Vikipedio eowiki https://eo.wikipedia.org/wiki/Vikipedio:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikipedio Vikipedia diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto Portalo Portala diskuto Projekto Projekta diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk Topic 0 2144 9418618 9281497 2026-07-02T09:22:34Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418618 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=rusa urbo|samnoma provinco|Kaliningrada provinco|samloka germana urbo antaŭ jaro 1945|Kenigsbergo}} {{Geokesto2 | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Kaliningrado | devena_nomo = [[Kenigsbergo]] | alia_nomo = {{Lang-ru|Калининград}} | alia_nomo1 = <small>en [[latina alfabeto|latinliteraj lingvoj]] nun</small> ''Kaliningrad'' | alia_nomo2 = <small>historie</small> {{Lang-de|Königsberg}} | alia_nomo3 = {{Lang-lt|Karaliaučius}} | alia_nomo4 = [[prapruse]] ''Kunnegsgarbs'' | alia_nomo5 = {{Lang-pl|Królewiec}} | alia_nomo6 = {{lang-ru|Кёнигсбе́рг}} <small>[Kjonigsberg]</small> | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Калининград | moto = | kromnomo = | kromnomo_tipo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Калининград-коллаж1.jpg | dosiero2 = Kaliningrad Montage (2016).png | dosiero3 = | dosiero4 = | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosiero_priskribo = <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Flag of Kaliningrad.svg | blazono = Coat of arms of Kaliningrad.svg <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Rusio | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Nordokcidenta Rusio | regiono_tipo = | distrikto = Kaliningrada provinco | distrikto_tipo = Provinco | municipo = Hansa ligo | municipo_tipo = Historia ligo | municipo_montrilo = Historia ligo, al kiu la urbo apartenis | histregiono_faldo = | histregiono = Orienta Prusio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono3 = | histregiono_tipo = | urbo = | urbo_noto = | urbo_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = Pregolja | rivero1 = | memorindaĵo_faldo = | memorindaĵo = | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo = | konstruaĵo = | konstruaĵo_tipo = | montaro = | montaro1 = <!-- *** Situo *** --> | situo = Kaliningrado | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 4.8 | lat_d = 54 | lat_m = 43 | lat_s = 00 | lat_NS = N | long_d = 20 | long_m = 31 | long_s = 00 | long_EW = E | plej_alta_leviĝo = | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta_leviĝo = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 215.7 | areo_rondumo = 1 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 431491 | loĝantaro_dato = 2010 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1255 | establita_tipo = Fondita | establita1 = 1286 | establita1_tipo = statuso de urbo | dato = | urbestro = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Moskva tempo|MT]] | utc_offset =+3 | horzono_DST = [[Moskva tempo|MST]] | utc_offset_DST =+4 | poŝtkodo = 236000 | areo_kodo = +7 4012 | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = ISO 3166-2:RU | kodo1 = 39, 91 | kodo1_tipo = [[Aŭtokodoj en Rusio|Aŭtokodoj]] | kodo2 = 27 401 | kodo2_tipo = OKATO <!-- *** UNESCO ktp. *** --> | unesko_nomo = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = [[Sep pontoj en Königsberg]] | libera_tipo = Enigmo | libera1 = | libera1_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situa mapo de Kaliningrado | mapo_lokumilo = Kaliningrado | mapo1_priskribo = Situo enkadre de Kaliningrada provinco | mapo1_lokumilo = Kaliningrada provinco | mapo2_lokumilo_plurobla = Ruslando eŭropa parto/Eŭropo | tipo21 = reliefo | alt21 = Situo enkadre de Rusio | tipo22 = reliefo | alt22 = Situo enkadre de Eŭropo <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.klgd.ru/ www.klgd.ru] | commons = Kaliningrad | portalo = <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-align=center |frame-lat={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |frame-long={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |frame-width=260}} }} [[Dosiero:Kaliningradskiy passazh2.jpg|eta|''Kaliningrada pasejo'' en Placo de Venko en Kaliningrado]] '''Kaliningrado''' ({{lang-ru|Калининград}}, {{lang-pl|Królewiec}}) estas [[urbo]] en [[Rusio]], kiu troviĝas en la ĝis la jaro [[1945]] germanlingva regiono [[Orienta Prusio]]. Ĝi do situas dise de la cetero de [[Rusio]]. Kaliningrado estas la ĉefurbo de la [[provinco Kaliningrado]]. Nuntempo Kaliningrado estas la plej militistigita areo en Eŭropo kaj grava mararmea bazo de Rusio<ref>(nl) [[Erika Fatland]], ''De Grens'' (La landlimo), p. 553, De Geus, 2019, ISBN 978 90 445 4087 1, origina titolo 'Grensen - Eine Reise Rundt Russland'. (Landlimoj - vojaĝo ĉirkaŭ Ruslando).</ref>. == Geografio == Kaliningrado estas proksima al la [[Balta maro]], ĝia meza alteco super marnivelo estas nur ĉ. 5&nbsp;metroj. Trafluas ĝin la [[rivero]] [[Pregola]] (''Преголя''), kiu formas insulon, historie nomatan ''[[Kneiphof]]'' [Knajphof], nun insulo de [[Immanuel Kant]] (''остров Иммануила Канта'' / ''ostrov Immanuila Kanta''). La [[eksklava]] situo de Kaliningrado ekde la jaro [[1946]] ne estis tro granda problemo dum la ekzisto de [[Sovetunio]], ĉar tiam Kaliningrado estis ligita al la resto de la [[Rusia SFSR]] per [[Litova SSR]]. Sed post la ŝtata resendependiĝo de [[Litovio]] en [[1990]], kaj aparte post aliĝo de [[Litovio]] kaj [[Pollando]] al [[Eŭropa Unio]] en [[2004]], ekde kiam la provinco havas terajn limojn nur al [[Eŭropa Unio]], necesis interkonsenti pri specialaj trafik-kondiĉoj. == Nomo == Ĝis 1946 la [[urbo]] nomiĝis ''[[Königsberg]]'' ([[germana lingvo|germane]] "reĝa monto") (ruse Кёнигсберг) ([[Latina lingvo|latine]]: ''Regiomontium'', "Reĝmonto", en vortaroj troveblas la [[esperanto|esperantigita]] nomformo ''[[Kenigsbergo]]''). La urbon fondis dum la jaro [[1255]] la [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] honore al la [[Bohemio|bohema]] reĝo (de tio la nomo) [[Přemysl Otakar la 2-a]], kiu gvidis unu el iliaj [[krucmilitoj|krucmilitaj]] bataloj kontraŭ la [[praprusoj]], nekristana balta popolo, kiu loĝis en la regiono, ĝis kiam ĝi post 50-jara militado de la kavalira ordeno estis praktike ekstermita. Dum la [[mezepoko]], la urbo apartenis al la komerca ligo [[Hanso]]. Königsberg fariĝis ĉefurbo de la reĝlando de [[Prusio]] ekde la jaro [[1600]] (la titolo ĉefurbo transiris al [[Berlino]] dum la jaro [[1660]]). Kaliningrado havas [[muzeo]]jn, [[biblioteko]]jn kaj du [[universitato]]jn. La nomon ''Kaliningrad'' oni atribuis en [[1946]] honore al la komunisma rusa revoluciulo [[Miĥail Kalinin|Miĥajl Ivanoviĉ Kalinin]], kvankam tiu ne havis ajnan historian rilaton al la urbo, sed li fifamas ke li ordonis la murdon de sennombraj personoj kaj interalie persone subskribis dokumenton, pere de kiu estis la decido pri la morto de kelkdek-mil da pola oficiroj en Katin en la jaro 1940, evento konatiĝinta per la nomo [[Masakro de Katin]]. Kiam post 1990 multaj rusiaj urboj, inter ili la urbo [[Tver]] (Kalinin) kaj [[Korolov (urbo)|Korolov]] (Kaliningrad), kiuj same nomiĝis laŭ Kalinin, alprenis siajn antaŭajn nomojn, Kaliningrad konservis sian nomon, kvankam "''Kenig''" estas uzata kiel neformala, komunlingva nomo. Ankaŭ la propono ''Kantgrad'' ne estis tre populara. == Historio == [[Kenigsbergo]] (germane: ''Königsberg'') estis germanlingva urbo borde de la [[Balta Maro]], kiu konstruiĝis ĉirkaŭ samnoma burgo de la [[Germana Ordeno]] starigita en 1255 kaj komplete detruiĝis inter la jaroj 1944 kaj 1948. Sur la malplena spaco de la eksa urbo sekve konstruiĝis la nuna urbo Kaliningrado, ĉefurbo de la samnoma regiono de la [[Rusa Federacio]]. Ĝis la jaro 1724 la urbo konsistis el tri loĝlokoj, kiuj ĉiuj ekestis ĉirkaŭ la mezepoka burgo: la historia urbokerno kaj la urboj [[Kneiphof]] kaj [[Löbenicht]]. La [[Batalo de Königsberg]] finis kiam la germana soldataro kapitulacis al la sovetoj la 9an de aprilo post tri-taga atako faris sian situacion neeltenebla. La sovetoj perdis 3 700 homojn en la fina atako; la germanoj perdis 40 000 al 50 000 homojn en batalo kaj 80 000 al 90 000 estis kaptitaj. La urbo estis parto de la pola kultura [[heredaĵo]] – kiel ĉefurbo de [[Duklando Prusio]] estis [[feŭdo]] de [[Krono de la Regno de Pollando]]. Kenigsbergo, pole nomata ''Królewiec'', estis krom [[Vroclavo]] kaj [[Krakovo]] unu el pioniraj centroj de la pola [[presarto]]. Ties universitato, kunfondita de pola reĝo [[Sigismondo la 2-a (Pollando-Litovio)|Sigismondo la 2-a]], depost 1560 servis dum ĉ. 100 jaroj al [[Pola Respubliko]]. Multaj [[poloj]] estis en ĝi kunfondintoj, lekciistoj kaj studentoj. La nuntempa nomo estis altrudita de komunistaj regopovoj de Sovetunio. == Vidindaĵoj == * [[Katedralo de Königsberg|Katedralo de Kenigsbergo]] (la sola konstruaĵo kiu parte travivis la {{N|Dua Mondomilito}}) * [[Placo de la Venko (Kaliningrado)|Placo de la Venko]] == Esperanto en Kaliningrado == En Kaliningrad estas ekde jaro 2001 sidejo de la eldonejo "[[Sezonoj]]". Esperantistoj el Kaliningrado (ekde 1945): * [[Halina Gorecka]] == Ĝemelaj urboj == Interalie estas polaj urboj Elblongo / Elbląg kaj Gdinio / Gdynia * {{Ĝemeleco|Elbląg|Pollando}} * {{Ĝemeleco|Gdynia|Pollando}} == Vidu ankaŭ == * [[Kaliningrad-Passaĵirskij-Juĵnij (stacidomo)]] * [[Kaliningrad-Severnij (stacidomo)]] * [[Tramtransporto en Kaliningrado]] * [[Trolebusa transporto en Kaliningrado]] * [[Istmo de Suvalkio]] == Bibliografio == ''Królewiec a Polska'' (Królewiec kaj Pollando), red. Marian Biskup, Wojciech Wrzesiński, OBN, [[Olsztyn]] 1993 S. Augusiewicz, J. Jasiński, T. Oracki, ''Wybitni Polacy w Królewcu. XV-XX wiek'' (Eminentaj [[poloj]] en Królewiec. 15-a ĝis 20-a jarcento), Littera, Olsztyn 2005, ISBN 83-89775-03-4, [[Reta Komputila Biblioteka Centro|OCLC]] [https://www.worldcat.org/title/wybitni-polacy-w-krolewcu-xvi-xx-wiek/oclc/69292074 69292074] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=kaliningrad}} * [http://www.liberafolio.org/arkivo/www.liberafolio.org/Members/AlKo/esperanto-en-kaliningrado-ne-nur-gazeto-libroj-kaj-novajretejo-1.html Esperanto en Kaliningrado: ne nur gazeto, libroj kaj novajretej] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170627234427/http://www.liberafolio.org/arkivo/www.liberafolio.org/Members/AlKo/esperanto-en-kaliningrado-ne-nur-gazeto-libroj-kaj-novajretejo-1.html |date=2017-06-27 }} o * [http://www.kaliningrad.info/ www.kaliningrad.info], informoj en la rusa kaj la germana * [http://www.wspolnota-polska.org.pl/index.php?id=pwko27 Polacy w Królewcu] Poloj en Królewiec * (en) [https://www.youtube.com/watch?v=QO9iJ2_aHaE Kaliningrad 2.0], YouTube * (en) [https://www.youtube.com/watch?v=ILsj2LDl10U&t=386s Vivo en Rusio - Kaliningrado], YouTube * (en) [https://www.youtube.com/watch?v=QO9iJ2_aHaE&t=2s Kaliningrado geopolitike] == Referencoj == {{Referencoj}}{{Distriktoj de Kaliningrada provinco}} {{Havenoj en Rusio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kaliningrado| ]] [[Kategorio:Urboj de Kaliningrada provinco]] [[Kategorio:Setlejoj nomitaj laŭ personoj]] apzoacim49afuerzemxnax7dfnynhgm 0 3899 9418362 8559681 2026-07-01T22:00:14Z Kani 670 9418362 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo |nomo = Solotronik<br/><small><small>Eduardo Vargas Gutiérrez</small></small> }} '''Solotronik''' - en komenca scenejaj jaroj ankaŭ pli koncize '''Solo''' - estas artista pseŭdonimo de muzikisto kiu partoprenis en diversaj Esperanto-aranĝoj. Lia vera nomo estas ''Eduardo Vargas Gutiérrez'' kaj li baze vivas en [[Hispanio]], kiam li ne turneas, aŭ almenaŭ devenas el Hispanio. Interalie li reprezentiĝas per muzikaĵoj en la [[lumdiskego|lumdiskege]] publikigitaj sonkompiloj [[Vinilkosmo-kompil' (unua volumo)|''Vinilkosmo-kompil' ''(unua volumo)]] de la francia muzika eldonejo [[Vinilkosmo]] el [[1995]] kaj ''[[Elektronika kompilo]]'' lanĉita de [[Floréal Martorell]] kaj [[Gunnar R. Fischer]] el [[2003]]. Li ankaŭ sceneje koncertis interalie en la [[96-a Universala Kongreso de Esperanto]] de [[Kopenhago]] en [[2011]] kaj la [[72-a Hispana Kongreso de Esperanto]] de [[Zaragozo]] en [[2013]]. Eduardo Vargas "Solotronik" estas muzikisto konservatoria de 1978 kaj esperantisto ekde 1988. Li ankaŭ teatrumis kaj radiumis. Lia muzikstilo estas senĉesa mikso inter naturo kaj [[elektroniko]], kaj en siaj komponaĵoj li uzis esperanton, hispanan, anglan kaj aliajn. Inter multaj aliaj koncertoj, ii turneis en Francio 1992e. Liaj verkoj jenas: ''Kosmo-infano'' (1990), ''Ili estas nur kanzonoj'' (1992), ''Vulkano'' (1994), ''Miraklo'' (1995), ''Elektra 1'' (1996), ''Elektra 2'' (1997), ''Astral Egoency'' (1997) kaj ''Polimorfia Arkiteknia'' (1999). Antaŭ ĉi lia lasta disko, la revuo ''Future Music'' eldonis artikolon pri Solotronik kaj verkon lian en la akompana kodoo.<ref> Kongreslibro ''Hispana Esperanto-Kongreso 2000: San Sebastian de los Reyes (Madrid) de la 29a de aprilo ĝis la 1a de majo 2000'', p. 30</ref> <br/> Lia muzika eldonejo [[Vinilkosmo]] en biografieto<ref name="vinilkosmo"/> de sia retejo plue informas ke {{citaĵo|La muzikisto faris klasikajn muzikstudojn kaj iĝis finalisto en konkurso pri orkestrado en la jaro 1980. En tiu sama jaro li fondis teatro-trupon ''Harlequín'', kiu estis konkuranto de la teatra trupo ''Dintel'' de [[Antonio Banderas]]. En 1982 Solo starigis sian unuan elektronikan muzikbandon, ''Lokomotora Keromnés'', poste en 1984 li fondis la elektro-rokbandon ''Factoría Ribbentrop'', kiu faris aperojn en televido kaj nacia radio, kaj havis bonajn kritikojn eĉ de Antonio Banderas kaj [[Pedro Almodóvar]]. En 1988 la bando disiĝis. En 1989 la muzikisto lernis Esperanton kaj ekkantis esperante en siaj avangardaj elektronikaj muzikaĵoj. Li eldonis imponan diskografion en esperanto sur [[vinila disko|vinilo]], [[muzik-kasedo]]j, kaj [[Kompakta disko|kompaktaj diskoj]], el kiuj menciindas sep albumoj. Inter tiuj eldonoj ankaŭ aperis diversaj neesperantaj, esence elektronike instrumentaj kaj eksperimentaj demo-verkoj - eĉ demo-albumo pri la ''[[Beatles]]'', muziko adaptita al la 21-a jarcento en Esperanto. En januaro 2016, Solo profitis la reinstaladon de sia studio en Pollando por renovigi sian muzikmaterialon kaj por akiri komplementajn efektilojn, por prepari sian lastan esperanto-albumon Kompendium, kaj por estontaj koncertoj. Solo koncertis en multaj famaj lokoj kiaj Palau de [[Valencio]] (Hispanio), [[Göteborg]] (Svedio), ''The Cavern'' en [[Liverpool]] (Britio), [[Florenco]] en la kongresa palaco (Italio), [[Bordozo]], [[Montpeliero]] en [[UK 1998]], Tuluzo en KAFE kaj [[Strasburgo]] en [[IJK 2001]] (Francio), [[Kuopio]] en la operejo ([[Finnlando]]), [[Elsinoro]] (Helsingør) en [[Kultura Esperanto-Festivalo]] (Danio), [[Kopenhago]] en [[UK 2011]], la Hispana Kongreso en Zaragoso en 2013, [[Baltiaj Esperanto-Tagoj]] de [[Jūrmala]] apud [[Rigo]] en 2013 (Latvio), Tron Kirk kaj la templo Saint Stephen en Skotlando, la salono 1001 en Kafejo de [[Londono]], la salono Mistero de Margarita en [[Sankt-Peterburgo]], la salono Kava en [[Moskvo]], la salono Whenlans Music en [[Dublino]], la diskejo Karaok en [[Glasgovo]], la salonoj Performance en [[Homel]] kaj Cine de [[Minsko]] en [[Belorusio]], kaj tre baldaŭ en la salono C Venues en [[Edinburgo]].|la retejo de [[Vinilkosmo]]<ref name="vinilkosmo">[https://www.vinilkosmo-mp3.com/eo/popo-roko-hiphopo-elektronik/solotronik-112/results,1-0.html biografiaj informoj] en lia muzika eldonejo [[Vinilkosmo]] ({{eo}})</ref>}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.deezer.com/de/artist/4571682 albumoj prezentataj en la retejo ''deezer.com'' jen germane], [https://www.deezer.com/fr/artist/4571682 france], [https://www.deezer.com/es/artist/4571682 hispane] * [https://www.youtube.com/watch?v=KhtYNxdsW9U prezento de muzika miksaĵo el elektronikaj, skotaj kaj barataj folkloraj influoj el 2016 en la retejo] [[YouTube]] * [https://www.vinilkosmo-mp3.com/eo/popo-roko-hiphopo-elektronik/solotronik-112/results,1-0.html prezento de tri el liaj albumoj, kaj biografiaj informoj] en lia esperantlingva muzika eldonejo [[Vinilkosmo]] ({{eo}}, ankaŭ haveble en iuj aliaj okcidenteŭropaj lingvoj) {{ĝermo|muzikisto}} [[Kategorio:Muzikistoj]] [[Kategorio:Hispanaj esperantistoj]] [[Kategorio:Esperanto-muziko]] sbe5k91zvmzp5dvjwgfyxt7vp1qfbat 0 3922 9418422 9024991 2026-07-02T01:05:40Z Pettend 214084 9418422 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|insulo |priskribo de bildo= |establita= |regiono-ISO=SH-HL |mapo lokumilo=iso |mapo1 lokumilo =Atlantiko |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo = 11 |longo = 15 |larĝo = 11 |plej alta = Diana’s Peak |plej alta leviĝo = 818 |parenco = Atlantiko |parenco_tipo = Akvejo |ĉefurbo = Ĵamestaŭno |ĉefurbo tipo = Ĉefa loko }} [[Dosiero:Flag_of_Saint_Helena.svg|eta|200ra|dekstra|[[Flago de Sankta Heleno]].]] '''Sankta Heleno''' ({{lang-en|Saint Helena}}) insulo estas dependa teritorio de Britio en la [[Atlantiko]]. Ĝi parto de [[Britaj transmaraj teritorioj|brita transmara teritorio]] [[Sankta Heleno, Ascension kaj Tristan da Cunha]], kiu konsistas el la insuloj de la samnoma Sankta Heleno, [[Ascension]], [[Tristan da Cunha]], [[Gough]] kaj [[Nightingale]]. La famo de insulo Sankta Heleno venas ĉefe el la fakto, ke ĉi tie mortis [[Napoleono la 1-a de Francio]], venkita kaj humiligita eks-imperiestro de [[Francio]]. * Landokodo: SH * Nacia nomo: Saint Helena Colony with Dependencies * Areo: 412 km² * Loĝantaro: 7460 (dum julio 2005) * Administra centro: [[Ĵamestaŭno]] * Valuto: [[sankthelena pundo]] La [[Sanktahelena pluvio]], ''Anarhynchus sanctaehelenae'', estas eta kaj vigla [[pluvio]], tio estas vadbirdo de la familio de [[ĥaradriedoj]] kaj genro ''[[Anarhynchus]]'' kiu enhavas multajn aliajn speciojn. Ĝi estas endemia de la insulo Sankta Heleno kaj estas la [[nacia birdo]] de Sankta Heleno, aperas en la blazono kaj en la flago de la insulo. Ĝi aperis ankaŭ en la dorso de moneroj antaŭ 1998. == Bildaro == <gallery class="center"> Dosiero:LocationSaintHelena.png|{{centre|situo de Sankta Heleno}} Dosiero:Saint Helena-CIA WFB Map.png|{{centre|teritoria mapo de la insularo}} </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Britaj transmaraj teritorioj]] * [[Historio de Sankta Heleno]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Saint Helena}} * [http://www.sainthelena.gov.sh Oficialaj registaraj retaj paĝoj de Sankta Heleno] * [http://www.news.co.sh Novaĵoj pri Sankta Heleno] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080610163819/http://www.news.co.sh/ |date=2008-06-10 }} {{Ĝermo|Britio}} {{Komunumo de Nacioj}} [[Kategorio:Sankta Heleno| ]] [[Kategorio:Sankta Heleno, Ascension kaj Tristan da Cunha]] 31f4fjoewpq7q0kl30tv31r43b2npoc 0 10671 9418282 9316065 2026-07-01T19:26:35Z Sj1mor 12103 9418282 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:Robert Cecil, 1st Viscount Cecil of Chelwood & Warren G. Harding - Punch cartoon - Project Gutenberg eText 18114.png|eta|250ra|La [[karikaturo]] el la [[magazino]] [[Punch]] montranta Robert Cecil kaj [[Prezidento]]n de [[Usono]] [[Warren Harding]]]] <!-- [[Dosiero:Alfred Nobel mirrored.png|eta|La Nobel-medalo]] --> [[Dosiero:Edgar Algernon Robert Gascoyne-Cecil, 1st Viscount Cecil of Chelwood by Sir William Orpen.jpg|eta|Lord Robert Cecil [sesil], la pentraĵo de [[William Orpen]] (En 1937 li ricevis la [[Nobel-premio pri paco|Nobel-premion pri paco]]]] ''Por la politikisto de la 16-a kaj 17-a jarcentoj, bv. klaki [[Robert Cecil, 1-a Grafo de Salisbury]]'' ''Oni ne konfuzu lin kun lia patro '''Robert Gascoyne-Cecil''', 3rd Marquess of Salisbury, kiu estis trifoje [[britaj ĉefministroj|ĉefministro de Britio]] (1885, 1886–1892, kaj 1895–1902).'' '''Robert CECIL''' [sesil], plennome '''Edgar Algernon Robert Gascoyne-Cecil, 1st Viscount Cecil of Chelwood''', ({{dato|14|septembro|1864}} – {{dato|24|novembro|1958}}) estis [[angla esperantisto]], brita [[juristo]], [[politikisto]] kaj [[diplomato]], [[Lordo]] kaj eksministro de [[Britio]]. Unu el la arkitektoj de la [[Ligo de Nacioj]], en 1937 li ricevis la [[Nobel-premio pri paco|Nobel-premion pri paco]] (vidu la apudan Nobel-medalon). == Agado == Li estis ano de [[Konservativa Partio de Britio]] kaj ministro en la registaro de [[David Lloyd George]] kaj [[Stanley Baldwin]]. En 1916 li publikigis la memorandon kiu li montris sian proponon evitadi militojn, kaj la memorando estas agnoskata kiel la unua oficiala dokumento, montranta apogon de [[Britio]] por la fondo de [[Ligo de Nacioj]]. Dum la paca konferenco en [[Parizo]], en kiu oni subskribis la [[Traktato de Versajlo|Traktaton de Versajlo]] li estis ano de la brita delegacio. == Esperanto == Kiel delegito de [[Sud-Afriko]] ĉe la [[Ligo de Nacioj]], estis en [[1920]]-21 fervora subtenanto de [[Esperanto]]. Laŭ lia eldiro "helpa mondlingvo ne estas bezonata nur de la intelektuloj, sed antaŭ ĉio de la popoloj mem." En 1921 li proponis, ke la Ligo de Nacioj adoptu Esperanton kiel solvon por la lingva problemo en la mondo.<ref>{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=5kNB5YmeNj4C&pg=PA173&lpg=PA173&dq=%22robert+cecil%22+esperanto+-wikipedia.org&source=web&ots=kydPg8fVg9&sig=oE9u-HFU4pjmtlePO0nugWQ3H8s|titolo=''The Language Movement''|familia nomo=Forster|persona nomo=Peter Glover|jaro=1982|eldoninto=[[Walter de Gruyter]]|ISBN=90-279-3399-5|paĝoj=173|lingvo=angle}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projekto vizaĝoj}} {{Projektoj}} * [http://www.nobel.se/peace/laureates/1937/index.html Informo de Nobelkomitato pri Paco 1937] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040803024116/http://www.nobel.se/peace/laureates/1937/index.html |date=2004-08-03 }} {{EdE|C}} {{Bibliotekoj}} {{Unua}} {{Nobel-premio pri paco}} {{Vivtempo|Cecil, Robert}} [[Kategorio:Anglaj nobeloj]] [[Kategorio:Anglaj esperantistoj]] [[Kategorio:Britaj esperantistoj]] <!-- La artikolo ankaŭ enordiĝu en tiu, tegmenta, kategorio, por ke oni pli facile trovu ĝin ! --> [[Kategorio:Nobel-premiitoj pri paco]] [[Kategorio:Naskiĝintoj la 14-an de septembro]] [[Kategorio:Mortintoj la 24-an de novembro]] 5tydz897u3v4l6zxbkxs2pm3k97nqov 1 12099 9418200 9417629 2026-07-01T17:07:30Z ThomasPusch 1869 /* Resumo de la unuaj frazoj por la titolpaĝo */ 9418200 wikitext text/x-wiki == ''Naciisto'' kompare al ''naciano'' == Mi pardonpetas al [[Vikipediisto:)|:)]] ke mi reŝanĝis naciano al naciisto : ''isto'' montras ano de partio dum ''ano'' montras loĝanton de la nomata regno (nacio). -- [[Vikipediisto:ArnoLagrange|ArnoLagrange]] 10:49 31. Jul 2003 (UTC) Mi konsentas (kompreneble), kaj oni faru la samon pri la ''respublikistoj''. Vidu [[naciismo]] kaj [[respublikismo]]. -- [[Vikipediisto:AdamRaizen|AdamRaizen]] : Mi forgesis klarigi la kialon. Estas grave ne konfuzi la aferon. La flanko de Franco estis konitaj kiel ''nacionales'' ("naciaj") au ''nacionalistas'' ("naciismaj"). Sed en la respublika flanko, krom maldekstranoj, ankaŭ gravis eŭskaj naciismanoj kaj katalunaj naciismanoj (ankaŭ ''nacionalistas''). Tial nuntempe oni (miakalkule) preferas nomi frankanojn ''nacionales'' (laŭ neŭtrala vidpunkto, estas aliaj nomoj ne neŭtralaj: ''franquistas'', "frankanoj"; ''cruzados'': krucmilitistoj"; ''rebeldes'': "ribeluloj"; ''fascistas'': "faŝismanoj") kaj rezervi ''nacionalistas'' al la respublikemaj regionaj naciismanoj (plurfoje sendependiĝanoj). Mi intencis respeguli tiun hispanan uzon en Esperanto. Sed mi ne rimarkis, ke "ano" ankaŭ oni povas kompreni "loĝanto". Cetere, mi ne ŝatas "isto" kun signifo "ismano". Ĉu mi klarigis la aferon? :"respublikano" respegulas ''republicano''. :Ĉu oni pensas klarigan solvon? Kion uzis tiamaj esperantistoj? :-- [[Vikipediisto:)|:)]] 02:09 1. Aŭg 2003 (UTC) :: Eble vi pravas pri ''naciano''/''naciisto'', ĉar ŝajne vere estas tia distingo en la hispana. Tamen la vorto ''naciano'' ŝajnas al mi pli neŭtrala, signifante nur anon de la nacio, sen ideologiaj nuancoj, kio eble ne estas vera pri hispana ''nacional''. Sed pri ''respublikisto/ano'', se mi ne eraras, ne ekzistas en la hispana ia ''ista'' vorto kontrasta al ''republicano'' (republiquista?), do oni ne povas decidi laŭ tiu sufikso. Ŝajnas al mi, ke ''respublikisto'' pli bone spegulas la ideologiecon de membreco en la respublikistoj. [[Vikipediisto:AdamRaizen|AdamRaizen]] :::Kaze, ke ne klaras: ''nacional'' signifas "faŝisma" nur en kunteksto de Hispana Enlanda Milito. Oni ne uzas ĝin por aktualaĵoj krom en normala "nacia" (aŭ "regna") senco. :::En la hispana, "respublikano" kaj "respublikismano" estas kaj ''republicano''. Sed respublikanaj trupoj ("respublikemaj") estis respublikanaj ("respublikloĝantaj"). Do, eĉ se estas du sencoj, ambaŭ validas. :::-- [[Vikipediisto:)|:)]] 00:34 2. Aŭg 2003 (UTC) :: ''isto'' en la senco de ''ismano'' estas treege ofta en Esperanto, kaj tute akceptebla signifo por tiu vortero. ''Ismano'' estas apenaŭ uzata, krom en klarigoj pri ''isto''. Miaopinie, oni tre malofte provu ŝanĝi vivantan lingvon. -- [[Vikipediisto:AdamRaizen|AdamRaizen]] ::: Mi preferus ke en la artikolo estu uzataj "naciisto" kaj "respublikisto" kaj estu la klarigo pri distingo inter la faŝistaj kaj la katalunaj aŭ eŭskaj naciistoj. Se vere vi ne volas uzi la ĝustan esperantan "naciisto", mi sugestas "naciuloj". Sed nepre ne "naciano" kiu simple havas alian signifon. Oni ne povas speguli nacilingvajn kontrastojn spite la regulojn de esperanto. -- [[Vikipediisto:ArnoLagrange|ArnoLagrange]] 09:31 1. Aŭg 2003 (UTC) ::::Anekdote, laŭ PIV, "naciano" kajsignifas "ne-hebreo". "Naciulo" ne aperas, "sennaciulo" jes. ::::Kiel vi sentas "naciflankano"? ::::-- [[Vikipediisto:)|:)]] 00:34 2. Aŭg 2003 (UTC) ----- === Pri kelkaj vortoj nenaivaj === Mi trovas pli oportuna la vorton '''naciulo'''. Oni memoru, ke tiutempe la diversaj politikaj emoj kaj partioj en Hispanio emis rompi la landon, kaj la puĉintoj malebligis tion. La vorto ''respublika'' aŭ ''respublikana'' por la alia flanko en la milito estas, laŭ mi, eĉ malpli taŭga, ĉar neniu el la koncernaj partioj defendis vere la Respublikon, sed siajn koncernajn version de la Ŝtato. Anarĥiistoj, ekzemple, proklamis la anarĥiisman ŝtaton en Aragono kaj la fino de la Milito. Sed baldaŭ la maŭraj trupoj de Generalo Franko invadis la regionon, kaj finigis tiun eksperimenton. Aliflanke, la vorto '''ruĝuloj''' por la nome partianoj de la Respubliko ne estas fia aŭ troiga, ĉar la plej granda parto el ili konfesis sin kiel ruĝuloj, ekzemple socialistoj kaj komunistoj, kaj ankaŭ anarĥiistoj. Ili fiere diris, ke ili estas ''ruĝuloj''. Sed la homoj, kiuj batalis en la flanko de la puĉintoj neniam diris, ke ili estis faŝistoj. En Hispanio homoj emas konfuzi '''aŭtoritatismo''' kaj '''faŝismo''', kaj tio ja estas grava eraro. Nek Franko nek siaj partianoj iam diris, ke ili kongruas kun la postuloj de Benito Mussolini aŭ sia Faŝisma Partio. Kaj, fakte, se oni analizas la agojn de la italaj faŝistoj kaj de la hispanaj puĉintoj, oni ne trovas similaĵojn. La fakto, ke Nazia Germanio kaj Faŝisma Italio helpis la puĉintojn ankaŭ ne igas ilin faŝismajn. Same kiel la helpo de Sovetunio al respublika flanko ne igis ĝin soveta..., kvankam modernaj teorioj historiaj diras, ke tio estis malebligata nur pro tio, ke ili malvenkis la militon. Kaj mi demandas, kial la artikolo nomiĝas '''enlanda''' kaj ne '''intercivitana''' milito? Tiu lasta estas internacie adoptita pri nia milito de 1936 al 1939. === ''Guernica'' kompare al ''Gernika'' === Se oni jam esperantigas la nomon, kial oni ne tute esperantigas ĝin al ''Gerniko''? -- [[Vikipediisto:AdamRaizen|AdamRaizen]] :Mi intencis uzi [[Gernika]] por la urbo kaj [[Guernica]] por la pikasa pentraĵo. :La urbo http://www.gernika-lumo.net/ estas nun oficiale ''Gernika-Lumo'' laŭ la eŭska. La hispana nomo (jam ne oficiala) estas ''Guernica y Luno'', sed mi ne certas, ke tiam ''Lumo/Luno'' estis kunigita al Gernika. Popole, oni nomas ĝin Gernika aŭ Guernica [gernika]. :Pravigante la distingo inter urbo kaj pentraĵo estas tiu ĉi ( http://www.gernika-lumo.net/irudiak/fotos/r_gernika.jpg en http://www.gernika-lumo.net/informazio_turistikoa/datos/ca_gernika.htm ) strata murmozaiko, kun skribaĵo ''"Guernica" Gernikara'' ([pentraĵo] "Guernica" al [urbo] Gernika), postulante ke la pentraĵo estu en Gernika anstataŭ Madrido. :Se vi preferas uzi [[Gerniko]] por la urbo, laŭ via plaĉo. :-- [[Vikipediisto:)|:)]] 02:09 1. Aŭg 2003 (UTC) == Tendenco == Mi trovas la artikolon tro partia je maldekstro. La kaŭzoj de la milito ne estas en Franko mem, kiu fakte estis kontraŭ la puĉo de [[Kejpo de Ljano]] je 1932, sed en la Ribelo de Asturio je 1934, kiun la Prezidanto de la Respubliko, S-ro [[Manuel Azaña]] mendis Generalon Frankon subpremi favore al la Respubliko. Du jaroj poste, revoluciuloj provis abolicii la ŝtaton, kaj pro tio Generalo Franko puĉis, provante restori publikan ordon. La interpreto de la Historio, en ĉi tiu mesaĝo, ŝajnas al mi tro naiva kaj erariga, eme al maldekstro. Dum kvardek jaroj tia estis la interpreto de la milito de la klandestinaj politikaj partioj de Hispanio. Sed nun la arĥivoj de la koncernaj nacioj jam estas nesekretaj, kaj tiuj de eks-Sovetunio estas aparte rivelemaj pri la rolo de sovetoj kaj komunistoj en la milito. Bonvolu esti pli respektemaj al vero. :RESPONDO: :Tiu estas la tezo de la hispana ekstrema dekstro, kiu lastatempe volas malkulpigi la puĉistojn pri la puĉo kiun ili provis kontraŭ la Respubliko. La malsukceso de tiu puĉo estis la origino de la milito. Franco estis kiu komencis la militon, li estis kiu ribelis kontraŭ la respublikana registaro kaj li estis kiu altrudis 40 jarojn da diktaturo. :La revolucia striko de 1934 okazis ĉefe en Asturio, kaj estis finita de Franco mem laŭ ordonoj de la tiama dekstra registaro. La puĉo-provo okazis en 1936, do, tute ne temis pri ia respondo al revolucia provo. Kaj tion diras ne nur mi, sed la seriozaj hispanaj historiistoj, konservemaj kaj malkonservemaj. Nur kelkaj ekstremdekstraj stultuloj kies sola celo estas vendi polemikajn librojn diras alion, kaj verŝajne ankau tiuj kiuj akceptas iliajn asertojn kiel verojn. :: Bonvolu nur afable diskuti kaj subskribi viajn kontribuojn. Nomi iun kiu ne havas saman opinion "stultulo" ne helpas klarigi la debaton. --[[Vikipediisto:ArnoLagrange|<font color="green">Arno</font> <font color="blue">Lagrange]]</font>&nbsp;[[Vikipediista_diskuto:ArnoLagrange|✉]] 08:04, 9. Aŭg 2005 (UTC) ::: Oni ne insultis al la aŭtoro de la respondo sed al la ekstrem-dekstrula hispana verkisto kiu nuntempe provas ŝanĝi la historion kaj igi la kulpantojn senkulpuloj. Ĉu vi reagus per tia komprenemo se iu ĉi tie verkus ke la naziaj amasmortigoj estas mensogoj aŭ ke oni atakis la judojn ĉar ili estis danĝeraj por la pluekzisto de Germanio kaj ke do la naziaj faroj estis memdefendaj?. == Enlanda aŭ Civila milito == Vere ŝajnas al mi ke hispanaj amikoj ne ŝatas "Civila Milito" ĉar estas milito de armeoj, ne de civiloj, sed neniam kaj nenie estis milito inter civiluloj! Pensi civilulon kun pano sub brako pafante siajn vicinojn estas ne eble! Kiel diris Brazila verkisto, neniu vidis ebrio de unu lando pafante ebrion de alia lando. Ĉio kion oni nomas "civilan militon" estas internaj militoj inter armeojn. Kiam okazis milito inter armeo kaj popolo, estas revolucio, ribelo, ktp. Popolo kontraŭ popolo ne eblas! :uhmmm... ni, hispanoj, plejmulte nomas tiun damnan militon "''guerra civil''", tio estas "civila milito". Eble teorie militoj nur povas okazi inter armeojn, sed dum ĉi tiu konkreta batalado spruĉis diversaj "popolaj" malamoj, ribelemoj, venĝoj, ktp. (religiaj, interklasaj, naciistaj, politikemaj, kaj eĉ personaj) kiuj aldonis al la teorie nur armea afero veran popolan nuancon. Normalaj laboristoj aliĝis al neprofesiaj "armeoj" kaj la plejmulto de la loĝantaro suferis kaj luktis siamaniere en ambaŭ flankoj, ĉar tiu ne estis nur armea milito. Samokazis komunismaj kaj anarĥismaj revolucioj, sendependismaj kaj religiemaj movadoj, aŭ la situacio simple igis normalajn homojn batali nur por defendi siajn familiojn aŭ ĉar la batalantoj devigis ilin tion fari, pro loĝi en lando kontrolita de unu el la flankoj. Almenaŭ, mi tiel komprenas la aferon.--[[Vikipediisto:Fimako|Fimako]] 23:08, 7. Jul 2010 (UTC) == "Antecedentoj"? == Mi ne dubas, ke la troneologismemaj esperantistoj jam firme envortarigis la vorton "antecedento." Tamen, mi trovas ĝin nenecesa kaj eĉ malutila. Kial oni uzus tiun ĉi vorton, se oni anstataŭe povas paroli pri "antaŭokazoj"? Ambaŭ vortoj enhavas kvin silabojn, do mi ne komprenas la valoron de "antecedento." Fakte, aspektas al mi kiel "ant-ece-dento"... Eble la eŭropanaj esperantistoj bone kapablas kompreni la vorton, sed parolanto de neeŭropa lingvo neniam divenus ĝian signifon senhelpe de vortaro. Mi trovas ĉi tiun fakton kontraŭa al la internacia spirito de nia lingvo, kiel Zamenhof ĝin intencis. Pro tio mi ŝanĝos la vorton. Se iu volas pludebati la temon, ek al la diskutado! Sed mi trovas ĝin tute freneza. --[[Vikipediisto:Nick|Nick]], 14 apr 2008, 22:51 (UTC) Kvankam mi vidas la supran noton nur nun, mi esprimas mian plenan konsenton kun Nick. Ŝajne tiel pensis ankaŭ aliaj homoj, ĉar ekestis nenia ajn disputo. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:20, 5 Aŭg. 2013 (UTC) == Libra indiko == {{re|Kani|Arbarulo}} Vi vidas, ke mi hodiaŭ kunskrapis bazajn informerojn el la hispana teksto por krei tute bazan tekston pri [[Alardo Prats Beltrán]], ĉar mi pensas ke lia historia verkaĵo "Fronto kaj postfronto de Aragonio"" de 1938 estas esenca esperantlingva fonto pri la Hispana Enlanda Milito. La traduko ne tre facilis, ĉar la hispana fontoteksto preskaŭ tute ne uzas internajn ligilojn kaj subkomprenis multajn informojn. Eble vi volas rigardeti la e-lingvan tekston pri [[Alardo Prats Beltrán]] kaj eventuale proponi adaptojn. Ĉiukaze mi havas demandon pri la informero "elhispanigis Pario" el la bibliografia priskribo. Tia pseŭdonimo diras preskaŭ nenion kaj sen iu ajn klarigo eĉ aspektas neserioza. Ĉu vi havas iun ideon pri la identeco de la tradukinto? Ĉar la Frankismo longe pasis kaj certe ankaŭ la tradukinto intertempe longe ne plu vivas, eblus jam sendanĝere levi la anonimecon... se eblas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:05, 4 jun. 2026 (UTC) :Mi dediĉis tempon al la ĉefa artikolo pri la milito. Mi nun aranĝas la artikolon pri Largo Caballero. Mi ne dediĉos miajn tutajn energiojn al elstarigo de la cent artikoloj rilatajn al la milito. Se vi volas elekti ĝin por la monato, bone; se ne, ankaŭ bone. Ĉu vi scias, ke estas 40 000 libroj pri la milito? Pri la 86-paĝa libreto de Alardo Prats mi povas diri, ke mi havas ĝin kaj pri la tradukisto diras nur "Elhispanigis Pario". Mi ne povas esti plenplena esploristo pri la temo. Eble iam aperos la solvo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:20, 4 jun. 2026 (UTC) :{{re|ThomasPusch}} Ĉu vi jam serĉis en ''La danĝera lingvo''? Ŝajnas al mi ke tio devus esti la unua rimedo en demandoj pri interrilatado de Esperanto kaj persekutemaj registaroj. Krome, la mencio "elhispanigis Pario" ŝajnas al mi tute normala. La celo de cito estas identigi la citatan verkon, do ĝi reproduktu la informojn tiel, kiel ili estas donitaj en la verko. Kompreneble aldona klarigo estus bonvena. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:16, 4 jun. 2026 (UTC) {{re|Kani|Arbarulo}} Nu, mi volas neniun stresigi per mia demando - mi simple demandis ĉar mi ĝis nun ne havas respondon, kaj pensis ke aparte Kani bone orientiĝas en SAT-medioj, do povas scii ke li ion iam kaptis. Kompreneble ne estas katastrofo ne havi la identecon de la klare pseŭdonima nomo "Pario". Ne, en mia eldono de "La danĝera lingvo" (1988) ne aperas la nomo en la nomindekso, nun tralegi la tutajn 546 paĝojn nur serĉe de spuro pri la nekonato mi kompreneble ne sukcesos, sed se Kani diras ke li fizike havas la libron kaj en ĝi ne estas ajna plia indiko, tio jam estas signo ke de tie ne estos respondo. Kani, ĉiukaze mi scias ke en Esperanto '''ne''' estas 40 000 libroj pri la milito - tial ekfaro de paĝo pri li en Esperanto ja estis senca, kaj ne estas problemo ke en la angla, franca, germana aŭ litova ne estas kaj nun ne ekestas teksto... Ĉiukaze tiu "Pario" estis iu historia SAT-media movadano - povas esti ke iu iam vidos iun indikon en malnovaj revuoj aŭ bultenoj, aŭ ke iam eblos paroli kun esperantista hispana SAT-veterano... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:50, 4 jun. 2026 (UTC) == Resumo de la unuaj frazoj por la titolpaĝo == Mi, kiel eblas vidi, iom revortumis la komencajn frazojn por la tre konciza resuma kesto por la vikipedia ĉefpaĝo, kaj proponus simile ankaŭ adapti la komencon de la teksto mem. Do, pli da frazoj, ne tiom kunpremitaj, kaj entute iom alia vortumo kaj klara lingvaĵo. Laŭ mi ankaŭ ne estas "tro maldekstra tendenco" unufoje nomi Frankon "la diktatoro" - sendube tio li objektive estis. La teksto nun: ::La '''Hispana Enlanda Milito''', nomata ankaŭ '''civitana milito''', nomata enlande simple ''la milito'', estis socia kaj politika konflikto (el kiu rezultos ekonomia krizo) kaj finfine [[enlanda milito|enlanda]] [[milito]] en [[Hispanio]] inter ribelantoj (konataj kiel ''nacionales'', ''naciistoj'' aŭ finome ''facciosos'', ''frakcianoj'') kaj la ''respublikaj'' registaro kaj subtenantoj (finome ''rojos'', ''[[ruĝo|ruĝuloj]]''). Ĝi okazis inter julio [[1936]] kaj aprilo [[1939]], kaj finiĝis per la malvenko de la respublikisma flanko, kaj poste la [[diktatoreco]] de [[Francisco Franco]], nome la [[Frankisma Hispanio]]. La konflikto eksplodiĝis post la parta malsukceso de la [[Puĉo de la 17-a kaj la 18-a de julio 1936]] fare de granda parto de la Armeo kontraŭ la registaro de la [[Dua Hispana Respubliko]]. La hispanajn faŝistojn forte subtenis la armeoj de [[Nazia Germanio]] kaj de [[faŝisma Italio]]. Post la blokado de la [[Ĝibraltara Markolo]] kaj de la posta aerponto kiu translokigis la ribelintajn trupojn al la Iberia Duoninsulo fine de julio, ekis [[enlanda milito]] kiu finiĝis la 1-an de aprilo 1939, kiam [[Francisco Franco]] deklaris sian venkon. La post tio establita diktatoreco daŭris ĝis post la morto de la diktatoro la 20-an de novembro [[1975]]. ::La milito enhavis multajn aspektojn, ĉar ĝi inkludis [[klasbatalo]]n, [[religia milito|religiajn militojn]], kontraŭfrontigon de malaj naciismoj, luktadon inter [[Militreĝimo|militista diktaturo]] kaj [[Respublikismo|respublikisma]] [[demokratio]], inter [[revolucio]] kaj [[kontraŭrevolucio]], inter [[faŝismo]] kaj [[kontraŭfaŝismo]], inter [[komunismo]] kaj [[kontraŭkomunismo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:39, 30 jun. 2026 (UTC) tljnprar9os4ikfby3d8rlamxjajvd1 0 12667 9418179 9374676 2026-07-01T16:50:50Z DidCORN 34571 Informkesto 9418179 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=urbo sur rivero Volgo|urbo en nord-okcidenta Rusio sur rivero Volĥovo|Velikij Novgorod}} {{Geokesto2 | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Niĵnij Novgorod | devena_nomo = Gorjkij | alia_nomo = {{LingvoKunNomo|ru|-|''Нижний Новгород''}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Нижний Новгород | moto = | kromnomo = | kromnomo_tipo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = Nizhny Novgorod Montage 2022.png | dosiero2 = Nizhny Novgorod Montage.jpg | dosiero3 = Collage-of-Nizhny-Novgorod-(2014).png | dosiero4 = Metro NN Collage 2016.png | dosiero5 = Коллаж архитектура Нижний Новгород.jpg | piedlinio = Kremlo, Katedralo de Aleksandro Nevskij, la ĉefa foiro, [[Gorkija Aŭtomobila Uzino]], la areo de [[Kuzma Minin|Minin]] kaj [[Dmitrij Poĵarskij|Poĵarskij]], [[Valerij Ĉkalov|Ĉkalov]] ŝtuparo. }} | dosiero_grandeco = 300ra | dosiero_priskribo = Fotomuntaĵo <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Flag of Nizhny Novgorod.svg{{!}}border | blazono = Coat of Arms of Nizhny Novgorod.svg <!-- *** Lando ktp. *** --> | ŝtato = {{Rusia Federacio}} | ŝtato_tipo = Ŝtato | regiono = [[Ĉevolga federacia regiono]] | distrikto = {{Niĵnij-Novgoroda provinco}} | distrikto_tipo = Provinco | municipo = | municipo_tipo = | histregiono_faldo = | histregiono = | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono3 = | histregiono_tipo = | urbo = | urbo_noto = | urbo_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = [[Okao]]<br />[[Volgo]] | memorindaĵo = <!--[[Niĵnij Novgorod Kremlo|Kremlo]] paĝo ne ekzistas -->kremlo | memorindaĵo1 = <!--[[Niĵnij Novgorod Foiro|Foiro]] paĝo ne ekzistas -->foiro | ŝoseo = | montaro = <!-- *** Situo *** --> | situo = Niĵnij Novgorod | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 56 | lat_m = 19 | lat_s = 37 | lat_NS = N | long_d = 44 | long_m = 00 | long_s = 27 | long_EW = E | plej_alta = | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 466.5 | areo_rondumo = 1 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1221 | establita_tipo = | establita1 = | establita1_tipo = | dato = | ĉefulo = Jurij Ŝalabajev | ĉefulo_tipo = Urbestro | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Moskva tempo|MT]] | utc_offset =+3 | poŝtkodo = 603000-603999 | areo_kodo = +7 831 | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = | kodo1 = 52, 152 | kodo1_tipo = [[Aŭtokodoj en Rusio|Aŭtokodoj]] | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> | unesko_nomo = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_lokumilo_plurobla = Niĵnij Novgorod/Centra Niĵnij Novgorod | tipo1 = reliefo | alt1 = Situa mapo de Niĵnij Novgorod | tipo2 = reliefo | alt2 = Situa mapo de centra Niĵnij Novgorod | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Enkadre de Niĵnij-Novgoroda provinco | mapo1_lokumilo = Niĵnij-Novgoroda provinco | mapo2 = | mapo2_fono = | mapo2_priskribo = Enkadre de Rusio | mapo2_lokumilo = Rusio <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://нижнийновгород.рф/ adm.nnov.ru] | commons = Niĵnij Novgorod <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-align=center|frame-width=260}} }} Ne konfuzenda kun [[Velikij Novgorod|Velikij Novgorodo]].[[Dosiero:NN 11-08-2020 05.jpg|eta|Kremlo (antikva fortikaĵo) de Niĵnij Novgorod]] [[Dosiero:Yarmarka.jpg|eta|dekstra|Ĉi tiu konstruaĵo antaŭe domis la Grandan Rusian Foiron.]] '''Niĵnij Novgorod''' aŭ ''Niĵnij-Novgorodo'' ({{lang-ru|Нижний Новгород}}), urbo en [[Rusio]] ĉe la enfluo de la rivero [[Okao]] al [[Volgo]], centra urbo de [[Niĵnij-Novgoroda provinco]], ĉefurbo de la [[Ĉevolga federacia regiono]] (ru: ''oblast''). En la jaroj [[1932]]-[[1991]] la urbo havis la nomon '''Gorjkij''' (ru: ''Горький'') omaĝe al [[Maksim Gorkij]] kiu tie naskiĝis. La regiono de Niĵnij Novgorodo estas fama pro sia popola arto Ĥoĥloma. == Demografio == Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo {{paĝonomo}} vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Ĝi estas la kvina urbo en Rusio laŭ la kvanto da loĝantoj post [[Moskvo]], [[Sankt-Peterburgo]], [[Novosibirsko]] kaj [[Jekaterinburgo]]. Krome, ĝi estas la plej proksima (400 km) al Moskvo “urbo-milionulo”. Ĝi ankaŭ estas la ĉefurbo de la provinco (gubernio), havanta tri milionojn la loĝantoj, kaj ekde 2000 ĝi estas la centro de la Ĉevolga federacia regiono (oblast). == Koncize == La telefona kodo de la urbo estas 831. La urbo estas granda aŭto- kaj maŝinkonstrua centro ([[Gorkija Aŭtomobila Uzino]]). Teatroj: opera-baleta teatro, pupteatro, komedia teatro, drama teatro, infana teatro Vera kaj aliaj. Niĵnij Novgorod estas enigita de [[Unesko|UNESKO]] en liston de 100 urboj de la mondo, kiuj estas valoregaj kulture kaj historie. La urbo estas la naskiĝloko de [[Vladimir Varankin]], rusa [[verkisto]] kaj [[Esperantistoj|esperantisto]]. == Transporto == En la urbo estas [[Niĵnij Novgorod-Moskovskij (stacidomo)|fervoja stacio]] (ekde [[1862]], la unua linio estis al [[Moskvo]]), flughaveno kaj [[Metroo de Niĵnij-Novgorodo|metroo]] (ekde [[1985]]) kun 15 stacioj kaj 2 linioj. Ekde decembro 2002, rapidtrajno ligas Moskvon al Niĵnij Novgorod en malpli ol kvar horoj. Tra Niĵni-Novgorodo iras unu el ĉefaj aŭtovojoj kaj grava fervojo, unu el la linioj de Moskvo al [[Siberio]]. Do la trajnstacio estas haltejo por trajnoj kun plej longaj itineroj, de Moskvo al [[Vladivostoko]], [[Pekino]] kaj [[Ulan-Batoro]]. [[Strigino (flughaveno)]] estas unu el internaciaj flughavenoj. Ĝi ankaŭ estas rezerva flughaveno por [[Moskvo]]. == Geografio == La urbo situas ĉe la enfluo de la rivero Oka al [[Volgo]]. La municipo havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Parto de la urbo, kiu situas ĉe la dekstra bordo de Oka, nomiĝas Supra parto aŭ Surmonta parto. Parto de la urbo, kiu situas ĉe la maldekstra bordo de Oka, nomiĝas Suba parto. [[Ĉevolga Altaĵo]] estas parto de [[Orienteŭropa ebenaĵo]], situanta sur la okcidenta bordo de Volgo ekde Niĵnij Novgorod norde ĝis [[Volgogrado]] sude. === Supra parto === Supra (aŭ Surmonta) parto de la urbo Niĵnij Novgorod situas ĉe dekstra bordo de rivero Oka. Supra parto de Niĵnij Novgorod estas ĉefe kultura kaj administra parto de la urbo. Ĝi enhavas 3 distriktojn: * Niĵegorodskij (Нижегородский) * Priokskij (Приокский) * Sovetskij (Советский) === Suba parto === La Suba (aŭ Transrivera) parto de de la urbo Niĵnij Novgorod situas ĉe maldekstra bordo de rivero [[Oka (rivero)|Oka]]. La Suba parto de Niĵnij Novgorod estas ĉefe industria parto de la urbo. Ĝi enhavas 5 distriktojn: * Avtozavodskij (Автозаводский) * Leninskij (Ленинский) * Kanavinskij (Канавинский) * Moskovskij (Московский) * Sormovskij (Сормовский) == Historio == La urbo estis fondita en [[1221]] de la granda princo Jurij Vsevolodoviĉ (estis kanonigita de la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] kiel Georgo). Ĝia nomo laŭvorte signifas ''"malalta nova urbo'' ", kiu rilatas al la pli malnova urbo Novgorod (= ''nova urbo'' ). Situanta ĉe la kunfluejo de la riveroj Oka kaj Volgo ĝi servis kiel gardopostenon apud la landlimo ĝis konkero de [[Kazano]]. Niĵnij-Novgorodo aperis kiel fortreso en la oriento de tiama rusa teritorio. === Antaŭsovetia periodo === La ĉefa vidindaĵo, restinta de frua epoko, estas Niĵni-Novgoroda [[kremlo]]. Fondinte la urbon, oni konstruis lignan fortreson, poste, en la komenco de 16-a jarcento, aperis la brika, havanta 13 turojn. Ĝiaj muroj iras laŭ borda monteto preskaŭ de Volgo ĝis supera ebenaĵo. La tuta longeco de la muroj estas du kilometroj. Kelkfoje la kremlo estis atakita, tamen oni neniam ĝin cedis al malamiko. Post aligo de [[Kazano]] la urbo ne plu havis rolon de landlima defendanto. La kremlo ekzistas ĝis nun. Dum jarcentoj ĝi sufiĉe kadukiĝis, kaj unu el malsupraj apudbordaj turoj estis ruinigita de terdeglito. Sed en la mezo de 20a jarcento oni faris grandan laboron por restaŭri la kremlon. Tiam estis riparita ĝia ekzistanta parto. Dum unua jardeko de nuna jarcento ankaŭ la perdita turo estis rekonstruita laŭ sia historia aspekto. Dum la [[Granda Malordo (Rusio)|Granda Malordo]] en 17a jarcento unu el Niĵni-Novgorodaj negocistoj, viandisto [[Kuzma Minin]] alvokis urbanojn por organizi popolarmeon, kiu iros al [[Moskvo]] kaj liberigos la [[Kremlo]]n. La gvidantoj estis Minin kaj princo [[Dmitrij Poĵarskij]]. Vintre de 1612 la milicanoj eliris el Niĵni-Novgorodo supren de Volgo kaj paŝis ĝis la urbo Jaroslavlo, kie la popolarmeo staris dum kelkaj monatoj. En julio komenciĝis militkampanjo de Jaroslavlo al Moskvo. En novembro la ĉefurba kremlo estis liberigita. Nun en Moskvo, sur Ruĝa placo situas la fama monumento “al civitano Minin kaj princo Poĵarskij”. En Niĵni-Novgorodo, apud la loko, kie sonis alvoko, situas kopio de tiu monumento. En [[2004]] jaro por la tuta Rusio aperis nova festa ferio nomata “Tago de popola unueco”, honore de tiamaj herooj. Oni festas ĝin la 4 an de novembro. La 19-an jarcenton oni povas nomi la "oran epokon" de la urbo. Niĵni-Novgorodo, situanta ĉe du grandaj riveroj, estis oportuna loko por komerci. En la urbo loĝis multe da negocistoj, do ĝi eĉ ekhavis alnomon “Poŝo de Rusio”. En Niĵni-Novgorodo funkciis la plej granda Rusia foiro, kaj en [[1896]] okazis tutrusia ekspozicio, kie oni demonstris unuan rusian aŭton, unuan en la mondo hiperboloidan konstruaĵon de [[Vladimir Ŝuĥov]]. En la sama jaro en la urbo aperis elektra [[Tramtransporto en Niĵnij Novgorod|tramo]]. Tio okazis eĉ pli frue ol en Moskvo kaj Sankt Peterburgo. En [[Rusia Imperio]] nur [[Tramtransporto en Kievo|Kieva tramo]] aperis antaŭ la Niĵni-Novgoroda. Krome, ekfunkciis du [[funikularo]]j, levigantaj homojn sur altan bordon (ne plu ekzistas). En la centro de la urbo kaj apud la fervojstacio ĝis nun estas multe da domoj, konstruitaj en tiu epoko: loĝdomoj de negocistoj, instituciaj domoj, donacitaj de negocistoj k.t.p. En [[1913]] estis konstruita la domo de banko, kiu ĝis nun estas unu de ĉefaj vidindaĵoj por turistoj. Ĝis nun funkcias ankaŭ la ĉefa domo de la fama foiro. === Sovetia periodo === Dum la [[Sovetunio|Sovetia epoko]] la urbo iĝis granda industria centro. Antaŭ la revolucio apud Niĵnij-Novgorodo jam estis multaj fabrikoj, speciale en la laborurbeto [[Sormovo]]. Dum la industriigo la urbo aligis ĝin kaj multajn aliajn apudajn loĝlokojn. En [[1932]] sur novaj teritorioj estis konstruita la plej granda uzino en la urbo – [[Gorkija Aŭtomobila Uzino|la aŭtouzino]]. En la sama jaro Niĵnij-Novgorodo estis alinomita Gorjkij (Горький) omaĝe al la fama verkisto [[Maksim Gorkij]], naskiĝinta en Niĵni-Novgorodo. Dum la [[Dua Mondmilito]] uzinoj en Gorjkij produktis multege da militaj teknikaĵoj. La urbo ne estis okupita, tamen la uzinoj estis bombataj de malamikaj aviadiloj. La plej granda flugatako okazis en novembro [[1941]]. Unu el postmilitaj vidindaĵoj estis konstruita de germanaj militkaptitoj, ĝi estas Ĉkalova ŝtuparo (nomita omaĝe al la fama rusa piloto [[Valerij Ĉkalov]]) – grandega ŝtuparo de la rivero Volgo ĝis la alta bordo kun 442 ŝtupoj. Post la milito Gorjkij iĝis ne nur industria, sed ankaŭ scienca centro: aperis multaj institutoj de fiziko kaj ĥemio. En ĉefa supera lernejo, universitato Lobaĉevskij, aperis la unua en la lando radiofizika fakultato. Pro la abundo de uzinoj kaj institutoj, inter kiuj estis ankaŭ specialiĝintaj pri milittekniko, en [[1959]] oni fermis la urbon por fremdlandanoj. Pro tio la urbo iĝis ekzilejo por la fama sciencisto kaj sociaganto [[Andrej Saĥarov]]. Preskaŭ sep jarojn li pasigis en Gorjkij, en unu el randaj kvartaloj. Nun en la apartamento, kie li loĝis, estas muzeo. En 1990 la urbo rericevis sian historian nomon: Niĵnij Novgorod. En la sama jaro ĝi malfermiĝis por vizitoj de fremdlandanoj. === Postsovetia periodo === En la [[21-a jarcento]] aperis nova rolo de la urbo – ekfunkciis multe da informteknologiaj firmaoj. Ekzistas ankaŭ oficejo de “[[Intel]]”. Komputilaj teknologioj iĝis unu el plej gravaj laborsferoj en la urbo. Do en la urbon transloĝiĝas programistoj. En Niĵnij-Novgorodo nun oni konstruas stadionon, kiu en [[2018]] akceptos kelkajn futbalajn matĉojn de [[Futbala Mondpokalo 2018|la mondpokalo]]. == Vidindaĵoj == Precipe interesa por turistoj estas la Kremlo de Niĵnij Novgorod, sed ankaŭ la malnova urbo, la parko "Niĵnij Novgoroda Svislando" sude de la urbocentro, kaj la "''Strelka''" (la Sago), belvidejo ĉe la elfluejo de la riveroj Oka kaj Volgo. Estas ankaŭ pluraj aliaj rimarkindaj konstruaĵoj, ĉefe preĝejoj kaj la [[Placo de Minin kaj Poĵarskij]]. == Servoj == * [[Ŝtata Lingvistika Universitato en Niĵnij Novgorod]] == Famuloj == * [[Maksim Gorkij]] (1868-1936), verkisto * [[Serhij Ploĥij]] (n. 1957), usona-ukraina historiisto * [[Jakov Sverdlov]] (1885-1919), revoluciulo * [[Aleksandr Uljanov]] (1866-1887), rusa aktivulo, pli aĝa frato de Vladimir Lenin * [[Vladimir Varankin]] (1902-1938), rusa verkisto kaj esperantisto * [[Mark Ejdelŝtejn]] (n. 2002), aktoro == Esperanto en Niĵnij Novgorod == En [[1920]] okazintus tie la 3-a Tutruslanda kongreso de esperantistoj, kiu fiaskis pro ĥaoso kaj malfacila ekonomia stato de la lando. En la urbo loĝis esperantisto-aktivulo Leonid Grigorjeviĉ Kapustin (forpasis en 1992), sovetia oficiro (la kolonelo), multfoje ordenita, partopreninto de la [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Dua mondmilito]] (1941–45). Dum la milito li aktive uzis Esperanton, kontaktinte kun loĝantoj de Pollando kaj Germanio, kun germanaj militkaptitoj. En 1994 en la urbo okazis Rusia Esperantista Kongreso dum kiu [[Rusia Esperantista Unio]] restrukturiĝis per unuiĝo kun Ruslanda Esperanto-Asocio. Ekde la [[2a de aprilo]] de [[2016]] en la urbo funkcias la klubo de esperantistoj "Esperanto en Niĵnij-Novgorodo". En la urbo [[Bogorodsk]] (Богородск) de Niĵnij-Novgoroda regiono estas la strateto, havanta la nomon "La Strateto de esperantistoj" ({{ru}} ''Переулок Эсперантистов''). En Niĵnij Novgorod estas gastiganto de [[Pasporta Servo]]. == Vidu ankaŭ == * [[Funikularoj de Niĵnij Novgorod]] * [[Metroo de Niĵnij-Novgorodo]] * [[Niĵnij Novgorod-Moskovskij (stacidomo)]] * [[Tramtransporto en Niĵnij Novgorod]] * [[Trolebusa transporto en Niĵnij Novgorod]] {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{ru}}) * [http://reu.ru/kluboj/Niĵnij_Novgorod Retejo de Esperanto-klubo en Niĵnij-Novgorodo] * [http://sezonoj.ru/2016/06/nijni-novgorodo/ Artikolo en la revuo] * (en) [https://www.youtube.com/watch?v=2L8E2e0E-Ao Nizhny Novgorod], YouTube-kanalo de [https://filmfreeway.com/ToLiveintheNorth Elina Bakunova]. [[Kategorio:Niĵnij Novgorod| ]] [[Kategorio:Milionurboj]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1220-1229]] [[Kategorio:Aperis en 1221]] d8m543uhfpl9kfrmtipnhkfattbfctz 0 17730 9418201 9416507 2026-07-01T17:10:05Z Kani 670 9418201 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Meropedoj |koloro = pink |dosiero = Bee eater in Selous Game Reserve.jpg |priskribo de dosiero = [[Blankfrunta abelmanĝulo]], (''Merops bullockoides'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = '''Meropedoj''' ''Meropidae'' |specioj de subdivizio = Genroj |subdivizio2 = *''[[Nyctyornis]]'' *''[[Meropogon]]'' *''[[Merops]]'' |vikispecio = |komunejo = }} '''Abelmanĝuloj''' aŭ '''meropoj''' estas [[birdo]]j el la ordo de [[koracioformaj]], manĝantaj [[insekto]]jn kaj havantajn okulfrape koloran plumaron<ref>[[Plena Ilustrita Vortaro]]</ref>. La vorto "meropo" devenas el la sciencnoma latinlingva ''Merops'', kaj pro tio pli akurate uzendas por la specioj de tiu genro, sed ankaŭ uzeblas por la tre konata specio [[Eŭropa abelmanĝulo]]. Por la birdoj de la tuta familio plie taŭgas la nomo '''Meropedoj'''. Ĉar [[meropo]] aŭ "meropedo" estas tro scienca nomo, populariĝis la nomo [[abelmanĝulo]], ĉar kvankam ne estas tio la ununura manĝaĵo de la familio, tradicie multaj popoloj rilatigis la familion kun tiu familio de insektoj. == Priskribo == Plej parto de specioj troviĝas en [[Afriko]], sed aliaj ĉeestas en suda [[Eŭropo]], kiel la [[Eŭropa abelmanĝulo]] ''Merops apiaster'', [[Aŭstralio]] kaj [[Novgvineo]]. Ili karakteriĝas pro tre riĉkolora plumaro, sveltaj korpoj kaj ofte longaj centraj vostoplumoj. Ĉiuj estas kolorplenaj kaj havas longajn subenturnitajn bekojn kaj pintajn flugilojn, kiuj donas al ili aspekton hirundecan kiam vidataj de malproksime. == Manĝo == Kiel tiu nomo sugestas, abelmanĝuloj ĉefe manĝas flugantajn [[insekto]]jn, ĉefe [[abelo]]jn, [[vespo]]jn, kiuj estas predataj enaere el malferma gvatejo. Kvankam ili persekutas ĉiujn ajn flugantajn insektojn, [[mielabelo]]j ĉefas en ties dieto. La monda teritorio de abelmanĝuloj estas preskaŭ identa al la indiĝena teritorio de la kvar plej oftaj specioj de mielabeloj. Fry et al. asertas, ke "en 20 apartaj studioj pri la dieto de 16 tipoj de abelmanĝuloj, himenopteroj (formikoj, abeloj kaj vespoj) konsistigis el 20% al 96% el ĉiu insekto manĝita, kaj mielabeloj formis averaĝe ĉirkaŭ unu trionon el la himenopteroj". Antaŭ engluti la predaĵon, abelmanĝulo forigas la predopikilon per ripeta frapado de la insekto sur malmola surfaco, ekzemple branĉo de ripozejo. Dum tiu procezo, la birdo premas la insekton por forigi plej parton de la veneno. Notinde, tiuj birdoj predas nur flugantajn insektojn dum tiuj flugas kaj ne atentas samajn insektojn dum tiuj surteras. == Konduto == Abelmanĝuloj estas gregemaj. Ili formas koloniojn kaj nestumas en tuneloj en sablaj riverbordoj. La ovoj estas blankaj kaj ili ĝenerale produktas 2-9 ovojn ĉiun ovodemetadon (depende de la specio). Ĉar ili loĝas en kolonioj, oni vidas kune ofte grandajn nombrojn de tiuj truoj kun antaŭaj blankecaj markoj ĉe ties enirejoj kaŭzitaj de akumulitaj ekskrementaĵoj. Plej parto de la specioj de tiu familio estas monogamaj, kaj ambaŭ gepatroj zorgas la idaron. La familio de abelmanĝuloj konsistas el du subfamilioj - la barbaj abelmanĝuloj '''Nyctyornithinae''' (levitaj al la familia nivelo kiel '''Niktiornitedoj''' fare de Charles Sibley en pli ĵusaj versioj de sia komputila mondolisto), kaj '''Meropinae''', la tipaj abelmanĝuloj aŭ meropoj. [[Dosiero:Merops_apiaster_(Marek_Szczepanek).jpg|eta|250px|dekstra|Eŭropa abelmanĝulo]] == Specilisto en taksonomia ordo == * genro ''[[Nyctyornis]]'' ** [[Ruĝbarba abelmanĝulo]], ''Nyctyornis amictus'' ** [[Blubarba abelmanĝulo]], ''Nyctyornis athertoni'' * genro ''[[Meropogon]]'' ** [[Purpurbarba abelmanĝulo]] aŭ [[Sulavesa abelmanĝulo]], ''Meropogon forsteni'' * genro ''[[Merops]]'' ** [[Nana abelmanĝulo]], ''Merops pusillus'' ** [[Persia abelmanĝulo]], ''Merops persicus'' ** [[Orienta abelmanĝulo]], ''Merops orientalis'' ** [[Verda abelmanĝulo]], ''Merops viridissimus'' ** [[Blubrova abelmanĝulo]], ''Merops cyanophrys'' ** [[Blankagorĝa abelmanĝulo]], ''Merops albicollis'' ** [[Hirundovosta abelmanĝulo]], ''Merops hirundinaeus'' ** [[Filipina abelmanĝulo]] aŭ [[Bluvosta abelmanĝulo]], ''Merops philippinus'' ** [[Nigra abelmanĝulo]], ''Merops gularis'' ** [[Blukapa abelmanĝulo]], ''Merops muelleri'' ** [[Bluliphara abelmanĝulo]], ''Merops mentalis'' ** [[Ruĝgorĝa abelmanĝulo]], ''Merops bulocki'' ** [[Blankfrunta abelmanĝulo]], ''Merops bullockoides'' ** [[Blubrusta abelmanĝulo]], ''Merops variegatus'' ** [[Etiopia abelmanĝulo]], ''Merops lafresnayii'' ** [[Cinambrusta abelmanĝulo]], ''Merops oreobates'' ** [[Nigrakapa abelmanĝulo]], ''Merops breweri'' ** [[Somalia abelmanĝulo]], ''Merops revoilii'' ** [[Boema abelmanĝulo]] aŭ [[Okragorĝa abelmanĝulo]], ''Merops boehmi'' ** [[Blugorĝa abelmanĝulo]], ''Merops viridis'' ** [[Rufkrona abelmanĝulo]], ''Merops americanus'' ** [[Madagaskara abelmanĝulo]], ''Merops superciliosus'' ** [[Ĉielarka abelmanĝulo]], ''Merops ornatus'' ** [[Eŭropa abelmanĝulo]], ''Merops apiaster'' ** [[Brunkapa abelmanĝulo]], ''Merops leschenaulti'' ** [[Roza abelmanĝulo]], ''Merops malimbicus'' ** [[Skarlata abelmanĝulo]], ''Merops nubicus'' ** [[Karmina abelmanĝulo]], ''Merops nubicoides'' ==Bildaro== <gallery> Dosiero:SL Yala NP BlockV asv2020-01 img01.jpg|''Merops orientalis'' Dosiero:Merops apiaster 001.jpg|Eŭropa abelmanĝulo (''Merops apiaster'') Dosiero:Cinnamon-chested bee-eater.jpg|''Merops oreobates'' </gallery> {{-}} == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.camacdonald.com/birding/Sampler2a-Bee-eaters.htm Camacdonald Bildaro de ĉiu specio] * [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/familia.phtml?idFamilia=91 Filmoj de abelmanĝulo] ĉe Interreta Birdokolekto * [http://montereybay.com/creagrus/bee-eaters.html Meropedoj, Birdofamilioj de la Mondo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090204114732/http://montereybay.com/creagrus/bee-eaters.html |date=2009-02-04 }} * [http://www.fotocommunity.de/pc/pc/mypics/370/display/1490759] {{-}} {{Projektoj|commonscat=Meropidae}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] [[Kategorio:Birdoj de Eŭropo]] [[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]] b5wl7xp1uf08iph84lzh37sq8771sog 0 19881 9418690 9353795 2026-07-02T10:36:24Z Sj1mor 12103 9418690 wikitext text/x-wiki {{Unua}}{{Informkesto organizaĵo}} '''Piedpilkado''' (aŭ '''piedpilko''') estas ĝenerala nomo por diversaj [[sporto]]j, kiuj estas pli malpli parencaj al [[futbalo]], karakterizitaj de la fakto ke la ''pilko'' (ĉu ronda, ĉu ovala) estas ludebla per ''piedo'' (eĉ se ne nur). La termino piedpilko estas ankaŭ ofte uzata kun la pli malvasta signifo de ''[[futbalo]]''. En [[Esperanto]], oni ofte simple diras ''[[piedpilko]]'' anstataŭ piedpilkado, malgraŭ ke la vorto ''piedpilko'' ankaŭ esprimas la pilkon per kiu oni piedpilkas, sed ĝi streĉas la vortfarajn principojn de Esperanto laŭ la principo de [[metonimio]]. En la grupo de piedpilko-sportoj troviĝas: * [[futbalo]] (aŭ ''asocia piedpilkado'', ankaŭ nomata simple ''piedpilkado'') * [[rugbeo]] kun siaj variantoj (15, 13, 7) * [[usona piedpilkado|usona]] kaj [[kanada piedpilko|kanada piedpilkado]] * [[aŭstralia piedpilkado]] ''(aussie rules football)'' kun siaj multnombraj variantoj, * [[gaela piedpilkado]] * [[Florenca piedpilkado]]'' (Calcio Florentino) * [[ĉina piedpilkado]] ==Historio== {|class = "wikitable" |- |rowspan="18" |Modernaj Piedpilk-sportoj |rowspan="4" style="background: #8080FF;"|[[:en:Cambridge rules|Kembriĝa piedpilkado]] (1848–1863) |rowspan="8" style="background: #C080C0;"|[[Futbalo|Futbalo (Asocia piedpilkado)]] (1863–) |- |colspan="3" style="background: #C080C0;"|[[:en:Indoor Soccer|Endoma futbalo]] |- |colspan="3" style="background: #C080C0;"| [[:en:Beach Soccer|Plaĝ-futbalo]] (1992–) |- |colspan="3" style="background: #C080C0;"|[[Fucalo]] (1930–) |- |rowspan="4" style="background: #8080FF;"|[[:en:Sheffield Rules|Ŝefilda piedpilado]] (1857–1877) |- |colspan="3" style="background: #C080C0;"|[[:en:Paralympic football|Paralimpika futbalo]] |- |colspan="3" style="background: #C080C0;"|[[:en:Street Soccer|Strat-futbalo]] |- |style="background: #FF8080;"|Rugbea Unio kun ŝanĝetoj |style="background: #FFFF80;"|[[Usona piedpilkado]] |style="background: #FFFF80;"|[[:en:Flag Football|Flaga uson-piedpilkado]], [[Arena piedpilkado]] (1987–) |- |rowspan="8" colspan="2" style="background: #FF8080;"|[[Rugbeo]] |- |style="background: #FFFF80;"|[[:en:Burnside Rules|Burnside-a piedpilkado]] |style="background: #FFFF80;"|[[Kanada piedpilkado]] (1861–) |style="background: #FFFF80;"|[[:en:Flag Football|Flaga kanad-piedpilkado]] |- |rowspan="6" style="background: #FF8080;"|[[Rugbeo 15|Rugbea unio]] (1871–) |- |colspan="3" style="background: #FF8080;"|[[Rugbeo 7]] (1883–) |- |rowspan="4" style="background: #FFC080;"|[[Rugbeo 13|Rugbea ligo]] (1895–) |- |colspan="2" style="background: #FFC080;"|[[:en:Rugby league nines|Rugbea ligo 9]] |- |colspan="2" style="background: #FFC080;"|[[:en:Rugby league sevens|Rugbea ligo 7]] |- |colspan="2" style="background: #FFC080;"|[[:en:Touch football (rugby league)|Tuĉa rugbeo]] |- |style="background: #FFC0CB;"|Rugbeaj reguloj kaj aliaj anglaj ŝtat-lernejaj sportoj |colspan="3" style="background: #80FF80;"|[[Aŭstralia piedpilkado]] (1859–) |rowspan="2" style="background: #dddd78;"|[[:en:International rules football|Internacia piedpilkado]] (1967–) |- |colspan="4" style="background: #80FFFF;"|[[Gaela piedpilkado]] (1887–) |} {{Projektoj|ReVo=pilk.pied0ado}} [[Kategorio:Pilkosportoj]] [[Kategorio:Sporto]] qhl4h8uae3r2mmbc8gdnkze6xdafx3w 10 20057 9418625 9417755 2026-07-02T09:33:08Z Kani 670 /* Tageventoj */ 9418625 wikitext text/x-wiki <noinclude> == Instrukcioj== Bonvenon al la Aktualaĵa ŝablono por la ĉefpaĝo. Ni volas viajn aktualaĵojn, sed bonvolu memori ĉi-tiujn petetojn: # Bonvolu meti nur 6–8 aktualaĵojn sur la ĉefpaĝon. Se estas pli ol 8, transmetu la plej malnovajn aktualaĵojn al la artikolo [[{{NUNAMONATNOMO}} de {{NUNAJARO}}]] (eventoj de la antaŭa monato en la paĝon pri tiu monato), se vi estas certa ke temas pri historie grava okazaĵo, aldonu ankaŭ '''mallongan''' noton pri ĝi al la artikolo [[{{NUNAJARO}}]] (tamen '''ne''' forigu la "kaj pli..."-parton). # Bonvolu uzi kompletajn frazojn kun bona gramatiko. # Kiam eble, bonvolu ĝisdatigi la bildon kun nova 90px-a bildo, laŭ la temo de via aktualaĵo. Uzu la format-ekzemplon. ==Tageventoj== </noinclude> {| style="font-family:sans-serif;" | valign="top" width="50%" style="background-color:#F9F0F0; padding:0.3em 0.5em;" | <div style="float:right;width:110px;font-size:small;font-style:italic;text-align:center;margin-left:1px;margin-top:15px;"> <!-- Metu novan bildon post tiuj komentoj. Ĝi estu "90px" larĝa (110px se signife pli larĝa ol longa) kaj laŭ la formato: <div style="border: none;">[[Dosiero:Bildo.jpg|900px|eta]]</div><small>Eta priskribo</small> Forigu la malnovan bildon. Bildo komenciĝas malsupre: --> <div style="border: none;"> [[Dosiero:Edifícios colapsados e danificados em Los Palos Grandes, 2026-06-26.png|90ra]]</div>{{centre|<small>Konstruaĵo kolapsinta pro tertremo en Venezuelo</small>}} <!-- Fino de la bildo. --> </div> ;{{dato|30|06|2026}} * {{flago|Azerbajĝano}} [[Azerbajĝano]] malpermesis al siaj civitanoj malpli ol 16 jarojn aĝaj registriĝi je la sociaj retoj. ;{{dato|29|06|2026}} * {{flago|Monako}} Unua terorisma atako en [[Monako]]: bombo en poŝta sendaĵo eksplodis ĉe domo de ukraina oligarĥo Vadim Jermolajev: li estis grave vundita, al lia edzino oni amputis ambaŭ krurojn, ilia 13-jara filo estas en hospitalo. La oligarĥo estas sub sankcioj de [[Ukrainio]] ekde 2023, lia pli aĝa filo estis akuzita de [[Estonio]] pri establo de friponaj vokcentroj. ;{{dato|24|06|2026}} * {{flago|Venezuelo}} [[Tertremo]] en [[Venezuelo]] okazigis almenaŭ 2 200 mortojn, pli ol dek unu mil vunditojn kaj enormajn damaĝojn. ;{{dato|20|06|2026}} * {{flago|Bolivio}} La [[prezidanto de Bolivio]] deklaras [[krizostato]]n post ses semajnoj da protestoj. ;{{dato|18|06|2026}} * {{flago|Usono}}{{flago|Irano}}{{flago|Israelo}}{{flago|Libano}} Oni subskribis batalhalton inter [[Usono]] kaj [[Irano]], sed [[Israelo]] pluigas sian invadatakon en [[Libano]]n. ;{{dato|11|06|2026}} * {{flago|Esperanto}}{{flago|Kroatio}} Forpasis [[Ivo Osibov]], eksa [[prezidanto de TEJO]] kaj [[ĝenerala sekretario de UEA]]. <!-- KIAM VI FORIGAS LA MALNOVAJN, transmetu ilin al la koncernataj monatoj, kiuj estas la arkivaj paĝoj de ĉi-ŝablono. --> |} <noinclude> [[Kategorio:Ŝablono:Ĉefpaĝo|{{PAĜNOMO}}]] </noinclude> kadk4bn43sypi9l6nlhyobtsatad0lu 0 21207 9418263 9289355 2026-07-01T19:06:06Z ThomasPusch 1869 9418263 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Briofitoj |koloro = {{Taksonomio/koloro|planto}} |dosiero = Moss on a rock (Nunniong, Australia).jpg |dosiero larĝo = 270px |priskribo de dosiero = musko |regno = [[plantoj]] ''[[Plantae]]'' |regno2 = planto |subregno = [[embriofitoj]] ''[[Embryophyta]]'' |specioj de subdivizio= [[Divizio]]j |subdivizio2= *'''[[hepatmuskoj]]''' '''''[[Marchantiophyta]]''''' *'''[[antocerofitoj]]''' '''''[[Anthocerotophyta]]''''' *'''[[muskoj]]''' aŭ '''briofitoj''' '''''[[Bryophyta]]''''' }} '''Briofitoj'''<ref>[http://vortaro.net/#brio''brio'' en PIV ĉe vortaro.net]</ref>, ({{lang-la|[[Bryophytae]]}}), aŭ pli vulgare '''[[muskoplantoj]]''', estas [[embriofito|embriofitaj]] [[planto]]j kiuj estas [[nevaskula planto|nevaskulaj]]; al ili mankas vaskula histo por cirkuligi [[likvaĵo]]n. Briofitoj reproduktiĝas per [[sporo]]j. == Prezentado == La termino "briofito" venas el la greka ''βρύον'' (''bruon'', kiu signifas musko) kaj ''φύτον'' (''futon'', kiu signifas kreskaĵo). Laŭ [[The Plant List]] kaj [[World Flora Online]] <small>(10 apr. 2020)</small><ref name="TPL"/>{{,}}<ref name="WFO"/>, tiuj plantoj enhavas 47 [[ordo (biologio)|ordo]]jn, 177 [[familio (biologio)|familio]]jn, pli ol 1800 [[genro (biologio)|genro]]jn kaj preskaŭ 35000 [[specio]]jn. Ili do estas la dua plej granda planta grupo, tuj post [[angiospermoj]]. Briofitoj konsistas el tri ĉefaj [[divizio]]j: * [[hepatmuskoj]] (''[[Marchantiophyta]]''), aŭ [[marĉantiofitoj]]; * [[antocerofitoj]] (''[[Anthocerotophyta]]''); * [[muskoj]] ([[Bryophyta]]), en kiuj interalie troviĝas [[sfagnoj]]. Tiu grupo de plantoj karakteriziĝas per manko de ia vera angiaro kaj per vegetada aparato kun ''n'' kromosomoj tiel, ke la plenkreska planto konsistigas la gametofiton. Tiuj du karakterizaĵoj fakte limigis la evoluon de tiu grupo, kiu estas nun marĝena en la vegetaĵa regno. Briofitoj estas malgrandaj plantoj kreskantaj en malfacilaj kondiĉoj, kie aliaj plantoj ne kapablas disvolviĝi. Ili konsistigas la ĉefan parton de la flaŭro de arbotrunkoj kaj de ŝtonegoj. Ili kreskas en marĉoj kaj en malsekaj vivejoj, ili abundas en borealaj kaj alpaj regionoj. Tamen ĉiam ili bezonas akvon por la reproduktado. [[Muskoj]] kaj [[sfagnoj]] similas al malgranda planto kun ŝajntigoj, ŝajnbranĉoj kaj folioj. La unuaj aparte formas verdan tapiŝon sur la arbargrundo dum la duaj konsistigas la bazan vegetaron en [[torfejo]]j. [[Hepatmuskoj]] similas al verdaj lamenoj foliecaj kreskantaj sur malsekegaj lokoj. Kvankam ili ŝajnas malsimilaj, tiuj plantoj posedas saman biologian ciklon. == Biologia ciklo == Unuĉela sporo kun n krozomoj naskas kutime klorofilan filamenton (''protonemo''), sur kiu aperas ŝosoj. Tiuj ŝosoj kreskas en tigojn aŭ lamenojn. Kiam matura la planto formas virseksajn organojn (''anteridioj'') kaj inseksajn organojn (''arkegonoj''). Anteridioj liberigas virseksajn gametojn (''anterozoidoj''). Anterozoidoj atingas enakve arkegonojn dank' al pluvo aŭ roso, kaj fekundigas la inseksajn gametojn (''oosferoj''). La tiel naskita zigoto fariĝas sporofito, kiu produktos novajn sporojn. La ĉefa parto de la ciklo estas gametofita, kio estas grava diferenco kun la aliaj plantoj, dum la sporofiton portas la gametofito. Tiu sporofito konsistas el piedeto kaj sporangio, kiun oni nomas kapsulo. Tiu cicklo karakteriĝas per nepre enakva fekundigo. Oni devas mencii vegetadan reprodukton, kiu okazas per propageroj, kiuj formiĝas laŭlonge de la tigo aŭ ĉesupre de la tigo aŭ de la folioj. Tiu reprodukta rimedo estas tre grava por briofitoj. == Filogenezo == Inter la plantoj, kiuj koloniis la teron, la briofitoj konservis la plej praajn trajtojn. Iliaj prauloj verŝajne estas verdaj algoj. Tion atestas la nepre enakva fekundigo. La fazo gametofita, kiu estas la plej grava, malebligis al tiuj plantoj antingi grandajn altecojn aŭ kompleksan diferenciĝon. Ili proe ne kapablis multe evolui, tial ili hodiaŭ estas nur margenaj en la planta regno. == Ekologio == Pro la nepre enakva biologia ciklo, briofitoj kreskas precipe en humidaj [[vivloko]]j: marĉoj, arbargrundoj, arbartalusoj, river- kaj lagobordoj, k.t.p. Tamen dank' al sufiĉe mallonga ciklodaŭro kaj reviviĝpovo, ili kapablas kolonii sekegajn lokojn, kie aliaj plantoj ne kapablas vivteni sin. Tial oni trovas briofitojn ekzemple sur tegmentoj, sur ŝtonegoj, sur arbotrunkoj kaj sur sekaj grundoj. En regionoj kun humida [[modera klimato]] ili povas vivi kiel [[epifito]]j. == Graveco == Briofitoj ludas rolon de akvorezervo en la naturo. Iliaj ĉeloj kapablas enteni grandajn kvantojn da akvo. Ili tiel disponigas ĝin por aliaj plantoj kaj bestoj. Ili estas pioniroj en multaj vivlokoj, kaj preparas humecan substraton, kie aliaj plantoj povos kreski. [[Sfagnoj]] kreskas en dikegaj tavoloj, kiuj formas torfon, kiun oni iam uzis por hejtado kaj la sterkado de la kulturoj. Plie la torfejoj ebligis koni la praflaŭron, ĉar en la sfagna tavolo malliberiĝis poleneroj, kiuj konserviĝis dank' al la manko de oksigeno en la torfejo. Briofitoj pli kaj pli estas uzataj kiel poluciindikiloj de la aero kaj de la akvo. == Taksonomio == Laŭ [[National Center for Biotechnology Information]] <small>(10 apr. 2020)</small><ref name="NCBI">[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Undef&id=3193&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock ''Embryophyta'' ĉe la taksonomio de NCBI]</ref>, [[The Plant List]] kaj [[World Flora Online]] <small>(10 apr. 2020)</small><ref name="TPL">{{Citaĵo el la reto |url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/B/ |titolo=''Bryophytes'' ĉe The Plant List |alirdato=2020-04-10 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170606161401/http://www.theplantlist.org/1.1/browse/B/ |arkivdato=2017-06-06 }}</ref>{{,}}<ref name="WFO">{{Citaĵo el la reto |url=http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-9499999996 |titolo=''Bryophytes'' ĉe World Flora Online |alirdato=2020-04-10 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200410205929/http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-9499999996 |arkivdato=2020-04-10 }}</ref>, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj (ĝis ordoj), kaj ties Esperantaj nomoj<ref>[https://docs.google.com/spreadsheets/d/1ZCunedv908xC7SIlUfQbimw9zg-MZcdQcvhLv9OPtNc/edit#gid=1726758415 ''Listo de plantoj baza'' ĉe Google Sheets]</ref>. La briofitoj respondas al la 3 divizioj ''[[Marchantiophyta]]'', ''[[Anthocerotophyta]]'' kaj ''[[Bryophyta]]'': {{Genealogia arbo2}} * ''[[Embryophyta]]'' - [[embriofitoj]] ** ''[[Marchantiophyta]]'' - [[marĉantiofitoj]], [[hepatmuskoj]] *** ''[[Haplomitriopsida]]'' - [[haplomitriopsidoj]] **** ''[[Haplomitriidae]]'' - [[haplomitriedoj]] ***** ''[[Calobryales]]'' - [[kalobrialoj]] **** ''[[Treubiidae]]'' - [[treŭbiedoj]] ***** ''[[Treubiales]]'' - [[treŭbialoj]] *** ''[[Jungermanniopsida]]'' - [[jungermaniopsidoj]] **** ''[[Jungermanniidae]]'' - [[jungermaniedoj]] ***** ''[[Jungermanniales]]'' - [[jungermanialoj]] ***** ''[[Porellales]]'' - [[porelaloj]] ***** ''[[Ptilidiales]]'' - [[ptilidialoj]] **** ''[[Metzgeriidae]]'' - [[mecgeriedoj]] ***** ''[[Metzgeriales]]'' - [[mecgerialoj]] ***** ''[[Pleuroziales]]'' - [[pleŭrozialoj]] **** ''[[Pelliidae]]'' - [[peliedoj]] ***** ''[[Fossombroniales]]'' - [[fosombronialoj]] ***** ''[[Pallaviciniales]]'' - [[palavicinialoj]] ***** ''[[Pelliales]]'' - [[pelialoj]] *** ''[[Marchantiopsida]]'' - [[marĉantiopsidoj]] **** ''[[Blasiidae]]'' - [[blaziedoj]] ***** ''[[Blasiales]]'' - [[blazialoj]] **** ''[[Marchantiidae]]'' - [[marĉantiedoj]] ***** ''[[Lunulariales]]'' - [[lunularialoj]] ***** ''[[Marchantiales]]'' - [[marĉantialoj]] ***** ''[[Sphaerocarpales]]'' - [[sferokarpaloj]] ** ''[[Anthocerotophyta]]'' - [[antocerofitoj]] *** ''[[Anthocerotopsida]]'' - [[antoceropsidoj]] **** ''[[Anthocerotales]]'' - [[antoceraloj]] **** ''[[Dendrocerotales]]'' - [[dendroceraloj]] **** ''[[Notothyladales]]'' - [[nototiladaloj]] ** ''[[Bryophyta]]'' - [[muskoj]] *** ''[[Takakiopsida]]'' - [[takakiopsidoj]] **** ''[[Takakiales]]'' - [[takakialoj]] *** ''[[Sphagnopsida]]'' - [[sfagnopsidoj]] **** ''[[Sphagnales]]'' - [[sfagnaloj]] *** ''[[Andreaeopsida]]'' - [[andreopsidoj]] **** ''[[Andreaeales]]'' - [[andrealoj]] *** ''[[Andreaeobryopsida]]'' - [[andreobriopsidoj]] **** ''[[Andreaeobryales]]'' - [[andreobrialoj]] *** ''[[Oedipodiopsida]]'' - [[edipodiopsidoj]] **** ''[[Oedipodiales]]'' - [[edipodialoj]] *** ''[[Polytrichopsida]]'' - [[politrikopsidoj]] **** ''[[Polytrichales]]'' - [[politrikaloj]] *** ''[[Tetraphidopsida]]'' - [[tetrafidopsidoj]] **** ''[[Tetraphidales]]'' - [[tetrafidaloj]] *** ''[[Bryopsida]]'' - [[briopsidoj]] **** ''[[Buxbaumiidae]]'' - [[buksbaŭmiedoj]] ***** ''[[Buxbaumiales]]'' - [[buksbaŭmialoj]] **** ''[[Diphysciidae]]'' - [[difisciedoj]] ***** ''[[Diphysciales]]'' - [[difiscialoj]] **** ''[[Timmiidae]]'' - [[timiedoj]] ***** ''[[Timmiales]]'' - [[timialoj]] **** ''[[Funariidae]]'' - [[funariedoj]] ***** ''[[Encalyptales]]'' - [[enkaliptaloj]] ***** ''[[Funariales]]'' - [[funarialoj]] ***** ''[[Gigaspermales]]'' - [[gigaspermaloj]] **** ''[[Dicranidae]]'' - [[dikranedoj]] ***** ''[[Archidiales]]'' - [[arkidialoj]] ***** ''[[Bryoxiphiales]]'' - [[brioksifialoj]] ***** ''[[Dicranales]]'' - [[dikranaloj]] ***** ''[[Fissidentales]]'' - [[fisidentaloj]] ***** ''[[Grimmiales]]'' - [[grimialoj]] ***** ''[[Pottiales]]'' - [[potialoj]] ***** ''[[Pseudoditrichales]]'' - [[pseŭdoditrikaloj]] ***** ''[[Bryidae]]'' - [[briedoj]] ****** ''[[Bryanae]]'' - [[brianoj]] ******* ''[[Bartramiales]]'' - [[bartramialoj]] ******* ''[[Bryales]]'' - [[brialoj]] ******* ''[[Hedwigiales]]'' - [[hedvigialoj]] ******* ''[[Orthotrichales]]'' - [[ortotrikaloj]] ******* ''[[Rhizogoniales]]'' - [[rizogonialoj]] ******* ''[[Splachnales]]'' - [[splaknaloj]] ****** ''[[Hypnanae]]'' - [[hipnanoj]] ******* ''[[Hookeriales]]'' - [[hukerialoj]] ******* ''[[Hypnales]]'' - [[hipnaloj]] ******* ''[[Hypnodendrales]]'' - [[hipnodendraloj]] ******* ''[[Ptychomniales]]'' - [[ptikomnialoj]] ** ''[[Tracheophyta]]'' - [[trakeofitoj]] *** ''[[Pteridophyta]]'' - [[pteridofitoj]] *** ''[[Spermatophyta]]'' - [[spermatofitoj]] **** ''[[Angiospermae]]'' - [[angiospermoj]] **** ''[[Gymnospermae]]'' - [[gimnospermoj]] {{Genealogia arbo2/fino}} == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Riccia cavernosa.jpg Dosiero:Raindrops on mosses.jpg Dosiero:Hornwort (3144429129).jpg </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}}{{Portalo Biologio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Briofitoj]] inndtprk785x5kcpwlrd0hbriwfdtgt 0 24300 9418680 9392342 2026-07-02T10:30:14Z Sj1mor 12103 9418680 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo<!--|emblemo=Marriage symbol.svg-->}} [[Dosiero:Rings.png|eta|[[Geedziĝa ringo|Geedziĝaj ringoj]].|alternative=|maldekstra]] '''Geedzeco''' estas socie agnoskata kaj ofte laŭ [[juro]] aŭ laŭ [[eklezio]] firmigita ligo inter personoj, nomataj ''geedzoj'' kiam ili estas viro kaj virino. La plej kutima formo estas la ligo inter unu [[viro]], nomata ''edzo'', kaj unu [[virino]], nomata ''edzino''. En kelkaj landoj eblas, ke iu persono edz(in)iĝu al pli ol unu persono. Nur en 28 landoj eblas [[samseksaj edzeco kaj edzineco]]; en aliaj, estas akceptita nur geedzeco. Geedzeco estas [[institucio]], ĉe kiu interpersona rilato (kutime [[amrilato|ama rilato]]) estas agnoskata de la [[ŝtato]], de [[religio|religia aŭtoritato]] aŭ de ambaŭ. Ĝia signifo dependas de la socia kaj kultura kadro kaj ŝanĝiĝadis dum la homa evoluo. En la plej multaj socioj geedzeco komencas per iu speciala [[geedziĝaj kaj partnerec-registriĝaj ceremonioj kaj festoj|geedziĝa ceremonio aŭ festo]] nome [[nupto]].[[Dosiero:HogarthMarriage.jpg|eta|''Marriage à-la-mode'' (Moda geedzeco, satira pentraĵo de [[William Hogarth]] 1745.|alternative=|maldekstra]] En iuj landoj kaj antaŭe ankaŭ okcidentlande geedzeco donis al viro rajton regi sian edzinon, sed nuntempe okcidentlandoj la geedzoj estas jure egalaj. Geedzeco estas socie aŭ ceremonie agnoskita unuigo aŭ laŭleĝa kontrakto inter geedzoj kiuj establas rajtojn kaj devigojn inter ili, inter ili kaj ties filoj, kaj inter ili kaj ties bofamilio,<ref>{{Cite book|last1=Haviland|first1=William A.|last2=Prins|first2=Harald E. L.|last3=McBride|first3=Bunny|last4=Walrath|first4=Dana|year=2011|title=Cultural Anthropology: The Human Challenge|publisher=Cengage Learning|isbn=978-0-495-81178-7|edition=13th}} "''A nonethnocentric definition of marriage is a culturally sanctioned union between two or more people that establishes certain rights and obligations between the people, between them and their children, and between them and their in-laws.''"</ref> same kiel por la socio ĝenerale. La difino de geedzeco varias laŭ la diferencaj kulturoj, sed ĝi estas principe [[institucio]] en kiu interpersona rilataro, kutime [[Seksumado|seksa]], estas agnoskita. En kelkaj kulturoj, geedzeco estas rekomendata aŭ konsiderata por esti deviga antaŭ persekuti ajnan [[Seksumado|seksan]] aktivecon. Larĝe difinite, geedzeco estas konsiderata kultura universalaĵo. [[Dosiero:Dräkt, Gustav III, gnr 3485 & dräkt, Sofia magdalena, gnr 3502. Fel föremålsref - Livrustkammaren - 16527.tif|eta|Vestaĵoj de svedaj reĝaj geedzoj de 1766, Muzeo Livrustkammaren en Stokholmo.]] Geedzeco povas esti agnoskita de [[ŝtato]], [[organizaĵo]], religia aŭtoritato aŭ eklezio, [[tribo|triba grupo]], loka [[komunumo]] aŭ socia grupo de kolegoj, geamikoj ktp. Ĝi estas ofte rigardita kiel [[kontrakto]]. [[Civila geedzeco]], kiu ne ekzistas en kelkaj landoj, estas geedzeco sen religia enhavo farita de registara institucio konforme al la familia juro de la koncerna jurisdikcio, kaj agnoskita kiel kreanto de rajtoj kaj devigoj propraj al la geedzeco. Nuptoj povas esti plenumitaj en nereligia [[Civila geedzeco|civila ceremonio]] aŭ en religia etoso pere de [[nupto|nupta]] ceremonio. La ago geedziĝi kutime kreas regulajn aŭ jurajn devigojn inter la koncernaj individuoj, kaj rilate al ajna ido kion ili povus produkti. Laŭ terminoj de jura agnosko, plej suverenaj ŝtatoj kaj aliaj jurisdikcioj limigas geedzecon al [[Aliseksemo|aliseksemaj]] paroj kaj nur malgranda nombro de tiuj permesas [[poliginio]]n, {{N|infana geedzeco}}, kaj [[devigita geedzeco|devigitan geedzecon]]. Laŭlonge de la 20a jarcento, kreskanta nombro de landoj kaj de aliaj jurisdikcioj estis malpezigintaj la malpermesojn kaj estis permesantaj jurajn agnoskojn por ekzemple [[interrasa geedzeco]], [[interreligia geedzeco]], kaj plej ĵuse, [[samseksa geedzeco]].<ref>[http://blogs.kqed.org/lowdown/2013/07/15/nations-that-have-legalized-same-sex-marriage/ Map: In Legalizing Gay Marriage, England Joins Growing International Community | The Lowdown] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130727195748/http://blogs.kqed.org/lowdown/2013/07/15/nations-that-have-legalized-same-sex-marriage/ |date=2013-07-27 }}. Blogs.kqed.org (15a de Julio 2013). Alirita la 5an de Septembro 2013.</ref> Kelkaj kulturoj permesas la dissolvon de la geedzeco pere de [[divorco]] aŭ geedzonuligon. La laŭleĝa malligigo de geedzoj nomiĝas [[divorco]]. En kelkaj areoj, la infana geedzeco kaj la poligamio povas okazi spite la ŝtatan juron kontraŭ tiuj praktikoj. [[Dosiero:El-matrimonio-romano.jpg|eta|Skulptaĵo reprezentanta paron edziniĝintan en [[Antikva Romo]].|alternative=|maldekstra]] [[Dosiero:Huwelijksportret van de Prins van Oranje en Prinses Máxima.jpg|eta|Nederlanda reĝa geedziĝo de [[Willem-Alexander (Nederlando)|Willem-Alexander]] kaj [[Máxima Zorreguieta|Máxima]], [[2002]].]] Individuoj povas geedziĝi pro kelkaj tialoj, inklude juraj, sociaj, [[Libido|libidaj]], emociaj, financaj, [[Spirito|spiritaj]], kaj religiaj celoj. La geedzigitoj povas esti influita per [[Incesto|socie determinitaj reguloj pri incesto]], preskribaj geedzigaj reguloj, gepatra elekto kaj individua deziro. En kelkaj areoj de la mondo, [[aranĝita geedzeco]], [[infana geedzeco]], [[poligamio]], kaj foje [[devigita geedzeco]], povas esti praktikata kiel kultura tradicio. Male, tiaj praktikoj povas esti malpermesitaj kaj punitaj en partoj de la mondo kun komplikoj por la rajtoj de virinoj kaj eĉ pro [[internacia juro]].<ref>[http://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2008/ Country Reports on Human Rights Practices for 2008], Vol. 1, p. 1353, US Department of State.</ref> En disvolviĝintaj partoj de la mondo, estis ĝenerala tendenco al certigo pri [[Virinaj rajtoj|samrajteco]] ene de la geedzoj por virinoj kaj laŭleĝe agnoskado de geedzeco de paroj [[interreligia geedzeco|interreligiaj]] aŭ [[interrasa geedzeco|interrasaj]], kaj [[samseksa geedzeco|samseksaj]]. Tiuj tendencoj koincidas kun la pli larĝa movado por [[homaj rajtoj]].[[Dosiero:Cartepoly.png|eta|Poligamio en la mondo en [[2015]].|500ra]][[Dosiero:Van Eyck - Arnolfini Portrait.jpg|eta|dekstra|180ra|Burĝaj geedzoj.]] == Difinoj == [[Antropologio|Antropologoj]] estis proponintaj kelkajn konkurencajn difinojn de geedzeco en klopodo por enhavi la ampleksan varion de geedzaj praktikoj observitaj tra kulturoj.<ref name="Bell">{{Cite journal|last=Bell|first=Duran|title=Defining Marriage and Legitimacy|jstor=2744491|url=http://www.economics.uci.edu/~dbell/marriageandlegit.pdf|work=Current Anthropology|year=1997|volume=38|issue=2|pages=237–54|doi=10.1086/204606|issn = 0011-3204 }}</ref> Eĉ ĉe okcidenta kulturo, "difinoj de geedzeco estis karenigitaj el unu pinto al alia kaj ĉie intere" (kiel diris Evan Gerstmann).<ref>Gerstmann, Evan. ''[https://books.google.com/books?id=6o9FQgK7H8gC&pg=PA22 Same-sex Marriage and the Constitution]'', p. 22 (Cambridge University Press, 2004).</ref>[[Dosiero:Joseph Israels Jüdische Hochzeit Wien.jpg|eta|''Juda geedziĝo'', pentraĵo de [[Jozef Israëls]] de 1903.]] === Rilato agnoskita per kutimaro aŭ juro === En ''The History of Human Marriage'' (1922), [[Edvard Westermarck]] difinis geedzecon kiel "pli malpli daŭrebla konekton inter masklo kaj femalo kiu daŭras post la simpla ago de propagado ĝis post la nasko de la ido."<ref name="Westermarck">Westermarck, Edvard, (1922) ''[https://books.google.com/books?id=ShU3N7_GaMYC The History of Human Marriage Volume 1]'', p. 71. ISBN 0-7661-4618-9.</ref> En ''The Future of Marriage in Western Civilization'' (1936), li malakceptis sian pli fruan difinon, anstataŭe provizore difinante geedzecon kiel "rilato de unu aŭ pliaj viroj al unu aŭ pliaj virinoj kiu estas agnoskita de kutimaro aŭ juro".<ref name="Westermarck2">Westermarck, Edvard, (1936) ''[https://books.google.com/books?id=gZ8LyGDtSZIC The Future of Marriage in Western Civilization]'', Books for Libraries Press, p. 3, ISBN 978-0-8369-5304-6.</ref>[[Dosiero:Valentine, Laura - Aunt Louisa's Nursery Favourite - 0029.jpg|eta|Kristana geedziĝo en la Mezepoko.]] === Legitimeco de idaro === La antropologia manlibro ''Notes and Queries'' (1951) difinis geedzecon kiel "unio inter viro kaj virino tia ke filoj naskiĝintaj el virino estas la agnoskita legitimita idaro de ambaŭ partneroj."<ref name="Notes">{{Citaĵo el libro|titolo=Notes and Queries on Anthropology|jaro=1951|eldoninto=Royal Anthropological Institute|paĝo=110}}</ref> Kiel agnosko de praktiko de la [[Nueroj]] de Suda Sudano kiu permesas al virinoj agadi kiel edzo en kelkaj cirkonstancoj (la ''fantoma geedzeco''), [[Kathleen Gough]] sugestis modifi tion al "virino kaj unu aŭ pliaj aliaj personoj."<ref name="Gough">{{Citaĵo el gazeto|titolo=The Nayars and the Definition of Marriage|familia nomo=Gough|persona nomo=E. Kathleen|jaro=1959|gazeto=Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland|paĝoj=89:23–34}} Nuera in-ina geedzeco estas termino por familio kiu ne havas filojn. Ĝi ne estas formo de lesbanismo.</ref> En analizo de geedzo inter la Najaroj, nome multvira socio en [[Barato]], Gough trovis, ke la grupo ne havis edzan rolon en la konvencia senco; tiu unueca rolo de [[Okcidento]] estis dividita inter neloĝanta "socia patro" de la filoj de la virino, kaj ŝiaj amantoj kiuj estis la veraj generintoj. Neniu el tiuj viroj havis jurajn rajtojn al la filoj de la virino. Tio devigis Gough dismeti seksan aliron kiel ŝlosila elemento de geedzeco kaj difini ĝin en terminoj de legitimeco de idoj sole: geedzeco estas "rilataro establita inter virino kaj unu aŭ pliaj aliaj personoj, kiuj havigas filon naskitan al virino sub cirkonstancoj ne malpermesitaj de reguloj de rilataro, kiu ricevas tute nasko-statusajn rajtojn komunajn al normalaj membroj de sia socio aŭ socia tavolaro."<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Marriage, Family and Residence|familia nomo=Gough|persona nomo=Kathleen|jaro=1968|ĉapitro=The Nayars and the Definition of Marriage|loko=Nov-Jorko|eldoninto=Natural History Press|paĝo=68|redaktinto=Paul Bohannan & John Middleton}}</ref> Ekonomia antropologo [[Duran Bell]] kritikis la legitim-bazitan difinon sur la bazo ke kelkaj socioj ne postulas geedzecon por legitimeco. Li asertis, ke legitim-bazita difino de geedzeco estas vaste akceptita en socioj kie senlegitimeco ne havas aliajn jurajn aŭ sociajn implikojn por filoj krom tio, ke la patrino estas needziniĝinta.<ref name = "Bell" /> [[Dosiero:Boda principios S XX.jpg|dekstra|eta|Geedziĝaj vestoj de la komenco de la 20a jarcento ([[1935]]), [[Barcelono]], [[Hispanio]].]] === Kolekto de rajtoj === [[Edmund Leach]] kritikis la difinon de Gough kiel tro limiga en terminoj de agnoskita legitimigita idaro kaj sugestis, ke geedzeco estu vidita en terminoj de diferencaj tipoj de [[rajto]]j kiujn ĝi helpas establi. En artikolo de 1955 en la gazeto ''Man'', Leach asertis ke neniu difino de geedzeco estu aplikita al ĉiuj kulturoj. Li proponis liston de dek rajtoj asociaj kun geedzeco, inklude seksan monopolon kaj rajtojn kun respekto al filoj, kun specifaj rajtoj diferencaj inter kulturoj. Tiuj rajtoj, laŭ Leach, inkludis: # "Establi laŭleĝan patron de filoj de virino. # Establi laŭleĝan patrinon de filoj de viro. # Doni al edzo la monopolon de la sekseco de edzino. # Doni al edzino la monopolon de la sekseco de edzo. # Doni al edzo la partajn aŭ monopolajn rajtojn pri hejmaj kaj aliaj laborservoj de edzino. # Doni al edzino la partajn aŭ monopolajn rajtojn pri hejmaj kaj aliaj laborservoj de edzo. # Doni al edzo la partan aŭ totalan kontrolon super propraĵoj apartenantaj aŭ potenciale akiritaj de la edzino. # Doni al edzino la partan aŭ totalan kontrolon super propraĵoj apartenantaj aŭ potenciale akiritaj de la edzo. # Establi kunan fondon de propreco – partnereco – por la profito de gefiloj de geedzeco. # Establi socie gravan 'rilaton de afineco' inter la edzo kaj la gefratoj de sia edzino."<ref>{{Citaĵo el gazeto|titolo=Polyandry, Inheritance and the Definition of Marriage|familia nomo=Leach|persona nomo=Edmund|dato=Dec 1955|gazeto=Man|volumo=55|numero=12|COI=10.2307/2795331|paĝo=183}}</ref> [[Dosiero:The Ill-Matched Couple II - Lucas Cranach the Elder.jpg|eta|''La paro malbonkongrua (II)''. [[Lucas Cranach la Maljuna]].]] [[Dosiero:Bride and groom signing the book.jpg|260ra|eta|Ĵusaj geedzoj subskribante registron.]] === Rajto al seksa aliro === En artikolo de 1997 en la gazeto ''Current Anthropology'', [[Duran Bell]] priskribas geedzecon kiel "rilato inter unu aŭ pliaj homoj (ĉu masklo aŭ ino) en ariĝo al unu aŭ pliaj virinoj kio havigas al tiuj homoj peto-rajton de seksa aliro ene de hejma grupo kaj identigas virinojn kiuj portas la devigon akcepti la petojn de tiuj specifaj homoj." En referenco al "homoj en ariĝo", Bell referencas al korporacio de parencaj grupoj kiaj stirpoj kiuj, post esti paginta fianĉoprezon, retenas rajton por la idaro de virino eĉ se ŝia edzo (stirpano) mortas ([[Levirato]]). En referenco al "homoj (ĉu masklo aŭ ino)", Bell referencas al virinoj ene de la stirpo kiuj povas stariĝi kiel "sociaj patroj" de la filoj de la edzino naskitaj el aliaj amantoj. (Vidu Nueran "fantoman geedzecon")<ref name="Bell" />[[Dosiero:Bride-groom-kiss.jpg|dekstra|260ra|eta|Tipa foto de ĵusaj geedzoj.]] == Tipoj de geedzeco == === Monogamio === {{Ĉefartikolo|Monogamio}} '''Monogamio''' estas formo de geedzeco en kiu individuo havas nur unu edz(in)on dum sia vivodaŭro aŭ je ajna tempo (seria monogamio). La kompara studo de geedzeco tra la tuta mondo fare de la antropologo [[Jack Goody]] uzante la ''Ethnographic Atlas'' trovis fortan kunrilaton inter intensiva [[plugilo|plug]]-[[agrikulturo]], [[doto]] kaj monogamio. Tiu modelo troviĝis en larĝa gamo de eŭraziaj socioj el [[Japanio]] al [[Irlando]]. La majoritato de socioj el Sub-Sahara Afriko kiuj praktikas etendan ŝpatan agrikulturon, kontraste, montras kunrilaton inter "edzinprezo," kaj poligamio.<ref name="Goody 1976 7">{{Citaĵo el libro|titolo=Production and Reproduction: A Comparative Study of the Domestic Domain|familia nomo=Goody|persona nomo=Jack|jaro=1976|loko=Kembriĝo|eldoninto=Cambridge University Press|paĝo=7}}</ref> Plua studado bazita sur la ''Ethnographic Atlas'' montris statistikan kunrilaton inter pliiĝanta grando de socio, la kredo en "altaj dioj" por elteni homan moralon, kaj monogamio.<ref>{{Citaĵo el gazeto|titolo=The Size of Societies, Monogamy, and Belief in High Gods Supporting Human Morality|familia nomo=Roes|persona nomo=Frans L.|jaro=1992|gazeto=Tijdschrift voor sociale wetenschappen|volumo=37|numero=1|paĝoj=53–8}}</ref> En la landoj kiuj ne permesas poligamion, persono kiu edziĝas en unu el tiuj landoj al persono dum ankoraŭ estas laŭleĝe edz(in)igita al alia fifaras krimon de [[bigamio]]. En ĉiuj okazoj, la dua geedzeco estas konsiderata laŭleĝe nula kaj malvalida. Krom ke la dua kaj sekvaj geedziĝoj estas malvalidaj, la bigamiano estas ankaŭ submetebla al aliaj punoj, kiuj varias ankaŭ inter la diversaj jurisdikcioj. [[Dosiero:Brauysegen im Bett.gif|eta|Plenumo de la ''geedzaj devoj'' antaŭ aŭtoritatoj, gravuraĵo de la 15a jarcento.]] ==== Seria monogamio ==== Registaroj kiuj eltenas monogamion, povas permesi facilan [[divorco]]n. En multaj okcidentaj landoj la divorcaj indicoj alproksimiĝas al 50%. Tiuj kiuj regeedziĝas kaj poste denove divorcas estas averaĝe 3 fojojn. Divorco kaj regeedziĝo povas tiele rezulti en "seria monogamio", t.e. multoblaj geedziĝoj sed nur unu laŭleĝa edz(in)o je ĉiu tempo. Tio povas esti interpretata kiel formo de plurala pariĝado, kiel ĉe tiuj socioj kie hegemonias inestraj familioj en [[Karibio]], [[Maŭricio]] kaj [[Brazilo]] kie estas ofta rotacio de needzaj partneroj. En ĉio, tiuj estas kalkulitaj je 16 al 24% de la "monogamia" kategorio.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Reproduction & Succession: Studies in Anthropology, Law and Society|familia nomo=Fox|persona nomo=Robin|jaro=1997|loko=New Brunswick, NJ|eldoninto=Transaction Publishers|paĝo=34}}</ref> Seria monogamio kreas novan tipon de parenco, la "eks-"oj, la eksulo, eksulino. La "eks-edzino", por ekzemplo, restas aktiva parto de la vivo de ŝia "eks-edzo", ĉar ili povas resti kunligita al transpaso de rimedoj (edzinelteno, filelteno), aŭ kunhavado de filzorgado. Bob Simpson notas ke en la brita situacio, seria monogamio kreas la koncepton de "[[etenda familio]]" – nombraj familianoj tiele kunligitaj, inklude multhejmaj filoj (eblaj eksuloj povas esti eks-edzino, eks-bofrato ktp., sed ne "eks-filo"). Tiuj "neklaraj familioj" ne kongruas kun la muldilo de la monogamia kerna familio. Kiel serio de konektitaj familianoj, ili similas al la poliginia modelo de separataj familianoj eltenita de patrinoj kun gefiloj, ligita al maskloj al kiuj ili estas aŭ estis edziniĝintaj aŭ divorcitaj.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Changing Families: An Ethnographic Approach to Divorce and Separation|familia nomo=Simpson|persona nomo=Bob|jaro=1998|loko=Oksfordo|eldoninto=Berg}}</ref> [[Dosiero:En Tyrkisk Notar, Som Afslutter En Aegtepagt (Martinus Rørbye).jpg|eta|''Turka notario preparanta geedziĝon'', en pentraĵo de Martinus Rørbye.]] === Poligamio === {{Ĉefartikolo|Poligamio}} Poligamio estas geedzeco kiu inkludas pli ol du partnerojn.<ref name="Zeitzen">{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=WIzHjpTJgdQC&pg=PA3|titolo=Polygamy: a cross-cultural analysis|familia nomo=Zeitzen|persona nomo=Miriam Koktvedgaard|jaro=2008|eldoninto=Berg|ISBN=1-84520-220-1|paĝo=3}}</ref> Kiam viro estas edzo de pli ol unu virino samtempe, la rilato estas nomata [[poliginio]], kaj ne estas geedzeco inter la edzinoj; kaj kiam la virino estas edziniĝinta al pli ol unu edzo samtempe, ĝi estas nomata [[poliandrio]], kaj ne estas geedza ligo inter la edzoj. Se geedzeco inkludas multajn edzojn kaj edzinojn, ĝi povas esti nomata [[grupa geedzeco]].<ref name=Zeitzen/> Studo pri molekula [[genetiko]] de tutmonda homa genetika diverseco asertis, ke seksa poliginio estis tipa de homaj reproduktaj modeloj ĝis la ŝanĝo al nemigrantaj farmistaj [[komunumo]]j proksimume antaŭ 10 000 ĝis 5 000 jaroj en Eŭropo kaj Azio, kaj pli ĵuse en Afriko kaj Ameriko.<ref>{{Cite journal|author=Dupanloup I, Pereira L, Bertorelle G, Calafell F, Prata MJ, Amorim A, Barbujani G|year=2003|title=A recent shift from polygyny to monogamy in humans is suggested by the analysis of worldwide Y-chromosome diversity|journal=J Mol Evol|volume=57|issue=1|pages=85–97|doi=10.1007/s00239-003-2458-x|pmid=12962309}}</ref> Kiel notite antaŭe, la kompara studo de antropologo [[Jack Goody]] pri la geedzeco tra la tuta mondo uzante la ''Ethnographic Atlas'' trovis, ke la majoritato de socioj de [[Sub-Sahara Afriko]] kiuj praktikas etendan ŝpatan agrikulturon montras kunrilaton inter "edzinprezo" kaj poligamio.<ref name="Goody 1976 7"/> Esplorado pri aliaj kruc-kulturaj ekzemploj konfirmis, ke la foresto de la [[plugilo]] estis la nura indikilo de poligamio, kvankam ankaŭ aliaj faktoroj kiaj alta masklomortindico en [[milito]] (en ne-ŝtataj socioj) kaj patogena streso (en ŝtataj socioj) havis ioman efikon.<ref>{{Citaĵo el gazeto|titolo=What we know and what we don't know about variation in social organization: Melvin Ember's approach to the study of kinship|familia nomo=Ember|persona nomo=Carol R.|jaro=2011|gazeto=Cross-Cultural Research|volumo=45|numero=1|COI=10.1177/1069397110383947|paĝoj=27–30}}</ref> Geedzeco estas klasitaj laŭ la nombro de laŭleĝaj edz(in)oj kiujn individuo havas. La sufikso "-gamio" referencas specife al la nombro de edz(in)oj, kiel en [[Bigamio|bi-gamio]] (du edz(in)oj, ĝenerale kontraŭleĝa en plej landoj), kaj poli-gamio (pli ol unu edz(in)o). Socioj montras varian akcepton de poligamio kiel kulturaj [[idealo]] kaj [[praktiko]]. Laŭ la ''Etnografia Atlaso'', el 1 231 socioj notitaj, 186 estis monogamiaj; 453 havis porokazan poliginion; 588 havis pli oftan poliginion; kaj 4 havis poliandrion.<ref name="Atlas">[http://eclectic.ss.uci.edu/~drwhite/worldcul/Codebook4EthnoAtlas.pdf ''Ethnographic Atlas Codebook''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121118232413/http://eclectic.ss.uci.edu/~drwhite/worldcul/Codebook4EthnoAtlas.pdf |date=2012-11-18 }} derivita el la verko de George P. Murdock nome ''Ethnographic Atlas'' registrante la geedzecan komponon de 1231 socioj el 1960 al 1980</ref> Tamen, kiel Miriam Zeitzen verkas, socia toleremo al poligamio estas diferenca el la praktiko de poligamio, ĉar ĝi postulas riĉon por establi multajn familiejojn por multaj edzinoj. La fakta praktiko de poligamio en tolerema socio povas nuntempe esti malalta, kaj la majoritato de dezirantaj poligamianoj praktikas la monogamian geedzecon. Studi la evoluon de la poligamio estas pli komplika en jurisdikcioj kie ĝi estis malpermesita, sed plue estas praktikata (''[[de facto]]'' poligamio).<ref name="Zeitzen 2008 5">{{Citaĵo el libro|titolo=Polygamy: A Cross-Cultural Analysis|familia nomo=Zeitzen|persona nomo=Miriam Koktvedgaard|jaro=2008|loko=Oksfordo|eldoninto=Berg|ISBN=1847886175|paĝo=5}}</ref> Zeitzen notas ankaŭ, ke okcidentaj perceptoj de afrika socio kaj geedzecaj modeloj estas partianigitaj de "kontraŭdiraj koncernoj de [[nostalgio]] por tradicia afrika kulturo kontraŭ kritiko de poligamio kiel subpremado al virinoj aŭ malprofita por la disvolviĝo."<ref name="Zeitzen 2008 5"/> Poligamio estis kondamnita kiel formo de misuzo de [[homaj rajtoj]], kun koncernoj starigitaj super hejma perforto, devigita geedzeco, kaj neglekto. La plej majoritato de la landoj el la mondo, inklude eventuale ĉiujn disvolviĝintajn landojn el la mondo, ne permesas poligamion. Estis alvokoj por la abolo de poligamio en disvolviĝintaj landoj. [[Dosiero:Frans Hals - Portret van een stel in een landschap - Google Art Project.jpg|eta|Edzoparo, en pentraĵo de [[Frans Hals]], 1622.]] ==== Poliginio ==== Kvankam socio povas esti klasita kiel poliginia, ne ĉiu geedzeco en ĝi necese estas; monogama geedzeco povas fakte hegemonii. Pro tia fleksebleco antropologo [[Robin Fox]] atribuas sian sukceson kiel socia eltensistemo: "Tio ofte signifis – konsiderinte la malekvilibron en la seksaj proporcioj, la pli altan masklan infanmortindicon, la pli mallongan vivodaŭron de maskloj, la perdon de maskloj en [[milito]], ktp. – ke ofte virinoj estis lasitaj sen financa elteno el edzoj. Por korekti tiun kondiĉon, inoj devis esti mortigitaj dumnaske, resti solaj, iĝi [[prostituitino]]j, aŭ esti enfermitaj en fraŭlaj religiaj ordenoj. Poliginiaj sistemoj havas la avantaĝon ke ili povas promesi, kiel faras [[Mormonoj]], hejmon kaj familion por ĉiu virino."<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Reproduction & Succession: Studies in Anthropology, Law, and Society|familia nomo=Fox|persona nomo=Robin|jaro=1997|loko=New Brunswick, NJ|eldoninto=Transaction Publishers|paĝo=48}}</ref> Tamen, poliginio estas seksa afero kiu havigas al homoj nesimetriajn profitojn. En kelkaj okazoj, estas granda aĝodiferenco (ĝis unu generacio) inter viro kaj lia pli juna edzino, rezulte en povodiferenco inter ambaŭ. Tensioj ekzistas ne nur ''inter'' seksoj, sed ankaŭ ''ene de'' seksoj; maljunaj kaj junaj viroj konkurencas por edzinoj, kaj maljunaj kaj junaj edzinoj en la sama hejmo povas esperti radikale diferencajn vivkondiĉojn, kaj internan hierarkion. Kelkaj studoj sugestis, ke la rilato de edzino kun aliaj virinoj, inklude kunedzinojn, kromedzinon kaj inan parencon de edzo, estas pli kritika rilato ol tiu kun ŝia edzo pro ŝia produktaj, reproduktaj kaj personaj atingoj.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Polygamy: A Cross-Cultural Analysis|familia nomo=Zeitzen|persona nomo=Miriam Koktvedgaard|jaro=2008|loko=Oksfordo|eldoninto=Berg|paĝoj=125–7}}</ref> En kelkaj socioj, la kunedzinoj estas parencoj, kutime fratinoj, praktiko nomita ''fratina poliginio''; nome antaŭ-ekzistanta rilato inter la kunedzinoj oni supozas, ke malpliigas la eblajn tensiojn ene de la geedzeco.<ref name="Zeitzen 2008 9">{{Citaĵo el libro|titolo=Polygamy: A Cross-Cultural Analysis|familia nomo=Zeitzen|persona nomo=Miriam Koktvedgaard|jaro=2008|loko=Oksfordo|eldoninto=Berg|paĝo=9}}</ref> Fox asertas, ke "la ĉefa diferenco inter poliginio kaj monogamio povus esti statigita tiele: dum plurala pariĝado okazas en ambaŭ sistemoj, sub poliginio kelkaj unioj povas esti agnoskitaj kiel laŭleĝaj geedzoj dum sub monogamio nur unu el la unioj estas tiele agnoskita. Ofte, tamen, malfacilas marki fortan kaj rapidan linion inter ambaŭ."<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Reproduction & Succession: Studies in Anthropology, Law and Society|familia nomo=Fox|persona nomo=Robin|jaro=1997|loko=New Brunswick, NJ|eldoninto=Transaction Publishers|paĝo=21}}</ref> Ĉar poligamio en Afriko estas pli kaj pli submetita al juraj limigoj, varianta formo ''[[de facto]]'' (male al laŭleĝa aŭ ''[[de jure]]'') de poliginio estas praktikata en urbaj centroj. Kvankam ĝi ne inkludas multajn (nune nelaŭleĝajn) formalajn geedzecojn, la hejmaj kaj personaj aranĝoj sekvas malnovajn poliginiajn modelojn. La ''de facto'' formo de poliginio troviĝas ankaŭ en aliaj partoj de la mondo (inklude kelkajn sektojn de Mormonoj kaj islamajn familiojn en Usono).<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Polygamy: A Cross-Cultural Analysis|familia nomo=Zeitzen|persona nomo=Miriam Koktvedgaard|jaro=2008|loko=Oksfordo|eldoninto=Berg|paĝoj=17, 89–107}}</ref> En kelkaj socioj kiaj la [[Lovedu]] de [[Sudafriko]], aŭ la [[Nueroj]] de [[Suda Sudano]], aristokrataj virinoj povas iĝi femalaj 'edzoj.' Ĉe la Lovedu, tiu femala edzo povas ekhavi nombrajn poligamiajn edzinojn. Tio ne estas lesba rilataro, sed rimedo por legitime etendi reĝan stirpon per ligado de la gefiloj de tiuj edzinoj al ĝi. La rilataro estas konsiderata nek poliginia, nek poliandria, ĉar la ina edzo estas fakte ekhavante virseksajn socipolitikajn rolojn.<ref name="Zeitzen 2008 9"/> Religiaj grupoj havas diferencajn vidpunktojn pri la legitimeco de la [[poliginio]]. Ĝi estas permesata en [[Islamo]] kaj [[Konfuceismo]], kvankam en plej areoj nuntempe ĝi estas neofta.<ref name="Dinah">{{Citaĵo el la reto|url=http://dinahproject.com/articles_view_details.asp?id=217|titolo=Polygamy in History|eldoninto=The Dinah Project|arkivurl=https://web.archive.org/web/20101031155502/http://dinahproject.com/articles_view_details.asp?id=217|arkivdato=31a de oktobro 2010}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://threekingdoms.com/history.htm|titolo=Romance of Three Kingdoms – by Luo Guanzhong – History|eldoninto=Threekingdoms.com|alirdato=2016-02-12|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120415045747/http://threekingdoms.com/history.htm|arkivdato=2012-04-15}}</ref> [[Judismo]], [[Kristanismo]] kaj [[Hinduismo]] estis permesintaj poliginion en la pasinteco, sed ĝi estas malpermesita nuntempe en tiaj socioj.<ref name="Dinah"/> [[Dosiero:Nepalese marriage.jpg|eta|[[Nepalo|Nepala]] nuptofesto en tradicia vestaro.]] ==== Poliandrio ==== {{Ĉefartikolo|Poliandrio}} [[Poliandrio]] estas rimarkinde pli rara ol poliginio, kvankam malpli rara ol la figuro ofte citata en la ''Ethnographic Atlas'' (1980) kiu listigis nur tiujn poliandriajn sociojn troviĝantajn en la [[Himalajaj Montoj]]. Pli ĵusaj studoj trovis 53 sociojn ekster la 28 trovitaj en Himalajo kiuj praktikas poliandrion.<ref>{{Cite journal|last1=Starkweather|first1=Katherine|last2=Hames|first2=Raymond|title=A survey of non-classical polyandry|journal=Human Nature|date=Junio 2012|volume=23|issue=2|page=149}}</ref> Ĝi estas plej ofta en egalecaj socioj markitaj de alta maskla mortindico aŭ maskla forestismo. Ĝi estas asocia kun ''partebla patreco'', la kultura kredo ke filo povas havi pli ol unu patro.<ref>{{Cite journal|last1=Starkweather|first1=Katherine|last2=Hames|first2=Raymond|title=A survey of non-classical polyandry|journal=Human Nature|date=Junio 2012|volume=23|issue=2|page=150}}</ref> La klarigo por poliandrio en la Himalajaj Montoj estas rilataj al la malabundo de tero; la geedziĝo de ĉiuj fratoj en familio de la sama edzino (''frata poliandrio'') ebligas ke la familia tero restu netuŝita kaj nedividita. Se ĉiu frato edziĝas separate kaj havas filojn, familia tero estu dispartita en neelteneblaj malgrandaj kampopecetoj. En Eŭropo, tio estis evitata pere de la socia praktiko de nepartabla [[heredo]] (tio estas senheredigi plej idojn, kelkaj el kiuj iĝis fraŭlaj gemonaĥoj kaj pastroj).<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=The Dynamics of polyandry: kinship, domesticity, and population on the Tibetan border|familia nomo=Levine|persona nomo=Nancy|jaro=1998|loko=Ĉikago|eldoninto=University of Chicago Press}}</ref> ==== Plurala geedzeco ==== [[Grupa geedzeco]] (konata ankaŭ kiel ''mult-flanka geedzeco'') estas formo de [[pluramemo]] en kiu pli ol du personoj formas [[familio|familian unuiĝon]], kun ĉiuj membroj de la grupa geedzeco konsiderataj geedzigitaj al ĉiuj la aliaj membroj de la grupa geedzeco, kaj ĉiuj membroj de la geedzeco kunhavas [[patro|patran]] respondecon por ajna filo produktita el la geedzeco.<ref name="murdock-1949-definition">Murdock, 1949, p. 24. "''Grupa geedzeco'' aŭ patra unuiĝo enhavanta samtempe kelkajn virojn kaj kelkajn virinojn."</ref> Neniu lando laŭleĝe akceptas grupan geedzecon, nek laŭleĝe nek kiel geedza [[civila juro]], sed historie ĝi estis praktikita de kelkaj kulturoj de Polinezio, Azio, Papuo-Nov-Gvineo kaj Ameriko – same kiel ĉe kelkaj [[Intenca komunumo|intencaj komunumoj]] kaj alternativaj subkulturoj kiaj la komunumo Oneida en sub-ŝtato [[Novjorkio]]. El la 250 socioj registritaj de la usona antropologo George P. Murdock en 1949, nur la [[Kaingangoj]] de Brazilo havis grupan geedzecon.<ref>{{Citaĵo el gazeto|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/247131/group-marriage|titolo=Group Marriage|gazeto=Encyclopædia Britannica}}</ref> [[Dosiero:Royal Wedding Stockholm 2010-Slottsbacken-03.jpg|eta|250ra|Sveda reĝa geedziĝo de [[Viktoria (Svedio)|Viktoria]] kaj de [[Princo Daniel]], 2010.]] === Riproĉeblaj geedzecoj === ==== Infana geedzeco ==== {{Ĉefartikolo|Infana geedzeco}} Infana geedzeco estas geedzeco kie unu aŭ ambaŭ partneroj estas sub la aĝo de 18.<ref name="Child Marriage">[http://www.unicef.org/protection/57929_58008.html Child Marriage] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180907061839/https://www.unicef.org/protection/57929_58008.html |date=2018-09-07 }} UNICEF (2011)</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.hrw.org/news/2013/06/14/q-child-marriage-and-violations-girls-rights|titolo=Q & A: Child Marriage and Violations of Girls' Rights - Human Rights Watch|alirdato=7a de Oktobro 2014}}</ref> Ĝi estas rilata al la fila [[Fianĉiĝo|fianĉigo]] kaj al la [[adoleska gravedeco]]. Infana geedzeco estis ofta tra la historio, eĉ ĝis la 1900-aj jaroj en Usono, kie en 1880, en la ŝtato [[Delavaro]], la aĝo de akcepto por geedzeco estis 7 jara aĝo.<ref name="gmu-aoc">{{cite web |title=Age of Consent Laws [Table] |url=https://chnm.gmu.edu/cyh/primary-sources/24 |website=Children & Youth in History |publisher=[[:en:Roy Rosenzweig Center for History and New Media]] |accessdate=9 novembro 2020 |archiveurl=https://archive.today/20180109155442/https://chnm.gmu.edu/cyh/primary-sources/24 |archivedate=9 januaro 2018 |quote=Komentita de Stephen Robertson, kompilita el kombinaĵo de historiaj kaj nuntempaj fontoj |url-status=live}}</ref> Nuntempe ĝin malaprobas internaciaj homrajtaj organizaĵoj.<ref name="bbc.co.uk">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.bbc.co.uk/worldservice/people/features/ihavearightto/four_b/casestudy_art16.shtml|titolo=I have a right to - BBC World Service|alirdato=7a de Oktobro 2014}}</ref><ref name="who.int">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.who.int/mediacentre/news/releases/2013/child_marriage_20130307/en/|titolo=WHO - Child marriages: 39 000 every day|alirdato=7a de Oktobro 2014}}</ref> Infana geedzeco estas ofte aranĝita inter la familioj de estontaj gefianĉoj, foje tiom tuje kiom la filino estas naskiĝinta.<ref name="bbc.co.uk"/> Tamen, en la fino de la 1800-aj jaroj en Anglio kaj en Usono, [[Feminismo|feministaj]] aktivuloj ekplendis por la altigado de la aĝo de geedzecaj konsentoleĝoj, kiuj estis finfine ŝanĝita en la 1920-aj jaroj, kiam oni levis ĝin ĝis 16-18.<ref name="encyclopedia-aoc">{{Cite web|last1=Bullough|first1=Vern L.|title=Age of Consent|url=http://www.encyclopedia.com/topic/age_of_consent.aspx|website=Encyclopedia|publisher=Gale Group|accessdate=18a de Oktobro 2015}}</ref> Infana geedzeco povas okazi ankaŭ en la kunteksto de [[forkapto de la fianĉino]].<ref name="bbc.co.uk"/> En la jaro 1552, John Somerford kaj Jane Somerford Brereton estis geedzigitaj je aĝo de 3 kaj 2, respektive. Dekdu jarojn poste, en 1564, John iris al divorco.<ref name="woman-compendium">{{Cite book|authors=Hermann Heinrich Ploss, Max Bartels, Paul Bartels|title=Woman: An Historical Gynæcological and Anthropological Compendium|date=1935|publisher=William Heinemann (Medical Books) Ltd.|location=London, England|isbn=978-1-4831-9419-6|page=129|url=https://books.google.com/books?id=_yW0BQAAQBAJ&pg=PA129&lpg=PA129&dq=129}}</ref><ref name="faqs-aoc">{{Cite web|title=Age of Consent|url=http://www.faqs.org/childhood/A-Ar/Age-of-Consent.html|website=Faqs.org|accessdate=18a de Oktobro 2015}}</ref> [[Dosiero:Giotto - Scrovegni - -12- - Wedding Procession.jpg|dekstra|250ra|eta|[[Giotto di Bondone]], ''La Procesio de geedziĝo de la Virgulino''.]] Kvankam infana geedzeco povas okazi ĉe knaboj kaj ĉe knabinoj, plimulto de infanaj geedzoj estas knabinoj.<ref>[http://www.unicef.org/policyanalysis/files/Note_on_Child_Marriage.pdf A Note on Child Marriage] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180819082235/https://www.unicef.org/policyanalysis/files/Note_on_Child_Marriage.pdf |date=2018-08-19 }} UNICEF (Julio 2012), p. 3</ref> En multaj okazoj, nur unu geedza partnero estas infano, kutime la femalo, pro la gravo kion oni donas en multaj socioj al la ina [[virgeco]].<ref name="bbc.co.uk" /> Kaŭzoj de infana geedzeco povas esti [[malriĉeco]], edzinprezo, [[doto]], leĝoj kiuj permesas infanan geedzecon, [[religio|religiaj]] kaj [[Kunula premo|sociaj premoj]], regionaj kutimoj, timo resti needziniĝinta, kaj perceptita malkapablo de virinoj por labori por mono. Nuntempe, infana geedzeco estas tre disvastigita en partoj de la mondo; kaj plej ofta en [[Suda Azio]] kaj en [[sub-Sahara Afriko]], kie pli ol duono de la virinoj en kelkaj landoj en tiuj mondoregionoj estas edzinigitaj antaŭ iliaj 18 jaroj.<ref name="bbc.co.uk"/> La okazado de infana geedzeco falis en plej partoj de la mondo. En disvolvigitaj landoj infana geedzeco estas eksterleĝa aŭ limigita. Junulinoj kiuj edziniĝas antaŭ la 18-jaraĝo estas je pli granda risko iĝi viktimoj de hejma violento, ol tiuj kiuj edziniĝas poste, speciale kiam ili edziniĝas al multe pli aĝa viro.<ref name="who.int"/> ==== Geedzeco pro konveno ==== {{Ĉefartikolo|Geedzeco pro konveno}} [[Geedzeco pro konveno]] aŭ ''Geedzeco de oportuno'' estas geedzeco kreita pro diversaj kialoj krom [[romantika amo]], [[fianĉiĝo]] kaj deziro konstrui vivon kune. Kutime la ĉefa celo estas akiri certan avantaĝon - kutime por persona gajno, aŭ alia strategia celo, kiel politika geedzeco. En modernaj tempoj, unu el la plej oftaj kialoj de oportuna geedzeco estas akiri [[vizo]]n. En ĉi tiuj kazoj, unu el la geedzoj eble bezonas loĝpermeson por daŭre vivi ene de la limoj de certa lando, dum lia/ŝia edz(in)o povas konsenti geedziĝi por helpi ilin pri tio. Ĉi tiuj geedzeco ofte estas sen romantikaj sentoj, kaj ofte la sama paro havas neniun intencon vivi kune kiel vivpartneroj. Alia kialo por geedzeco de oportuno estas financa gajno. Ekzemple, riĉaj homoj povas elekti oportunan geedzecon por protekti siajn aktivaĵojn aŭ redukti sian impostdevon. En ĉi tiuj kazoj, foje la geedzoj ne intencas vivi kune kiel paro. ==== Ŝajna geedzeco ==== {{Ĉefartikolo|Ŝajna geedzeco}} [[Ŝajna geedzeco]] estas geedzeco en kiu ne ekzistas vera intenco geedziĝi, ilia celo ne estas fondi [[familio]]n sed ofte nur ricevi certan profiton, kiun la [[ŝtato]] donas al edziĝinta persono, tiel [[Trompo|trompante]] la aŭtoritatojn. Ĉi tiuj avantaĝoj povas esti akiro de [[Elmigrado|enmigradpermeso]] aŭ asimilado pro [[familia rekunigo]] kaj similaj. Ŝajna geedzeco kutime finiĝas post mallonga tempo, post kiam la celo por kiu ĝi estis kreita estas plenumita <ref>{{Cite web|url=https://www.hg.org/legal-articles/a-bad-marriage-is-not-the-same-as-a-sham-marriage-28481|title=A Bad Marriage Is Not the Same as a Sham Marriage|publisher=HG.org|author=Law Offices of Susan V. Perez|access-date=14a de Aprilo 2019}}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/488521/Sham_Marriages_v1.0_EXT_clean.pdf|title=Criminal investigation: sham marriage|publisher=UK Government - Home Office|date=19 August 2015|access-date=14a de Aprilo 2019}}</ref>. Kiam ŝajna geedzeco profitigas nur unu el la geedzoj, la geedzeco foje estas farita kontraŭ [[pago]] <ref>{{Cite web|url=http://voif.org/|title=Victims of Immigration Fraud|website=voif.org|access-date=23a de Majo 2018}}{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ==== Devigita geedzeco ==== {{Ĉefartikolo|Devigita geedzeco}} [[Dosiero:Oskar Shmerling. Free love (Forced marriage). Molla Nasreddin.jpg|eta|dekstra|220ra|Kritikoj kontraŭ la tradicion de deviga geedzeco ĉe [[Azerioj]] el la satira gazeto de la 20a jarcento Molla Nasraddin.]] [[Devigita geedzeco]] aŭ ''deviga geedzeco'' (ankaŭ ''nevola'' kaj ''geedziĝo'') estas geedziĝo, en kiu unu aŭ ambaŭ de la partioj estas edziĝinta sen sia konsento aŭ kontraŭ sia volo. Malvola geedziĝo devias de [[fiksita geedzeco]] aŭ aranĝita geedzeco, en kiu ambaŭ partioj konsentas pri la asistado de siaj gepatroj aŭ tria partio (kiel ekzemple edzperisto) en identigado de geedzeco. Ekzistas ofte kontinuumo de devigo uzita por devigi geedziĝon, intervalante de tute fizika perforto ĝis subtila psikologia premo.<ref>{{Cite journal|last1=Sharp|first1=Nicola|title=Forced Marriageinthe UK: A scoping study on the experience of women from Middle Eastern and North East African Communities|accessdate=29a de Septembro 2015|publisher=Refuge|location=[[Londono]]|format=PDF}}</ref> Malvola geedziĝo daŭre estas praktikita en diversaj kulturoj trans la mondo, precipe en partoj de [[Sudazio]] kaj [[Afriko]]. Kelkaj akademiuloj protestas kontraŭ uzo de la termino "malvola geedziĝo", ĉar ĝi alvokas la ĝeneralan konsentan legitiman lingvaĵon de geedziĝo (kiel ekzemple edzo/edzino) por travivaĵo, kiu estas ĝuste la kontraŭo.<ref>{{Cite journal|last1=Bunting|first1=Annie|title=‘Forced Marriage’ in Conflict Situations: Researching and Prosecuting Old Harms and New Crimes|accessdate=29a de Septembro 2015|publisher=Canadian Journal of Human Rights|location=[[Winnipeg]]}}</ref> Gamo da alternativoj ekzistas, inkluzive de malvola geedza unuiĝo, kaj geedza [[sklaveco]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1563842|titolo=Forced Marriage as a Harm in Domestic and International Law|verko=ssrn.com}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1757283|titolo=Forced Marriage and the Exoticization of Gendered Harms in United States Asylum Law|verko=ssrn.com}}</ref> ==== Aranĝita geedzeco ==== {{Ĉefartikolo|Aranĝita geedzeco}} [[Dosiero:V.V.Pukirev - The Arranged Marriage.jpg|eta|maldekstre|220ra|Malekvilibra geedzeco, pentraĵo de la 19a jarcento fare de rusa artisto [[Pukirev]]. Ĝi priskribas [[Aranĝita geedzeco|aranĝitan geedzecon]] kie junulino estas devigita edziniĝi al iu kiun ŝi ne amas.]] [[Aranĝita geedzeco]] aŭ ''fiksita geedzeco'' (ankaŭ geedziĝo) estas speco de geedzeca unio kie la novedzino kaj eĉ [[edzo]] estas elektitaj fare de iliaj familioj ĉefe sen konsidero al la deziro de la juna edzino. Fiksita geedziĝo devias de sendependa geedziĝo - nomita amgeedziĝo en kelkaj mondopartoj - kie la individuoj trovas kaj elektas siajn proprajn geedzojn; fiksitaj geedziĝoj, en kontrasto, estas kutime starigitaj fare de la gepatroj aŭ pli maljuna familiano. En kelkaj kazoj, fiksita geedziĝo implikas edzperanton aŭ eĉ edzperiston kiel ekzemple [[pastro]] aŭ religiema gvidanto, geedzeca ejo, reciprokaj amikoj aŭ fidinda tria partio. Fiksitaj geedziĝoj varias en naturo kaj en kiom multe da tempo pasas inter unua enkonduko-renkontiĝo kaj fianĉiĝo. ==== Geedziĝo de ŝtato ==== [[Geedziĝo de ŝtato]] estas diplomatia aranĝo en kiu geedziĝo inter membroj de regantaj familioj aŭ [[ŝtatestro]]j estas uzata por plifortigi politikajn aliancojn, certigi pacon aŭ influi internaciajn rilatojn inter ŝtatoj.<ref name="wikipedia">{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/State_marriage|title=State Marriage|publisher=Wikipedia|accessdate=la 9-an de majo 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20240801000000/https://en.wikipedia.org/wiki/State_marriage|archive-date=la 1-an de aŭgusto 2024}}</ref> Tiuj geedziĝoj ofte havas simbolan kaj strategian signifon, celante stabiligi rilatojn, solvi konfliktojn aŭ vastigi influon per familiaj ligoj.<ref name="britannica">{{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/diplomacy|title=Diplomacy|publisher=Encyclopædia Britannica|accessdate=la 9-an de majo 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20240801000000/https://www.britannica.com/topic/diplomacy|archive-date=la 1-an de aŭgusto 2024}}</ref> Historie, ŝtataj geedziĝoj estis ofta praktiko en [[monarkio]]<nowiki/>j, precipe en [[Eŭropo]], kie dinastiaj ligoj povis determini la geopolitikan ekvilibron.<ref name="wikipedia" /> En modernaj tempoj, tiaj geedziĝoj estas maloftaj pro la malkresko de monarkioj kaj la pliiĝo de demokratiaj sistemoj, kvankam simbolaj geedziĝoj inter elstaraj figuroj ankoraŭ povas havi politikan pezon.<ref name="history">{{cite web|url=https://www.history.com/news/royal-weddings-diplomacy|title=Royal Weddings and Diplomacy|publisher=History.com|accessdate=la 9-an de majo 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20230101000000/https://www.history.com/news/royal-weddings-diplomacy|archive-date=la 1-an de januaro 2023}}</ref> === Samseksaj kaj triagenraj geedzecoj === {{Ĉefartikolo|Samseksa geedzeco}} Kiel oni menciis jam, ekzistas kelkaj tipoj de sam-seksaj, ne-seksa geedzeco en kelkaj stirpo-bazaj socioj; tiu sekcio rilatas al sam-seksaj unuiĝoj. Kelkaj kulturoj inkludas individuojn ĉu tria-seksajn (duspirituloj aŭ transseksigitaj), kiaj la ''berdaĉe'' de la Zunioj en Nov-Meksiko. We'wha, unu el la plej prestiĝaj maljunuloj de la Zunioj (nome Ihamana, spirita estro) servis kiel sendito de la Zunioj al Vaŝingtono, kie li kunvenis kun la Prezidento [[Grover Cleveland]]. We'wha havis edzon kiu estis ĝenerale agnoskita kiel tio.<ref>{{Citaĵo el gazeto|titolo=A History of Same-Sex Marriage|familia nomo=Eskridge|persona nomo=William N.|jaro=1993|gazeto=Virginia Law Review|volumo=79|numero=7|COI=10.2307/1073379|paĝoj=1453–58}}</ref> [[Dosiero:Wedding-chantelois-gomez.jpg|eta|Nupto de Mathieu Chantelois kaj Marcelo Gomez.]] Kvankam estas relative ĵusa praktiko garantii al sam-seksaj paroj la saman formon de laŭleĝa patra agnosko kiel ofte oni garantias al miks-seksaj paroj, estas ioma historio de registritaj sam-seksaj unuiĝoj tra la tuta mondo.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1ha9GgWNmy0C&pg=PT267 |title=The Origins and Role of Same-sex Relations in Human Societies |publisher=McFarland |isbn=978-0-7864-3513-5|year=2009|author1=Neill|first1=James}}</ref><ref name="same_sex_marriage_a09">{{Cite book|last1=Alderson|first1=Kevin|last2=Lahey|first2=Kathleen A.|title=Same-Sex Marriage: The Personal and the Political|url = https://books.google.com/?id=hR0_CoNj6GAC&pg=RA1-PA16|year = 2004|publisher = Insomniac Press |isbn=978-1-894663-63-2|page=16}}</ref> [[Antikva Grekio|Antikvgrekaj]] [[Samseksemo|samseksemaj rilatoj]] estis kvazaŭ moderna kunula geedzeco, malkiel diferenc-seksa geedzeco en kiuj la edz(in)oj havas malmultajn emociajn ligojn, kaj la edzo havis liberon engaĝiĝi en [[ekstergeedzecaj seksaj rilatoj]]. La [[Teodozia kodo]] (''C. Th.'' 9.7.3) publikigita en la jaro 438 metis severajn punojn aŭ eĉ morton por sam-seksaj rilatoj,<ref>''ubi scelus est id, quod non proficit scire, ubi venus mutatur in alteram formam, ubi amor quaeritur nec videtur, iubemus insurgere leges, armari iura gladio ultore, ut exquisitis poenis subdantur infames, qui sunt vel qui futuri sunt rei.''[http://ancientrome.ru/ius/library/codex/theod/liber09.htm#7 Ancientrome.ru] "kie oni trovos tiun krimon, kiu maltaŭgas eĉ esti konata, ni ordonas la leĝon levi armilon per revenĝa glavo kontraŭ la fifamaj viroj kiuj estas, aŭ estos en estonteco kulpaj je tio, kaj povas suferi la plej severajn punojn." traduko de Lord William Blackstone, ''Commentaries on the Laws of England'' (Oxford: Clarendon Press, 1769, Vol. IV, pp. 215–16.</ref> sed la preciza intenco de la leĝo kaj ties rilato kun la socia praktiko estas neklara, ĉar ekzistas nur kelkaj ekzemploj de sam-seksa geedzeco en tiu kulturo.<ref>{{Citaĵo el gazeto|url=http://jfh.sagepub.com/cgi/content/short/32/4/343|titolo=The Marriage Revolution in Late Antiquity: The Theodosian Code and Later Roman Marriage Law|familia nomo=Kuefler|persona nomo=Mathew|jaro=2007|gazeto=Journal of Family History|volumo=32|numero=4|COI=10.1177/0363199007304424|paĝoj=343–70}}</ref> Sam-seksaj unuiĝoj okazis ankaŭ en kelkaj regionoj de Ĉinio, kia [[Fuĝjano]].<ref>{{Cite book|last1=Hinsch|first1=Bret|title=Passions of the Cut Sleeve: The Male Homosexual Tradition in China|year=1990|publisher=Reed Business Information, Inc.|isbn=0-520-07869-1}}</ref> === Portempa geedzeco === Kelkaj kulturoj praktikis portempajn kaj kondiĉajn geedzecojn. Ekzemploj estas la [[Keltoj|kelta]] praktiko de [[manengaĝiĝo]] kaj fiks-daŭra geedzeco en la islamaj komunumoj. Antaŭ-islamaj [[araboj]] praktikis formon de portempa geedzeco kiu sekvas nuntempe en la nuna praktiko de la ''Nikah Mut'ah'', nome kontrakto por fiksa-daŭra geedzeco. La islama profeto [[Muhammad]] aprobis portempan geedzecon – nome ''sigheh'' en [[Irano]] kaj ''muta'a'' en [[Irako]] – kiuj povas havigi legitimigan kovron por seksolaboristoj.<ref>{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=pnGwP9-FĥYC&pg=PA36|titolo=Deconstructing sexuality in the Middle East: challenges and discourses|familia nomo=İlkkaracan|persona nomo=Pınar|jaro=2008|eldoninto=Ashgate Publishing, Ltd.|ISBN=0-7546-7235-2|paĝo=36}}{{404|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> La samaj formoj de portempa geedzeco estis uzitaj en Egipto, Libano kaj Irano por fari donacon de homa ovaro laŭleĝe por envitra fekundigo; tamen virino ne povas uzi tiun tipon de geedzeco por atingi sperman donacon.<ref>{{Cite journal|last=Inhorn|first=Marcia|title=Making Muslim Babies: IVF and Gamete Donation in Sunni versus Shi'a Islam|journal=Culture, Medicine and Psychiatry|year=2006|volume=30|issue=4|pages=427–50|doi=10.1007/s11013-006-9027-x|pmid=17051430|pmc=1705533}}</ref> Interislamaj polemikoj rilataj al la ''Nikah Mut'ah'' rezultis en tio ke tiu praktiko estis limigita ĉefe al la [[Ŝijaismo|Ŝijaismaj]] komunumoj. La patrinliniaj [[Mosuoj]] de Ĉinio praktikas tion kion ili nomigas "voja geedzeco". === Kunloĝado === [[Dosiero:Edinburgh 1130062 nevit.jpg|eta|Nupto en [[Skotlando]].]] Vidu artikolon [[Provedziĝo]] En kelkaj jurisdikcioj [[kunloĝado]], en kelkaj cirkonstancoj, povas konstitui ian tipon de jura geedzeco, neregistritan kunloĝadon aŭ partnerecon, aŭ alimaniere havigi al la needziĝintaj partneroj variajn rajtojn kaj respondecojn; kaj en kelkaj landoj la leĝoj agnoskas kunloĝadon kiel surogato de institucia geedzeco por profitoj por impostado kaj [[sociala sekureco]]. Tio okazas, por ekzemplo, en [[Aŭstralio]].<ref>[http://www.austlii.edu.au/au/legis/cth/consol_act/itaa1997240/s995.1.html Income Tax Assessment Act 1997 – Sect 995.1(1)]: ""spouse" of an individual includes: (a) another individual (whether of the same sex or a different sex) with whom the individual is in a relationship that is registered under a * State law or * Territory law prescribed for the purposes of section 22B of the Acts Interpretation Act 1901 as a kind of relationship prescribed for the purposes of that section; and (b) another individual who, although not legally married to the individual, lives with the individual on a genuine domestic basis in a relationship as a couple."</ref> Kunloĝado povas esti eblo celita kiel formo de rezistado al la tradicia instituciita geedzeco. Tamen, en tiu kunteksto, kelkaj landoj rezervas tiun rajton por difini tiun rilaton kiel patra, aŭ alimaniere por reguligi la rilaton, eĉ se la rilato ne estis registrita ĉe la ŝtato aŭ religia institucio.<ref>{{Citaĵo el gazeto|titolo=The Deinstitutionalization of American Marriage|familia nomo=Cherlin|persona nomo=Andrew J.|jaro=2004|gazeto=Journal of Marriage and the Family|volumo=66|numero=4|COI=10.1111/j.0022-2445.2004.00058.x|paĝoj=848–61}}</ref> Inverse, instituciita geedzeco povas ne inkludi kunloĝadon. En kelkaj okazoj paroj vivantaj kune ne deziras esti agnoskitai kiel edz(in)iĝintaj. Tio povas okazi ĉar [[pensio]] aŭ edzinelteno povus esti malprofite tuŝitaj; pro impostaj konsideroj; pro enmigraj aferoj aŭ pro aliaj tialoj. Tia geedzeco iĝis pli kaj pli oftaj en [[Pekino]]. Guo Jianmei, direktoro de la Centro por Virinaj Studoj en la Universitato de Pekino, diris al ĵurnalisto de ''Newsday'', "Survoja geedzeco respegulas gravegajn ŝanĝojn en la ĉina socio." "Survoja geedzeco" referencas al tipo de portempa geedzeco formita de la [[Mosuoj]] de Ĉinio, en kiuj masklaj partneroj loĝas aliloke kaj faras noktajn vizitojn.<ref>{{Citaĵo el novaĵo|titolo=China's New Brides Put Freedom First/All perks, no work in 'walking marriages'|familia nomo=Gargan|persona nomo=Edward A.|dato=19a de Marto 2001|verkaĵo=Newsday|paĝo=A.04}}</ref> Simila aranĝo en [[Sauda Arabio]], nome ''Nikah Misĝar'' ("misĝara" geedzeco), konsistas je tio ke la edzo kaj la edzino loĝas separate sed renkontiĝas regule.<ref>{{cite news|last=Karam|first=Souhail|title=Misyar offers marriage-lite in strict Saudi society|agency= Reuters| date = 21a de Julio 2006|url=http://www.boston.com/news/world/middleeast/articles/2006/07/21/misyar_offers_marriage_lite_in_strict_saudi_society/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090218200946/http://www.boston.com/news/world/middleeast/articles/2006/07/21/misyar_offers_marriage_lite_in_strict_saudi_society/|archivedate=18a de februaro 2009|work=[[The Boston Globe]]}}</ref> {{Ĉefartikolo|Kontrakta geedzeco}} [[Kontrakta geedzeco]] aŭ '''Neregistrita geedzeco''' (ankaŭ '''fakta geedzeco''' aŭ '''kunvivado''', '''neformala geedzeco''', '''faktaj geedzecaj rilatoj''' (''laŭleĝaj'') estas rilato inter partneroj vivantaj kune (kunvivado), ne formaligita laŭ la maniero preskribita de leĝo kiel geedzeco. Efektive temas pri negeedziĝinta kunvivado en geedzeca formo inter du [[Plenkreskeco|plenkreskuloj]]. == Nupto == {{Ĉefartikolo|Nupto}}En la plej multaj socioj, geedzeco komenciĝas per '''geedziĝa ceremonio kaj/aŭ festo'''. La maniero de la [[ceremonio]] kaj festo dependas de la socio. En modernaj socioj kutime ekzistas kaj religiaj kaj ŝtataj ceremonioj. Depende de la religieco de la paro kaj de la ŝtataj leĝoj, oni faras aŭ ambaŭ ceremoniojn aŭ nur unu el ili. La ŝtata ceremonio kaj registrado de la geedziĝo ankaŭ nomiĝas "civila geedziĝo". En [[Okcidenta civilizo|Okcidentaj]] landoj oni kutime festas kun la [[familio]] kaj [[amiko]]j post unu el la du ceremonioj. La vorto '''geedziĝo''' rilatas al la tuta ceremoniaro kaj festado kiu kondukas al la stato de geedzeco. Ĉe samseksaj paroj oni parolas pri "edziĝo" aŭ "edziniĝo" anstataŭ pri "geedziĝo" (en la ŝtatoj kie eblas [[samseksa geedzeco]]). En landoj, kie ekzistas [[Registrita partnereco|registritaj partnerecoj]], ofte ekzistas ceremonio kaj festo rilata al tiu registriĝo, kiu ofte imitas aŭ iugrade similas al tradicia geedziĝo. [[Dosiero:2007-09-01trauungköln.jpg|eta|Nupto en [[Evangeliismo|Evangelia]] kirko.]] Apud la esprimoj "geedziĝo", "geedziĝa ceremonio" kaj "geedziĝa festo", ekzistas ankaŭ la malpli ofte uzata [[novradiko]] "nupto", kies plej ofta signifo estas "geedziĝa ceremonio aŭ festo", sed kiu ankaŭ povas senŝanĝe esti uzata por ceremonioj kaj festoj kondukantaj al samseksa geedzeco aŭ registrita partnereco. '''Nupto''' estas [[ceremonio]] kaj [[festo]], per kiu du (aŭ pli da) homoj (plej ofte [[fianĉo]] kaj fianĉino) publike celebras sian intencon pri vivkomuneco (plej ofte [[geedziĝo]]). Plej ofte la nupton sekvas pli ampleksa [[nuptofesto]]. La vorto ''nupto'' estas [[sinonimo]], ne nur [[beletro|beletra]], de ''geedziĝo'' aŭ ''edz(in)iĝo''. La vorto ankaŭ indikas la oficialan vivligitecon inter samseksaj paroj, kiujn en kelkaj landoj oni jure same sankcias. La Nederlanda [[Remonstrantoj|Remonstranta]] Eklezio estis, kiom sciate, la unua kristana [[eklezio]] en la mondo, kiu oficiale agnoskis samseksajn nuptojn. Pluraj aliaj eklezioj sekvis. == Historio == {{Ĉefartikolo|Familio}} Logike la apero kaj instituciigo de geedzeco kaj sekve de geedziĝo rilatas al la instituciigo kaj formado de la koncepto de [[familio]] kaj ties funkciigo. Tio certe okazis en [[prahistorio]]. Depende de la diverseco de la socioj, povas esti ke en prasocioj, pratriboj ktp., ne ekzistis familioj kiaj ili estas konataj nuntempe, tio estas unio formata de gepatroj plus gefiloj, tio estas povas esti ke en pratempo la gefiloj ne estu atribuitaj aŭ apartenantaj al preciza paro. Kiam tio ekokazis oni povas paroli pri la ekesto de familio. Tiam oni devas konsideri ĉu la paro temis pri stabila duopo de viro kaj virino kiuj estis la gepatroj de la gefiloj aŭ temas pri aliaj nestabilemaj grupiĝoj. Kiam la stabileco de la paro estis fiksita oni povas paroli pri geedzeco. Tio plej verŝajne estis rilata al [[religio]]j, [[ŝamano]]j aŭ ŝtataj ceremonioj pli politikaj, kiuj agnosku la geedzecon. Ĉiuokaze evidente geedzeco ekzistis antaŭ geedziĝo aŭ nupto, kio supozas pli altan ŝtupon en la evoluo al instituciigo de sociaj aranĝoj. La formaligo de la koncepto geedzeco pli kaj pli plifortiĝis ju pli la institucio ligiĝis al la kontrolo super la gefiloj kaj al la konstituo de la familio kiel socia subgrupo kun ekonomia gravo. === Laŭ kulturoj kaj religioj === ==== En Kristanismo ==== {{Ĉefartikolo|Kristanismo}} [[Pastra geedzeco]] estas termino uzata por priskribi la praktikon permesi al la kristanaj pastroj (tiuj kiuj jam estis ordinitaj) geedziĝi. Tiu practiko estas diferenca el permeso al geedziĝintaj personoj pastriĝi. Pastra geedzeco estas akceptita inter Protestantoj, inklude kaj Anglikanojn kaj Luteranojn. Multaj Orientaj Eklezioj ([[Orienta Ortodoksismo]], Orientaj Ortodoksoj, aŭ Orientaj Katolikoj), kvankam permesas al edzoj ordiniĝi, ne permesas la pastran geedzecon post ordinigo: iliaj paroĥaj pastroj estas often geedziĝintaj, sed ili devas edziĝi antaŭ ordinado al pastreco. ==== En Islamo ==== {{Ĉefartikolo|Geedzeco en Islamo}} En [[Islamo]], la geedziĝo estas jura [[kontrakto]] inter viro kaj virino. Kaj la novedzo kaj la novedzino devas konsenti la geedzecon pro propra volo. Kiel formala kaj ligiga kontrakto, ĉu parola ĉu skriba, estas konsiderata esenca parto de islama geedzeco religie valida kaj priskribas la rajtojn kaj respondecojn de la novedzo kaj la novedzino. La [[divorco]] en Islamo povas havi varion de formoj, kelkaj iniciataj persone de edz(in)o kaj aliaj iniciataj de religia tribunalo nome de edzino plendanta kiu sukcesas en peto de jura divorco pro valida tialo. == Geedzeco laŭ lando == === Brazilo === En [[Brazilo]] estas multaj formoj de geedzeco. Vere, oni povas deklari iun ajn homgrupon "familio". Do, ekzemple, studentoj kiu vivas en sama domo povas deklari sin, laŭleĝe, "familio", la problemo estas la difino de ekonomiaj rilatoj de grupo, kiel heredaj kaj asekuraj rajtoj. Brazila leĝaro konsideras edzigita paro, unu viron kaj unu virinon kiuj seksumas kaj deziras formi familion. Do, al brazila juro, paro ne bezonas formaligi geedzigon, eĉ se unu el ili (aŭ eĉ ambaŭ) jam estis edz(in)igita kun alia persono, ĉar ankaŭ oni ne bezonas formaligi divorcon. Tiel, estas multaj manieroj formi geedzecan geparon en Brazilo: * '''La plej formala''': Komencas per subskribo de antaŭ-edziga pakto antaŭ [[notario]]; poste la ge[[fianĉo]]j iras antaŭ [[juĝisto]] kiu diras ceremoniajn vortojn, la gefianĉoj deklaras parole ke ili volas formi [[familio]]n, subskribas libregon kaj ricevas dokumentojn; sekve, la duopo iras hejmen kaj ŝanĝas vestojn. Post eĉ kelkaj tagoj, la paro iras al [[preĝejo]] laŭ sia religio kaj geedziĝas laŭ religia [[rito]]. Sekve, la geparanoj iras al festego kaj komunikis al siaj geamikoj la geedzigon. Tiu ceremonio ĝenerale daŭras de 1 ĝis 3 tagojn. * '''Nur civila''': Estas kiel la antaŭa, sen la religiaj ritoj, kaj, ĝenerale, sen festo. * '''Nur religia''': La gea paro iras al preĝejo kaj geedziĝas laŭ ritoj. Poste, ili povas ne deklari al notario kiu geedziĝas. La deklaro al notario estas nur formalaĵo por facile pruvi la asekurajn kaj heredajn rajtojn, sed oni povas pruvi tion sen formala notaria deklaro per deklaro de [[eklezio]]. Poligamianoj povas religie geedziĝi, sed nur la unua edz(in)o havas asekurajn kaj heredajn rajtojn, sed ĉiuj gefiloj havas la samajn rajtojn. * '''Ne formala''': Paro konsentas inter si ke ili volas formi familion sen formalaj deklaroj nek ceremonioj, aŭ povas krei sian ceremonion, ktp. Se ili estas gea paro, ne estas problemo, ili akiras aŭtomate asekurajn kaj heredajn rajtojn, nur devante pruvi per atestoj aŭ privataj dokumentoj ke ili honeste kunvivas. Se estas [[samseksemo|samseksemuloj]], ili havas asekurajn rajtojn, sed ne heredajn rajtojn. == Antaŭgeedziĝa seksrilato == {{Ĉefartikolo|Antaŭgeedziĝa seksrilato}} La antaŭgeedziĝa seksrilato estas seksumado praktikita de homoj antaŭ geedziĝo. Historie, la antaŭgeedziĝaj seksrilatoj estis konsiderataj kiel morala [[tabuo]] en multaj kulturoj, kaj konsiderata [[peko]] ĉe plej multaj religioj, sed ekde la [[1960-aj jaroj]] ĝi fariĝis pli vaste akceptita, precipe en okcidentaj landoj. Studo de 2014 de Pew pri tutmonda moraleco trovis, ke antaŭgeedziĝa seksrilato estis konsiderata aparte neakceptebla en "ĉefe islamaj nacioj", kiel [[Malajzio]], [[Indonezio]], [[Jordanio]], [[Pakistano]] kaj [[Egiptio]], ĉiu havante pli ol 90% da malaprobo, dum homoj en okcidenteŭropaj landoj estis kiuj plej akceptas. == Ekstergeedzeca seksumo == {{Ĉefartikolo|Ekstergeedzeca seksumo}} Ekstergeedzeca seksumo (ankaŭ nomata adultero, fornikado, malfideleco, aŭ simple senjuĝe [[amafero]]) estas libervola sekskuniĝo inter edziĝinta persono kaj persono, kiu ne estas lia aŭ ŝia edzino/edzo. Kvankam la difinoj de adulto varias en malsamaj juraj sistemoj, kio estas komuna al ĉiuj estas la fakto de seksa intimeco inter edziĝinta persono kaj persono ekster la geedzeco. Amafero estas parollingva termino por provizora seksa rilato inter du homoj, el kiuj almenaŭ unu estas edziĝinta aŭ en alia persone engaĝita rilato kun aliul(in)o. == Formoj de geedzeco == * [[Bigamio]] * [[Civila geedzeco]] * [[Grupa geedzeco]] * [[Poliandrio]] * [[Poligamio]] * [[Registrita partnereco]] * [[Samseksa geedzeco]] == Vidu ankaŭ == * [[Adulto]] * [[Amoro]], [[Koito]] * [[Pluramemo]] * [[Amo]] * [[Libera unio]] * [[Nupto]] - [[divorco]] - [[fianĉo]] - [[koramiko]] - [[fraŭleco]] * [[Nuptoveturo]] * [[Geedziĝoj Esperantistaj]] * [[Geedzoj]] * [[Edziniĝa robo]] * [[Sojlo]] == Proverbo == Ekzistas pluraj (17 pri edziĝo*) [[proverbo]]j pri geedzeco en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]], inter ili<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-08-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |arkivdato=2011-12-25 }}</ref>:{{citaĵo|''Edzo kaj edzino estas nur unu.''}}{{citaĵo|''Edzo kaj edzino -- ĉiela difino.''}}{{citaĵo|''Geedzoj en paco vivas en reĝa palaco.''}} == En Esperanto aperis == * [[BA10]]: ''Geedziĝo'' de [[Sten Johansson]], pri la sentoj de ĵus-edzino rilate al sia edzo kaj aliaj familianoj kaj ĉirkaŭuloj. == Bibliografio == === En franca === * Lise Vincent Doucet-Bon, ''Le mariage dans les civilisations anciennes'' (coll. « L'Évolution de l'humanité. Bibliothèque de Synthèse historique »), Paris, [[Albin Michel (eldonejo)|Albin Michel]], 1975, 457 p. (prix Alice-Louis Barthou de l'Académie française). * Martine Segalen, ''Éloge du mariage'', coll. « [[Découvertes Gallimard]] », 2003 * Christiane Singer, ''Éloge du mariage, de l'engagement et autres folies'', [[éditions Albin Michel]], 2000, Prix Anna de Noailles de l'Académie française 2000 * Irène Théry, ''Le démariage, justice et vie privée'', Odile Jacob, 1993 === En germana === * Marianne Weber: ''Ehefrau und Mutter in der Rechtsentwicklung''. Tübingen 1907. * Rudolf Schránil, Ludwig Wahrmund: ''Das Institut der Ehe im Altertum''. Böhlau, Weimar 1933. * Dieter Schwab: ''Grundlagen und Gestalt der staatlichen Ehegesetzgebung in der Neuzeit bis zum Beginn des 19. Jahrhunderts''. Bielefeld 1967. * Klaus Jürgen Matz: ''Pauperismus und Bevölkerung. Die gesetzlichen Ehebeschränkungen in den süddeutschen Staaten während des 19. Jahrhunderts''. Clett-Cotta, Stuttgart 1980, ISBN 3-12-915130-3. * Carl Heinz Ratschow, Josef Scharbert u. a.: Ehe/Eherecht/Ehescheidung I. Religionsgeschichtlich II. Altes Testament III. Judentum IV. Neues Testament V. Alte Kirche VI. Mittelalter VII. Reformationszeit VIII. Ethisch IX. Praktisch-theologisch. In: Theologische Realenzyklopädie. Band 9, 1982, S. 308–362 (kulturwissenschaftlicher und theologischer Überblick, mit Literatur) * Ulrich Beck, Elisabeth Beck-Gernsheim: ''Das ganz normale Chaos der Liebe. 12. Auflage''. Suhrkamp, Frankfurt am Main 1990, ISBN 3-518-38225-X. === En hispana === * Luis Martínez Vázquez de Castro, ''El concepto de matrimonio en el Código Civil'', Aranzadi, 2008 ISBN 978-84-470-2929-7 * San Román, Teresa kaj Aurora González Echevarría (1994): ''Las relaciones de parentesco'', Universitat Autònoma de Barcelona, Bellaterra. * Salinas Araneda, Carlos (2009) ''El matrimonio religioso ante el derecho chileno'', Pontificia Universidad Católica de Valparaíso. * Variaj aŭtoroj (2008). ''El matrimonio: ¿contrato basura o bien social?''. Thomson Aranzadi. ISBN 978-84-8355-741-9. * Viladrich, Pedro-Juan (2001). ''El modelo antropológico del matrimonio''. Volumen 31 de ''Documentos del Instituto de Ciencias para la Familia''. Ediciones Rialp. ISBN 9788432133756. == Eksteraj ligiloj == * [http://kontakto.tejo.org/2015/10/geedizgo-kontakto-20154-en-la-reto.html Geedziĝo], [[Kontakto (revuo)|Kontakto]], 2015:4 * [http://www.edzperanto.org/index.php Edzperanto (serĉado de edz(in)oj por esperantistoj)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100518071352/http://www.edzperanto.org/index.php |date=2010-05-18 }} {{eo}} * http://www.pollingreport.com/civil.htm<!-- en:opinion polls en->eo:opinio _polls_ en:the same polls en->eo:la sama _polls_ --> * http://www.lds.org/library/display/0,4945,161-1-11-1,00.html<!-- en:Proclamation On The Family. en->eo:(Deklaracio, Deklaro, Proklamado, Proklamaĵo, Proklamo, Publikigo) Sur (La, Al la, Des, Ju, L') Familio. --> * http://www.best.com/~ddfr/Academic/Price_Theory/PThy_Chapter_21/PThy_Chap_21.html<!-- en:David Friedman, Price Theory: Chapter 21: The Economics of Love and Marriage en->eo:David Friedman, (Prezo, Kurzo) Teorio: Ĉapitro 21: (La, Al la, Des, Ju, L') Ekonomio de (Amo, Ami, Kareco, Ŝategi) kaj Geediziĝo --> * http://www.cdc.gov/nchs/fastats/divorce.htm == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:Italienischer Meister des 15. Jahrhunderts 001.jpg|''Geedziga ceremonio'', Italio, 1400-aj jaroj. Dosiero:Knut Ekwall-Frieriet.jpg|Knut Ekwall, ''Edziĝopeto'', 1880–1889. Dosiero:Edmund Blair Leighton - signing the register.jpg|Edmund Blair Leighton, ''Subskribante registron'', 1890. Dosiero:2005-09-02-hochzeit-31.jpg|Civila nupto en Germanio. Dosiero:Shinto married couple.jpg|Japanaj geedzoj. Dosiero:Muslim wedding in India.jpg|Islama geedziĝo en [[Barato]]. </gallery> == Notoj kaj referencoj == {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Marriage|revizio=Marriage}}{{Referencoj|2}} {{Projektoj|commonscat=Weddings|q=Geedzeco}} {{Sekso}} {{Havenda artikolo|Edzeco}} {{Elstara}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Geedzeco| ]] [[Kategorio:Antropologio]] [[Kategorio:Interpersona rilatado]] [[Kategorio:Familia juro]] [[Kategorio:Familio]] [[Kategorio:Religio]] [[Kategorio:Amo]] bpyecvvogk8xthevr0m56g6a2cubgft 0 24972 9418321 9416687 2026-07-01T20:51:34Z Sj1mor 12103 9418321 wikitext text/x-wiki {{Informkesto ludo | aŭtoro = | eldonisto = | titolo de la ludo = Triktrako | dosiero = [[Dosiero:Backgammon lg.jpg|250ra]] | priskribo de dosiero = Kompleto de triktrako: tabulo, po 15 diskoj, po 2 ĵetkuboj kaj ĵetkubujoj kaj duobliga kubo | nombro de ludantoj = 2 | aĝa rekomendo = De 4-5 jaroj aŭ pli | daŭro de preparo = 30 sekundoj | daŭro de ludo = 5-60 minutoj | komplekseco de reguloj = meza | elementoj de strategio = | hazardo = meza (dependo de la ĵetkuboj) | necesaj kapabloj = strategia kaj taktika pensado, kalkulado, probablokalkulo | estiĝo = antaŭ {{Ĉirkaŭ|5000}} jaroj | noto = }} '''Triktrako''' (ankaŭ '''Bakgamono'''<ref>[http://ludanto.org Ludanto.org]</ref>) (angle ''Backgammon'', france ''Tric trac'', turke ''Tavla'', pole ''Tryktrak'') estas populara [[tabulludo]] por du ludantoj, unu el la plej malnovaj. Ekzistas pluraj variantoj de ĝi, sed ĉiuj bazas sur la samaj principoj. Kvankam ĝi estas parte [[hazardo|hazarda]] ludo, en kiu la rezulto dependas de [[ĵetkubo]]j, tre grava estas [[strategio]]: elekto de bona movo, efika blokado, reago al movoj de la kontraŭulo kaj [[probablokalkulo]]. == La nomo == La nomo ''triktrako'' devenas de la franca ludo ''trictrac'', ''tricque-trac'', ''trique-trac'' aŭ ''triquetrac''. La nomo estas [[onomatopeo]] kiu redonas la sonon de "senĉesa movado de diskoj, kiu aspektas simila al trik-trak"<ref>Promé, Jean:''L’Excellent Jeu du tricque-trac''</ref>, "ĵetkuboj, ĵetkubujoj kaj diskoj"<ref>Giffart: ''Le Grand Trictrac''</ref> aŭ "bruoj farataj dum ĉasado por forpeli ĉasbestojn"<ref>''Dictionnaire de L’Académie française''</ref>. Gravas rimarki, ke la originala franca ''trictrac'' havas alian regularon ol la moderna ludo prezentata ĉi tie<ref>Komparu al la [http://fr.wikipedia.org/wiki/Trictrac franca Trictrac]</ref>,<ref>Anglalingvaj informoj, regularo kaj programo por la malnova ludo ''Trictrac'' troveblas ĉe [http://pages.sbcglobal.net/david.levy/trictrac/]</ref>, kiu kutime nomiĝas ''backgammon'' en aliaj lingvoj. Netute klarigita estas deveno de tiu dua (kaj pli internacia) nomo, ''backgammon'' por la similaspekta moderna ludo. Laŭ la plej kredindaj klarigoj ĝi venas el la [[meza angla lingvo]] kaj signifas "la ludo malantaŭen" (el la vortoj ''baec'' - malantaŭ kaj ''gamen'' - ludo). Tio klarigas ĝian esencon: aŭ retroiradon hejmen, aŭ senĉesan komencadon de veturo ekde la sama punkto. Aliaj klarigoj diras i.a. pri la [[kimra lingvo|kimra]] signifo "malgranda batalo"<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://backgammon-directory.info/articles/53/Backgammon-Name-Origin.php |titolo=Backgammon Directory |alirdato=2010-04-03 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20101104100053/http://www.backgammon-directory.info/articles/53/Backgammon-Name-Origin.php |arkivdato=2010-11-04 }}</ref>. En Esperanto la formo ''triktrako'' pli ofte ol ''bakgamono'' aperas en vortaroj kiel [[PIV]]; esperanta [[Bildvortaro]]; kvar anglaj-Esperantaj vortaroj de Wells, Butler, Benson, McLinen; ktp. Tamen ŝajnas temi pri laika konfuzo inter la originala malnova ludo ''trictrac'' kaj la similaspekta moderna ludo ''backgammon'', do argumenteble laŭ la [[16 reguloj de gramatiko de Esperanto|15a regulo]], ''bakgamono'' estus pli taŭga internacia nomo en Esperanto. Inter la multaj alilingvaj artikoloj en la [http://fr.wikipedia.org/wiki/Backgammon franca artikolo "Backgammon"] pri ĉi tiu ludo, 25 aliaj lingvoj uzas radikon baze de ''Backgammon'' sed nur 5 lingvoj uzas radikon baze de ''trictrac'' inter ili kaj Esperanto kaj Ido, kaj alia, la [http://pl.wikipedia.org/wiki/Tryktrak pola artikolo Tryktrak], mencias ke en realo pli da poloj efektive uzas la nomon "Backgammon". == La reguloj == [[Dosiero:Bg-movement.svg|eta|250ra|Komenca situo de la diskoj. La sagoj montras direkton, al kiu iras la ruĝaj kaj la nigraj peonoj.]] Modernan triktrakan tabulon kovras 24 longaj trianguloj (kies koloroj alternas), en kvar grupoj kun po ses. Kutime la trianguloj estas numeritaj de 1 ĝis 24. Centre vertikale la tabulon dividas baro. Ambaŭ ludantoj komencas la ludon kun 15 diskoj je sia propra koloro (kutime [[nigra]] kaj [[ruĝa]], eventuale aliaj malsamaj koloroj). Tipe, ili ambaŭ havas propran paron de [[ĵetkubo]]j kaj ĵetkubujon. Ankaŭ, ofte estas uzata "duobliga kubo", kiu estas kubo kun la edroj 2, 4, 8, 16, 32, kaj 64. La diskoj de la ludantoj iras laŭ malsamaj direktoj, kaj la celo de la ludo estas forigi ĉiujn proprajn diskojn el la tabulo antaŭ ol la kontraŭulo forigos la siajn. === Starigo kaj komenco === La 15 diskoj estas metataj sur la tabulon laŭ la skemo (la bildo dekstre). La trianguloj de 1 ĝis 6 estas la hejmo de la nigra ludanto, kiun ĉiuj liaj diskoj devas atingi por komenci forlasadon de la tabulo. La trianguloj de 19 ĝis 24 estas la hejmo de la ruĝa ludanto. Ambaŭ ludantoj ĵetas unu kubon, kaj la ludanto kun la pli granda numero havos la unuan vicon. Tiu ludanto uzas la rezulton de tiuj ĵetkuboj dum la unua vico.<ref name="Bell"/> === Vico === [[Dosiero:Giulio Rosati 18.jpg|eta|maldekstra|200ra|Giulio Rosati: ''Araboj ludas triktrakon''.]] Escepte de la unua vico, la ludanto ĵetas siajn proprajn ĵetkubojn. La ludanto devas movi siajn diskojn sur la tabulo (dekstren por la ruĝa, maldekstren por la nigra - laŭ la skemo) laŭ la numeroj montritaj de la ĵetkuboj. Ekzemple, se la ĵetkuboj montras 5 kaj 2, la ludanto devas movi la unuan diskon je 5 lokoj kaj la duan diskon je 2 lokoj. Se la ĵetkuboj montras du samajn ciferojn, tiam la ludanto faras 4 movojn anstataŭ kutimaj 2. Ekzemple, se la ĵetkuba rezulto estas 3 kaj 3, oni devas movi disko(j)n je 3 lokoj kvarfoje. Ĉiuokaze oni rajtas movi ankaŭ la saman diskon plurfoje, aŭ elekti movi malsamajn diskojn. Ne gravas kiu ĵetkubo estas uzata unue. Oni ne rajtas movi diskon sur lokon, kiun okupas pli ol unu disko de la kontraŭulo. Se ludanto movas diskon sur unuopan diskon de la kontraŭulo, tiu disko estas forbatita kaj forlasas la triangulon kiun okupis kaj estas metata sur la "baron" meze de la tabulo. Se iu(j) disko(j) de la ludanto troviĝas sur la baro, li devas movi ilin antaŭ movado de la aliaj diskoj. La disko rekomencas sian veturon el la hejmo de la kontraŭulo. Ekz. se la nigra ludanto kies disko troviĝas sur la baro ĵetis 1, la disko iras sur la 24-an triangulon, se 2 - sur la 23-an ktp. Se ĉiuj diskoj de ludanto estas en ties hejmo (la lasta kvarono), tiu ludanto rajtas movi ilin for el la tabulo, laŭ la numeroj de la ĵetkuboj. Ekz. la diskon, kiu troviĝas sur la 6-a triangulo la nigra ludanto rajtas forigi ĵetinte 6, tiun el sur la 5-a triangulo - ĵetinte 5 ktp. Oni rajtas forigi diskon ĵetinte pli grandan numeron ol necese nur tiam, kiam ne plu estas diskoj forigeblaj per la preciza bezonata numero. Se ekz. la nigra ludanto havas po unu disko sur la trianguloj 1, 2, 3, kaj la ĵetkuboj montras la numerojn 6 kaj 1, li rajtas forigi la diskon el la 3-a triangulo (per la rezulto 6, ĉar post la 3-a triangulo ne plu estas diskoj) kaj el la 1-a triangulo (per la rezulto 1). === La fina rezulto === Kiam unu el la ludantoj forigis ĉiujn siajn diskojn el la tabulo, li gajnas kaj ricevas '''1 poenton'''. Se lia kontraŭulo forigis neniun el siaj diskoj, tiam la gajno nomiĝas ''gamono'' ("gammon") kaj valoras '''du poentojn'''. Kaj se iuj el la diskoj de la kontraŭulo troviĝas sur la baro aŭ en la hejmo de la gajninto, tiam la gajno nomiĝas ''bakgamono'' ("backgammon") kaj valoras '''tri poentojn'''. === La duobliga ĵetkubo === [[Dosiero:Backgammon DoublingCube.jpg|eta|100ra|Duobliga ĵetkubo]] Oni ofte uzas duobligan ĵetkubon en turniroj kaj [[Hazardludo|monludoj]] por ĝin plirapidigi aŭ plialtigi la rezulton. Antaŭ ol ludanto ĵetas siajn ĵetkubojn, li rajtas proponi duobligi la ludrezulton. Se la kontraŭulo malkonsentas, tiam la proponinto tuj gajnas la aktualan rezulton (1, 2 aŭ 3 poentojn, depende de la situo de la kontraŭulaj diskoj). Oni rajtas proponi alterne - ludanto ne rajtas proponi duobligon se li estis la lasta, kiu tion proponis. Kaze de akcepto pri la duobligo oni metas la duobligan ĵetkubon en videblan lokon, kutime sur la baron, kaj ĝia supra numero montras obligon en la ludo. Poste la kontraŭulo rajtas proponi kvarobligon ktp. ĝis sesdekkvarobligo de la rezulto. La obligado kutime okazas tiam, kiam unu el la ludantoj vidas sian superon en la ludo. Kutime oni obligas ne pli ol du-tri fojojn. == Strategio == La plej ĝenerala strategio de triktrako estas formovi siajn diskojn hejmen kiel eble plej rapide, samtempe kreante obstaklojn al la kontraŭulo. Ĉar oni ne rajtas forbati diskojn kiuj grupe okupas triangulon, valoras krei "ĉenojn" da tiaj grupoj: se en kelkaj trianguloj unu apud la alia troviĝos pluraj samkoloraj diskoj, estos por la kontraŭulo tre malfacile tion transsalti. === Teorio pri malfermo === Simile al teorioj pri la plej valora komenca movo en [[ŝako]], ekzistas ili ankaŭ en triktrako. La teorioj bazas sur multjara esplorado de fakuloj kaj [[komputilo|komputila]] kalkulado de [[probablo]]. Malsupre troviĝas tabelo, kiu montras la plej preferatajn komencajn movojn por ĉiuj eblaj ĵetoj. En la tabelo ne troviĝas duoblaj ciferoj, ĉar en la komenco ĉiu ludanto ĵetas po unu kubo por montri, kiu komencos la ludon. Kaze de egala rezulto ili reĵetas. Foje estas kelkaj preferataj ĵetoj - dum pluraj jaroj ŝanĝiĝis teorioj, kaj oni ne estas certaj pri valoro de iuj el la ĵetoj. La preferataj movoj estas markitaj laŭ la tradicia triktraka skemo, t.e. 13/8 signifas movi diskon el la triangulo 13 sur la triangulon 8. [[Dosiero:Bg-start.svg|eta|300ra|La komenca situacio; ciferoj sur la tabulo ebligas sekvi preferatajn komencajn movojn de la nigraj diskoj.]] {|class=wikitable !Ĵeto||Preferata movo||colspan=3|Alternativaj movoj |- |2-1|| — || 13/11, 6/5|| 13/11, 24/23 || — |- |3-1|| 8/5, 6/5 || — || — || — |- |4-1|| 13/9, 24/23 || 13/8 || — || — |- |5-1|| 13/8, 24/23 || 13/8, 6/5|| — || — |- |6-1|| 13/7, 8/7 || — || — || — |- |3-2|| 13/11, 24/21 || 13/10, 13/11|| — || — |- |4-2|| 8/4, 6/4 || —|| — || — |- |5-2|| 13/8, 24/22 || 13/8, 13/11|| — || — |- |6-2|| 13/11, 24/18 || —|| — || — |- |4-3|| — ||13/10, 13/9 || 13/10, 24/20 || 13/9, 24/21 |- |5-3|| 8/3, 6/3 || —|| — || — |- |6-3|| 24/18, 13/10 || 24/15|| — || — |- |5-4|| 13/8, 24/20 || 13/8, 13/9 || — || — |- |6-4|| — || 8/2, 6/2 || 24/14 || 24/18, 13/9 |- |6-5|| 24/13 || —|| — || — |} == Historio == [[Dosiero:Xii scripta ephesus.jpg|eta|maldekstra|200ra|''Ludus duodecim scriptorum'', muzeo en [[Efezo]].]] [[Dosiero:Wurfzabel.jpg|eta|maldekstra|200ra|''Tabula''-ludantoj, 13-a jc.]] [[Dosiero:Old Backgammon Vasa Edit.jpg|eta|maldekstra|200ra|Triktrako el la 17-a jc. trovita sur la ŝipo [[Vasa (ŝipo)|Vasa]].]] Triktrako estas la ĉefa, moderna ekzemplo de ludoj, kiuj havas komunajn ecojn kun la antikva ludo ''tabula''. Ĉiuj ''tabula''-ludoj estas destinitaj por nur du ludantoj, uzas kvaronigitan tabulon kun multaj luddiskoj, tipe 15. La celo de la ludoj estas forigi la proprajn diskojn antaŭ ol la kontraŭulo faros tion.<ref name="Parlett">Parlett, David. ''The Oxford History of Board Games''. Novjorko: Oxford University Press, 1999.</ref> La plej frua ilia praulo estas ludo trovita en reĝaj [[tombo]]j en [[Ur (urbo)|Ur]] en [[Mezopotamio]] el [[3-a jarmilo a.K.]].<ref name="Bell">Bell, R. C. Board and Table Games from Many Civilizations. Revised ed. Toronto: Oxford University Press, 1979.</ref> Pluraj historiistoj opinias, ke unu el la prauloj de triktrako estas ankaŭ la ludo de [[faraono]]j, [[seneto]]. Ĝia tabulo estas tre simila al tiu en la ludo de dekdu linioj (vidu sube). En sia verko ''"Fedro"'' platono priskribis ĝin kaj aliajn ludojn, kiuj venis el [[Egiptujo]]. Probable seneto populariĝis ekster Egiptujo danke al komercaj rilatoj, pri ĝia uzado de grekaj soldatoj ĉe [[Troja milito|Trojo]] raportis [[Homero]].<ref name="Glonnegger">Glonnegger, Erwin. ''Das Spiele-Buch''.</ref> Tamen, malgraŭ multaj pentraĵoj en faraonaj tomboj, oni neniam trovis la regularon de seneto kaj ĝia ligo kun moderna triktrako ne estas tutcerta. Inter [[-200]] kaj [[-100]] aperis nova ''tabula''-ludo kiu havas ecojn de seneto, nome ''ludus duodecim scriptorum'' ("ludo de dekdu linioj" aŭ "ludo de dekdu signoj"). Ĝia tabulo konsistis el 36 kampoj en 3 vicoj, ofte dekoritaj per proverboj kaj citaĵoj. Ĝi kaj ''tabula'' mem estas la plej probablaj prauloj de triktrako. En [[Persio]] estis kreita 24-kampa versio de la ludo - ''nard'' aŭ ''nardŝir''. La plej fruaj informoj pri ĝi troviĝas en babilona [[talmudo]]. En la [[8-a jarcento]] oni provis sensukcese malpermesi la ludon en islamaj landoj pro [[Korano|koranaj]] principoj.<ref name="Glonnegger"/> Ĝi populariĝis poste en la tuta [[Azio]] sub diversaj nomoj.<ref>Inter alie Tshu-pu kaj Swan Liu en Ĉinio, Sugoroku en Japanio kaj Ssang Ryouk en Koreio/</ref> ''Tabula'' estis ofte menciata de gravuloj. Skribis pri ĝi la imperiestro [[Klaŭdio]]. Ĝi estis ludata de [[Julio Cezaro]], [[Aŭgusto Cezaro]], [[Nerono]] kaj [[Diokleciano]]. Ĝi populariĝis en Eŭropo en mezepoko, menciis ĝin ''La libro de ludoj'' de [[Alfonso la 10-a (Kastilio)|Alfonso la 10-a]] en la [[13-a jarcento]]. Ĝiajn kvalitojn laŭdis [[Lutero]]. Dum postaj jarcentoj ĝi populariĝis kaj inter altklasuloj (en siaj kolektoj havis la ludtabulojn [[Romanovidoj]], [[Hohencolernoj]] kaj aliaj reĝoj), kaj inter ĉiuj aliaj homoj. Ĝi ekestis ludata sub pluraj nomoj kaj laŭ pluraj regular-variantoj, ekz. en [[Germanio]] ĝi populariĝis ĉirkaŭ la jaro [[1700]] sub la nomo ''puff''. En [[1743]], [[Edmond Hoyle]] verkis mallongan regulareton priskribantan la ludon. Dum kiam en la regiono de Mediteraneo triktrako estis daŭre ludata, en okcidenta Eŭropo komence de la [[20-a jarcento]] oni preskaŭ tute forgesis pri ĝi. Nur post la [[2-a mondmilito]] ĝi regajnis sian popularecon, precipe danke al ĉiujaraj, grandaj turniroj de triktrako en [[Lasvegaso]] en [[Usono]]. Tie estis aldonita la duobliga kubo.<ref name="Glonnegger"/><ref name="Origin">"The Origin of Backgammon", http://perso.wanadoo.fr/bckg/english/accueil.htm, 2004.</ref> == Programaro == [[Dosiero:GNU bg screenshot.png|eta|GNU Backgammon]] Ludi triktrakon per komputilo ebligas multaj [[komputila programo|komputilaj programoj]] kaj [[retpaĝo]]j. La unua interreta servo, kiu ekzistas ĝis nun kaj per kiu eblas ludi triktrakon kun aliaj uzantoj, estas ''First Internet Backgammon Server'' kreita en julio 1992<ref>{{en}} [https://groups.google.com/forum/?hl=en#!original/rec.games.backgammon/Unh8BQc5WPE/f5YZKeEKU5AJ Schneider, Andeas: "Backgammon server available NOW"]</ref>. Krom multaj fermitaj programoj kiel ekz. Snowie<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.bgsnowie.com/ |titolo=Backgammon Snowie |alirdato=2014-07-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110202213616/http://bgsnowie.com/ |arkivdato=2011-02-02 }}</ref> kaj eXtreme Gammon<ref>[http://www.extremegammon.com/default.aspx Extreme Gammon]</ref>, ekzistas ankaŭ [[Libera programaro|libera]] GNU Backgammon<ref>[http://www.gnubg.org/ GNU Backgammon]</ref>. Triktrako-programoj ofertas ne nur la eblon ludi, sed ankaŭ enhavas ilojn por analizi la ludon kaj detale kompari unuopajn movojn. == Triktrako en kulturo == En la [[17-a jarcento]] triktrako atingis pinton de sia populareco. Ĝi fariĝis fama distraĵo kaj de nobeloj, kaj de kamparanoj, ĉefe en la okcidenta Eŭropo. Tial multaj pentristoj desegnis triktrako-ludantojn en palacoj, parkoj kaj tavernoj. Inter ili estis [[Jan Steen]], [[Dirck Hals]], [[Frederick William Fairholt]], [[Johann Wilhelm Hoffnas]], [[Louis Le Nain]], [[Judith Leyster]], [[Léonard Defrance]] kaj aliaj. Triktrako aperis ankaŭ en filmoj kaj en televido. Foje la ludo estis distraĵo sen influo al la rakontata historio, foje ĝi estis esenca: * en la filmo "Octopussy" (''Polpo'') [[James Bond]] ludas triktrakon en hotelo. Li uzas falsajn ĵetkubojn de sia kontraŭulo, plurfoje ĵetas duoblajn sesojn kaj gajnas. * en la televidserio [[Lost (televida serio)|"Lost"]] John Locke rakontas pri mistera historio de la ludo kaj komparas ĝin al mistereco de la insulo. Luktado de du kontraŭuloj estas komparita al du flankoj de homa personeco. La nomo de la ludo troviĝas ankaŭ en titoloj de pluraj filmoj, inter alie [[mallonga filmo|mallonga]] ''Backgammon'' (1998)<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.raminbahrani.com/films/backgammon.html |titolo=Filmo en la paĝo de Ramin Bahrani |alirdato=2014-07-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130908015055/http://www.raminbahrani.com/films/backgammon.html |arkivdato=2013-09-08 }}</ref>, ''Emotional Backgammon'' (2003)<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0260878/ "Emotional Backgammon" en IMDb]</ref> kaj du samtitolaj ''Backgammon'' (usona-meksika<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.backgammonfilm.com/ |titolo=Retpaĝo de la filmo "Backgammon" |alirdato=2014-07-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140517010104/http://backgammonfilm.com/ |arkivdato=2014-05-17 }}</ref> kaj dana<ref>[http://www.imdb.com/title/tt3664528/ "Backgammon" en IMDb]</ref>, ambaŭ de la jaro 2014). <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Pieter de Hooch 022.jpg|''Triktrak-ludantoj.'' [[Pieter de Hooch]], ĉ. 1652-1654 Dosiero:Trictrac lenain.jpg|''Ludantoj de triktrako.'' [[Louis le Nain]] Dosiero:Gentlemen Smoking and Playing Backgammon in a Tavern, Dirck Hals 1627.png|''Sinjoroj fumas kaj ludas triktrakon interne.'' [[Dirck Hals]], 1627 Dosiero:Jan Steen 015.jpg|''En taverno.'' [[Jan Steen]], {{Ĉirkaŭ|1667}} </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=triktrak}} * {{en}} [http://www.world-backgammon-association.com/ Tutmonda Triktrako-Asocio] * {{en}} [http://www.gnubg.org/ GNU Backgammon - libera triktraka programo] * {{eo}} [http://www.ludanto.org/bakgamono/bakgamono.shtml paĝo pri "Bakgamono" ĉe Ludanto.org]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{havenda artikolo|Triktrako}} [[Kategorio:Tabulludoj]] s7xvow9nzj2e2m6t8r0gxuni9s77aly 9418322 9418321 2026-07-01T20:53:01Z Sj1mor 12103 9418322 wikitext text/x-wiki {{Informkesto ludo | aŭtoro = | eldonisto = | titolo de la ludo = Triktrako | dosiero = [[Dosiero:Backgammon lg.jpg|250ra]] | priskribo de dosiero = Kompleto de triktrako: tabulo, po 15 diskoj, po 2 ĵetkuboj kaj ĵetkubujoj kaj duobliga kubo | nombro de ludantoj = 2 | aĝa rekomendo = De 4-5 jaroj aŭ pli | daŭro de preparo = 30 sekundoj | daŭro de ludo = 5-60 minutoj | komplekseco de reguloj = meza | elementoj de strategio = | hazardo = meza (dependo de la ĵetkuboj) | necesaj kapabloj = strategia kaj taktika pensado, kalkulado, probablokalkulo | estiĝo = antaŭ {{Ĉirkaŭ|5000}} jaroj | noto = }} '''Triktrako''' (ankaŭ '''Bakgamono'''<ref>[http://ludanto.org Ludanto.org]</ref>) (angle ''Backgammon'', france ''Tric trac'', turke ''Tavla'', pole ''Tryktrak'') estas populara [[tabulludo]] por du ludantoj, unu el la plej malnovaj. Ekzistas pluraj variantoj de ĝi, sed ĉiuj bazas sur la samaj principoj. Kvankam ĝi estas parte [[hazardo|hazarda]] ludo, en kiu la rezulto dependas de [[ĵetkubo]]j, tre grava estas [[strategio]]: elekto de bona movo, efika blokado, reago al movoj de la kontraŭulo kaj [[probablokalkulo]]. == La nomo == La nomo ''triktrako'' devenas de la franca ludo ''trictrac'', ''tricque-trac'', ''trique-trac'' aŭ ''triquetrac''. La nomo estas [[onomatopeo]] kiu redonas la sonon de "senĉesa movado de diskoj, kiu aspektas simila al trik-trak"<ref>Promé, Jean:''L’Excellent Jeu du tricque-trac''</ref>, "ĵetkuboj, ĵetkubujoj kaj diskoj"<ref>Giffart: ''Le Grand Trictrac''</ref> aŭ "bruoj farataj dum ĉasado por forpeli ĉasbestojn"<ref>''Dictionnaire de L’Académie française''</ref>. Gravas rimarki, ke la originala franca ''trictrac'' havas alian regularon ol la moderna ludo prezentata ĉi tie<ref>Komparu al la [http://fr.wikipedia.org/wiki/Trictrac franca Trictrac]</ref>,<ref>Anglalingvaj informoj, regularo kaj programo por la malnova ludo ''Trictrac'' troveblas ĉe [http://pages.sbcglobal.net/david.levy/trictrac/]</ref>, kiu kutime nomiĝas ''backgammon'' en aliaj lingvoj. Netute klarigita estas deveno de tiu dua (kaj pli internacia) nomo, ''backgammon'' por la similaspekta moderna ludo. Laŭ la plej kredindaj klarigoj ĝi venas el la [[meza angla lingvo]] kaj signifas "la ludo malantaŭen" (el la vortoj ''baec'' - malantaŭ kaj ''gamen'' - ludo). Tio klarigas ĝian esencon: aŭ retroiradon hejmen, aŭ senĉesan komencadon de veturo ekde la sama punkto. Aliaj klarigoj diras i.a. pri la [[kimra lingvo|kimra]] signifo "malgranda batalo"<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://backgammon-directory.info/articles/53/Backgammon-Name-Origin.php |titolo=Backgammon Directory |alirdato=2010-04-03 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20101104100053/http://www.backgammon-directory.info/articles/53/Backgammon-Name-Origin.php |arkivdato=2010-11-04 }}</ref>. En Esperanto la formo ''triktrako'' pli ofte ol ''bakgamono'' aperas en vortaroj kiel [[PIV]]; esperanta [[Bildvortaro]]; kvar anglaj-Esperantaj vortaroj de Wells, Butler, Benson, McLinen; ktp. Tamen ŝajnas temi pri laika konfuzo inter la originala malnova ludo ''trictrac'' kaj la similaspekta moderna ludo ''backgammon'', do argumenteble laŭ la [[16 reguloj de gramatiko de Esperanto|15a regulo]], ''bakgamono'' estus pli taŭga internacia nomo en Esperanto. Inter la multaj alilingvaj artikoloj en la [http://fr.wikipedia.org/wiki/Backgammon franca artikolo "Backgammon"] pri ĉi tiu ludo, 25 aliaj lingvoj uzas radikon baze de ''Backgammon'' sed nur 5 lingvoj uzas radikon baze de ''trictrac'' inter ili kaj Esperanto kaj Ido, kaj alia, la [http://pl.wikipedia.org/wiki/Tryktrak pola artikolo Tryktrak], mencias ke en realo pli da poloj efektive uzas la nomon "Backgammon". == La reguloj == [[Dosiero:Bg-movement.svg|eta|250ra|Komenca situo de la diskoj. La sagoj montras direkton, al kiu iras la ruĝaj kaj la nigraj peonoj.]] Modernan triktrakan tabulon kovras 24 longaj trianguloj (kies koloroj alternas), en kvar grupoj kun po ses. Kutime la trianguloj estas numeritaj de 1 ĝis 24. Centre vertikale la tabulon dividas baro. Ambaŭ ludantoj komencas la ludon kun 15 diskoj je sia propra koloro (kutime [[nigra]] kaj [[ruĝa]], eventuale aliaj malsamaj koloroj). Tipe, ili ambaŭ havas propran paron de [[ĵetkubo]]j kaj ĵetkubujon. Ankaŭ, ofte estas uzata "duobliga kubo", kiu estas kubo kun la edroj 2, 4, 8, 16, 32, kaj 64. La diskoj de la ludantoj iras laŭ malsamaj direktoj, kaj la celo de la ludo estas forigi ĉiujn proprajn diskojn el la tabulo antaŭ ol la kontraŭulo forigos la siajn. === Starigo kaj komenco === La 15 diskoj estas metataj sur la tabulon laŭ la skemo (la bildo dekstre). La trianguloj de 1 ĝis 6 estas la hejmo de la nigra ludanto, kiun ĉiuj liaj diskoj devas atingi por komenci forlasadon de la tabulo. La trianguloj de 19 ĝis 24 estas la hejmo de la ruĝa ludanto. Ambaŭ ludantoj ĵetas unu kubon, kaj la ludanto kun la pli granda numero havos la unuan vicon. Tiu ludanto uzas la rezulton de tiuj ĵetkuboj dum la unua vico.<ref name="Bell"/> === Vico === [[Dosiero:Giulio Rosati 18.jpg|eta|maldekstra|200ra|Giulio Rosati: ''Araboj ludas triktrakon''.]] Escepte de la unua vico, la ludanto ĵetas siajn proprajn ĵetkubojn. La ludanto devas movi siajn diskojn sur la tabulo (dekstren por la ruĝa, maldekstren por la nigra - laŭ la skemo) laŭ la numeroj montritaj de la ĵetkuboj. Ekzemple, se la ĵetkuboj montras 5 kaj 2, la ludanto devas movi la unuan diskon je 5 lokoj kaj la duan diskon je 2 lokoj. Se la ĵetkuboj montras du samajn ciferojn, tiam la ludanto faras 4 movojn anstataŭ kutimaj 2. Ekzemple, se la ĵetkuba rezulto estas 3 kaj 3, oni devas movi disko(j)n je 3 lokoj kvarfoje. Ĉiuokaze oni rajtas movi ankaŭ la saman diskon plurfoje, aŭ elekti movi malsamajn diskojn. Ne gravas kiu ĵetkubo estas uzata unue. Oni ne rajtas movi diskon sur lokon, kiun okupas pli ol unu disko de la kontraŭulo. Se ludanto movas diskon sur unuopan diskon de la kontraŭulo, tiu disko estas forbatita kaj forlasas la triangulon kiun okupis kaj estas metata sur la "baron" meze de la tabulo. Se iu(j) disko(j) de la ludanto troviĝas sur la baro, li devas movi ilin antaŭ movado de la aliaj diskoj. La disko rekomencas sian veturon el la hejmo de la kontraŭulo. Ekz. se la nigra ludanto kies disko troviĝas sur la baro ĵetis 1, la disko iras sur la 24-an triangulon, se 2 - sur la 23-an ktp. Se ĉiuj diskoj de ludanto estas en ties hejmo (la lasta kvarono), tiu ludanto rajtas movi ilin for el la tabulo, laŭ la numeroj de la ĵetkuboj. Ekz. la diskon, kiu troviĝas sur la 6-a triangulo la nigra ludanto rajtas forigi ĵetinte 6, tiun el sur la 5-a triangulo - ĵetinte 5 ktp. Oni rajtas forigi diskon ĵetinte pli grandan numeron ol necese nur tiam, kiam ne plu estas diskoj forigeblaj per la preciza bezonata numero. Se ekz. la nigra ludanto havas po unu disko sur la trianguloj 1, 2, 3, kaj la ĵetkuboj montras la numerojn 6 kaj 1, li rajtas forigi la diskon el la 3-a triangulo (per la rezulto 6, ĉar post la 3-a triangulo ne plu estas diskoj) kaj el la 1-a triangulo (per la rezulto 1). === La fina rezulto === Kiam unu el la ludantoj forigis ĉiujn siajn diskojn el la tabulo, li gajnas kaj ricevas '''1 poenton'''. Se lia kontraŭulo forigis neniun el siaj diskoj, tiam la gajno nomiĝas ''gamono'' ("gammon") kaj valoras '''du poentojn'''. Kaj se iuj el la diskoj de la kontraŭulo troviĝas sur la baro aŭ en la hejmo de la gajninto, tiam la gajno nomiĝas ''bakgamono'' ("backgammon") kaj valoras '''tri poentojn'''. === La duobliga ĵetkubo === [[Dosiero:Backgammon DoublingCube.jpg|eta|100ra|Duobliga ĵetkubo]] Oni ofte uzas duobligan ĵetkubon en turniroj kaj [[Hazardludo|monludoj]] por ĝin plirapidigi aŭ plialtigi la rezulton. Antaŭ ol ludanto ĵetas siajn ĵetkubojn, li rajtas proponi duobligi la ludrezulton. Se la kontraŭulo malkonsentas, tiam la proponinto tuj gajnas la aktualan rezulton (1, 2 aŭ 3 poentojn, depende de la situo de la kontraŭulaj diskoj). Oni rajtas proponi alterne - ludanto ne rajtas proponi duobligon se li estis la lasta, kiu tion proponis. Kaze de akcepto pri la duobligo oni metas la duobligan ĵetkubon en videblan lokon, kutime sur la baron, kaj ĝia supra numero montras obligon en la ludo. Poste la kontraŭulo rajtas proponi kvarobligon ktp. ĝis sesdekkvarobligo de la rezulto. La obligado kutime okazas tiam, kiam unu el la ludantoj vidas sian superon en la ludo. Kutime oni obligas ne pli ol du-tri fojojn. == Strategio == La plej ĝenerala strategio de triktrako estas formovi siajn diskojn hejmen kiel eble plej rapide, samtempe kreante obstaklojn al la kontraŭulo. Ĉar oni ne rajtas forbati diskojn kiuj grupe okupas triangulon, valoras krei "ĉenojn" da tiaj grupoj: se en kelkaj trianguloj unu apud la alia troviĝos pluraj samkoloraj diskoj, estos por la kontraŭulo tre malfacile tion transsalti. === Teorio pri malfermo === Simile al teorioj pri la plej valora komenca movo en [[ŝako]], ekzistas ili ankaŭ en triktrako. La teorioj bazas sur multjara esplorado de fakuloj kaj [[komputilo|komputila]] kalkulado de [[probablo]]. Malsupre troviĝas tabelo, kiu montras la plej preferatajn komencajn movojn por ĉiuj eblaj ĵetoj. En la tabelo ne troviĝas duoblaj ciferoj, ĉar en la komenco ĉiu ludanto ĵetas po unu kubo por montri, kiu komencos la ludon. Kaze de egala rezulto ili reĵetas. Foje estas kelkaj preferataj ĵetoj - dum pluraj jaroj ŝanĝiĝis teorioj, kaj oni ne estas certaj pri valoro de iuj el la ĵetoj. La preferataj movoj estas markitaj laŭ la tradicia triktraka skemo, t.e. 13/8 signifas movi diskon el la triangulo 13 sur la triangulon 8. [[Dosiero:Bg-start.svg|eta|300ra|La komenca situacio; ciferoj sur la tabulo ebligas sekvi preferatajn komencajn movojn de la nigraj diskoj.]] {|class=wikitable !Ĵeto||Preferata movo||colspan=3|Alternativaj movoj |- |2-1|| — || 13/11, 6/5|| 13/11, 24/23 || — |- |3-1|| 8/5, 6/5 || — || — || — |- |4-1|| 13/9, 24/23 || 13/8 || — || — |- |5-1|| 13/8, 24/23 || 13/8, 6/5|| — || — |- |6-1|| 13/7, 8/7 || — || — || — |- |3-2|| 13/11, 24/21 || 13/10, 13/11|| — || — |- |4-2|| 8/4, 6/4 || —|| — || — |- |5-2|| 13/8, 24/22 || 13/8, 13/11|| — || — |- |6-2|| 13/11, 24/18 || —|| — || — |- |4-3|| — ||13/10, 13/9 || 13/10, 24/20 || 13/9, 24/21 |- |5-3|| 8/3, 6/3 || —|| — || — |- |6-3|| 24/18, 13/10 || 24/15|| — || — |- |5-4|| 13/8, 24/20 || 13/8, 13/9 || — || — |- |6-4|| — || 8/2, 6/2 || 24/14 || 24/18, 13/9 |- |6-5|| 24/13 || —|| — || — |} == Historio == [[Dosiero:Xii scripta ephesus.jpg|eta|maldekstra|200ra|''Ludus duodecim scriptorum'', muzeo en [[Efezo]].]] [[Dosiero:Wurfzabel.jpg|eta|maldekstra|200ra|''Tabula''-ludantoj, 13-a jc.]] [[Dosiero:Old Backgammon Vasa Edit.jpg|eta|maldekstra|200ra|Triktrako el la 17-a jc. trovita sur la ŝipo [[Vasa (ŝipo)|Vasa]].]] Triktrako estas la ĉefa, moderna ekzemplo de ludoj, kiuj havas komunajn ecojn kun la antikva ludo ''tabula''. Ĉiuj ''tabula''-ludoj estas destinitaj por nur du ludantoj, uzas kvaronigitan tabulon kun multaj luddiskoj, tipe 15. La celo de la ludoj estas forigi la proprajn diskojn antaŭ ol la kontraŭulo faros tion.<ref name="Parlett">Parlett, David. ''The Oxford History of Board Games''. Novjorko: Oxford University Press, 1999.</ref> La plej frua ilia praulo estas ludo trovita en reĝaj [[tombo]]j en [[Ur (urbo)|Ur]] en [[Mezopotamio]] el [[3-a jarmilo a.K.]].<ref name="Bell">Bell, R. C. Board and Table Games from Many Civilizations. Revised ed. Toronto: Oxford University Press, 1979.</ref> Pluraj historiistoj opinias, ke unu el la prauloj de triktrako estas ankaŭ la ludo de [[faraono]]j, [[seneto]]. Ĝia tabulo estas tre simila al tiu en la ludo de dekdu linioj (vidu sube). En sia verko ''"Fedro"'' platono priskribis ĝin kaj aliajn ludojn, kiuj venis el [[Egiptujo]]. Probable seneto populariĝis ekster Egiptujo danke al komercaj rilatoj, pri ĝia uzado de grekaj soldatoj ĉe [[Troja milito|Trojo]] raportis [[Homero]].<ref name="Glonnegger">Glonnegger, Erwin. ''Das Spiele-Buch''.</ref> Tamen, malgraŭ multaj pentraĵoj en faraonaj tomboj, oni neniam trovis la regularon de seneto kaj ĝia ligo kun moderna triktrako ne estas tutcerta. Inter [[-200]] kaj [[-100]] aperis nova ''tabula''-ludo kiu havas ecojn de seneto, nome ''ludus duodecim scriptorum'' ("ludo de dekdu linioj" aŭ "ludo de dekdu signoj"). Ĝia tabulo konsistis el 36 kampoj en 3 vicoj, ofte dekoritaj per proverboj kaj citaĵoj. Ĝi kaj ''tabula'' mem estas la plej probablaj prauloj de triktrako. En [[Persio]] estis kreita 24-kampa versio de la ludo - ''nard'' aŭ ''nardŝir''. La plej fruaj informoj pri ĝi troviĝas en babilona [[talmudo]]. En la [[8-a jarcento]] oni provis sensukcese malpermesi la ludon en islamaj landoj pro [[Korano|koranaj]] principoj.<ref name="Glonnegger"/> Ĝi populariĝis poste en la tuta [[Azio]] sub diversaj nomoj.<ref>Inter alie Tshu-pu kaj Swan Liu en Ĉinio, Sugoroku en Japanio kaj Ssang Ryouk en Koreio/</ref> ''Tabula'' estis ofte menciata de gravuloj. Skribis pri ĝi la imperiestro [[Klaŭdio]]. Ĝi estis ludata de [[Julio Cezaro]], [[Aŭgusto Cezaro]], [[Nerono]] kaj [[Diokleciano]]. Ĝi populariĝis en Eŭropo en mezepoko, menciis ĝin ''La libro de ludoj'' de [[Alfonso la 10-a (Kastilio)|Alfonso la 10-a]] en la [[13-a jarcento]]. Ĝiajn kvalitojn laŭdis [[Lutero]]. Dum postaj jarcentoj ĝi populariĝis kaj inter altklasuloj (en siaj kolektoj havis la ludtabulojn [[Romanovidoj]], [[Hohencolernoj]] kaj aliaj reĝoj), kaj inter ĉiuj aliaj homoj. Ĝi ekestis ludata sub pluraj nomoj kaj laŭ pluraj regular-variantoj, ekz. en [[Germanio]] ĝi populariĝis ĉirkaŭ la jaro [[1700]] sub la nomo ''puff''. En [[1743]], [[Edmond Hoyle]] verkis mallongan regulareton priskribantan la ludon. Dum kiam en la regiono de Mediteraneo triktrako estis daŭre ludata, en okcidenta Eŭropo komence de la [[20-a jarcento]] oni preskaŭ tute forgesis pri ĝi. Nur post la [[2-a mondmilito]] ĝi regajnis sian popularecon, precipe danke al ĉiujaraj, grandaj turniroj de triktrako en [[Lasvegaso]] en [[Usono]]. Tie estis aldonita la duobliga kubo.<ref name="Glonnegger"/><ref name="Origin">"The Origin of Backgammon", http://perso.wanadoo.fr/bckg/english/accueil.htm, 2004.</ref> == Programaro == [[Dosiero:GNU bg screenshot.png|eta|GNU Backgammon]] Ludi triktrakon per komputilo ebligas multaj [[komputila programo|komputilaj programoj]] kaj [[retpaĝo]]j. La unua interreta servo, kiu ekzistas ĝis nun kaj per kiu eblas ludi triktrakon kun aliaj uzantoj, estas ''First Internet Backgammon Server'' kreita en julio 1992<ref>{{en}} [https://groups.google.com/forum/?hl=en#!original/rec.games.backgammon/Unh8BQc5WPE/f5YZKeEKU5AJ Schneider, Andeas: "Backgammon server available NOW"]</ref>. Krom multaj fermitaj programoj kiel ekz. Snowie<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.bgsnowie.com/ |titolo=Backgammon Snowie |alirdato=2014-07-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110202213616/http://bgsnowie.com/ |arkivdato=2011-02-02 }}</ref> kaj eXtreme Gammon<ref>[http://www.extremegammon.com/default.aspx Extreme Gammon]</ref>, ekzistas ankaŭ [[Libera programaro|libera]] GNU Backgammon<ref>[http://www.gnubg.org/ GNU Backgammon]</ref>. Triktrako-programoj ofertas ne nur la eblon ludi, sed ankaŭ enhavas ilojn por analizi la ludon kaj detale kompari unuopajn movojn. == Triktrako en kulturo == En la [[17-a jarcento]] triktrako atingis pinton de sia populareco. Ĝi fariĝis fama distraĵo kaj de nobeloj, kaj de kamparanoj, ĉefe en la okcidenta Eŭropo. Tial multaj pentristoj desegnis triktrako-ludantojn en palacoj, parkoj kaj tavernoj. Inter ili estis [[Jan Steen]], [[Dirck Hals]], [[Frederick William Fairholt]], [[Johann Wilhelm Hoffnas]], [[Louis Le Nain]], [[Judith Leyster]], [[Léonard Defrance]] kaj aliaj. Triktrako aperis ankaŭ en filmoj kaj en televido. Foje la ludo estis distraĵo sen influo al la rakontata historio, foje ĝi estis esenca: * en la filmo "Octopussy" (''Polpo'') [[James Bond]] ludas triktrakon en hotelo. Li uzas falsajn ĵetkubojn de sia kontraŭulo, plurfoje ĵetas duoblajn sesojn kaj gajnas. * en la televidserio [[Lost (televida serio)|"Lost"]] John Locke rakontas pri mistera historio de la ludo kaj komparas ĝin al mistereco de la insulo. Luktado de du kontraŭuloj estas komparita al du flankoj de homa personeco. La nomo de la ludo troviĝas ankaŭ en titoloj de pluraj filmoj, inter alie [[mallonga filmo|mallonga]] ''Backgammon'' (1998)<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.raminbahrani.com/films/backgammon.html |titolo=Filmo en la paĝo de Ramin Bahrani |alirdato=2014-07-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130908015055/http://www.raminbahrani.com/films/backgammon.html |arkivdato=2013-09-08 }}</ref>, ''Emotional Backgammon'' (2003)<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0260878/ "Emotional Backgammon" en IMDb]</ref> kaj du samtitolaj ''Backgammon'' (usona-meksika<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.backgammonfilm.com/ |titolo=Retpaĝo de la filmo "Backgammon" |alirdato=2014-07-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140517010104/http://backgammonfilm.com/ |arkivdato=2014-05-17 }}</ref> kaj dana<ref>[http://www.imdb.com/title/tt3664528/ "Backgammon" en IMDb]</ref>, ambaŭ de la jaro 2014). <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Pieter de Hooch 022.jpg|''Triktrak-ludantoj.'' [[Pieter de Hooch]], ĉ. 1652-1654 Dosiero:Trictrac lenain.jpg|''Ludantoj de triktrako.'' [[Louis Le Nain]] Dosiero:Gentlemen Smoking and Playing Backgammon in a Tavern, Dirck Hals 1627.png|''Sinjoroj fumas kaj ludas triktrakon interne.'' [[Dirck Hals]], 1627 Dosiero:Jan Steen 015.jpg|''En taverno.'' [[Jan Steen]], {{Ĉirkaŭ|1667}} </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=triktrak}} * {{en}} [http://www.world-backgammon-association.com/ Tutmonda Triktrako-Asocio] * {{en}} [http://www.gnubg.org/ GNU Backgammon - libera triktraka programo] * {{eo}} [http://www.ludanto.org/bakgamono/bakgamono.shtml paĝo pri "Bakgamono" ĉe Ludanto.org]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{havenda artikolo|Triktrako}} [[Kategorio:Tabulludoj]] r2g8rwe73iby51qx9uza86z49vcyada 0 25187 9418076 9330768 2026-07-01T12:35:50Z ~2026-37244-57 259571 9418076 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}}{{Informkesto libro}} {{informkesto Esperanto-libro | titolo = La Metamorfozo | aŭtoro = Franz Kafka | eldonjaro = 1996 | reeldono = | eldonurbo = [[Pizo]] | eldoninto = Edistudio | paĝoj = 73 | isbn = | bildo = 1996 La Metamorfozo 2.jpg }} '''''La Metamorfozo''''' ([[germane]] ''Die Verwandlung'') estas [[Alegorio|alegoria]] [[novelo]] verkita de [[Franz Kafka]] kaj eldonita en [[1915]]. Ĝi sendube estas unu el liaj plej famaj verkoj (kune kun ''[[La Proceso]]''). La romano apartenas al la ĝenro de [[Fantazio|fantazia]] rakontado. Ĝi prezentas senracia fenomenon - viro, tute ordinara vendisto, Gregor Samsa laŭnome, spertas enkarniĝanta ''transformiĝo'' kaj fariĝas [[insekto]], t.e. iun tagon post dormo il vekiĝas kaj rimarkas, ke li aliformiĝis en "''monstran insekton''". Ĉi tiu malprobableco estas prezentita en malvarma kaj neŭtrala tono kiel certeco. La evento interrompas banalan kaj ĉiutagan vivrutinon kaj surprizas la protagoniston kaj ĉiujn homojn ĉirkaŭ li. Krom la fantazia evento, ĉiuj aliaj eventoj respondas al la ĉiutaga kaj rutina realo de vivo de altmezklasa urba familio, kiu daŭrigas kun sia rutina vivmaniero. Multaj komentistoj interpretas ĝin kiel ege simbolan fabeleton, klare influitan de [[ekzistadismo]]. ''La Metamorfozo'' estas interpretebla tre diversmaniere. La recenzlibro fare de Stanley Corngold (''The Commentator's Despair'') listigas pli ol 130 vidpunktojn pri tio. == Intriga resumo == La rakonto konsistas el tri ĉapitroj. Ĉiu epizodo havas la provon de Gregor, post iĝado insekto, forlasi la ĉambron en kiu li estas kaj finiĝas kun sia elpelo reen en ĝin. * En la unua epizodo, Gregor forlasas la ĉambron kiam la komizo de la firmao kie li laboras alvenas por kontroli kial li alvenas malfrue al laboro, renkontas Gregor en sia formo kiel insekto kaj provas forkuri de hejme. Gregor provas ĉesigi sian fuĝon kaj la patro provas lin reen per bastono kaj gazeto kaj fortbatas la pordon. * En la dua epizodo Gregor forlasas la ĉambron por vidi kion la kondiĉo de sia senkonscia patrino estas kiam lia fratino prizorgas ŝin en la apuda ĉambro. La patrino svenis pro la vido de Gregoro alkroĉita al bildo de virino pendanta en sia ĉambro en senespera provo malhelpi la patrinon kaj filinon malplenigi sian ĉambron de ĉiuj siaj ŝatataj mebloj. La deporto en ĉi tiu kazo estas pli perforta ol la antaŭa provo fari tiel: la patro forfuĝigas Gregoron en sian ĉambron ĵetante pomojn al li kaj vundante lin en maniero de kiu li ne resaniĝos, ĝis sia morto proksimume monaton poste. * En la lasta provo en la tria epizodo, Gregor ŝteliras en la salonon por aŭdi sian fratinon muzikludi, sed vidante la reagojn de tri luantoj al kiuj liaj gepatroj luis unu el la ĉambroj, li revenas al sia ĉambro kun sia lasta forto, sed ĉi-foje la pordo estas ŝlosita al li, kaj Gregoro, kiu scias, ke li ne havas alian elekton ol malaperi, ŝveligas sian animon kaj liberigas sian familion de sia jugo. La rakonto malfermiĝas kun la miro post vekiĝo de [[Koŝmaro|koŝmaraj]] sonĝoj: {{citaĵo| Iun matenon, kiam Samsa vekiĝis el koŝmara sonĝo, li vidis sin kaj jen li fariĝis grandega insekto en sia lito. Li kuŝis sur la rigida dorso kiel ia [[kiraso]], kaj ĉiufoje, kiam li iom levis la kapon, li vidis sian brunan, arkaĵan ventron, faritan el rigidaj, arkaj vertebroj, ĝis la [[stebkovrilo]] apenaŭ povas teni ĝin plu kaj tuj plonĝos tute super ĝi. Liaj multnombraj kruroj, sveltaj kaj mizeraj kompare kun tio, kion permesis lia korpo, senhelpe flagretis antaŭ liaj okuloj.}}La terura transformiĝo neatendite krevas en la realon de la vivo de Gregoro, vojaĝagento, kiu estas kutima en sia laboro dum kvin jaroj ĉiutage, en la plej palpebla kaj klara maniero. La rakontanto emfazas: "Ne estis sonĝo." Gregor Samsa rivelas ke li fariĝis insekto. == Lingva noto == La titolon de ĉi tiu fama verko de [[Franz Kafka]] oni tradukis malsame en la tri diversaj ĝis nun publikigitaj esperantigoj: * ''La Metamorfozo'' ([[Reinhard Haupenthal]]; [[Mauro Nervi]]) Ĉi tiu titolo similas la ĝisnunajn tradukojn al okcident-eŭropaj lingvoj, kvankam ŝajnas ke ankaŭ ĉi tie okazas ŝanĝoj. * [http://vlutermano.free.fr/transformigxo.html ''La Transformiĝo''] ([[Vilhelmo Lutermano]]). Pli fidela al la germanlingva originalo ''"Die Verwandlung"''. == Filmigoj == La rakonto ''La metamorfozo'' de [[Franz Kafka]] ricevis plurajn filmajn kaj televidajn adaptojn. Inter ili troviĝas la televida filmo ''Die Verwandlung'' (1975) de la ĉeĥa reĝisoro [[Jan Němec]], la animacia mallonga filmo ''The Metamorphosis of Mr. Samsa'' (1977) de [[Caroline Leaf]], la televida filmo ''The Metamorphosis'' (1987) de Jim Goddard, la hispana eksperimenta filmo ''The Metamorphosis of Franz Kafka'' (1993) de [[Carlos Atanes]], la rusa filmo ''Prevrashchenie'' (2002) de [[Valerij Fokin]] kaj la kanada filmo ''Metamorphosis'' (2012) de Chris Swanton.<ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/es-es/title/tt0457063/ |title=The Metamorphosis of Franz Kafka |website=IMDb |accessdate=2026-07-01 }}</ref><ref>{{Cite web |author=Charlotte Tanyi |title=Kafka's Metamorphosis: Story vs. Movie |url=https://charlottetanyi.blogspot.com/2012/05/kafkas-metamorphosis-story-vs-movie.html |website=Charlotte Tanyi |date=22 majo 2012 |accessdate=2026-07-01 }}</ref> == Eksteraj ligiloj == {{Portalo|Literaturo}} {{Projektoj}} * [https://anet.be/record/opacehc/c:lvd:15352710/E Katalogo de] [[Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience]] * [https://epo.librarything.com/work/5473/details/233485872 Katalogo "Erfgoedbib"] en ''[[LibraryThing]]'' <br /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Metamorfozo}} [[Kategorio:Verkoj el la esperantigita germanlingva literaturo]] [[Kategorio:Noveloj]] [[Kategorio:Metamorfozoj]] [[Kategorio:Fikciaj monstroj]] [[Kategorio:Fikciaj insektoj]] [[Kategorio:Verkoj de Franz Kafka]] [[Kategorio:Serio Oriento-Okcidento]] [[Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro]] [[Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj]] [[Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience]] pxntr1q9sq00hhlfy8dg3kh75hu6c3m 8 25459 9418147 9397378 2026-07-01T14:01:54Z KuboF Hromoslav 3056 plilongigo ĝis la 16-a de Julio 2026 9418147 wikitext text/x-wiki <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; width: 100%;max-width:1200px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer; background-color: white; box-sizing: border-box; padding: 0.2em;padding-left:2em;padding-right:1em;"> <div style="flex: 0 0 auto;background-color: white;"> [[File:WHO Rod.svg|40px|link=:meta:Special:MyLanguage/Health Challenge 2026]] </div> <div style="flex: 1 1 200px; padding: 0.1em;"> <p style="font-size: 1.2em; color: black; margin: 0 0 0.3em 0;">[[:meta:Special:MyLanguage/Health Challenge 2026|Verku artikolojn pri sano kaj gajnu valorajn premiojn.]]</p> <p style="font-size: 0.8em; color: black; margin: 0 0 0.3em 0;">ĝis la 16-a de Julio 2026</p> </div> </div> 04e167qhu2h9pxri2jbxzwpo7d1pl5f 0 26935 9418644 9320262 2026-07-02T09:58:27Z Sj1mor 12103 9418644 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}}[[Dosiero:Robert-Pollen.jpg|eta|Karikatura bildkarto el ĉ. 1912]] '''John POLLEN''', LL.D. (t.e. latine ''doctor legium'', [[Doktoriĝonto|doktoriĝinta]] [[juristo]]), [[Irlandanoj|irlandano]], [[juĝisto]] ktp. Naskiĝis la [[3-an de junio]] [[1848]] en [[Dun Laoghaire]], tiam [[Kingston]], studis en [[Universitato de Dublino|Universitato Dublina]] kaj mortis per enfalo en la maron ĉe [[insulo Man]], la [[18-an de junio]] [[1923]]. Pollen dum 32 jaroj restadis en [[Hindujo]] de 1871 ĝis 1903. Ĉie en Hindujo kaj ĉe vojaĝado orientlande li propagandis Esperanton. Kune kun [[George Cunningham]] kaj [[Harold Bolingbroke Mudie]], li estis unu el la „[[Trio por la Tria]]“, t.e. de la komitato preparinta la [[3-a UK|3-an Universalan Kongreson]] de Esperanto en [[Kembriĝo]] en 1907. De 1904 ĝis 1912 Pollen estis prezidanto de [[Brita Esperanto-Asocio]] (BEA). Li verkis hindustanan „[[ŝlosilo]]n“. Laŭ informo de la revuo [[Belga Sonorilo]] de la 21-a de Julio 1907, no 66 ([http://www.esperanto.es:8080/jspui/bitstream/11013/1290/1/BelgaSonorilo_066_1907jul21.pdf Skanita numero] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120705203101/http://www.esperanto.es:8080/jspui/bitstream/11013/1290/1/BelgaSonorilo_066_1907jul21.pdf |date=2012-07-05 }}) kolonelo Pollen vizitas Hindion kaj sukcese parolis en [[Katiavaro|Katiawad]], [[Jamnagar]], [[Ahmedabad]], [[Bombay]] kaj aliaj urboj. Oni mencias, ke Esperanto havas "grandnombron da adeptoj en tiu angla kolonio" == Vidu ankaŭ == * Esperanto en [[Brita Hindio]] * Li partoprenis la fondon de [[Espero Framasona]] dum la [[UK 1905| Universala Kongreso]] en Boulogne-sur-Mer kaj iĝis vicprezidanto. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://aleph.onb.ac.at/F?func=find-b&request=pollen&find_code=WRD&x=8&y=5 Libroj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} de kaj pri John Pollen en la [[Esperantomuzeo_kaj_Kolekto_por_Planlingvoj|Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo]] * [http://www.esperantoland.org/ebea/ Artikoloj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080509062042/http://www.esperantoland.org/ebea/ |date=2008-05-09 }} de kaj pri John Pollen en [[Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj]] (EBEA) * [https://dlibra.kul.pl/dlibra/publication/47435/edition/43110/content Nekrologo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220524174850/https://dlibra.kul.pl/dlibra/publication/47435/edition/43110/content |date=2022-05-24 }} en Esperanto Triumfonta 1923, n-ro 156 {{EdE|P}} {{DEFAŬLTORDIGO:Pollen, John}} [[Kategorio:Britaj esperantistoj]] [[Kategorio:Akademio de Esperanto]] [[Kategorio:Framasonoj]] {{Bibliotekoj|PeEnEo=26935|NOTES=transcluded_values_from_wikidata|REMARK=testcase| TIMESTAMP=20131018154315}} b4morlgyhflpvubd14bicwpbjn1b2f0 0 27031 9418156 9349844 2026-07-01T14:32:36Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9418156 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} {{TemasPri|revuo|Kontakto}} {{Informkesto gazeto |Nomo = Kontakto |Bildo = Revuo Kontakto kovrilpaĝo 2015.1.jpg |Titolo = Kovrilpaĝo de la 2015-01a numero |Speco = socikultura revuo |Ĝenro = |Formato = |Periodeco = dumonata |Establodato = [[1963]] |Ĉesigita publikado = |Lando = [[Nederlando]] |Urbo = [[Rotterdam]] |Posedanto = |Publikigisto = |Politiko = |Stabo = |Eldonkvanto = 710 abonantoj (2015)<ref>“La membraro de UEA en 2015”, en ''[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]'' 1301, aprilo 2016, p. 94</ref> |Redaktisto = Karina Oliveira |Ĉefredaktisto = |Kunredaktisto = |Etataj aŭtoroj = |Adreso = |Retejo = [https://www.tejo.org/agadoj/revuo-kontakto/ https://www.tejo.org/agadoj/revuo-kontakto/] |Lingvo = [[Esperanto]] |Prezo = 2 EUR ĝis 4,17 EUR laŭ lando |ISSN = 0023-3692 |Redaktoro=Thiago B Assumpção}} '''''Kontakto''''' estas dumonata, ĉefe porjunulara [[Esperanto-gazeto|revuo]] pri landoj, popoloj, kulturoj, socio kaj politiko. Ĝi estas revuo de [[TEJO]] (sed posedata kaj eldonata de [[UEA]]), legata en ĉirkaŭ 90 landoj. ''Kontakto'' estis fondita en [[1963]], kaj ĝia unua redaktoro estis [[Humphrey R. Tonkin]]. Ekde 2010 ĝis 2021 la redaktoro de ''Kontakto'' estis [[Rogener Pavinski]]. Nuntempe, la redaktoro estas Thiago B Assumpção. ''Kontakto'' estas aparte celata por instruistoj kaj komencantoj: parto de la artikoloj aperas en la lingvaĵoj "facila" kaj "tre facila" – kun limigita kvanto de radikoj. Individuaj membroj kaj patronoj de TEJO ricevas ''Kontakto'' aŭtomate, sed eblas ankaŭ aboni. Blinduloj povas ricevi voĉlegitan [[kasedo|kasedan]] eldonon senpage. Post la eldono de papera numero, pere de la [[Oficiala Jarlibro de la Esperanto-movado|reta Jarlibro]] de [[UEA]] en la reto ekhaveblas ankaŭ la reta versio de la revuo por TEJO-membroj kaj ĉiuj ''Kontakto''-abonantoj: [http://reto.uea.org/] (bv. enmeti vian salutvorton kaj pasvorton, kaj tiam ĉe la dekstra flanko elektu TEKO-n). == Temaro de la revuo == Ĝenerale la revuo traktas plej diversajn temojn, rilatajn al la socia vivo en la plej larĝa senco de tiuj vortoj: politiko, historio, hobioj, vojaĝoj, ktp. Kutime ĉiu numero de ''Kontakto'' havas sian apartan temon aŭ emfazon, sed en ĉiu numero aperas ankaŭ alitemaj materialoj. Regule aperas recenzoj pri la libroj kaj diskoj. Oni notu tamen, ke ''Kontakto'' ne estas primovada revuo, tial la raportoj pri diversaj E-aranĝoj kaj similaj aferoj kutime ne estas publikigataj (nur se tiaj kontribuoj havas interesan aliteman enhav-parton). Tamen oni ofte publikigas diversajn materialojn, rilatajn al E-kulturo (ekz., E-literaturo, denaskismo ktp). Post la decido de la [[estraro de TEJO|TEJO-estraro]] nuligi la revuon [[TEJO Tutmonde]] oni decidis (kadre de reformo de ''Kontakto'') ekde la jaro 2011 aperigi en ''Kontakto'' [[esperanto-movado|movadan]] rubrikon "Kontakto-Movade"<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://tejo.org/eo/node/1181 |titolo=Aŭtuna kunveno de la Estraro de TEJO, novaj projektoj kaj novaj decidoj |alirdato=2019-06-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140228170339/http://tejo.org/eo/node/1181 |arkivdato=2014-02-28 }}</ref>. <!-- === Temoj de ''Kontakto'' en 2006 === * 2006:1. Kie mitoj kaj realeco interplektiĝas * 2006:2. Vegetarismo/bestaj rajtoj * 2006:3. Lingvoj * 2006:4. Egalaj rajtoj/feminismo, kunlabore kun [[Konsilio de Eŭropo]] * 2006:5-6 Tutmondiĝo/Amo === Temoj de ''Kontakto'' en 2007 === * 2007:1. Mitoj (estis planata kiel ĉefa temo, tamen la numero estis tre bunta enhave). * 2007:2. Libero. * 2007:3. Paranormalaĵoj/Misteroj de la Mondo. * 2007:4. Kune – por pli bona mondo! * 2007:5. Ekologio. * 2007:6. Literaturo. === Temoj de ''Kontakto'' en 2008 === * 2008:1. (Ne)ordinaraj hobioj. * 2008:2. Teknologioj kaj scienco * 2008:3. Edukado tra la mondo * 2008:4-5. TEJO 70-jara! Ĉu maljuna? * 2008:6. Ĉu Mikelanĝelo estis la unua surrealisto? --> == Kunlaborado == Aŭtoroj kaj kunlaborantoj de ''Kontakto'' venas el la tuta mondo, kaj oni ĉiam estas bonvenaj kontribui sian (prefere originalan) artikolon al la revuo. La aŭtoroj ricevas senpagan ekzempleron de la revuo. == ''Kontakto'' por blinduloj == Blinduloj kaj malfortvidantoj povas ricevi voĉlegitan eldonon senpage. Necesas sendi du 60-minutajn kasedojn al [[Elise Lauwen]], Fort Alexanderstraat 16, NL-5241 XG Rosmalen, Nederlando. == Historio == [[Dosiero:Kontakto 50-jariĝo.jpg|eta|300px|Torto omaĝe al la 50-jariĝo de Kontakto dum la [[IJK 2013|69-a IJK]] en aŭgusto 2013.]] La unua ''Kontakto'' aperis en 1963, sed la ideo krei “liberan forumon” kaj “aŭtentikan revuon pri interesaj temoj por junaj esperantistoj” naskiĝis en 1962. Sociologio kaj humuro estis la preferataj kampoj de [[Humphrey R. Tonkin]], la unua ''Kontakto''-redaktoro. [[Stefan Maul]] (Germanio) transprenis ''Kontakto'' en 1966 (post 14 jaroj, en 1980, li kreis la revuon [[Monato]]). En 1968 la redaktorecon transprenis [[Roman Dobrzyński]] (Pollando). Roman preferis kulturajn temojn (literaturo, fotografio, historio, arto). De 1970 ĝis 1974 ''Kontakto'' estis redaktata de [[Ulrich Lins]] (Germanio), [[Simo Milojević]] (Jugoslavio/ Nederlando) kaj [[Hans Zeilinger]] (Germanio). Ĉi-lastan en 1973 anstataŭis [[Wim Jansen]] (Nederlando). En 1976 ''Kontakto'' translokiĝis al Finnlando. La redaktadon transprenis italo [[Giorgio Silfer]] (tiutempe li redaktis ankaŭ la revuon [[Literatura Foiro]]) kaj finno [[Jouko Lindstedt]]. De 1978 la redaktoran torĉon prenis nov-zelandano [[Stefan MacGill]], kaj la redakcio translokiĝis al la Centra Oficejo de UEA. Stefan ne restis sola: [[Giulio Cappa]] (Italio) akompanis lin ĝis la fino de 1979, ekde kiam alia italo, [[Dario Besseghini]], kunredaktis ''Kontakto''. Stefan ĉesis esti ĉef-redaktoro en 1980, sed li restis malantaŭ la kulisoj kiel teknika redaktoro ĝis 1986. Tiam al Dario aliĝis Karl Pov (aŭ Charles Power). Ekde januaro [[1983]] ''Kontakto'' aperas sesfoje jare anstataŭ kvar. En la unuaj jaroj de la 1980-aj jaroj ''Kontakto'' perdis sian nur socipolitikan engaĝiĝon. Apero de Monato kiel politika magazino kaj malgranda abonantaro devigis ''Kontakto'' redifini sian rolon kaj ekkonsideri komencantojn. Ankaŭ movadaj artikoloj estis ekster ''Kontakto'' – ili trovis sian lokon en la naskiĝinta en 1983 [[TEJO Tutmonde]]. Ekde tiam konsiderinda parto de la artikoloj aperas en facila lingvaĵo. Facilan parton en somero 1982 ekredaktis [[Anna Brennan]]. Anna kreis la "facilan liston" de la plej oftaj radikoj, uzataj por la artikoloj en "facila" lingvaĵo. Ekde aŭtuno 1982 Anna estis akompanata de [[Leif Nordenstorm]] (Svedio), kiu ekde la fino de 1986 fariĝis la sola redaktoro, kaj plu diferencigis la kategoriojn de artikola facileco eĉ al kvar.<ref name="kvar kategorioj de facileco ekde 1987"/> Leif foriris fine de 1989. Tamen socipolitike engaĝitaj artikoloj daŭre multis en la revuo ankaŭ post la ekkonsidero ankaŭ de komencantaj legantoj. La jaron 1990 inaŭguris la numero redaktita en la CO de [[Francisco Javier Moleón]]. La dua numero 1990 estis jam redaktita de [[István Ertl]] (Hungario). En 1992 li estis elektita kiel redaktoro de revuo Esperanto. Ekde tiam ''Kontakto'' eniras la novan eraon, kun nova redaktoro – [[Francisco Veuthey]], nova stilo, nova logsimbolo kaj novaj ideoj. La nombro de abonantoj multe kreskis kaj atingis en la lasta jaro de Veuthey historian rekordon de 2050. [[Sabira Shun|Sabira Ståhlberg]] akurate kaj diligente laboris por ''Kontakto'' kvar jarojn – de 1998 ĝis 2001. Ekde 2002 ''Kontakto'' estis redaktata de [[Eugenia Amis|Ĵenja Amis]] (ĝis 2005 - Zvereva) kun helpo de Joel Amis. La ĉef-korektisto ekde la numero 197 (2003:4) estis [[Paŭlo Moĵajev]]. Estis li, kiu transprenis la redaktoradon ekde somero 2007. Ekde aŭtuno 2010 la ĉefredaktoro estas [[Rogener Pavinski]]. En 2021 [[TEJO]] faris alvokon por nova redaktoro de la revuo Kontakto, ĉar post dek jaroj la redaktoro Rogener Pavinski mem decidis fini sian longan deĵoradon en la posteno. De la alvoko venis tri kandidatiĝoj, de tri sufiĉe interesaj kandidatoj, kaj post tri intervjuoj kaj diskutado la Estraro de TEJO decidis akcepti [[Paweł Fischer-Kotowski]] kiel la novan redaktoron de Kontakto. ''Kontakto'' organizas Muzikan Konkurson. Unuafoje en 2014, duafoje en 2015.<ref>[http://kontakto.tejo.org/2015/07/vocdonu-por-la-2-muzika-konkurso-de.html Voĉdonu por la 2ª Muzika Konkurso de Kontakto!] </ref> == Enhavo je Markanumero == En 2020, la 300-a numero estis eldonita. Jen kion la redaktoro skribis en sia enkonduto al la 300-a numero: ”Alveninte al tiu ronda kaj bela kaj esprimpova cifero ’300’, mi petas permeson starigi paralelan komparon kun la historio de la 300 [[Sparto|spartanaj soldatoj]] kiuj brave [[Delosa Ligo|batalis kontraŭ la invado]] fare de la [[Persa Imperio|persa imperio]] en la jaro 480 a.K.. Imagu ĉiujn numerojn de nia revuo kvazaŭ simbolajn soldatojn de batalantaro, kiuj defendas - ne sian [[Patrujo|patrujon]], kiel la spartanoj - sed la Esperantan idealon, kiu ekde sia naskiĝo kaj ĝis nun estas [[Mortinta lingvo|mortminacata]].“ La strukturo kaj enhavo de la revuo je ĝia 300-a numero estas jene: Ĝi komenciĝas per artikolo ”Enkonduko al Kulturo“, de la usonano [[Hans Becklin|Hanso Becklin]]. Sekvas (de Cyril Vergnaud) ”La telefono de la vento“, pri japano kiu starigis en ĝardeno telefonbudon, kie homoj povas imagi interparolon kun kara mortinto. Poste, oni legas de Xavi Alcaide viglan recenzon pri la filmo ”La nekredebla historio de la [[Insulo de la Rozoj]]“. Kompletigas la tuton la brazilano [[Raoni Sousa]] (pri Esperanto-instruado), [[Hori Jasuo]] (“Pandemio kaj virinoj en Japanio”) kaj Michael Vrazitulis (pri [[Esperantismo]]). Kompletiĝas la afero per la ĉiam [[Bonhumoro|bonhumoraj]] konstantaj rubrikoj “La Blaga Blogo”, de Viktoro Solé kaj “Tiel la mondo... ŝrumpas” de [[István Ertl]]. == Listo de redaktoroj == * [[Humphrey R. Tonkin]] (ekde 1963) * [[Stefan Maul]] (ekde 1966 ĝis 1968) * [[Roman Dobrzyński]] (ekde 1968 ĝis 1969) * [[Ulrich Lins]] kaj [[Simo Milojević]] (ekde 1970 ĝis 1974) * [[Hans Zeilinger]] (ekde 1970 ĝis 1973) * [[Wim Jansen]] (ekde 1973 ĝis fino de 1974) * [[Giorgio Silfer]] (ekde 1975 ĝis 1977) * [[Jouko Lindstedt]] (kunredaktoro en 1977, redaktoro en 1978 por la unua numero) * [[Stefan MacGill]] (ekde 1978 ĝis 1986) * [[Giulio Cappa]] (ekde 1978 ĝis 1979) * [[Dario Besseghini]] (ekde 1980 ĝis 2 1982) * [[Anna Löwenstein]] (en 3 1982 sole kun iuj helpantoj, ekde 4 1982 ĝis 1986 kun Leif Nordenstorm)<ref>En somero 1982 enkondukiĝis tute nova didaktika koncepto: De tiam la artikoloj dividiĝis al aparte "facila parto" kaj normalaj artikoloj. Ekde 3 1982 ĝis 1986 [[Anna Löwenstein]] respondecis pri la artikoloj de la "facila parto", kaj [[Leif Nordenstorm]], formale ekde la vintra numero 4 1982 ĝis la jarkolekto 1986 pri la normala parto.</ref> * [[Leif Nordenstorm]] (ekde 4 1982 ĝis 1986 kun Anna Löwenstein, ekde 1987 ĝis 1989 sole)<ref name="kvar kategorioj de facileco ekde 1987">Kiam Leif pluestis sola ĉefredaktoro en 1987 ĝis 1989, li eĉ pliperfektigis la dividon de facilaj kaj normalaj artikoloj: ekde tiam ĉiuj tekstoj estis ordigitaj en unu el kvar kategorioj: 1. plej facila (limigo al nur 500 vortoj), 2. iom malpli facila (limigo al 1000 vortoj), 3. iom malpli facila (sen vort-uza limigo) kaj 4. Ne aparte facila. ([[:dosiero:Kontakto 1987 - la kvar kategorioj de facileco.png|jen referenca pruvo el la eldono 4 1987.]])</ref> * [[Francisco Javier Moleón]] (n-ro 1 1990) * [[István Ertl]] (ekde n-ro 2 1990 ĝis 1991) * [[Francisco Veuthey]] (ekde 1992 ĝis 1997) * [[Sabira Shun|Sabira St&#229;hlberg]] (ekde 1998 ĝis 2001) * [[Eugenia Amis|Ĵenja Amis]] (ekde 2002 ĝis somero 2007) * [[Paŭlo Moĵajev]] (ekde somero 2007 ĝis somero 2010) * [[Rogener Pavinski]] (ekde somero 2010 ĝis somero 2021) * [[Paweł Fischer-Kotowski]] (ekde somero 2021 ĝis somero 2023)<ref>[https://sezonoj.ru/2021/07/kontakto-2/ ''La Ondo de Esperanto'' en julio 2021]</ref><ref>[https://uea.org/gk/968a1 gazetara komuniko de UEA en julio 2021]</ref> * [[Karina Oliveira]] (ekde somero 2023 ĝis somero 2025)<ref>https://www.tejo.org/nova-redaktoro-kontakto/ {{Webarchiv| url=https://web.archive.org/web/20230901074053/https://www.tejo.org/en/nova-redaktoro-kontakto/ }}</ref> * Thiago B Assumpção (ekde somero 2025) == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * "Kelkaj demandoj al [[Rogener Pavinski]]", ''[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]'', n-ro 1356 (4) aprilo 2021, pp. 75-76. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} * [https://www.tejo.org/wp-content/uploads/2025/12/Kontakto3_2025.pdf elŝutebla provekzemplero 3 2025 en la retejo de TEJO] [https://web.archive.org/web/20260228104431/https://www.tejo.org/wp-content/uploads/2025/12/Kontakto3_2025.pdf arkive en la] [[interreta arkivo]] * {{Youtube|video=RRjK5cFUwg0|nomo=“Esperanto-gazetoj tra la tuta mondo: internaciaj gazetoj pri diversaj temoj„}} * [http://www.edukado.net/katalogo/9394 Recenzo pri la revuo ĉe Edukado.net] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070915073100/http://www.edukado.net/katalogo/9394 |date=2007-09-15 }} * [https://www.liberafolio.org/2021/07/24/pawel-fischer-kotowski-redaktos-kontakton/ Paweł Fischer-Kotowski redaktos Kontakton] - [[Libera Folio]] 20210724 * {{BitArkivo}} [[Kategorio:Esperanto-gazetoj]] [[Kategorio:Internaciaj gazetoj]] [[Kategorio:Junularaj gazetoj]] [[Kategorio:TEJO]] fx2uilxq60trqfut3sjczfgdlxi164q 0 27809 9418477 9369887 2026-07-02T05:34:09Z Spenĉjo 183177 aldonis referencojn al PIV 9418477 wikitext text/x-wiki {{Informkesto ludo | aŭtoro = | eldonisto = | titolo de la ludo = Globetludo | dosiero = Marbles 01.JPG | priskribo de dosiero = Ludglobetoj | nombro de ludantoj = | aĝa rekomendo = | daŭro de preparo = | daŭro de ludo = | komplekseco de reguloj = | elementoj de strategio = | hazardo = | necesaj kapabloj = | estiĝo = | eldonjaro = | noto = }} '''Ludglobetoj'''<ref name="Desmet">{{citaĵo el libro |familia nomo=Desmet' |persona nomo=Petro |aŭtoroligilo=Petro De Smedt |redaktinto= |aliaj= |titolo=PIV-ido: Vasta vortaro / {{lang|nl|Uitgebreid woordenboek / Esperanto-Nederlands}} |jaro=2020 |eldoninto=[[FEL]] |isbn=978-90-77066-65-2}} Kapvortoj: {{lang|nl|''knikker'', ''knikkeren'', ''knikkerspel''.}}</ref><ref name="vortaro.nl">{{citaĵo el la reto |url=https://vortaro.nl/ |titolo=NL/EO vortaro |alirdato=2026-05-10 |persona nomo=Juerd |familia nomo=Waalboer}} Kapvortoj: {{lang|nl|''knikker'', ''knikkeren'', ''knikkerspel''.}}</ref><ref name="krause"/>, '''rulglobetoj'''<ref name="krause">Laŭ la singularaj formoj '''rulglobeto''' kaj '''ludglobeto''', en {{lang|de|Großes Wörterbuch Deutsch-Esperanto}}, sur paĝo 945, kapvorto {{lang|de|Murmel}}</ref> aŭ ofte simple '''globetoj'''<ref>[https://www.vortaro.net/#globeto_kd globeto] en [[Plena Ilustrita Vortaro]]</ref><ref>{{citaĵo el libro |familia nomo=Wells |persona nomo=John C. |aŭtoroligilo=John C. Wells |titolo={{lang|en|English-Esperanto-English Dictionary}} |jaro=2010 |eldoninto=[[Mondial]] |isbn= 9781595691507 |citaĵo=marble – marmor-o, -a; jaspi; globeto}}</ref> estas nomo de rondaj ludpecoj por infana ludoj, kiuj nomiĝas '''globetludoj'''.<ref>[https://www.vortaro.net/#globetludo_kd globetludo] en [[Plena Ilustrita Vortaro]]</ref><ref name="Desmet"/><ref name="vortaro.nl"/> Antikve, oni faris ludglobetojn el argilo aŭ ia ŝtono, ekzemple marmoro. Nuntempe, ili estas kutime faritaj de vitro, ofte kun buntaj, kirlaj strekoj interne. Ĝenerale, ili estas proksime 15mm larĝaj. Estas multe da globetludoj, kaj iuj el ili estas tre antikvaj. Plej multaj kategoriiĝas en du tipojn - iuj en kiuj oni provas trafi ludglobetojn de aliaj ludantoj per siaj propraj, kaj iuj en kiuj oni provas trafi celon (ekzemple truo aŭ ia markita areo). Oni faras tion rulante, ĵetante, aŭ "fingr-artikante" siajn ludglobetojn. <gallery> Dosiero:Historic Marbles.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180ra|zh:古代的彈珠 en:Some historic marbles en->eo:(Iom, Kelkaj) _historic_ (marmoroj, ludglobeto) he:גולות עתיקות he->eo:Rulglobeto _עתיקות_ es:Algunas canicas históricas. de:Murmeln von 1700 bis 1930 de->eo:_Murmeln_ _von_ 1700 _bis_ 1930 --> Dosiero:Marbles 01.JPG|<!-- thumb|maldekstra|180ra|zh:五光十色的玻璃彈珠 ja:ビー玉 ja->eo:Ludglobeto nl:Glazen knikkers --> Dosiero:WestAfricanMarbles.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180ra|zh:西非的彈珠 en:Hand-made marbles from [[West Africa]] en->eo:(Mano, Nadlo)-_made_ (marmoroj, ludglobeto) (de, ek de, el) [[(Okcidento, Uesto) Afriko]] fr:Différentes billes --> Dosiero:Klickerpeng1.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180ra|en:different glass marbles from a glass-mill en->eo:malsama (vitro, glaso) (marmoroj, ludglobeto) (de, ek de, el) (a, _) (vitro, glaso)-_mill_ --> </gallery> {{-}} {{Projektoj|commonscat=Marbles}} {{-}} == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{404|www.marblemuseum.org <!-- en:Marble Museum en->eo:Marmoro Muzeo de:englisches Murmelmuseum -->}} * http://www.kulicky.com/world-marbles-championship <!-- en:World Marbles Championship en->eo:(Mondo, Universala) (Marmoroj, Ludglobeto) Ĉampioneco --> * http://www.streetplay.com/thegames/marbles <!-- en:Streetplay's pages on marbles en->eo:_Streetplay_'s (paĝoj, paĝioj) (super, sur) (marmoroj, ludglobeto) --> * http://www.kidsturncentral.com/topics/sports/marbles.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928125514/http://www.kidsturncentral.com/topics/sports/marbles.htm |date=2007-09-28 }} <!-- en:Introduction to marbles, with terms and rules en->eo:_Introduction_ (to, al) (marmoroj, ludglobeto), (ĉe, kun, per) (termoj, membroj, flankoj, kondiĉo, trimestroj) kaj (reguloj, kriterioj) --> [[Kategorio:Ludiloj]] [[Kategorio:Ludoj]] 0e955lsznsr8c6gblli08vxsfqv0b3n 0 28101 9418460 9344665 2026-07-02T03:19:37Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418460 wikitext text/x-wiki {{Unua|kat=ne}} {{Informkesto homo}} [[Dosiero:Rondo Takács.jpg|alternative=Inventaro de planlingvistikaj (periodaĵoj)|eta|Rondo Takács: ''Inventaro de planlingvistikaj'' ''(periodaĵoj)'', Sant Pau d'Ordal, 1992, kun portreto de [[L. L. Zamenhof]] sur la kovrilpaĝo]] '''TAKÁCS József''' (takaĉ), naskiĝis la [[24-an de julio]] [[1890]] en [[Nagyigmánd]], mortis la [[16-an de oktobro]] [[1944]] per mortpafo fare de hungaraj faŝistoj<ref>laŭ informo de [[Árpád Máthé]], aldonita de Utho Maier</ref>, estis [[Hungario|hungara]] (dent-) [[kuracisto]] kun akademia grado de [[doktoro]], pioniro de Esperanto kaj redaktoro de pluraj Esperanto-periodaĵoj. == Postenoj en la Esperanto-Movado == Takács estis [[esperantisto]] de 1909, de 1910 li laboris aktive por Esperanto. En 1913 li batalis kontraŭ [[Ágoston Marich]]. En 1914 li estis [[sekretario]] de [[Hungarlanda Esperanto-Societo]] (HES), post la [[unua mondmilito]] ĉefsekretario de [[HES]] ĝis 1928, poste ĝia honora membro. Li krome estis prezidanto de la iama [[Tutmonda Asocio Kolektanta]] ([[TAK]]), [[delegito de Universala Esperanto-Asocio]] ([[UEA]]) kaj K.R.-ano. La 26-an de majo 1946, memore al la signifa kontribuo de József Takács al la disvolviĝo de la [[Hungaria Esperanto-Asocio|hungara esperanto-movado]], li estis postmorte elektita Honora Prezidanto de la [[Hungaria Esperanto-Asocio]].<ref>[http://www.eszperanto.hu/egyeb/takacs_jozsef_evfordulojara.htm ''Ratkai A.'' D-ro Takács József – tiszteletbeli elnökünk!] ({{Hu}}) www.eszperanto.hu; Kulturális Eszperantó Szövetség, Eszperantó Alapítvány. Alirdato: la 3-an de junio 2016. [https://web.archive.org/web/20141022140435/http://www.eszperanto.hu/egyeb/takacs_jozsef_evfordulojara.htm Arkivita] la 22-an de oktobro 2014.</ref> == Redaktoro == Takács dum multaj jaroj estis [[redaktoro]] de pluraj Esperanto-periodaĵoj: de "Panonio" de 1912-1913, de „[[Hungara Esperantisto]]” de 1923 ĝis 1926, de „[[Tutmonda Kolektanto]]”, de „[[Hungara Heroldo]]” de 1932 ĝis 1934. == Kolektanto == Plej konata Takács hodiaŭ estas pro lia granda kolekto de esperantaĵoj, precipe de Esperantaj periodaĵoj. Kun [[Paul Friedrich Wilhelm Tarnow|Paul Tarnow]] kaj [[Ladislao Spierer]] li en 1934 publikigis "[[Katalogo de la Esperanto-Gazetaro|Katalogon de la Esperanto-Gazetaro]]", grava bibliografia helpilo pri la [[Frua_Esperanta_Gazetaro|frua Esperanta gazetaro]], krome "Poŝkatalogon de la Esperantaj por-okazaj glumarkoj". Rondo de kolektantoj kaj bibliografiistoj ĉirkaŭ [[Árpád Máthé]] kaj [[Luis Hernández Yzal]] nomis sin en la 1990-aj jaroj [[Rondo Takács]] honore al li. == Verkoj (elekto) == * '''1913''': La literatura agado de Hungaraj esperantistoj dum la jaro 1912. Budapest: Kókai 1913, 15 p. (Biblioteko de Panonio 1) * '''1921''': Világnyelv és világirodalom. Kaposvár: Somogyi Ujság 1921, 15 p. (informa broŝuro pri Esperanto) * '''1923''': Esperanto-magyar kis szótár = Esperanto-hungara vortareto / összeáll. Budapest: Kókai 1923, VIII, 184 p. * '''1934''': [[Katalogo de la Esperanto-Gazetaro]]. Jablonné n. Orl.: Pražák 1934, 168 p. * '''1934''': Poŝkatalogo de la Esperantaj por-okazaj glumarkoj. Jablonné n. Orl.: Tutmonda Asocio Kolektanta 1934, 36 p. * '''1936''': Korektoj kaj aldonoj al la "Poŝkatalogo de la Esperantaj porokazaj glumarkoj". Nagymaros: eld. de la aŭtoro 1936, 22 p. == Memortabulo == En [[Nagymaros]], strato Magyar nr. 26., sur lia iama loĝdomo troviĝas memortabulo. Teksto: DR. TAKÁCS JÓZSEF / 1900-1944 / A MAGYAR ESZPERANTÓ EGYESÜLET / EGYKORI FŐTITKÁRA A FASIZMUS ÁLDOZATA / EMLÉKÉRE. / MEMORE AL LA IAMA ĈEFSEKRETARIO / DE HUNGARA ESPERANTO-SOCIETO / VIKTIMO DE FAŜISMO / 1983.05.06. / PEST DEPARTEMENTA KOMITATO DE HUNGARA ESPERANTO-ASOCIO PATRIOTA POPOLFRONTO<ref name=Arpad>Informoj el la retejo de Rátkai Árpád http://w3.hdsnet.hu/eszperanto/zeo-hu/{{404|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Fontindikoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Rondo Takács]] == Eksteraj ligiloj == * [http://aleph.onb.ac.at/F?func=find-b&request=jozsef+takacs&find_code=WRD&x=8&y=5 Libroj]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160812203705/http://aleph.onb.ac.at/F?func=find-b&request=jozsef+takacs&find_code=WRD&x=8&y=5 |date=2016-08-12 }} de kaj pri József Takács en la [[Esperantomuzeo_kaj_Kolekto_por_Planlingvoj|Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo]]<br /> {{-}} {{EdE|T}} {{Vivtempo|Takács, József}} [[Kategorio:Hungaraj esperantistoj]] [[Kategorio:Hungaraj kuracistoj]] [[Kategorio:Esperanto-vortaristoj]] 6giod6q7a90pemxf6mv0q63lsajdn8r 0 28344 9418665 9343721 2026-07-02T10:10:25Z ThomasPusch 1869 9418665 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} {{Informkesto libro}} '''''Sinjoro Tadeo aŭ lasta armita posedopreno en [[Litovio|Litvo]]. Nobelara historio de la jaroj 1811 kaj 1812 en dekdu libroj verse''''' ({{Lang-pl|Pan Tadeusz czyli ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem}}) estas [[Pollando|pola]] [[Popolaj eposoj|nacia eposo]] de [[Adam Mickiewicz]] skribita en la jaroj [[1832]]-[[1834]] en [[Parizo]]. Ĝi konsistas el dekdu libroj skribitaj per 13-silabaj versoj.[[Dosiero:KostrzewskiFranciszek.Polowanie.1886.jpg|eta|200ra|dekstra|''Ĉaso'' - ilustraĵo al la Libro kvara de '''Sinjoro Tadeo'''. Pentris [[Franciszek Kostrzewski]] en 1886]] [[Dosiero:KostrzewskiFranciszek.Grzybobranie.1860.jpg|eta|dekstra|200ra|''Fungokolektado'' - ilustraĵo al la Libro tria de '''Sinjoro Tadeo'''. Pentris [[Franciszek Kostrzewski]] en 1860]] La libron tradukis al Esperanto [[Antoni Grabowski]] en [[1918]] "''Elektinte unu el la plej karakterizaj pecoj de la pola literaturo, li liveras al ni mirindan ĉefverkon. Traduki ĉi tiun dekmilversan poemon estis titana laboro. G. povis liveri fidelan tradukon de l' originalo, ĝin sekvante preskaŭ laŭverse.''"<ref>Laŭ la [[Enciklopedio de Esperanto]] de 1934: redaktisto N. K., gazeto „[[Lingvo Internacia (gazeto)|Lingvo Internacia]]“, 1914, n-ro 20, paĝo 341.</ref> Tiu traduko estis unu el plej elstaraj verkoj de la komenca literaturo en Esperanto.<ref>[[Julius Glück]], ''El la klasika periodo de Esperanto (Grabowski kaj Kabe)'', en [[Muusses Esperanto Biblioteko]] No. 5, [[Purmerend]], 1937. paĝoj 18-29.</ref> == Rakonto == Priskribitaj eventoj daŭras kvin tagojn en 1811 kaj unu tagon en 1812. Tiama [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj]], Pola-Litova ŝtato estas [[Dispartigoj de Pollando|dispartigita]] inter tri regnoj: [[Rusia imperio]], [[Prusio]] kaj [[Aŭstrio]]. Pollando malaperis en politikaj mapoj de Eŭropo, malgraŭ ke en [[1807]] Napoleono en prusia parto kreis [[Duklando Varsovio|Varsovian Duklandon]]. La eventoj de la libro okazas en rusia parto de disigita lando, en [[Litvo]], la eksa regno [[Grandduklando Litovio]], en vilaĝo Soplicovo. ''Pan Tadeusz'' temas pri du nobelaraj familioj - Soplica kaj Horeŝko, kaj pri amo de du gejunuloj el ambaŭ familioj - titola persono Tadeo Soplica kaj Zosia el Horeŝkoj. La flanka temo estas ribelo de nobelaro kontraŭ rusaj okupantoj (Mickiewicz skribis sian eposon en ekzilo en Parizo, do cara cenzuro lin ne atingis; malgraŭ tio, la libro estis en la imperio malpermesita). == Roluloj == [[Nobelaro]] estas kolektiva rolulo. Ĉefaj roluloj estas: * Jacek Soplica (Pastro Vermo) - patro de Tadeo Soplica, murdinto de Tablestro Horeŝko, kaŝita sub monaka sutano planas ribelon kontraŭ moskvuloj * Tadeo Soplica - titola rolulo, 20-jaraĝa junulo, filo de Jacek * Zosia - enamiĝinta en Tadeo, filino de Ewa Horeŝko * juĝisto Soplica - mastro de Soplicovo, frato de Jacek, eminenta patrioto * Telimena - zorgantino de Zosia, loĝantino de Peterburgo * Grafo - parenco de Horeŝkoj, laborema proprietulo de kastelo pro kiu li kverelas kun Soplicoj * Gervazo - ŝlosisto de Soplicoj kaj iama servanto de Tablestro * Protazo - pedelo de Soplicovo * Jankjel - havanto de du tavernoj, homo tre ŝatata kaj estimata de proksima nobelaro, eminenta patrioto: ''pli polo ol judo'', granda artisto kaj majstro de cimbala ludo * Vojski, Rejento, Asesoro - tipaj malnovpolaj nobeloj, amikoj de la juĝisto * nobelaro de Dobrzyn - loĝantaro de nobeletejo == La libroj == * Antaŭparolo * Libro unua - ''Mastrumado'' * Libro dua - ''Kastelo'' * Libro tria - ''Koketado'' * Libro kvara - ''Diplomatiko kaj ĉaso'' * Libro kvina - ''Kverelo'' * Libro sesa - ''Nobeletejo'' * Libro sepa - ''Interkonsilo'' * Libro oka - ''Invado'' * Libro naŭa - ''Batalo'' * Libro deka - ''Emigracio. Jacek'' * Libro dekunua - ''Jaro 1812'' * Libro dekdua - ''Ni amu nin'' * Eksplikoj de poeto * Epilogo === Libro dektria === Krom dekdu libroj de Mickiewicz, estis ankaŭ skribita la dektria libro - ĝi estas [[pornografio|pornografia]] parodio de la epopeo. Kiel aŭtoro ofte estas opiniata [[Aleksander Fredro]] sed pli probable verkis ĝin Włodzimierz Zagórski (1834-1902). La libro enhavas skribstilon de Mickiewicz, sed estas plena de fivortoj. Ĝi priskribas nokton post geedziĝa ceremonio de Tadeo kaj Zosia. == Tradukoj en aliaj lingvoj == {| class="wikitable sortable" !Lingvo !Dato |- |[[germana lingvo|germana]] |1836 |- |[[Franca lingvo|franca]] |1844 |- |[[Belorusa lingvo|belorusa]] |1859, 1929 |- |[[Itala lingvo|itala]] |1871 |- |[[Rusa lingvo|rusa]] |1875 |- |[[Ĉeĥa lingvo|ĉeĥa]] |1882 |- |[[Angla lingvo|angla]] |1885 |- |[[Hispana lingvo|hispana]] |1885 |- |[[Kroata lingvo|kroata]] |1893 |- |[[Bulgara lingvo|bulgara]] |1901 |- |[[esperanto]] |1918 |- |[[Finna lingvo|finna]] |1921 |- |[[Hebrea lingvo|hebrea]] |1921 |- |[[Litova lingvo|litova]] |1924 |- |[[Ukraina lingvo|ukraina]] |1927 |- |[[Japana lingvo|japana]] |ĉ. 1930 |- |[[Jida lingvo|jida]] |1939 |- |[[Serbokroata lingvo|serba-kroata]] |1951 |- |[[Kartvela lingvo|kartvela]] |1953-55 |- |[[Ĉina lingvo|ĉina]] |1955 |- |[[Rumana lingvo|rumana]] |1956 |- |[[Hungara lingvo|hungara]] |1957 |- |[[Dana lingvo|dana]] |1958 |- |[[Slovaka lingvo|slovaka]] |1962 |- |[[Latva lingvo|latva]] |1964 |- |[[Slovena lingvo|slovena]] |1974 |- |[[Sveda lingvo|sveda]] |1998 |- |[[Nederlanda lingvo|nederlanda]] |2003 |- |[[Korea lingvo|korea]] |2005 |- |[[Vjetnama lingvo|vjetnama]] |2008 |- |[[Kaŝuba lingvo|kaŝuba]] |2010 |} == Filmaj adaptoj == La unua filma adapto estis kreita en la jaro [[1928]]. En [[1999]] [[Andrzej Wajda]] reĝisoris la filmon ''Pan Tadeusz'' kiu atingis grandan sukceson en Pollando. == Sinjoro Tadeo en Esperanto == [[Roman Dobrzyński]], en sia artikolo ''Sinjoro Tadeo parolas Esperante'',<ref>[[Roman Dobrzyński]], ''Sinjoro Tadeo parolas Esperante'' en [[La arto labori kune: festlibro por Humphrey Tonkin]], Roterdamo, 2010, UEA (ISBN 978-92-9017-113-3). pp. 736-747.</ref> parolas pri ''Sinjoro Tadeo'' kiel la ĉefverko de [[Adam Mickiewicz]] (Adam Mickjeviĉ) pri junulo Tadeusz Soplica (Tadeuŝ Soplica) kiu flirtas, fuĝas eksterlanden kaj revenas kun la napoleona armeo. Mickiewicz planis verki nur "idilian rememoraĵon", sed poste li "modifis la enhavon" por malfermi "la perspektivon de la nacia sendependiĝo", tio estas la verko iĝis nacia [[epopeo]]. Tiukadre la eseisto resumas la biografion de Mickiewicz kadre de la historia kaj politika fono de sia vivo. La verko estas komponita de 8600 versoj, verkitaj inter 1832 kaj 1834. Ĝi estis tradukita de [[Antoni Grabowski]] en kontakto kun Zamenhof, same kiel ekzistas 78 tradukoj en 30 lingvoj, kaj adaptita al [[kino]] fare de la pola reĝisoro [[Andrzej Wajda]] uzanta "850 versojn, do apenaŭ dekonon de la tuto". La filmo estis subtekstigita en Esperanto uzante la tradukon de Grabowski.<ref>Citaĵoj el op. cit. pp. 736-744.</ref> {{Tekstaro de Esperanto}} == Referencoj == {{Portalo|Literaturo}} {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|wikisource=Sinjoro Tadeo|wikiquote=Sinjoro Tadeo}} * [[c:File:EO Adam Mickiewicz - Sinjoro Tadeo 1918.pdf|La unua eldono el 1918 en pdf-dosiero]] * [http://edu.i-lo.tarnow.pl/esp/lern/librejo/0006/00.php La tradukita teksto de Antoni Grabowski]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl.htm ''Enciklopedio de Esperanto''/S] en sia originala formo en la Interreto * [http://data.onb.ac.at/rec/AC04206961 Katalogo de] [[Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj]] * [https://anet.be/record/opacehc/c:lvd:15134541/E Katalogo de] [[Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Eposoj]] [[Kategorio:Fikciaj poloj|Tadeo]] [[Kategorio:Fikciaj nobeloj|Tadeo]] [[Kategorio:Fikciuloj de la 19-a jarcento|Tadeo]] [[Kategorio:Verkoj de Adam Mickiewicz]] [[Kategorio:Serio Oriento-Okcidento]] [[Kategorio:Polaj poemoj]] [[Kategorio:Verkoj el la esperantigita pollingva literaturo]] [[Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro]] [[Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj]] [[Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience]] [[Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto]] rxgzunq8acnibk6ca9jrwg9vcn4ylkk 0 28500 9418683 9391783 2026-07-02T10:34:03Z Sj1mor 12103 9418683 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzika artisto | nomo = Pink Floyd | dosiero = PinkFloyd1973.jpg | priskribo de dosiero = Pink Floyd koncertanta en [[Earls Court Exhibition Centre]], [[Londono]] la 18-an de majo [[1973]]. De maldekstre: tri [[Ĥoro|ĥoraninoj]], [[David Gilmour]] ([[Gitaro]]), [[Nick Mason]] ([[Drumo]]), [[Roger Waters]] ([[Basgitaro]]) kaj [[Richard Wright]] ([[Muzikila klavaro|Klavaro]]j) | grandeco de dosiero = 300px | larĝa dosiero = | fono = muzikgrupo | kromnomo = | deveno = {{Flago|Britio}} [[Kembriĝo (Britio)|Kembriĝo]], [[Britio]] | ĝenro = [[Arta roko]]<br />[[Progresiva roko]]<br />[[Psikedela roko]]<br />[[Kosma roko]]<br />[[Etosmuziko]] | aktivaj jaroj = [[1965]]–[[2014]]<br /> | eldoninto = [[Tower Records|Tower]]<small> (Usono: 1967–69)</small> <br /> [[Harvest Records|Harvest]] <small> (Usono: 1969–73; Eŭropo: 1969–84)</small><br /> [[Columbia Records|Columbia]] <small>(Usono: 1974–2000)</small><br />[[Capitol Records|Capitol]] <small>(Usono: 2001–ĝis nun)</small> | ttt = [http://www.pinkfloyd.co.uk/ www.pinkfloyd.co.uk] | nuntempaj membroj = [[Nick Mason]] [[David Gilmour]] | antaŭaj membroj = [[Syd Barrett]] <small>(1964–68; 2006)</small><br />[[Roger Waters]] <small>(1964–85)</small><br />[[Richard Wright]] <small>(1964–2008)</small> <br />[[Bob Klose]] <small>(1964)</small> }} '''Pink Floyd''' estas [[Anglio|angla]] [[Rok-muziko|rokgrupo]], kiu famiĝis pro sia [[psikedela roko|psikedela]] kaj [[progresiva roko|progresiva]] [[rok-muziko]]. Ilia verko markiĝas pro uzado de filozofiaj tekstoj, sona eksperimentado, noviga aspekto de la albumoj kaj prilaboritaj koncertoj. Pink Floyd estas unu el la rokgrupoj plej aplaŭdataj de la kritiko kaj plej sukcesaj laŭ la vendoj de ĉiutempo: tutmonde pli ol 250 milionoj da albumoj estas venditaj<ref>"[https://web.archive.org/web/20130812212513/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aOmothQgn6l4&refer=muse Pink Floyd Reunion Tops Fans' Wish List in Music Choice Survey]", retejo ''Bloomberg Television'', la 26-an de septembro 2007. Arkivigita de [https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aOmothQgn6l4&refer=muse la originalo] 12-an de aŭgusto 2013.</ref>. La grupo formiĝis en [[1965]], kreita de la universitataj studentoj [[Roger Waters]], [[Nick Mason]], [[Richard Wright]] kaj [[Syd Barrett]]. Ili unue famiĝis koncertante en la ekstercirkvita muzika medio de [[Londono]] dum la lastaj jaroj de la [[1960-oj]]. Sub la gvidado de Barrett, Pink Floyd eldonis du unuopojn, ''Arnold Layne'' kaj ''See Emily Play'', aldone al sukcesa debuta albumo, ''[[The Piper at the Gates of Dawn]]'' ([[1967]]). La [[kantisto]] kaj [[gitaro|gitaristo]] [[David Gilmour]] aliĝis al Pink Floyd kelkajn monatojn antaŭ la forlaso de Barrett pro lia malboniĝanta mensa sano. Post la perdo de la ĉefa verkisto de la grupo, la [[basgitaro|basgitaristo]] kaj kantisto Roger Waters alprenis tiun rolon, krom la intelektan komandon de Pink Floyd, dume Gilmour iĝis gvida gitaristo kaj kunpartigis la rolon de [[ĉefkantisto]] kune kun Waters. Kaj per ĉi-tiu anaro Pink Floyd akiris tutmondan sukceson, kaj pri kritiko kaj pri komerco, publikigante memorindajn albumojn, ekz. ''[[The Dark Side of the Moon]]'', ''[[Wish you were here]]'', ''[[Animals]]'' kaj ''[[The Wall]]''. Wright forlasis la grupon en 1979, kaj Waters en 1985, sed Gilmour kaj Mason pludaŭris fari albumojn kaj turneojn (poste kun Wright reaniĝinta). Waters plendis ĉe tribunalo, klopodante malebligi ilin pluteni la nomon "Pink Floyd", sed la disputo iĝis solvita per eksterjuĝa kompromiso, kiu permesis al Gilmour kaj Mason daŭriĝi kaj ankaŭ malligis Waters de liaj kontraktaj devoj al la bando. Du pluaj albumoj postvenis, ''[[A momentary lapse of reason]]'' kaj ''[[The division bell]]''. Malgraŭ preskaŭ jardudeko de akreco, la grupo rekuniĝis en 2005 por prezenti sin dum la bonfara manifestacio [[Live 8]]. [[Syd Barrett]] mortis en 2006 kaj [[Richard Wright]] en 2008. En 2014 estis eldonata lasta albumo ''[[The endless river]]'', kombinata de komponaĵoj el la tempo de ''[[The Division Bell]]'', kaj kiu estis dediĉata al Richard Wright. == Biografio == === Formado kaj fruaj jaroj === ==== La komenco ==== [[Roger Waters]] kaj [[Nick Mason]] (tiam 19-jaraĝaj) renkontiĝis en [[1963]] dum studado de arĥitekturo ĉe la [[Universitato de Westminister|Regento-Strata Politeknika Universitato]] en Londono <ref>{{harvnb|Blake|2008|pp=37–38}}: Mason meeting Waters while studying architecture at the London Polytechnic; {{harvnb|Fitch|2005|p=335}}: Waters meeting Mason while studying architecture at the London Polytechnic.</ref>. Komence la duopo muzikis en grupo kreiĝinta de la gefratoj Keith kaj Sheilagh Noble kaj Clive Metcalfe. Poste, lerneja kamarado [[Richard Wright]] aliĝis ilin, kaj la grupo iĝis sesopo, alprenante nomon Sigma 6. Ĉi-tiu unua bando prezentis Waters kiel "rudimentan" gvidan [[Gitaro|gitariston]], Wright kiel ritman gitariston (klavaroj tiam malofte disponeblis)<ref>{{harvnb|Blake|2008|pp=39–40}}: Wright was also an architecture student when he joined Sigma 6; {{harvnb|Povey|2008|pp=13–14}}: The formation of Sigma 6; {{Harvnb|Schaffner|1991|p=27}}: Instrumental line-up of Sigma 6: Waters (lead guitar), Wright (rhythm guitar) and Mason (drums).</ref>, kaj Mason kiel [[Drumo|drumisto]]. La fratino de Wright estis stabila gasto. La bando komence prezentiĝis dum privataj festoj, uzante tesalonon en la subetaĝo de la universitato kiel provludejo. Ili ludis kanzonojn de la bando ''The Searchers'', kaj ankaŭ kreaĵojn de la memlernejano Ken Chapman, kiu fariĝis ilia agento kaj kanzonverkisto.<br> Septembre de 1963 Waters kaj Mason transloĝiĝis al apartamento de strato Stanhope Gardens, propraĵo de Mike Leonard, partotempa guvernisto ĉe la [[Universitato de Westminister|Regento-strata Politekniko]]. Leonard estis [[dezajnisto]] de maŝinoj lumaj (traboritaj diskoj turnigitaj de motoroj elektraj por projekcii lumajn formojn sur la murojn) {{#tag:ref|Tiuj estis elprovotaj dum frua sinsekva parto de ''Tomorrow's World'', angla programo televida.|group="nb"}} kaj iutempe ludis klavinstrumenton kun ili. Poste Mason forlasis la apartamenton, dum male la lerta gitaristo [[Bob Klose]] ekloĝiĝis tien kaj aniĝis la grupon, Waters tiam iĝanta [[basgitaro|basgitaristo]]. La nomo de la grupo de "Sigma 6" estis ŝanĝita por multaj aliaj, ĉiuj mallongdaŭraj, el kiuj "The Meggadeaths",{{#tag:ref| Sur kelkaj fontoj skribitas "Meggadeaths"; sur aliaj "Megadeaths".|group="nb"}} The (Screaming) Abdabs,{{#tag:ref| "Architectural Abdabs" estas ofte indikata kiel plia varianto; Povey (2007) rifuzas ĝin ĉar ĝi estus mislego de [http://community.livejournal.com/sigma6/850.html titolo de artikolo pri The Abdabs] en la studenta gazeto de l'Politekniko.|group="nb"}} "Leonard's Lodgers", kaj "The Spectrum Five", antaŭ fiksiĝi en "The Tea Set".{{#tag:ref| "The Tea Set" estas la formo uzata en ĉiuj samtempaj dokumentoj, dume la alternativo, ofte citita, "The T-Set" restas nepruvita.|group="nb"}} <br> En 1964, dum Metcalfe kaj Noble forlasis por krei sian propran bandon, Syd Barrett aliĝis Klose kaj Waters ĉe Stanhope Gardens. Tiam deksepjaraĝa, Barrett estis alveninta en Londonon aŭtune de 1963 por lernadi ĉe la [[Camberwell College of Art|Kolegio de Arto de Camberwell]]. Waters kaj Barrett estis amikoj ekde la infanaĝo: Waters ofte vizitis Barrett tial, kial li povis gitari ĉe la hejmo de lia patrino. En sia aŭtobiografio, Mason diris pri Barrett: ''"Dum tempo ĉiu provis esti laŭmoda laŭ vere adoleska kaj malaplomba maniero, Syd estis kontraŭmode elmontrema; tio estas kion mi plejbone memoras pri nia unua renkontiĝo, ke li zorgis alproksimiĝi kaj sin prezenti al mi."''<ref>Mason, Nick (2005) [2004]. Dodd, Philip (eld.). Inside Out: A Personal History of Pink Floyd (poŝlibra eldono). Phoenix. ISBN 978-0-7538-1906-7, p. 27</ref> Post kiam The Tea Set perdis la voĉaj lertecoj de Noble kaj Metcalfe, Klose enkondukis la bandon al la kantisto Chris Dennis, teknikisto ĉe la [[Reĝa Aerarmeo]]<ref>Blake, Mark (2008). Comfortably Numb: The Inside Story of Pink Floyd. Da Capo Press. ISBN 978-0-306-81752-6, p.42-44</ref>. Dum la Dennis-a epoko, decembre de [[1964]], ili surbendigis muzikon unuafoje en [[studio]], sen la ĉeesto de Wright, kiu estis paŭzanta de siaj studadoj<ref>Mason, Nick (2005) [2004]. Dodd, Philip (ed.). Inside Out: A Personal History of Pink Floyd (Paperback ed.). Phoenix. ISBN 978-0-7538-1906-7, p.29-30</ref>. Per unu el siaj amikoj, kiu lasis ilin profiti senpage de iom da neaktiva tempo, ili sukcesis sekurigi al si registradan kunsidon ĉe studio en Okcidenta Hampstead. Ĉi-tiu kvarkanzona sesio iĝis la unua montra registrado de The Tea Set, kaj enhavis la kantojn "I'm A King Bee", klasikan de la ĝenro [[ritmenbluso]], du originalajn kantojn de Syd Barrett: "Butterfly" kaj "Lucy Leave", kaj "Double O Bo", grupan komponaĵon kiu, laŭ Mason, estis ''"[[Bo Diddley]] renkontanta melodion de filmo de [[James Bond (fikcia universo)|007]]"''. The Tea Set iĝis regule gasta bando ĉe la Klubo Countdown apud [[Kensington High Street|Kensington Avenuo]] en Londono, kie ekde malfrua nokto ĝis frumateno ludadis tri 90-minutajn prezentojn. Laŭ Mason, ĉi-tiu epoko ''"...estis la komenco de plena elpercepto, ke kanzonoj povis esti plivastigitaj per longaj solooj."'' Komence de 1965, Dennis estis enoficigita en [[Barejno]]n de la [[Reĝa Aerarmeo|RAF]], devigante Barrett iĝi [[ĉefkantisto]] de la grupo<ref>Povey, Glenn (2008) [2007]. Echoes: The Complete History of Pink Floyd. Mind Head Publishing. ISBN 978-0-9554624-1-2, p.19</ref>, kaj en julio, pro insistado de sia patro, kaj konsilo de siaj kolegiaj tutoroj, Bob Klose forlasis la grupon, kaj Barrett anstataŭis lin kiel gvida gitaristo<ref>Mason, Nick (2005) [2004]. Dodd, Philip (ed.). Inside Out: A Personal History of Pink Floyd (Paperback ed.). Phoenix. ISBN 978-0-7538-1906-7, p.32</ref>. Fine de 1965, la bando estis unuafoje referencita kiel "The Pink Floyd Sound", nomo kreita tute abrupte fare de Barrett, kiam li eltrovis, ke alia grupo, ankaŭ nomita The Tea Set, estis prezentiĝonta dum unu el iliaj koncertoj. La nomo devenas de la baptonomo de du [[bluso|blusaj]] muzikistoj kies diskojn Barrett havis en sia kolekto, [[Pink Anderson]] kaj [[Floyd Council]]<ref>Mason, Nick (2005) [2004]. Dodd, Philip (ed.). Inside Out: A Personal History of Pink Floyd (Paperback ed.). Phoenix. ISBN 978-0-7538-1906-7 p.33-37</ref>. ====La profesiiĝo==== En [[1966]], muzikante ĉefe [[ritmenbluso|ritmenblusajn]] kantojn, ili komencis ricevi pagatajn dungojn, el kiuj unu por elmontrado ĉe la Klubo Marquee dum decembro 1966, kie ili estis viditaj de [[Peter Jenner]]. Asistanto ĉe la [[London School of Economics]], Jenner estis impresata de la sonaj efikoj kiujn Barrett kaj Wright kreadis, kaj kune kun sia negockunulo kaj amiko Andrew King li iĝis ilia agento. Tiam Jenner proponis al la grupo forlasi la "Sound"-parto de ilia nomo, por iĝi "The Pink Floyd".<br> Kvankam ĉi-tiu duopo ne estis longosperta pri muzika industrio, ili uzis hereditan monon por fondi la societon ''Blackhill Enterprises'', kaj aĉetis novajn instrumentojn kaj ekipaĵon por la bando. Sub ilia gvido, la bando iĝis parto de la londona ekstercirkvita scenmedio, komencis eksperimenti longajn muzikajn ekskursojn, elvolvatajn de rudimentaj sed vide tre efektaj lumaj efikoj el projekciataj koloraj diapozitivoj kaj hejmfaritaj lumiloj. Por soleni la lanĉon de la London Free School-a gazeto ''International Times'', ili prezentiĝis antaŭ publiko de 2000 personoj dum la inaŭguro de la [[The Roundhouse|Roundhouse]], ĉeeste de famuloj kiel [[Alexander Trocchi]], [[Paul McCartney]], kaj [[Marianne Faithfull]]. La aro da malsamaj sociaj rilatoj de Jenner kaj King helpis la bandon gajni gravan amaskomunikilan kovrilon en ''[[The Financial Times]]'' kaj ''[[The Sunday Times]]'', kiu publikigis artikolon pri ĉi-tiu koncerto, legigante: ''"Ĉe la inaŭguro de la nova gazeto ''IT'' la pasintan nokton, pop-grupo nomata ''The Pink Floyd'' ludis pulsantan muzikon dum aro de strangaj koloraj formoj estis fulmantaj sur grandega ekrano malantaŭ ili. Iu estis farinta amason da gumaj bombonoj, kiujn la homoj manĝis je noktomezo, kaj alia persono estis parkinta sian motorciklon je la mezo de la ĉambro. Ĉio sendube tre psikedela."''<ref>Mason 2005, pp. 52–53: Jenner and King's connections helped gain the band important coverage; Schaffner 1991, p. 44: "apparently very psychedelic"</ref>.<br> Fine de 1966, ili komencis muziki koncerte malpli da klasikaj blusaĵoj, preferante la originajn kantojn verkitajn de [[Syd Barrett]], kiuj estis formontaj la venontan albumon<ref>Mason, Nick (2005) [2004]. Dodd, Philip (ed.). Inside Out: A Personal History of Pink Floyd (Paperback ed.). Phoenix. ISBN 978-0-7538-1906-7, p.49</ref>. Komence de [[1967]], la grupo forlasis la difinan artikolon de sia nomo, definitive iĝanta "Pink Floyd". La 6-an de marto, la grupo televidiĝis unuafoje sur la angla televidaĵo Granada TV, en [[Manĉestro]], kaj interpretis "Interstellar Overdrive". La grupo subskribis kontrakton kun la [[diskeldonejo]] [[EMI (muzika eldonejo)|EMI]] kaj publikigis du [[unuopaĵo]]jn: ''Arnold Layne'' la 11-an de aprilo kaj ''See Emily Play'' la 16-an de junio. ''Arnold layne'' estis malpermesata por radiosendaĵoj pro siaj paroloj supoze temanta pri [[Transvestulo|transvestismo]], sed tamen atingis la 20-an rangon en la angla muzikaĵrangolistoj<ref name=":0">''[[Nick Mason]] (2005) [2004]. Dodd, Philip, ed. Inside Out: A Personal History of Pink Floyd (Paperback ed.). Phoenix. ISBN 978-0-7538-1906-7. p.95''</ref>. Eldonita la 5-an de aŭgusto 1967, ilia unua albumo ''[[The Piper at the Gates of Dawn]]'' (nomo eltirita de libro de [[Kenneth Grahame]]) estas konsiderata kiel karakteriza ekzemplo de brita [[psikedela rokmuziko]]. Ĝi estis surbendigita en la [[Studioj Abbey Road]], samloke kaj samtempe de la [[The Beatles|Beatles]], kiuj estis surbendigantaj ilian memorindan albumon ''[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]'' .<ref name=":1">Jean Michel Oullion, ''Pink Floyd,'' Eldonejo Les carnets de l'info, 2009, p.153</ref> Ok kantoj estis verkataj de Syd Barret, unu de Roger Waters, kaj estas plue du kolektivaj komponaĵoj. La albumo estis sukceso en [[Anglio|Anglujo]] (ĝi atingis la 6-an rangon en [[muzikaĵrangolistoj]]) sed ne en [[Usono]]. Dum la jaro 1967 la mensa sano de [[Syd Barrett]] kolapsis iom post iom. Pli kaj pli neprognozinda, pli kaj pli forestanta (eĉ kiam korpe ĉeestanta), li iĝis nekondukebla de la aliaj anoj de la grupo, ĉefe dum koncertoj. La 29-an de aprilo, dum koncerto en Alexandra Palace, Roger Waters kaj June Child, sekretario de Blakhill Enterprise, devis posttiri lin sur la scenejon kaj surpasigi lian gitaron, kaj kiam la grupo komencis muziki, li nur staris, kun brakoj pendantaj<ref name=":0" />. En novembro, koncertante en Venice Beach, en mezo de kanto, li malagordis sian gitaron, poste forlasis la scenejon, forlasante siajn kunulojn elturniĝi pri la cetero de la koncerto<ref>Jean Michel Oullion, ''Pink Floyd,'' Eldonejo Les carnets de l'info, 2009, p.42</ref>. === Klasika formacio === ==== Gilmour anstataŭas Barrett ==== Decembre de [[1967]], por ebligi la grupon serene koncerti, Nick Mason proponis al [[David Gilmour]], longtempa amiko de Syd Barrett ĵus reveninta en Anglion el [[Francio]], koncerti kun ili. Gilmour oficiale aniĝis al la grupo je la [[12-a de januaro]] [[1968]]. Sed la koncertoj de la kvin muzikistoj kune daŭris nur kelkajn semajnojn: de la 26-a januaro Syd Barrett ne plu partoprenis la koncertojn. Gilmour rakontas: ''"Ni devis forkonduki lin aŭte (al koncerto), kaj ni ne faris tion. Tiele. Iu diris ''‹ Ĉu ni estas irontaj preni je Syd? ›'' Iu alia respondis ''‹ Ne, ne embarasiĝu. ›'' Jene."''<ref name=":2">Jean Michel Oullion, ''Pink Floyd,'' Eldonejo Les carnets de l'info, 2009, p.45</ref> Sed eĉ en studio, kiam Pink Floyd surbendigis sian duan albumon ''[[A Saucerful of Secrets]]'', Syd, kiu estis la kreemega gvidanto de la grupo, iĝis nur balasto kaj bremso. Laŭ [[David Gilmour|Gilmour]]: ''"La lastaj fojoj, kiam li estis kun la grupo, estis katastrofo… Li venis nur kun sia gitaro, sidiĝis, ne eĉ prenis tempon por meti sian maldekstran manon sur la kolon, kaj gratis ĝin dekstramane dum horoj. »''<ref name=":2" />.  La gazetaro estis oficiale informata pri la foriro de Syd Barrett el la grupo je la 6-a de aprilo 1968. La malboniĝo de la mensa sano de Syd Barrett kaŭzis multajn hipotezojn por klarigi tiun falon. Ĉu profunda [[Skizofrenio|skizofrenia]] tempo? Ĉu ega [[Deprimo|deprimiĝo]]? Ĉu misuzo de [[narkotaĵo]]? Ĉu ĉi ĉiuj kune? Laŭ Nick Mason: ''"Li havis tre kadukan psikologian ekvilibron. La kaŭzoj de ĉi-tiu krizo? La [[LSD|acido]], eble, la sukceso ? Neniu iam scios tion, mi kredas."''<ref>Jean Michel Oullion, ''Pink Floyd,'' Eldonejo Les carnets de l'info, 2009 p.46</ref> ==== Kosmroka tempo ==== La forestanto de Syd Barrett devigis la aliajn anojn engaĝiĝi pri la verko de komponaĵoj. Richard Wright, kaj ĉefe Roger Waters verkis kaj donis al la albumo sian stilon, pli malluman ol tiun de Syd, subskribanta gravajn komponaĵojn kiel "Set the Control for the Heart of the Sun". Nur la titolnoma komponaĵo estas kolektiva, kaj la albumo finiĝas per la lasta kanto de Syd Barrett por Pink Floyd: "Jugband Blues". David Gilmour rakontis: ''"Fakte la albumo estis komencita sen mi kaj "Jugband Blues" estis jam surbendigita en alia studio. Syd gitaris sur "Remember a day" kaj ni ambaŭ aperas sur "Set the control for the Heart of the Sun". Mi gitaris la ceteron."'' <ref name=":1" /> ''[[A saucerfull of Secrets]]'' estis la unua albumo de Pink Floyd kies jaketo estis desegnata de [[Storm Thorgerson]]. Ĝi atingis la 9-an rangon en la angla muzikaĵrangolistoj. La unua albumo de Pink Floyd plene sen Syd Barrett estis filmomuziko por la filmo ''More'', de la kinisto [[Barbet Schroeder]], prezentata al la [[festivalo de Cannes]] en [[1969]]. Tiuokaze David Gilmour unuafoje verkis por Pink Floyd, subskribanta la kanton "A Spanish Piece". Barbet Schroeder tre kontentis pri la laboro de la grupo: ''"Pink Floyd faris al mi tute idealan muzikon. Mi estis montrinta al ili la filmon kaj petinta al ili fari muzikon, kiu estu laŭa, sen doni al ili alian direktivon (…) estas vere muziko, multe pli ol simplaj kantoj. Tial mi devis mallaŭtigi ĝin ĉar la kvalito de la muziko laŭvorte detruis kelkajn scenojn (…) Por la surbendigo, ili verkis la komponaĵojn dum la posttagmezo, rigardante la filmon, post surbendigis vespere, dum kvin sekvantaj tagoj, inter noktomezo kaj la 9-a, sur 16-traka magnetofono. La ulo de la studio diris al mi, ke li neniam estis vidanta tiom diligentajn muzikistojn!"''<ref>Jean Michel Oullion, ''Pink Floyd,'' Eldonejo Les carnets de l'info, 2009, p.50</ref>. La albumo [[More (albumo)|More]] estis eldonita je la [[13-a de junio]] [[1969]]. Fine de 1969, Pink Floyd publikigis ĝian kvaran albumon: ''[[Ummagumma]]'', duoblan albumon kies unua duono estis surbendigita dum koncertoj en aprilo [[1969]] en [[Birmingham]] kaj majo [[1969]] en [[Manĉestro]], kaj la dua duono estis surbentigita en studio, kaj enhavas komponaĵojn verkitajn de ĉiu muzikisto sole. Ĉi-tio estis ideo de [[Richard Wright|Wright]], kiu opiniis ke tio estus formo de libereco se ĉiu muzikisto povus esprimi siajn proprajn ideojn, unu post la alia<ref>Jean Michel Oullion, ''Pink Floyd,'' Eldonejo Les carnets de l'info, 2009 p.157</ref>. ''Ummagumma'' atingis la 5-an rangon en anglaj muzikaĵrangolistoj<ref>Roberts, David, eld. (2005). British Hit Singles & Albums (18-a eld.). Guinness World Records Limited. ISBN 978-1-904994-00-8.p.391</ref>. La grupo partoprenis al la filmomuziko de la filmo de [[Michelangelo Antonioni]] ''[[Zabriskie Point]]'', ĉeestante du semajnojn en [[Romo]] por verki, sed Antonioni, malmulte kontenta pri la komponaĵoj de la grupo, finfine uzis nur tri el ili. ==== Progresivroka tempo ==== ===== De ''Atom Heart Mother'' al ''Meddle''===== [[Dosiero:Roger waters leeds 1970.jpg|eta|Roger Waters dum koncerto en la universitato de [[Leeds]] en 1970.]] Pink Floyd trapasis grandan parton de la jaro 1970 verki kaj surbendigi sian kvinan albumon ''[[Atom Heart Mother]]'', kiu alportis ŝanĝojn en la stilo de la muziko de la grupo. Tiu albumo forlasas la psikedelajn eksperimentaĵojn por alproksimiĝi al [[progresiva roko]], miksante klasikajn, popolajn kaj ĵazajn influojn. La jaketo, kreita de [[Storm Thorgerson]], iĝis tre fama: ĝi bildigas [[Bovo|bovinon]] fotitan de Thorgerson en [[Essex]]. Thorgerson volis surprizi la fanojn de [[Avangardo|avangarda muziko]] per la malplejebla psikedela jaketo<ref>Jean Michel Oullion, ''Pink Floyd,'' Eldonejo Les carnets de l'info, 2009, p.161</ref>. Tiu albumo malfermiĝas kaj fermiĝas per du longaj komponaĵoj. La unua, "Atom Heart Mother", 23 minutojn longa, estis verkata de la grupo kun [[Ron Geesin]] (kun kiu Roger Waters estis partopreninta al la filmomuziko "The Body") kaj estas la sola orkestra komponaĵo de la grupo. Ĝia surbendigo iĝis malfacila provado por la grupo, kiu neniam volis reprovi tiun sperton. Geesin rakontis: ''"Ni trapasis sendormajn noktojn, tre angorajn (...) Mi ja ekvidis ke la grupo kaj la orkestro ne estis samfazaj, sed mi ne estis orkestrestro. Tio malbone prognoziĝis, neniu sciis tion, kio estis okazonta"''<ref>Jean Michel Oullion, ''Pink Floyd,'' Eldonejo Les carnets de l'info, 2009, p.162</ref>. Feliĉe la surbendigo bone finiĝis dank' al la helpo de la ĥoralestro John Aldis. La dua, "Alan's psychedelic breakfast", enhavas sonojn surbendigitajn senpere en la kuirejo de Nick Mason. Ĝi omaĝas turneiston de la grupo, nome Alan Styles. Inter tiuj du komponaĵoj troviĝas tri kantoj: "If" de [[Roger Waters]], "Summer'68" de [[Richard Wright]], kaj "Fat old sun" de [[David Gilmour]]. La anoj de Pink Floyd konservis malbonan memoron pri ĉi-tiu albumo. Waters pretendis li preferus ke la albumo estu ''"ĵetata en rubujon, kaj neniam ankoraŭ aŭskultata de iu."''<ref>Schaffner, Nicholas (1991). Saucerful of Secrets (unua eld.). Sidgwick & Jackson. ISBN 978-0-283-06127-1.p.144</ref>. Malgraŭe, ''[[Atom Heart Mother]]'' estis granda sukceso, kaj iĝis la unua numero unu por Pink Floyd en la anglaj [[muzikaĵrangolistoj]]<ref name=":3">Roberts, David, ed. (2005). British Hit Singles & Albums (18-a eld.). Guinness World Records Limited. ISBN 978-1-904994-00-8, p. 391</ref>. [[Dosiero:Pink Floyd, 1971.jpg|330x330px|eta|La anoj de Pink Floyd en 1971. Ĉi-tiu foto ĉeestas en la jaketo de la albumo [[Meddle]]. De maldekstre: Waters, Mason, Gilmour, Wright.]] Ekde januaro [[1971]], Pink Floyd reiris en studion por prilabori ĝian sesan albumon ''[[Meddle]]''. Ili kune verkis longan komponaĵon, formate el multaj sonaj eroj, kaj komencante kaj finante per sola piana noto, sonante kiel [[eĥolokalizilo]]: ĉi-tio iĝis "Echoes", unu el la plej famaj komponaĵoj de la grupo. Por la cetero de la albumo, la grupo unue volis verki [[Konkreta muziko|konkretan muzikon]], efektivigata sen muzikilo, sed per sonoj el la ĉiutaga vivo, sed ili rapide forlasis tiun ideon, kaj reiris al iliaj muzikinstrumentoj. Ili finfine verkis kune instrumentan rokan komponaĵon: "One of these days", en kiu oni povas aŭdi la unuan kaj nuran voĉan partoprenon de Nick Mason, kaj "Seamus", en kiu oni povas aŭdi je Seamus, la [[hundo]]n de amiko de Gilmour. Tri aliaj kantoj plenigas la albumon: "A pillow of winds" kaj "Fearless" subskribataj de Waters kaj Gilmour kaj "San Tropez" subskribata de Waters. "Meddle" markis novan ŝanĝon en la muziko de la grupo: pli roka, pli melodia, kaj David Gilmour trudiĝis pri la sono de la albumo per siaj ideoj kaj gitaraj [[soloo]]j. Ĝi atingis la trian rangon en la anglaj muzikaĵrangolistoj<ref name=":3" />. En oktobro 1971, Pink Floyd partoprenis al projekto de [[Adrian Maben]], franca reĝisoro kiu volis filmi la grupon koncertante en la ruinoj de la antvika teatrejo de [[Pompejo]]. Nick Mason rakontas: ''"Komence, ni devis fari reprodukton, sed la cirkonstancoj estis tiaj, ke ni ludiĝis kaj muzikis reale. Kaj mi kredas ke la muziko, en tiu areno plena de polvo, suno, poste de vento kaj tenebroj, estas de granda kvalito."''<ref>Jean Michel Oullion, ''Pink Floyd,'' Eldonejo Les carnets de l'info, 2009, p.64</ref>. Prezentita en la film-festivalo de [[Edinburgo]] dum la somero 1971, la filmo estis publikigita en 1973. En 2003, DVD de ĉi-tiu filmo (''[[Pink Floyd: Live at Pompeii]]'') estis eldonata. En februaro kaj marto 1972, Pink Floyd retrovis la kiniston [[Barbet Schroeder]], por verki kaj surbendigi la filmomuzikon de lia nova filmo ''La vallée''. Surbendigita en [[Hérouville-en-Vexin|Hérouville]] (Francio), la filmomuziko estis eldonita antaŭ la filmo sub la nomo ''[[Obscured by Clouds]]''. ===== De ''The Dark Side of the Moon'' al ''Animals''===== [[Dosiero:ROCK CONCERT. (FROM THE SITES EXHIBITION. FOR OTHER IMAGES IN THIS ASSIGNMENT, SEE FICHE NUMBERS 42, 97.) - NARA - 553890.jpg|eta|Pink Floyd koncertanta en julio 1973. De maldekstre: Gimour, Mason (malantaǔ sia cimbalo), Waters, Wright.]] La oka albumo de Pink Floyd, ''[[The Dark Side of the Moon]]'', estis flekso en kariero de Pink Floyd. Surbendigita en la [[Studioj Abbey Road]] inter majo 1972 kaj januaro 1973 kun la soninĝeniero [[Alan Parson]], ĉi-tiu albumo estis kune komerca sukcesego, muzika majstroverko kaj, per siaj tekstoj, [[konceptalbumo]] rilatanta inteligente ĉiuhomajn temojn. Komerce, ''[[The Dark Side of the Moon]]'' estas la tria el la tutmonde plej venditaj albumoj. Pli ol 45 milionoj da ekzempleroj estas venditaj<ref>(en) Mike Collett-White, « Pink Floyd Ends Legal Dispute, Signs with EMI », Billboard, la 4-an de januaro 2011)</ref>. Numero unu en [[Usono]], numero du en [[Britio]], ĝi restis en la [[Billboard (revuo)|Billboard 200]] dum pli ol 19 jaroj<ref>Pink Floyd : 30 years of the band in 17 Minutes - la 29-an de septembro 2011 en la Rolling Stone Magazine</ref>. En aŭgusto 2006, la [[Wall Street Journal]] skribis ke 7 milionoj da ekzempleroj vendiĝis de 1991, do inter dek-ok jaroj kaj tridek-tri jaroj post la eldono de la albumo<ref>Jean Michel Oullion, ''Pink Floyd,'' Eldonejo Les carnets de l'info, 2009, p.67</ref>. [[Dosiero:Optical-dispersion (1).png|maldekstra|eta|Jaketo de ''[[The Dark Side of the Moon]]'' kreita de [[Storm Thorgerson]]]] Muzike, ''[[The Dark Side of the Moon]]'' forlasis la longajn komponaĵojn por mallongaj kantoj ligataj unu al la aliaj, kunfarantaj grandan muzikan eron, koncerte muzikatan sen intermito. La verkoj estas pli kolektivaj, pli simplaj pri iliaj strukturoj sed pli riĉaj kaj plenaj da detaloj. Pink Floyd uzis unuafoje inan kantaĵon (ĉefe en "The Great gig in the sky", kantata de [[Clare Torry]]), kaj saksofonon (sur "Money" kaj "Us and them", muzikata de [[Dick Parry]]). La grupo faris ankaŭe plian grandan uzadon de nova sintezilo, jam iomete uzita sur ''[[Obscured by Clouds]]'': la [[EMS VCS3]]. La tuta albumo estas plenigata de diversaj ĉiutagaj bruoj (bruoj de paŝoj, de tiktako de koro, de kariljono, de monkesto, de aviadilo, ktp) kaj de parolataj frazoj, kiuj estis surbendigataj respondoj de uloj de la studio al demandoj, kiujn Waters estis skribinta sur paperojn. Ĉiuj tekstoj estis verkitaj de [[Roger Waters]], kaj aperis unuafoje en la jaketo de la albumo. Waters verkis pri ''"Tio, kio frenezigas homojn"''<ref>Nick Mason, Pink Floyd : l'histoire selon Nick Mason, eldono EPA, 2005 (ISBN 2851206214), p.65</ref>, tra universalaj temoj kiel forkuranta tempo ("Time"), politika mensmanipulado ("Us and Them"), mono ("Money"), mensa malsano ("Brain damage"){{#tag:ref| Waters deklaris: ''"Kiam mi diras: ''"I'll see you on the dark side of the moon"''... tio signifas... ke se iam vi opinias ke vi estas nura... ke vi ŝajnas freneza, ĉar vi opinias ke ĉio estas freneza, vi do ne estas nura."''<ref>Harris, John (2005). The Dark Side of the Moon (First Hardcover ed.). Da Capo. ISBN 978-0-306-81342-9, p.89</ref> |group="nb"}}. De ĉi-tiu albumo, Pink Floyd iĝis mondfama rokgrupo, tio kio kaŭzis malbonajn postsekvojn al la amikaj rilatoj en la grupo, kaj pri la disdono de la roloj en la grupo: la graveco de Waters, la tiama plej kreema ano, grandiĝis. La sukceso de la albumo estis eĉ kunsentata de la grupo kiel ia fino.<br> Waters rakontas:'' "Ni estis kredantaj ke tial ke "Dark Side of the moon" estis tiom sukcesa, tio estis la fino. Ni estis atingintaj la celon kiun ni deziris de nia adolesko, kaj por ni, estis nenio alia plua roke farinda."''<ref>The Wish You Were Here Songbook, Pink Floyd Music Publishers Ltd, p.9. (ISBN 0-8256-1079-6)</ref> <br> Fakte, ili poste reprovis fari [[Konkreta muziko|konkretan muzikon]] per projekto nomata "The household object", sed denove rapide forlasis ĉi-tiun ideon. Post ''[[The Dark Side of the Moon]]'', la anoj konsediĝis kelkajn monatojn da ferioj. Nick Mason deprofitis por produkti albumon de [[Robert Wyatt]] kaj David Gilmour por malkovri la junan kantistinon [[Kate Bush]].<ref>{{cite news |url=http://www.newstatesman.com/node/149907 |title=The Wow Factor |magazine=[[New Statesman]] |date=[[7-a de februaro]] [[2005]]|last=Cowley |first=Jason |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-09-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20141214182833/http://www.newstatesman.com/node/149907 |arkivdato=2014-12-14 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.newstatesman.com/node/149907 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-09-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20141214182833/http://www.newstatesman.com/node/149907 |arkivdato=2014-12-14 }}</ref>. Post turneo, Pink Floyd reeniris en studion en januaro [[1975]]. La nova albumo, titolata ''[[Wish you were here]]'', estas konceptalbumo kies temo estas la foresteco. Ĝi enhavas tre longan komponaĵon aludante al [[Syd Barrett]]: "Shine on you, crazy diamond", dividate en du partojn, komencante kaj finante la albumon kaj kunsubskribate de Gilmour, Waters kaj Wright. La aliaj kantoj estas subskribataj de Waters, escepte "Wish you here here" (la kanto) kunsubskribata kun Gilmour. Kvankam la surbendigo de la albumo estis okazanta en kondiĉoj de artaj konfliktoj, de malforta motivo kaj de malaperantaj amikecoj, Pink Floyd sukcesis naski albumon kiu estos la preferata de Gilmour kaj Wright<ref>Redbeard, [http://www.inthestudio.net/famous-interviews/index.asp Pink Floyd - Richard Wright Tribute] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090409171232/http://www.inthestudio.net/famous-interviews/index.asp |date=2009-04-09 }}, inthestudio.net, 28 septembre 2008. Consulté le 15 octobre 2009.</ref><ref>In the Studio with Redbeard, Barbarosa Ltd. Productions, 1992</ref>, kaj kies etoso estas pli intima ol en ''[[The Dark Side of the Moon]]''. Malgraŭ la dividata kritikistaro, la albumo ankoraŭ estis sukceso, atinganta 13 milionoj da ekzempleroj venditaj tutmonde<ref>Povey, Glenn (2007), Echoes, Mind Head Publishing, ISBN 0-9554624-0-1 p.346</ref>, kaj estas nuntempe konsiderata kiel unu el la plej bonaj Floyd-albumoj. [[Dosiero:David Gilmour- Lap sleel guitar (cropped).jpg|eta|David Gilmour koncertanta en [[Frankfurto ĉe Majno]] ([[Germanio]]) la 26-an de januaro 1977, muzikanta per [[genuoŝtalgitaro]].]] La influo de [[Roger Waters]] plue kreskis dum la farado de la venonta albumo, titolita ''[[Animals]]''. [[Konceptalbumo]] inspirata de la libro de [[George Orwell]] ''"[[La Besto-Farmo]]"'', ĝi malgloras la sistemon de klasoj en [[Unuiĝinta Reĝlando]] per tri longaj komponaĵoj: "Dogs" (hundoj) kiu figuras la pragmatistojn kiuj ĉiupere serĉas la sekurecon kaj la komforton, "Pigs" (porkoj) kiu figuras diktatoremajn moralistojn, kaj "Sheeps" (ŝafoj) kiu figuras la pasivan homamason trouzatan de la hundoj kaj de la porkoj<ref>Jean Michel Oullion, ''Pink Floyd,'' Eldonejo Les carnets de l'info, 2009, p.189</ref>. Du malgrandaj kantoj de la stilo de [[Bob Dylan]] enkadrigas la albumon: "Pigs on the wings, Pt.1" kaj "Pigs on the wings, Pt.2". Ĉiuj komponaĵoj estas subskribitaj de Waters, escepte "Dogs", kunsubskribata kun Gilmour. Wright kaj Mason, malmulte inspirataj de tiu Waters-a projekto, malmulte partoprenis al la kreado de la albumo: sur la jaketo, la skribaĵo "Nick Mason" estas nur skribita ĉe la rubriko "Graphics" (grafikoj), kaj la nomo de Wright eĉ ne aperas.<br> Wright komentis: ''""Animals" ne estis agrabla farinda albumo... Estis kiam Roger vere komencis kredi ke li estis la sola verkisto de la grupo... ke estis nur pro li ke ni estis ankoraŭ kunlaborantaj... kiam li komencis havi siajn egocentrajn deliraĵojn, la homo kun kiu li estus havinta siajn konfliktojn devus esti mi."''<ref>Blake, Mark (2008). Comfortably Numb: The Inside Story of Pink Floyd. Da Capo Press. ISBN 978-0-306-81752-6. p.242-243</ref>. ''[[Animals]]'' estis eldonata dum la alveno de tre moda nova muziko: la [[punko]], kiu subite malmodigis la progresivrokajn grupojn kiel Pink Floyd. Sed la grupo, per tiu albumo, sukcesis pruvi sian kreemon, kaj malgraŭ ke la albumo estu sekvo de tri longaj mallumaj rokaj komponaĵoj, sen ŝlagro, ĝi estis komerca sukceso<ref>Povey, Glenn (2008) [2007]. Echoes: The Complete History of Pink Floyd. Mind Head Publishing. ISBN 978-0-9554624-1-2.</ref>. Roger Waters imagis la jaketon de la albumo: fluganta porko super la [[elektrocentralo]] Batttersea, apud [[Londono]]. Li trudis al [[Hipgnosis]], la firmao de [[Storm Thorgerson]], foton de vera granda porkoforma ŝvelebla [[balono]] super la centralo. {{#tag:ref|La fotado okazis en decembro [[1976]]: la unuan tagon, la balono ne sukcesis altiĝi, la duan tagon, ĝi alte forflugis kaj haltigis la aviadilan trafikon de la [[flughaveno Heathrow]]! Retrovita en [[Kent]], ĝi estis relanĉata trian tagon. Finfine, la foto de la jaketo estas kombinaĵo de fotoj de la unua kaj tria tago<ref>Jean Michel Oullion, ''Pink Floyd,'' Eldonejo Les carnets de l'info, 2009, p.188</ref> |group="nb"}}. Dum la sekvanta turneo, titolata "In the Flesh", dum koncerto en la stadio de [[Montrealo]], Roger Waters, furioziĝinta de la sinteno de spektanto, kraĉis sur lin. Tiu anekdoto donis al li la ideon pri rokfamulo kiu provas konstrui muron inter si kaj sia publiko, tio kio estis estonta la baza ideo de la venonta albumo ''[[The wall]]''. === Waters-a tempo === Post la turneo, [[David Gilmour]] kaj [[Richard Wright]] laboris pri iliaj unuaj solaj albumoj. [[Nick Mason]] produktis la albumon ''Green'' de [[Steve Hillage]]. [[Roger Waters]] komencis verki du muzikajn projektojn: ''[[The wall]]'' kaj ''[[The Pros and Cons of Hitch Hiking]]''. Fine de [[1978]], la grupo estis perdinta multe da mono pro malbonaj financaj operacioj {{#tag:ref|En septembro, la grupo eklernis ke ''Norton Warburg Group'', la financa kompanio taskata de la konduko de la monaj havaĵoj de la grupo estis perdinta ilin en altriskaj [[Investado|investaĵoj]], lasante la grupon kun multaj pagendaj [[akcizo]]j, je 83%.''"Ni estis farintaj ''[[The Dark Side of the Moon|Dark side]]'', kaj ŝajnis kiel ni detruis ĝin. Tiuj bastardoj ŝtelis ĉion. Ŝajnis ni estis elmetotaj al grandegaj akcizoj por la mono, kiun ni ne plu havis! Okdek tri procentoj estis multe da mono, kaj ni ne havis ĝin.''", memoris [[Roger Waters]]<ref>Gwyther, Matthew (7 March 1993). "The dark side of success". Observer magazine: 37.</ref>. Tiakondiĉe, eldoni novan albumon iĝis urĝa por la grupo, kaj por elgliti novajn akcizojn kaj eviti bankroton, ĉiuj anoj kaj iliaj familioj devis transloĝiĝi fremden antaŭ aprilo [[1979]], dum almenaŭ unu jaro. Pink Floyd finfine juĝaferis NWG por unu miliono da [[pundo]]j, akuzante ilin pro [[fraŭdo]] kaj [[neglekto]]. NWG kolapsis en [[1981]]. Andrew Warburg fuĝis al [[Hispanio]], Norton Warburg Investments, parto de NWG, estis renomata Waterbrook kaj multaj el ĝiaj posedaĵoj estis vendataj perde. Andrew Warburg estis enprizonigata dum tri jaroj post sia reeno al [[Britio]] en [[1987]]<ref>Schaffner, Nicholas (1991), Saucerful of Secrets (UK paperback ed.), London: Sidgwick & Jackson, ISBN 978-0-283-06127-1, p.206-208</ref>.|group="nb"}}, kaj eldoni rapide novan albumon iĝis necesaĵo<ref>Blake, Mark (2008), Comfortably Numb – The Inside Story of Pink Floyd (1st US paperback ed.), Cambridge, Massachusetts: Da Capo Press, ISBN 978-0-306-81752-6, p.258-259</ref>. [[Roger Waters]] proponis siajn du projektojn al la aliaj anoj, kiuj elektis ''The Wall''. ''The Pros and Cons of Hitch Hiking'' estis iĝonta la unua soloa albumo de Roger Waters. La surbendigo de la albumo ''[[The Wall]]'' iĝis la fino de Pink Floyd kiel kolektiva grupo. La kvar anoj tre malofte kune ĉeestis en la studioj ([[Studio Miraval]], en Francio, kaj aliaj studioj en [[Nov-Jorkio]] kaj [[Los-Anĝeleso]]). Nick Mason sinkontentis pri drumi, kaj Rick Wright, verkanta nenion, postulis kaj ekhavis la rolon de [[muzikproduktisto]], sed laŭ Mason ''"La kontribuaĵo de Rick estis veni, sidi dum la seancoj, kaj fari nenion, krom "esti muzikproduktisto""''<ref>Mason, Nick (2005) [2004]. Dodd, Philip, ed. Inside Out: A Personal History of Pink Floyd (Paperback ed.). Phoenix. ISBN 978-0-7538-1906-7. p.246</ref>. David Gilmour proponis komponaĵojn por plenigi la sonan maketon kiun Waters estis prezentinta al la grupo, sed Roger Waters, volanta kontroli ĉiujn aspektojn de la albumo, nur konsentis kunsubskribi tri kantojn kun Gilmour (por la dudek-ses kiujn la albumo enhavas). Unu el ili estas ankaŭ kunsubskribita kun la [[muzikproduktisto]] [[Bob Ezrin]], kiu estis trudita de la [[diskeldonejo]] al la grupo, kiel la [[soninĝeniero]] [[James Guthrie]] kaj la [[orkestrestro]] [[Michael Kamen]]. La misamikeco inter Waters kaj Wright ege grandiĝis dum la surbendigo, kaj Waters finfine trudis al Wright forlasi la grupon. Sed Wright estis dungata kiel salajrula muzikisto por la sekvanta turneo, do tiu fakto restis nekonata ĝis la sekvanta albumo ''[[The final cut]]''.<ref>Blake, Mark (2008), Comfortably Numb – The Inside Story of Pink Floyd (1st US paperback ed.), Cambridge, Massachusetts: Da Capo Press, ISBN 978-0-306-81752-6 p267-268</ref>. [[Dosiero:Pink Floyd The Wall Exhibit - Rock & Roll Hall of Fame and Museum, Cleveland (by Adam Jones).jpg|eta|La sadema instruisto elstaranta la blankan muron, laŭ la desegnaĵoj de [[Gerald Scarfe]], videblaj en la ekspozicio de ''The wall'' en la [[Fam-Salono kaj Muzeo de Rokenrolo]], [[Cleveland]]]] La albumo ''[[The wall]]'' estis grandega monda komerca sukceso: 30 milionoj da ekzempleroj estis venditaj<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.metro.co.uk/fame/article.html?in_article_id=27273&in_page_id=7 |titolo=Metro, On this day in entertainment, November 30, 2006. Retrieved August 15, 2009 |alirdato=2017-09-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120727084846/http://www.metro.co.uk/showbiz/27273-on-this-day-in-entertainment |arkivdato=2012-07-27 }}</ref>. Ĝia kanto "Another brick in the wall, Pt 2" iĝis la plej fama [[ŝlagro]] de la grupo. Ĝi estas la plej vendita duobla-albumo en la mondo<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.davidgilmour.com/press/2009/january/GuitaristandBass_January09.pdf |titolo=Magazine Guitarist and Bass, retrieved August 12, 2009 |alirdato=2017-09-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180511011221/http://www.davidgilmour.com/press/2009/january/GuitaristandBass_January09.pdf |arkivdato=2018-05-11 }}</ref>. La tekstoj, ankoraŭ plene verkitaj de [[Roger Waters]], rakontas la vivon de "Pink", rokfamulo kiu, sekve de psikologiaj vundoj, konstruas mensan muron inter si kaj la cetero de la mondo. Waters enmetis membiogafiajn pecojn kiel la morto de sia patro dum la [[dua mondmilito]] ("Another brick in the wall, Pt.1), la maledziĝo ("Don't leave me now"), kaj disvolvas kelkajn politikajn kaj filozofiajn temojn, kiel mensa perforto de plenkreskuloj al infanoj ("Another brick in the wall, Pt.2"), psikologiaj vundoj kaŭzataj de milito al la sekvantaj generacioj ("The thin ice"), faŝismo ("Run like hell"). Muzike, Pink Floyd forlasis la longajn komponaĵojn por mallongaj kantoj. La sono estas pli malvarma ol en la antaŭaj albumoj, pro la forestanteco de Wright, kiu estis la kreanto de la glisanta kaj melodia sono de Pink Floyd<ref>https://www.lapresse.ca/arts/musique/200809/19/01-672154-david-gilmour-rend-hommage-a-richard-wright.php</ref>. La jaketo de ''[[The wall]]'' estas la unua, de la albumo ''[[The Piper at the Gates of Dawn]]'', kiu ne estis fasonata de [[Storm Thorgerson]]. Waters elektis [[Gerald Scarfe]], kiu verkis la faman blankan muron kaj la enajn desegnojn<ref>Nick Mason, Pink Floyd : l'histoire selon Nick Mason, E/P/A, 2004, 240 p. (ISBN 978-2-85120-656-5)</ref>.<br> La sekvanta turneo okazigis sensaciajn koncertojn, kiuj okazis nur en kelkaj urboj ([[Novjorko]], [[Los-Anĝeleso]], [[Londono]] kaj [[Dortmund]]) pro la grandeco de la aparataro bezonata por la enscenigo. Ĝia produkto tiom multkostis, ke nur Richard Wright, kiu tiam muzikis salajrule, gajnis monon pro la koncertoj<ref>Blake, Mark (2008), Comfortably Numb – The Inside Story of Pink Floyd (1st US paperback ed.), Cambridge, Massachusetts: Da Capo Press, ISBN 978-0-306-81752-6 p.285-286</ref>.<br> Kina adapto de la albumo kreita de [[Alan Parker]]{{#tag:ref|Feriinte 6 semajnojn dum la produkto de la filmo, Waters revenis por trovi ke Parker uzis sian artan licencon por modifi partojn de la filmo laŭ sia plaĉo. Waters furioziĝis, ili interbatalis, kaj Parker minacis forlasi la projekton. Gilmour instigis al Waters ŝanĝi sian sintenon, memorigante ke ili ĉiuj estis akciuloj kaj direktoroj, kaj povus voĉdoni kontraŭ li<ref>Blake, Mark (2008). Comfortably Numb: The Inside Story of Pink Floyd. Da Capo Press. ISBN 978-0-306-81752-6., p.288-292</ref>. |group="nb"}} estis eldonata en [[1986]]. Simple titolata ''"[[Pink Floyd The Wall]]"'', ĝi estas bazata sur la rakonto kaj la muziko de la albumo. La kantisto [[Bob Geldof]] interpretis la rolon de Pink. En [[1982]] ekokazis la [[Falklanda milito]] inter [[Unuiĝinta Reĝlando]] kaj [[Argentino]]. Tio inspiris novajn ideojn pri kantoj al Roger Waters, kiu decidis dediĉi la sekvantan albumon ''[[The final cut]]'' al kontraŭmilitismo. La albumo, surbendigita en ok malsamaj studioj, estis homa hida elprovo. Waters kaj Gilmour rapide decidis labori malkune, kuniĝantaj nur por bilanci. Sed post ioma konflikto, la nomo de Gilmour estis detirata de la muzikproduktistoj. Waters kontrolis ĉion, finfine konsideranta Gilmour kaj Mason kiel simplaj muzikistoj. Gilmour rakontas: ''"Roger eĉ ne volis priaŭdi pri la ebleco de inkludi niajn komponaĵojn. Iam, ni tre bone sukcesis labori kune, laŭ la principo de la kompromiso. Ĉiu devis konvinki la aliajn adopti sian vidpunkton, se oni ne sukcesis, domaĝe por si. Tiele, ''The Wall'', kiu komence estis neaŭskultebla, iĝis poste genia albumo. Sed por ''The final cut'', Roger iĝis nekompromisema. Mi finfine diris al li: "''Se iam vi bezonas gitariston, vi telefonu al mi''""<ref>Jean Michel Oullion, ''Pink Floyd,'' Eldonejo Les carnets de l'info, 2009, p.85-86</ref>''. Fakte, sur la jaketo estis skribota ''"Verkita de Roger Waters, muzikata de Pink Floyd"'', al kiu oni povas aldoni multajn {{JN|studia muzikisto}}, kies [[Andy Newmark]] kiu anstataŭis al Mason por la kanto "Two suns in the Sunset", Waters ne kontentiĝinta pri la drumado de Mason. La albumo ne havis sukceson, estanta la malpli vendita albumo de Pink Floyd de ''[[Meddle]]''. La kritikistaro estis ege dividata. Post la eldono, neniu turneo estis organizata, kaj la anoj de Pink Floyd dediĉiĝis al soloaj albumoj: ''[[About Face]]'' por David Gilmour, ''[[The Pros and Cons of Hitch Hiking]]'' por Roger Waters kaj ''[[Profiles]]'' por Nick Mason, kun [[Rick Fenn]]. Fine de 1985, Waters anoncis sian foriron de Pink Floyd, konsideranta ĝin kiel "kreeme foruzata forto"<ref>^ Blake, Mark (2008). Comfortably Numb: The Inside Story of Pink Floyd. Da Capo Press. ISBN 978-0-306-81752-6., pp. 311–313: O'Rourke's involvement in the settlement; Povey 2008, p. 240: "a spent force".</ref>, kaj opiniis ke tio estis la fino de Pink Floyd. Sed Gilmour ne konsentis kaj decidis kun Nick Mason daŭrigi la grupon. Roger Waters juĝe pridisputis ilian rajton uzi la nomon "Pink Floyd" sen li sed finfine Gilmour kaj Mason gajnis la juĝaferon<ref>Blake, Mark (2008). Comfortably Numb: The Inside Story of Pink Floyd. Da Capo Press. ISBN 978-0-306-81752-6 p.329-335</ref>. === Gilmour-a tempo === Fine de 1986, Gilmour kunigis al Mason, Wright kaj aliaj studiaj muzikistoj inter kiuj [[Tony Levin]] ([[Chapman Stick]]-isto kaj basgitaristo de [[Peter Gabriel]] kaj [[King Crimson]]) kaj [[Scott Page]] ([[saksofono|saksofonisto]] de [[Supertramp]]) por surbendigi la novan albumon de Pink Floyd. Pro leĝaj kialoj, Wright ne povis esti konsiderata kiel ano de Pink Floyd, kaj eĉ se lia partopreno al la kreado de la albumo estis, kiel tiu de Mason, sufiĉe malgranda, lia ĉeestanteco donis al Gilmour pli da legitimeco: ''"Mi opiniis ke tio fortigis nin, leĝe kaj muzike"'' (Gilmour al la ĵurnalisto [[Karl Dallas]]) <ref>Jean Michel Oullion, ''Pink Floyd,'' Eldonejo Les carnets de l'info, 2009, p.92</ref>. Fakte, ĉiuj kantoj estis subskribitaj aŭ kunsubskribitaj de Gilmour, kun [[Patrick Leonard]], [[Anthony Moore]] kaj [[Bob Ezrin]]. La albumo titolita "''[[A momentary lapse of reason]]''" estis surbendigata en pluraj [[studio]]j sed ĉefe sur la ''[[Astoria]]'', [[barĝo]] ankrata sur la [[Tamizo]] freŝe aĉetita de Gilmour. Per tiu albumo Pink Floyd rekuniĝis kun la sukceso: la vendoj de ''[[A momentary lapse of reason]]'' fore forpaŝis tiujn de ''[[The final cut]]''. La sekvanta turneo okazigis tutmonde grandegajn koncertojn, kun Richard Wright kaj [[Guy Pratt]] anstataŭanta je Roger Waters por la basgitaro, kaj estis grandega sukceso. ''[[Delicate sound of thunder]]'', la unua koncerta albumo ekde ''[[Ummagumma]]'', estis eldonata dum ĉi-tiu turneo.<br> Gilmour, Mason, kaj Wright finfine denove plena ano de Pink Floyd, reeniris en studion en 1994 por surbendigi tion, kio estis estonta la lasta albumo de Pink Floyd: ''[[The division bell]]'' (''[[The endless river]]'' estanta nur kombinata el defalaĵoj de ''[[The division bell]]''). Por ĉi-tiu albumo Wright reverkis (unuafoje ekde "Wish you were here", preskaŭ 20 jarojn pli frue): li kunsubskribis 4 kantojn (de la 11 de la albumo) kun Gilmour kaj subskribis sole la muzikon de la kanto "Wearing the Inside out" (teksto de [[Anthony Moore]]), en kiu oni povas aŭdi lin kanti. Sed Gilmour restis la ĉefa verkanto, subskribanta aŭ kunsubskribanta ĉiujn kantojn (escepte "Wearing the Inside out") kun Wright, aŭ kun [[Bob Ezrin]] (muziko de "Take it Back") kaj [[Nick Laird-Clowes]] (tekstoj de "Poles apart" kaj "Take it back"). [[Polly Samson]], la edzino de David Gilmour, multe partoprenis: ŝi verkis (aŭ kunverkis) la tekstojn de 7 kantoj. Male de ''[[A momentary lapse of reason]]'', ''[[The division bell]]'' povas iel esti konsiderata kiel [[konceptalbumo]]: malgraŭ la evitema aspekto de la tekstoj, temo detiriĝas, tiu de la komunikado<ref>Jean Michel Oullion, ''Pink Floyd,'' Eldonejo Les carnets de l'info, 2009, p.100</ref>. Tiu albumo estis ankoraŭ sukceso, kiel la sekvanta grandega turneo, kiu vendigis pli ol 5,3 milionoj da biletoj. Koncerta albumo titolita ''"[[Pulse]]"'' estis eldonita poste. === De 1996 === ==== Live8: la lasta koncerto de la klasika formacio ==== [[Dosiero:London, Live 8, Pink Floyd.jpg|eta|Pink Floyd dum la [[Live 8]]|alternative=]] La 2-an de julio [[2005]] okazis la [[Live 8]], multartista bonfara koncerto. En [[Londono]], [[Roger Waters]], [[David Gilmour]], [[Richard Wright]] kaj [[Nick Mason]] kune partoprenis, revivigantaj la klasikan formacion de Pink Floyd nevideblan surscene de 1981. Ili dediĉis ilian koncerteton (18 minutojn longa) al [[Syd Barrett]], muzikantaj la kantojn "Breathe", "Money", "Wish you were here" kaj "Comfortably Numb"{{#tag:ref|Dum la semajno post la koncerto, reviviĝis la intereso de la publiko por la muziko de Pink Floyd: laŭ la eldonejo HMV, la vendoj de la kompilaĵo ''[[Echoes: The Best of Pink Floyd]]'' pliiĝis je pli ol mil elcentoj, dum [[Amazon]] raportis grandan kreskon de la vendoj de ''[[The Wall]]''. Gilmour poste anoncis, ke li donos la monon eltiritan de ĉi-tiu kresko de vendoj al bonfaraj organizaĵoj, kaj instigis aliajn artistojn kaj muzikeldonejojn fari same.<ref>"[http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4651309.stm Donate Live 8 profit says Gilmour]". BBC News. 5-a de Julio 2005. [https://web.archive.org/web/20111103043430/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4651309.stm Arkivo].</ref> |group="nb"}}. ==== Morto de Syd Barrett ==== La 7-an de julio [[2006]], [[Syd Barrett]] mortis pro [[kancero de pankreato]]. Li estis kremaciata la 18-an de julio en [[Kembriĝo]], neniu ano de Pink Floyd ĉeestanta. La 10-an de majo [[2007]] estis organizata homaĝa koncerto al Barrett en la [[Barbican Center]] ([[Londono]]). La 4 anoj partoprenis, sed ne kune, Roger Waters ne muzikinta kun la 3 aliaj. ==== Morto de Richard Wright ==== La 15-an de septembro [[2008]], [[Richard Wright]] mortis pro [[Pulma kancero|kancero de pulmo]]. Je la tago de lia morto, [[Elton John]], koncertanta en [[Saskatuno]], dediĉis la kanton "Believe" al li<ref>^ "SP review: Elton John wins over Saskatoon". Canada.com. 16 September 2008. Retrieved 30 June 2014</ref>. ==== La lasta albumo: "The endless river" ==== La 5-an de julio [[2014]], [[Polly Samson]] anoncis la estontan eldonon de nova albumo titolita ''[[The endless river]]''. La albumo eldonita en novembro 2014 estis kombinata de kantoj eltirataj de la seancoj de verko de la tempo de la albumo ''[[The division bell]]''. Ĉiuj komponaĵoj estas muzikilaj, krom "Louder than Words", al kiu [[David Gilmour]] decidis aldoni tekston. La albumo estis dediĉata al [[Richard Wright]]. Ĝi estis sukceso, ĝiaj vendoj atingantaj 2,5 milionoj da ekzempleroj en 2014<ref>[http://www.ifpi.org/downloads/Digital-Music-Report-2015.pdf IFPI Digital Music Report 2015: Charting the Path to Sustainable Growth] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160310162132/http://www.ifpi.org/downloads/Digital-Music-Report-2015.pdf |date=2016-03-10 }} Fédération internationale de l'Industrie phonographique Konsultita la 3-an de majo 2016</ref>. ==== ''Hey, Hey, Rise Up!'' ==== En marto 2022, Gilmour kaj Mason reunuiĝis kiel Pink Floyd, kune kun la basgitaristo Guy Pratt kaj klavaristo Nitin Sawhney, por registri la unuopaĵon "Hey, Hey, Rise Up!" en subteno de Ukrainio dum la [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|rusia invado]]. Ĝi enhavas kantadon de kantisto [[Andrej Ĥlivniuk]] prenita el [[Instagram]]-video de li kantanta la 1914-an ukrainan popolkanton "Ой у лузі червона калина" en Kievo; Gilmour priskribis ĝin kiel "potencan momenton kiu igis min voli muzikigi ĝin". Enspezo de la unuopaĵo, kiu estis publikigita la 7an de aprilo, iras al ukrainia homhelpa organizaĵo. Gilmour diris ke la milito inspiris lin por publikigi novan muzikon kiel Pink Floyd ĉar estis "esence" grave levi konsciojn<ref>[https://www.theguardian.com/music/2022/apr/07/pink-floyd-reform-to-support-ukraine ‘This is a crazy, unjust attack’: Pink Floyd re-form to support Ukraine] ([https://www.theguardian.com/music/2022/apr/07/pink-floyd-reform-to-support-ukraine arkivo]) ''The Guardian'', 7-a de aprilo 2022</ref>. == Premioj, influoj kaj omaĝoj == === Premioj === Je la 17-a de januaro [[1996]], Pink Floyd eniris en la [[Fam-Salono kaj Muzeo de Rokenrolo]]. La enira ceremonio okazis en [[Novjorko]] sen [[Roger Waters]]. En [[2008]], Pink Floyd ricevis la [[Polar-premio]]n<ref>http://www.polarmusicprize.org/laureates/pink-floyd/</ref>. === Influoj === Pink Floyd estas unu el la plej komerce sukcesaj grupoj el la tuta mondo, vendinta en 2012 pli ol 250 milionoj da albumoj tutmonde<ref>^ "Rock & Roll Hall of Fame: Pink Floyd biography". Rock and Roll Hall of Fame. Retrieved 2 August 2012</ref>. Ilia muziko influis multajn artistojn, kiel [[David Bowie]]<ref>^ Bychawski, Adam (11 July 2006). "David Bowie pays tribute to Syd Barrett". NME. Retrieved 13 October 2009</ref>, la gitaristo de [[U2]] [[David Howell Evans|The Edge]]<ref>McCormick, Neil (editor) (2006). U2 by U2. HarperCollins. p. 102. ISBN 978-0-00-719668-5.</ref>, [[Queen]], [[Tool]], [[Radiohead]], [[Kraftwerk]], [[Marillion]], [[Queensrÿche]], [[Nine Inch Nails]], [[the Orb]] kaj [[The Smashing Pumpkins]]<ref>^ For Queen citing Pink Floyd as an influence see: Sutcillfe, Phil (2009). Queen: The Ultimate Illustrated History of the Crown Kings of Rock. Voyageur Press. p. 17. ISBN 978-0-7603-3719-6.; For Kraftwerk see: Queenan, Joe (22 February 2008). "Vorsprung durch Techno". The Guardian. Retrieved 31 August 2012.; For Marillion see: Thore, Kim (27 August 2009). "Steve Rothery Interview". All Access Magazine. Retrieved 24 March 2014.; For Tool see: The 50 Greatest Bands. Spin. February 2002. p. 78. Retrieved 31 August 2012.; Manning 2006, p. 288: Queensryche, the Orb, Nemrud, the Smashing Pumpkins; 289: Radiohead; Kitts & Tolinski 2002, p. 126: For Nine Inch Nails see the back cover</ref>. Stephen Lambe opinias ke la [[Progresiva roko|progresivroka]] grupo [[Mostly Autumn]] kunfandis la muzikojn de Pink Floyd kaj de [[Genesis]]. Oni povas aldoni: [[Dream Theater]]<ref>Mike Portnoy, « [http://www.brain-damage.co.uk/archive/nick-mason-interviewed-by-dream-theaters-drummer.html Nick Mason interviewed by Dream Theater's drummer] » [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.brain-damage.co.uk%2Farchive%2Fnick-mason-interviewed-by-dream-theaters-drummer.html arkivo], en [http://www.brain-damage.co.uk/index.php Brain Damage - Pink Floyd News Resource] [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.brain-damage.co.uk%2Findex.php arkivo], Matt Johns, 10-an de novembro 2006 (konsultita la 25-an de junio 2009)</ref>, [[Porcupine Tree]] kaj ĝia gvidanto [[Steven Wilson]]<ref>^ "Steven Wilson Insurgentes Biography". Kscope. Retrieved 11 April 2010.</ref>, [[Anathema]], [[Air (rokgrupo)|Air]], [[Archive (rokgrupo)|Archive]], [[Pure Reason Revolution]]<ref>https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/pure-reason-revolution-roll-on-the-revolution-521736.html</ref>, [[Riverside (rokgrupo)|Riverside]]. [[Claire Denamur]] retrovas Pink Floyd-n en la muziko de [[Coldplay]], [[Jeff Buckley]] kaj [[St. Vincent (muzikisto)|St. Vincent]]<ref>http://www.lexpress.fr/culture/musique/claire-denamur-pink-floyd-ce-n-est-pas-seulement-another-brick-in-the-wall_1034222.html</ref>. === Omaĝoj === En 1997, [[Asteroido]] estis nomata [[19367 Pink Floyd]] honore al la grupo. En 2017, [[salikoko]] malkovrata sur la [[Pacifiko|pacifika]] marbordo de [[Panamo]] kaj havanta grandan rozan pinĉilon kiun ĝi ĵetfermas farante laŭtan sonon por svenbati siajn predojn, estis nomigata ''[[Synalpheus pinkfloydi]]'' omaĝe al la grupo. == Fojgrupoj == [[Dosiero:Australian Pink Floyd .jpg|eta|Australian Pink Floyd koncertanta en [[Niort]] je la [[21-a de marto]] [[2018]]]] Multaj [[fojgrupo]]j turneas muzikante la muzikon de Pink Floyd. La ĉefaj estas: * [[The Australian Pink Floyd Show]]: la plej malnova, fondita en 1988 en [[Adelajdo]], kiun David Gilmour ekkonis dum koncerto en 1994. Tre kontenta pri ilia laboro, li gastigis ilin al postkoncerta festo dum la fino de la turneo de "The division bell" kaj al sia 50-a naskiĝtago. * [[Brit Floyd]]: kreita de Damian Darlington, ekzano de [[The Australian Pink Floyd Show]], en 2011 * Encore Floyd : franca grupo fondita en 2004 * Floyd... a tribute == Diskaro == === Albumoj === * 1967 – ''[[The Piper at the Gates of Dawn]]'' * 1968 – ''[[A Saucerful of Secrets]]'' * 1969 – ''[[More (albumo)|More]]'' * 1969 – ''[[Ummagumma]]'' * 1970 – ''[[Atom Heart Mother]]'' * 1971 – ''[[Meddle]]'' * 1972 – ''[[Obscured by Clouds]]'' * 1973 – ''[[The Dark Side of the Moon]]'' * 1975 – ''[[Wish You Were Here]]'' * 1977 – ''[[Animals]]'' * 1979 – ''[[The Wall]]'' * 1983 – ''[[The Final Cut]]'' * 1987 – ''[[A Momentary Lapse of Reason]]'' * 1994 – ''[[The Division Bell]]'' * 2014 – ''[[The Endless River]]'' === Koncertaj albumoj === * 1969 – ''[[Ummagumma]]'' * 1988 – ''[[Delicate Sound of Thunder]]'' * 1995 – ''[[Pulse]]'' * 2000 – ''[[Is There Anybody Out There? The Wall Live 1980-81]]'' === Kompilaĵoj === * 1970 – ''[[The Best of the Pink Floyd]]'' * 1971 – ''[[Relics]]'' * 1974 – ''[[A Nice Pair]]'' * 1981 – ''[[A Collection of Great Dance Songs]]'' * 1983 – ''[[Works]]'' * 2001 – ''[[Echoes: The Best of Pink Floyd]]'' === Antologioj === * 1992 – ''Shine On'' * 2007 – ''Oh, By the Way'' * 2019 – ''The Later Years'' === Albumetoj === * 1995 – ''London '66–'67'' === Unuopaĵoj === * 1967 – ''Arnold Layne'' * 1967 – ''See Emily Play'' * 1967 – ''Flaming'' * 1967 – ''Apples and Oranges'' * 1968 – ''It Would Be So Nice'' * 1968 – ''Let There Be More Light'' * 1968 – ''Jugband Blues'' * 1968 – ''Point Me at the Sky'' * 1971 – ''One of These Days'' * 1972 – ''Free Four'' * 1973 – ''Money'' * 1974 – ''Us and Them/Time'' <small>(duobla A-side)</small> * 1975 – ''Have a Cigar'' <small>(kun la partopreno de [[Roy Harper]]</small> * 1975 – ''Wish You Were Here'' * 1979 – ''Another Brick in the Wall (Part II)'' * 1979 – ''Confortably Numb'' * 1980 – ''Run Like Hell'' * 1982 – ''Money'' * 1982 – ''When the Tigers Broke Free'' <small>(plus la renoviĝita versio de 2004)</small> * 1983 – ''Not Now John'' * 1983 – ''Your Possible Pasts'' * 1983 – ''The Hero's Return'' * 1987 – ''Learning to Fly'' * 1987 – ''On the Turning Away'' * 1987 – ''One Slip'' * 1988 – ''Sorrow'' * 1988 – ''The Dogs of War'' * 1988 – ''Confortably Numb'' * 1988 – ''Time'' * 1994 – ''Take It Back'' * 1994 – ''High Hopes'' * 1994 – ''Keep Talking'' * 1994 – ''Lost for Words'' * 1994 – ''What Do You Want From Me'' * 1995 – ''Wish You Were Here'' * 2000 – ''Young Lust'' === Muzikfilmetoj === * 1967 – ''The Scarecrow'' * 1967 – ''Arnold Layne'' * 1968 – ''Astronomy Domine'' * 1968 – ''See Emily Play'' * 1968 – ''Arnold Layne'' * 1968 – ''The Scarecrow'' * 1968 – ''Apples and Oranges'' * 1968 – ''Paint Box'' * 1968 – ''Set the Controls for the Heart of the Sun'' * 1968 – ''Corporal Clegg'' * 1971 – ''One of These Days'' * 1973 – ''Money'' * 1975 – ''Welcome to the Machine'' * 1979 – ''Another Brick in the Wall (Part II)'' * 1980 – ''What Shall We Do Now?'' * 1980 – ''Waiting for the Worms'' * 1980 – ''The Trial'' * 1983 – ''The Gunner's Dream'' * 1983 – ''The Final Cut'' * 1983 – ''Not Now John'' * 1983 – ''The Fletcher Memorial Home'' * 1987 – ''Learning to Fly'' * 1987 – ''The Dogs of War'' * 1988 – ''On the Turning Away'' * 1994 – ''High Hopes'' === Videoalbumoj === * 1989 – ''Delicate Sound of Thunder'' * 1992 – ''La Carrera Panamericana'' * 1995 – ''Pulse'' * 1995 – ''London '66-'67'' * 2003 – ''Classic Albums: Pink Floyd – The Making of The Dark Side of the Moon'' * 2004 – ''The Pink Floyd and Syd Barrett Story'' == Filmoj == * ''[[Pink Floyd: Live at Pompeii]]'' ([[1972]]) de [[Adrian Maben]] * ''[[Pink Floyd The Wall]]'' ([[1982]]), filmo de [[Alan Parker]]. == Notoj == <references group="nb"/> == Referencoj == {{referencoj|3}} ==Literaturo== * Mark Blake, Pigs Might Fly – ''The Inside Story of Pink Floyd'', 2007. ​ISBN 1-84513-261-0​ kaj ​ISBN 978-1-84513-261-3​ * Vernon Fitch, ''The Pink Floyd Encyclopedia'' (3-a eldono), 2005. ​ISBN 1-894959-24-8​ * C. Jones, ''Another Brick in the Wall: The Stories Behind Every Pink Floyd Song'', 1-a eldono, Broadway Books, [[Nov-Jorko]] 1996, ISBN 0-553-06733-8, OCLC 36765172. * [[Nick Mason]], ''Inside Out: A Personal History of Pink Floyd'', 2004. ​ISBN 0-297-84387-7​ (dua eldono en 2005 (​ISBN 0-7538-1906-6​) kun aktuala informo pri la koncerto Live 8) ==Vidu ankaŭ== * [[The Who]] * [[Led Zeppelin]] * [[Queen]] * [[Genesis]] * [[Kontraŭkulturo de la 1960-aj jaroj]] * [[Progresiva roko]] * [[The Australian Pink Floyd Show]] == Eksteraj ligiloj == === Oficialaj retejoj === * Pink Floyd: http://www.pinkfloyd.com/ * David Gilmour: http://www.davidgilmour.com/ * Roger Waters: https://rogerwaters.com/ === Aliaj retejoj === * Pri [[Richard Wright]]: http://richardwright.net/ (anglalingva) * Fanzinoj: http://www.animalspinkfloydmagazine.com/ (hispanolingva), http://www.cymbaline.it/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170930005152/http://www.cymbaline.it/ |date=2017-09-30 }} (italolingva), https://www.pulse-and-spirit.com/ (germanolingva) https://fr-fr.facebook.com/Speak-to-mE-le-fanzine-sur-Pink-Floyd (francolingva), http://sparebricks.fika.org/sbzine32/index.html (anglalingva) * Retejoj de fojgrupoj: The australian Pink Floyd Show: http://www.aussiefloyd.com/, Brit Floyd: http://www.britfloyd.com/, Encore Floyd: http://www.beforethewall.fr/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171013013353/http://www.beforethewall.fr/ |date=2017-10-13 }}, Floyd... a tribute: https://www.floydatribute.com/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171012202657/https://www.floydatribute.com/ |date=2017-10-12 }} === Pink Floyd kaj Esperanto === * [https://www.facebook.com/Jomka/videos/10217815792249815 Brilu freneza diamanto] muzikata de [[Ĵomart kaj Nataŝa]] {{Portalo Muziko}} {{projektoj}} {{Leginda|2020|05|26}} [[Kategorio:Pink Floyd| ]] [[Kategorio:Anglaj muzikaj grupoj]] [[Kategorio:Britaj rokmuzikaj grupoj]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj en 1960-1969]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj en 1970-1979]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019]] [[Kategorio:Grammy-laŭreatoj]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1965]] 6psar68un71811s89zmrzq6ga4v8rrm 0 29193 9418583 9394592 2026-07-02T08:45:10Z Sj1mor 12103 Presejo al eldonejo 9418583 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | dosiero = Noam Chomsky, 2004.jpg | kesteroj = {{Informkestero filozofo |regiono = Okcidenta filozofio |erao = Filozofio de la 20-a kaj 21-a jarcentoj |skolo tradicio = [[Lingvistiko]], [[Analiza Filozofio]] |ĉefaj interesoj = [[Lingvistiko]]{{·}} [[Psikologio]]<br />[[Filozofio de lingvo]]<br />Filozofio de menso<br /> [[Politiko]]{{·}} [[Etiko]] |noteblaj ideoj = Generativa gramatiko, [[universala gramatiko]], transforma gramatiko, regado kaj ligado, teorio X-streko, Hierarĥio Chomsky, senkunteksta gramatiko, principoj kaj parametroj, la minimumisma programo, meĥanismo de lingvoakirado, malriĉeco de la stimulo, Normala Formo Chomsky, propaganda modelo<ref name="Letters to the Editor in ''Journal of Palestine Studies''">Kanan Makiya, Fouad Moughrabi, Adel Safty, Rex Brynen, [http://links.jstor.org/sici?sici=0377-919X(199422)23%3A4%3C196%3AL%3E2.0.CO%3B2-3 "Letters to the Editor" in ''Journal of Palestine Studies,''] ''Journal of Palestine Studies'' via [[JSTOR]] (Vol. 23, No. 4, Summer, 1994, pp. 196-200), alirita en la 4a de Decembro [[2007]]. Grava citaĵo: "On page 146 of my book, I clearly adopt ''the propaganda model developed by Noam Chomsky'' and Edward Herman..."</ref> |influoj = [[Pāṇini]], [[Bertrand Russell]], [[John Dewey]], [[Miĥail Bakunin]], [[Karl Marx]], [[Wilhelm von Humboldt]], [[Adam Smith]], [[Rudolf Rocker]], Zellig Harris, [[Immanuel Kant]], [[René Descartes]], [[George Orwell]], C. West Churchman, W.V.O. Quine, [[Alan Turing]]. |influis = Colin McGinn, [[Edward Said]], [[Steven Pinker]], John Burke, Tanya Reinhart, Daniel Everett, Morris Halle, Gilbert Harman, Jerry Fodor, Brian Eno, Howard Lasnik, Robert Fisk, Neil Smith, Ray Jackendoff, Norbert Hornstein, Jean Bricmont, Marc Hauser, Norman Finkelstein, Robert Lees, Mark Baker, Julian Boyd, Bill Hicks, Ray C. Dougherty, Derek Bickerton, Michael Albert, Rage Against The Machine. }} }} '''Avram Noam CHOMSKY''' ({{prononco|ˈævɹəm noʊ̯m ˈtʃɑmski}}; [[Esperanto|Esperantigite]] '''ĈOMSKIO'''; naskiĝis la {{daton|7|decembro|1928}}) estas [[Usono|usona]] [[Lingvoscienco|lingvisto]], [[Kognoscienco|kognosciencisto]], [[Filozofio|filozofo]], politika aktivulo, aŭtoro kaj prelegisto. Li estas Institucia Profesoro emerita kaj profesoro emerita pri lingvoscienco ĉe la [[Masaĉuseca Instituto de Teknologio]]. Chomsky estas bone konata en la akademia kaj scienca komunumo kiel la patro de la moderna lingvoscienco.<ref>{{citaĵo el la reto|1=|url=http://www.newstatesman.com/200307140016|titolo=Great thinkers of our time - Noam Chomsky|alirdato={{FormatoDato|2008-08-02}}|lasta=Clark|unua=Neil|dato=[[2003-07-14]]|eldonisto=[[New Statesman]]|citaĵo=Regarded as the father of modern linguistics, founder of the field of transformational-generative grammar, which relies heavily on logic and philosophy.|arkivurl=https://web.archive.org/web/20111124121922/http://www.newstatesman.com/200307140016|arkivdato=2011-11-24}}</ref><ref>{{citaĵo el la reto| |url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F20B1FFA3A5F0C768CDDAB0994D0494D81&n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fPeople%2fC%2fChomsky%2c%20Noam |titolo=A Changed Noam Chomsky Simplifies|alirdato={{FormatoDato|2008-08-02}} |lasta=Fox|unua=Margalit|dato=[[1998-12-05]]|eldonisto=[[New York Times]]|citaĵo=… Noam Chomsky, father of modern linguistics and the field's most influential practitioner; …}}</ref> Ekde la [[1960-aj jaroj]], li konatiĝas pli vaste kiel politika malsamkredanto, [[anarkiismo|anarĥiisto]]<ref>Noam Chomsky, ''Chomsky on Anarchism'' (2005), AK Press, p. 5</ref> kaj [[Liberecisma socialismo|liberecana socialista]] intelektulo. Dum la [[1950-aj jaroj]], Chomsky ekevoluigis sian teorion pri generativa gramatiko, kiu profunde influis la lingvosciencon. Li establis la Hierarĥion Chomsky, enklasigsistemon de formalaj lingvoj laŭ ilia generativa potenco. Lia recenzo en [[1959]] de ''Verbal Behavior'' (''Parola konduto'') de [[B. F. Skinner]] defiis la [[Kondutismo|kondutismajn]] metodojn al studoj de konduto en lingvo dominaj tiuepoke kaj kontribuis al la kogna revolucio en [[psikologio]]. Lia natureca<ref>[http://eric.ed.gov/ERICWebPortal/recordDetail?accno=EJ599372 Language & Communication: the problem of naturalizing semantics], Language & Communication, Aprilo 2000</ref> metodo en la lingvostudado influis la filozofiojn de [[Filozofio de lingvo|lingvo]] kaj menso.<ref>''The Cambridge Dictionary of Philosophy'' (1999), "Chomsky, Noam," [[Cambridge University Press]], pg. 138</ref> Ekde sia kontraŭo al la [[Vjetnama Milito]], Chomsky establis sin kiel elstaran kritikanton de usona politiko, kaj internacia kaj enlanda. Chomsky kaj liaj ideoj restas tre influaj en la [[kontraŭkapitalismo|kontraŭkapitalismaj]] (kontraŭ [[mono]], [[profito]]) kaj [[kontraŭimperiismo|kontraŭimperiismaj]] (kontraŭ [[hegemonio]]) movadoj.Li estas mempriskribita adepto de liberecisma socialismo, kiun li konsideras, “la ĝusta kaj natura plivastigo de [[klasika liberalismo]] en la epoko de progresinta industria socio.”<ref>{{citaĵo el novaĵo| |titolo=Government in the Future|eldoninto=Chomsky's website|datoj=1970| url = http://www.chomsky.info/audionvideo/19700216.mp3|alirdato={{FormatoDato|2008-06-25}}}} </ref> Laŭ la Arta kaj Hom-Scienca Indekso de Citaĵoj, en [[1992]], Chomsky estis pli citita ol iu ajn alia vivanta klerulo inter [[1980]] kaj 1992 kaj estis la oka plej citita klerulo el ĉiuj.<ref>{{citaĵo el novaĵo| |titolo=Chomsky is Citation Champ|eldoninto=[[MIT]] News Office|datoj=[[1992-04-15]]| url = http://web.mit.edu/newsoffice/1992/citation-0415.html|alirdato={{FormatoDato|2007-09-03}}}} </ref><ref>{{citaĵo el novaĵo| |lasta=Hughes |unua=Samuel |titolo=Speech! |eldoninto=''The Pennsylvania Gazette'' |datoj=July/August 2001 | url =http://www.chomsky.info/onchomsky/200107--.htm |alirdato={{FormatoDato|2007-09-03}} |citaĵo=According to a recent survey by the Institute for Scientific Information, only Marx, Lenin, Shakespeare, Aristotle, the Bible, Plato, and Freud are cited more often in academic journals than Chomsky, who edges out Hegel and Cicero.}}</ref><ref name="robinson"> {{citaĵo el novaĵo| |lasta=Robinson |unua=Paul |titolo=The Chomsky Problem |eldoninto=''[[The New York Times]]'' |datoj=[[1979-02-25]] |citaĵo=Judged in terms of the power, range, novelty and influence of his thought, Noam Chomsky is arguably the most important intellectual alive today. He is also a disturbingly divided intellectual.}}</ref> == Biografio == Chomsky naskiĝis al [[Judismo|judaj]] gepatroj en la kvartalo East Oak Lane en [[Filadelfio]] ([[Pensilvanio]]). Lia patro, William Chomsky ([[1896]]-[[1977]]), venis de urbeto en [[Ukrainio]]. Li estis klerulo pri la [[Hebrea lingvo|hebrea]] kaj ano de la [[Industriaj Laboristoj de la Mondo]] (IWW). La patrino, Elsie Chomsky (naskiĝinta Simonofsky), venis de kio nun estas [[Belorusujo]], sed malkiel sia edzo, ŝi plenkreskis en [[Usono]] kaj parolis la “kutiman [[Novjorko|novjorkan]] [[Angla lingvo|anglan]].” Ilia unua lingvo estis la [[Jida lingvo|jida]], sed laŭ Chomsky, estis tabuo paroli ĝin. Li priskribas sian familion, kiel vivantan en ia “juda [[geto]],” disiĝinta en “jida flanko” kaj “hebrea flanko,” kun sia familio aliĝinta al la hebrea kaj vartanta lin “ĉirkaŭate de hebrea kulturo kaj literaturo.” Chomsky ankaŭ priskribas la akron, kiun li persone spertis kun [[Irlando|irlandaj]] [[Katolikismo|katolikoj]] kaj [[antisemitismo|kontraŭjudismo]] dum la mezaj [[1930-aj jaroj]]. En diskuto pri la ironio de lia loĝo dum la [[1980-aj jaroj]] en [[Jezuitoj|jezuita]] domo en [[Centr-Ameriko]], Chomsky klarigis, ke dum sia infaneco “Ni estis la nura juda familio tiuregiona. Mi plenkreskis kun ekstrema timo de katolikoj. Ili estas la homoj, kiuj batas vin irantan al la lernejo. Do mi sciis, ke kiam ili elvenis tiun konstruaĵon sur tiu strato, kiu estis [[jezuita lernejo]], ili estis frenezaj kontraŭjudanoj. Do mi bezonis longan tempon por venki la infanajn memorojn.”<ref>The Chomsky Tapes [http://www.thirdworldtraveler.com/Chomsky/Chomsky_Tapes_MAlbert.html "The Chomsky Tapes: Conversations with Michael Albert"], November 2001, Z magazine transcripts of 1993 interview tapes</ref> Chomsky memoras la unuan artikolon, kiun li skribis dek-jaraĝe dum li estis studanto ĉe la Lernejo Oak Lane Country Day, pri la disvastiĝo de [[faŝismo]] sekvanta la disfalon de [[Barcelono]] en la [[Hispana Enlanda Milito]]. Ekde la aĝo 12 aŭ 13, li sin identigis pli plene kun [[anarĥiismo]].<ref>Kreisler (2002), {{citaĵo el la reto |1= |titolo=Chapter 1: Background |url=http://globetrotter.berkeley.edu/people2/Chomsky/chomsky-con1.html |alirdato={{FormatoDato|2007-09-03}} |arkivurl=https://web.archive.org/web/20171010005428/http://globetrotter.berkeley.edu/people2/Chomsky/chomsky-con1.html |arkivdato=2017-10-10 }}</ref> Diplomiĝinto de la Centra Gimnazio de Filadelfio en [[1945]], Chomsky ekstudis [[filozofio]]n kaj [[lingvoscienco]]n ĉe la [[Universitato de Pensilvanio]], lernante de filozofoj C. West Churchman kaj Nelson Goodman, kaj de la lingvisto Zellig Harris. La instruoj de Harris inkluzivis lian malkovron de transformoj kiel [[Matematiko|matematika]] analizo de lingvostrukturo (mapado de unu subaro al alia en frazaro). Chomsky poste reinterpretis tiujn kiel operaciojn de la produktado de senkunteksta gramatiko (deveninta de post-produktaj sistemoj). Ankaŭ la politikaj opinioj de Harris grandparte influis tiujn de Chomsky. Chomsky ricevis sian [[Titolo|artobakalaŭrecon]] en [[1949]] kaj [[Titolo|artomagistrecon]] en [[1951]] de la Universitato de Pensilvanio. En 1949, li edziĝis kun la lingvistino Carol Schatz. Ili havas du filinojn, Aviva (n. [[1957]]) kaj Diane (n. [[1960]]), kaj unu filon, Harry (n. [[1967]]). Chomsky doktoriĝis pri lingvoscienco ĉe la [[Universitato de Pensilvanio]] en [[1955]]. Li faris parton de sia doktoriĝa esplorado dum kvar jaroj ĉe la [[Universitato Harvard]] kiel Juna Esploranto Harvard. En sia doktoriĝa tezo, li ekevoluigis iujn el siaj lingvosciencaj ideoj, ellaborante ilin en sia libro de 1957, '' Syntactic Structures'' (''Sintaksaj strukturoj''), lia plej bone konata verko pri lingvoscienco. Chomsky ekdeĵoris ĉe la [[Masaĉuseca Instituto de Teknologio]] (MIT) en 1955 kaj en [[1961]] fariĝis profesoro en la Departemento de Modernaj Lingvoj kaj Lingvoscienco (nun la Departemento de Lingvoscienco kaj Filozofio). De [[1966]] ĝis [[1976]] li postenis en la Profesoreco Ferrai P. Ward pri Modernaj Lingvoj kaj Lingvoscienco kaj en 1976 li estis nomita Instituta Profesoro. Nun en [[2008]], Chomsky instruadis senĉese ĉe MIT dum 53 jaroj. En [[februaro]] 1967, Chomsky fariĝis unu el la ĉefaj kontraŭantoj de la [[Vjetnama Milito]], je la publikigo de sia tezo, “The Responsibility of Intellectuals” (“La Respondeco de Intelektuloj”)<ref>{{Citaĵo el gazeto|url=http://www.nybooks.com/articles/12172|titolo=The Responsibility of Intellectuals|alirdato=2007-09-03|familia nomo=Chomsky|persona nomo=Noam|dato=1967-02-23|gazeto=The New York Review of Books|volumo=8|numero=3}}</ref>, en la Novjorka Recenzejo de Libroj. Ĉi tiun sekvis lia libro de [[1969]], ''American Power and the New Mandarins'' (''Usona potenco kaj la novaj mandarenoj''), kolekto de tezoj kiu establis lin ĉe la antaŭo de usonaj malsamkredantoj. Liaj vastatingaj kritikoj de usona fremda politiko kaj la [[legitimeco]] de usona potenco faris lin polemika persono: vaste malagnoskata de la grandaj amaskomunikil-kompanioj en Usono<ref> {{citaĵo el la reto| |lasta=Turan |unua=Kenneth |titolo=''Power and Terror''—MOVIE REVIEW |eldonisto='' Los Angeles Times '' |dato=[[2003-01-24]] |url = http://www.calendarlive.com/movies/reviews/cl-et-turan24jan24,0,1640744.story |alirdato={{FormatoDato|2007-09-04}} |citaĵo=[Chomsky] "is so lucid" [and his] "point of view is so rarely heard.}} </ref><ref>{{citaĵo el la reto| |lasta=Wall |unua=Richard |titolo=Who's Afraid of Noam Chomsky? |eldonisto=LewRockwell.com |dato=[[2004-08-17]] |url = http://www.lewrockwell.com/wall/wall26.html |alirdato={{FormatoDato|2007-09-03}} |citaĵo=[Chomsky] has historically been distrusted and shunned by the US mainstream media.}} </ref><ref>{{citaĵo el la reto |1= |lasta=Flint |unua=Anthony |titolo=Divided Legacy |eldonisto=''[[The Boston Globe]]'' |dato=[[1995-11-19]] |url=http://www.chomsky.info/onchomsky/19951119.htm |alirdato={{FormatoDato|2007-09-04}} |citaĵo=Ask this intellectual radical why he is shunned by the mainstream, and he'll say that established powers have never been able to handle his brand of dissent. |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070926223912/http://www.chomsky.info/onchomsky/19951119.htm |arkivdato=2007-09-26 }}</ref><ref>Barsky (1997), {{citaĵo el la reto|1=|url=http://cognet.mit.edu/library/books/chomsky/chomsky/4/17.html|titolo=Chapter 4|alirdato={{FormatoDato|2007-09-04}}|arkivurl=https://web.archive.org/web/20071213043821/http://cognet.mit.edu/library/books/chomsky/chomsky/4/17.html|arkivdato=2007-12-13}} Barsky citas resumon de Edward Herman kiu ekzamenas kial "one of America's most well-known intellectuals and dissidents would be thus ignored and even ostracized by the mainstream press." For example, "Chomsky has never had an Op Ed column in the ''[[Washington Post]]'', and his lone opinion piece in the ''[[New York Times]]'' was not an original contribution but rather excerpts from testimony before the Senate Foreign Relations Committee."</ref>, oni ofte enketas al li pri liaj opinioj en amaskomunikiloj tutmondaj. Chomsky ricevis mortigminacojn pro siaj kritikoj de usona fremda politiko.<ref name="Stroumboulopoulos">{{citaĵo el la reto| |lasta=Stroumboulopoulos |unua=George |titolo=Noam Chomsky on ''The Hour'' |eldonisto=[[Canadian Broadcasting Corporation|CBC]] |dato=[[2006-03-13]] |url = http://www.cbc.ca/thehour/video.php?id=991 |alirdato={{FormatoDato|2007-09-04}}}}</ref> Li estis ankaŭ en listo de mortigotoj kreita de [[Theodore Kaczynski]], pli bone konata kiel la ''Unabomber''; dum Kaczynski ankoraŭ ne estis kaptita, Chomsky kontroligis ĉiom da siaj poŝtaĵoj por eksplodaĵoj<ref name="Stroumboulopoulos"/>. Li diras, ke li ofte ricevis kaŝitan polico-protektadon, ĉefe sur la tereno de MIT, kvankam li malkonsentas kun la protektado.<ref name="Stroumboulopoulos"/> Chomsky loĝas en [[Lexington (Masaĉuseco)]] kaj ofte vojaĝas por prelegi pri politiko. === Lingvoj === Chomsky estas denaska parolanto de la angla. Li krome parolas la novhebrean (kiun ambaŭ liaj gepatroj instruis; li krome vivis dumtempe en Israelo). Li almenaŭ komprenas la francan kaj la germanan - li instruis kursojn pri "scienca franca" kaj "scienca germana". Eble li komprenas la hispanan (kaj do sukcesas legi la portugalan).<ref>[Quora https://www.quora.com/What-languages-does-Noam-Chomsky-speak-in-addition-to-English]</ref> Certe kiel lingvisto li scias la bazon de multaj aliaj lingvoj. == Kontribuoj al lingvistiko == Ĉomskija lingvoscienco, komencinte kun ''Sintaksaj Strukturoj'', distilaĵo de lia ''Logical Structure of Linguistic Theory'' (''Logika Strukturo de Lingvoscienca Teorio''; [[1955]], [[1975]]), defias strukturisman lingvosciencon kaj prezentas transforman gramatikon. Tiu ĉi teorio konsideras eldiraĵojn havantaj sintakson karakterizitan de formala gramatiko, precipe, senkunteksta gramatiko pliampleksigita de transformaj reguloj. La ĉomskija lingvoscienco hipotezas, ke infanoj havas denaskan scion pri la baza gramatika strukturo komuna en ĉiuj homaj lingvoj (t.e., ili supozas, ke iu ajn lingvo kiun ili trovas estas de certa, limigita speco). Ĉi tiu denaskan scion oni nomas universala gramatiko. Oni pretendas, ke modeli scion pri lingvo uzante formalan gramatikon eksplikas la “produktipovon” de lingvo: kun limigita aro de gramatikaj reguloj kaj finia aro de terminoj, homoj kapablas produkti nefinian nombron da frazoj, inkluzive de frazoj neniam antaŭe diritaj. Chomsky ankaŭ agnoskis sian ŝuldon al [[Pāṇini]] pro sia moderna nocio de eksplicita generativa gramatiko. Ĉi tio rilatas al [[Raciismo|raciismajn]] ideojn de apriora scio, ĉar ĝi ne rilatas al vivospertoj. La Metodo de Principoj kaj Parametroj (P&P)—evoluigita en liaj Pizaj Prelegoj de 1979, poste publikigita kiel ''Prelegoj pri Regado kaj Ligado''—faras fortajn pretendojn pri universala gramatiko: ke la gramatikaj principoj sur kiuj lingvoj baziĝas estas denaskaj kaj senŝanĝaj, kaj ke la malsamoj inter la lingvoj de la mondo povas karakteriziĝi laŭ terminoj de parametraj agordoj en la cerbo (kiel la subjekto-inkluziva parametro, kiu indikas ĉu ĉiam necesas eksplicita subjekto, kiel en la angla, aŭ ĉu oni povas laŭplaĉe neinkluzivi subjekton, kiel en la hispana). Oni ofte komparas tiujn agordojn al komutiloj. Pro tio la ideo nomiĝas “principoj kaj parametroj.” Laŭ ĉi tiu vidpunkto, infano lernanta lingvon bezonas nur akiri la necesajn [[Leksiko|leksikemojn]] (vortojn, gramatikajn [[morfemo]]jn kaj idiotismojn) kaj konstati la decajn parametrajn agordojn—tasko farigebla per nur kelkaj ekzemploj. Subtenantoj de ĉi tiu vidpunkto diras, ke la rapido po kiu infanoj lernas lingvojn estas neeksplikeble rapida, krom se infanoj havas la denaskan kapablon lerni lingvojn. La similaj paŝoj de infanoj tutmondaj lernantaj lingvojn kaj la fakto ke infanoj faras specifajn erarojn kutimajn lernante sian unuan lingvon, dum aliaj ŝajne logikajn erarojn neniam okazas (kaj, laŭ Chomsky, okazu se pure ĝenerala kaj ne lingvo-specifa lernomeĥanismo uziĝus), ankaŭ sugestas denaskecon. Pli freŝdate, en lia ''Minimumisma Programo'' (1995), dum li gardas la centran koncepton de “principoj kaj parametroj,” Chomsky klopodas grandparte refari la lingvosciencan maŝinaron de tiu modelo, forigante el ĝi ĉion krom la plej necesaj elementoj, kaj porpledante ĝeneralan studmetodon de la arĥitekturo de la homa lingvokapablo kiu emfazus principojn de ekonomio kaj optima desegno, reirante al devenaĵa metodo por generado, kontraste al la grandparte reprezenta metodo de klasikaj “principoj kaj parametroj.” La ideoj de Chomsky forte influis esploristojn pri la [[Akirado de lingvaĵo|lingvoakirado]] de infanoj, kvankam iuj ^{[[Vikipedio:Citi fontojn|[citaĵo bezonata]]]} esploristoj kiuj laboras en ĉi tiu kampo ne subtenas la teoriojn de Chomsky, anstataŭe porpledante aperismajn aŭ konektismajn teoriojn reduktantajn lingvon al instanco de ĝeneralaj procedomeĥanismoj en la cerbo. Li ankaŭ teoriumas, ke senlima pliampleksigo de lingvo kiel la angla nur eblas per la [[Rikuro|rikura]] meĥanismo de meti frazojn en frazojn.^{[[Vikipedio:Citi fontojn|[citaĵo bezonata]]]} Lia plej bone konata verko pri [[fonologio]] estas ''The Sound Pattern of English'' (''La Sonreguloj de la Angla''; 1968), verkita kun Morris Halle. Ĉi tiu verko tre gravis por la evoluigado de tiu kampo. Dum fonologia teorio poste moviĝis preter la “sonregula fonologio” laŭ pluraj gravaj manieroj, la sonregula sistemo estas konsiderata antaŭveninto de iuj el la plej influplenaj fonologiaj teorioj hodiaŭaj, inkluzive de aŭtosegmenta fonologio, leksika fonologio kaj optimeca teorio. Chomsky ne plu eldonas verkojn pri fonologio. === Generativa gramatiko === La ĉomskija metodo pri [[sintakso]], ofte nomita “generativa gramatiko” aŭ ''[[generativa lingvistiko]]'' studas [[gramatiko]]n kiel korpon de sciaĵoj posedatan de lingvouzantoj. Ekde la [[1960-aj jaroj]], Chomsky pretendadas, ke multe da ĉi tiu sciaĵaro estas denaska, sugestante ke infanoj bezonas nur lerni iujn paroĥaĵojn de sia denaska lingvo.<ref name="aspects">{{citaĵo el libro||titolo=Aspects of the Theory of Syntax|eldoninto=MIT Press|aŭtoro=Chomsky, Noam|jaro=1965}}</ref> La denaska korpo de lingvaj sciaĵoj ofte nomiĝas [[universala gramatiko]]. De la perspektivo de Chomsky, la plej forta ŝajnigo por la ekzisto de universala gramatiko simple estas la fakto, ke infanoj sukcese akiras sian denaskan lingvon dum tiom malmulte da tempo. Plie, li pretendas, ke estas grandega breĉo inter la lingvaj stimulaĵoj kiujn spertas infanoj, kaj la riĉa lingvoscio, kiun ili atingas. (Ĉi tiu nomiĝas la argumento de “malriĉeco de la stimulo.”) La scio de universala gramatiko, servus kiel ponto trans tia breĉo. La teorioj de Chomsky estas popularaj, ĉefe en [[Usono]], sed ili neniam estis senkritikaj. Kritiko venas de pluraj direktoj. Ĉomskijistaj lingvistoj multe fidas je la intuicioj de denaskaj parolantaj por scii kiuj frazoj de lingvo estas bone formitaj. Ĉi tiu praktiko estas kritikita kaj pro ĝeneralaj metodaj kialoj, kaj ĉar laŭ iuj ĝi kaŭzis troemfazon de la [[angla lingvo]]. Nun centoj da malsamaj lingvoj ricevis almenaŭ iom da pristudado en literaturo pri generativa gramatiko<ref>{{cite paper|title=Logical relations in Chinese and the theory of grammar|author=Huang, Cheng-Teh James|date=1982|url=|publisher=MIT PhD dissertation}} Available online [http://dspace.mit.edu/handle/1721.1/15215].</ref><ref>{{citaĵo el libro||titolo=Hidatsa Syntax|aŭtoro=Matthews, G.H.|jaro=1965|eldoninto=Mouton}}</ref><ref>{{cite paper|author=Platero, Paul Randolph|date=1978|title=Missing noun phrases in Navajo|publisher=MIT PhD dissertation}} Available online [http://dspace.mit.edu/handle/1721.1/16328].</ref><ref>{{cite paper|title=Towards a Minimalist Account of Quirky Case and Licensing in Icelandic|author=Schütze, Carson T.|date=1993|publisher=MIT Working Papers in Linguistics 19}} Available online [http://www.linguistics.ucla.edu/people/cschutze/Icelandic.MITWPL.fixed.pdf]</ref><ref>{{cite paper|title=Matching Effects and the Syntax-Morphology Interface: Evidence from Hindi Correlatives|author=Bhatt, Rajesh|publisher=MIT Working Papers in Linguistics 31|date=1997}} Available online [http://people.umass.edu/bhatt/papers/mscil.pdf].</ref>, sed iuj kritikantoj tamen vidas la troemfazon de la angla kaj tendencon bazi pretendojn pri universala gramatiko sur tro malmulte da studitaj lingvoj. Iuj [[Psikologio|psikologoj]] kaj [[Psikolingvoscienco|psikolingvistoj]], kvankam konsentemaj pri la tuta programo de Chomsky, argumentis, ke la konsekvencoj de liaj teorioj ne estas psikologie kredeblaj. Pli radikalaj kritikantoj dubis, ĉu necesas sugesti universalan gramatikon por ekspliki la [[Akirado de lingvaĵo|lingvoakiradon]] de infanoj, pretendante ke sufiĉas la ĝeneralaj lernomeĥanismoj. Hodiaŭ ekzistas multaj malsamaj branĉoj de generativa gramatiko; ĝi dividiĝas kadre de “la gramatiko kape kondukita de frazstrukturo,” “gramatiko de leksika funkcio” kaj “gramatiko de kombinema kategorieco.” Tiuj ĉiuj estas ĝenerale ĉomskijecaj kaj generativaj, sed havas gravajn malsamojn de ekzekutado. Kultura [[Antropologio|antropologo]] kaj lingvisto Daniel Everett de la Ŝtatuniversitato Ilinojo, proponis ke la lingvo de la [[Pirahana lingvo|pirahanoj]] en la nordokcidenta [[pluvarbaro]] de [[Brazilo]] rezistas la teoriojn de Chomsky pri generativa gramatiko. Everett asertas, ke la pirahana lingvo ne entenas pruvon de [[rikuro]], unu el la esencaj partoj de la generativa gramatiko. Adicie, li pretendas, ke la pirahanoj posedas regulajn vortojn nek por koloroj nek por numeroj, parolas per unuopaj [[fonemo]]j kaj ofte parolas per prozodio.<ref>The New Yorker, John Colapinto. 16a de Aprilo [[2007]]. p. 119.</ref> Tamen, aliuloj kritikas la pretendojn de Everett. David Pesetsky de [[MIT]], Andrew Nevins de [[Harvardo]] kaj Cilene Rodrigues de la [[Ŝtata Universitato de Campinas]] en Brazilo argumentas en kunverkita tezo, ke ĉiuj el la ĉefaj pretendoj de Everett enhavas gravajn mankojn.<ref>http://ling.auf.net/lingbuzz/000411</ref> La disputo daŭras, atendante pli da esplorado kaj analizado.<ref> {{citaĵo el novaĵo| |lasta=Ray |unua=Robin H. |titolo=Linguists doubt exception to universal grammar |eldoninto= MIT News |datoj=[[2007-04-23]] | url = http://web.mit.edu/newsoffice/2007/pesetsky-ling.html |alirdato={{FormatoDato|2007-09-04}}}} </ref> === Hierarĥio Chomsky === :'''''Atentu: Ĉi tiu sekcio ne [[Vikipedio:Citaĵoj|citas siajn informfontojn]].''''' Chomsky famas pro esplorado de pluraj specoj de formalaj lingvoj, kaj ĉu ili eble povus kapti esencajn partojn de homa lingvo. Lia “Hierarĥio Chomsky” dividas formajan gramatikojn en klasojn, aŭ grupojn, kun pligrandiĝanta esprimpovo, t.e., ke ĉiu sekva klaso povas generi pli vastan aron de formalaj lingvoj ol la antaŭa. Interese, Chomsky pretendas, ke modeli iujn partojn de homa lingvo postulas pli malsimplan formalan gramatikon (kiel mezurite de la Hierarĥio Chomsky) ol modeli aliajn. Ekzemple, dum regula lingvo estas sufiĉe potenca por modeli anglan [[morfologio]]n, ĝi ne estas sufiĉe potenca por modeli anglan [[sintakso]]n. Adicie al havi rolon en lingvoscienco, la Hierkarĥio Chomsky graviĝis ankaŭ en [[komputiko|komputscienco]] (precipe en konstruado de [[tradukilo]]j kaj aŭtomata teorio). == Kontribuoj al psikologio == La laboro de Chomsky en lingvoscienco havis grandajn efikojn sur la moderna [[psikologio]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.cogsci.umn.edu/OLD/calendar/past_events/millennium/final.html |titolo=The Cognitive Science Millennium Project<!-- Bot generated title --> |alirdato=2008-09-10 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111011092046/http://www.cogsci.umn.edu/OLD/calendar/past_events/millennium/final.html |arkivdato=2011-10-11 }}</ref>. Por Chomsky, lingvoscienco estas branĉo de [[kogna psikologio]]; aŭtentika kompreno pri lingvoscienco implicas akompanan komprenon pri partoj de mensa procedado kaj homa naturo. Multaj konsideris lian teorion de [[universala gramatiko]] rekta defio al la establitaj [[Kondutismo|kondutismaj]] teorioj tiuepokaj, kaj havanta grandajn konsekvencojn por kompreni la [[Akirado de lingvaĵo|lingvoakiradon]] de infanoj kaj tion kio ekzakte estas “lingvokapablo.” Multe da la pli bazaj principoj de ĉi tiu teorio (sed ne nepre la pli fortaj pretendoj faritaj de la metodo de principoj kaj parametroj priskribitaj ĉi-supre) nun ĝenerale akceptiĝas en iuj rondoj. ^{[[Vikipedio:Citi fontojn|[citaĵo bezonata]]]} En [[1959]], Chomsky eldonis influplenan kritikon de ''Verbal Behavior'' (''Parola Konduto'') de [[B. F. Skinner]], libro en kiu Skinner donis spekulativan klarigon pri lingvo laŭ la kondutismo. Skinner difinis parolan konduton kiel lernitan konduton, kiu havas karakterizajn konsekvencojn liveritajn per la lernita konduto de aliuloj; ĉi tio estas takso de komunika konduto pli ampleksa ol tiu kutime prizorgata de lingvistoj. La metodo de Skinner fokusiĝas pri la cirkoncstancoj en kiuj uziĝis lingvo; ekzemple, peti akvon estis funkcie malsama respondo ol nomi ion “akvo,” respondi al iu petanta akvon, ktp. Ĉi tiuj funkcie malsamaj specoj de respondoj, kiuj postulis siavice apartajn klarigojn, akre kontrastiĝis kaj kun tradiciaj nocioj de lingvo kaj kun la ĉomskija psikolingvoscienca metodo. Chomsky pensis, ke funkciisma klarigo sinlimigis al demandoj pri komunika uzado kaj pli gravajn demandojn ignoris. (Chomsky, ''Lingvo kaj Menso'', 1968). Li fokusiĝis pri demandoj koncernantaj la operacion kaj evoluadon de denaskaj strukturoj por [[sintakso]] kapabla je kreipova organizado, koherigo, adaptado kaj kombinado de vortoj kaj frazpartoj por krei kompreneblajn eldiraĵojn. En la recenzo, Chomsky emfazis, ke al la scienca aplikado de kondutismaj principoj de esplorado je bestoj severe mankas klarigan adekvatecon kaj plie estas partikulare superflua kiel resumo de homa parola konduto, ĉar teorio kiu sin restriktas al eksteraj kondiĉoj (lernitaĵoj) ne povas adekvate ekspliki generativan gramatikon. Chomsky uzis la ekzemplojn de rapida lingvoakirado de infanoj, inkluzive de ilia rapide evoluanta kapablo formi gramatikajn frazojn, kaj de la kreipova lingvouzo de kompetentaj denaskaj parolantoj substreki la manierojn per kiuj la vidpunkto de Skinner ne estas sufiĉa pruvo por teorio. Li pretendis, ke por kompreni homan parolan konduton kiel la kreipovajn partojn de lingvouzo kaj lingvoevoluado, oni unue devas havi genetikan lingvopovon. La supozo, ke gravaj partoj de lingvo estas la produkto de denaska kapablo kontraŭas la radikalan kondutismon de Skinner. La recenzo de Chomsky ricevis multajn kritikojn, el kiuj la plej fama estis tiu de Kenneth MacCorquodale en lia tezo de [[1970]] ''On Chomsky’s Review of Skinner’s Verbal Behavior'' (''Pri la recenzo de Chomsky pri Parola Konduto de Skinner''; ''Revuo de Eksperimenta Analizo de Konduto'', 13-a volumo, paĝoj 83-99). Ĉi tiu kaj similaj kritikoj rimarkas aferojn ne ĝenerale agnosktajn ekster konduta psikologio, kiel la pretendon, ke Chomsky adekvate komprenis nek kondutan psikologion ĝenerale, nek la malsamojn inter la kondutismo de Skinner kaj aliaj variaĵoj; konsekvence, oni pretendas ke li faris kelkajn gravajn erarojn. Pro tiuj perceptataj problemoj, la kritikantoj pretendadas ke la recenzo malsukcesis demonstri kion ĝi celis. Tiel ĝi asertis, ke tiuj plej influitaj de la recenzo verŝajne jam konsentis kun Chomsky, aŭ eĉ ne vere legis ĝin. Chomsky pretendadas, ke la recenzo defiis la manieron per kiu la konduta psikologio de Skinner “estis uzata en [[empiriismo]] de Quine kaj naturecigo de filozofio.”<ref>Barsky (1997), {{citaĵo el la reto|1=|url=http://cognet.mit.edu/library/books/chomsky/chomsky/3/2.html|titolo=Chapter 3|alirdato={{FormatoDato|2007-09-04}}|arkivurl=https://web.archive.org/web/20071012220023/http://cognet.mit.edu/library/books/chomsky/chomsky/3/2.html|arkivdato=2007-10-12}}</ref> Oni pretendas, ke la ĉomskija kritiko de la metodoj de Skinner kaj de bazaj antaŭsupozoj komencis la “kognan revolucion,” la transformiĝon en usona psikologio inter la [[1950-aj]] jaroj tra la [[1970-aj]] de ĉefe kondutisma al ĉefe kogna. En lia verko de [[1966]] ''Cartesian Linguistics'' (''Kartezia Lingvoscienco'') kaj en postaj verkoj, Chomsky eksplikis la kapablon de homa lingvo, kiu fariĝis modelo por esplorado en iuj kampoj de psikologio. Multe da la nuna koncepto pri la funkciado de la menso elĉerpas rekte ideojn, kies unua persvadipova aŭtoro estis Chomsky. Chomsky prezentis tri ĉefajn ideojn. La unua estas, ke la menso estas “kogna,” aŭ ke la menso vere enhavas statojn, kredojn, dubojn, ktp. Due, li argumentis, ke la plejparto el la gravaj trajtoj de lingvo kaj menso estas denaskaj. La akirado kaj evoluado de lingvo estas rezulto de apero de denaskaj tendencoj ŝaltitaj de la spertaj enmetaĵoj de la ekstera medio. La ligo inter heredo kaj la homa denaska kapablo je lingvo estis kerno de la debato inter Chomsky kaj Jean Piaget ĉe la Abatejo de Royaumont en [[1975]] (''Lingvo kaj Lernado. La Debato inter Jean Piaget kaj Noam Chomsky'', [[Universitata eldonejo de Harvard]], 1980). Kvankam ligoj inter la genetika plano de homoj kaj kapablo je lingvo estis tiam kaj poste sugestitaj, oni ankoraŭ estas longe for de kompreni la genetikajn bazojn de homa lingvo. Laboro deveninta de la modelo de elektema stabiliĝo de sinapsoj, farita de Jean-Pierre Changeux, Philippe Courrège kaj Antoine Danchin,<ref>{{cite paper | author =Changeŭ, Jean-Pierre; Courrége, Philippe; Danchin, Antoine | title =A Theory of the Epigenesis of Neuronal Networks by Selective Stabilization of Synapses | version = | publisher =PNAS | date =October 1973 | url =http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pubmed&pubmedid=4517949 | format =PDF | accessdate =2007-09-04 }}{{404|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> kaj pli freŝdate evoluigita eksperimente kaj teorie de Jacques Mehler kaj Stanislas Dehaene, partikulare en la kampo de numera kogno, subtenas la ĉomskijan “denaskecon.” Tamen, ĝi ne aludas al la specoj de reguloj, kiujn organizus neŭronaj konektoj por ebligi lingvan kompetentecon. Postaj psikolingvistoj pliampleksigis ĉi tiun ĝeneralan teorion de “denaskeco” preter la lingvo. Trie, Chomsky igis la koncepton de “moduleco” elstara trajto de la kogna arĥitekturo de la menso. La menso konsistas el aro de interagantaj, specialtaskhavantaj subsistemoj kun limigitaj fluoj de interkomunikado. Ĉi tiu modelo kontrastas akre kun la malnova ideo, ke iu ajn informpeco en la menso povus estis akirita de alia kogna procedo (ekzemple, oni ne povas “malŝalti” [[Optika iluzio|optikan iluzion]], eĉ se oni scias ke ĝi estas iluzio). == Opinio pri kultura kritiko de scienco == Chomsky forte malkonsentas kun la poststrukturismaj kaj [[Postmodernismo|postmodernismaj]] kritikoj de scienco: {{cquote|Mi pasigis multe da mia vivo laborante pri tiaj demandoj, uzante la nurajn metodojn pri kiuj mi scias; tiuj ĉi tie kondamnitaj kiel “scienco,” “racio,” “logiko,” k.a. Mi tial legas la tezojn kun iu espero, ke ili helpus min “preteriri” tiujn ĉi limojn, aŭ eble sugestus tute malsaman metodon. Bedaŭrinde mi seniluziiĝis. Konfesinde, eble tio estas mia propra limo. Tre kutime, mi ekdormas kiam mi legas plursilaban diskurson pri la temoj de poststrukturismo kaj postmodernismo; tio kion mi komprenas estas grandparte evidentaĵoj aŭ eraroj, sed tio nur estas frakcio el la tuta teksto. Vere, estas multaj aferoj kiujn mi ne komprenas: artikoloj en la nunaj numeroj de matematikaj kaj fizikaj ĵurnaloj, ekzemple. Sed ekzistas malsamo. En la dua kazo, mi scias kiel oni povas ekkompreni ilin, kaj mi tion faris, en kazoj kiuj partikulare min interesis; kaj mi ankaŭ scias, ke homoj en ĉi tiuj kampoj povas ekspliki la enhavaĵojn je mia nivelo, por ke mi povas akiri iun ajn (partan) komprenon, kiun mi volas. Kontraste, ŝajne neniu kapablas ekspliki al mi la plej freŝdatan post-tiun-aŭ-alian-ismon (plejparte) krom per evidentaĵoj, eraroj, stultaĵoj, kaj mi ne scipovas antaŭeniri.<ref>{{citaĵo el libro| |lasta=Chomsky |unua=Noam |aŭtoroligilo=Noam Chomsky |titolo=Chomsky on Democracy & Education |eldoninto=Routledge |datoj=November 22, 2002 |paĝoj=93 | url = http://books.google.com/books?id=Y5Ouy4XoXPsC |ISBN=0415926319}}</ref>}} Chomsky kredas, ke scienco estas bona maniero ekkompreni historion kaj homajn aferojn: {{cquote|Mi pensas, ke studi sciencon estas bona maniero eniri kampojn kiel historion. La kialo estas, ke oni povas lerni la signifon de argumento, lerni tion kio estas pruvo, lerni kion vi povas bonsence sugesti, kaj tion kio estus plej konvinkipova. Oni parkerigas la metodojn de racia enketado, kiu fakte estas multe pli progresintaj en la sciencoj ol ie ajn alie. Aliflankte, aplikante la teorion de relativeco al historio nenion atingas. Do ĝi estas pensmaniero.<ref>Kreisler (2002), {{citaĵo el la reto |1= |titolo=Chapter 3: Thinking about Power |url=http://www.chomsky.info/interviews/20020322.htm |alirdato={{FormatoDato|2007-09-03}} |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071211062938/http://www.chomsky.info/interviews/20020322.htm |arkivdato=2007-12-11 }}</ref>}} Chomsky ankaŭ komentis pri kritikoj de “blankhaŭta vira scienco,” dirante ke ili multe similas al la [[Antisemitismo|kontraŭjudaj]] kaj politike kaŭzitaj atakoj kontraŭ “juda fiziko” uzitaj de la [[nazioj]] por malsubteni esploradon faritan de judaj sciencistoj dum la movado de ''Deutsche Physik'' (''germana fiziko''): {{cquote|Fakte, la tuta ideo de “blankhaŭta vira scienco” memorigas min, mi timas, pri “juda fiziko.” Eble ĝi estas alia neadekvataĵo mia, sed kiam mi legas sciencan tezon, mi ne povas konstati ĉu la aŭtoro estas blankhaŭta aŭ vira. La samo veras por diskutoj pri laboro en klaso, la oficejo, aŭ aliloke. Mi multe dubas, ke la neblankhaŭtaj, neviraj studantoj, amikoj kaj kolegoj kun kiuj mi laboras estus bone impresitaj pri la doktrino ke sia pensado kaj komprenado malsamas al “blankhaŭta vira scienco" pro sia “kulturo aŭ genro kaj raso.” Mi suspektas, ke “surprizo” ne tute estus la ĝusta vorto por priskribi ilian reagon.<ref>{{citaĵo el la reto|1=|lasta=Chomsky|unua=Noam|titolo=Rationality/Science|eldonisto=Z Communications|url=http://www.zmag.org/chomsky/articles/95-science.html|alirdato={{FormatoDato|2007-09-04}}|arkivurl=https://web.archive.org/web/20041208041640/http://www.zmag.org/chomsky/articles/95-science.html|arkivdato=2004-12-08}}</ref>}} == Politikaj opinioj == [[Dosiero:Noam Chomsky WSF - 2003.jpg|eta|Chomsky ĉe la [[Monda Socia Forumo]] ([[Porto-Alegro]]) en 2003.]] === Chomsky pri Esperanto === Dum prelego (en 2003 ?) al demando ĉu generativa gramatiko aplikiĝas al [[Esperanto]], Chomsky respondis "Esperanto ne estas lingvo". Tiu diro kaŭzis grandan emocion en la esperantistaro kiu abunde reagis kaj plu reagas. Ĉar Chomsky estas taksata unu el la plej eminentaj lingvistoj, kaj krome ĉar li estas oponanto al politiko en sia lando kaj simpatianto de anarki-sindikatismo, movado kies iuj branĉoj rekte subtenas Esperanton, lia diro estas des pli ŝoka. ==== Chomsky ne volis lerni Esperanton (1970-aj) ==== Mike Jones rakontas, ke en la 1970-aj jaroj li interŝanĝis kelkajn leterojn pri Esperanto kun Chomsky kaj demandis, ĉu tiu ne volus lerni la lingvon. Chomsky respondis, ke ne, ĉar (laŭ la memoro de Jones en 2011) li havas aliajn prioritatojn<ref>[https://web.archive.org/web/20110206163419/http://esperanto-usa.org/en/content/noam-chomsky-me-and-esperanto Reta taglibro de Mike Jones ĉe esperanto-usa.org, el archive.org], februaro 2011</ref>. ==== "Esperanto ne estas lingvo" (letero, 2003) ==== {{ĉefartikolo|Noam Chomsky/Esperanto ne estas lingvo}} {{Cquote|Ĉu Esperanto havas generativan gramatikon? Al ĉi tiu demando respondas negative unu el la plej famaj lingvistoj en la mondo Noam Chomsky. "Esperanto ne estas lingvo, sed vortaro kaj sugesto pri gramatiko. Homoj komprenas ĝin ĉar ili uzas siajn proprajn intuiciajn sciojn. Do, al la demando ne eblas respondi," skribas la profesoro pri lingvistiko ĉe [[MIT-universitato]] al [[Eric Benech]]. "Mi ne scias, kion respondi al Noam Chomsky. Mi ankaŭ ne sufiĉe bone regas la usonan," konsterniĝas Benech, franca esperantisto kiu ĉiam legas la librojn de Chomsky kun granda intereso. La 72-jaraĝa Chomsky estas ankaŭ unu el la plej konataj politikaj disidentoj en [[Usono]]. Ĉu gravas ĉu la plej grava lingvisto en la mondo opinias ke Esperanto ne estas lingvo? Kaj kio cetere estas tiu generativa gramatiko, kiu laŭ opinio de Chomsky tiom mankas al Esperanto? [[Zlatko Tišljar]], direktoro de la internacia asocio [[Inter-Kulturo]], klarigas: "La homoj havas en si enkonstruitan generativan gramatikon, t.e. genetikan planon kiel konstrui lingvon. Mallonge dirite, temas pri sinsekvo de frazoj kiuj konsistas el materia (substantiva) kaj nemateria (verba) komplekso, kiuj disdividiĝas laŭfunkcie je ĉiam pli etaj detaloj, proksimume laŭ la sistemo de transformaciaj reguloj de Chomsky. Sed por reale konstrui la lingvon oni uzas arbitre elektitajn materialojn - la vortojn. La gramatiko estas generativa, la leksiko estas arbitra, hazarda kaj elektebla." "Lingvoj uzataj de homoj - eĉ se nur du - por komuniki kaj signi identecon de grupo estas homaj lingvoj senkonsidere pri tio kiam kaj kie ili ekestis. Lingvoj estas mallongdaŭraj provizoraj lingvoj inter eta infano kaj patrino same kiel piĝinaj lingvoj aŭ kiel lingvoj iniciatitaj de unu homo aŭ fakula grupo, se ilin akceptas kaj uzas homaj grupoj," opinias Tišljar. "Sendube la plej granda homa lingvo kreita en 'laboratorio' kaj normale uzata estas la bahasa indonesia kun 200 milionoj da uzantoj. Tiu ĉi traktaĵo estas skribita en Esperanto, lingvo kiun Noam Chomsky proklamas neekzistanta." "Kian opinion havas Chomsky pri la imperiismo de la angla, la lingvo 'politike deca' ? Ĉu li opinias tion normala?" diras [[Henri Masson]], redaktanto de la gazetara kaj rebata servo de [[SAT-Amikaro]] kaj prezidanto de la asocio '[[Espéranto-Vendée]]'. Masson ne scias sub kiu kategorio pritrakti la aferon, ĉu lingvistike, ĉu ideologie? "Prefere ol havigi al li opinion, eble valorus fari al li demandojn, kiuj devigus lin pripensi, nedevige rekte pri Esperanto, kaj sen rimarkebla signo pri nia esperantisteco. La problemo estas, ke tro rekta pritrakto de Esperanto riskas puŝi lin formuli, eĉ eble publike aŭ skribe, pliajn senfundamentajn asertojn pri Esperanto kaj enprofundiĝi en la eraron." [[Marko Naoki Lins]] de la [[Komunikadcentro]] timas, ke koleraj mesaĝoj de 'verdaj finvenkistoj' malhelpos al la plibonigo de la publika bildo de Esperanto kaj esperantistoj. "Mi komprenas la konsterniĝon, sed vere ne indas krei novan malamikon de Esperanto. Se vi respondas, bonvole altnivele kaj tre afable respondi al profesoro Chomsky. Nepre ne sendu kolerajn mesaĝojn."|||[http://groups.yahoo.com/group/lingva-demokratio/message/2349 Noam Chomsky: "Esperanto ne estas lingvo"], <br />en diskutgrupo lingva-demokratio |Komunikadcentro ĉe esperanto.org - 15-a de majo, 2003}} ==== "La iluzio ke Esperanto estas lingvo"; oni povas "fari lingvon el tio". (2003) ==== En intervjuo kun Mark Aronoff (marto 2003, antaŭ studentoj) Chomsky diris, ke estas [http://www.interlinguistik-gil.de/wb/media/inti/inti_62+63-d.pdf iluzio, ke Esperanto estas lingvo, sed ne estas] <ref>Interlinguistische Informationen 62/63, 1-2/2007, p. 24 - 26</ref>; citita parte ankaŭ sur [http://goberiko.blogspot.de/2008/04/noam-chomsky-on-esperanto-got.html?m=1 paĝo de Gobbo]. Rimarkindas, ke tuj poste li asertas, ke "Esperanto has a couple of hints that people who know language can use based on their own linguistic knowledge to make a language out of it" (proks.: Esperanto havas kelkajn indikojn, kiujn homoj, kiuj konas lingvon, povas uzi baze de sia propra lingvistika kono por fari lingvon el tio). La kutima kompreno de la Esperanto-evoluo flanke de esperantlingvaj lingvistoj estas ĝuste tio, ke en 1887 la tiama "Esperanto" vere ne estis lingvo (nur lingvoprojekto), sed ke poste okazis, kion ĉi tie priskribis Chomsky: Homoj kun scio pri lingvoj uzis la unuan bazon de Esperanto "por fari lingvon el tio". La esperantlingvaj lingvistoj do povas konsenti kun la eldiroj de Chomsky, se oni interpretas lian uzon de la vorto "Esperanto" kiel "la lingvo-projekto Esperanto de 1887". (Eble Chomsky tamen celas ne la laŭtempan evoluon de lingvo, sed la faktan uzadon en la momento de parolado.) Eble Chomsky ne estis bone informita pri la nuna uzateco de Esperanto; simile supozis ankaŭ Blanke<ref>"Möglicherweise fehlte Noam Chomsky die Zeit, sich mit dem Gegenstand (Esperanto), über den er sich hier äußerte, genauer zu befassen. (DB)" (Eble al Noam Chomsky mankis la tempo por okupiĝi pri la afero (Esperanto), pri kiu li ĉi tie esprimiĝis.) [http://www.interlinguistik-gil.de/wb/media/inti/inti_62+63-d.pdf Interlinguistische Informationen 62-63 (1-2/2007)], p. 26.</ref>. [[Federico Gobbo]] opinias (en 2008), ke [http://goberiko.blogspot.de/2008/04/noam-chomsky-on-esperanto-got.html?m=1 Chomsky eraras] per siaj asertoj; en tiu loko legeblas la teksto de la intervjuo kun Chomsky. Chomsky asertas, ke Esperanto estus "parazita" pri aliaj lingvoj, dum Gobbo substrekas, ke Esperanto estas ''derivita'' de aliaj lingvoj, same kiel la itala estas derivita de la latina (kaj ne parazita). Ankaŭ Jens Stengaard Larsen traktas la intervjuon kaj kritikas erojn (ĉu laŭ Chomsky la hispana estas lingvo aŭ ne?) <ref>[https://uk.groups.yahoo.com/neo/groups/esperantologio/conversations/messages/163 Jens Stengaard Larsen pri Chomsky k. a.]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} en la listo Esperantologio</ref>. ==== Chomsky pri lingvoinventado (2015) ==== Chomsky klarigis en [https://www.youtube.com/watch?v=HZVxcoS1etE&t=19m45s intervjuo], kion laŭ li signifas inventi lingvon kiel Esperanton (2 min. pri Esperanto). Supozeble li volas esprimi, ke Zamenhof ne kreis "lingvon", kiam li kreis la unuan priskribon de Esperanto (tio konformas kun la kutima prijuĝo). Eble Chomsky ne konscias pri la posta uzado de Esperanto, per kiu el la lingvoprojekto laŭ ĝenerala opinio fariĝis lingvo; oni konsciu, ke troveblas multaj asertoj de lingvistoj, laŭ kiuj ekz. Esperanto ne havas librojn aŭ estas tre malmulte uzata. ==== "Esperanto ne estas lingvo" (2017) ==== Al demando, supozeble post prelego, Chomsky respondis, ke estas [https://www.youtube.com/watch?v=XR9oboNAxkI&t=158s "iluzio, ke Esperanto estas lingvo"] kaj li substrekis, ke Esperanto ne estas lingvo. ==== "Esperanto estas lingvo por denaskuloj" (2017) ==== En retletero de la 25-a de nov. 2017 al Lu Wunsch-Rolshoven, kiu antaŭe informis lin pri la milo da Esperanto-denaskuloj, Chomsky skribis: "Esperanto is a language for native speakers, but it is not what is described by the 'grammars of Esperanto.'" (Esperanto estas lingvo por denaskuloj, sed ĝi ne estas tio, kio estas priskribita per la 'gramatikoj de Esperanto'.)<ref>[[Lu Wunsch-Rolshoven]]. Noam Chomsky: "Esperanto estas lingvo por denaskuloj." [https://uea.org/ Revuo [[Esperanto (revuo)|Esperanto]], marto 2018, p. 59]</ref> == Akademiaj atingoj, premioj kaj honoroj == ==Kritiko== == Aŭtoroj pri Chomsky == === Biografioj === ===Aliaj verkoj=== (angla) (2020) Enamul Hogue, ‘The Universal Grammar Theory’. ‘''Noam Chomsky’s contribution to Second Language (SL) Acquisition: A reflection on the Universal Grammar Theory''’ donas bonan klarigon pri la lingva fono de lernado de dua lingvo <ref>(en) ''[https://www.researchgate.net/publication/346052144_Noam_Chomsky%27s_Contribution_to_Second_Language_Acquisition_A_Reflection_on_the_Universal_Grammar_Theory Noam Chomsky’s Contribution to Second Language Acquisition: A Reflection on the Universal Grammar Theory.],'' Researchgate, Novembro 2020</ref>. == Bibliografio == === Lingvistiko === Vidu plenan verkaron ĉe la [http://web.mit.edu/linguistics/people/faculty/chomsky/publications.html hejmpaĝo de Chomsky] de [[MIT]]. * Chomsky ([[1951]]). ''Morphophonemics of Modern Hebrew.'' (''Morfofonemoj de la Moderna Hebrea.'') Magistriĝa tezo, Universitato de Pensilvanio. * Chomsky ([[1955]]). ''Logical Structure of Linguistic Theory.'' (''Logika Strukturo de Lingvoscienca Teorio.'') * Chomsky (1955). ''Transformational Analysis.'' (''Transforma Analizo.'') Doktoriĝa tezo, Universitato de Pensilvanio. * Chomsky, Noam, Morris Halle kaj Fred Lukoff (1956). "On accent and juncture in English." (“Pri akcento kaj kuniĝo en la angla.”) En ''For Roman Jakobson'' (''Por [[Roman Jakobson]]''). Hago: Mouton * Chomsky ([[1957]]). ''Syntactic Structures.'' (''Sintaksaj Strukturoj'') Hago: Mouton. Represo. [[Berlino]] kaj [[Novjorko]] ([[1985]]). * Chomsky ([[1964]]). ''Current Issues in Linguistic Theory.'' (''Nunaj Demandoj en Lingvoscienca Teorio.'') * Chomsky ([[1965]]). ''Aspects of the Theory of Syntax.'' (''Flankoj de la Teorio de Sintakso.'') [[Kembriĝo (Masaĉuseco)|Kembriĝo]] ([[Masaĉuseco]]): La Eldonejo de MIT. * Chomsky (1965). ''Cartesian Linguistics.'' (''Kartezia Lingvoscienco.'') Novjorko: Harper kaj Row. Represo. “Cartesian Linguistics.” Ĉapitro en la ''History of Rationalist Thought''. (''Historio de Raciisma Pensado.'') Lanham (Marilando): Universitata Eldonejo de Usono, [[1986]]. * Chomsky ([[1966]]). ''Topics in the Theory of Generative Grammar.'' (''Temoj en la Teorio de Generativa Gramatiko.'') * Chomsky, Noam kaj Morris Halle (1968). ''The Sound Pattern of English.'' (''La Sonreguloj de la Angla.'') Novjorko: Harper & Row. * Chomsky ([[1968]]). ''Language and Mind.'' (''Lingvo kaj menso.'') * Chomsky ([[1972]]). ''Studies on Semantics in Generative Grammar.'' (''Studoj pri Semantiko en Generativa Gramatiko.'') * Chomsky ([[1975]]). ''The Logical Structure of Linguistic Theory.'' (''La Logika Strukturo de Lingvoscienca Teorio.'') * Chomsky (1975). ''Reflections on Language.'' (''Tekstoj pri Lingvoj.'') * Chomsky ([[1977]]). ''Essays on Form and Interpretation.'' (''Tezoj pri Formo kaj Interpretado.'') * Chomsky ([[1979]]). ''Morphophonemics of Modern Hebrew.'' (''Morfofonemoj de la Moderna Hebrea.'') * Chomsky ([[1980]]). ''Rules and Representations.'' (''Reguloj kaj Reprezentaĵoj.'') * Chomsky ([[1981]]). ''Lectures on Government and Binding: The Pisa Lectures.'' (Prelegoj pri Regado kaj Ligado: La Pizaj Prelegoj.'') Holland: Eldonaĵoj Foris. Represo. 7-a Revizio. Berlino kaj Novjorko: Mouton de Gruyter, 1993. * Chomsky ([[1982]]). ''Some Concepts and Consequences of the Theory of Government and Binding.'' (''Iuj Konceptoj kaj Konsekvencoj de la Teorio de Regado kaj Ligado.'') * Chomsky (1982). ''Language and the Study of Mind.'' (''Lingvo kaj la Studo de la Menso.'') * Chomsky (1982). ''Noam Chomsky on The Generative Enterprise, A discussion with Riny Hyybregts and Henk van Riemsdijk.'' (''Noam Chomsky pri La Generativa Entrepreno, Interparolado kun Riny Hyybregts kaj Henk van Riemsdijk.'') * Chomsky ([[1984]]). ''Modular Approaches to the Study of the Mind.'' (''Modulaj Metodoj al la Studado de la Menso.'') * Chomsky (1986). ''Knowledge of Language: Its Nature, Origin, and Use.'' (''Sciaĵoj pri Lingvo: Ĝia Naturo, Origino kaj Uzado.'') * Chomsky (1986). ''Barriers. Linguistic Inquiry Monograph Thirteen.'' (''Bariloj. Lingvoscienca Enketo Monografo Dek-Tri.) Kembriĝo (Masaĉuseco) kaj [[Londono]]: La Eldonejo de MIT. * Chomsky ([[1993]]). ''Language and Thought.'' (''Lingvo kaj Penso.'') * Chomsky ([[1995]]). ''The Minimalist Program.'' (''La Minimumisma Programo'') Kembriĝo (Masaĉuseco): La Eldonejo de MIT. * Chomsky ([[1998]]). ''On Language.'' (''Pri Lingvo.'') * Chomsky ([[2000]]). ''New Horizons in the Study of Language and Mind.'' (''Novaj Horizontoj en la Studado de Lingvo kaj Menso.'') * Chomsky (2000). ''The Architecture of Language'' (''La Arĥitekturo de Lingvo; Mukherji, k.a., redaktantoj.). * Chomsky ([[2001]]). ''On Nature and Language'' (''Pri Naturo kaj Lingvo''; Adriana Belletti kaj Luigi Rizzi, redaktantoj.). * Chomsky, N. & Place, U.T. (2000). "''The Chomsky-Place correspondence 1993–1994''". (''La Korespondado inter Chomsky kaj Place, 1993—1994.'') Redaktita, kun antaŭparolo kaj sugestitaj legaĵoj, de T. Schoneberger. ''La Analizo de Parola Konduto'', 17, 7—38 === Komputscienco === * Chomsky ([[1956]]). ''Three models for the Description of Language'' (''Tri modeloj por priskribi lingvon.'') I.R.E. Transactions on Information Theory, vol. IT-2, no. 3: 113–124. === Politiko === == En Esperanto == * Noam Chomsky. ''Lingvo kaj menso'', (Serio "Scienca Penso" n-ro 2). Rotterdam, 2010. 188 p. — ISBN 978-92-9017-114-0. * Noam Chomsky. ''Imperiaj ambicioj: Interparoloj pri la mondo post la 11-a de septembro''. Rotterdam, 2013. 160 p. — ISBN 978-90-902766-6-3 *Serio en kvin partoj pri la verkaro de Noam Chomsky, fare de Fernando Pita, en: [[Literatura Foiro]], 2019-2020 == Filmo == ==Intervjuoj== {{Projekto vizaĝoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Herbert Schiller]] * [[ATTAC]] == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|q=Noam Chomsky}} === Sekvoj de "Esperanto ne estas lingvo" === * [http://www.ipernity.com/blog/34592/61247 Noam Chomsky kaj literoj. Optimisma strofeto. Aliaj tekstoj], Blogo de Blazio VAHA, la 4-an de majo 2008 * [http://www.ipernity.com/blog/jens_s_larsen/68426 Komento al unu prelego], Blogo de Jens S. Larsen, la 1-an de junio 2008 * [http://samide.over-blog.com/article-7182187.html Pri lingvista stulteco]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, blogo de Gildas, la 13-an de oktobro 2007 * [http://ca.lernu.net/komunikado/forumo/temo.php?t=549 Noam Chomsky pensas ke la lingvo Esperanto ne estas... lingvo!]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; kataluna forumo de lernu, la 13-an de marto 2007. * [http://groups.yahoo.com/group/lingva-demokratio/message/2349 Noam Chomsky: "Esperanto ne estas lingvo"]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, diskutgrupo 'por Esperanto kaj lingva demokratio', la 15-an de majo 2003 * <s>http://lingvo.org/eo/3/316</s> Noam Chomsky: 'Esperanto ne estas lingvo' (2003), ofte menciita fonto ne plu trovebla eĉ en arkivo === Aliaj paĝoj pri Chomsky kaj Esperanto === * Alessio Giordano, ''Neŭrolingvistiko aŭ la kaŝita revolucio'', recenzo pri la libro ''Lingvo kaj Menso'' de Noam Chomsky, Esperanto-traduko, 2010, eld. UEA, En: [[Literatura Foiro]], n-ro 308, decembro 2020, paĝoj 368-371. * Fernando Pita, Chomsky hodiaŭ: la aŭtuno de l'patriarko, En: [[Literatura Foiro]], n-ro 308, decembro 2020, paĝoj 364-367 * [http://www.liberafolio.org/2007/chomskylibro Intervju-libro de Chomsky aperis en Esperanto], [[Libera Folio]], la 22-an de julio 2007. * [http://www.bonalingvo.org/index.php/Noam_Chomsky_-_Imperial_Ambitions Noam Chomsky - Imperial Ambitions] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111125082546/http://www.bonalingvo.org/index.php/Noam_Chomsky_-_Imperial_Ambitions |date=2011-11-25 }}, intervjuo tradukita al Esperanto legebla rete. * {{citaĵo el la reto | url = http://stanobelov.blogspot.ru/2016/12/imperiaj-ambicioj-de-noam-chomsky-legu.html | titolo = “Imperiaj ambicioj” de Noam Chomsky: legu nepre, konsentu laŭplaĉe | titolo-aldono = | alirdato = 2017-09-18 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = [[Stanislavo Belov]] | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2013-09-21 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Blogger]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20170918172304/http://stanobelov.blogspot.ru/2016/12/imperiaj-ambicioj-de-noam-chomsky-legu.html | arkivdato = 2017-09-18 | citaĵo = }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Chomsky, Noam}} <!--[[Kategorio:G7 Welcoming Committee Records]]--> [[Kategorio:Noam Chomsky| ]] [[Kategorio:Analizaj filozofoj]] [[Kategorio:Anarkiistaj intelektuloj]] [[Kategorio:Aŝkenazoj]] [[Kategorio:Universitato de Pensilvanio]] [[Kategorio:Masaĉuseca Instituto de Teknologio]] [[Kategorio:Filadelfianoj]] [[Kategorio:Filozofoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Filozofoj de menso]] [[Kategorio:Fonologoj]] [[Kategorio:Generativa lingvoscienco]] [[Kategorio:Honoritoj Guggenheim]] [[Kategorio:Judaj anarkiistoj]] [[Kategorio:Juda kontraŭcionismo]] [[Kategorio:Judaj sciencistoj]] [[Kategorio:Judaj verkistoj]] [[Kategorio:Kognosciencistoj]] [[Kategorio:Membroj de la Industriaj Laboristoj de la Mondo]] [[Kategorio:Membroj de la Reĝa Societo de Kanado]] [[Kategorio:Membroj de la Serba Akademio de Artoj kaj Sciencoj]] [[Kategorio:Porpledantoj de dunacia solvo]] [[Kategorio:Raciistoj]] [[Kategorio:Sintaksistoj]] [[Kategorio:Propagandoteoriistoj]] [[Kategorio:Usonaj aktivuloj kontraŭ la Vjetnama milito]] [[Kategorio:Usonaj anarkiistoj]] [[Kategorio:Usonaj ateistoj]] [[Kategorio:Usonaj judoj]] [[Kategorio:Usonaj kontraŭmilitaj aktivuloj]] [[Kategorio:Usonaj kontraŭimpostistoj]] [[Kategorio:Kontraŭcionismo en Usono]] [[Kategorio:Usonaj lingvistoj]] [[Kategorio:Kritikistoj de postmodernismo]] [[Kategorio:Usonaj socialistoj]] [[Kategorio:Komunikadaj esploristoj]] [[Kategorio:Filozofoj pri lingvo]] [[Kategorio:Kontraŭkorporaciaj aktivuloj]] [[Kategorio:Nuntempaj filozofoj]] [[Kategorio:Usonaj politikaj verkistoj]] [[Kategorio:Kritikistoj de marksismo]] [[Kategorio:Nova maldekstro]] rpqoge0pr31wa3wxmtuz9ymalxsh0aw 0 31951 9418588 9245109 2026-07-02T08:48:12Z Blahma 716 /* Eksteraj ligiloj */ ja dum multaj jaroj jam refunkcias la retejo en nova loko 9418588 wikitext text/x-wiki {{Informkesto renkontighoj | mallonge = REF | plennome = Renkontiĝo de Esperantistaj Familioj | regiono = [[Eŭropo]] | periodo = somero | organizanto = diversaj | fondiĝodato = [[1978]] | celgrupo = familioj | urlinfo = [https://familioj.miraheze.org/ Esperantistaj familioj] | urlfoto = [https://web.archive.org/web/20110425014545/http://familioj.komputilo.org:80/ref2005fotoj.html REF 2005] }} '''Renkont(iĝ)o de Esperantistaj Familioj''' aŭ mallonge '''REF''' estas tradicia ĉiujara renkontiĝo de Esperantaj familioj kun infanoj, kiuj aktive aŭ pasive uzas Esperanton en la familia vivo. La ĉefa ideo de REF estas, ke ĝi estas komuna aranĝo de ĉiuj familioj, por ĉiuj kune. En la kreado kaj realigo de la programo tial aktive partoprenas ĉiuj gepatroj. Tio montriĝas ne nur en la preparado de la programeroj mem, sed ankaŭ en neformala, persona komunikado kun infanoj de aliaj gepatroj. Tiel la infanoj unuflanke aŭdas kaj spertas alian lingvaĵon ol la gepatran kaj aliflanke sentas sin kvazaŭ en parenca medio kun multaj ge[[onklo]]j. Se vi volas esti regule informita pri la organizado de la venonta REF, aliĝu al la grupo REFanoj ĉe Google Groups. == Pasintaj kaj planitaj renkontiĝoj == (-a: Kiom-a | F: nombro de Familioj | L: nombro de Landoj | H: nombro de Homoj | T: nombro de Tagoj) {| class="wikitable sortable" |- ! -a !! Urbo !! Lando !! Jaro !! F !! L !! H !! Organizantoj !! T |- | 1 || [[Hódmezővásárhely]] || {{HUN}} || 1979 || 7 || 4 || 25 || Csiszár || 7 |- | 2 || [[Szombathely]] || {{HUN}} || 1980 || 10 || 4 || 27 || Wacha || 7 |- | || Krom-REF Pápa || {{HUN}} || 1981 || 14 || 9 || 94 || Csiszár || 7 |- | 3 || Žilina || {{SVK}} || 1981 || 11 || 5 || 29 || Csiszár+slovakoj || 7 |- | 4 || Augusztin-tanya || {{HUN}} || 1982 || 5 || 3 || 18 || Csiszár || 7 |- | 5 || Sümeg || {{HUN}} || 1983 || 15 || 16 || 74 || Csiszár || 7 |- | 6 || [[Veszprém]] || {{HUN}} || 1984 || 13 || 6 || 42 || Csiszár || 7 |- | 7 || Pag || {{HRV}} || 1985 || 6 || 4 || 27 || Tišljar || 7 |- | 8 || Zagornik || {{POL}} || 1986 || 12 || 6 || 39 || Pochanke || 7 |- | 9 || [[Őriszentpéter]] || {{HUN}} || 1987 || 13 || 7 || 46 || Csiszár || 7 |- | 10 || Szentgotthárd || {{HUN}} || 1988 || - || 9 || - || Csiszár || 7 |- | 11 || [[Győr]] || {{HUN}} || 1989 || 21 || 9 || 63 || Horvath || 8 |- | 12 || Slovaka Paradizo || {{SVK}} || 1990 || 18 || 7 || 56 || Reinvart || 7 |- | 13 || [[Őriszentpéter]] || {{HUN}} || 1991 || 15 || 8 || 48 || Csiszár || 7 |- | 14 || [[Őriszentpéter]] || {{HUN}} || 1992 || 14 || 9 || 45 || Csiszár || 7 |- | 15 || Sümeg || {{HUN}} || 1993 || 16 || 9 || 51 || Csiszár || 7 |- | 16 || [[Maribor]] || {{SVN}} || 1994 || 20 || 8 || 60 || Tišljar Pajo || 7 |- | 17 || Tata || {{HUN}} || 1995 || 23 || 7 || 76 || Besenyei Anna || 7 |- | 18 || [[Bratislava]] || {{SVK}} || 1996 || 25 || 13 || 78 || Reinvart || 8 |- | 19 || [[Savudrija]] || {{HRV}} || 1997 || 19 || 10 || 65 || Tišljar-Jagnjic || 14 |- | 20 || [[Mosonmagyaróvár]] || {{HUN}} || 1998 || 22 || 12 || 73 || Slezák || 7 |- | 21 || Przytok || {{POL}} || 1999 || 11 || 8 || 32 || Knabe+Lu Wunsch || 14 |- | 22 || [[Vác]] || {{HUN}} || 2000 || 13 || 8 || 52 || Bagó || 14 |- | 23 || [[Savudrija]] + FF || {{HRV}} || 2001 || - || - || 72 || Tišljar-Jagnjic || 14 |- | 24 || [[Sikonda]] || {{HUN}} || 2002 || 20 || 11 || 72 || Slezák || ? |- | 25 || [[Kastelo Greziljono]], [[Baugé-en-Anjou|Baugé]] || {{FRA}} || 2003 || 21 || 11 || 79 || Schumann || 7 |- | 26 || Mali Iđoš-Kishegyes || {{SRB}} || 2004 || 24 || 10 || 92 || Csőke || 8 |- | 27 || [[Cierzpięty]], Piecki || {{POL}} || 2005 || 19 || 11 || 79 || Sözüer || 10 |- | 28 || Pilský Mlýn, Písek || {{CZE}} || 2006 || 26 || 11 || 93 || Dvořák(ová) || 14 |- | 29 || Nagyvisnyó || {{HUN}} || 2007 || 20 || 10 || 68 || Vas-Szegedi Julianna || 14 |- | 30 || [[Kastelo Greziljono]], [[Baugé-en-Anjou|Baugé]] || {{FRA}} || 2008 || 20 || 13 || 74 || Schumann || 7 |- | 31 || Mali Iđoš-Kishegyes || {{SRB}} || 2009 || 24 || 14 || 79 || Csőke || 12 |- | 32 || Stara Sušica || {{HRV}} || 2010 || 15 || 11 || 59 || Radovanović, Filipčić || 14 |- | 33 || [[Lesjöfors]] || {{SWE}} || 2011 || 13 || 12 || 51 || Lundberg || 10 |- | 34 || [[Sayda]] || {{DEU}} || 2012 || 22 || 12 || 69 || Diestel, Schlesinger || 12 |- | 35 || [[Kastelo Greziljono]], [[Baugé-en-Anjou|Baugé]] || {{FRA}} || 2013 || 25 || 10 || 80 ||Hurstel || 7 |- | 36 || [[Lesjöfors]] || {{SWE}} || 2014 ||9||9||33|| Petrović Lundberg || 10 |- | 37 || [[Esztergom]]-[[Búbánatvölgy]] || {{HUN}} || 2015 || 20 || 12 || 61 || Dévai, Acsádi || 11 |- | 38 || Fužine || {{HRV}} || 2016 || 20 || 12 || 71 || Radovanović, Filipčić || 11 |- | 39 || [https://familioj.wikispaces.com/Urbeto+Rudnik Rudnik] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180319000226/http://familioj.wikispaces.com/Urbeto+Rudnik |date=2018-03-19 }} || {{SRB}} || 2017 || 14 || 12 || 46 || Petrović, Lundberg | 10 |- | 40 || [[Mühlhausen (Turingio)]] || {{DEU}} || 2018 || 20 || 10 || 67 || Weemeyer || 11 |- | 41 || [[Mühlhausen (Turingio)]] || {{DEU}} || 2019 || 24 || 10 || 73 || Weemeyer kaj Zesch || 11 |- | 42 || [[Gosau]] || {{AUT}} || 2021 || 8 || 6 || 29 || Cramer || 10 |- | 43 || [[Hegyhátszentjakab]]|| {{HUN}} || 2022 || 8 || 5 || 35 || Acsádi || 11 |- | 44 || [[Kastelo Greziljono]], [[Baugé-en-Anjou|Baugé]] (kun la Verdaj Skoltoj) || {{FRA}} || 2023 || 15 || 8 || 71 || Godivier, Cramer, Weemeyer || 11 |- | 45 || [[Geyer]] || {{DEU}} || 2024 || 18 || 8 || 62 || Zesch, Weemeyer || 11 |- | 46 || [[Kastelo Greziljono]], [[Baugé-en-Anjou|Baugé]] || {{FRA}} || 2025 || 15 || 7 || 48 || Godivier, Schumann || 11 |- | 47 || [[Kaprálův mlýn]] || {{CZE}} || 2026 || ? || ? || ? || ? || 11 |} == REF 2023 == La 44-a REF okazis de la 25-a de julio ĝis la 4-a de aŭgusto 2023 en [[Kastelo Grezijono]], Baugé, Francio. Retpaĝo: [https://familioj.miraheze.org/wiki/REF_2023] == REF 2022 == La 43-a REF okazis inter la 21-a kaj la 31-a de julio 2022 en [[Hegyhátszentjakab]] (Hungario). Ĝin organizis Veronika Acsádi. Retpaĝo: [https://familioj.miraheze.org/wiki/REF_2022] == REF 2021 == La 42-a REF estis origine planita por inter la 22-a de julio kaj la 1-a de aŭgusto 2021 en [[Ispánk]] (Hungario) kun ĉeforganizantino Veronika Acsádi, sed ne povis okazi tie pro vojaĝlimigoj en Hungario rilataj la [[kronviruso|kronvirusa pandemio]]. La plano por REF en Hungario estis prokrastita al julio 2022. Anstataŭe REF okazis de la 2-a ĝis la 11-a de aŭgusto 2021 en [[Gosau]] (Aŭstrio). Ĝi estis malpli granda ol kutime kaj estis lastmomente organizita de familio Cramer kun helpo de aliaj partoprenantoj. == REF 2020 == La 42-a REF estis planita por inter la 23-a de julio kaj la 2-a de aŭgusto 2020 en [[Ispánk]] (Hungario) kun ĉeforganizantino Veronika Acsádi, sed ne okazis pro la [[kronviruso]] kaj estis prokrastita al julio 2021.<ref>[https://www.facebook.com/EsperantoIlustrita/posts/3339525459431703/ Anonco ĉe Fejsbuko]</ref> == REF 2019 == La 41-a REF okazis inter la 22-a de julio kaj la 1-a de aŭgusto 2019 en la sama urbo kiel en la antaŭa jaro, [[Mühlhausen (Turingio)]] (Germanio). Ĝin organizis Carolin kaj Robert Weemeyer kaj Felix Zesch. Retpaĝo: [https://familioj.miraheze.org/wiki/REF_2019] == REF 2018 == La 40-a REF okazis inter la 21-a kaj la 31-a de julio 2018 en [[Mühlhausen (Turingio)]] (Germanio). Ĝin organizis Carolin kaj Robert Weemeyer. Retpaĝo: [https://familioj.miraheze.org/wiki/REF_2018] == REF 2017 == La 39-a REF okazis inter la 21-a kaj la 31-a de julio en Rudnik (Serbio). Ĝin organizis Radojica Petrović kaj Sonja Petrović-Lundberg. Retpaĝo: [https://familioj.miraheze.org/wiki/REF_2017] == REF 2016 == La 38-a REF okazis inter la 18-a kaj la 29-a de julio en Fužine en Kroatio. Ĝin organizis familio Radovanović/Filipčić. Retpaĝo: [https://familioj.miraheze.org/wiki/REF_2016] == REF 2015 == La 37-a REF okazis inter la 15-a kaj la 26-a de julio en Esztergom Búbánatvölgy en Hungario. Ĝin organizis Veronika Acsádi kaj Krisztina Dévainé Gede. Retpaĝo: [https://familioj.miraheze.org/wiki/REF_2015] == REF 2014 == La 36-a REF okazis inter la 1-a kaj la 10-a de aŭgusto en la Esperanto-Domo en Leŝeforso en Svedio. Ĝin organizis Hokan Lundberg kaj Sonja Petrović Lundberg. Retpaĝo: [https://familioj.miraheze.org/wiki/REF_2014] == REF 2013 == La 35-a REF en okazis inter la 27-a de julio kaj la 3-a de augusto ree en la [[kastelo Grezijono]]. Ĝin organizis familio Hurstel. Retpaĝo: [https://familioj.miraheze.org/wiki/REF_2013]. Kelkaj familioj plilongigis sian restadon kaj partoprenis Festan Semajnon por infanoj kaj familioj [http://gresillon.org/spip.php?article106] == REF 2012 == La 34-a REF okazis inter la 29-a de julio kaj la 10-a de augusto ĉe la urbo [[Sayda]] en la federacia lando [[Saksio]] de [[Germanio]]. La renkontiĝo estas organizita de Christine Brücker, Constanze Schlesinger, Lars Sözüer kaj [[Wolfram Diestel]]. Retpaĝo: [https://familioj.miraheze.org/wiki/REF_2012] == REF 2011 == La 33a REF okazis inter la 22-a kaj la 31-a de julio en la Esperanto-Domo en Leŝeforso en Svedio. Ĝi estis organizata de Hokan Lundberg kaj Sonja Petrović Lundberg. Retpaĝo: [http://vikio.ikso.net/ref2011] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101215022207/http://vikio.ikso.net/ref2011 |date=2010-12-15 }} Fotoj: [https://picasaweb.google.com/100796337976141717405/11Ref] == REF 2010 == La 32-a REF okazis inter la 25-a de julio kaj la 8-a de aŭgusto 2010 en la infanripozejo/kasteleto Stara Sušica en [[Kroatio]], en la montara regiono Gorski Kotar duonvoje inter Zagreb kaj Rijeka. Ĝi estis organizata de Vanja Radovanović el Zagrebo. Retpaĝo: [http://www.esperanto.hr/ref.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100405234949/http://www.esperanto.hr/ref.htm |date=2010-04-05 }} == REF 2009 == La REF 2009 okazis de la 3-a ĝis la 15-a de aŭgusto 2009 en la [[hungara|hungarlingva]] vilaĝo [[Mali Idjoŝ]] en [[Vojvodino]] en [[Serbio]]. Jen la hejmpaĝo de la [http://www.kishegyes.rs/esperanto/ Renkontiĝo de Esperantistaj Familioj (REF) 2009]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. == REF 2008 == La 30-a REF 2008 ree okazis en la [[kastelo Grezijono]]. Ĝi estis organizita de [[Bert Schumann]]. Jen ĝiaj [http://bertosch.free.fr/ref2008/index.html hejmpaĝo] kaj [http://esperu.ru/REF/2008/ fotaro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170302181422/http://esperu.ru/REF/2008/ |date=2017-03-02 }}. == REF 2007 == La REF 2007 okazis inter 22.7. kaj 4.8.2007 en [[Nagyvisnyó]] en orienta Hungario, por esti geografie pli facile atingebla ankaŭ por event. novaj E-familioj el orienta kaj sudorienta Eŭropo.- == REF 2006 == [[Dosiero:REF_2006_komuna_foto.JPG|eta|REF 2006 - komuna foto]] La 28-a renkontiĝo okazis inter la [[15-a de julio|15-a]] kaj [[29-a de julio]] en [[Pilský Mlýn]] apud [[Sedlice]] ([[Ĉeĥio]], [[Sudbohemia regiono]]). Ĝin partoprenis entute 86 personoj (inter ili pli ol 40 ĉiuaĝaj infanoj) el 11 landoj de [[Eŭropo]] (15 kompletaj familioj, 6 duonfamilioj, 1 paro kaj 4 unuopuloj alfabetvicorde el [[Belgio]], [[Britio]], Ĉeĥio, [[Danio]], [[Hungario]], [[Francio]], [[Germanio]], [[Kroatio]], [[Norvegio]], [[Pollando]] kaj [[Svislando]]). === Aktivaĵoj === Post ĉiutaga antaŭtagmeza kantado okazadis manlaboraj kursetoj - produktado kaj ornamado de papero, dratado, origamio, kirigamio, ornamado de T-ĉemizoj, konstruado de kasteloj el kartono ktp. Pro granda sukceso jam la trian jaron denove okazis ornamado de marcipankuketoj, kiujn infanoj tuj post la ekspozicieto povis mem formanĝi aŭ donaci. Malgrandaj infanoj povis ĝui en sia ludĉambro plurfoje posttagmanĝan fabellegadon kaj vesperan fabelprojekciadon (plej furoris famaj ĉeĥaj filmetoj pri "Talpeto", sukceson havis ankaŭ tutvespera filmfabelo "Lotrando kaj Zubejda", kiun esperante komplete subtitoligis membroj de [[Ĉeĥa Esperanto-Junularo|Ĉeĥa esperanto-Junularo]]. Pluraj knabinoj partoprenis en la Fabela ateliero, en kiu ili mem elpensis, enkomputiligis kaj eĉ surscenigis propran fabelon; kelkaj aliaj infanoj ekz. mem kreis siajn proprajn ilustritajn libretojn en Esperanto. Krom populara ŝak- kaj tablotenisa turniro, banado kaj remado en apuda fiŝlago, instruado de sudoku, netradiciaj olimpikoj kaj futbala matĉo infanoj kontraŭ gepatroj oni multe ĝuis ankaŭ t.n. homan futbalon, dum kiu oni ne ludis kun pilko, sed la golo estis atribuita, se iu ludanto sukcesis netuŝite trakuri la golejon. Ne mankis ankaŭ diversaj travivaĵludoj en la naturo, nokta kuraĝludo, dum kiu la infanoj vizitis la arbaran spiriton en lia kabanaĉo kaj dum kies preparado bone amuziĝis ankaŭ la plenkreskuloj ktp. Vespere oni lernis komune danci diversajn popolajn kaj latinamerikajn dancojn (plejparte kun vive ludata muziko), ĝuis teatraĵetojn, preparitajn de la partoprenantoj mem, rostis [[bongustaĵo]]jn sur la bivakfajro, spektis E-filmojn, vojaĝprezenton pri Islando, sed ankaŭ simple kartludis aŭ babilis sub stelbrila nokta ĉielo .... === Ekskursoj === Ankaŭ la karaktero de la ekskursoj estis laŭeble adaptita al bezonoj kaj interesoj de infanoj: ekz. dum la vizito de la proksima urbo [[Písek]] ne okazis kutima promenado kun ĉiĉerono, sed kreiĝintaj grupetoj trairis mem laŭ la priskribo kaj mapo la itineron kaj solvis taskojn de la urba serĉludo. Same en la bestoĝardeno la infanoj devis pli atente rigardi, ĉar ilia premiota tasko estis trovi, kiu el la dek fotitaj bestoj en la bestoĝardeno tute ne troviĝas .... Unu el ĉi-jaraj REF-novaĵoj, preparitaj de la lokaj organizantoj, estis granda ludo, daŭranta dum la tuta aranĝo, dum kiu la infanoj helpis resanigi fabelan,Esperante-parolantan karpon Jakobon, loĝantan en la apuda fiŝlago, per siaj agoj kolektante monon por la mirakla kuracakvo. Krome pro aktiva partopreno en unuopaj programeroj ili ricevis de la karpo fabelan monon, kiun ili povis la lastan tagon uzi dum aĉetado en porinfanaj butikoj kun diversaj bongustaĵoj kaj ludiloj. === Muzikumado === Sendube nelastvice jam tradicia parto de REFoj estas komuna muzikludado - la muzikemaj partoprenantoj (plenkreskuloj kune kun la infanoj) ĉi-jare per komunaj fortoj i.a. okazigis eĉ du koncertojn, unu pri renesanca muziko en la kasteleto [[Kratochvíle]], kaj unu diversstilan publikan koncerton en la urbo [[Písek (Písek)|Písek]]. === Organizintoj === Organizinta familio estas [[Pavla Dvořáková|Pavla kaj Vladimir Dvorak]] el [[Písek (Písek)|Písek]]. La retpaĝon de REF 2006 eblas vidi en http://www.ref.esperanto.cz === Literaturo === DVOŘÁKOVÁ, Pavla. ''(La 28-a) Renkontiĝo de Esperanto-Familioj la unuaj fojon en sia historio okazis en Ĉeĥio''. En: [[Starto]], 2006- n-ro 3, pp. 83-85 ([http://www.literatura.bucek.name/starto/starto306.pdf]) == REF 2005 == En 2005 13 - 23-a de julio okazis REF en la feriejo "Stanica Wodna" ĉe la lago "Mokre", Mazurio, norda [[Pollando]]. Informojn: PHU Stanica Wodna S.C., Ośrodek Sportowo - Turystyczny, Cierzpięty, PL-11-710 Piecki, Pollando Jen ĝia [https://web.archive.org/web/20110424220746/http://familioj.komputilo.org/ref2005.html hejmpaĝaro] kaj la [https://web.archive.org/web/20110425014545/http://familioj.komputilo.org/ref2005fotoj.html fotaro]. == REF 2004 == [[Dosiero:REF_2004_komuna_foto.JPG|eta|REF 2004 - komuna foto]] En 2004, inter la 31-a de julio ĝis la 7-a de aŭgusto 2004 okazis en Mali Idjoš, aŭtonoma provinco en [[Serbio]], la 26-a Renkontiĝo de Esperantistaj Familioj. Partoprenis ĝin 92 familianoj, el kiuj 51 infanoj el 10 landoj. Okazis du interesaj ekskursoj al Subotica kaj al la lago Palič, kie troviĝas alloga zooĝardeno. La ĉiutaga gazeto [[Dnevnik]] aperigis la [[15-an de aŭgusto]] preskaŭ tutpaĝan artikolon pri REF kun la titolo Parolu Esperanton por ke ĉiu komprenu vin. Por la renkontiĝo estis farita bela kolora afiŝo. == REF 2003 == Inter la 5-a kaj 12-a de julio, la renkontiĝo okazis en [[Kastelo Grezijono]] en [[Francio]]. Jen ĝia [http://familioj.komputilo.org/ref2003.htm hejmpaĝaro] ([https://web.archive.org/web/20110802051452/http://familioj.komputilo.org:80/ref2003.htm web archive]), jen [http://bertosch.free.fr/ref2003fotoj/index.html fotopaĝaro]. == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://familioj.miraheze.org/wiki/REF Retpaĝaro de REF kun plena listo de la jaroj] * [https://stelachiamnurkritikas.wordpress.com/2018/08/03/simple-stela/ Raporto pri REF 2018] sur la blogo ''Stela ĉiam nur kritikas'' * [https://www.youtube.com/watch?v=M7w2dZ2cwp4 Denaskuloj en danĝero], fabelo kaj filmeto kreita dum REF 2018 en Mühlhausen, Germanio * [https://www.youtube.com/watch?v=b2O2xvWnr_Y& La lupdraka ludo kaj la timema princo], fabelo kaj filmeto kreita dum REF 2019 en Mühlhausen, Germanio {{Ĉefaj renkontiĝoj}} {{Unua}} [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj aperintaj en 1979]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Eŭropo]] [[Kategorio:Denaskaj esperantistoj]] 6zx9dzb19cjy05539527hwiymew6lm0 0 34644 9418297 9114386 2026-07-01T19:56:56Z Pettend 214084 Ŝanĝis la bildon, aldonis etimologion kaj geografon 9418297 wikitext text/x-wiki {{Ne konfuzu|Mikronezio}} {{Informkesto geografiaĵo|ekoregiono |bildo= Macaronesia location.svg |priskribo de bildo= Makaroneziaj insul(ar)oj |regiono-ISO=XA |mapo=Makaronezio (eo).svg |mapo1 lokumilo = iso |zomo=4 }} '''Makaronezio''' estas kolektiva nomo por la insularoj situantaj en la [[Norda Atlantika Oceano]], relative proksime al [[Suda Eŭropo]] kaj [[Nordafriko]].<ref>{{Cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/where-is-macaronesia.html|title=Where is Macaronesia?|access-date=2026-07-01|language=en}}</ref> Ĉi tiuj insuloj ankaŭ distingiĝas kiel aparta [[flaŭra regno]] aŭ [[bioregiono]] sub la nomo Makaronezio. En tiu senco, Makaronezio estas parto de la norda flaŭra regno ([[Holarktiso]]). == Partoj == Makaronezio konsistas el kvin insularoj: * {{Acoroj}} * {{Kanarioj}} * [[Dosiero:Flag of Madeira.svg|20px|link=]]&nbsp;[[Madejro]] kun: **[[Porto Santo]], **[[Desertas-insuloj]], **[[Sovaĝaj Insuloj]] ({{lang-pt|Ilhas Selvagens}}) * {{Kaboverdo}} Politike la Kanarioj apartenas al [[Hispanio]]. Kaboverdo [[Portugala Kaboverdo|sendependiĝis]] de [[Portugalio]] en [[1975]]. La aliaj insularoj apartenas al Portugalio. == Etimologio == {{Vidu ankaŭ|Fortuninsuloj}} La nomo ''Makaronezio'' estis origine uzata de antikvaj grekaj [[geografoj]] por aludi al iuj ajn insuloj okcidente de la [[Ĝibraltara Markolo]]. Ĝi devenas de la grekaj vortoj signifantaj "insuloj de la fortuno" ({{Lang-grc|μακάρων νῆσοι, makárōn nēsoi}}). La termino ĉesis uziĝi ĝis ĝi estis revivigita en 1917 kun sia nuna signifo. == Geografo == La insuloj de Makaronezio estas [[Vulkano|vulkanaj]] laŭ origino, kaj oni supozas, ke ili estas la produkto de pluraj geologiaj [[Varma punkto|varmaj punktoj]].<ref name="auto">{{Cite book |date=1 January 2021 |chapter=North-East Atlantic Islands: The Macaronesian Archipelagos |chapter-url= https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780081029084000278 |pages=674–699 |doi=10.1016/B978-0-08-102908-4.00027-8 |title=Encyclopedia of Geology |last1=Carracedo |first1=Juan Carlos |last2=Troll |first2=Valentin R. |isbn=9780081029091 |s2cid=226588940}}</ref> Pro la geografia loko, la Makaroneziaj montoj reprezentas vastan gamon da [[klimato]]j. Ĉi tiuj klimatoj inkluzivas [[Oceana klimato|oceanajn]], [[Mediteranea klimato|mediteraneajn]] kaj humidajn [[Subtropiko|subtropikajn]] klimatojn en la [[Acoroj]]; la tropikajn [[savanoklimato]]jn en [[Madejro]]; la [[Arida klimato|aridajn]] kaj [[Duonarida klimato|duonaridajn]] klimatojn en la Kanarioj;<ref>{{cite web |url= https://www.aemet.es/documentos/es/conocermas/recursos_en_linea/publicaciones_y_estudios/publicaciones/2Atlas_climatologico/Atlas_Clima_Macaronesia___Baja.pdf |title=Macaronesian Climate Atlas |website=Aemet.es |access-date=28 February 2021}}</ref> kaj [[Tropika klimato|tropikan]] klimaton en [[Kaboverdo]]. === Flaŭro kaj faŭno === [[Dosiero:Levada do Caldeirão Verde, Madeira (09611).jpg|eta|Restantaj areoj de la minacata [[Laŭrisilvaj arbaroj|laŭrisilva]] [[praarbaro]] de Makaronezio, krom en Kaboverdo, estas [[Reto Natura 2000|protektitaj per EU-juro]] ekde 2001.]] En iuj lokoj, ekzistas varioj en klimato pro la [[Pluvombro|pluvombra]] efiko. La [[laŭrisilvaj arbaroj]] de Makaronezio estas tipo de monta [[nebularbaro]] kun [[Relikvo (biologio)|relikvaj]] plantospecioj de [[vegetaĵaro|vegetaĵara]] tipo, kiu origine kovris grandan parton de la [[Mediteranea Baseno]], kiam la klimato de tiu regiono estis pli humida. Ĉi tiuj plantospecioj, multaj el kiuj estas [[endemio|endemiaj]], evoluis por adaptiĝi al la variaj klimataj kondiĉoj de la insuloj. La Makaroneziaj insuloj havas [[biogeografio]]n unikan en la mondo. Ili estas hejmo al pluraj apartaj plantaj kaj bestaj komunumoj. Rimarkinde, la [[saltaraneo]]-genro {{Lang-la|[[Macaroeris]]}} estas nomita laŭ Makaronezio. Ĉar neniu el la Makaroneziaj insuloj iam estis parto de iu ajn kontinento, ĉiuj indiĝenaj plantoj kaj bestoj atingis la insulojn per longdistanca [[Biologia disiĝo| disiĝo]]. [[Laŭrisilvaj arbaroj]], nomitaj ''laurisilva'', iam kovris la plejparton de la Acoroj, Madejro kaj partoj de la Kanarioj je alteco inter 400 kaj 1 200 metroj, la orientaj Kanarioj kaj Kabo-Verdo estas tro sekaj. == Vidu ankaŭ == * [[Fortuninsuloj]] * [[Atlantiko]] * [[Varma punkto]] * [[Laŭrisilva arbaro]] * [[Vulkaninsulo]] * [[Specialaj teritorioj de membroj de la Eŭropa Ekonomia Areo]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Atlantiko}} [[Kategorio:Vulkanoj]] [[Kategorio:Insuloj]] [[Kategorio:Makaronezio]] ceevks6y8c2fc0loi576uroebjrkgnm 0 43425 9418337 9017262 2026-07-01T21:16:43Z ThomasPusch 1869 + 2 referencoj 9418337 wikitext text/x-wiki {{unua}} {{informkesto homo}} '''Maria BECKER-MEISBERGER''' (naskiĝis en [[1925]], mortis la {{daton|1|majo|1999}} en [[Blieskastel]], [[Germanio]]), estis [[dumviva membro de UEA]]. Lerninte Esperanton en [[1956]], ŝi aktivis loke, i.a. kiel vicprezidanto de [[Sarlanda Esperanto-Ligo]] ([[1973]]-[[1974]]). Dum pli ol 10 jaroj ŝi verkis kuirrubrikon de [[Monato (gazeto)|MONATO]], el kiu rezultis la [[libro]] ''[[Internacie kuiri]]'' (eldonita ĉe [[Flandra Esperanto-Ligo]] en [[1990]], diplomita de [[OSIEK]] en [[1998]], dua eldono en [[2000]]). Ŝi germanigis ([[1993]]), kun la edzo [[Günther Becker]], la [[monografio]]n ''[[L'espéranto]]'' de [[Pierre Janton]]. == ''Internacie kuiri'' == Ŝi verkis la kuirlibron ''Internacie kuiri'' en Esperanto en 1990. {{Citaĵo |teksto = Ĉu la receptoj estas facile realigeblaj por eŭropanoj? Ĉu ĉiuj necesaj elementoj estas haveblaj ĉe ni? - Ho jes, ili estas facile realigeblaj por eŭropanoj. Unue, ĉar la plej multaj venis el Eŭropo kaj Ameriko. Due, ĉar la sendintoj aŭ mi mem donis variantojn se necesis. Kaj trie, ĉar en ĉiuj grandmagazenoj en okcidentaj landoj ekzistas sekcio por ekzotikaj nutraĵoj. Sed, mi devas konfesi, ke tri receptojn, verŝajne tre interesaj, el Ĉinio kaj Koreio, mi ne publikigis, ĉar mi ne kapablis kompreni la procedon de la kuirmetodo aŭ tute ne konas la bazajn materialojn, ekz. al mi tute ne konata fiŝo. - Apenaŭ oni volas kredi, ke tiom da receptoj vi mem elprovis hejme. Ĉu ili estas nur ‘oferto’, kiun vi proponas je la respondeco de aliaj homoj? - Escepte de la [[bujabeso]] mi elprovis ĉiujn kaj mia edzo kaj foje ankaŭ gastoj manĝis ilin senriske. Tute ne plaĉis al mi la ‘manioka torto’, farita laŭ mia maniero. Por doni al vi ideon kial mi okaze ne elprovas recepton, mi volas citi ekzemplon. En Monato 1990/1 ni publikigis italan specialaĵon, nomatan Napola sangokremaĵo. Temas pri dolĉa karnavala kremaĵo kun ĉokolado en kiun oni miksas porkan sangon. Kvankam mi manĝas [[budeno]]n, mi ne kapablas labori per sango en la kuirejo. |aŭtoro = [[Radio Polonia]], en [[La Gazeto]] 77, junio 1998, p. 16 <ref>[[La Gazeto]] [http://osiek.org/lagazeto/LG-77/osiek-premio-1998.html 77, junio 1998, p. 16]</ref> |verko = intervjuo de Maria Becker-Meisberger }} == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.literaturland-saar.de/personen/maria-becker-meisbeger/ la retejo ''Literaturland Saar'' mencias la esperantistajn aktivaĵojn, sed fokusigas kaj aparte laŭdas ŝian verkadon en la sarlanda dialekto de la germana] * [https://www.saarland-lese.de/streifzuege/mundartliches/weihnachde-bei-uus-dehaeaem/ kaj la retejo Saarland-Lese (signifo kaj "Sarlanda rikolto" kaj "Sarlando, legu!") punlikigas ekzemplan dialektan poemon de ŝi - "Weihnachde bei uus dehääm", 'kristnasko hejme ĉe ni'] <br/> {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|esperantisto}} {{vivtempo|Becker Meisberger, Maria}} [[Kategorio:Germanaj esperantistoj]] 57acehkjz4980ht09zk8y6xhck0pylb 9418340 9418337 2026-07-01T21:18:50Z ThomasPusch 1869 + plia referenco pri ANB Vieno 9418340 wikitext text/x-wiki {{unua}} {{informkesto homo}} '''Maria BECKER-MEISBERGER''' (naskiĝis en [[1925]], mortis la {{daton|1|majo|1999}} en [[Blieskastel]], [[Germanio]]), estis [[dumviva membro de UEA]]. Lerninte Esperanton en [[1956]], ŝi aktivis loke, i.a. kiel vicprezidanto de [[Sarlanda Esperanto-Ligo]] ([[1973]]-[[1974]]). Dum pli ol 10 jaroj ŝi verkis kuirrubrikon de [[Monato (gazeto)|MONATO]], el kiu rezultis la [[libro]] ''[[Internacie kuiri]]'' (eldonita ĉe [[Flandra Esperanto-Ligo]] en [[1990]], diplomita de [[OSIEK]] en [[1998]], dua eldono en [[2000]]). Ŝi germanigis ([[1993]]), kun la edzo [[Günther Becker]], la [[monografio]]n ''[[L'espéranto]]'' de [[Pierre Janton]]. == ''Internacie kuiri'' == Ŝi verkis la kuirlibron ''Internacie kuiri'' en Esperanto en 1990. {{Citaĵo |teksto = Ĉu la receptoj estas facile realigeblaj por eŭropanoj? Ĉu ĉiuj necesaj elementoj estas haveblaj ĉe ni? - Ho jes, ili estas facile realigeblaj por eŭropanoj. Unue, ĉar la plej multaj venis el Eŭropo kaj Ameriko. Due, ĉar la sendintoj aŭ mi mem donis variantojn se necesis. Kaj trie, ĉar en ĉiuj grandmagazenoj en okcidentaj landoj ekzistas sekcio por ekzotikaj nutraĵoj. Sed, mi devas konfesi, ke tri receptojn, verŝajne tre interesaj, el Ĉinio kaj Koreio, mi ne publikigis, ĉar mi ne kapablis kompreni la procedon de la kuirmetodo aŭ tute ne konas la bazajn materialojn, ekz. al mi tute ne konata fiŝo. - Apenaŭ oni volas kredi, ke tiom da receptoj vi mem elprovis hejme. Ĉu ili estas nur ‘oferto’, kiun vi proponas je la respondeco de aliaj homoj? - Escepte de la [[bujabeso]] mi elprovis ĉiujn kaj mia edzo kaj foje ankaŭ gastoj manĝis ilin senriske. Tute ne plaĉis al mi la ‘manioka torto’, farita laŭ mia maniero. Por doni al vi ideon kial mi okaze ne elprovas recepton, mi volas citi ekzemplon. En Monato 1990/1 ni publikigis italan specialaĵon, nomatan Napola sangokremaĵo. Temas pri dolĉa karnavala kremaĵo kun ĉokolado en kiun oni miksas porkan sangon. Kvankam mi manĝas [[budeno]]n, mi ne kapablas labori per sango en la kuirejo. |aŭtoro = [[Radio Polonia]], en [[La Gazeto]] 77, junio 1998, p. 16 <ref>[[La Gazeto]] [http://osiek.org/lagazeto/LG-77/osiek-premio-1998.html 77, junio 1998, p. 16]</ref> |verko = intervjuo de Maria Becker-Meisberger }} == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.literaturland-saar.de/personen/maria-becker-meisbeger/ la retejo ''Literaturland Saar'' mencias la esperantistajn aktivaĵojn, sed fokusigas kaj aparte laŭdas ŝian verkadon en la sarlanda dialekto de la germana] * [https://www.saarland-lese.de/streifzuege/mundartliches/weihnachde-bei-uus-dehaeaem/ kaj la retejo Saarland-Lese (signifo kaj "Sarlanda rikolto" kaj "Sarlando, legu!") punlikigas ekzemplan dialektan poemon de ŝi - "''Weihnachde bei uus dehääm''", 'kristnasko hejme ĉe ni'] * [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?institution=43ACC_ONB&vid=ONB&tab=default_tab&search_scope=ONB_gesamtbestand&mode=basi&highlight=true&query=any,contains,Maria%20Becker-Meisberger Libroj kaj aliaj dokumentoj] de kaj pri Maria Becker-Meisberger en la [[Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo]] de la [[Aŭstria Nacia Biblioteko]] ({{de}}) <br/> {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|esperantisto}} {{vivtempo|Becker Meisberger, Maria}} [[Kategorio:Germanaj esperantistoj]] 0jvh25hfwlb7qira7m77q3ac1jz11bg 9418341 9418340 2026-07-01T21:20:01Z ThomasPusch 1869 9418341 wikitext text/x-wiki {{unua}} {{informkesto homo}} '''Maria BECKER-MEISBERGER''' (naskiĝis la {{daton|8|decembro|1925}}, mortis la {{daton|1|majo|1999}} en [[Blieskastel]], [[Germanio]]), estis [[dumviva membro de UEA]]. Lerninte Esperanton en [[1956]], ŝi aktivis loke, i.a. kiel vicprezidanto de [[Sarlanda Esperanto-Ligo]] ([[1973]]-[[1974]]). Dum pli ol 10 jaroj ŝi verkis kuirrubrikon de [[Monato (gazeto)|MONATO]], el kiu rezultis la [[libro]] ''[[Internacie kuiri]]'' (eldonita ĉe [[Flandra Esperanto-Ligo]] en [[1990]], diplomita de [[OSIEK]] en [[1998]], dua eldono en [[2000]]). Ŝi germanigis ([[1993]]), kun la edzo [[Günther Becker]], la [[monografio]]n ''[[L'espéranto]]'' de [[Pierre Janton]]. == ''Internacie kuiri'' == Ŝi verkis la kuirlibron ''Internacie kuiri'' en Esperanto en 1990. {{Citaĵo |teksto = Ĉu la receptoj estas facile realigeblaj por eŭropanoj? Ĉu ĉiuj necesaj elementoj estas haveblaj ĉe ni? - Ho jes, ili estas facile realigeblaj por eŭropanoj. Unue, ĉar la plej multaj venis el Eŭropo kaj Ameriko. Due, ĉar la sendintoj aŭ mi mem donis variantojn se necesis. Kaj trie, ĉar en ĉiuj grandmagazenoj en okcidentaj landoj ekzistas sekcio por ekzotikaj nutraĵoj. Sed, mi devas konfesi, ke tri receptojn, verŝajne tre interesaj, el Ĉinio kaj Koreio, mi ne publikigis, ĉar mi ne kapablis kompreni la procedon de la kuirmetodo aŭ tute ne konas la bazajn materialojn, ekz. al mi tute ne konata fiŝo. - Apenaŭ oni volas kredi, ke tiom da receptoj vi mem elprovis hejme. Ĉu ili estas nur ‘oferto’, kiun vi proponas je la respondeco de aliaj homoj? - Escepte de la [[bujabeso]] mi elprovis ĉiujn kaj mia edzo kaj foje ankaŭ gastoj manĝis ilin senriske. Tute ne plaĉis al mi la ‘manioka torto’, farita laŭ mia maniero. Por doni al vi ideon kial mi okaze ne elprovas recepton, mi volas citi ekzemplon. En Monato 1990/1 ni publikigis italan specialaĵon, nomatan Napola sangokremaĵo. Temas pri dolĉa karnavala kremaĵo kun ĉokolado en kiun oni miksas porkan sangon. Kvankam mi manĝas [[budeno]]n, mi ne kapablas labori per sango en la kuirejo. |aŭtoro = [[Radio Polonia]], en [[La Gazeto]] 77, junio 1998, p. 16 <ref>[[La Gazeto]] [http://osiek.org/lagazeto/LG-77/osiek-premio-1998.html 77, junio 1998, p. 16]</ref> |verko = intervjuo de Maria Becker-Meisberger }} == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.literaturland-saar.de/personen/maria-becker-meisbeger/ la retejo ''Literaturland Saar'' mencias la esperantistajn aktivaĵojn, sed fokusigas kaj aparte laŭdas ŝian verkadon en la sarlanda dialekto de la germana] * [https://www.saarland-lese.de/streifzuege/mundartliches/weihnachde-bei-uus-dehaeaem/ kaj la retejo Saarland-Lese (signifo kaj "Sarlanda rikolto" kaj "Sarlando, legu!") punlikigas ekzemplan dialektan poemon de ŝi - "''Weihnachde bei uus dehääm''", 'kristnasko hejme ĉe ni'] * [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?institution=43ACC_ONB&vid=ONB&tab=default_tab&search_scope=ONB_gesamtbestand&mode=basi&highlight=true&query=any,contains,Maria%20Becker-Meisberger Libroj kaj aliaj dokumentoj] de kaj pri Maria Becker-Meisberger en la [[Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo]] de la [[Aŭstria Nacia Biblioteko]] ({{de}}) <br/> {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|esperantisto}} {{vivtempo|Becker Meisberger, Maria}} [[Kategorio:Germanaj esperantistoj]] szg9qzhurzcdilt2gmokkfctreuhymq 9418351 9418341 2026-07-01T21:39:16Z ThomasPusch 1869 9418351 wikitext text/x-wiki {{unua}} {{informkesto homo}} '''Maria BECKER-MEISBERGER''' (naskiĝis la {{daton|8|decembro|1925}}, mortis la {{daton|1|majo|1999}} en [[Blieskastel]], [[Germanio]]), estis [[dumviva membro de UEA]]. Lerninte Esperanton en [[1956]], ŝi aktivis loke, i.a. kiel vicprezidanto de [[Sarlanda Esperanto-Ligo]] ([[1973]]-[[1974]]). Dum pli ol 10 jaroj ŝi verkis kuirrubrikon de [[Monato (gazeto)|MONATO]], el kiu rezultis la [[libro]] ''[[Internacie kuiri]]'' (eldonita ĉe [[Flandra Esperanto-Ligo]] en [[1990]], diplomita de [[OSIEK]] en [[1998]], dua eldono en [[2000]]). Ŝi germanigis (en [[1993]]), kun la edzo [[Günther Becker]], la [[monografio]]n ''[[L'espéranto]]'' de [[Pierre Janton]]. == ''Internacie kuiri'' == Ŝi verkis la kuirlibron ''Internacie kuiri'' en Esperanto en 1990. {{Citaĵo |teksto = Ĉu la receptoj estas facile realigeblaj por eŭropanoj? Ĉu ĉiuj necesaj elementoj estas haveblaj ĉe ni? - Ho jes, ili estas facile realigeblaj por eŭropanoj. Unue, ĉar la plej multaj venis el Eŭropo kaj Ameriko. Due, ĉar la sendintoj aŭ mi mem donis variantojn se necesis. Kaj trie, ĉar en ĉiuj grandmagazenoj en okcidentaj landoj ekzistas sekcio por ekzotikaj nutraĵoj. Sed, mi devas konfesi, ke tri receptojn, verŝajne tre interesaj, el Ĉinio kaj Koreio, mi ne publikigis, ĉar mi ne kapablis kompreni la procedon de la kuirmetodo aŭ tute ne konas la bazajn materialojn, ekz. al mi tute ne konata fiŝo. - Apenaŭ oni volas kredi, ke tiom da receptoj vi mem elprovis hejme. Ĉu ili estas nur ‘oferto’, kiun vi proponas je la respondeco de aliaj homoj? - Escepte de la [[bujabeso]] mi elprovis ĉiujn kaj mia edzo kaj foje ankaŭ gastoj manĝis ilin senriske. Tute ne plaĉis al mi la ‘manioka torto’, farita laŭ mia maniero. Por doni al vi ideon kial mi okaze ne elprovas recepton, mi volas citi ekzemplon. En Monato 1990/1 ni publikigis italan specialaĵon, nomatan Napola sangokremaĵo. Temas pri dolĉa karnavala kremaĵo kun ĉokolado en kiun oni miksas porkan sangon. Kvankam mi manĝas [[budeno]]n, mi ne kapablas labori per sango en la kuirejo. |aŭtoro = [[Radio Polonia]], en [[La Gazeto]] 77, junio 1998, p. 16 <ref>[[La Gazeto]] [http://osiek.org/lagazeto/LG-77/osiek-premio-1998.html 77, junio 1998, p. 16]</ref> |verko = intervjuo de Maria Becker-Meisberger }} == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.literaturland-saar.de/personen/maria-becker-meisbeger/ la retejo ''Literaturland Saar'' mencias la esperantistajn aktivaĵojn, sed fokusigas kaj aparte laŭdas ŝian verkadon en la sarlanda dialekto de la germana] * [https://www.saarland-lese.de/streifzuege/mundartliches/weihnachde-bei-uus-dehaeaem/ kaj la retejo Saarland-Lese (signifo kaj "Sarlanda rikolto" kaj "Sarlando, legu!") punlikigas ekzemplan dialektan poemon de ŝi - "''Weihnachde bei uus dehääm''", 'kristnasko hejme ĉe ni'] * [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?institution=43ACC_ONB&vid=ONB&tab=default_tab&search_scope=ONB_gesamtbestand&mode=basi&highlight=true&query=any,contains,Maria%20Becker-Meisberger Libroj kaj aliaj dokumentoj] de kaj pri Maria Becker-Meisberger en la [[Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo]] de la [[Aŭstria Nacia Biblioteko]] ({{de}}) <br/> {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|esperantisto}} {{vivtempo|Becker Meisberger, Maria}} [[Kategorio:Germanaj esperantistoj]] lf0b58tq4vdmpyhe1x6gjlcdtm745io 9418359 9418351 2026-07-01T21:56:10Z ThomasPusch 1869 9418359 wikitext text/x-wiki {{unua}} {{informkesto homo}} '''Maria BECKER-MEISBERGER''' (naskiĝis la {{daton|8|decembro|1925}}, mortis la {{daton|1|majo|1999}} en [[Blieskastel]], [[Germanio]]), estis [[dumviva membro de UEA]]. Lerninte Esperanton en [[1956]], ŝi aktivis loke, i.a. kiel vicprezidanto de [[Sarlanda Esperanto-Ligo]] ([[1973]]-[[1974]]). Dum pli ol 10 jaroj ŝi verkis kuirrubrikon de [[Monato (gazeto)|MONATO]], el kiu rezultis la [[libro]] ''[[Internacie kuiri]]'' (eldonita ĉe [[Flandra Esperanto-Ligo]] en [[1990]], diplomita de [[OSIEK]] en [[1998]], dua eldono en [[2000]]). Ŝi germanigis (en [[1993]]), kun la edzo [[Günther Becker]], la [[monografio]]n ''[[L'espéranto]]'' de [[Pierre Janton]]. [[Dosiero:Internacie kuiri 1990.jpg|eta|maldekstra|260ra|{{centre|la kuirlibro [[Internacie kuiri]], 1-a eldono de 1990}}]] == ''Internacie kuiri'' == Ŝi verkis la kuirlibron ''Internacie kuiri'' en Esperanto en 1990. {{Citaĵo |teksto = Ĉu la receptoj estas facile realigeblaj por eŭropanoj? Ĉu ĉiuj necesaj elementoj estas haveblaj ĉe ni? - Ho jes, ili estas facile realigeblaj por eŭropanoj. Unue, ĉar la plej multaj venis el Eŭropo kaj Ameriko. Due, ĉar la sendintoj aŭ mi mem donis variantojn se necesis. Kaj trie, ĉar en ĉiuj grandmagazenoj en okcidentaj landoj ekzistas sekcio por ekzotikaj nutraĵoj. Sed, mi devas konfesi, ke tri receptojn, verŝajne tre interesaj, el Ĉinio kaj Koreio, mi ne publikigis, ĉar mi ne kapablis kompreni la procedon de la kuirmetodo aŭ tute ne konas la bazajn materialojn, ekz. al mi tute ne konata fiŝo. - Apenaŭ oni volas kredi, ke tiom da receptoj vi mem elprovis hejme. Ĉu ili estas nur ‘oferto’, kiun vi proponas je la respondeco de aliaj homoj? - Escepte de la [[bujabeso]] mi elprovis ĉiujn kaj mia edzo kaj foje ankaŭ gastoj manĝis ilin senriske. Tute ne plaĉis al mi la ‘manioka torto’, farita laŭ mia maniero. Por doni al vi ideon kial mi okaze ne elprovas recepton, mi volas citi ekzemplon. En Monato 1990/1 ni publikigis italan specialaĵon, nomatan Napola sangokremaĵo. Temas pri dolĉa karnavala kremaĵo kun ĉokolado en kiun oni miksas porkan sangon. Kvankam mi manĝas [[budeno]]n, mi ne kapablas labori per sango en la kuirejo. |aŭtoro = [[Radio Polonia]], en [[La Gazeto]] 77, junio 1998, p. 16 <ref>[[La Gazeto]] [http://osiek.org/lagazeto/LG-77/osiek-premio-1998.html 77, junio 1998, p. 16]</ref> |verko = intervjuo de Maria Becker-Meisberger }} == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.literaturland-saar.de/personen/maria-becker-meisbeger/ la retejo ''Literaturland Saar'' mencias la esperantistajn aktivaĵojn, sed fokusigas kaj aparte laŭdas ŝian verkadon en la sarlanda dialekto de la germana] * [https://www.saarland-lese.de/streifzuege/mundartliches/weihnachde-bei-uus-dehaeaem/ kaj la retejo Saarland-Lese (signifo kaj "Sarlanda rikolto" kaj "Sarlando, legu!") punlikigas ekzemplan dialektan poemon de ŝi - "''Weihnachde bei uus dehääm''", 'kristnasko hejme ĉe ni'] * [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?institution=43ACC_ONB&vid=ONB&tab=default_tab&search_scope=ONB_gesamtbestand&mode=basi&highlight=true&query=any,contains,Maria%20Becker-Meisberger Libroj kaj aliaj dokumentoj] de kaj pri Maria Becker-Meisberger en la [[Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo]] de la [[Aŭstria Nacia Biblioteko]] ({{de}}) <br/> {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|esperantisto}} {{vivtempo|Becker Meisberger, Maria}} [[Kategorio:Germanaj esperantistoj]] 8g4ve35ytjim6m0uiov9zi47uhj5dqz 9418559 9418359 2026-07-02T08:24:41Z ThomasPusch 1869 /* Internacie kuiri */ 9418559 wikitext text/x-wiki {{unua}} {{informkesto homo}} '''Maria BECKER-MEISBERGER''' (naskiĝis la {{daton|8|decembro|1925}}, mortis la {{daton|1|majo|1999}} en [[Blieskastel]], [[Germanio]]), estis [[dumviva membro de UEA]]. Lerninte Esperanton en [[1956]], ŝi aktivis loke, i.a. kiel vicprezidanto de [[Sarlanda Esperanto-Ligo]] ([[1973]]-[[1974]]). Dum pli ol 10 jaroj ŝi verkis kuirrubrikon de [[Monato (gazeto)|MONATO]], el kiu rezultis la [[libro]] ''[[Internacie kuiri]]'' (eldonita ĉe [[Flandra Esperanto-Ligo]] en [[1990]], diplomita de [[OSIEK]] en [[1998]], dua eldono en [[2000]]). Ŝi germanigis (en [[1993]]), kun la edzo [[Günther Becker]], la [[monografio]]n ''[[L'espéranto]]'' de [[Pierre Janton]]. [[Dosiero:Internacie kuiri 1990.jpg|eta|maldekstra|260ra|{{centre|la kuirlibro [[Internacie kuiri]], 1-a eldono de 1990}}]] == ''Internacie kuiri'' == Ŝi verkis la kuirlibron ''[[Internacie kuiri]]'' en Esperanto en 1990. {{Citaĵo |teksto = Ĉu la receptoj estas facile realigeblaj por eŭropanoj? Ĉu ĉiuj necesaj elementoj estas haveblaj ĉe ni? - Ho jes, ili estas facile realigeblaj por eŭropanoj. Unue, ĉar la plej multaj venis el Eŭropo kaj Ameriko. Due, ĉar la sendintoj aŭ mi mem donis variantojn se necesis. Kaj trie, ĉar en ĉiuj grandmagazenoj en okcidentaj landoj ekzistas sekcio por ekzotikaj nutraĵoj. Sed, mi devas konfesi, ke tri receptojn, verŝajne tre interesaj, el Ĉinio kaj Koreio, mi ne publikigis, ĉar mi ne kapablis kompreni la procedon de la kuirmetodo aŭ tute ne konas la bazajn materialojn, ekz. al mi tute ne konata fiŝo. - Apenaŭ oni volas kredi, ke tiom da receptoj vi mem elprovis hejme. Ĉu ili estas nur ‘oferto’, kiun vi proponas je la respondeco de aliaj homoj? - Escepte de la [[bujabeso]] mi elprovis ĉiujn kaj mia edzo kaj foje ankaŭ gastoj manĝis ilin senriske. Tute ne plaĉis al mi la ‘manioka torto’, farita laŭ mia maniero. Por doni al vi ideon kial mi okaze ne elprovas recepton, mi volas citi ekzemplon. En Monato 1990/1 ni publikigis italan specialaĵon, nomatan Napola sangokremaĵo. Temas pri dolĉa karnavala kremaĵo kun ĉokolado en kiun oni miksas porkan sangon. Kvankam mi manĝas [[budeno]]n, mi ne kapablas labori per sango en la kuirejo. |aŭtoro = [[Radio Polonia]], en [[La Gazeto]] 77, junio 1998, p. 16 <ref>[[La Gazeto]] [http://osiek.org/lagazeto/LG-77/osiek-premio-1998.html 77, junio 1998, p. 16]</ref> |verko = intervjuo de Maria Becker-Meisberger }} == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.literaturland-saar.de/personen/maria-becker-meisbeger/ la retejo ''Literaturland Saar'' mencias la esperantistajn aktivaĵojn, sed fokusigas kaj aparte laŭdas ŝian verkadon en la sarlanda dialekto de la germana] * [https://www.saarland-lese.de/streifzuege/mundartliches/weihnachde-bei-uus-dehaeaem/ kaj la retejo Saarland-Lese (signifo kaj "Sarlanda rikolto" kaj "Sarlando, legu!") punlikigas ekzemplan dialektan poemon de ŝi - "''Weihnachde bei uus dehääm''", 'kristnasko hejme ĉe ni'] * [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?institution=43ACC_ONB&vid=ONB&tab=default_tab&search_scope=ONB_gesamtbestand&mode=basi&highlight=true&query=any,contains,Maria%20Becker-Meisberger Libroj kaj aliaj dokumentoj] de kaj pri Maria Becker-Meisberger en la [[Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo]] de la [[Aŭstria Nacia Biblioteko]] ({{de}}) <br/> {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|esperantisto}} {{vivtempo|Becker Meisberger, Maria}} [[Kategorio:Germanaj esperantistoj]] 7jru95gyzfccgyv1u9gcbt7sktiw5im 9418747 9418559 2026-07-02T11:36:56Z ThomasPusch 1869 pliaj du referencoj 9418747 wikitext text/x-wiki {{unua}} {{informkesto homo}} '''Maria BECKER-MEISBERGER''' (naskiĝis la {{daton|8|decembro|1925}}, mortis la {{daton|1|majo|1999}} en [[Blieskastel]], [[Germanio]]), estis [[dumviva membro de UEA]]. Lerninte Esperanton en [[1956]], ŝi aktivis loke, i.a. kiel vicprezidanto de [[Sarlanda Esperanto-Ligo]] ([[1973]]-[[1974]]). Dum pli ol 10 jaroj ŝi verkis kuirrubrikon de [[Monato (gazeto)|MONATO]], el kiu rezultis la [[libro]] ''[[Internacie kuiri]]'' (eldonita ĉe [[Flandra Esperanto-Ligo]] en [[1990]], diplomita de [[OSIEK]] en [[1998]]<ref name="La Gazeto 1998">[[La Gazeto]] [http://osiek.org/lagazeto/LG-77/osiek-premio-1998.html 77, junio 1998, p. 16] ({{eo}})</ref> kaj dua eldono sekvis en [[2000]],<ref>[https://retbutiko.be/eo/ero/ikui informo pri la dua eldono de 2000 en la retbutiko de] [[Flandra Esperanto-Ligo|FEL]] ({{eo}})</ref>). Ŝi germanigis (en [[1993]]), kun la edzo [[Günther Becker]], la [[monografio]]n ''[[L'espéranto]]'' de [[Pierre Janton]]. [[Dosiero:Internacie kuiri 1990.jpg|eta|maldekstra|260ra|{{centre|la kuirlibro [[Internacie kuiri]], 1-a eldono de 1990}}]] == ''Internacie kuiri'' == Ŝi verkis la kuirlibron ''[[Internacie kuiri]]'' en Esperanto en 1990. {{Citaĵo |teksto = Ĉu la receptoj estas facile realigeblaj por eŭropanoj? Ĉu ĉiuj necesaj elementoj estas haveblaj ĉe ni? - Ho jes, ili estas facile realigeblaj por eŭropanoj. Unue, ĉar la plej multaj venis el Eŭropo kaj Ameriko. Due, ĉar la sendintoj aŭ mi mem donis variantojn se necesis. Kaj trie, ĉar en ĉiuj grandmagazenoj en okcidentaj landoj ekzistas sekcio por ekzotikaj nutraĵoj. Sed, mi devas konfesi, ke tri receptojn, verŝajne tre interesaj, el Ĉinio kaj Koreio, mi ne publikigis, ĉar mi ne kapablis kompreni la procedon de la kuirmetodo aŭ tute ne konas la bazajn materialojn, ekz. al mi tute ne konata fiŝo. - Apenaŭ oni volas kredi, ke tiom da receptoj vi mem elprovis hejme. Ĉu ili estas nur ‘oferto’, kiun vi proponas je la respondeco de aliaj homoj? - Escepte de la [[bujabeso]] mi elprovis ĉiujn kaj mia edzo kaj foje ankaŭ gastoj manĝis ilin senriske. Tute ne plaĉis al mi la ‘manioka torto’, farita laŭ mia maniero. Por doni al vi ideon kial mi okaze ne elprovas recepton, mi volas citi ekzemplon. En Monato 1990/1 ni publikigis italan specialaĵon, nomatan Napola sangokremaĵo. Temas pri dolĉa karnavala kremaĵo kun ĉokolado en kiun oni miksas porkan sangon. Kvankam mi manĝas [[budeno]]n, mi ne kapablas labori per sango en la kuirejo. |aŭtoro = en [[La Gazeto]] 77,<ref name="La Gazeto 1998"/> junio 1998, p. 16, okaze de la diplomiĝo de [[OSIEK]] en [[1998]] |verko = intervjuo de Maria Becker-Meisberger }} == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.literaturland-saar.de/personen/maria-becker-meisbeger/ la retejo ''Literaturland Saar'' mencias la esperantistajn aktivaĵojn, sed fokusigas kaj aparte laŭdas ŝian verkadon en la sarlanda dialekto de la germana] * [https://www.saarland-lese.de/streifzuege/mundartliches/weihnachde-bei-uus-dehaeaem/ kaj la retejo Saarland-Lese (signifo kaj "Sarlanda rikolto" kaj "Sarlando, legu!") punlikigas ekzemplan dialektan poemon de ŝi - "''Weihnachde bei uus dehääm''", 'kristnasko hejme ĉe ni'] * [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?institution=43ACC_ONB&vid=ONB&tab=default_tab&search_scope=ONB_gesamtbestand&mode=basi&highlight=true&query=any,contains,Maria%20Becker-Meisberger Libroj kaj aliaj dokumentoj] de kaj pri Maria Becker-Meisberger en la [[Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo]] de la [[Aŭstria Nacia Biblioteko]] ({{de}}) <br/> {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|esperantisto}} {{vivtempo|Becker Meisberger, Maria}} [[Kategorio:Germanaj esperantistoj]] mslyjzkzndkudh43yom7vqll1hvitbf 0 43554 9418514 9208437 2026-07-02T07:43:11Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Paelo]] al [[Paeljo]]: vidu la diskutpaĝajn notojn, plus la redaktohistorion, kaj fontojn de PIV kaj Reta Vortaro 9208437 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:01_Paella_Valenciana_original.jpg|eta|220px|dekstra|Paelo de [[Valencio]]]] [[Dosiero:Paella valenciana (Castellón).jpg|eta|Paelo]] '''Paelo''' aŭ - laŭ [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto|PIV]] - '''Paeljo''' ([[Hispana lingvo|hispane]] kaj [[valencia lingvo|katalune/valencie]]: '''''paella''''') estas tipa [[plado]] el [[Valencio]], farita el [[rizo]] kun [[legomo]]j, [[viando]] kaj/aŭ [[marisko]]j. La plado tiel populariĝis en la cetero de [[Hispanio]], ke ĝi fariĝis kvazaŭ nacia plado, kaj ĝi tre populariĝis ankaŭ kiel tipa plado por [[turisto]]j. [[Dosiero:Paella terminada haciendo el socarrat, uno de los procesos de elaboración y cocción de la paella valenciana.jpg|eta|Paelo]] [[Dosiero:Paella Valenciana, gastronomía de Torreblanca.jpg|eta|Paelo]] La nomo devenas de la valencia nomo de la patego (t.e. grandega [[pato]]), sur kiu oni ĝin kuiras, nomata "paella" (hispane ankaŭ ''paellera''). Ekzistas tre granda diverseco de paeloj laŭ la konsisto de la uzitaj ingrediencoj. Paelo povas enhavi jen viandon, jen fiŝaĵon, jen ambaŭ (ĉi-kaze oni parolas pri ''miksita paelo''), kaj ankaŭ ekzistas vegetara varianto nome ''legoma paelo'' (hispane: ''Paella de verduras''). En Valencio estas kutima maniero prezenti paelon en tre granda pato, ĉe celebradoj, speciale en malfermaj spacoj dum la somero. Tiaj celebradoj fariĝis tipaj en esperantistaj renkontiĝoj organizitaj en [[Valencilando]]. {{Projektoj|ReVo=paelj}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Valencia kuirarto]] po2b3k0l3xymzt26ka4du2ywunkv255 9418528 9418514 2026-07-02T07:55:14Z ThomasPusch 1869 kiel dirite: vidu la diskutpaĝajn notojn, plus la redaktohistorion, kaj fontojn de PIV kaj Reta Vortaro 9418528 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:01_Paella_Valenciana_original.jpg|eta|220px|dekstra|paeljo de [[Valencio]]]] '''Paeljo'''<ref>[https://vortaro.net/#paeljo_kd por kapvorto "paeljo" en PIV 2020, jen en la reta versio ''vortaro.net'']</ref> kaj aldona referenco <ref>[https://reta-vortaro.de/revo/art/paelj.html#paelj.0o aldona kapvorto "paeljo" el Reta Vortaro,] kiu krome konfirmas ke ankaŭ en PIV2 de 2002 kaj do same en en PIV 2005 la vorto jam estis</ref> ([[Hispana lingvo|hispane]] kaj [[valencia lingvo|katalune/valencie]]: '''''paella''''', prononcata {{prononco|paELja}}) estas tipa [[plado]] el [[Valencio]], farita el [[rizo]] kun [[legomo]]j, [[viando]] kaj/aŭ [[marisko]]j. La plado tiel populariĝis en la cetero de [[Hispanio]], ke ĝi fariĝis kvazaŭ nacia plado, kaj ĝi tre populariĝis ankaŭ kiel tipa plado por [[turisto]]j. La nomo devenas de la valencia nomo de la patego (t.e. grandega [[pato]]), sur kiu oni ĝin kuiras, nomata "paella" (hispane ankaŭ ''paellera''). Ekzistas tre granda diverseco de paeljoj laŭ la konsisto de la uzitaj ingrediencoj. Paeljo povas enhavi jen viandon, jen fiŝaĵon, jen ambaŭ (ĉi-kaze oni parolas pri ''miksita paeljo''), kaj ankaŭ ekzistas vegetara variaĵo nome ''legoma paeljo'' (hispane: ''paella de verduras''). En Valencio estas kutima maniero prezenti paeljon en tre granda pato, ĉe celebradoj, speciale en malfermaj spacoj dum la somero. Tiaj celebradoj fariĝis tipaj en esperantistaj renkontiĝoj organizitaj en [[Valencilando]]. <center><center> dosiero:Paella valenciana (Castellón).jpg dosiero:Paella terminada haciendo el socarrat, uno de los procesos de elaboración y cocción de la paella valenciana.jpg dosiero:Paella Valenciana, gastronomía de Torreblanca.jpg </gallery></center> == Referencoj == {{Projektoj|ReVo=paelj}} {{Referencoj}} <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Valencia kuirarto]] pngdovbuozdap61no79ug3b0cwg0ngt 9418530 9418528 2026-07-02T07:55:39Z ThomasPusch 1869 9418530 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:01_Paella_Valenciana_original.jpg|eta|220px|dekstra|paeljo de [[Valencio]]]] '''Paeljo'''<ref>[https://vortaro.net/#paeljo_kd por kapvorto "paeljo" en PIV 2020, jen en la reta versio ''vortaro.net'']</ref> kaj aldona referenco <ref>[https://reta-vortaro.de/revo/art/paelj.html#paelj.0o aldona kapvorto "paeljo" el Reta Vortaro,] kiu krome konfirmas ke ankaŭ en PIV2 de 2002 kaj do same en en PIV 2005 la vorto jam estis</ref> ([[Hispana lingvo|hispane]] kaj [[valencia lingvo|katalune/valencie]]: '''''paella''''', prononcata {{prononco|paELja}}) estas tipa [[plado]] el [[Valencio]], farita el [[rizo]] kun [[legomo]]j, [[viando]] kaj/aŭ [[marisko]]j. La plado tiel populariĝis en la cetero de [[Hispanio]], ke ĝi fariĝis kvazaŭ nacia plado, kaj ĝi tre populariĝis ankaŭ kiel tipa plado por [[turisto]]j. La nomo devenas de la valencia nomo de la patego (t.e. grandega [[pato]]), sur kiu oni ĝin kuiras, nomata "paella" (hispane ankaŭ ''paellera''). Ekzistas tre granda diverseco de paeljoj laŭ la konsisto de la uzitaj ingrediencoj. Paeljo povas enhavi jen viandon, jen fiŝaĵon, jen ambaŭ (ĉi-kaze oni parolas pri ''miksita paeljo''), kaj ankaŭ ekzistas vegetara variaĵo nome ''legoma paeljo'' (hispane: ''paella de verduras''). En Valencio estas kutima maniero prezenti paeljon en tre granda pato, ĉe celebradoj, speciale en malfermaj spacoj dum la somero. Tiaj celebradoj fariĝis tipaj en esperantistaj renkontiĝoj organizitaj en [[Valencilando]]. <center><gallery> dosiero:Paella valenciana (Castellón).jpg dosiero:Paella terminada haciendo el socarrat, uno de los procesos de elaboración y cocción de la paella valenciana.jpg dosiero:Paella Valenciana, gastronomía de Torreblanca.jpg </gallery></center> == Referencoj == {{Projektoj|ReVo=paelj}} {{Referencoj}} <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Valencia kuirarto]] o90es99znmhz6848l5b2sybkc1eg9ou 9418546 9418530 2026-07-02T08:10:40Z ThomasPusch 1869 + 3 pliaj referencoj 9418546 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:01_Paella_Valenciana_original.jpg|eta|250ra|dekstra|{{centre|paeljo de [[Valencio]]}}]] '''Paeljo'''<ref>[https://vortaro.net/#paeljo_kd por kapvorto "paeljo" en PIV 2020, jen en la reta versio ''vortaro.net'']</ref> kaj aldona referenco <ref>[https://reta-vortaro.de/revo/art/paelj.html#paelj.0o aldona kapvorto "paeljo" el Reta Vortaro,] kiu krome konfirmas ke ankaŭ en PIV2 de 2002 kaj do same en en PIV 2005 la vorto jam estis</ref><ref>[[Augusto Casquero de la Cruz]]: [[La Ondo de Esperanto]], n-ro 8-9/1999</ref><ref>revuo [[Monato (revuo)|Monato]], [[Paul Peeraerts]]: Pri paeljoj kaj pentraĵoj, 2008</ref> ([[Hispana lingvo|hispane]] kaj [[valencia lingvo|katalune/valencie]]: '''''paella''''',<ref>La esperantlingva kuirlibro [[Internacie kuiri]] de [[1990]] (reeldonita en 2000), unua profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en Esperanto, en sia paĝo 186 amplekse esperante prezentis la pladon, sed faris tion sub la nacilingva paĝotitolo "paella" - konsekvence, ĉar en 1990 kaj 2000 la PIV-a termino "paeljo" ankoraŭ ne estis publika. Sendube ankaŭ tiam jam estis literaturaj kaj gazetaraj mencioj de la vorto "paeljo", kiel ekzemple la jam citita teksto el La Ondo de Esperanto de 1999, sed ili tiam ankoraŭ estis senreferencaj.</ref> prononcata {{prononco|paELja}}) estas tipa [[plado]] el [[Valencio]], farita el [[rizo]] kun [[legomo]]j, [[viando]] kaj/aŭ [[marisko]]j. La plado tiel populariĝis en la cetero de [[Hispanio]], ke ĝi fariĝis kvazaŭ nacia plado, kaj ĝi tre populariĝis ankaŭ kiel tipa plado por [[turisto]]j. La nomo devenas de la valencia nomo de la patego (t.e. grandega [[pato]]), sur kiu oni ĝin kuiras, nomata "paella" (hispane ankaŭ ''paellera''). Ekzistas tre granda diverseco de paeljoj laŭ la konsisto de la uzitaj ingrediencoj. Paeljo povas enhavi jen viandon, jen fiŝaĵon, jen ambaŭ (ĉi-kaze oni parolas pri ''miksita paeljo''), kaj ankaŭ ekzistas vegetara variaĵo nome ''legoma paeljo'' (hispane: ''paella de verduras''). En Valencio estas kutima maniero prezenti paeljon en tre granda pato, ĉe celebradoj, speciale en malfermaj spacoj dum la somero. Tiaj celebradoj fariĝis tipaj en esperantistaj renkontiĝoj organizitaj en [[Valencilando]]. <center><gallery widths=230ra> dosiero:Paella valenciana (Castellón).jpg dosiero:Paella terminada haciendo el socarrat, uno de los procesos de elaboración y cocción de la paella valenciana.jpg dosiero:Paella Valenciana, gastronomía de Torreblanca.jpg </gallery></center> == Referencoj == {{Projektoj|ReVo=paelj}} {{Referencoj}} <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Valencia kuirarto]] ecbilq87r6zpl4g1o6mxzzes36mquuy 9418547 9418546 2026-07-02T08:11:11Z ThomasPusch 1869 9418547 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:01_Paella_Valenciana_original.jpg|eta|250ra|dekstra|{{centre|paeljo de [[Valencio]]}}]] '''Paeljo'''<ref>[https://vortaro.net/#paeljo_kd por kapvorto "paeljo" en PIV 2020, jen en la reta versio ''vortaro.net'']</ref><ref>[https://reta-vortaro.de/revo/art/paelj.html#paelj.0o aldona kapvorto "paeljo" el Reta Vortaro,] kiu krome konfirmas ke ankaŭ en PIV2 de 2002 kaj do same en en PIV 2005 la vorto jam estis</ref><ref>[[Augusto Casquero de la Cruz]]: [[La Ondo de Esperanto]], n-ro 8-9/1999</ref><ref>revuo [[Monato (revuo)|Monato]], [[Paul Peeraerts]]: Pri paeljoj kaj pentraĵoj, 2008</ref> ([[Hispana lingvo|hispane]] kaj [[valencia lingvo|katalune/valencie]]: '''''paella''''',<ref>La esperantlingva kuirlibro [[Internacie kuiri]] de [[1990]] (reeldonita en 2000), unua profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en Esperanto, en sia paĝo 186 amplekse esperante prezentis la pladon, sed faris tion sub la nacilingva paĝotitolo "paella" - konsekvence, ĉar en 1990 kaj 2000 la PIV-a termino "paeljo" ankoraŭ ne estis publika. Sendube ankaŭ tiam jam estis literaturaj kaj gazetaraj mencioj de la vorto "paeljo", kiel ekzemple la jam citita teksto el La Ondo de Esperanto de 1999, sed ili tiam ankoraŭ estis senreferencaj.</ref> prononcata {{prononco|paELja}}) estas tipa [[plado]] el [[Valencio]], farita el [[rizo]] kun [[legomo]]j, [[viando]] kaj/aŭ [[marisko]]j. La plado tiel populariĝis en la cetero de [[Hispanio]], ke ĝi fariĝis kvazaŭ nacia plado, kaj ĝi tre populariĝis ankaŭ kiel tipa plado por [[turisto]]j. La nomo devenas de la valencia nomo de la patego (t.e. grandega [[pato]]), sur kiu oni ĝin kuiras, nomata "paella" (hispane ankaŭ ''paellera''). Ekzistas tre granda diverseco de paeljoj laŭ la konsisto de la uzitaj ingrediencoj. Paeljo povas enhavi jen viandon, jen fiŝaĵon, jen ambaŭ (ĉi-kaze oni parolas pri ''miksita paeljo''), kaj ankaŭ ekzistas vegetara variaĵo nome ''legoma paeljo'' (hispane: ''paella de verduras''). En Valencio estas kutima maniero prezenti paeljon en tre granda pato, ĉe celebradoj, speciale en malfermaj spacoj dum la somero. Tiaj celebradoj fariĝis tipaj en esperantistaj renkontiĝoj organizitaj en [[Valencilando]]. <center><gallery widths=230ra> dosiero:Paella valenciana (Castellón).jpg dosiero:Paella terminada haciendo el socarrat, uno de los procesos de elaboración y cocción de la paella valenciana.jpg dosiero:Paella Valenciana, gastronomía de Torreblanca.jpg </gallery></center> == Referencoj == {{Projektoj|ReVo=paelj}} {{Referencoj}} <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Valencia kuirarto]] tdn0k8ubpualo707cmo04qqd7pqx6nm 9418548 9418547 2026-07-02T08:11:47Z ThomasPusch 1869 9418548 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:01_Paella_Valenciana_original.jpg|eta|250ra|dekstra|{{centre|paeljo de [[Valencio]]}}]] '''Paeljo'''<ref>[https://vortaro.net/#paeljo_kd por kapvorto "paeljo" en PIV 2020, jen en la reta versio ''vortaro.net'']</ref><ref>[https://reta-vortaro.de/revo/art/paelj.html#paelj.0o aldona kapvorto "paeljo" el Reta Vortaro,] kiu krome konfirmas ke ankaŭ en PIV2 de 2002 kaj do same en en PIV 2005 la vorto jam estis</ref><ref>[[Augusto Casquero de la Cruz]]: [[La Ondo de Esperanto]], n-ro 8-9/1999</ref><ref>revuo [[Monato (revuo)|Monato]], [[Paul Peeraerts]]: Pri paeljoj kaj pentraĵoj, 2008</ref> ([[Hispana lingvo|hispane]] kaj [[valencia lingvo|katalune/valencie]]: '''''paella''''',<ref>La esperantlingva libro [[Internacie kuiri]] de [[1990]] (reeldonita en 2000), unua profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en Esperanto, en sia paĝo 186 amplekse esperante prezentis la pladon, sed faris tion sub la nacilingva paĝotitolo "paella" - konsekvence, ĉar en 1990 kaj 2000 la PIV-a termino "paeljo" ankoraŭ ne estis publika. Sendube ankaŭ tiam jam estis literaturaj kaj gazetaraj mencioj de la vorto "paeljo", kiel ekzemple la jam citita teksto el La Ondo de Esperanto de 1999, sed ili tiam ankoraŭ estis senreferencaj.</ref> prononcata {{prononco|paELja}}) estas tipa [[plado]] el [[Valencio]], farita el [[rizo]] kun [[legomo]]j, [[viando]] kaj/aŭ [[marisko]]j. La plado tiel populariĝis en la cetero de [[Hispanio]], ke ĝi fariĝis kvazaŭ nacia plado, kaj ĝi tre populariĝis ankaŭ kiel tipa plado por [[turisto]]j. La nomo devenas de la valencia nomo de la patego (t.e. grandega [[pato]]), sur kiu oni ĝin kuiras, nomata "paella" (hispane ankaŭ ''paellera''). Ekzistas tre granda diverseco de paeljoj laŭ la konsisto de la uzitaj ingrediencoj. Paeljo povas enhavi jen viandon, jen fiŝaĵon, jen ambaŭ (ĉi-kaze oni parolas pri ''miksita paeljo''), kaj ankaŭ ekzistas vegetara variaĵo nome ''legoma paeljo'' (hispane: ''paella de verduras''). En Valencio estas kutima maniero prezenti paeljon en tre granda pato, ĉe celebradoj, speciale en malfermaj spacoj dum la somero. Tiaj celebradoj fariĝis tipaj en esperantistaj renkontiĝoj organizitaj en [[Valencilando]]. <center><gallery widths=230ra> dosiero:Paella valenciana (Castellón).jpg dosiero:Paella terminada haciendo el socarrat, uno de los procesos de elaboración y cocción de la paella valenciana.jpg dosiero:Paella Valenciana, gastronomía de Torreblanca.jpg </gallery></center> == Referencoj == {{Projektoj|ReVo=paelj}} {{Referencoj}} <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Valencia kuirarto]] bfdf8oxhgyqzzj47hmhjbagfvvgjzkb 9418550 9418548 2026-07-02T08:13:03Z ThomasPusch 1869 9418550 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:01_Paella_Valenciana_original.jpg|eta|250ra|dekstra|{{centre|paeljo de [[Valencio]]}}]] '''Paeljo'''<ref>[https://vortaro.net/#paeljo_kd por kapvorto "paeljo" en PIV 2020, jen en la reta versio ''vortaro.net'']</ref><ref>[https://reta-vortaro.de/revo/art/paelj.html#paelj.0o aldona kapvorto "paeljo" el Reta Vortaro,] kiu krome konfirmas ke ankaŭ en PIV2 de 2002 kaj do same en PIV 2005 la vorto jam estis</ref><ref>[[Augusto Casquero de la Cruz]]: [[La Ondo de Esperanto]], n-ro 8-9/1999</ref><ref>revuo [[Monato (revuo)|Monato]], [[Paul Peeraerts]]: Pri paeljoj kaj pentraĵoj, 2008</ref> ([[Hispana lingvo|hispane]] kaj [[valencia lingvo|katalune/valencie]]: '''''paella''''',<ref>La esperantlingva libro [[Internacie kuiri]] de [[1990]] (reeldonita en 2000), unua profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en Esperanto, en sia paĝo 186 amplekse esperante prezentis la pladon, sed faris tion sub la nacilingva paĝotitolo "paella" - konsekvence, ĉar en 1990 kaj 2000 la PIV-a termino "paeljo" ankoraŭ ne estis publika. Sendube ankaŭ tiam jam estis literaturaj kaj gazetaraj mencioj de la vorto "paeljo", kiel ekzemple la jam citita teksto el La Ondo de Esperanto de 1999, sed ili tiam ankoraŭ estis senreferencaj.</ref> prononcata {{prononco|paELja}}) estas tipa [[plado]] el [[Valencio]], farita el [[rizo]] kun [[legomo]]j, [[viando]] kaj/aŭ [[marisko]]j. La plado tiel populariĝis en la cetero de [[Hispanio]], ke ĝi fariĝis kvazaŭ nacia plado, kaj ĝi tre populariĝis ankaŭ kiel tipa plado por [[turisto]]j. La nomo devenas de la valencia nomo de la patego (t.e. grandega [[pato]]), sur kiu oni ĝin kuiras, nomata "paella" (hispane ankaŭ ''paellera''). Ekzistas tre granda diverseco de paeljoj laŭ la konsisto de la uzitaj ingrediencoj. Paeljo povas enhavi jen viandon, jen fiŝaĵon, jen ambaŭ (ĉi-kaze oni parolas pri ''miksita paeljo''), kaj ankaŭ ekzistas vegetara variaĵo nome ''legoma paeljo'' (hispane: ''paella de verduras''). En Valencio estas kutima maniero prezenti paeljon en tre granda pato, ĉe celebradoj, speciale en malfermaj spacoj dum la somero. Tiaj celebradoj fariĝis tipaj en esperantistaj renkontiĝoj organizitaj en [[Valencilando]]. <center><gallery widths=230ra> dosiero:Paella valenciana (Castellón).jpg dosiero:Paella terminada haciendo el socarrat, uno de los procesos de elaboración y cocción de la paella valenciana.jpg dosiero:Paella Valenciana, gastronomía de Torreblanca.jpg </gallery></center> == Referencoj == {{Projektoj|ReVo=paelj}} {{Referencoj}} <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Valencia kuirarto]] agnulq6q1tz716pj07prc2fdnq81ovu 0 45076 9418325 9392208 2026-07-01T20:56:38Z Kani 670 /* Detala listo de Hispanaj Esperanto-Kongresoj */ 9418325 wikitext text/x-wiki {{Unua}} [[Dosiero:Komuna-foto.jpg|eta|600px|Komuna foto de 76-a Hispana Kongreso de Esperanto en Teruelo.]] La '''Hispana Esperanto-Kongreso''' estas jare okazanta [[Esperanto-renkontiĝo]] de esperantistoj de [[Hispanio]], organizata de [[Hispana Esperanto-Federacio]]. En la numero de Kongresoj estas ĝenerale enkalkulataj la tri nomataj "Diskutantaj kunvenoj de Esperantistoj de Iberaj landoj" en [[Barcelono]] (25a-30a de junio 1920), [[Zaragozo]] (26a-29a de majo 1921) kaj [[Valencio]] (printempo de 1923).<ref>Nomitaj "Asamblea Deliberante de Esperantistas de Tierras Ibéricas" en Kongreslibro de la [[16-a Hispana Kongreso de Esperanto]], [[Ĥiĥono]], 1955, 32 paĝoj sen paĝonumerigo.</ref> La 4-a okazinta en [[Bilbao]] jam estis nomata Kongreso. 7 kromaj kongresoj okazis antaŭ la [[Hispana Enlanda Milito|interna milito]]. En [[1951]] okazis la unua postmilita Kongreso en [[Terrassa]] (proksime al Barcelono). De tiam la kunvenoj okazas ĉiujare, preskaŭ ĉiam en someraj monatoj. == Kongresaj urboj == Jen mapo kun la urboj iam gastigintaj la Hispanan Esperanto-Kongreson. Oni interkrampe indikas nombron de kongresoj en plurfoje gastigintaj urboj. Verda koloro indikas, ke la urbo iam gastigis [[Universala Kongreso de Esperanto|Universalan Kongreson de Esperanto]]. {{Situo sur mapo/+ | Hispanio | Larĝo=800 | Floso= center | Titolo=Urboj gastigintaj la Hispanan Esperanto-Kongreson. | lokoj = {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Alakanto]] | Pozicio = 3 | Lat-g = 38.345278 | Lon-g = -0.483056}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Alcalá de Henares|Alcalá]] | Pozicio = right | Lat-g = 40.46666 | Lon-g = -3.36666}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Almagro]] | Pozicio = | Lat-g = 38.888238 | Lon-g = -3.711822}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Arundo]] | Pozicio = left | Lat-g = 36.737222 | Lon-g = -5.164722}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Barcelono]](4) | Pozicio = 4 | Marko = Green pog.svg | Lat-g = 41.3825 | Lon-g = 2.176944}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Bilbao]](5) | Pozicio = | Lat-g = 43.256944 | Lon-g = -2.923611}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Castelló]](2) | Pozicio = 2 | Lat-g = 39.97 | Lon-g = -0.05}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Cullera]] | Pozicio = 4 | Lat-g = 39.16 | Lon-g = -0.25}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[El Puig de Santa Maria|El Puig]] | Pozicio = 2 | Lat-g = 39.58 | Lon-g = -0.305}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Ferrol]] | Pozicio = top | Lat-g = 43.466 | Lon-g = -8.25}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Herrera del Duque]] | Pozicio = top | Lat-g = 39.168611 | Lon-g = -5.051111}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Ĥiĥono]](2) | Pozicio = top | Lat-g = 43.533 | Lon-g = -5.7}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Ilerdo]] | Pozicio = left | Lat-g = 41.6166 | Lon-g = 0.6333}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Kartaĥeno (Hispanio)|Kartaĥeno]] | Pozicio = down | Lat-g = 37.6 | Lon-g = -0.9833}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Kordovo (Hispanio)|Kordovo]] | Pozicio = | Lat-g = 37.8 | Lon-g = -4.76}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Kvenko (Hispanio)|Kvenko]] | Pozicio = down | Lat-g = 40.07 | Lon-g = -2.135}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[La Laguna]](2) | Pozicio = | Lat-g = 28.48 | Lon-g = -16.32}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Leono (Hispanio)|Leono]] | Pozicio = | Lat-g = 42.5988 | Lon-g = -5.5669}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Madrido]](5) | Pozicio = 6 | Marko = Green pog.svg | Lat-g = 40.418889 | Lon-g = -3.691944}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Malago]](4) | Pozicio = down | Lat-g = 36.716 | Lon-g = -4.416}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Merido (Hispanio)|Merido]] | Pozicio = | Lat-g = 38.91 | Lon-g = -6.33}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Mieres]] | Pozicio = 4 | Lat-g = 43.25 | Lon-g = -5.77}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Murcio]](2) | Pozicio = | Lat-g = 37.98 | Lon-g = -1.13}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Palencio]] | Pozicio = | Lat-g = 42.01 | Lon-g = -4.533}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Oviedo]] | Pozicio = left | Lat-g = 43.36 | Lon-g = -5.85}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Palma de Majorko]] | Pozicio = right | Lat-g = 39.56 | Lon-g = 2.649}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Palos de la Frontera]] | Pozicio = left | Lat-g = 37.2277 | Lon-g = -6.89322}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Pontevedro]] | Pozicio = 3 | Lat-g = 42.4336 | Lon-g = -8.6475}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Sabadell]] | Pozicio = 2 | Lat-g = 41.54 | Lon-g = 2.10}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Salou]] | Pozicio = 4 | Lat-g = 41.07416 | Lon-g = 1.138}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Sant Cugat del Vallès|Sant Cugat]] | Pozicio = | Lat-g = 41.4747 | Lon-g = 2.08}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[San Javier (Hispanio)|San Javier]] | Pozicio = right | Lat-g = 37.80 | Lon-g = -0.83}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[San Lorenzo de El Escorial|San Lorenzo]] | Pozicio = left | Lat-g = 40.59 | Lon-g = -4.1 }} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[San Sebastián de los Reyes|S. S. de los Reyes]] | Pozicio = top | Lat-g = 40.5469 | Lon-g = -3.625}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Santandero (Hispanio)|Santandero]] | Pozicio = top | Lat-g = 43.466 | Lon-g = -3.8}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Santiago de Compostela]] | Pozicio = 3 | Lat-g = 42.888 | Lon-g = -8.533}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Sevilo]](3) | Pozicio = top | Lat-g = 37.38 | Lon-g = -5.98}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Sorio]] | Pozicio = left | Lat-g = 41.46 | Lon-g = -2.28}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Terrassa]] | Pozicio = 10 | Lat-g = 41.56 | Lon-g = 2.008}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Teruelo]] | Pozicio = 1 | Lat-g = 40.343611 | Lon-g = -1.107222}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Valadolido]](3) | Pozicio = left | Lat-g = 41.65 | Lon-g = -4.72}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Valencio]](4) | Pozicio = 3 | Marko = Green pog.svg | Lat-g = 39.466 | Lon-g = -0.375}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Vigo]](2) | Pozicio = 8 | Lat-g = 42.23 | Lon-g = -8.71}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Zaragozo]](5) | Pozicio = left | Lat-g = 41.65 | Lon-g = -0.883}} {{Situo sur mapo/~ | Hispanio | Teksto = [[Cheste]] | Pozicio = left | Lat-g = 39.493889 | Lon-g = -0.683556}} }} == Detala listo de Hispanaj Esperanto-Kongresoj == {| class="wikitable sortable" !Numero!!Jaro!!Urbo!!Dato |----------------- | [[84a Hispana Kongreso de Esperanto]] || [[2026]] || [[Portugalete]] ([[Biskajo]]) || De la [[14a de julio|14a]] ĝis la [[18a de julio]] [[2026]]. Vidu retejon en [https://kongreso.esperanto.es/ Hispana Kongreso 2026] |----------------- | [[83a Hispana Kongreso de Esperanto]] || [[2025]] || [[Sorio]] || De la [[1a de majo|1a]] ĝis la [[4a de majo]] [[2025]]. Vidu retejon en [https://kongreso.esperanto.es/ Hispana Kongreso 2025] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20250512174147/https://kongreso.esperanto.es/ |date=2025-05-12 }} |----------------- | [[82a Hispana Kongreso de Esperanto]] || [[2024]] || [[Cheste]] || De la [[5a de septembro]] ĝis la [[8a de septembro]] [[2024]]. Vidu retejon en [https://kongreso.esperanto.es/ Hispana Kongreso 2024] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240909133352/https://kongreso.esperanto.es/ |date=2024-09-09 }} |----------------- | [[81a Hispana Kongreso de Esperanto]] || [[2023]] || [[Sevilo]] || De la [[12a de oktobro]] ĝis la [[15a de oktobro]] [[2023]]. Vidu retejon en [https://kongreso.esperanto.es/es Hispana Kongreso 2023] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20231208132324/https://kongreso.esperanto.es/es |date=2023-12-08 }} |----------------- |[[80a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2022]]||[[Comillas]]||De la [[29a de aprilo]] ĝis la [[3a de majo]] [[2022]]. Vidu retejon en [https://www.esperanto.es/hef/index.php/80a-kongreso/prezento esperanto.es/kongreso] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220216175554/https://www.esperanto.es/hef/index.php/80a-kongreso/prezento |date=2022-02-16 }}. |----------------- |[[79a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2021]]||Reta||Planita komence por la [[30a de aprilo]] ĝis la [[4a de majo]] [[2020]], en [[Comillas]], sed pro la pandemio de Covid-19 prokrastita unue ĝis oktobro 2020, kaj poste okazigita virtuale la 2an kaj 3an de oktobro 2021. |----------------- |[[78-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2019]]||[[Malago]]||de la [[1a de majo|1a]] ĝis la [[5a de majo]] [[2019]] <br />(ĝi parte koincidis kun la 51-a kongreso de [[IFEF]] kaj kun la 21-a kongreso de la [[Andaluzia Esperanto-Unuiĝo]]) <ref>vidu retejon en [http://www.esperanto.es/kongreso esperanto.es/kongreso]</ref> |----------------- |[[77-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2018]]||[[Madrido]]||de la [[20a de julio]] ĝis la [[22a de julio]] [[2018]] <br />(ĝi parte koincidis kun la 71-a [[ILEI-Kongreso]]) <ref>vidu retejon en [http://www.esperanto.es/kongreso esperanto.es/kongreso]</ref> |----------------- |[[76-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2017]]||[[Teruel]]||de la [[23a de junio]] ĝis la [[25a de junio]] [[2017]] |----------------- |[[75-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2016]]||[[Herrera del Duque]]||de la [[30a de junio]] ĝis la [[4a de julio]] [[2016]] |----------------- |[[74-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2015]]||[[Cullera]]||de la 1a ĝis la 3a de majo |----------------- |[[73-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2014]]||[[Arundo]]||de la 1a ĝis la 4a de majo |----------------- |[[72-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2013]]||[[Zaragozo]]||de la 3a ĝis la 5a de majo |----------------- |[[71-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2012]]||[[Almagro]]||de la 27a de aprilo ĝis la 2a de majo |----------------- |[[70-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2011]]||[[San Lorenzo de El Escorial]]||de la 28a de junio al la 2a de julio |----------------- |[[69-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2010]]||[[Santiago de Compostela]]||de la 2a al la 5a de julio (rearanĝita) |----------------- |[[68-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2009]]||[[Malago]]||de la 2a al la 5a de julio |----------------- |[[67-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2008]]||[[Kvenko (Hispanio)|Kuenko]]||de la 3a al la 6a de julio |----------------- |66||[[2007]]||[[Palos de la Frontera]]|| |----------------- |65||[[2006]]||[[El Puig de Santa Maria|El Puig]] - [[Provinco Valencio]]|| |----------------- |[[64-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2005]]||[[Alcalá de Henares]]<ref>La ĉefa temo estis [[Don-Kiĥoto el Manĉo]], okaze de la kvarcenta datreveno de la publikigo de la verko</ref>||de la 7a ĝis la 10a de julio |----------------- |[[63-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2004]]||[[Bilbao]]<ref>Koincidis kun la 6-a [[Eŭropa Esperanto-Kongreso]]</ref>||de la 25a al 29a de aŭgusto |----------------- |[[62-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2003]]||[[Valencio]]||de la 15a ĝis la 20a de julio |----------------- |[[61-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2002]]||[[Alakanto]]||de la 1a ĝis la 4a de aŭgusto |----------------- |[[60-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2001]]||[[San Javier (Hispanio)|San Javier]] ([[Murcio]]) ||de la 22a ĝis la 24a de junio <ref>[[Kajeroj el la Sudo]] [http://www.gazetotekolanti.com/kajeroj/k51hef.htm n-ro 51] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080828074504/http://www.gazetotekolanti.com/kajeroj/k51hef.htm |date=2008-08-28 }}</ref> kaj de la 25a ĝis la 30a de junio 2001, Santiago de la Ribera |----------------- |[[59-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[2000]]||[[San Sebastián de los Reyes]] ([[Madrido]])||de la 29a de aprilo ĝis la 1a de majo |----------------- |[[58-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1999]]||[[Castellón]]||de la 24a ĝis la 28a de julio (farota) |----------------- |[[57-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1998]]||[[Valadolido]]||de la 1a ĝis la 3a de majo |----------------- |[[56-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1997]]||[[Valencio]]||de la 8a ĝis la 13a de julio |----------------- |55||[[1996]]||[[Murcio]]|| |----------------- |54||[[1995]]||[[Salou]]|| |----------------- |[[53-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1994]]||[[Malago]]||de la 16a ĝis la 21a de julio <ref>[[Boletín|Boletín de HEF]] [http://www.esperanto.es/boletin/bol317.pdf num. 317]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |----------------- |[[52-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1992]]<ref>En 1993 ne okazis Hispana Kongreso, ĉar okazis la Universala Kongreso en Valencio</ref>||[[Merido (Hispanio)|Merido]]||de la 30a de aprilo ĝis la 3a de majo |----------------- |[[51-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1991]]||[[La Laguna]]||de la 14-a ĝis la 19-a de julio |----------------- |[[50-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1990]]||[[Sant Cugat del Vallès]]||de la 11-a ĝis la 16-a de julio |----------------- |[[49-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1989]]||[[Bilbao]]||de la 19-a ĝis la 23-a de julio |----------------- |[[48-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1988]]||[[Valencio]]||de la 14-a ĝis la 18-a de julio |----------------- |[[47-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1987]]||[[Madrido]]||de la 16-a ĝis la 20-a de aprilo |----------------- |[[46-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1986]]||[[Vigo]]||de la 15-a ĝis la 20-a de julio |----------------- |45||[[1985]]||[[Kartaĥeno (Hispanio)|Kartaĥeno]]|| |----------------- |[[44-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1984]]||[[Sevilo]]||de la 6-a ĝis la 12-a de julio |----------------- |43||[[1983]]||[[Zaragozo]]|| |----------------- |[[42-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1982]]||[[Malago]]||de la 16-a ĝis la 21-a de julio |----------------- |41||[[1981]]||[[Murcio]]|| |----------------- |40||[[1980]]||[[Madrido]]|| |----------------- |39||[[1979]]||[[Ĥiĥono]]|| |----------------- |38||[[1978]]||[[Leono (Hispanio)|Leono]]|| |----------------- |37||[[1977]]||[[Sabadell]]|| |----------------- |36||[[1976]]||[[Ferrol]]|| |----------------- |[[35-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1975]]||[[Ilerdo]]||de la 18a ĝis la 22a de julio |----------------- |34||[[1974]]||[[Valadolido]]|| |----------------- |33||[[1973]]||[[Madrido]]|| |----------------- |32||[[1972]]||[[Vigo]]|| |----------------- |31||[[1971]]||[[Alakanto]]|| |----------------- |[[30-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1970]]||[[Mieres]]||de la 18a ĝis la 23a de julio |----------------- |[[29-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1969]]<ref>En 1968 ne okazis Hispana Kongreso, ĉar okazis la Universala Kongreso en Madrido</ref>||[[La Laguna]]||de la 5a ĝis la 10a de julio |----------------- |28||[[1967]]||[[Zaragozo]]|| |----------------- |[[27-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1966]]||[[Bilbao]]||de la 19a ĝis la 23a de julio |----------------- |[[26-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1965]]||[[Palencio]]||de la 20a ĝis la 24a de julio |----------------- |[[25-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1964]]||[[Valencio]]||de la 21a ĝis la 24a de julio (farota) |----------------- |24||[[1963]]||[[Barcelono]]|| |----------------- |[[23-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1962]]||[[Valadolido]]||de la 24a ĝis la 27a de julio |----------------- |22||[[1961]]||[[Palma de Majorko]]|| |----------------- |21||[[1960]]||[[Pontevedro]]|| |----------------- |[[20-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1959]]||[[Malago]]||de la 18a ĝis la 23a de aŭgusto |----------------- |[[19-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1958]]||[[Castellón]]||de la 24a ĝis la 28a de julio |----------------- |18||[[1957]]||[[Madrido]]|| |----------------- |17||[[1956]]||[[Barcelono]]|| |----------------- |[[16-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1955]]||[[Ĥiĥono]]|| |----------------- |[[15-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1954]]||[[Zaragozo]]|| |----------------- |[[14-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1953]]||[[Bilbao]]|| |----------------- |[[13-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1952]]||[[Valencio]]||de la 26a al la 29a de julio |----------------- |[[12-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1951]]||[[Tarrasa]]|| |----------------- |11||[[1936]]||[[Barcelono]]|| |----------------- |10||[[1933]]||[[Santandero (Hispanio)|Santandero]]|| |----------------- |9||[[1932]]||[[Madrido]]|| |----------------- |[[8-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1929]]||[[Oviedo]]|| |----------------- |[[7-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1928]]||[[Sevilo]]|| |----------------- |[[6-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1926]]||[[Madrido]]|| |----------------- |[[5-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1925]]||[[Kordovo (Hispanio)|Kordovo]]|| |----------------- |[[4-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1924]]||[[Bilbao]]|| |----------------- |[[3-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1923]]||[[Valencio]]|| |----------------- |[[2-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1921]]||[[Zaragozo]]|| |----------------- |[[1-a Hispana Kongreso de Esperanto]]||[[1920]]||[[Barcelono]]|| |} ==Provincoj kie okazis plej multaj HEK-oj== * Madrido (8) * Barcelono (7) * Valencio (7) * Biskajo (5) * Malago (5) * Zaragozo (5) * Asturio (4) * Murcio (4) * Pontevedro (3) * Sevilo (3) * Valadolido (3) ==Provincoj kie neniam okazis HEK== Lugo, Ourense, Gipuzko, Arabo, Rioĥo, Burgoso, Segovio, Avilo, Salamanko, Zamoro, Cáceres, Toledo, Gvadalaĥaro, Albacete, Huesca, Ĝirono, Ilerdo, Ĥaeno, Kordovo, Almerio, Kadizo, Granda Kanario (22). == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://kongreso.esperanto.es/eo Paĝo pri la Kongresoj en la retejo de HEF] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230417202941/https://kongreso.esperanto.es/eo |date=2023-04-17 }} * [http://maps.google.es/maps/ms?msa=0&msid=203721317763863211410.0004b6fab9bfe19bcc8dc Mapo kun ĉiuj hispanaj kongresoj kaj internaciaj kongresoj okazintaj en Hispanio] * [https://www.podkasto.net/2016/07/19/la-115a-elsendo/ Sonraporto] el la jubilea 75a Hispana Kongreso de Esperanto. [[Kategorio:Hispana Kongreso de Esperanto| ]] [[Kategorio:Hispana Esperanto-Federacio]] 8y5rs0rwzc5qpvsk17uislrnjesuijw 0 45515 9418249 9277547 2026-07-01T18:22:11Z LilyKitty 25129 de kogna biaso 9418249 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Kogno''', aŭ '''kognicio''', estas mensa procezo, per kiu oni prilaboras informaĵon. Ekzemploj estas [[percepto]], [[atento]], [[memoro]], [[pensado]] kaj [[imago]]. La termino kogno, aŭ kognicio, priskribas la fenomenon de la homa scio (kono aŭ informo, kiu estas posedata kaj konscie havebla al la homo) kaj la procezoj de ĝia akirado, procezado kaj aplikado-realizado. Tiu termino ankaŭ priskribas paralelajn fenomenojn ĉe aliaj sufiĉe altevoluaj bestoj kaj ĉe la studtemo de artefarita inteligenteco. Ĝin studas la [[kognoscienco]]. La fenomenoj kiuj inkluziviĝas en la koncepto kogno jenas inter aliaj: pensado, percepto, kompreno, lernado, aŭskulto-koncentriĝo, memoro, kreeco, prezentado de scio, konkludado, decidado, kaj problemsolvado. Foje ankaŭ la subkonscio estas parto de la kogno, kiam oni parolas pri subkonscia kono, subkonscia lernado, aŭ tiutipa penso. La [[ekzerco]]j helpas la retenon kaj plibonigon de la kognaj kapabloj. == Vidu ankaŭ == * [[Gnoseologio]] * [[Intelekta malkapablo]] * [[Kogna biaso]] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kogno| ]] [[Kategorio:Psikologio]] 3z7dblzh2goopj1eu5tgpkvb43hh9uv 0 50063 9418463 9417191 2026-07-02T03:42:54Z Crosstor 3176 /* Urboj, kuntiritaj areoj */ 9418463 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|teksto=Nekonfuzenda kun '''[[Ŝjinjango]]''' kiu estas milionurbo en [[Ĉinio]]}} {{Informkesto Ĉina provinco | EsperantaNomo = Ŝinĝjango | ĈinaNomo = 新疆 | PinjinaNomo = Xīnjiāng | Mallongigo = 新 (Xīn) | LokaNomo = | LokaLingvo = | LokaTransskribo = | Mapo = China Xinjiang.svg | MapoGrandeco = 275 | MapoEtikedo = | SignifodeNomo = nova limo | AdministraSpeco = [[Administra divido de Ĉinio|Aŭtonoma regiono]] | Ĉefurbo = [[Urumĉio]] | PlejgrandaUrbo = | Provincestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | Areo = 1664897 | Area kvoto = | Areaj procentoj = 16.7 | Latitudo = | Longitudo = |LoĝJaro= {{WikidataLoĝantaroDato}} |Loĝantaro= {{WikidataLoĝantaro}} |Loĝdenso= {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} | Loĝantara kvoto = | EkoJaro = | MEP = | MEPpokapo = | HDI = | HDINivelo = | HDIJaro = | Etnoj = [[Ujguroj]] (45,8%)<br />[[Hanoj]] (40,5%) | ISOMallongigo = | Retejo = |kesteroj= {{Informkesto geografiaĵo|administra unuo |subŝablono=jes |kategorio=Provinco |bildo = Ürümqi Geschäftsviertel.JPG <!-- por vikidatumoj--> |lando = {{Ĉinio}} |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = CN-XJ |mapo1 lokumilo = Ŝinĝjango |kodo = CN-XJ |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |mapligilo = jes |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo = 4 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }}}} '''Ŝinĝjango''' (laŭ [[PIV2002]]; [[Ĉina lingvo|ĉine]] 新疆 [ɕín.t͡ɕjáŋ], [[Pinjino|pinjine]] '''Xīnjiāng''', poŝtpinjine '''Sinkiang''' kaj [[Ujgura lingvo|ujgure]] شىنجاڭ [ʃinˈd͡ʒɑŋ]), plennome '''Ujgura aŭtonoma regiono Ŝinĝjango,''' estas provinco de [[Ĉinio]]. La nomo pli-malpli signifas ''nova limo, lando''. Iom malpli ol duono de la loĝantaro konsistas el [[ujguroj]], [[tjurkaj popoloj|tjurka popolo]]. Ŝinĝjango estas signifa ankaŭ strategie kaj ekonomie: en ĝi troviĝas altvaloraj rezervoj de nafto, tergaso kaj mineraloj. Krome, ĝi funkcias kiel la okcidenta enirejo de Ĉinio al aliaj partoj de [[Eŭrazio]]<ref>(angla) Elilse Anderson, ''[https://lareviewofbooks.org/article/politics-pop-rise-repression-uyghur-music-china/ The Politics of Pop: The Rise and Repression of Uyghur Music in China]'', Los Angeles Review of Books, la 31-an de majo 2020.</ref>. == Geografio == Ŝinĝjango situas de 7435 metroj super la marnivelo ĝis 155 metroj sub la marnivelo en la nordokcidento de Ĉinio, kovras 1,66 milionojn da kvadrataj kilometroj, kiuj konsistigas 1/6 de la ĉioma areo de Ĉinio kaj estas pli granda ol [[Francio]], [[Germanio]], [[Hispanio]] kaj [[Unuiĝinta Reĝlando]] kune. Ĝi estas la plej granda provinc-nivela regiono en Ĉinio kaj limas al ok landoj: [[Mongolio]], [[Rusio]], [[Kazaĥio]], [[Kirgizio]], [[Taĝikio]], [[Pakistano]], [[Afganio]] kaj [[Barato]]. == Loĝantaro == Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la regiono vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Historie, la nombro de loĝantoj estis 17,4735 milionoj (en 1998); kaj 21,8158 milionoj (en 2010), kun loĝantara kresko: 1.281% jare. Tie loĝas 10,733 milionoj da naci-malplimultanoj, kiuj konsistigas 61.42% de la totala loĝantaro de la regiono. En Ŝinĝjango vivas 6,601 milionoj da [[hanoj]]. Tie estas entute 47 nacioj kaj el ili de generacio al generacio vivas ĉefe [[ujguroj]], [[hanoj]], [[kazakoj]], [[hujoj]], [[mongoloj]], [[kirgizoj]], [[taĝikoj]], [[ŝibeoj]], [[uzbekoj]], [[manĉuroj]], [[dauroj]], [[tataroj]] kaj [[rusoj]]. === Ujguroj === Dum jarcentoj, la [[ujguroj]] konservis sian lingvon kaj restis fidelaj al islamo. Dum diversaj mongolaj superregadoj la ujguroj estis devigataj fariĝi islamanoj<ref>(nl) [[Erika Fatland]], ''De Grens'' (La landlimo), p.246, De Geus, 2019, ISBN 978 90 445 4087 1, origina titolo 'Grensen - Eine Reise Rundt Russland'. (Landlimoj - vojaĝo ĉirkaŭ Ruslando).</ref>. La usona registaro kaj homrajtaj organizaĵoj asertas, ke en la regiono loĝas 13 milionoj da islamanoj (ĉefe ujguroj) kaj ke ili estas [[:n:Ĉinio persekutas la islaman malplimulton en Ŝjinĝjiango|severe persekutataj]] de la ĉina registaro. Ili asertas, ke islamaj religiaj konstruaĵoj estas regule detruataj (10-15 mil moskeoj ekde la fino de 2016) kaj ke ekde komenco de 2017 ĝis miliono da ujguroj troviĝas en koncentrejoj, oficiale nomataj "reedukaj centroj". La ĉina registaro neas tiujn akuzojn kaj asertas, ke ĉiuj striktaj rimedoj estas aplikataj nur por malaltigi danĝeron de islama ekstremismo. Laŭ la ĉinaj aŭtoritatoj la realo estas, ke multaj junaj islamanoj, precipe en la kvar malpli evoluintaj regionoj en la suda parto de la regiono, ne ricevas sufiĉe da edukado, kio igas ilin vundeblaj de la propagando de radikala islamismo<ref>(en) ''[http://www.chinadaily.com.cn/a/201810/18/WS5bc87afaa310eff30328336e.html Reality of Xinjiang different from that portrayed by West: China Daily editorial]'', ''[[China Daily]]'', la 18-an de oktobro 2018</ref>. Darren Byler, antropologo el [[Seatlo]] ĉe la [[Universitato de Vaŝingtonio]] asertas, ke la programoj, kiel ''Malfermu la nordokcidenton'' en la [[1990-aj jaroj]] kaj la pli vasta ''Malfermu la okcidenton'' en la [[2000-aj jaroj]], permesis al hanaj terkulturaj kompanioj pretendi ujgurajn terpecojn kaj vastigi industriskalan terkultivadon en la plejparte ujgura regiono. Li konsideras tion formo de [[:n:Ĉinio ekonomie subpremas la ujgurojn en Ŝjinĝjiango|ekonomia subpremado de la uguroj]], kiuj estas diskriminaciataj, malebligante ke ili okupu plej profitajn laborpostenojn, kaj forpremataj el siaj terenoj. == Urboj, kuntiritaj areoj == * [[Urumĉio]] (ĉefurbo, distriktonivela) * [[Hami]] (prefektujnivela) * [[Karamaj]] (prefektujnivela) * [[Turfan]] (prefektujnivela) * [[Kaŝgar]] (subprefektujnivela) * [[Aral (Ĉinio)]] (subprefektujnivela) * [[Aksu]] (distriktonivela) * [[Altaj]] (distriktonivela) * [[Artuŝ]] (distriktonivela urbo en la pleja okcidento) * [[Bole (Ŝinĝango)]] (distriktonivela) * [[Fukan]] (distriktonivela) * [[Jinin (Ŝinĝango)]] (distriktonivela) * [[Kokdala]] (distriktonivela) * [[Ŝihezi]] (distriktonivela urbo en la pleja nordo) * [[Taĉeng]] (distriktonivela urbego, [[limurbo]]) == Historio == Ŝinĝjangon konkeris Ĉinio en 1757. == Agrikulturo == Tie troviĝas 68 milionoj da hektaroj da tero utiligeblaj por terkulturado, forstumado kaj paŝtado, kiuj konsistigas 41.19% de la totala areo de la regiono. La kultureblaj kampoj kovras 9.33 milionojn da hektaroj kaj nun 4 078 700 hektaroj estas kulturataj. Tie natura herbejo kovras 48 milionojn da hektaroj. Artefarita herbejo kovras 666 700 hektarojn. Ĝi estas unu el la kvin plej grandaj paŝtejoj de la lando. En Ŝinĝjango la tero utiligebla por forstumado estas 4 839 300 hektaroj (arbaroj kovras l 533 300 hektarojn), kaj la akumulita ligno-kvanto estas 250 milionoj da kubaj metroj. === Bestoj kaj vegetaĵoj === En Ŝinĝjango loĝas 699 specoj de sovaĝaj animaloj, el kiuj estas 85 specoj de fiŝoj, 7 specoj de amfibioj, 45 specoj de rampuloj kaj 137 specoj de mamuloj. Jam konstatiĝis, ke tie estas 4 000 specoj de sovaĝaj vegetaloj, el kiuj [[kanaba apocino]] kaj tarakso (''Taraxacum kok-saghyz''), kaj aliaj mil specoj de vegetaloj estas tre valoraj. == Ekonomio == * Enlanda tuta produkto-valoro: 111,667 miliardoj da juanoj (en 1998) * Po-kapa produkto-valoro: 6667 juanoj (en 1998) * Financa enspezo: 6.53928 miliardoj da juanoj (en 1998) === Ekstera komerco === Ŝinĝjango havas konstantan komercan rilaton kun pli ol 70 landoj kaj regionoj. Nun ĝi eksportas proksimume 200 specojn de varoj, sed antaŭe nur dekkelkajn specojn. La de ĝi eksportataj lokaj specialaĵoj, tekstilaĵoj kaj maŝinoj havas grandan debiton en la internacia merkato. === Fremda investo === Ŝinĝjango jam uzis 2.2 miliardojn da juanoj investitajn de alilandaj entreprenistoj. En 1998 la totala importa kaj eksporta valoro de la entreprenoj investitaj de alilandaj komercistoj atingis 115.58 milionojn da usonaj dolaroj, el kiuj la eksporta -- 84.99 milionoj kaj la importa -- 30.59 milionoj. === Ĉefaj industrioj === Petrola ekspluatado, petrola kemi-industrio, teks-industrio, gren-produktado, kemi-industrio, maŝino-industrio, elektro-produktado kaj forstuma industrio. === Minejoj === Tie jam malkovriĝis 122 specoj de minaĵoj, inter kiuj la rezervo-kvanto de perilio, muskovito, natria salpetro, kaolino kaj serpenteno okupas la unuan lokon de la tuta lando; la konstatita rezervokvanto de fererco estas 730 milionoj da tunoj. Tie subtere estas pli ol 70 specoj de ne-metalaj minaĵoj, el kiuj muskovito, gemo, asbesto kaj Hetian-jado estas famaj tra la tuta mondo. Tie la rezervo-kvanto de salo estas 318 milionoj da tunoj, tiu de soda sulfato 170 milionoj da tunoj, kaj tiu de natria salpetro 2 326 000 tunoj. === Energio === La jara forfluanta surtera akvo-kvanto de la tuta regiono estas ĉ. 88,4 miliardoj da kubaj metroj, la ekspluatebla subtera akvo estas 25.2 miliardoj da kubaj metroj kaj [[glaĉero]]j kun akva rezervokvanto de 2580 miliardoj da kubaj metroj, kovras 24 000 kvadratajn kilometrojn. En Ŝinĝjango la taga sunbrilado estas longa kaj la jara sunbrilado estas meznombre 2600-3400 horoj. La karba rezervokvanto konsistigas 37,7% de tiu de la tuta lando kaj tiu de petrolo kaj natura gaso estas 30 miliardoj da tunoj kaj konsistigas pli ol kvaronon de tiu de la tuta lando. == Telekomuniko == Nun ĉiuj prefektejoj kaj gubernioj estas ligitaj per aŭtomata longdistanca telefona reto. Bone funkcias ankaŭ optika kablo liganta la regionon kun Eŭropo kaj aliaj landoj de Azio. === Radio kaj televido === Tie estas 6 radio-stacioj, 39 kurt- kaj mezondaj radio-elsendaj stacioj, 18 TV-stacioj, 61 TV-elsendaj kaj transsendaj stacioj, ĉiu kun kapacito de pli ol unu kw. == Trafiko == === Fervojoj === La projekto rapidigi trajnan veturadon sur Ŝinĝjango–[[Lanzhou]]-a Fervojo, unu el la gravaj projektoj por triafoja rapidigo de la trajna veturado en Ĉinio, estas efektivigata glate. Laŭ plano la projekto estos plenumita antaŭ la unua de oktobro, 2000. La Ŝinĝjango–Lanzhou-a Fervojo, pli ol 2 000 km longa, estas trunka fervojo liganta la orienton de Ĉinio kun ĝia okcidento. Funkcias ankaŭ du-traka linio. La fervojo en suda Ŝinĝjango inter Korla kaj Kashi nun estas en streĉa konstruado. Oni jam elspezis 2,4 miliardojn da juanoj por okcidenten-etenda projekto de la Sud-Ŝinĝjanga Fervojo, kaj la 29-an de decembro 1998 la fervojo jam atingis [[Xiggar]], kaj la linio jam longas entute 826.9 km. La unuan de decembro 1998, la sekcio inter [[Korla]] kaj [[Aksu]] komencis funkcii. === Ŝoseoj === Ĉiuj prefektejoj kaj gubernioj de Sinkiango kaj 99% de ĝiaj distriktoj nun estas ligataj de ŝoseoj. La 7 ŝtataj trunkaj ŝoseoj kaj 62 regionaj ŝoseoj kune formas facilan trafikan reton kun Urumqi kiel la centro, kiu ligas la regionon kun Gansu, Qinghai en la oriento kaj Tibeto en la sudo kaj multaj landoj de Meza Azio en la okcidento. Ĝis la fino de 1998 funkcias 32701 km da trunkaj ŝoseoj. === Akvovojoj === Sur la riveroj Ili kaj Ertix iras sezonaj pasaĝero-ŝipoj kaj barĝoj. === Aviado === Ŝinĝjango estas la loko, kie la civilaj flughavenoj estas plej multaj kaj aerlinioj plej longaj en Ĉinio. La Flughaveno Urumqi estas unu el la 6 internaciaj flughavenoj de Ĉinio. De tie oni povas flugi al [[Okcidenta Azio]] kaj [[Eŭropo]]. De [[Urumqi]] oni povas flugi rekte al Lanzhou, [[Xi'an]], [[Pekino]] kaj [[Ŝanhajo]]. En la regiono oni povas flugi de Urumqi al Hami, Korla, Kuqa, [[Hotan]], [[Kashi]], [[Aksu]], [[Yining]], [[Karamay]], [[Fuyun]] kaj [[Altay]]. Nun la Flughaveno Urumqi estas grandigata. En 1998 la Ŝinĝjanga Aviada Kompanio transportis varojn sume de 298 773 400 t.hkm., 1 340 600 homojn kaj 26 862,4 tunojn da poŝtaĵoj. == Projektoj bezonantaj fremdan investon == Agrokulturo, brulaĵoj, telekomunikado, urba konstruado, higieno, industria prilaboro, turismo, ekstera komerco, financo, asekuro, poŝtado kaj [[podetala komerco]]. Post kiam oni decidis la gravajn punktojn por utiligi fremdan investon en 2000, Ŝinĝjango plene utiligas la ŝtatajn politikojn favorajn al la meza kaj okcidenta partoj de Ĉinio. La koncernaj departementoj atente observas la evoluon de la lando por [[WTO]] kaj studas koncernajn regulojn por ellabori siajn principojn cele perfektigi la ekonomian konstruadon. == Bildgalerio == <gallery widths="330" heights="330"> Dosiero:Urumqi skyline (2).jpg|Larĝaj stratoj dominas la nuntempan urban pejzaĝon. Dosiero:Xinjiang nationalities by prefecture 2000.png|Mapo de Sinkiango laŭ etnoj en ĉiu prefektejo. </gallery> {{Projektoj|n=Kategorio:Ŝinĝango}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Mongola Imperio]] * [[La Voĉo de la Silka Vojo]] * [[ujgura lingvo]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{cn}}) <br/> {{Provincoj de Ĉinio}} [[Kategorio:Ŝinĝango| ]] aofok5o71dg1hlqh2j73ysxa8kqcko8 0 50665 9418646 9133123 2026-07-02T09:59:43Z Sj1mor 12103 9418646 wikitext text/x-wiki {{Unua}} {{Informkesto gravulo |priskribo=Wim De Smet en 2009 }} [[Dosiero:WimDeSmedt.jpg|eta|S-ro De Smet dum prelego en la antverpena klubo "La Verda Stelo"]] [[Dosiero:WimDeSmedt2.jpg|eta|S-ro De Smet (dekstre) dum promenado organizita de la kalmthoŭta Esperantoklubo La Erikejo]] '''Wim M. A. De Smet''' (naskiĝis la {{daton|19|oktobro|1932}} en [[Antverpeno]], mortis la {{daton|10|marto|2012}} <ref>{{nl}} Knockaert, Cyreen 2013 : Heeft Goliath voorgoed David verslagen? Raakt Nieuwe Biologische Nomenclatuur in de vergetelheid? ''Horizon-Taal'', 45(260), 8-9.</ref><ref>{{eo}} Knockaert, Cyreen 2013 : Nomenklaturo : ĉu kroma esperanta "finvenko"? ''Monato. Internacia Magazino Sendependa'', 34(5), 22-23.</ref> en [[Brasschaat]]) estis [[Flandrujo|flandra]] [[zoologio|zoologo]], fakulo pri [[cetacoj]]. Li estis esperantisto kaj plenrajta membro de [[AIS]] San-Marino, al kiu li apartenis ekde la fondo. De Smet licenciiĝis pri zoologio en [[1954]]. Post studvojaĝoj tra [[Afriko]] en [[1955]]/[[1956|56]] li studis en [[Italio]], [[Svedio]] kaj [[Skotlando]] kaj en [[1961]] iĝis aspiranto-esploristo ĉe la [[belgio|belga]] Ŝtata Fondaĵo pri Sciencaj Esploroj. En [[1966]] li doktoriĝis kaj poste estis profesoro en la Nacia Universitato de [[Ruando]] ([[1986]]/[[1987|87]]), en [[Paramaribo]] ([[1988]]/[[1989|89]]), [[Surinamo]] (1989/[[1990|90]]) kaj [[Gabono]] (ekde 1991). Li instruis en Esperanto en AIS-sesioj en [[Treviro]] ([[Germanio]]) kaj [[Bydgoszcz]] ([[Pollando]]). De Smet ellaboris projekton pri "[[Nova Biologia Nomenklaturo]]" (N.B.N.), per kiu li celis ordigi la iom kaosan nomenklaturon precipe de zoologio. Malsame kiel la klasika nomenklaturo, kiu baziĝas sur la latino, NBN baziĝas sur Esperanto. Verko lia pri NBN ricevis la [[Premio Pirlot|Premion Pirlot]] de [[1999]]. Oni ankaŭ honoris lin per la japana [[UMEA-Shinoda-Premio]]. == Verkoj == [[Dosiero:2001-11 tri oficistoj.jpg|eta|250ra|De maldekstre: Pasquale Zapelli, [[István Ertl]], Wim De Smet, [[Osmo Buller]], en 2001.]] En [[1982]] aperis lia verko ''Esperanto snel assimileren<ref>Esperanto snel assimileren. Een snelkursus van de internationale taai Esperanto in vijf lessen (plus tien lessen verdere uitbouw) voor zelfstudie. Uitgeverij De Nederlande, Antwerpen, 1982, (151 pp.).</ref>'', rapidkurso de Esperanto por nederlandlingvaj aŭtodidaktoj. Pri sia profesia fako li kontribuis i.a. al ''[[Scienca Revuo]]'', la iama ornitologia magazino ''Mevo'' kaj aliaj Esperanto-periodaĵoj kaj regule prelegis en Someraj Universitataj Kursoj (SUK), Internacia Somera Universitato (ISU) kaj Internacia Kongresa Universitato (IKU). En la magazino ''[[Monato_(gazeto)|Monato]]'' li raportis pri siaj jaroj en Surinamo. Li verkis dudirektan vortareton surinaman-Esperanton-surinaman, kiu aperis ĉe www.la-vortaro.net kaj kontribuis al terminologiaj diskutoj en Akademiaj Studoj. ===Recenzoj=== Pri ''Esperanto snel assimileren'' {{citaĵo|Tiu ĉi lernolibro allogas metodikiston de fremdlingvo-instruado per sia unika [[strukturo]] rilate la prezentadon de la lingva materialo kaj per sia ĝeneralkleriga enhavo. La aŭtoro intencas evoluigi ĉe interesemuloj la regad-kapablojn koncerne [[Esperanto]]n en tri fazoj. La unua fazo koncentriĝas al la kompreno de skribitaj tekstoj, la dua fazo estas dediĉis al la kapablo verki mallongajn skribajn informojn, ekz. leteron, resumon, [[raporto]]n, la tria fazo alcelas la kapabligon de la lernanto uzadi Esperanton buŝe en la ĉiutaga vivo: laŭ tiuj ĉi nomitaj celoj la unuopaj fazoj nomiĝas „1. Esperanto leren lezen" (pp. 11-69), „2. Esperanto leren schrijven" (pp.71-107), kaj „3. Esperanto leren spreken" (pp. 109-143). Finfine la verkinto konsekvence konsilas al la studintoj: multe legu, multe skribu, multe parolu kaj aŭskultu! La priskribita konstru-maniero estas lerte fundamentita, ĉar ĝi respektas la [[rilato]]n inter reproduktivaj kaj produktivaj kapabloj ĉe la "[[disĉiplo]]": ekde [[legado]] tra skribado al parolado, aŭ, per aliaj vortoj, de la okuloj per la [[mano]] al la buŝo. Por la plimulto de ĝermandevenaj popoloj la plej komplika afero je lingvolernado fakte estas la buŝa aplikado de iu ajn studata fremdlingvo, pro tio la aŭtoro ne tuj postulas tian streĉadon, sed gvidas la lernantojn tra kampoj, sur kiuj ili preskaŭ senkonscie ankaŭ rikoltas iomajn spertojn en la buŝa lingva aplikado; ni ĉiuj — legante aŭ skribante iun tekston, sentas nin akompanataj de ena, tempaltempe eĉ aŭdebla prononcado, de silenta flustrado. Enkadre de la esperantlingvaj kaj flam-lingvaj ekzercoj ĉiu frazo estas ciferita; tiamaniere la necesaj lingvaj aŭ enhavrilataj klarigoj, kiuj sekvas la unuopajn legaĵojn, estas facile troveblaj kaj la trankvila encerbigo de la plejparte tre instiga enhavo ne estas interrompata. Due — pri la enhavo: La uzontoj de tiu ĉi lernolibro devas nature interesiĝi pri literaturo, pri diversaj sciencbranĉoj, pri politiko ktp., por ke ili havu spiritan kontakton kun la aŭtoro kaj por ke ili ne laciĝu sekvadi la subtilajn intencojn, la spritajn [[sugesto]]jn kaj la informriĉajn klarigojn. Prave en la enkonduka parto estas emfazita, ke la lernolibro turnas sin al [[klera publiko]]:<br> "De auteur probeert op die monier een eenvoudige taai te presenteren aan een intellektueel publiek." (p. 9.) Trie — ĉu ekzistas plibonigendajoj? Nia lingvo Esperanto estas nomata "[[neŭtrala mondlingvo]]" (p. 122), ĝi taŭgas por krei novan tipon de homo, [[sennaciulo]]n (p. 95), ĝia studado estos malferminta la cerbon al aliaj idiomoj kaj faciliginta ties [[asimilad]]on (p. 81). Mi supozas, ke la supraj "sentencoj" respegulas la opinion de la aŭtoro — alie li ne estus citinta ilin — kaj permesas al mi la provokan (?) demandon: Ĉu Esperanto ne fariĝas rimedo por plivastigi eŭropocentrismajn ideojn, ĉu la lernolibro liveras la pruvon, ke pere de Esperanto oni povas malfermi la cerbon al aliaj (al kiom da?) idiomoj? La argumentado por Esperanto en tia metodikflanke altnivela lernolibro devus esti pritraktata pli elaste, por ke "een intellektueel publiek" konatiĝu ankaŭ kun seriozaj kontraŭargumentoj kaj kun ĝis nun nesolvitaj problemoj de interlingvistiko resp. esperantologio. La tria fazo, kie temas pri la parolalproprigo, ne estas tiel ampleksa, kiel ĝi estas anoncita en la enhavtabelo (pp. 109 — 143); praktike ĝi limiĝas je naŭ paĝoj (inkluzive kvin paĝoj da [[klarigo]]j), sed — bedaŭrinde — ne estas daŭrigata per aliaj vivproksimaj, rapide asimileblaj "hazardaĵoj” (memoru la titolon de la libro: "Esperanto snel assimileren"). En la leciono IV.A-1 (pp. 47/48) estas prezentataj la t. n. kunmetitaj tempoj; mi subtenas la [[aŭtoro]]n, jam en lernolibro por komencantoj enkonduki tiujn ĉi formojn, sed ĉu la sekva frazo korespondas kun la esprimendo: "Kiam mi estos studonta tion, neniu povus interrompi mian studadon." (Laŭ la kUnteksto, la aŭtoro volas esprimi, ke dum la estonta studado neniu — verŝajne — interrompi lian okupiĝon pri — nature — Esperanto. Sed la formo "mi estos studonta" priskribas fazon antaŭ la komenco de la planita studado, pro tio oni ne povas paroli pri ebla [[interrompo]] de la studado.) En la sama teksto la aŭtoro foje preferas la kondicionalon, foje la indikativon, kvankam la propozicioj ne estas diversnivelaj "ĉu tiuj telefonantoa personoj kredus, ke ili filiĉigas ... min ...?" "Ĉu ili ne aŭdas, ke mi ofte koleriĝas ...? " Mi rekomendas, ke en la uzado de la kondicionalo oni aŭ limiĝu al unu varianto aŭ donu kromajn klarigojn. La skizita lernolibro "Esperanto snel assimileren" estas vera pliriĉigo por metodikistoj de fremdlingvo-instruado kaj instigas la kreivecon de la lernantoj kaj ankaŭ de kursgvidantoj.|d-ro [[Till Dahlenburg]]. [[Der Esperantist]] 1983_n122_jun. 1983}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == [[Dosiero:Esperanto assimileren.jpg|eta|220ra|Lernolibro verkita de Wim De Smet.]] * {{en}} Anonima aŭtoro 1989 : Men of Achievement, Thirteenth Edition, ''International Biographical Centre'', [[Kambriĝo]], CB2 3QP, [[Britujo]], p.&nbsp;222. * {{en}} Anonima aŭtoro 2001 : 2000 Outstanding Scientists of the 20th Century, Second Edition, ''International Biographical Centre'', Kambriĝo, Britujo, p.&nbsp;94. * {{nl}} Diversaj 1978 : [[Verslag van het Colloquium. Verleden, Heden en Toekomst van de Esperanto-Beweging in Vlaanderen]], Kalmthout, 40 p. * {{eo}} De Smet, W.M.A. 1959 : La poplipteroj, strangaj fiŝoj, ''Scienca Revuo'', 11/1(41), 19-27. * {{eo}} De Smet, W.M.A. 1963 : Konsideroj pri la biologia nomenklaturo, ''Scienca Revuo'', 14, 117-119. * {{eo}} De Smet, W.M.A. 1967 : Nunaj mondperceptoj per la biologio, ''La Mondpercepto de la Modernaj Natursciencoj'', Ludwig Pickel, Nurnbergo, p. 63-73 * {{eo}} De Smet, W.M.A. 1971 : La nomoj de la cetacoj (unua parto), ''Scienca Revuo'', 22/1(87), [[Beogrado]], [[Jugoslavujo]], p.&nbsp;21-48. * {{eo}} De Smet, W.M.A. 1971 : La nomoj de la cetacoj (dua parto), ''Scienca Revuo'', 22/2(88), Beogrado, Jugoslavujo, p.&nbsp;39-48. * {{eo}} De Smet, W.M.A. 1971 : La nomoj de la cetacoj (tria parto), ''Scienca Revuo'', 22/3(89), Beogrado, Jugoslavujo, p.&nbsp;71-78. * {{eo}} De Smet, W.M.A. 1972 : [[Ĝenerala kaj Homa Histologio]], ''Someraj Universitataj Kursoj'', [[Lieĝo]], 68 p., ilustraĵoj * {{fr}} De Smet, W.M.A. 1973 : Terminologie et nomenclature biologiques, ''La monda lingvo-problemo'', [[Den Haag]], p.&nbsp;45-56. * {{fr}} De Smet, W.M.A. 1973 : Initiation à la Nomenclature Biologique Nouvelle (N.B.N.), ''Association pour l'Introduction de la Nomenclature Biologique Nouvelle'', [[Kalmthout]], 44 p. * {{nl}} De Smet, Dr W.M.A. 1982 : [[Esperanto snel assimileren]], ''Uitgeverij De Nederlanden'', Antwerpen, 151 p. ISBN 90 6583 028 6 * {{eo}} De Smet, W.M.A. 1990 : Specio kaj genro en la biologio, ''Scienca Revuo'', 41, 365-370. * {{en}} De Smet, W.M.A. 1991 : A Guide to New Biological Nomenclature (N.B.N.), ''Association for the Introduction of New Biological Nomenclature'', Kalmthout, 64 p. * {{eo}} De Smet, W.M.A. 1991 : La Sistemo N.B.N. (Nova Biologia Nomenklaturo), ''Asocio por la Enkonduko de Nova Biologia Nomenklaturo'', Kalmthout, 94 p. * {{nl}} De Smet W.M.A. 1991 : Kennismaking met Nieuwe Biologische Nomenklatuur (N.B.N.), ''Vereniging voor het Invoeren van Nieuwe Biologische Nomenklatuur'' (N.B.N.), Kalmthout, 87 p. * {{en}} De Smet W.M.A. 1991 : Meeting User Needs by an Alternative Nomenclature, ''in'': Improving the Stability of Names : needs and options (D.L. Hawksworth, ed.), ''Regnum Vegetabile'', no 123, 179-181, ''Koeltz Scientific Books'', [[Königstein]]. * {{eo}} De Smet W.M.A. 1995 : La scienca nomo de la ĉimpanzo, ''Scienca Revuo'', 46(2), 12-37. * {{nl}} De Smet, Wim 1996 : [https://anet.be/record/lvdopac/c:lvd:15086137/E 25 Jaar "La Erikejo" : de geschiedenis, Esperanto], Esperantogroep "La Erikejo", Kalmthout, 39 p. * {{eo}} De Smet W.M.A. 2000 : Nova Biologia Nomenklaturo (N.B.N.) en la jaro 2000 kaj la problemoj pri nomoj de bestoj kaj plantoj, ''Fakaj aplikoj de Esperanto. Serio : Aplikoj de Esperanto en Scienco kaj Tekniko'', 77-87. * {{nl}} De Smet W.M.A. 2001 : Edward Symoens 1915-1995. ''En'' Interface. [[Planned Languages: From Concept to Reality]]. ''VLEKHO. Hogeschool voor Wetenschap en Kunst'', [[Bruselo]], 3-4. ISBN 806813-1-8 * {{en}} {{eo}} De Smet W.M.A. 2005 : Analizo de Nova Biologia Nomenklaturo; An analysis of New Biological Nomenclature. ''SAIS'', [[Nitra]], ''A.I.S'', [[San Marino]]. ISBN 80-967425-7-4 == Eksteraj ligiloj == * Artikoloj de Wim de Smet en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj ([http://www.esperantoland.de/ebea/ EBEA]) (serĉu je "smet" en ĉiuj kampoj) <!--Verkoj de Wim de Smet en ''[[Monato (gazeto)|Monato]]'': * [https://www.esperanto.be/fel/mon/006047.html Gigantoj sur strandoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180419220751/https://www.esperanto.be/fel/mon/006047.html |date=2018-04-19 }} * [https://www.esperanto.be/fel/mon/004815.html Kiu murdis Dian Fossey?] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180420010844/https://www.esperanto.be/fel/mon/004815.html |date=2018-04-20 }}--> * [https://www.eventoj.hu/isae/scienca-revuo/enhavo-1949-2000.htm Scienca Revuo 1949-2000.] * [https://web.archive.org/web/20160303171357/http://journals.tubitak.gov.tr/botany/issues/bot-04-28-1-2/bot-28-1-2-3-0211-13.pdf Greuter, Werner 2004 : Recent Developments in International Biological Nomenclature, Turk J Bot] <br /> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Desmet, Wim M. A.}} [[Kategorio:AIS]] [[Kategorio:Belgaj biologoj]] [[Kategorio:Flandraj esperantistoj]] rcuodl3a7v9e4ou59d30ffcjp2jmpgb 9418647 9418646 2026-07-02T10:01:19Z Sj1mor 12103 9418647 wikitext text/x-wiki {{Unua}} {{Informkesto gravulo |priskribo=Wim De Smet en 2009 }} [[Dosiero:WimDeSmedt.jpg|eta|S-ro De Smet dum prelego en la antverpena klubo "La Verda Stelo"]] [[Dosiero:WimDeSmedt2.jpg|eta|S-ro De Smet (dekstre) dum promenado organizita de la kalmthoŭta Esperantoklubo La Erikejo]] '''Wim M. A. De Smet''' (naskiĝis la {{daton|19|oktobro|1932}} en [[Antverpeno]], mortis la {{daton|10|marto|2012}} <ref>{{nl}} Knockaert, Cyreen 2013 : Heeft Goliath voorgoed David verslagen? Raakt Nieuwe Biologische Nomenclatuur in de vergetelheid? ''Horizon-Taal'', 45(260), 8-9.</ref><ref>{{eo}} Knockaert, Cyreen 2013 : Nomenklaturo : ĉu kroma esperanta "finvenko"? ''Monato. Internacia Magazino Sendependa'', 34(5), 22-23.</ref> en [[Brasschaat]]) estis [[Flandrujo|flandra]] [[zoologio|zoologo]], fakulo pri [[cetacoj]]. Li estis esperantisto kaj plenrajta membro de [[AIS]] San-Marino, al kiu li apartenis ekde la fondo. De Smet licenciiĝis pri zoologio en [[1954]]. Post studvojaĝoj tra [[Afriko]] en [[1955]]/[[1956|56]] li studis en [[Italio]], [[Svedio]] kaj [[Skotlando]] kaj en [[1961]] iĝis aspiranto-esploristo ĉe la [[belgio|belga]] Ŝtata Fondaĵo pri Sciencaj Esploroj. En [[1966]] li doktoriĝis kaj poste estis profesoro en la Nacia Universitato de [[Ruando]] ([[1986]]/[[1987|87]]), en [[Paramaribo]] ([[1988]]/[[1989|89]]), [[Surinamo]] (1989/[[1990|90]]) kaj [[Gabono]] (ekde 1991). Li instruis en Esperanto en AIS-sesioj en [[Treviro]] ([[Germanio]]) kaj [[Bydgoszcz]] ([[Pollando]]). De Smet ellaboris projekton pri "[[Nova Biologia Nomenklaturo]]" (N.B.N.), per kiu li celis ordigi la iom kaosan nomenklaturon precipe de zoologio. Malsame kiel la klasika nomenklaturo, kiu baziĝas sur la latino, NBN baziĝas sur Esperanto. Verko lia pri NBN ricevis la [[Premio Pirlot|Premion Pirlot]] de [[1999]]. Oni ankaŭ honoris lin per la japana [[UMEA-Shinoda-Premio]]. == Verkoj == [[Dosiero:2001-11 tri oficistoj.jpg|eta|250ra|De maldekstre: Pasquale Zapelli, [[István Ertl]], Wim De Smet, [[Osmo Buller]], en 2001.]] En [[1982]] aperis lia verko ''Esperanto snel assimileren<ref>Esperanto snel assimileren. Een snelkursus van de internationale taai Esperanto in vijf lessen (plus tien lessen verdere uitbouw) voor zelfstudie. Uitgeverij De Nederlande, Antwerpen, 1982, (151 pp.).</ref>'', rapidkurso de Esperanto por nederlandlingvaj aŭtodidaktoj. Pri sia profesia fako li kontribuis i.a. al ''[[Scienca Revuo]]'', la iama ornitologia magazino ''Mevo'' kaj aliaj Esperanto-periodaĵoj kaj regule prelegis en Someraj Universitataj Kursoj (SUK), Internacia Somera Universitato (ISU) kaj Internacia Kongresa Universitato (IKU). En la magazino ''[[Monato_(gazeto)|Monato]]'' li raportis pri siaj jaroj en Surinamo. Li verkis dudirektan vortareton surinaman-Esperanton-surinaman, kiu aperis ĉe www.la-vortaro.net kaj kontribuis al terminologiaj diskutoj en Akademiaj Studoj. ===Recenzoj=== Pri ''Esperanto snel assimileren'' {{citaĵo|Tiu ĉi lernolibro allogas metodikiston de fremdlingvo-instruado per sia unika [[strukturo]] rilate la prezentadon de la lingva materialo kaj per sia ĝeneralkleriga enhavo. La aŭtoro intencas evoluigi ĉe interesemuloj la regad-kapablojn koncerne [[Esperanto]]n en tri fazoj. La unua fazo koncentriĝas al la kompreno de skribitaj tekstoj, la dua fazo estas dediĉis al la kapablo verki mallongajn skribajn informojn, ekz. leteron, resumon, [[raporto]]n, la tria fazo alcelas la kapabligon de la lernanto uzadi Esperanton buŝe en la ĉiutaga vivo: laŭ tiuj ĉi nomitaj celoj la unuopaj fazoj nomiĝas „1. Esperanto leren lezen" (pp. 11-69), „2. Esperanto leren schrijven" (pp.71-107), kaj „3. Esperanto leren spreken" (pp. 109-143). Finfine la verkinto konsekvence konsilas al la studintoj: multe legu, multe skribu, multe parolu kaj aŭskultu! La priskribita konstru-maniero estas lerte fundamentita, ĉar ĝi respektas la [[rilato]]n inter reproduktivaj kaj produktivaj kapabloj ĉe la "[[disĉiplo]]": ekde [[legado]] tra skribado al parolado, aŭ, per aliaj vortoj, de la okuloj per la [[mano]] al la buŝo. Por la plimulto de ĝermandevenaj popoloj la plej komplika afero je lingvolernado fakte estas la buŝa aplikado de iu ajn studata fremdlingvo, pro tio la aŭtoro ne tuj postulas tian streĉadon, sed gvidas la lernantojn tra kampoj, sur kiuj ili preskaŭ senkonscie ankaŭ rikoltas iomajn spertojn en la buŝa lingva aplikado; ni ĉiuj — legante aŭ skribante iun tekston, sentas nin akompanataj de ena, tempaltempe eĉ aŭdebla prononcado, de silenta flustrado. Enkadre de la esperantlingvaj kaj flam-lingvaj ekzercoj ĉiu frazo estas ciferita; tiamaniere la necesaj lingvaj aŭ enhavrilataj klarigoj, kiuj sekvas la unuopajn legaĵojn, estas facile troveblaj kaj la trankvila encerbigo de la plejparte tre instiga enhavo ne estas interrompata. Due — pri la enhavo: La uzontoj de tiu ĉi lernolibro devas nature interesiĝi pri literaturo, pri diversaj sciencbranĉoj, pri politiko ktp., por ke ili havu spiritan kontakton kun la aŭtoro kaj por ke ili ne laciĝu sekvadi la subtilajn intencojn, la spritajn [[sugesto]]jn kaj la informriĉajn klarigojn. Prave en la enkonduka parto estas emfazita, ke la lernolibro turnas sin al [[klera publiko]]:<br> "De auteur probeert op die monier een eenvoudige taai te presenteren aan een intellektueel publiek." (p. 9.) Trie — ĉu ekzistas plibonigendajoj? Nia lingvo Esperanto estas nomata "[[neŭtrala mondlingvo]]" (p. 122), ĝi taŭgas por krei novan tipon de homo, [[sennaciulo]]n (p. 95), ĝia studado estos malferminta la cerbon al aliaj idiomoj kaj faciliginta ties [[asimilad]]on (p. 81). Mi supozas, ke la supraj "sentencoj" respegulas la opinion de la aŭtoro — alie li ne estus citinta ilin — kaj permesas al mi la provokan (?) demandon: Ĉu Esperanto ne fariĝas rimedo por plivastigi eŭropocentrismajn ideojn, ĉu la lernolibro liveras la pruvon, ke pere de Esperanto oni povas malfermi la cerbon al aliaj (al kiom da?) idiomoj? La argumentado por Esperanto en tia metodikflanke altnivela lernolibro devus esti pritraktata pli elaste, por ke "een intellektueel publiek" konatiĝu ankaŭ kun seriozaj kontraŭargumentoj kaj kun ĝis nun nesolvitaj problemoj de interlingvistiko resp. esperantologio. La tria fazo, kie temas pri la parolalproprigo, ne estas tiel ampleksa, kiel ĝi estas anoncita en la enhavtabelo (pp. 109 — 143); praktike ĝi limiĝas je naŭ paĝoj (inkluzive kvin paĝoj da [[klarigo]]j), sed — bedaŭrinde — ne estas daŭrigata per aliaj vivproksimaj, rapide asimileblaj "hazardaĵoj” (memoru la titolon de la libro: "Esperanto snel assimileren"). En la leciono IV.A-1 (pp. 47/48) estas prezentataj la t. n. kunmetitaj tempoj; mi subtenas la [[aŭtoro]]n, jam en lernolibro por komencantoj enkonduki tiujn ĉi formojn, sed ĉu la sekva frazo korespondas kun la esprimendo: "Kiam mi estos studonta tion, neniu povus interrompi mian studadon." (Laŭ la kUnteksto, la aŭtoro volas esprimi, ke dum la estonta studado neniu — verŝajne — interrompi lian okupiĝon pri — nature — Esperanto. Sed la formo "mi estos studonta" priskribas fazon antaŭ la komenco de la planita studado, pro tio oni ne povas paroli pri ebla [[interrompo]] de la studado.) En la sama teksto la aŭtoro foje preferas la kondicionalon, foje la indikativon, kvankam la propozicioj ne estas diversnivelaj "ĉu tiuj telefonantoa personoj kredus, ke ili filiĉigas ... min ...?" "Ĉu ili ne aŭdas, ke mi ofte koleriĝas ...? " Mi rekomendas, ke en la uzado de la kondicionalo oni aŭ limiĝu al unu varianto aŭ donu kromajn klarigojn. La skizita lernolibro "Esperanto snel assimileren" estas vera pliriĉigo por metodikistoj de fremdlingvo-instruado kaj instigas la kreivecon de la lernantoj kaj ankaŭ de kursgvidantoj.|d-ro [[Till Dahlenburg]]. [[Der Esperantist]] 1983_n122_jun. 1983}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == [[Dosiero:Esperanto assimileren.jpg|eta|220ra|Lernolibro verkita de Wim De Smet.]] * {{en}} Anonima aŭtoro 1989 : Men of Achievement, Thirteenth Edition, ''International Biographical Centre'', [[Kembriĝo]], CB2 3QP, [[Britujo]], p.&nbsp;222. * {{en}} Anonima aŭtoro 2001 : 2000 Outstanding Scientists of the 20th Century, Second Edition, ''International Biographical Centre'', Kembriĝo, Britujo, p.&nbsp;94. * {{nl}} Diversaj 1978 : [[Verslag van het Colloquium. Verleden, Heden en Toekomst van de Esperanto-Beweging in Vlaanderen]], Kalmthout, 40 p. * {{eo}} De Smet, W.M.A. 1959 : La poplipteroj, strangaj fiŝoj, ''Scienca Revuo'', 11/1(41), 19-27. * {{eo}} De Smet, W.M.A. 1963 : Konsideroj pri la biologia nomenklaturo, ''Scienca Revuo'', 14, 117-119. * {{eo}} De Smet, W.M.A. 1967 : Nunaj mondperceptoj per la biologio, ''La Mondpercepto de la Modernaj Natursciencoj'', Ludwig Pickel, Nurnbergo, p. 63-73 * {{eo}} De Smet, W.M.A. 1971 : La nomoj de la cetacoj (unua parto), ''Scienca Revuo'', 22/1(87), [[Beogrado]], [[Jugoslavujo]], p.&nbsp;21-48. * {{eo}} De Smet, W.M.A. 1971 : La nomoj de la cetacoj (dua parto), ''Scienca Revuo'', 22/2(88), Beogrado, Jugoslavujo, p.&nbsp;39-48. * {{eo}} De Smet, W.M.A. 1971 : La nomoj de la cetacoj (tria parto), ''Scienca Revuo'', 22/3(89), Beogrado, Jugoslavujo, p.&nbsp;71-78. * {{eo}} De Smet, W.M.A. 1972 : [[Ĝenerala kaj Homa Histologio]], ''Someraj Universitataj Kursoj'', [[Lieĝo]], 68 p., ilustraĵoj * {{fr}} De Smet, W.M.A. 1973 : Terminologie et nomenclature biologiques, ''La monda lingvo-problemo'', [[Den Haag]], p.&nbsp;45-56. * {{fr}} De Smet, W.M.A. 1973 : Initiation à la Nomenclature Biologique Nouvelle (N.B.N.), ''Association pour l'Introduction de la Nomenclature Biologique Nouvelle'', [[Kalmthout]], 44 p. * {{nl}} De Smet, Dr W.M.A. 1982 : [[Esperanto snel assimileren]], ''Uitgeverij De Nederlanden'', Antwerpen, 151 p. ISBN 90 6583 028 6 * {{eo}} De Smet, W.M.A. 1990 : Specio kaj genro en la biologio, ''Scienca Revuo'', 41, 365-370. * {{en}} De Smet, W.M.A. 1991 : A Guide to New Biological Nomenclature (N.B.N.), ''Association for the Introduction of New Biological Nomenclature'', Kalmthout, 64 p. * {{eo}} De Smet, W.M.A. 1991 : La Sistemo N.B.N. (Nova Biologia Nomenklaturo), ''Asocio por la Enkonduko de Nova Biologia Nomenklaturo'', Kalmthout, 94 p. * {{nl}} De Smet W.M.A. 1991 : Kennismaking met Nieuwe Biologische Nomenklatuur (N.B.N.), ''Vereniging voor het Invoeren van Nieuwe Biologische Nomenklatuur'' (N.B.N.), Kalmthout, 87 p. * {{en}} De Smet W.M.A. 1991 : Meeting User Needs by an Alternative Nomenclature, ''in'': Improving the Stability of Names : needs and options (D.L. Hawksworth, ed.), ''Regnum Vegetabile'', no 123, 179-181, ''Koeltz Scientific Books'', [[Königstein]]. * {{eo}} De Smet W.M.A. 1995 : La scienca nomo de la ĉimpanzo, ''Scienca Revuo'', 46(2), 12-37. * {{nl}} De Smet, Wim 1996 : [https://anet.be/record/lvdopac/c:lvd:15086137/E 25 Jaar "La Erikejo" : de geschiedenis, Esperanto], Esperantogroep "La Erikejo", Kalmthout, 39 p. * {{eo}} De Smet W.M.A. 2000 : Nova Biologia Nomenklaturo (N.B.N.) en la jaro 2000 kaj la problemoj pri nomoj de bestoj kaj plantoj, ''Fakaj aplikoj de Esperanto. Serio : Aplikoj de Esperanto en Scienco kaj Tekniko'', 77-87. * {{nl}} De Smet W.M.A. 2001 : Edward Symoens 1915-1995. ''En'' Interface. [[Planned Languages: From Concept to Reality]]. ''VLEKHO. Hogeschool voor Wetenschap en Kunst'', [[Bruselo]], 3-4. ISBN 806813-1-8 * {{en}} {{eo}} De Smet W.M.A. 2005 : Analizo de Nova Biologia Nomenklaturo; An analysis of New Biological Nomenclature. ''SAIS'', [[Nitra]], ''A.I.S'', [[San Marino]]. ISBN 80-967425-7-4 == Eksteraj ligiloj == * Artikoloj de Wim de Smet en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj ([http://www.esperantoland.de/ebea/ EBEA]) (serĉu je "smet" en ĉiuj kampoj) <!--Verkoj de Wim de Smet en ''[[Monato (gazeto)|Monato]]'': * [https://www.esperanto.be/fel/mon/006047.html Gigantoj sur strandoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180419220751/https://www.esperanto.be/fel/mon/006047.html |date=2018-04-19 }} * [https://www.esperanto.be/fel/mon/004815.html Kiu murdis Dian Fossey?] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180420010844/https://www.esperanto.be/fel/mon/004815.html |date=2018-04-20 }}--> * [https://www.eventoj.hu/isae/scienca-revuo/enhavo-1949-2000.htm Scienca Revuo 1949-2000.] * [https://web.archive.org/web/20160303171357/http://journals.tubitak.gov.tr/botany/issues/bot-04-28-1-2/bot-28-1-2-3-0211-13.pdf Greuter, Werner 2004 : Recent Developments in International Biological Nomenclature, Turk J Bot] <br /> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Desmet, Wim M. A.}} [[Kategorio:AIS]] [[Kategorio:Belgaj biologoj]] [[Kategorio:Flandraj esperantistoj]] enr7n18x4sf5x5fe5mboopzrlbnt1il 0 51155 9418471 9279590 2026-07-02T05:02:20Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418471 wikitext text/x-wiki '''[[kabaredo|Kabareda]] arto''' aŭ germane/nederlande/svede ''Kleinkunst'' estas podia arto kiu celas precipe amuzi. La termino ''Kleinkunst'' ekestis en la 1960-aj jaroj ĉe la akademioj, kiel kontraŭanto de "oficiala, deca" arto kiel opero, klasika muziko ... En la komencaj jaroj la kabareda arto estis praktikata precipe en malgrandaj salonoj aŭ studentaj kluboj anstataŭ sur grandaj podioj. La termino en Nederlando proksimume similas [[kabaredo]]n, sed estas uzata ankaŭ por parencaj formoj de teatro kiel [[muzikalo]] kaj muziko. La elementon ''klein-'' [malgranda] en la nomo oni fojfoje spertas kiel humiligan; aliaj konsideras tion kiel neŭtran referencon al la intima karaktero de la artoformo. La nomon jam uzis [[Jean-Louis Pisuisse]] (1880-1927), kiu nomis sian nederlandlingvan ekvivalenton de la franclingva ''cabaret-artistique'' kiel ''intieme kleinkunst'' (intima kabareta arto). Ankaŭ en [[Germanio]] ''Kleinkunst'' estas sinonimo de [[kabaredo]]. Ekde la fondiĝo de la [[Amsterdamo|amsterdama]] [[Akademio por Kabaretaj Artoj]] en [[1960]] la vorto en [[Nederlando]] estas la plej ĝenerale akceptita rikoltonomo por tiaj artoformoj. Antaŭe oni parolis pri ''varieté''. En '''[[Flandrio]]''' oni plej ofte uzas la terminon ''kleinkunst'' por kantistoj kaj muzikgrupoj kiuj kantas en la [[nederlanda lingvo]]. Tio kontraŭe al [[rokmuziko]], stilo kiu estas pli asociita kun la [[angla lingvo]]. Ekde la fondiĝo en 1966 de departamento Kabaretaj Artoj ĉe la [[Antverpeno|antverpena]] [[Studio Herman Teirlinck]] (nuntempe parto de [[Hogeschool Antwerpen]]), la kabareta arto en la 1970-aj jaroj multe floris. Fakte tio, kio en pluraj lingvoj skribiĝas per la germana vorto "Kleinkunst", "arto sur etaj scenejoj", estas ankoraŭ multo pli ol kabaredo, muzika teatro kaj [[starkomedio]]: ankaŭ estas [[kanzono]]j, [[recitalo]], [[pupteatro]] (ĉefe [[marioneto|marioneta]]), [[pantomimo]], [[poezia slamo]], [[improvizita teatro]], [[rakontado]], [[ĵonglado]], [[iluziismo]], sceneja [[hipnozo]], [[stratoteatro]] kaj kredeble pliaj ĝenroj de prezenta arto. == Formoj de kabaredaj artoj == {{polurinda sekcio|facile videblas ke la multaj ruĝaj ligiloj ĉi tie nur temas pri nederlandlingvaj artistoj, kvankam la kabareda arto neniel aparte fokusiĝas pri tiu lingvo|listigi=ne}} === [[Kabaredo]] === Nederlandlingvaj artistoj :[[De Bloeiende Maagden]] -- [[Claudia de Breij]] -- [[Drs. P]] -- [[Gerard Cox]] -- [[Louis Davids]] -- [[Lenette van Dongen]] -- [[Henk Elsink]] -- [[Herman Finkers]] -- [[Youp van 't Hek]] -- [[Toon Hermans]] -- [[Geert Hoste]] -- [[Harrie Jekkers]] -- [[Freek de Jonge]] -- [[Brigitte Kaandorp]] -- [[Wim Kan]] -- [[Sara Kroos]] -- [[Lebbis en Jansen]] -- [[Hester Macrander]] -- [[Jetty Mathurin]] -- [[Mini en Maxi]] -- [[Purper (kabareto)|Purper]] -- [[Tineke Schouten]] -- [[Wim Sonneveld]] -- [[Hans Teeuwen]] -- [[Bert Visscher]] -- [[De Vliegende Panters]] -- [[Paul van Vliet]] -- [[Nilgün Yerli]] === Muzika teatro === Nederlandlingvaj artistoj : [[Acda en de Munnik]] -- [[Jenny Arean]] -- [[Martine Bijl]] -- [[Jan Blaaser]] -- [[Karin Bloemen]] -- [[Frans Halsema]] -- [[Hans Liberg]] -- [[Ramses Shaffy]] -- [[Herman van Veen]] -- [[André van Duin]] -- [[De Mounties|De Mounties (Piet Bambergen kaj René van Vooren)]] -- [[Snip en Snap|Snip & Snap]] === [[Starkomedio]] === Nederlandlingvaj artistoj : [[Comedytrain]] -- [[Comedycafé]] === Nederlandaj kantistoj/kabaredaj artistoj === : [[Boudewijn de Groot]] -- [[Dimitri van Toren]] === Flandraj kantistoj/kabaredaj artistoj === : [[Guido Belcanto]] -- [[de Berini's]] -- [[Della Bossiers]] -- [[Ann Christie]] -- [[Miel Cools]] -- [[Kris De Bruyne]] -- [[Walter De Buck]] -- [[Jan De Wilde]] -- [[Ivan Heylen]] -- [[Geert Houtekiet]] -- [[Kommil Foo]] -- [[Flip Kowlier]] -- [[Lieven]] -- [[Hugo Mathijsen]] -- [[Miek en Roel]] -- [[Louis Neefs]] -- [[Oblomow]] -- [[Bart Peeters]] -- [[Philippe Robrecht]] -- [[Urbanus]] -- [[Dirk Van Esbroeck]] -- [[Raymond van het Groenewoud]] -- [[Zjef Vanuytsel]] -- [[Johan Verminnen]] -- [[Jo Vervaet]] -- [[Wannes Van de Velde]] -- [[Willem Vermandere]] -- [[Wigbert]] == Festivaloj == Nederlandlingvaj * [[Amsterdams Kleinkunst Festival]] - http://www.amsterdams-kleinkunst-festival.nl/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050901162325/http://www.amsterdams-kleinkunst-festival.nl/ |date=2005-09-01 }} * [[Cameretten (cabaretfestival)|Cameretten]] - http://www.cameretten.nl * [[Groninger Studenten Cabaret Festival]] - http://www.gscf.nl * [[Leids cabaretfestival]] - http://www.leidscabaretfestival.nl/ * [[Uitmarkt]] - http://www.uitmarkt.nl/ * [[De Parade]] - http://www.deparade.nl/ == Eksteraj ligiloj == Nederlandlingvaj {{Projektoj}} * http://www.cabaret.nl/ * http://www.zwartekat.nl/ * http://www.cabaretweb.nl/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050924114924/http://www.cabaretweb.nl/ |date=2005-09-24 }} * http://www.kkunst.com/ [[Kategorio:Arto]] [[Kategorio:Kabaredistoj| ]] 1x9vx2r5cvhl4qqnqbpk44gbiyf8lj5 0 51996 9418180 9399574 2026-07-01T16:51:34Z Sophie Graubert 75190 9418180 wikitext text/x-wiki {{Informkesto malsano}}'''Podagro''' estas dolora [[malsano]] de [[artiko]]j, precipe ĉe la [[piedo]], kaŭzata de tro da [[ureata acido]] en la [[sango]]. La [[salo]] de la ureata acido demetiĝas en la artikoj kaj pro tio aperas paroksisme la artikaj [[doloro]]j. La paroksisma podagro aperas ĉefe en la piedaj artikoj, dum horoj. La kronika (longdaŭra) podagro kaŭzas la [[artrito]]n (artikan inflamon) de la periferiaj artikoj de la [[piedo]]j kaj [[mano]]j. La demetiĝo de ureato-acidaj Natrio-kristaloj en la artikoj, artik-ĉirkaŭaj [[histo]]j, [[tendeno]]j kaŭzas aperon de tipaj [[tofo]]j (tophus). Plialtigo de la nivelo de ureata acido en sango ofte kaŭzas ne nur podagron, sed ofte ankaŭ ŝtonojn en [[reno]]j. Podagro estas herediĝa malsano, sed ĝin influas ankaŭ aliaj [[faktoro]]j ([[nutrado]], [[vivostilo]] ktp.). Kuracado. # [[dieto]] kun malplia enhavo de [[purino]]j: limigi viandon, precipe [[renoj|renojn]], [[hepato]]n k.s., kelkajn specojn de [[fiŝo|fiŝoj]]. Limigi produktojn enhavantajn kafeinon (teo, kafo, kakao ktp) ĉar kafeino estas speco de purinoj. Oni atentu pri blanka vino, biero kaj diversaj sodakvoj. # medikamentoj, kiuj malrapidigas la [[metabolo]]n de purinoj, ekzemple [[alopurinolo]]. Alopurinolo estas malkatalizilo de la [[fermento]] [[ksantinoksidazo]], kiu katalizas en [[organismo]] transformon de la purinoj en la ureata acido kaj ĝiaj saloj. Malrapidante la malkomponon de purinoj, alopurinolo plialtigas reuzon de purinoj en organismo. # ĉar la krizo ofte komenciĝas dumnokte kaj akriĝas matene, oni povas forigi la dolorojn frumatene metante la doloran piedon en tre varman akvon dum unu horo. Oni evitu brulvundojn. Tiu simpla farmaniero povas foje komplete dissolvi la kristalojn en la arterioj kaj vejnoj. {{Projektoj|ReVo=podagr}} [[Kategorio:Sindromoj en interna medicino]] [[Kategorio:Metabolaj malsanoj]] eq275342m1a612toqkychiu1f8qw2gp 0 52302 9418398 9054804 2026-07-02T00:14:10Z ThomasPusch 1869 /* Vidu ankaŭ */ 9418398 wikitext text/x-wiki {{Ne konfuzu|paŝtejo}}[[Dosiero:Dough.jpg|eta|Freŝe farita pasto en [[bovlo]] de [[kirlaparato]].]] '''Pasto''' estas ĝeneralsenco [[malmoleco|mola]], [[homogeneco|homogena]] [[substanco]]. En [[kuirarto]], ĝi ofte konsistas el knedebla [[miksaĵo]] de [[faruno]] kaj [[akvo]] kun aliaj [[ingredienco]]j kiel [[butero]], [[ovo]]j, [[lakto]], [[legoma oleo]] ktp. Pasto norme ne estas manĝata sen kuirado, kaj estas ofte [[bolado|bolata]], [[fritado|fritata]] aŭ [[bakaĵo|bakata]] por fari manĝaĵon nomatan [[pastaĵo]]. Pasto estas la senkuira bazo de multaj manĝaĵoj, kiel [[pano]]j, [[biskvito]], [[nudelo]]j, [[pasteĉo]] ktp. Pasto povas esti [[fermentado|fermentata]] kun [[gisto]] aŭ alia ingredienco por fari la finan produkton pli aereca. Oni platigas paston per [[pastorulo]]. ==Pastaĵoj== * [[Fuzilioj]] * [[Makaronioj]] * [[Nudelo]]j * [[Spageto]]j * [[Vermiĉelo]]j == Vidu ankaŭ == {{projektoj|q=Pasto|ReVo=past}} * [[Foliigita pasto]] * [[Gistopasto]] * [[Huntuno]] * [[Murbo]] * [[Pico]] * [[Pastaĵo]] * [[Dentopasto]] * [[Pastorulo]] {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] r4kpfyyrbvpve8ha53vbcddzly87b6b 9418402 9418398 2026-07-02T00:17:48Z ThomasPusch 1869 9418402 wikitext text/x-wiki {{Ne konfuzu|paŝtejo}}[[Dosiero:Dough.jpg|eta|Freŝe farita pasto en [[bovlo]] de [[kirlaparato]].]] '''Pasto''' estas en ĝenerala senco [[malmoleco|mola]], [[homogeneco|homogena]] [[substanco]]. En [[kuirarto]], ĝi ofte konsistas el knedebla [[miksaĵo]] de [[faruno]] kaj [[akvo]] kun aliaj [[ingredienco]]j kiel [[butero]], [[ovo]]j, [[lakto]], [[legoma oleo]] ktp. Pasto norme ne estas manĝata sen kuirado, kaj estas ofte [[bolado|bolata]], [[fritado|fritata]] aŭ [[bakaĵo|bakata]] por fari manĝaĵon nomatan [[pastaĵo]]. Pasto estas la senkuira bazo de multaj manĝaĵoj, kiel [[pano]]j, [[biskvito]], [[nudelo]]j, [[pasteĉo]] ktp. Pasto povas esti [[fermentado|fermentata]] kun [[gisto]] aŭ alia ingredienco por fari la finan produkton pli aereca. Oni platigas paston per [[pastorulo]]. ==Pastaĵoj== * [[Fuzilioj]] * [[Makaronioj]] * [[Nudelo]]j * [[Spageto]]j * [[Vermiĉelo]]j == Vidu ankaŭ == {{projektoj|q=Pasto|ReVo=past}} * [[Foliigita pasto]] * [[Gistopasto]] * [[Huntuno]] * [[Murbo]] * [[Pico]] * [[Pastaĵo]] * [[Dentopasto]] * [[Pastorulo]] {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] i9ukazxnweu5e03xs7hywlk2ywvnf5c 0 55073 9418492 9374365 2026-07-02T07:13:20Z Sj1mor 12103 9418492 wikitext text/x-wiki {{Informkesto rolulo}} '''Superhomo''' estas filozofia koncepto (laŭvorta traduko el la [[Germana lingvo|germana]] '''''Übermensch'''''), enkondukita fare de la filozofo [[Friedrich Wilhelm Nietzsche]] kiel figuro de homo kiu iras trans sin mem en la nova epoko signomarkita de [[nihismo]] aktiva. Laŭ Nietzsche, fakte, [[neniismo]] pasiva kiu postsekvas la persvadiĝon pri la neekzisto de iu ajn celo de la vivo, povas esti superita nur per kresko de sinkompreno de la homa spirito, kiu malfermas la pordojn al la nova epoko. Tia nova epoko estas anoncita en la verko “[[Tiel parolis Zaratuŝtro]]”: laŭ ĝi la homo estos liberigita el ĉenoj, liberigite el falsaj valoroj sugestitaj fare de la apolona [[spirito]] kaj fare de la filozofio de [[Sokrato]] kaj fare de kompatemismo de kristanismo. [[Dosiero:Nietzsche1882.jpg|eta|150ra|dekstra|[[Friedrich Nietzsche|Friedrich Wilhelm Nietzsche]]]] == Pliaj klarigoj pri la koncepto de superhomo == Superhomo (aŭ transhomo) forlasas la [[Hipokrito|hipokritaĵojn]] de moralistoj kaj firmigas sin mem, metante antaŭ la onia moralo siajn valorojn. Li realigas la revenon al la mondo de la dioniza pensmaniero, gvidata de la pasioj. Nietzsche konvinkiĝas pri unusola vivo: tiu surtera, ligita al la fizika korpo; la homo estas tiam nur korpo kaj, do, devas sin forlasi al la fluo de la inklinoj, rompante la vualon de Maja (elpensitan de [[Arthur Schopenhauer]] en sia verko “La mondo kiel volo kaj reprezento”), aŭ la [[Volo]]n kiu subpremas la individuon. La aspiro de superhomo ne loĝas-agadas en mondo malfermita al la mondo transcenda, sed celas al tera feliĉo. Li estas rigardata kiel la pinto plej alta de la evoluo, kaj ekzercas la rajton al li konceditan fare de la forto kaj supereco sur la aliaj. Tia rajto al li senvualiĝas ankaŭ kiel devo oponi al hipokritecon de la amsso kaj aktivas eĉ kontraŭ la ''tradicia etiko de la devo''. Superhomo oponas al “Vi devas” kristana kaj kantia la superhoman “Mi volas!”. En la koncepto de superhomo estas esenca la “volo de potenco”, jam konstatita kiel movimpulso de la homa historio. Ĝi konstantas en la kreiĝo de la naturo kaj en la sociaj strukturoj, kaj allogas al superado de si mem. En tia superhono, laŭ diversaj interpretistoj, ne estas postulata aŭ instigata iu ajn perspektivo de perforto aŭ spirito de superego. Nietzsche ne imagindas kiel antaŭveninto de [[Adolf Hitler]], ĉar en karakteriza kvadro de la superhomo ne estas elvokata la karisma ĉefo, sed religia profeto kiel Zaratuŝtro. Malgraŭ ke ĝi estas modelo tute senmorala, li povas esti identigita nek kiel celebrado de ''germananismo'' nek kiel estetika modelo de [[Gabriele d'Annunzio]]. La termino “superhomo” devenas de la komenca traduko de la voĉo ''Übermensch'', tamen, hodiaŭa traduko pli adhera al la senco, laŭ interpretistoj kiel [[Gianni Vattimo]], devus esti “transhomo”, kaj vere, eble, tiel estus pliefike esprimita la idealo de Nietzsche <ref> M. De Bartolomeo, V Magni, ''I sentieri della ragione. Filosofie Contemporanee'', Atlas, 2006.</ref>. Sed la jam ofta uzado vinkas. Ekzistas iuj disvastigitaj konceptoj, sed opiniataj neĝkorekustaj, pri tiu figuro de homo: aparte ke ĝi enkondukas al la idealo de [[Arja raso|raso pura]] de [[naziismo]], aŭ ke ĝi estus io simila al la [[superheroo]]j de la Bildliteraturo. Superhomismo, aŭ la perspektivo de homaj tipuloj superaj, ne estis absoluta novaĵo enkondukita de Nietzsche. Se ekzempli, jam aŭtoro, preferata de Nietzsche, [[Ralph Waldo Emerson]] inspiriĝinta el la “kulto de la Herooj” de [[Thomas Carlyle]], parolis pri varia serio de homaj figuroj elpensitaj kiel “grandaj homoj”, la “reprezentaj”, la “Poeto”, la “Pensulo”, la “duondio” sed ankaŭ pri la homo de potenco kaj de la vivdona superabundo... aŭ ''plus man'' (plia homo) laŭ la preferata aŭtora esprimo. Eble, diras tiufakaj esploristoj, la nietzsche-ca ''übermensch'' estis presita de tie. Tiu koncepto pri superhomeco jam draŝiĝis kaj dreŝiĝis dum la 17a kaj 18a jarcentoj tra [[romantikismo]] aludante neeblan idealon kaj evidentigante la limojn de la homa ekzistado. Vidu [[Johann Gottfried Herder]], [[George Byron]] en ''Manfred'', [[Giacomo Leopardi]] en ''Zibaldone'' kie tiu homo estas elvokita malespere aŭ ironie. Tiu figuro travidiĝas en ''Faust'' de [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]]. En la verko “Tiel parolis Zaratuŝtro” Nietzsche eksplikas la tri pasaĵojn kiujn la homa estulo devas trapasi por igi superhoma: * Posedi konstruan Volon, kapablan meti en pridiskutaton la jam establitaj idealoj; * Superi la neniismon pasivan per la tragika ĝojo kaj la reakiro de la volo de potenco; * Celadi kaj senlase antaŭenigi la procedon de reado kaj rekreado de la valoroj adherante al la nova kaj mahumana moralo de la "''amor fati''" (amo al la destino), kiu trajtigas amon ĝojan kaj sandonan por la [[eterneco]] en ĉiuj ties aspektoj teruraj, kaosaj kaj problemaj. == Kritiko al superhomismo == Se la elpensaĵo de Nietzsche trafis, ĉe komentistoj, malsamajn interpretojn, trafis ankaŭ en multaj kritikoj kaj rifuzoj. Kaj kritikoj venis el multaj flankoj, precipe ili plonĝis el [[kristanismo]]. Laŭ tiu lasta, la superhomo, por pluuzi la saman terminon, estas la homo kiu engaĝiĝas pro ami kaj helpi la homaron kaj ĝin levi al ĉiam pli bona stato. Kristano tion faras, aŭ povas fari, motivite al la kredo ke ĉiu homo estas kreita laŭbilde Dio, destinita al transcenda kunvivado kun Dio. Kaj tio estas akirebla per la obeo al natura morala leĝo kaj per la imito de la modelo de Jesuo Kristo, kiu neniam ĉesis bonfari, eĉ kiam la homoj lin krucumigis. Ĝuste en kristanismo Nietzsche vidas la koncepton kaj moralon superendan ĉar tiaĵoj inklinas al la kompatemo kaj helpemo al ne kapablulara ekzerci la modelon de superhomeco. La hipokritaĵoj riproĉitaj de Nietzsche trovas kunlaborantojn en kristanismo kiam vere temas pri hipokritecoj! Fine sed plej grave la teorio pri superhomo kontraŭas la veran metafizikan strukturon de la homo kies strukturo estas eminente socia, ne nur individua. == Notoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Natura morala leĝo]] * [[Konscienco]] * [[Bono kaj malbono]] * [[Teorio pri la granda homo]] * [[Fatalismo]] * [[Neniismo]] * [[Eterna reveno]] == Bibliografio == '''Franclingva''' * [http://ora-web.swkk.de/nie_biblio_online/nietzsche.sach_reg_ktl?p_id=1374 Bibliographie du ''Goethe- und Schiller-Archiv de Weimar'' sur le Surhomme]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Richard Roos, « Nietzsche et Épicure : l'idylle héroïque », article repris dans ''Lectures de Nietzsche'', LGF - Livre de Poche, 22 Nov 2000, ISBN 2-253-90577-1 * [[Patrick Wotling]], ''Nietzsche et le problème de la civilisation'', [[P.U.F.]], 2e éd. corr., 1 Oct 1999, ISBN 2-13-046796-2 * Wilfried Huchzermeyer: ''Der Übermensch - bei Friedrich Nietzsche und Sri Aurobindo''. Verlag Hinder und Deelmann. ISBN 978-3-87348-123-7 * Pierre Kynast. ''Friedrich Nietzsches Übermensch. Eine philosophische Einlassung''. Projekte Verlag 188. Halle (Saale) 2006. ISBN 3-86634-158-X '''Germanlingva''' * {{Citlibro| Aŭtoro=[[Rüdiger Safranski]]| Titolo=Nietzsche. Biographie seines Denkens| Jaro=2000| Eldonejo=[[Carl Hanser (eldonejo)|Carl Hanser]]| Loko=München/Wien| Paĝoj= 267ff|ISBN=3-446-19938-1}} * Wilfried Huchzermeyer: ''Der Übermensch bei Friedrich Nietzsche und Sri Aurobindo.'' Hinder + Deelmann, Gladenbach 1986, ISBN 3-87348-123-5. * Pierre Kynast: ''Friedrich Nietzsches Übermensch. Eine philosophische Einlassung''. Projekte Verlag 188, Halle (Saale) 2006, ISBN 3-86634-158-X. '''Esperantlingva''' * ... == Eksteraj ligiloj == * [http://supermatura.net/related/saggio+breve+sul+superuomo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://appuntiplus.net/documento-mito-del-superuomo-tra-lottocento-e-il-novecento-41.html]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Projektoj|ReVo=hom.super0o}} [[Kategorio:Filozofio]] [[Kategorio:Hedonismo]] rrzpr301zdnp9u31r0e1vsfyo7lxh8k 0 55516 9418183 9166200 2026-07-01T16:58:30Z Arbarulo 135469 anstataŭigas kontraŭrajte kopiitan tekston per teksto laŭ la angla artikolo en:Special:Permalink/1356942254 9418183 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Fizalio |dosiero = Portuguese Man-O-War (Physalia physalis).jpg |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Knidulo]] ''Cnidaria'' |klaso = ''[[Hydrozoa]]'' |ordo = ''[[Siphonophora]]'' |familio = ''[[Physaliidae]]'' |genro = ''[[Physalia]]'' |specio = '''''P. physalis''''' |dunomo = ''Physalia physalis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) |vikispecio = |komunejo = }} La '''fizalio''' (''Physalia physalis''), ankaŭ nomata '''portugala militŝipo'''<ref name=PIV>[https://vortaro.net/#portugala%20milit%C5%9Dipo_kdc ''PIV'']</ref>, estas mara [[hidrozoo]] vivanta en la [[Atlantika]], [[Hinda Oceano|Hinda]] kaj [[Pacifika]] oceanoj. Kvankam oni kutime konsideras ĝin unuspecia familio ''[[Physaliidae]]'', genetikaj indikoj sugestas, ke ĝi eble konsistas el pluraj specioj.<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Pontin |first1=D. R. |last2=Cruickshank |first2=R. H. |date=2012-05-01 |title=Molecular phylogenetics of the genus ''Physalia'' (Cnidaria: Siphonophora) in New Zealand coastal waters reveals cryptic diversity |journal=Hydrobiologia |language=en |volume=686 |issue=1 |pages=91–105 |doi=10.1007/s10750-011-0994-8 |bibcode=2012HyBio.686...91P |issn=1573-5117}}</ref> Fizalioj supraĵe aspektas kiel [[meduzo]]j sed fakte estas ''{{Ill|lingvo=d|trad=Q1134438|eo=Siphonophorae}}''. Kiel aliaj ''Siphonophorae'', ili estas [[kolonio (biologio)|koloniaj organismoj]] konsistantaj el multaj malgrandaj unuoj nomataj [[zooido]]j. Kvankam [[morfologio (biologio)|morfologie]] ili tre malsamas, ĉiuj zooidoj en unu fizalio estas [[klonkolonio|genetike identaj]]. La malsamaj specoj de zooidoj plenumas diversajn specialajn funkciojn, ekzemple ĉasas, digestas aŭ reproduktas la kolonion, kaj kune agas kvazaŭ unu sola individuo. Fizalioj apartenas al la [[neŭstono]], la organismoj kiuj vivas ĉe la akvosupro. Gasveziko flosigas la kolonion sur la akvo dum la tentakloj, kiuj longas ĝis 30 m, pendas sube kaj kaptas predojn per siaj venenaj [[knido (ĉelo)|knidoj]]. La knidoj pikas sufiĉe forte por mortigi krustacojn, fiŝojn, kaj foje homojn. Velo sur la gasveziko pelas la fizalion sur la maro, foje en grupoj de eĉ 1000 kolonioj. La velo povas esti dekstradirekta aŭ maldekstradirekta laŭ la direkto en kiun ĝi peliĝas de la vento. ==Ekologio== === Habitato === [[File:Physalia physalis Boca Raton FL.JPG|thumb|Surstrandigita fizalio en Boca Raton, [[Florido]]]] La fizalio estas parto de la {{Ill|lingvo=d|trad=Q1552545|eo=neŭstono}}, la organismoj kiuj vivas ĉe la akvosupro. Tiu komunumo spertas unikan median kondiĉaron, kiu inkludas daŭran eksponon al fortega [[ultraviola radiado|ultraviola]] lumo, [[sekiĝo]]n, kaj danĝerajn ondegojn.<ref>{{cite book |title=The sea surface and global change |vauthors=Zaitsev Y, Liss P |publisher=Cambridge University Press |year=1997 |isbn=978-0-521-01745-9 |veditors=Duce R |publication-place=Cambridge New York |chapter=Neuston of seas and oceans |oclc=847978750}}</ref> La gasveziko de la fizalio restas supre de la akvo dum la cetero estas subakva. La kolonio ne havas manieron aktive movi sin, sid nur pasive peliĝas de ventoj, fluoj kaj tajdoj. La ventoj povas peli fizaliojn en golfojn aŭ sur strandojn.<ref name="Portuguese Man-of-War" /> Ili estas bone konataj de plaĝistoj pro la doloraj pikoj farataj de iliaj tentakloj.<ref name="Lee2021" /> La trovo de surstrandigita fizalio povas rezultigi fermon de plaĝo, ĉar ili povas piki eĉ surstrande.<ref>{{cite news |date=2008-08-18 |title=Dangerous jellyfish wash up |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/7569233.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511114304/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/7569233.stm |archive-date=2011-05-11 |access-date=2011-09-07 |work=BBC News}}/</ref><ref>{{cite news |date=12-a de septembro 2017 |title=Man-of-war spotted along coast in Cornwall and Wales |url=https://www.bbc.com/news/uk-england-cornwall-41237286 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180305023459/http://www.bbc.com/news/uk-england-cornwall-41237286 |archive-date=5-a de marto 2018 |access-date=20-a de julio 2018 |publisher=BBC |df=dmy-all}}</ref> ===Predoj kaj predantoj=== [[File:Janthina.jpg|thumb|La marheliko ''[[Janthina janthina]]'' flosas sur la maro per bobelaro kaj manĝas fizaliojn.]] {{ external media | float = right | width = 230px | video1 = [https://www.youtube.com/watch?v=u_LU1GA6pu4 Kiel fizalio pikas kaj manĝas predojn (angle)] {{align|right|– ''Blue Planet II''}} }} La fizalio estas [[karnovorulo|karnmanĝulo]].<ref name="Portuguese Man-of-War" /> Ĝi kaptas kaj paralizas predojn per venenaj tentakloj kaj altiras ilin al la digestaj polipoj. Ĝi kutime manĝas fiŝetojn, [[molusko]]jn, malgrandajn [[krustacoj]]n, kaj [[zooplanktono]]n.<ref name=":2" /> Ĝi havas malmultajn predantojn. Unu, kiu ofte nutras sin per fizalioj, estas la [[kareto]].<ref name=Brodie1989>{{cite book|last1=Brodie|first1=Edmund D. Jr.|title=Venomous Animals: 300 Animals in Full Color|publisher=Golden Press|location=|year=1989|isbn=978-0-307-24074-3}}</ref> Kareta haŭto, inklude tiun sur la lango kaj gorĝo, estas tro dika por por fizaliaj pikoj. Ankaŭ la marlimako ''[[Glaucus atlanticus]] specialiĝis pri manĝado de fizalioj,<ref name=Scocchi>{{cite web|first1=Carla|last1=Scocchi|first2=James B.|last2=Wood|url=http://www.thecephalopodpage.org/MarineInvertebrateZoology/Glaucusatlanticus.html|title=''Glaucus atlanticus'', Blue Ocean Slug|publisher=Thecephalopodpage.org|access-date=2009-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171005130631/http://www.thecephalopodpage.org/MarineInvertebrateZoology/Glaucusatlanticus.html|archive-date=2017-10-05|url-status=live}}</ref> kaj same la marheliko ''[[Janthina janthina]]''.<ref name="M&S">{{cite book|last1=Morrison|first1=Sue|last2=Storrie|first2=Ann|title=Wonders of Western Waters: The Marine Life of South-Western Australia|year=1999|publisher=[[Department of Conservation and Land Management|CALM]]|isbn=978-0-7309-6894-8|page=68}}</ref> Ankaŭ la [[molao]] foje manĝas fizaliojn.<ref>{{cite journal|title=DNA barcoding identifies a cosmopolitan diet in the ocean sunfish|first1=Lara L.|last1=Sousa|first2=Raquel|last2=Xavier|first3=Vânia|last3=Costa|first4=Nicolas E.|last4=Humphries|first5=Clive|last5=Trueman|first6=Rui|last6=Rosa|first7=David W.|last7=Sims|first8=Nuno|last8=Queiroz|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=28762|year=2016|doi=10.1038/srep28762|pmid=27373803|pmc=4931451|bibcode=2016NatSR...628762S}}</ref><ref>{{cite web|url=http://oceana.org/marine-life/corals-and-other-invertebrates/portuguese-man-o-war|title=Portuguese Man o' War|work=Oceana.org|publisher=Oceana|access-date=2017-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170403110351/http://oceana.org/marine-life/corals-and-other-invertebrates/portuguese-man-o-war|archive-date=2017-04-03|url-status=live}}</ref> ===Kunmanĝadoj kaj simbiozoj=== [[File:FMIB 51424 Portuguese-Man-of-War-Fish Nomeus gronovii.jpeg|thumb|[[Ŝipogardisto]]]] Fizalio ofte kunvivas kun diversaj fiŝoj, interalie la karango ''[[Caranx bartholomaei]]''. Tiuj fiŝoj profitas la protekton kontraŭ predantoj havigatan de la pikaj tentakloj, kaj povas alvenigi aliajn fiŝojn, kiujn la fizalio manĝas.<ref>{{cite encyclopedia|author-link=Ross Piper|last=Piper|first=Ross|date=2007|title=Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals|publisher=[[Greenwood Press]]}}</ref> La polpo ''[[Tremoctopus]]'' estas imuna al vizalia veneno. Oni observis ke ili portadas fizaliajn tentaklojn,<ref>{{cite web|url=http://tolweb.org/tree?group=Tremoctopus&contgroup=Argonautoid_families|title=Tremoctopus|publisher=Tolweb.org|access-date=2009-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090729093740/http://tolweb.org/tree?group=Tremoctopus&contgroup=Argonautoid_families|archive-date=2009-07-29|url-status=live}}</ref> kiujn la virpolpoj kaj polpidinoj forŝiras kaj uzas kiel atakajn kaj defendajn batalilojn.<ref>{{cite journal |last1=Jones |first1=E.C. |year=1963 |title=''Tremoctopus violaceus'' uses ''Physalia'' tentacles as weapons |journal=Science |volume=139 |issue=3556 |pages=764–766 |doi=10.1126/science.139.3556.764 |pmid=17829125 |bibcode=1963Sci...139..764J|s2cid=40186769}}</ref> La [[ŝipogardisto]] povas vivi inter la tentakloj de fizalio, havante almenaŭ unu [[antigeno]]n kontraŭ la veneno, kvankam ŝipogardistoj ankaŭ evitas la tentaklojn dum ili naĝas.<ref name="Jenkins 1983">{{cite journal |author=Jenkins, R. L. |date=10 February 1983 |title=Observations on the Commensal Relationship of ''Nomeus gronovii'' with ''Physalia physalis'' |journal=Copeia |volume=1983 |issue=1 |pages=250–252 |doi=10.2307/1444723 |jstor=1444723}}</ref><ref name="Purcell and Arai 2001">{{cite journal |last1=Purcell |first1=Jennifer E. |last2=Arai |first2=Mary N. |date=2001 |title=Interactions of pelagic cnidarians and ctenophores with fish: a review |url=https://link.springer.com/article/10.1023/A:1011883905394 |url-status=live |journal=Hydrobiologia |volume=451 |issue=1/3 |pages=27–44 |doi=10.1023/A:1011883905394 |bibcode=2001HyBio.451...27P |s2cid=31059411 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022135434/https://www.researchgate.net/publication/226927949_Interactions_of_pelagic_cnidarians_and_ctenophores_with_fish_A_review |archive-date=22 October 2022 |access-date=22 October 2022}} [https://archive.today/20221022134313/https://www.researchgate.net/profile/Jennifer-Purcell-2/publication/226927949_Interactions_of_pelagic_cnidarians_and_ctenophores_with_fish_A_review/links/0912f50a6c84ac054a000000/Interactions-of-pelagic-cnidarians-and-ctenophores-with-fish-A-review.pdf PDF]</ref> Ĝi manĝas la tentaklojn kaj gonadojn de la fizalio, sed eble ankaŭ allogas aliajn fiŝojn al ĝi, kio povus igi la rilaton simbioza.<ref>{{Cite journal |last=Kato |first=Kojiro |date=1933 |title=Is Nomeus a harmless Inquilinus of Physalia? |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/pjab1912/9/9/9_9_537/_article/-char/ja/ |journal=Proceedings of the Imperial Academy |volume=9 |issue=9 |pages=537–538 |doi=10.2183/pjab1912.9.537|doi-access=free }}</ref> === Floradoj === [[Knidulo|Knidulaj]] populacioj faras ekkreskegojn nomatajn [[meduzoflorado]]j, kiuj damaĝas la nutroreton. Granda nombro da fizalioj mortigas grandan nombron da malgrandaj marbestoj kaj tial ankaŭ damaĝas al aliaj predantoj, kiuj konkuras pri la samaj predoj.<ref name="martins"/> Oni supozas ke fizalifloradoj kaj iliaj efikoj al marbestoj plimultiĝos pro la [[klimata ŝanĝo]]<ref name="martins">{{Cite journal |last=Colaço Martins |first=Lara |date=2024 |title=Unravelling environmental drivers and patterns of Portuguese man o' war (Physalia physalis) blooms in two ocean regions: North Atlantic and the Southeast Pacific |journal=Marine Pollution Bulletin |language=en |volume=209 |article-number=117278 |doi=10.1016/j.marpolbul.2024.117278 |doi-access=free|bibcode=2024MarPB.20917278C }}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{-}} {{Commons|Physalia physalis}} [[Kategorio:Kniduloj]] [[Kategorio:Venenaj bestoj]] ipcynzaxofv1va262e4bp6ohm02uv3j 9418188 9418183 2026-07-01T17:02:18Z Arbarulo 135469 9418188 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Fizalio |dosiero = Portuguese Man-O-War (Physalia physalis).jpg |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Knidulo]] ''Cnidaria'' |klaso = ''[[Hydrozoa]]'' |ordo = ''[[Siphonophora]]'' |familio = ''[[Physaliidae]]'' |genro = ''[[Physalia]]'' |specio = '''''P. physalis''''' |dunomo = ''Physalia physalis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) |vikispecio = |komunejo = }} La '''fizalio''' (''Physalia physalis''), ankaŭ nomata '''portugala militŝipo'''<ref name=PIV>[https://vortaro.net/#portugala%20milit%C5%9Dipo_kdc ''PIV'']</ref>, estas mara [[hidrozoo]] vivanta en la [[Atlantika]], [[Hinda Oceano|Hinda]] kaj [[Pacifika]] oceanoj. Kvankam oni kutime konsideras ĝin unuspecia familio ''[[Physaliidae]]'', genetikaj indikoj sugestas, ke ĝi eble konsistas el pluraj specioj.<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Pontin |first1=D. R. |last2=Cruickshank |first2=R. H. |date=2012-05-01 |title=Molecular phylogenetics of the genus ''Physalia'' (Cnidaria: Siphonophora) in New Zealand coastal waters reveals cryptic diversity |journal=Hydrobiologia |language=en |volume=686 |issue=1 |pages=91–105 |doi=10.1007/s10750-011-0994-8 |bibcode=2012HyBio.686...91P |issn=1573-5117}}</ref> Fizalioj supraĵe aspektas kiel [[meduzo]]j sed fakte estas ''{{Ill|lingvo=d|trad=Q1134438|eo=Siphonophorae}}''. Kiel aliaj ''Siphonophorae'', ili estas [[kolonio (biologio)|koloniaj organismoj]] konsistantaj el multaj malgrandaj unuoj nomataj [[zooido]]j. Kvankam [[morfologio (biologio)|morfologie]] ili tre malsamas, ĉiuj zooidoj en unu fizalio estas [[klonkolonio|genetike identaj]]. La malsamaj specoj de zooidoj plenumas diversajn specialajn funkciojn, ekzemple ĉasas, digestas aŭ reproduktas la kolonion, kaj kune agas kvazaŭ unu sola individuo. Fizalioj apartenas al la [[neŭstono]], la organismoj kiuj vivas ĉe la akvosupro. Gasveziko flosigas la kolonion sur la akvo dum la tentakloj, kiuj longas ĝis 30 m, pendas sube kaj kaptas predojn per siaj venenaj [[knido (ĉelo)|knidoj]]. La knidoj pikas sufiĉe forte por mortigi krustacojn, fiŝojn, kaj foje homojn. Velo sur la gasveziko pelas la fizalion sur la maro, foje en grupoj de eĉ 1000 kolonioj. La velo povas esti dekstradirekta aŭ maldekstradirekta laŭ la direkto en kiun ĝi peliĝas de la vento. ==Ekologio== === Habitato === [[File:Physalia physalis Boca Raton FL.JPG|thumb|Surstrandigita fizalio en Boca Raton, [[Florido]]]] La fizalio estas parto de la {{Ill|lingvo=d|trad=Q1552545|eo=neŭstono}}, la organismoj kiuj vivas ĉe la akvosupro. Tiu komunumo spertas unikan median kondiĉaron, kiu inkludas daŭran eksponon al fortega [[ultraviola radiado|ultraviola]] lumo, [[sekiĝo]]n, kaj danĝerajn ondegojn.<ref>{{cite book |title=The sea surface and global change |vauthors=Zaitsev Y, Liss P |publisher=Cambridge University Press |year=1997 |isbn=978-0-521-01745-9 |veditors=Duce R |publication-place=Cambridge New York |chapter=Neuston of seas and oceans |oclc=847978750}}</ref> La gasveziko de la fizalio restas supre de la akvo dum la cetero estas subakva. La kolonio ne havas manieron aktive movi sin, sid nur pasive peliĝas de ventoj, fluoj kaj tajdoj. La ventoj povas peli fizaliojn en golfojn aŭ sur strandojn.<ref name="Portuguese Man-of-War" /> Ili estas bone konataj de plaĝistoj pro la doloraj pikoj farataj de iliaj tentakloj.<ref name="Lee2021" /> La trovo de surstrandigita fizalio povas rezultigi fermon de plaĝo, ĉar ili povas piki eĉ surstrande.<ref>{{cite news |date=2008-08-18 |title=Dangerous jellyfish wash up |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/7569233.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511114304/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/7569233.stm |archive-date=2011-05-11 |access-date=2011-09-07 |work=BBC News}}/</ref><ref>{{cite news |date=12-a de septembro 2017 |title=Man-of-war spotted along coast in Cornwall and Wales |url=https://www.bbc.com/news/uk-england-cornwall-41237286 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180305023459/http://www.bbc.com/news/uk-england-cornwall-41237286 |archive-date=5-a de marto 2018 |access-date=20-a de julio 2018 |publisher=BBC |df=dmy-all}}</ref> ===Predoj kaj predantoj=== [[File:Janthina.jpg|thumb|La marheliko ''[[Janthina janthina]]'' flosas sur la maro per bobelaro kaj manĝas fizaliojn.]] {{ eksteraj objektoj | float = right | width = 230px | video1 = [https://www.youtube.com/watch?v=u_LU1GA6pu4 Kiel fizalio pikas kaj manĝas predojn (angle)] }} La fizalio estas [[karnovorulo|karnmanĝulo]].<ref name="Portuguese Man-of-War" /> Ĝi kaptas kaj paralizas predojn per venenaj tentakloj kaj altiras ilin al la digestaj polipoj. Ĝi kutime manĝas fiŝetojn, [[molusko]]jn, malgrandajn [[krustacoj]]n, kaj [[zooplanktono]]n.<ref name=":2" /> Ĝi havas malmultajn predantojn. Unu, kiu ofte nutras sin per fizalioj, estas la [[kareto]].<ref name=Brodie1989>{{cite book|last1=Brodie|first1=Edmund D. Jr.|title=Venomous Animals: 300 Animals in Full Color|publisher=Golden Press|location=|year=1989|isbn=978-0-307-24074-3}}</ref> Kareta haŭto, inklude tiun sur la lango kaj gorĝo, estas tro dika por por fizaliaj pikoj. Ankaŭ la marlimako ''[[Glaucus atlanticus]]'' specialiĝis pri manĝado de fizalioj,<ref name=Scocchi>{{cite web|first1=Carla|last1=Scocchi|first2=James B.|last2=Wood|url=http://www.thecephalopodpage.org/MarineInvertebrateZoology/Glaucusatlanticus.html|title=''Glaucus atlanticus'', Blue Ocean Slug|publisher=Thecephalopodpage.org|access-date=2009-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171005130631/http://www.thecephalopodpage.org/MarineInvertebrateZoology/Glaucusatlanticus.html|archive-date=2017-10-05|url-status=live}}</ref> kaj same la marheliko ''[[Janthina janthina]]''.<ref name="M&S">{{cite book|last1=Morrison|first1=Sue|last2=Storrie|first2=Ann|title=Wonders of Western Waters: The Marine Life of South-Western Australia|year=1999|publisher=[[Department of Conservation and Land Management|CALM]]|isbn=978-0-7309-6894-8|page=68}}</ref> Ankaŭ la [[molao]] foje manĝas fizaliojn.<ref>{{cite journal|title=DNA barcoding identifies a cosmopolitan diet in the ocean sunfish|first1=Lara L.|last1=Sousa|first2=Raquel|last2=Xavier|first3=Vânia|last3=Costa|first4=Nicolas E.|last4=Humphries|first5=Clive|last5=Trueman|first6=Rui|last6=Rosa|first7=David W.|last7=Sims|first8=Nuno|last8=Queiroz|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=28762|year=2016|doi=10.1038/srep28762|pmid=27373803|pmc=4931451|bibcode=2016NatSR...628762S}}</ref><ref>{{cite web|url=http://oceana.org/marine-life/corals-and-other-invertebrates/portuguese-man-o-war|title=Portuguese Man o' War|work=Oceana.org|publisher=Oceana|access-date=2017-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170403110351/http://oceana.org/marine-life/corals-and-other-invertebrates/portuguese-man-o-war|archive-date=2017-04-03|url-status=live}}</ref> ===Kunmanĝadoj kaj simbiozoj=== [[File:FMIB 51424 Portuguese-Man-of-War-Fish Nomeus gronovii.jpeg|thumb|[[Ŝipogardisto]]]] Fizalio ofte kunvivas kun diversaj fiŝoj, interalie la karango ''[[Caranx bartholomaei]]''. Tiuj fiŝoj profitas la protekton kontraŭ predantoj havigatan de la pikaj tentakloj, kaj povas alvenigi aliajn fiŝojn, kiujn la fizalio manĝas.<ref>{{cite encyclopedia|author-link=Ross Piper|last=Piper|first=Ross|date=2007|title=Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals|publisher=[[Greenwood Press]]}}</ref> La polpo ''[[Tremoctopus]]'' estas imuna al vizalia veneno. Oni observis ke ili portadas fizaliajn tentaklojn,<ref>{{cite web|url=http://tolweb.org/tree?group=Tremoctopus&contgroup=Argonautoid_families|title=Tremoctopus|publisher=Tolweb.org|access-date=2009-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090729093740/http://tolweb.org/tree?group=Tremoctopus&contgroup=Argonautoid_families|archive-date=2009-07-29|url-status=live}}</ref> kiujn la virpolpoj kaj polpidinoj forŝiras kaj uzas kiel atakajn kaj defendajn batalilojn.<ref>{{cite journal |last1=Jones |first1=E.C. |year=1963 |title=''Tremoctopus violaceus'' uses ''Physalia'' tentacles as weapons |journal=Science |volume=139 |issue=3556 |pages=764–766 |doi=10.1126/science.139.3556.764 |pmid=17829125 |bibcode=1963Sci...139..764J|s2cid=40186769}}</ref> La [[ŝipogardisto]] povas vivi inter la tentakloj de fizalio, havante almenaŭ unu [[antigeno]]n kontraŭ la veneno, kvankam ŝipogardistoj ankaŭ evitas la tentaklojn dum ili naĝas.<ref name="Jenkins 1983">{{cite journal |author=Jenkins, R. L. |date=10 February 1983 |title=Observations on the Commensal Relationship of ''Nomeus gronovii'' with ''Physalia physalis'' |journal=Copeia |volume=1983 |issue=1 |pages=250–252 |doi=10.2307/1444723 |jstor=1444723}}</ref><ref name="Purcell and Arai 2001">{{cite journal |last1=Purcell |first1=Jennifer E. |last2=Arai |first2=Mary N. |date=2001 |title=Interactions of pelagic cnidarians and ctenophores with fish: a review |url=https://link.springer.com/article/10.1023/A:1011883905394 |url-status=live |journal=Hydrobiologia |volume=451 |issue=1/3 |pages=27–44 |doi=10.1023/A:1011883905394 |bibcode=2001HyBio.451...27P |s2cid=31059411 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022135434/https://www.researchgate.net/publication/226927949_Interactions_of_pelagic_cnidarians_and_ctenophores_with_fish_A_review |archive-date=22 October 2022 |access-date=22 October 2022}} [https://archive.today/20221022134313/https://www.researchgate.net/profile/Jennifer-Purcell-2/publication/226927949_Interactions_of_pelagic_cnidarians_and_ctenophores_with_fish_A_review/links/0912f50a6c84ac054a000000/Interactions-of-pelagic-cnidarians-and-ctenophores-with-fish-A-review.pdf PDF]</ref> Ĝi manĝas la tentaklojn kaj gonadojn de la fizalio, sed eble ankaŭ allogas aliajn fiŝojn al ĝi, kio povus igi la rilaton simbioza.<ref>{{Cite journal |last=Kato |first=Kojiro |date=1933 |title=Is Nomeus a harmless Inquilinus of Physalia? |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/pjab1912/9/9/9_9_537/_article/-char/ja/ |journal=Proceedings of the Imperial Academy |volume=9 |issue=9 |pages=537–538 |doi=10.2183/pjab1912.9.537|doi-access=free }}</ref> === Floradoj === [[Knidulo|Knidulaj]] populacioj faras ekkreskegojn nomatajn [[meduzoflorado]]j, kiuj damaĝas la nutroreton. Granda nombro da fizalioj mortigas grandan nombron da malgrandaj marbestoj kaj tial ankaŭ damaĝas al aliaj predantoj, kiuj konkuras pri la samaj predoj.<ref name="martins"/> Oni supozas ke fizalifloradoj kaj iliaj efikoj al marbestoj plimultiĝos pro la [[klimata ŝanĝo]]<ref name="martins">{{Cite journal |last=Colaço Martins |first=Lara |date=2024 |title=Unravelling environmental drivers and patterns of Portuguese man o' war (Physalia physalis) blooms in two ocean regions: North Atlantic and the Southeast Pacific |journal=Marine Pollution Bulletin |language=en |volume=209 |article-number=117278 |doi=10.1016/j.marpolbul.2024.117278 |doi-access=free|bibcode=2024MarPB.20917278C }}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{-}} {{Commons|Physalia physalis}} [[Kategorio:Kniduloj]] [[Kategorio:Venenaj bestoj]] t77m8tg0k38th04hf43u8dv7fxaqbdv 9418194 9418188 2026-07-01T17:03:58Z Arbarulo 135469 9418194 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Fizalio |dosiero = Portuguese Man-O-War (Physalia physalis).jpg |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Knidulo]] ''Cnidaria'' |klaso = ''[[Hydrozoa]]'' |ordo = ''[[Siphonophora]]'' |familio = ''[[Physaliidae]]'' |genro = ''[[Physalia]]'' |specio = '''''P. physalis''''' |dunomo = ''Physalia physalis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) |vikispecio = |komunejo = }} La '''fizalio''' (''Physalia physalis''), ankaŭ nomata '''portugala militŝipo'''<ref name=PIV>[https://vortaro.net/#portugala%20milit%C5%9Dipo_kdc ''PIV'']</ref>, estas mara [[hidrozoo]] vivanta en la [[Atlantika]], [[Hinda Oceano|Hinda]] kaj [[Pacifika]] oceanoj. Kvankam oni kutime konsideras ĝin unuspecia familio ''[[Physaliidae]]'', genetikaj indikoj sugestas, ke ĝi eble konsistas el pluraj specioj.<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Pontin |first1=D. R. |last2=Cruickshank |first2=R. H. |date=2012-05-01 |title=Molecular phylogenetics of the genus ''Physalia'' (Cnidaria: Siphonophora) in New Zealand coastal waters reveals cryptic diversity |journal=Hydrobiologia |language=en |volume=686 |issue=1 |pages=91–105 |doi=10.1007/s10750-011-0994-8 |bibcode=2012HyBio.686...91P |issn=1573-5117}}</ref> Fizalioj supraĵe aspektas kiel [[meduzo]]j sed fakte estas ''{{Ill|lingvo=d|trad=Q1134438|eo=Siphonophorae}}''. Kiel aliaj ''Siphonophorae'', ili estas [[kolonio (biologio)|koloniaj organismoj]] konsistantaj el multaj malgrandaj unuoj nomataj [[zooido]]j. Kvankam [[morfologio (biologio)|morfologie]] ili tre malsamas, ĉiuj zooidoj en unu fizalio estas [[klonkolonio|genetike identaj]]. La malsamaj specoj de zooidoj plenumas diversajn specialajn funkciojn, ekzemple ĉasas, digestas aŭ reproduktas la kolonion, kaj kune agas kvazaŭ unu sola individuo. Fizalioj apartenas al la [[neŭstono]], la organismoj kiuj vivas ĉe la akvosupro. Gasveziko flosigas la kolonion sur la akvo dum la tentakloj, kiuj longas ĝis 30 m, pendas sube kaj kaptas predojn per siaj venenaj [[knido (ĉelo)|knidoj]]. La knidoj pikas sufiĉe forte por mortigi krustacojn, fiŝojn, kaj foje homojn. Velo sur la gasveziko pelas la fizalion sur la maro, foje en grupoj de eĉ 1000 kolonioj. La velo povas esti dekstradirekta aŭ maldekstradirekta laŭ la direkto en kiun ĝi peliĝas de la vento. ==Ekologio== === Habitato === [[File:Physalia physalis Boca Raton FL.JPG|thumb|Surstrandigita fizalio en Boca Raton, [[Florido]]]] La fizalio estas parto de la {{Ill|lingvo=d|trad=Q1552545|eo=neŭstono}}, la organismoj kiuj vivas ĉe la akvosupro. Tiu komunumo spertas unikan median kondiĉaron, kiu inkludas daŭran eksponon al fortega [[ultraviola radiado|ultraviola]] lumo, [[sekiĝo]]n, kaj danĝerajn ondegojn.<ref>{{cite book |title=The sea surface and global change |vauthors=Zaitsev Y, Liss P |publisher=Cambridge University Press |year=1997 |isbn=978-0-521-01745-9 |veditors=Duce R |publication-place=Cambridge New York |chapter=Neuston of seas and oceans |oclc=847978750}}</ref> La gasveziko de la fizalio restas supre de la akvo dum la cetero estas subakva. La kolonio ne havas manieron aktive movi sin, sid nur pasive peliĝas de ventoj, fluoj kaj tajdoj. La ventoj povas peli fizaliojn en golfojn aŭ sur strandojn.<ref name="Portuguese Man-of-War" /> Ili estas bone konataj de plaĝistoj pro la doloraj pikoj farataj de iliaj tentakloj.<ref name="Lee2021" /> La trovo de surstrandigita fizalio povas rezultigi fermon de plaĝo, ĉar ili povas piki eĉ surstrande.<ref>{{cite news |date=2008-08-18 |title=Dangerous jellyfish wash up |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/7569233.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511114304/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/7569233.stm |archive-date=2011-05-11 |access-date=2011-09-07 |work=BBC News}}/</ref><ref>{{cite news |date=12-a de septembro 2017 |title=Man-of-war spotted along coast in Cornwall and Wales |url=https://www.bbc.com/news/uk-england-cornwall-41237286 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180305023459/http://www.bbc.com/news/uk-england-cornwall-41237286 |archive-date=5-a de marto 2018 |access-date=20-a de julio 2018 |publisher=BBC |df=dmy-all}}</ref> ===Predoj kaj predantoj=== [[File:Janthina.jpg|thumb|La marheliko ''[[Janthina janthina]]'' flosas sur la maro per bobelaro kaj manĝas fizaliojn.]] {{ eksteraj objektoj | float = right | width = 230px | video1 = [https://www.youtube.com/watch?v=u_LU1GA6pu4 Kiel fizalio pikas kaj manĝas predojn (angle)] }} La fizalio estas [[karnovorulo|karnmanĝulo]].<ref name="Portuguese Man-of-War" /> Ĝi kaptas kaj paralizas predojn per venenaj tentakloj kaj altiras ilin al la digestaj polipoj. Ĝi kutime manĝas fiŝetojn, [[molusko]]jn, malgrandajn [[krustacoj]]n, kaj [[zooplanktono]]n.<ref name=":2" /> Ĝi havas malmultajn predantojn. Unu, kiu ofte nutras sin per fizalioj, estas la [[kareto]].<ref name=Brodie1989>{{cite book|last1=Brodie|first1=Edmund D. Jr.|title=Venomous Animals: 300 Animals in Full Color|publisher=Golden Press|location=|year=1989|isbn=978-0-307-24074-3}}</ref> Kareta haŭto, inklude tiun sur la lango kaj gorĝo, estas tro dika por por fizaliaj pikoj. Ankaŭ la marlimako ''[[Glaucus atlanticus]]'' specialiĝis pri manĝado de fizalioj,<ref name=Scocchi>{{cite web|first1=Carla|last1=Scocchi|first2=James B.|last2=Wood|url=http://www.thecephalopodpage.org/MarineInvertebrateZoology/Glaucusatlanticus.html|title=''Glaucus atlanticus'', Blue Ocean Slug|publisher=Thecephalopodpage.org|access-date=2009-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171005130631/http://www.thecephalopodpage.org/MarineInvertebrateZoology/Glaucusatlanticus.html|archive-date=2017-10-05|url-status=live}}</ref> kaj same la marheliko ''[[Janthina janthina]]''.<ref name="M&S">{{cite book|last1=Morrison|first1=Sue|last2=Storrie|first2=Ann|title=Wonders of Western Waters: The Marine Life of South-Western Australia|year=1999|publisher=[[Department of Conservation and Land Management|CALM]]|isbn=978-0-7309-6894-8|page=68}}</ref> Ankaŭ la [[molao]] foje manĝas fizaliojn.<ref>{{cite journal|title=DNA barcoding identifies a cosmopolitan diet in the ocean sunfish|first1=Lara L.|last1=Sousa|first2=Raquel|last2=Xavier|first3=Vânia|last3=Costa|first4=Nicolas E.|last4=Humphries|first5=Clive|last5=Trueman|first6=Rui|last6=Rosa|first7=David W.|last7=Sims|first8=Nuno|last8=Queiroz|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=28762|year=2016|doi=10.1038/srep28762|pmid=27373803|pmc=4931451|bibcode=2016NatSR...628762S}}</ref><ref>{{cite web|url=http://oceana.org/marine-life/corals-and-other-invertebrates/portuguese-man-o-war|title=Portuguese Man o' War|work=Oceana.org|publisher=Oceana|access-date=2017-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170403110351/http://oceana.org/marine-life/corals-and-other-invertebrates/portuguese-man-o-war|archive-date=2017-04-03|url-status=live}}</ref> ===Kunmanĝadoj kaj simbiozoj=== [[File:FMIB 51424 Portuguese-Man-of-War-Fish Nomeus gronovii.jpeg|thumb|[[Ŝipogardisto]]]] Fizalio ofte kunvivas kun diversaj fiŝoj, interalie la karango ''[[Caranx bartholomaei]]''. Tiuj fiŝoj profitas la protekton kontraŭ predantoj havigatan de la pikaj tentakloj, kaj povas alvenigi aliajn fiŝojn, kiujn la fizalio manĝas.<ref>{{cite encyclopedia|author-link=Ross Piper|last=Piper|first=Ross|date=2007|title=Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals|publisher=[[Greenwood Press]]}}</ref> La polpo ''[[Tremoctopus]]'' estas imuna al fizalia veneno. Oni observis ke ili portadas fizaliajn tentaklojn,<ref>{{cite web|url=http://tolweb.org/tree?group=Tremoctopus&contgroup=Argonautoid_families|title=Tremoctopus|publisher=Tolweb.org|access-date=2009-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090729093740/http://tolweb.org/tree?group=Tremoctopus&contgroup=Argonautoid_families|archive-date=2009-07-29|url-status=live}}</ref> kiujn la virpolpoj kaj polpidinoj forŝiras kaj uzas kiel atakajn kaj defendajn batalilojn.<ref>{{cite journal |last1=Jones |first1=E.C. |year=1963 |title=''Tremoctopus violaceus'' uses ''Physalia'' tentacles as weapons |journal=Science |volume=139 |issue=3556 |pages=764–766 |doi=10.1126/science.139.3556.764 |pmid=17829125 |bibcode=1963Sci...139..764J|s2cid=40186769}}</ref> La [[ŝipogardisto]] povas vivi inter la tentakloj de fizalio, havante almenaŭ unu [[antigeno]]n kontraŭ la veneno, kvankam ŝipogardistoj ankaŭ evitas la tentaklojn dum ili naĝas.<ref name="Jenkins 1983">{{cite journal |author=Jenkins, R. L. |date=10 February 1983 |title=Observations on the Commensal Relationship of ''Nomeus gronovii'' with ''Physalia physalis'' |journal=Copeia |volume=1983 |issue=1 |pages=250–252 |doi=10.2307/1444723 |jstor=1444723}}</ref><ref name="Purcell and Arai 2001">{{cite journal |last1=Purcell |first1=Jennifer E. |last2=Arai |first2=Mary N. |date=2001 |title=Interactions of pelagic cnidarians and ctenophores with fish: a review |url=https://link.springer.com/article/10.1023/A:1011883905394 |url-status=live |journal=Hydrobiologia |volume=451 |issue=1/3 |pages=27–44 |doi=10.1023/A:1011883905394 |bibcode=2001HyBio.451...27P |s2cid=31059411 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022135434/https://www.researchgate.net/publication/226927949_Interactions_of_pelagic_cnidarians_and_ctenophores_with_fish_A_review |archive-date=22 October 2022 |access-date=22 October 2022}} [https://archive.today/20221022134313/https://www.researchgate.net/profile/Jennifer-Purcell-2/publication/226927949_Interactions_of_pelagic_cnidarians_and_ctenophores_with_fish_A_review/links/0912f50a6c84ac054a000000/Interactions-of-pelagic-cnidarians-and-ctenophores-with-fish-A-review.pdf PDF]</ref> Ĝi manĝas la tentaklojn kaj gonadojn de la fizalio, sed eble ankaŭ allogas aliajn fiŝojn al ĝi, kio povus igi la rilaton simbioza.<ref>{{Cite journal |last=Kato |first=Kojiro |date=1933 |title=Is Nomeus a harmless Inquilinus of Physalia? |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/pjab1912/9/9/9_9_537/_article/-char/ja/ |journal=Proceedings of the Imperial Academy |volume=9 |issue=9 |pages=537–538 |doi=10.2183/pjab1912.9.537|doi-access=free }}</ref> === Floradoj === [[Knidulo|Knidulaj]] populacioj faras ekkreskegojn nomatajn [[meduzoflorado]]j, kiuj damaĝas la nutroreton. Granda nombro da fizalioj mortigas grandan nombron da malgrandaj marbestoj kaj tial ankaŭ damaĝas al aliaj predantoj, kiuj konkuras pri la samaj predoj.<ref name="martins"/> Oni supozas ke fizalifloradoj kaj iliaj efikoj al marbestoj plimultiĝos pro la [[klimata ŝanĝo]].<ref name="martins">{{Cite journal |last=Colaço Martins |first=Lara |date=2024 |title=Unravelling environmental drivers and patterns of Portuguese man o' war (Physalia physalis) blooms in two ocean regions: North Atlantic and the Southeast Pacific |journal=Marine Pollution Bulletin |language=en |volume=209 |article-number=117278 |doi=10.1016/j.marpolbul.2024.117278 |doi-access=free|bibcode=2024MarPB.20917278C }}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{-}} {{Commons|Physalia physalis}} [[Kategorio:Kniduloj]] [[Kategorio:Venenaj bestoj]] 4z62lxwdeh4z59hibeufm9ydabj82uh 9418453 9418194 2026-07-02T02:58:14Z Arbarulo 135469 duformaj veloj; mi ŝanĝis la ordon de kelkaj frazoj, kiuj en la originalo ŝajnas ne fari logikan sinsekvon; mi finis por nun 9418453 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Fizalio |dosiero = Portuguese Man-O-War (Physalia physalis).jpg |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Knidulo]] ''Cnidaria'' |klaso = ''[[Hydrozoa]]'' |ordo = ''[[Siphonophora]]'' |familio = ''[[Physaliidae]]'' |genro = ''[[Physalia]]'' |specio = '''''P. physalis''''' |dunomo = ''Physalia physalis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) |vikispecio = |komunejo = }} La '''fizalio''' (''Physalia physalis''), ankaŭ nomata '''portugala militŝipo'''<ref name=PIV>[https://vortaro.net/#portugala%20milit%C5%9Dipo_kdc ''PIV'']</ref>, estas mara [[hidrozoo]] vivanta en la [[Atlantika]], [[Hinda Oceano|Hinda]] kaj [[Pacifika]] oceanoj. Kvankam oni kutime konsideras ĝin unuspecia familio ''[[Physaliidae]]'', genetikaj indikoj sugestas, ke ĝi eble konsistas el pluraj specioj.<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Pontin |first1=D. R. |last2=Cruickshank |first2=R. H. |date=2012-05-01 |title=Molecular phylogenetics of the genus ''Physalia'' (Cnidaria: Siphonophora) in New Zealand coastal waters reveals cryptic diversity |journal=Hydrobiologia |language=en |volume=686 |issue=1 |pages=91–105 |doi=10.1007/s10750-011-0994-8 |bibcode=2012HyBio.686...91P |issn=1573-5117}}</ref> Fizalioj supraĵe aspektas kiel [[meduzo]]j sed fakte estas ''{{Ill|lingvo=d|trad=Q1134438|eo=Siphonophorae}}''. Kiel aliaj ''Siphonophorae'', ili estas [[kolonio (biologio)|koloniaj organismoj]] konsistantaj el multaj malgrandaj unuoj nomataj [[zooido]]j. Kvankam [[morfologio (biologio)|morfologie]] ili tre malsamas, ĉiuj zooidoj en unu fizalio estas [[klonkolonio|genetike identaj]]. La malsamaj specoj de zooidoj plenumas diversajn specialajn funkciojn, ekzemple ĉasas, digestas aŭ reproduktas la kolonion, kaj kune agas kvazaŭ unu sola individuo. Fizalioj apartenas al la [[neŭstono]], la organismoj kiuj vivas ĉe la akvosupro. Gasveziko flosigas la kolonion sur la akvo dum la tentakloj, kiuj longas ĝis 30 m, pendas sube kaj kaptas predojn per siaj venenaj [[knido (ĉelo)|knidoj]]. La knidoj pikas sufiĉe forte por mortigi krustacojn, fiŝojn, kaj foje homojn. Velo sur la gasveziko pelas la fizalion sur la maro, foje en grupoj de eĉ 1000 kolonioj. La velo povas esti dekstradirekta aŭ maldekstradirekta laŭ la direkto en kiun ĝi peliĝas de la vento. ==Ekologio== === Habitato === [[File:Physalia physalis Boca Raton FL.JPG|thumb|Surstrandigita fizalio en Boca Raton, [[Florido]]]] La fizalio estas parto de la {{Ill|lingvo=d|trad=Q1552545|eo=neŭstono}}, la organismoj kiuj vivas ĉe la akvosupro. Tiu komunumo spertas unikan median kondiĉaron, kiu inkludas daŭran eksponon al fortega [[ultraviola radiado|ultraviola]] lumo, [[sekiĝo]]n, kaj danĝerajn ondegojn.<ref>{{cite book |title=The sea surface and global change |vauthors=Zaitsev Y, Liss P |publisher=Cambridge University Press |year=1997 |isbn=978-0-521-01745-9 |veditors=Duce R |publication-place=Cambridge New York |chapter=Neuston of seas and oceans |oclc=847978750}}</ref> La gasveziko de la fizalio restas supre de la akvo dum la cetero estas subakva. La kolonio ne havas manieron aktive movi sin, sid nur pasive peliĝas de ventoj, fluoj kaj tajdoj. La ventoj povas peli fizaliojn en golfojn aŭ sur strandojn.<ref name="Portuguese Man-of-War">{{cite web |title=Portuguese Man-of-War |url=http://animals.nationalgeographic.com/animals/invertebrates/portuguese-man-of-war.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723141326/http://animals.nationalgeographic.com/animals/invertebrates/portuguese-man-of-war.html |archive-date=2011-07-23 |access-date=2008-06-13 |publisher=[[National Geographic Society]]}}</ref> Ili estas bone konataj de plaĝistoj pro la doloraj pikoj farataj de iliaj tentakloj.<ref name="Lee2021" /> La trovo de surstrandigita fizalio povas rezultigi fermon de plaĝo, ĉar ili povas piki eĉ surstrande.<ref>{{cite news |date=2008-08-18 |title=Dangerous jellyfish wash up |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/7569233.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511114304/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/7569233.stm |archive-date=2011-05-11 |access-date=2011-09-07 |work=BBC News}}/</ref><ref>{{cite news |date=12-a de septembro 2017 |title=Man-of-war spotted along coast in Cornwall and Wales |url=https://www.bbc.com/news/uk-england-cornwall-41237286 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180305023459/http://www.bbc.com/news/uk-england-cornwall-41237286 |archive-date=5-a de marto 2018 |access-date=20-a de julio 2018 |publisher=BBC |df=dmy-all}}</ref> ===Predoj kaj predantoj=== [[File:Janthina.jpg|thumb|La marheliko ''[[Janthina janthina]]'' flosas sur la maro per bobelaro kaj manĝas fizaliojn.]] {{ eksteraj objektoj | float = right | width = 230px | video1 = [https://www.youtube.com/watch?v=u_LU1GA6pu4 Kiel fizalio pikas kaj manĝas predojn (angle)] }} La fizalio estas [[karnovorulo|karnmanĝulo]].<ref name="Portuguese Man-of-War" /> Ĝi kaptas kaj paralizas predojn per venenaj tentakloj kaj altiras ilin al la digestaj polipoj. Ĝi kutime manĝas fiŝetojn, [[molusko]]jn, malgrandajn [[krustacoj]]n, kaj [[zooplanktono]]n.<ref name=":2">{{Cite web |title=The Portuguese man-of-war (Physalia physalis) |url=https://www.dnr.sc.gov/marine/sertc/The%20Portuguese%20man.pdf |website=Southeastern Taxonomic Regional Center}}</ref> Ĝi havas malmultajn predantojn. Unu, kiu ofte nutras sin per fizalioj, estas la [[kareto]].<ref name=Brodie1989>{{cite book|last1=Brodie|first1=Edmund D. Jr.|title=Venomous Animals: 300 Animals in Full Color|publisher=Golden Press|location=|year=1989|isbn=978-0-307-24074-3}}</ref> Kareta haŭto, inklude tiun sur la lango kaj gorĝo, estas tro dika por por fizaliaj pikoj. Ankaŭ la marlimako ''[[Glaucus atlanticus]]'' specialiĝis pri manĝado de fizalioj,<ref name=Scocchi>{{cite web|first1=Carla|last1=Scocchi|first2=James B.|last2=Wood|url=http://www.thecephalopodpage.org/MarineInvertebrateZoology/Glaucusatlanticus.html|title=''Glaucus atlanticus'', Blue Ocean Slug|publisher=Thecephalopodpage.org|access-date=2009-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171005130631/http://www.thecephalopodpage.org/MarineInvertebrateZoology/Glaucusatlanticus.html|archive-date=2017-10-05|url-status=live}}</ref> kaj same la marheliko ''[[Janthina janthina]]''.<ref name="M&S">{{cite book|last1=Morrison|first1=Sue|last2=Storrie|first2=Ann|title=Wonders of Western Waters: The Marine Life of South-Western Australia|year=1999|publisher=[[Department of Conservation and Land Management|CALM]]|isbn=978-0-7309-6894-8|page=68}}</ref> Ankaŭ la [[molao]] foje manĝas fizaliojn.<ref>{{cite journal|title=DNA barcoding identifies a cosmopolitan diet in the ocean sunfish|first1=Lara L.|last1=Sousa|first2=Raquel|last2=Xavier|first3=Vânia|last3=Costa|first4=Nicolas E.|last4=Humphries|first5=Clive|last5=Trueman|first6=Rui|last6=Rosa|first7=David W.|last7=Sims|first8=Nuno|last8=Queiroz|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=28762|year=2016|doi=10.1038/srep28762|pmid=27373803|pmc=4931451|bibcode=2016NatSR...628762S}}</ref><ref>{{cite web|url=http://oceana.org/marine-life/corals-and-other-invertebrates/portuguese-man-o-war|title=Portuguese Man o' War|work=Oceana.org|publisher=Oceana|access-date=2017-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170403110351/http://oceana.org/marine-life/corals-and-other-invertebrates/portuguese-man-o-war|archive-date=2017-04-03|url-status=live}}</ref> ===Kunmanĝadoj kaj simbiozoj=== [[File:FMIB 51424 Portuguese-Man-of-War-Fish Nomeus gronovii.jpeg|thumb|[[Ŝipogardisto]]]] Fizalio ofte kunvivas kun diversaj fiŝoj, interalie la karango ''[[Caranx bartholomaei]]''. Tiuj fiŝoj profitas la protekton kontraŭ predantoj havigatan de la pikaj tentakloj, kaj povas alvenigi aliajn fiŝojn, kiujn la fizalio manĝas.<ref>{{cite encyclopedia|author-link=Ross Piper|last=Piper|first=Ross|date=2007|title=Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals|publisher=[[Greenwood Press]]}}</ref> La polpo ''[[Tremoctopus]]'' estas imuna al fizalia veneno. Oni observis ke ili portadas fizaliajn tentaklojn,<ref>{{cite web|url=http://tolweb.org/tree?group=Tremoctopus&contgroup=Argonautoid_families|title=Tremoctopus|publisher=Tolweb.org|access-date=2009-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090729093740/http://tolweb.org/tree?group=Tremoctopus&contgroup=Argonautoid_families|archive-date=2009-07-29|url-status=live}}</ref> kiujn la virpolpoj kaj polpidinoj forŝiras kaj uzas kiel atakajn kaj defendajn batalilojn.<ref>{{cite journal |last1=Jones |first1=E.C. |year=1963 |title=''Tremoctopus violaceus'' uses ''Physalia'' tentacles as weapons |journal=Science |volume=139 |issue=3556 |pages=764–766 |doi=10.1126/science.139.3556.764 |pmid=17829125 |bibcode=1963Sci...139..764J|s2cid=40186769}}</ref> La [[ŝipogardisto]] povas vivi inter la tentakloj de fizalio, havante almenaŭ unu [[antigeno]]n kontraŭ la veneno, kvankam ŝipogardistoj ankaŭ evitas la tentaklojn dum ili naĝas.<ref name="Jenkins 1983">{{cite journal |author=Jenkins, R. L. |date=10 February 1983 |title=Observations on the Commensal Relationship of ''Nomeus gronovii'' with ''Physalia physalis'' |journal=Copeia |volume=1983 |issue=1 |pages=250–252 |doi=10.2307/1444723 |jstor=1444723}}</ref><ref name="Purcell and Arai 2001">{{cite journal |last1=Purcell |first1=Jennifer E. |last2=Arai |first2=Mary N. |date=2001 |title=Interactions of pelagic cnidarians and ctenophores with fish: a review |url=https://link.springer.com/article/10.1023/A:1011883905394 |url-status=live |journal=Hydrobiologia |volume=451 |issue=1/3 |pages=27–44 |doi=10.1023/A:1011883905394 |bibcode=2001HyBio.451...27P |s2cid=31059411 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022135434/https://www.researchgate.net/publication/226927949_Interactions_of_pelagic_cnidarians_and_ctenophores_with_fish_A_review |archive-date=22 October 2022 |access-date=22 October 2022}} [https://archive.today/20221022134313/https://www.researchgate.net/profile/Jennifer-Purcell-2/publication/226927949_Interactions_of_pelagic_cnidarians_and_ctenophores_with_fish_A_review/links/0912f50a6c84ac054a000000/Interactions-of-pelagic-cnidarians-and-ctenophores-with-fish-A-review.pdf PDF]</ref> Ĝi manĝas la tentaklojn kaj gonadojn de la fizalio, sed eble ankaŭ allogas aliajn fiŝojn al ĝi, kio povus igi la rilaton simbioza.<ref>{{Cite journal |last=Kato |first=Kojiro |date=1933 |title=Is Nomeus a harmless Inquilinus of Physalia? |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/pjab1912/9/9/9_9_537/_article/-char/ja/ |journal=Proceedings of the Imperial Academy |volume=9 |issue=9 |pages=537–538 |doi=10.2183/pjab1912.9.537|doi-access=free }}</ref> === Floradoj === [[Knidulo|Knidulaj]] populacioj faras ekkreskegojn nomatajn [[meduzoflorado]]j, kiuj damaĝas la nutroreton. Granda nombro da fizalioj mortigas grandan nombron da malgrandaj marbestoj kaj tial ankaŭ damaĝas al aliaj predantoj, kiuj konkuras pri la samaj predoj.<ref name="martins"/> Oni supozas ke fizalifloradoj kaj iliaj efikoj al marbestoj plimultiĝos pro la [[klimata ŝanĝo]].<ref name="martins">{{Cite journal |last=Colaço Martins |first=Lara |date=2024 |title=Unravelling environmental drivers and patterns of Portuguese man o' war (Physalia physalis) blooms in two ocean regions: North Atlantic and the Southeast Pacific |journal=Marine Pollution Bulletin |language=en |volume=209 |article-number=117278 |doi=10.1016/j.marpolbul.2024.117278 |doi-access=free|bibcode=2024MarPB.20917278C }}</ref> ==Moviĝado== [[File:Bluebottle (Physalia physalis) sail camber.png|thumb|La fizalia vojdirekto ĉe alblova angulo nulo dependas de la kurbo de la velo.<ref name=Lee2021>{{cite journal | last1=Lee | first1=Daniel | last2=Schaeffer | first2=Amandine | last3=Groeskamp | first3=Sjoerd | title=Drifting dynamics of the bluebottle (''Physalia physalis'') | journal=Ocean Science | publisher=Copernicus GmbH | volume=17 | issue=5 | date=Oktobro 2021 | issn=1812-0792 | doi=10.5194/os-17-1341-2021 | pages=1341–1351| bibcode=2021OcSci..17.1341L | s2cid=244189437 | doi-access=free }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Materialo kopiiĝis de jena fonto, havebla per permesilo [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.eo Creative Commons Atribuite 4.0 Tutmonda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171016050101/https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ |date=2017-10-16 }}.</ref>]] La fizalio uzas vezikon plenan de [[karbona monooksido]] kaj aero kiel velon por vojaĝi per venta pelo milojn da kilometroj.<ref name=Iosilevskii2009>{{cite journal|last1=Iosilevskii|first1=G.|last2=Weihs|first2=D.|title=Hydrodynamics of sailing of the Portuguese man-of-war ''Physalia'' physalis|journal=Journal of the Royal Society Interface|volume=6|issue=36|pages=613–626|year=2009|pmid=19091687|pmc=2696138|doi=10.1098/rsif.2008.0457}}</ref> Tiu vojaĝokapablo, kune kun la dolora piko de la besto kaj sezone ekmultiĝanta populacio, rezultigas nemaloftajn amasajn surstrandiĝojn kaj fojajn venenadojn al homoj, kio igas la "portugalan militŝipon" la plej konata ekzemplo ''[[Siphonophorae]]''.<ref name=Munro2019>{{cite journal | last1=Munro | first1=Catriona | last2=Vue | first2=Zer | last3=Behringer | first3=Richard R. | last4=Dunn | first4=Casey W. | date=October 2019 | title=Morphology and development of the Portuguese man of war, Physalia physalis | journal=Scientific Reports | publisher=Springer Science and Business Media LLC | volume=9 | issue=1 | page=15522 | issn=2045-2322 | doi=10.1038/s41598-019-51842-1 | pmid=31664071 | pmc=6820529 | bibcode=2019NatSR...915522M}} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Material and modified material was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171016050101/https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ |date=2017-10-16 }}.</ref> Kvankam surstrandiĝoj de fizalioj estas oftaj, ĝia origino antaŭ ol atingi la marbordon kaj ĝia maniero drivi sur la maro ne estas bone komprenataj.<ref name=Lee2021 /> Oni supozas, ke la interago de ventaj kaj marfluaj fortoj kaŭzas amasajn surstrandiĝojn de fizalioj. Mezfortaj ventoj, ĉirkaŭ 5&nbsp;m/s rapidaj, drivigas la kolonion signife pli rapide ol la ordinara rapido de [[marfluo]]j. Kiam ili proksimiĝas al la bordo, ili komencas influiĝi de la deklivo-bretaj fluoj, kiuj fortas eĉ kiam la ventoj malfortas.<ref name=":1">{{Cite journal |last1=Prieto |first1=L. |last2=MacÍas |first2=D. |last3=Peliz |first3=A. |last4=Ruiz |first4=J. |date=2015 |title=Portuguese Man-of-War (Physalia physalis) in the Mediterranean: A permanent invasion or a casual appearance? |journal=Scientific Reports |language=en |volume=5 |article-number=11545 |bibcode=2015NatSR...511545P |doi=10.1038/srep11545 |pmc=4480229 |pmid=26108978}}</ref> Tiuj fluoj povas kapti la longajn tentaklojn de la fizalio, superforti la ventan pelon, kaj treni la kolonion surstranden.<ref name=":1" /> ===Left- and right-handedness=== [[File:Physalia physalis EM1B0679 (40827501481).jpg|thumb|Fizalia velo vidata de supre. La veloj povas esti dekstradirektaj aŭ maldekstradirektaj.]] La pelforto por la moviĝado de fizalio venas precipe de la [[vento]]. La direkton de la drivado determinas la formo de la velo. Fizalia gasvezika velo povas havi du formojn: maldekstradirektan, kiu pelas la kolonion dekstren de la direkto al kiu la vento blovas, kaj dekstradirektan, kiu pelas la kolonion maldekstren de la vento.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Ferrer |first1=Luis |last2=González |first2=Manuel |date=2021-01-01 |title=Relationship between dimorphism and drift in the Portuguese man-of-war |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0278434320302247 |journal=Continental Shelf Research |volume=212 |article-number=104269 |bibcode=2021CSR...21204269F |doi=10.1016/j.csr.2020.104269 |issn=0278-4343 |url-access=subscription}}</ref> En fortaj ventoj la fizalio orientas sian vezikon samdirekte kun la vento.<ref name=":0" /> La fizalio estas malsimetrie formita, kun zooidoj pendantaj aŭ dekstren aŭ maldekstren de la meza linio de la gasveziko. La veziko povas orientiĝi [[ĥiraleco|dekstren aŭ maldekstren]]. Kune kun la forto de la akvo sur la posttrenataj tentakloj, la formo de la velo irigas la kolonion oblikven relative al la vento je angulo de proksimume 45°.<ref name="Woodcock1956">{{cite journal|last=Woodcock|first=A.H.|title=Dimorphism in the Portuguese man-of-war|journal=Nature|volume=178|issue=4527|pages=253–255|year=1956|doi=10.1038/178253a0|bibcode=1956Natur.178..253W|s2cid=4297968|url=https://www.nature.com/articles/178253a0|url-access=subscription}}</ref><ref name="Iosilevskii2009" /> Tial oni teoriis ke la direkteco de la velo influas la migradon de fizalioj, drivigante dekstradirektajn kaj maldekstradirektajn koloniojn laŭ malsamaj vojoj.<ref name="Woodcock1956" /> La duformeco eble estas adaptiĝo, kiu malebligas la surstrandiĝon kaj morton de tuta populacio. La vento ĉiam pelas la du tipojn en malsamaj direktoj, do maksimume duono de la populacio peliĝas al la bordo.<ref name="Totton1956">Totton, A. and Mackie, G. (1960) "Studies on Physalia physalis", ''Discovery Reports'', '''30''': 301–40.</ref><ref name="Woodcock1944">Woodcock, A. H. (1944) "A theory of surface water motion deduced from the wind-induced motion of the Physalia", ''J. Marine Res.'', '''5''': 196–205.</ref> La direkteco de kolonio disvolviĝas frue en ĝia vivo, dum ĝi ankoraŭ vivas submare.<ref name="Munro2019" /> Regionaj populacioj povas havi signifajn malsamecojn pri la grandeco de la veziko kaj la nombro da ĉasaj tentakloj. La regiona formo iam nomita ''P.&nbsp;utriculus'' havas vezikon malofte pli longan ol 10 cm kaj unu longan ĉasan tentaklon malpli ol 3 m longan. Kompare al tio, pli ordinara fizalio havas vezikon proksimume 15-30 cm longan kaj plurajn ĉasajn tentaklojn, kiuj povas atingi longecon de 30 m se plene etenditaj ĉe plenkreska kolonio.<ref name="Munro2019" /><ref name="Lee2021" /> == Referencoj == {{Referencoj}} {{-}} {{Commons|Physalia physalis}} [[Kategorio:Kniduloj]] [[Kategorio:Venenaj bestoj]] 14mbh65rdl4y6nmh89xzao8k7jj8rv5 9418454 9418453 2026-07-02T02:59:16Z Arbarulo 135469 /* Left- and right-handedness */ 9418454 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Fizalio |dosiero = Portuguese Man-O-War (Physalia physalis).jpg |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Knidulo]] ''Cnidaria'' |klaso = ''[[Hydrozoa]]'' |ordo = ''[[Siphonophora]]'' |familio = ''[[Physaliidae]]'' |genro = ''[[Physalia]]'' |specio = '''''P. physalis''''' |dunomo = ''Physalia physalis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) |vikispecio = |komunejo = }} La '''fizalio''' (''Physalia physalis''), ankaŭ nomata '''portugala militŝipo'''<ref name=PIV>[https://vortaro.net/#portugala%20milit%C5%9Dipo_kdc ''PIV'']</ref>, estas mara [[hidrozoo]] vivanta en la [[Atlantika]], [[Hinda Oceano|Hinda]] kaj [[Pacifika]] oceanoj. Kvankam oni kutime konsideras ĝin unuspecia familio ''[[Physaliidae]]'', genetikaj indikoj sugestas, ke ĝi eble konsistas el pluraj specioj.<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Pontin |first1=D. R. |last2=Cruickshank |first2=R. H. |date=2012-05-01 |title=Molecular phylogenetics of the genus ''Physalia'' (Cnidaria: Siphonophora) in New Zealand coastal waters reveals cryptic diversity |journal=Hydrobiologia |language=en |volume=686 |issue=1 |pages=91–105 |doi=10.1007/s10750-011-0994-8 |bibcode=2012HyBio.686...91P |issn=1573-5117}}</ref> Fizalioj supraĵe aspektas kiel [[meduzo]]j sed fakte estas ''{{Ill|lingvo=d|trad=Q1134438|eo=Siphonophorae}}''. Kiel aliaj ''Siphonophorae'', ili estas [[kolonio (biologio)|koloniaj organismoj]] konsistantaj el multaj malgrandaj unuoj nomataj [[zooido]]j. Kvankam [[morfologio (biologio)|morfologie]] ili tre malsamas, ĉiuj zooidoj en unu fizalio estas [[klonkolonio|genetike identaj]]. La malsamaj specoj de zooidoj plenumas diversajn specialajn funkciojn, ekzemple ĉasas, digestas aŭ reproduktas la kolonion, kaj kune agas kvazaŭ unu sola individuo. Fizalioj apartenas al la [[neŭstono]], la organismoj kiuj vivas ĉe la akvosupro. Gasveziko flosigas la kolonion sur la akvo dum la tentakloj, kiuj longas ĝis 30 m, pendas sube kaj kaptas predojn per siaj venenaj [[knido (ĉelo)|knidoj]]. La knidoj pikas sufiĉe forte por mortigi krustacojn, fiŝojn, kaj foje homojn. Velo sur la gasveziko pelas la fizalion sur la maro, foje en grupoj de eĉ 1000 kolonioj. La velo povas esti dekstradirekta aŭ maldekstradirekta laŭ la direkto en kiun ĝi peliĝas de la vento. ==Ekologio== === Habitato === [[File:Physalia physalis Boca Raton FL.JPG|thumb|Surstrandigita fizalio en Boca Raton, [[Florido]]]] La fizalio estas parto de la {{Ill|lingvo=d|trad=Q1552545|eo=neŭstono}}, la organismoj kiuj vivas ĉe la akvosupro. Tiu komunumo spertas unikan median kondiĉaron, kiu inkludas daŭran eksponon al fortega [[ultraviola radiado|ultraviola]] lumo, [[sekiĝo]]n, kaj danĝerajn ondegojn.<ref>{{cite book |title=The sea surface and global change |vauthors=Zaitsev Y, Liss P |publisher=Cambridge University Press |year=1997 |isbn=978-0-521-01745-9 |veditors=Duce R |publication-place=Cambridge New York |chapter=Neuston of seas and oceans |oclc=847978750}}</ref> La gasveziko de la fizalio restas supre de la akvo dum la cetero estas subakva. La kolonio ne havas manieron aktive movi sin, sid nur pasive peliĝas de ventoj, fluoj kaj tajdoj. La ventoj povas peli fizaliojn en golfojn aŭ sur strandojn.<ref name="Portuguese Man-of-War">{{cite web |title=Portuguese Man-of-War |url=http://animals.nationalgeographic.com/animals/invertebrates/portuguese-man-of-war.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723141326/http://animals.nationalgeographic.com/animals/invertebrates/portuguese-man-of-war.html |archive-date=2011-07-23 |access-date=2008-06-13 |publisher=[[National Geographic Society]]}}</ref> Ili estas bone konataj de plaĝistoj pro la doloraj pikoj farataj de iliaj tentakloj.<ref name="Lee2021" /> La trovo de surstrandigita fizalio povas rezultigi fermon de plaĝo, ĉar ili povas piki eĉ surstrande.<ref>{{cite news |date=2008-08-18 |title=Dangerous jellyfish wash up |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/7569233.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511114304/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/7569233.stm |archive-date=2011-05-11 |access-date=2011-09-07 |work=BBC News}}/</ref><ref>{{cite news |date=12-a de septembro 2017 |title=Man-of-war spotted along coast in Cornwall and Wales |url=https://www.bbc.com/news/uk-england-cornwall-41237286 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180305023459/http://www.bbc.com/news/uk-england-cornwall-41237286 |archive-date=5-a de marto 2018 |access-date=20-a de julio 2018 |publisher=BBC |df=dmy-all}}</ref> ===Predoj kaj predantoj=== [[File:Janthina.jpg|thumb|La marheliko ''[[Janthina janthina]]'' flosas sur la maro per bobelaro kaj manĝas fizaliojn.]] {{ eksteraj objektoj | float = right | width = 230px | video1 = [https://www.youtube.com/watch?v=u_LU1GA6pu4 Kiel fizalio pikas kaj manĝas predojn (angle)] }} La fizalio estas [[karnovorulo|karnmanĝulo]].<ref name="Portuguese Man-of-War" /> Ĝi kaptas kaj paralizas predojn per venenaj tentakloj kaj altiras ilin al la digestaj polipoj. Ĝi kutime manĝas fiŝetojn, [[molusko]]jn, malgrandajn [[krustacoj]]n, kaj [[zooplanktono]]n.<ref name=":2">{{Cite web |title=The Portuguese man-of-war (Physalia physalis) |url=https://www.dnr.sc.gov/marine/sertc/The%20Portuguese%20man.pdf |website=Southeastern Taxonomic Regional Center}}</ref> Ĝi havas malmultajn predantojn. Unu, kiu ofte nutras sin per fizalioj, estas la [[kareto]].<ref name=Brodie1989>{{cite book|last1=Brodie|first1=Edmund D. Jr.|title=Venomous Animals: 300 Animals in Full Color|publisher=Golden Press|location=|year=1989|isbn=978-0-307-24074-3}}</ref> Kareta haŭto, inklude tiun sur la lango kaj gorĝo, estas tro dika por por fizaliaj pikoj. Ankaŭ la marlimako ''[[Glaucus atlanticus]]'' specialiĝis pri manĝado de fizalioj,<ref name=Scocchi>{{cite web|first1=Carla|last1=Scocchi|first2=James B.|last2=Wood|url=http://www.thecephalopodpage.org/MarineInvertebrateZoology/Glaucusatlanticus.html|title=''Glaucus atlanticus'', Blue Ocean Slug|publisher=Thecephalopodpage.org|access-date=2009-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171005130631/http://www.thecephalopodpage.org/MarineInvertebrateZoology/Glaucusatlanticus.html|archive-date=2017-10-05|url-status=live}}</ref> kaj same la marheliko ''[[Janthina janthina]]''.<ref name="M&S">{{cite book|last1=Morrison|first1=Sue|last2=Storrie|first2=Ann|title=Wonders of Western Waters: The Marine Life of South-Western Australia|year=1999|publisher=[[Department of Conservation and Land Management|CALM]]|isbn=978-0-7309-6894-8|page=68}}</ref> Ankaŭ la [[molao]] foje manĝas fizaliojn.<ref>{{cite journal|title=DNA barcoding identifies a cosmopolitan diet in the ocean sunfish|first1=Lara L.|last1=Sousa|first2=Raquel|last2=Xavier|first3=Vânia|last3=Costa|first4=Nicolas E.|last4=Humphries|first5=Clive|last5=Trueman|first6=Rui|last6=Rosa|first7=David W.|last7=Sims|first8=Nuno|last8=Queiroz|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=28762|year=2016|doi=10.1038/srep28762|pmid=27373803|pmc=4931451|bibcode=2016NatSR...628762S}}</ref><ref>{{cite web|url=http://oceana.org/marine-life/corals-and-other-invertebrates/portuguese-man-o-war|title=Portuguese Man o' War|work=Oceana.org|publisher=Oceana|access-date=2017-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170403110351/http://oceana.org/marine-life/corals-and-other-invertebrates/portuguese-man-o-war|archive-date=2017-04-03|url-status=live}}</ref> ===Kunmanĝadoj kaj simbiozoj=== [[File:FMIB 51424 Portuguese-Man-of-War-Fish Nomeus gronovii.jpeg|thumb|[[Ŝipogardisto]]]] Fizalio ofte kunvivas kun diversaj fiŝoj, interalie la karango ''[[Caranx bartholomaei]]''. Tiuj fiŝoj profitas la protekton kontraŭ predantoj havigatan de la pikaj tentakloj, kaj povas alvenigi aliajn fiŝojn, kiujn la fizalio manĝas.<ref>{{cite encyclopedia|author-link=Ross Piper|last=Piper|first=Ross|date=2007|title=Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals|publisher=[[Greenwood Press]]}}</ref> La polpo ''[[Tremoctopus]]'' estas imuna al fizalia veneno. Oni observis ke ili portadas fizaliajn tentaklojn,<ref>{{cite web|url=http://tolweb.org/tree?group=Tremoctopus&contgroup=Argonautoid_families|title=Tremoctopus|publisher=Tolweb.org|access-date=2009-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090729093740/http://tolweb.org/tree?group=Tremoctopus&contgroup=Argonautoid_families|archive-date=2009-07-29|url-status=live}}</ref> kiujn la virpolpoj kaj polpidinoj forŝiras kaj uzas kiel atakajn kaj defendajn batalilojn.<ref>{{cite journal |last1=Jones |first1=E.C. |year=1963 |title=''Tremoctopus violaceus'' uses ''Physalia'' tentacles as weapons |journal=Science |volume=139 |issue=3556 |pages=764–766 |doi=10.1126/science.139.3556.764 |pmid=17829125 |bibcode=1963Sci...139..764J|s2cid=40186769}}</ref> La [[ŝipogardisto]] povas vivi inter la tentakloj de fizalio, havante almenaŭ unu [[antigeno]]n kontraŭ la veneno, kvankam ŝipogardistoj ankaŭ evitas la tentaklojn dum ili naĝas.<ref name="Jenkins 1983">{{cite journal |author=Jenkins, R. L. |date=10 February 1983 |title=Observations on the Commensal Relationship of ''Nomeus gronovii'' with ''Physalia physalis'' |journal=Copeia |volume=1983 |issue=1 |pages=250–252 |doi=10.2307/1444723 |jstor=1444723}}</ref><ref name="Purcell and Arai 2001">{{cite journal |last1=Purcell |first1=Jennifer E. |last2=Arai |first2=Mary N. |date=2001 |title=Interactions of pelagic cnidarians and ctenophores with fish: a review |url=https://link.springer.com/article/10.1023/A:1011883905394 |url-status=live |journal=Hydrobiologia |volume=451 |issue=1/3 |pages=27–44 |doi=10.1023/A:1011883905394 |bibcode=2001HyBio.451...27P |s2cid=31059411 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022135434/https://www.researchgate.net/publication/226927949_Interactions_of_pelagic_cnidarians_and_ctenophores_with_fish_A_review |archive-date=22 October 2022 |access-date=22 October 2022}} [https://archive.today/20221022134313/https://www.researchgate.net/profile/Jennifer-Purcell-2/publication/226927949_Interactions_of_pelagic_cnidarians_and_ctenophores_with_fish_A_review/links/0912f50a6c84ac054a000000/Interactions-of-pelagic-cnidarians-and-ctenophores-with-fish-A-review.pdf PDF]</ref> Ĝi manĝas la tentaklojn kaj gonadojn de la fizalio, sed eble ankaŭ allogas aliajn fiŝojn al ĝi, kio povus igi la rilaton simbioza.<ref>{{Cite journal |last=Kato |first=Kojiro |date=1933 |title=Is Nomeus a harmless Inquilinus of Physalia? |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/pjab1912/9/9/9_9_537/_article/-char/ja/ |journal=Proceedings of the Imperial Academy |volume=9 |issue=9 |pages=537–538 |doi=10.2183/pjab1912.9.537|doi-access=free }}</ref> === Floradoj === [[Knidulo|Knidulaj]] populacioj faras ekkreskegojn nomatajn [[meduzoflorado]]j, kiuj damaĝas la nutroreton. Granda nombro da fizalioj mortigas grandan nombron da malgrandaj marbestoj kaj tial ankaŭ damaĝas al aliaj predantoj, kiuj konkuras pri la samaj predoj.<ref name="martins"/> Oni supozas ke fizalifloradoj kaj iliaj efikoj al marbestoj plimultiĝos pro la [[klimata ŝanĝo]].<ref name="martins">{{Cite journal |last=Colaço Martins |first=Lara |date=2024 |title=Unravelling environmental drivers and patterns of Portuguese man o' war (Physalia physalis) blooms in two ocean regions: North Atlantic and the Southeast Pacific |journal=Marine Pollution Bulletin |language=en |volume=209 |article-number=117278 |doi=10.1016/j.marpolbul.2024.117278 |doi-access=free|bibcode=2024MarPB.20917278C }}</ref> ==Moviĝado== [[File:Bluebottle (Physalia physalis) sail camber.png|thumb|La fizalia vojdirekto ĉe alblova angulo nulo dependas de la kurbo de la velo.<ref name=Lee2021>{{cite journal | last1=Lee | first1=Daniel | last2=Schaeffer | first2=Amandine | last3=Groeskamp | first3=Sjoerd | title=Drifting dynamics of the bluebottle (''Physalia physalis'') | journal=Ocean Science | publisher=Copernicus GmbH | volume=17 | issue=5 | date=Oktobro 2021 | issn=1812-0792 | doi=10.5194/os-17-1341-2021 | pages=1341–1351| bibcode=2021OcSci..17.1341L | s2cid=244189437 | doi-access=free }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Materialo kopiiĝis de jena fonto, havebla per permesilo [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.eo Creative Commons Atribuite 4.0 Tutmonda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171016050101/https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ |date=2017-10-16 }}.</ref>]] La fizalio uzas vezikon plenan de [[karbona monooksido]] kaj aero kiel velon por vojaĝi per venta pelo milojn da kilometroj.<ref name=Iosilevskii2009>{{cite journal|last1=Iosilevskii|first1=G.|last2=Weihs|first2=D.|title=Hydrodynamics of sailing of the Portuguese man-of-war ''Physalia'' physalis|journal=Journal of the Royal Society Interface|volume=6|issue=36|pages=613–626|year=2009|pmid=19091687|pmc=2696138|doi=10.1098/rsif.2008.0457}}</ref> Tiu vojaĝokapablo, kune kun la dolora piko de la besto kaj sezone ekmultiĝanta populacio, rezultigas nemaloftajn amasajn surstrandiĝojn kaj fojajn venenadojn al homoj, kio igas la "portugalan militŝipon" la plej konata ekzemplo ''[[Siphonophorae]]''.<ref name=Munro2019>{{cite journal | last1=Munro | first1=Catriona | last2=Vue | first2=Zer | last3=Behringer | first3=Richard R. | last4=Dunn | first4=Casey W. | date=October 2019 | title=Morphology and development of the Portuguese man of war, Physalia physalis | journal=Scientific Reports | publisher=Springer Science and Business Media LLC | volume=9 | issue=1 | page=15522 | issn=2045-2322 | doi=10.1038/s41598-019-51842-1 | pmid=31664071 | pmc=6820529 | bibcode=2019NatSR...915522M}} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Material and modified material was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171016050101/https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ |date=2017-10-16 }}.</ref> Kvankam surstrandiĝoj de fizalioj estas oftaj, ĝia origino antaŭ ol atingi la marbordon kaj ĝia maniero drivi sur la maro ne estas bone komprenataj.<ref name=Lee2021 /> Oni supozas, ke la interago de ventaj kaj marfluaj fortoj kaŭzas amasajn surstrandiĝojn de fizalioj. Mezfortaj ventoj, ĉirkaŭ 5&nbsp;m/s rapidaj, drivigas la kolonion signife pli rapide ol la ordinara rapido de [[marfluo]]j. Kiam ili proksimiĝas al la bordo, ili komencas influiĝi de la deklivo-bretaj fluoj, kiuj fortas eĉ kiam la ventoj malfortas.<ref name=":1">{{Cite journal |last1=Prieto |first1=L. |last2=MacÍas |first2=D. |last3=Peliz |first3=A. |last4=Ruiz |first4=J. |date=2015 |title=Portuguese Man-of-War (Physalia physalis) in the Mediterranean: A permanent invasion or a casual appearance? |journal=Scientific Reports |language=en |volume=5 |article-number=11545 |bibcode=2015NatSR...511545P |doi=10.1038/srep11545 |pmc=4480229 |pmid=26108978}}</ref> Tiuj fluoj povas kapti la longajn tentaklojn de la fizalio, superforti la ventan pelon, kaj treni la kolonion surstranden.<ref name=":1" /> ===Direkteco=== [[File:Physalia physalis EM1B0679 (40827501481).jpg|thumb|Fizalia velo vidata de supre. La veloj povas esti dekstradirektaj aŭ maldekstradirektaj.]] La pelforto por la moviĝado de fizalio venas precipe de la [[vento]]. La direkton de la drivado determinas la formo de la velo. Fizalia gasvezika velo povas havi du formojn: maldekstradirektan, kiu pelas la kolonion dekstren de la direkto al kiu la vento blovas, kaj dekstradirektan, kiu pelas la kolonion maldekstren de la vento.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Ferrer |first1=Luis |last2=González |first2=Manuel |date=2021-01-01 |title=Relationship between dimorphism and drift in the Portuguese man-of-war |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0278434320302247 |journal=Continental Shelf Research |volume=212 |article-number=104269 |bibcode=2021CSR...21204269F |doi=10.1016/j.csr.2020.104269 |issn=0278-4343 |url-access=subscription}}</ref> En fortaj ventoj la fizalio orientas sian vezikon samdirekte kun la vento.<ref name=":0" /> La fizalio estas malsimetrie formita, kun zooidoj pendantaj aŭ dekstren aŭ maldekstren de la meza linio de la gasveziko. La veziko povas orientiĝi [[ĥiraleco|dekstren aŭ maldekstren]]. Kune kun la forto de la akvo sur la posttrenataj tentakloj, la formo de la velo irigas la kolonion oblikven relative al la vento je angulo de proksimume 45°.<ref name="Woodcock1956">{{cite journal|last=Woodcock|first=A.H.|title=Dimorphism in the Portuguese man-of-war|journal=Nature|volume=178|issue=4527|pages=253–255|year=1956|doi=10.1038/178253a0|bibcode=1956Natur.178..253W|s2cid=4297968|url=https://www.nature.com/articles/178253a0|url-access=subscription}}</ref><ref name="Iosilevskii2009" /> Tial oni teoriis ke la direkteco de la velo influas la migradon de fizalioj, drivigante dekstradirektajn kaj maldekstradirektajn koloniojn laŭ malsamaj vojoj.<ref name="Woodcock1956" /> La duformeco eble estas adaptiĝo, kiu malebligas la surstrandiĝon kaj morton de tuta populacio. La vento ĉiam pelas la du tipojn en malsamaj direktoj, do maksimume duono de la populacio peliĝas al la bordo.<ref name="Totton1956">Totton, A. and Mackie, G. (1960) "Studies on Physalia physalis", ''Discovery Reports'', '''30''': 301–40.</ref><ref name="Woodcock1944">Woodcock, A. H. (1944) "A theory of surface water motion deduced from the wind-induced motion of the Physalia", ''J. Marine Res.'', '''5''': 196–205.</ref> La direkteco de kolonio disvolviĝas frue en ĝia vivo, dum ĝi ankoraŭ vivas submare.<ref name="Munro2019" /> Regionaj populacioj povas havi signifajn malsamecojn pri la grandeco de la veziko kaj la nombro da ĉasaj tentakloj. La regiona formo iam nomita ''P.&nbsp;utriculus'' havas vezikon malofte pli longan ol 10 cm kaj unu longan ĉasan tentaklon malpli ol 3 m longan. Kompare al tio, pli ordinara fizalio havas vezikon proksimume 15-30 cm longan kaj plurajn ĉasajn tentaklojn, kiuj povas atingi longecon de 30 m se plene etenditaj ĉe plenkreska kolonio.<ref name="Munro2019" /><ref name="Lee2021" /> == Referencoj == {{Referencoj}} {{-}} {{Commons|Physalia physalis}} [[Kategorio:Kniduloj]] [[Kategorio:Venenaj bestoj]] 3e5acv7vcjsxnfr7hcjbi6l5o5r2qxp 9418455 9418454 2026-07-02T03:00:04Z Arbarulo 135469 /* Moviĝado */ 9418455 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Fizalio |dosiero = Portuguese Man-O-War (Physalia physalis).jpg |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Knidulo]] ''Cnidaria'' |klaso = ''[[Hydrozoa]]'' |ordo = ''[[Siphonophora]]'' |familio = ''[[Physaliidae]]'' |genro = ''[[Physalia]]'' |specio = '''''P. physalis''''' |dunomo = ''Physalia physalis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) |vikispecio = |komunejo = }} La '''fizalio''' (''Physalia physalis''), ankaŭ nomata '''portugala militŝipo'''<ref name=PIV>[https://vortaro.net/#portugala%20milit%C5%9Dipo_kdc ''PIV'']</ref>, estas mara [[hidrozoo]] vivanta en la [[Atlantika]], [[Hinda Oceano|Hinda]] kaj [[Pacifika]] oceanoj. Kvankam oni kutime konsideras ĝin unuspecia familio ''[[Physaliidae]]'', genetikaj indikoj sugestas, ke ĝi eble konsistas el pluraj specioj.<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Pontin |first1=D. R. |last2=Cruickshank |first2=R. H. |date=2012-05-01 |title=Molecular phylogenetics of the genus ''Physalia'' (Cnidaria: Siphonophora) in New Zealand coastal waters reveals cryptic diversity |journal=Hydrobiologia |language=en |volume=686 |issue=1 |pages=91–105 |doi=10.1007/s10750-011-0994-8 |bibcode=2012HyBio.686...91P |issn=1573-5117}}</ref> Fizalioj supraĵe aspektas kiel [[meduzo]]j sed fakte estas ''{{Ill|lingvo=d|trad=Q1134438|eo=Siphonophorae}}''. Kiel aliaj ''Siphonophorae'', ili estas [[kolonio (biologio)|koloniaj organismoj]] konsistantaj el multaj malgrandaj unuoj nomataj [[zooido]]j. Kvankam [[morfologio (biologio)|morfologie]] ili tre malsamas, ĉiuj zooidoj en unu fizalio estas [[klonkolonio|genetike identaj]]. La malsamaj specoj de zooidoj plenumas diversajn specialajn funkciojn, ekzemple ĉasas, digestas aŭ reproduktas la kolonion, kaj kune agas kvazaŭ unu sola individuo. Fizalioj apartenas al la [[neŭstono]], la organismoj kiuj vivas ĉe la akvosupro. Gasveziko flosigas la kolonion sur la akvo dum la tentakloj, kiuj longas ĝis 30 m, pendas sube kaj kaptas predojn per siaj venenaj [[knido (ĉelo)|knidoj]]. La knidoj pikas sufiĉe forte por mortigi krustacojn, fiŝojn, kaj foje homojn. Velo sur la gasveziko pelas la fizalion sur la maro, foje en grupoj de eĉ 1000 kolonioj. La velo povas esti dekstradirekta aŭ maldekstradirekta laŭ la direkto en kiun ĝi peliĝas de la vento. ==Ekologio== === Habitato === [[File:Physalia physalis Boca Raton FL.JPG|thumb|Surstrandigita fizalio en Boca Raton, [[Florido]]]] La fizalio estas parto de la {{Ill|lingvo=d|trad=Q1552545|eo=neŭstono}}, la organismoj kiuj vivas ĉe la akvosupro. Tiu komunumo spertas unikan median kondiĉaron, kiu inkludas daŭran eksponon al fortega [[ultraviola radiado|ultraviola]] lumo, [[sekiĝo]]n, kaj danĝerajn ondegojn.<ref>{{cite book |title=The sea surface and global change |vauthors=Zaitsev Y, Liss P |publisher=Cambridge University Press |year=1997 |isbn=978-0-521-01745-9 |veditors=Duce R |publication-place=Cambridge New York |chapter=Neuston of seas and oceans |oclc=847978750}}</ref> La gasveziko de la fizalio restas supre de la akvo dum la cetero estas subakva. La kolonio ne havas manieron aktive movi sin, sid nur pasive peliĝas de ventoj, fluoj kaj tajdoj. La ventoj povas peli fizaliojn en golfojn aŭ sur strandojn.<ref name="Portuguese Man-of-War">{{cite web |title=Portuguese Man-of-War |url=http://animals.nationalgeographic.com/animals/invertebrates/portuguese-man-of-war.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723141326/http://animals.nationalgeographic.com/animals/invertebrates/portuguese-man-of-war.html |archive-date=2011-07-23 |access-date=2008-06-13 |publisher=[[National Geographic Society]]}}</ref> Ili estas bone konataj de plaĝistoj pro la doloraj pikoj farataj de iliaj tentakloj.<ref name="Lee2021" /> La trovo de surstrandigita fizalio povas rezultigi fermon de plaĝo, ĉar ili povas piki eĉ surstrande.<ref>{{cite news |date=2008-08-18 |title=Dangerous jellyfish wash up |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/7569233.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511114304/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/7569233.stm |archive-date=2011-05-11 |access-date=2011-09-07 |work=BBC News}}/</ref><ref>{{cite news |date=12-a de septembro 2017 |title=Man-of-war spotted along coast in Cornwall and Wales |url=https://www.bbc.com/news/uk-england-cornwall-41237286 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180305023459/http://www.bbc.com/news/uk-england-cornwall-41237286 |archive-date=5-a de marto 2018 |access-date=20-a de julio 2018 |publisher=BBC |df=dmy-all}}</ref> ===Predoj kaj predantoj=== [[File:Janthina.jpg|thumb|La marheliko ''[[Janthina janthina]]'' flosas sur la maro per bobelaro kaj manĝas fizaliojn.]] {{ eksteraj objektoj | float = right | width = 230px | video1 = [https://www.youtube.com/watch?v=u_LU1GA6pu4 Kiel fizalio pikas kaj manĝas predojn (angle)] }} La fizalio estas [[karnovorulo|karnmanĝulo]].<ref name="Portuguese Man-of-War" /> Ĝi kaptas kaj paralizas predojn per venenaj tentakloj kaj altiras ilin al la digestaj polipoj. Ĝi kutime manĝas fiŝetojn, [[molusko]]jn, malgrandajn [[krustacoj]]n, kaj [[zooplanktono]]n.<ref name=":2">{{Cite web |title=The Portuguese man-of-war (Physalia physalis) |url=https://www.dnr.sc.gov/marine/sertc/The%20Portuguese%20man.pdf |website=Southeastern Taxonomic Regional Center}}</ref> Ĝi havas malmultajn predantojn. Unu, kiu ofte nutras sin per fizalioj, estas la [[kareto]].<ref name=Brodie1989>{{cite book|last1=Brodie|first1=Edmund D. Jr.|title=Venomous Animals: 300 Animals in Full Color|publisher=Golden Press|location=|year=1989|isbn=978-0-307-24074-3}}</ref> Kareta haŭto, inklude tiun sur la lango kaj gorĝo, estas tro dika por por fizaliaj pikoj. Ankaŭ la marlimako ''[[Glaucus atlanticus]]'' specialiĝis pri manĝado de fizalioj,<ref name=Scocchi>{{cite web|first1=Carla|last1=Scocchi|first2=James B.|last2=Wood|url=http://www.thecephalopodpage.org/MarineInvertebrateZoology/Glaucusatlanticus.html|title=''Glaucus atlanticus'', Blue Ocean Slug|publisher=Thecephalopodpage.org|access-date=2009-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171005130631/http://www.thecephalopodpage.org/MarineInvertebrateZoology/Glaucusatlanticus.html|archive-date=2017-10-05|url-status=live}}</ref> kaj same la marheliko ''[[Janthina janthina]]''.<ref name="M&S">{{cite book|last1=Morrison|first1=Sue|last2=Storrie|first2=Ann|title=Wonders of Western Waters: The Marine Life of South-Western Australia|year=1999|publisher=[[Department of Conservation and Land Management|CALM]]|isbn=978-0-7309-6894-8|page=68}}</ref> Ankaŭ la [[molao]] foje manĝas fizaliojn.<ref>{{cite journal|title=DNA barcoding identifies a cosmopolitan diet in the ocean sunfish|first1=Lara L.|last1=Sousa|first2=Raquel|last2=Xavier|first3=Vânia|last3=Costa|first4=Nicolas E.|last4=Humphries|first5=Clive|last5=Trueman|first6=Rui|last6=Rosa|first7=David W.|last7=Sims|first8=Nuno|last8=Queiroz|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=28762|year=2016|doi=10.1038/srep28762|pmid=27373803|pmc=4931451|bibcode=2016NatSR...628762S}}</ref><ref>{{cite web|url=http://oceana.org/marine-life/corals-and-other-invertebrates/portuguese-man-o-war|title=Portuguese Man o' War|work=Oceana.org|publisher=Oceana|access-date=2017-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170403110351/http://oceana.org/marine-life/corals-and-other-invertebrates/portuguese-man-o-war|archive-date=2017-04-03|url-status=live}}</ref> ===Kunmanĝadoj kaj simbiozoj=== [[File:FMIB 51424 Portuguese-Man-of-War-Fish Nomeus gronovii.jpeg|thumb|[[Ŝipogardisto]]]] Fizalio ofte kunvivas kun diversaj fiŝoj, interalie la karango ''[[Caranx bartholomaei]]''. Tiuj fiŝoj profitas la protekton kontraŭ predantoj havigatan de la pikaj tentakloj, kaj povas alvenigi aliajn fiŝojn, kiujn la fizalio manĝas.<ref>{{cite encyclopedia|author-link=Ross Piper|last=Piper|first=Ross|date=2007|title=Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals|publisher=[[Greenwood Press]]}}</ref> La polpo ''[[Tremoctopus]]'' estas imuna al fizalia veneno. Oni observis ke ili portadas fizaliajn tentaklojn,<ref>{{cite web|url=http://tolweb.org/tree?group=Tremoctopus&contgroup=Argonautoid_families|title=Tremoctopus|publisher=Tolweb.org|access-date=2009-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090729093740/http://tolweb.org/tree?group=Tremoctopus&contgroup=Argonautoid_families|archive-date=2009-07-29|url-status=live}}</ref> kiujn la virpolpoj kaj polpidinoj forŝiras kaj uzas kiel atakajn kaj defendajn batalilojn.<ref>{{cite journal |last1=Jones |first1=E.C. |year=1963 |title=''Tremoctopus violaceus'' uses ''Physalia'' tentacles as weapons |journal=Science |volume=139 |issue=3556 |pages=764–766 |doi=10.1126/science.139.3556.764 |pmid=17829125 |bibcode=1963Sci...139..764J|s2cid=40186769}}</ref> La [[ŝipogardisto]] povas vivi inter la tentakloj de fizalio, havante almenaŭ unu [[antigeno]]n kontraŭ la veneno, kvankam ŝipogardistoj ankaŭ evitas la tentaklojn dum ili naĝas.<ref name="Jenkins 1983">{{cite journal |author=Jenkins, R. L. |date=10 February 1983 |title=Observations on the Commensal Relationship of ''Nomeus gronovii'' with ''Physalia physalis'' |journal=Copeia |volume=1983 |issue=1 |pages=250–252 |doi=10.2307/1444723 |jstor=1444723}}</ref><ref name="Purcell and Arai 2001">{{cite journal |last1=Purcell |first1=Jennifer E. |last2=Arai |first2=Mary N. |date=2001 |title=Interactions of pelagic cnidarians and ctenophores with fish: a review |url=https://link.springer.com/article/10.1023/A:1011883905394 |url-status=live |journal=Hydrobiologia |volume=451 |issue=1/3 |pages=27–44 |doi=10.1023/A:1011883905394 |bibcode=2001HyBio.451...27P |s2cid=31059411 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022135434/https://www.researchgate.net/publication/226927949_Interactions_of_pelagic_cnidarians_and_ctenophores_with_fish_A_review |archive-date=22 October 2022 |access-date=22 October 2022}} [https://archive.today/20221022134313/https://www.researchgate.net/profile/Jennifer-Purcell-2/publication/226927949_Interactions_of_pelagic_cnidarians_and_ctenophores_with_fish_A_review/links/0912f50a6c84ac054a000000/Interactions-of-pelagic-cnidarians-and-ctenophores-with-fish-A-review.pdf PDF]</ref> Ĝi manĝas la tentaklojn kaj gonadojn de la fizalio, sed eble ankaŭ allogas aliajn fiŝojn al ĝi, kio povus igi la rilaton simbioza.<ref>{{Cite journal |last=Kato |first=Kojiro |date=1933 |title=Is Nomeus a harmless Inquilinus of Physalia? |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/pjab1912/9/9/9_9_537/_article/-char/ja/ |journal=Proceedings of the Imperial Academy |volume=9 |issue=9 |pages=537–538 |doi=10.2183/pjab1912.9.537|doi-access=free }}</ref> === Floradoj === [[Knidulo|Knidulaj]] populacioj faras ekkreskegojn nomatajn [[meduzoflorado]]j, kiuj damaĝas la nutroreton. Granda nombro da fizalioj mortigas grandan nombron da malgrandaj marbestoj kaj tial ankaŭ damaĝas al aliaj predantoj, kiuj konkuras pri la samaj predoj.<ref name="martins"/> Oni supozas ke fizalifloradoj kaj iliaj efikoj al marbestoj plimultiĝos pro la [[klimata ŝanĝo]].<ref name="martins">{{Cite journal |last=Colaço Martins |first=Lara |date=2024 |title=Unravelling environmental drivers and patterns of Portuguese man o' war (Physalia physalis) blooms in two ocean regions: North Atlantic and the Southeast Pacific |journal=Marine Pollution Bulletin |language=en |volume=209 |article-number=117278 |doi=10.1016/j.marpolbul.2024.117278 |doi-access=free|bibcode=2024MarPB.20917278C }}</ref> ==Moviĝado== [[File:Bluebottle (Physalia physalis) sail camber.png|thumb|La fizalia vojdirekto ĉe alblova angulo nulo dependas de la kurbo de la velo.<ref name=Lee2021>{{cite journal | last1=Lee | first1=Daniel | last2=Schaeffer | first2=Amandine | last3=Groeskamp | first3=Sjoerd | title=Drifting dynamics of the bluebottle (''Physalia physalis'') | journal=Ocean Science | publisher=Copernicus GmbH | volume=17 | issue=5 | date=Oktobro 2021 | issn=1812-0792 | doi=10.5194/os-17-1341-2021 | pages=1341–1351| bibcode=2021OcSci..17.1341L | s2cid=244189437 | doi-access=free }} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Materialo kopiiĝis de jena fonto, havebla per permesilo [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.eo Creative Commons Atribuite 4.0 Tutmonda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171016050101/https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ |date=2017-10-16 }}.</ref>]] La fizalio uzas vezikon plenan de [[karbona monooksido]] kaj aero kiel velon por vojaĝi per venta pelo milojn da kilometroj.<ref name=Iosilevskii2009>{{cite journal|last1=Iosilevskii|first1=G.|last2=Weihs|first2=D.|title=Hydrodynamics of sailing of the Portuguese man-of-war ''Physalia'' physalis|journal=Journal of the Royal Society Interface|volume=6|issue=36|pages=613–626|year=2009|pmid=19091687|pmc=2696138|doi=10.1098/rsif.2008.0457}}</ref> Tiu vojaĝokapablo, kune kun la dolora piko de la besto kaj sezone ekmultiĝanta populacio, rezultigas nemaloftajn amasajn surstrandiĝojn kaj fojajn venenadojn al homoj, kio igas la "portugalan militŝipon" la plej konata ekzemplo de ''[[Siphonophorae]]''.<ref name=Munro2019>{{cite journal | last1=Munro | first1=Catriona | last2=Vue | first2=Zer | last3=Behringer | first3=Richard R. | last4=Dunn | first4=Casey W. | date=October 2019 | title=Morphology and development of the Portuguese man of war, Physalia physalis | journal=Scientific Reports | publisher=Springer Science and Business Media LLC | volume=9 | issue=1 | page=15522 | issn=2045-2322 | doi=10.1038/s41598-019-51842-1 | pmid=31664071 | pmc=6820529 | bibcode=2019NatSR...915522M}} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] Material and modified material was copied from this source, which is available under a [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International License] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171016050101/https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ |date=2017-10-16 }}.</ref> Kvankam surstrandiĝoj de fizalioj estas oftaj, ĝia origino antaŭ ol atingi la marbordon kaj ĝia maniero drivi sur la maro ne estas bone komprenataj.<ref name=Lee2021 /> Oni supozas, ke la interago de ventaj kaj marfluaj fortoj kaŭzas amasajn surstrandiĝojn de fizalioj. Mezfortaj ventoj, ĉirkaŭ 5&nbsp;m/s rapidaj, drivigas la kolonion signife pli rapide ol la ordinara rapido de [[marfluo]]j. Kiam ili proksimiĝas al la bordo, ili komencas influiĝi de la deklivo-bretaj fluoj, kiuj fortas eĉ kiam la ventoj malfortas.<ref name=":1">{{Cite journal |last1=Prieto |first1=L. |last2=MacÍas |first2=D. |last3=Peliz |first3=A. |last4=Ruiz |first4=J. |date=2015 |title=Portuguese Man-of-War (Physalia physalis) in the Mediterranean: A permanent invasion or a casual appearance? |journal=Scientific Reports |language=en |volume=5 |article-number=11545 |bibcode=2015NatSR...511545P |doi=10.1038/srep11545 |pmc=4480229 |pmid=26108978}}</ref> Tiuj fluoj povas kapti la longajn tentaklojn de la fizalio, superforti la ventan pelon, kaj treni la kolonion surstranden.<ref name=":1" /> ===Direkteco=== [[File:Physalia physalis EM1B0679 (40827501481).jpg|thumb|Fizalia velo vidata de supre. La veloj povas esti dekstradirektaj aŭ maldekstradirektaj.]] La pelforto por la moviĝado de fizalio venas precipe de la [[vento]]. La direkton de la drivado determinas la formo de la velo. Fizalia gasvezika velo povas havi du formojn: maldekstradirektan, kiu pelas la kolonion dekstren de la direkto al kiu la vento blovas, kaj dekstradirektan, kiu pelas la kolonion maldekstren de la vento.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Ferrer |first1=Luis |last2=González |first2=Manuel |date=2021-01-01 |title=Relationship between dimorphism and drift in the Portuguese man-of-war |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0278434320302247 |journal=Continental Shelf Research |volume=212 |article-number=104269 |bibcode=2021CSR...21204269F |doi=10.1016/j.csr.2020.104269 |issn=0278-4343 |url-access=subscription}}</ref> En fortaj ventoj la fizalio orientas sian vezikon samdirekte kun la vento.<ref name=":0" /> La fizalio estas malsimetrie formita, kun zooidoj pendantaj aŭ dekstren aŭ maldekstren de la meza linio de la gasveziko. La veziko povas orientiĝi [[ĥiraleco|dekstren aŭ maldekstren]]. Kune kun la forto de la akvo sur la posttrenataj tentakloj, la formo de la velo irigas la kolonion oblikven relative al la vento je angulo de proksimume 45°.<ref name="Woodcock1956">{{cite journal|last=Woodcock|first=A.H.|title=Dimorphism in the Portuguese man-of-war|journal=Nature|volume=178|issue=4527|pages=253–255|year=1956|doi=10.1038/178253a0|bibcode=1956Natur.178..253W|s2cid=4297968|url=https://www.nature.com/articles/178253a0|url-access=subscription}}</ref><ref name="Iosilevskii2009" /> Tial oni teoriis ke la direkteco de la velo influas la migradon de fizalioj, drivigante dekstradirektajn kaj maldekstradirektajn koloniojn laŭ malsamaj vojoj.<ref name="Woodcock1956" /> La duformeco eble estas adaptiĝo, kiu malebligas la surstrandiĝon kaj morton de tuta populacio. La vento ĉiam pelas la du tipojn en malsamaj direktoj, do maksimume duono de la populacio peliĝas al la bordo.<ref name="Totton1956">Totton, A. and Mackie, G. (1960) "Studies on Physalia physalis", ''Discovery Reports'', '''30''': 301–40.</ref><ref name="Woodcock1944">Woodcock, A. H. (1944) "A theory of surface water motion deduced from the wind-induced motion of the Physalia", ''J. Marine Res.'', '''5''': 196–205.</ref> La direkteco de kolonio disvolviĝas frue en ĝia vivo, dum ĝi ankoraŭ vivas submare.<ref name="Munro2019" /> Regionaj populacioj povas havi signifajn malsamecojn pri la grandeco de la veziko kaj la nombro da ĉasaj tentakloj. La regiona formo iam nomita ''P.&nbsp;utriculus'' havas vezikon malofte pli longan ol 10 cm kaj unu longan ĉasan tentaklon malpli ol 3 m longan. Kompare al tio, pli ordinara fizalio havas vezikon proksimume 15-30 cm longan kaj plurajn ĉasajn tentaklojn, kiuj povas atingi longecon de 30 m se plene etenditaj ĉe plenkreska kolonio.<ref name="Munro2019" /><ref name="Lee2021" /> == Referencoj == {{Referencoj}} {{-}} {{Commons|Physalia physalis}} [[Kategorio:Kniduloj]] [[Kategorio:Venenaj bestoj]] mgcuune0z7bwuk7fshvb6v5icusy6jq 0 55677 9418432 8587407 2026-07-02T01:22:11Z ThomasPusch 1869 9418432 wikitext text/x-wiki '''Ĉeĥa kuirarto''', parenca kun la germana kaj aŭstria, estas bazita sur mezeŭropaj grenoj, [[legomo]]j, [[frukto]]j kaj bredataj bestoj, precipe [[porko]]j, [[bovo]]j, [[koko|kokidoj]], [[ansero]]j, [[anaso]]j kaj [[kuniklo]]j. Ĉeĥoj amas precipe la porkan viandon, [[biero]]n, diversajn [[farunaĵo]]jn ([[Knedliko|knedlikoj]], [[Kuko|kukoj]]), [[kazeo]]n, muelitan [[papavo]]n kun [[sukero]], prunan [[marmelado]]n kaj [[prunbrando|prunan brandon]] ([[slivovico]]). Tipa ĉeĥa tagmanĝo konsistas el [[supo]], ĉefa plado (viandopeco kun knedlikoj, [[terpomo]]j aŭ [[rizo]]), [[deserto]] ([[kuko]] aŭ [[kompoto]]) kaj trinkaĵo ([[limonado]], biero aŭ [[vino]]). Kiel nacia ĉeĥa manĝo estas konsiderata '''vepřo-knedlo-zelo''' (porkaĵo-knedliko-brasiko), sed ankaŭ dolĉaj knedlikoj (farĉitaj per [[pruno]]j aŭ [[abrikoto]]j aŭ pruna marmelado) kaj ĉeĥaj [[buĥto]]j (ortangula pufa kuko farĉita per kazeo, sukerita papavo aŭ pruna marmelado). Unuopaj regionoj havas lokajn specialaĵojn. Naciaj trinkaĵoj estas biero, slivovico, beĥer-brando, en suda [[Moravio]] ĉefe vino. La klasikan ĉeĥan kuirarton registris en sia libro '''Domácí kuchařka''' (Hejma kuirlibro) la patriotisma verkistino el la tempo de nacia revekiĝo [[Magdaléna Dobromila Rettigová]] (1785-1845), kies aliaj verkoj (moraligaj rakontoj por knabinoj) jam estas forgesitaj, sed la kuirlibro estas daŭre populara. [[UEA]] eldonis en [[1958]] kvarlingvan Gastronomian Terminaron (Esperanta, angla, ĉeĥa kaj franca) verkita de la ĉeĥo [[Erhard Urban]]. Ekzemplo de tipa ĉeĥa manĝaĵo estas la bakaĵo [[Buĥto]]. {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Ĉeĥio|Kuirarto]] [[Kategorio:Ĉeĥa kuirarto| ]] [[Kategorio:Kuirarto]] js6ytwacusjoq7j3fss8zyd1m40kz7u 0 58042 9418607 9039653 2026-07-02T09:05:13Z Sj1mor 12103 9418607 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|priskribo de bildo=''Comme Sisyphe'' (kiel [[Sizifa laboro|sizifo]]) - karikaturo de [[Honoré Daumier]]}} <!--[[Dosiero:Brooklyn Museum - Comme Sisyphe - Honoré Daumier.jpg|eta|''Comme Sisyphe'' (kiel [[Sizifa laboro|sizifo]]) - karikaturo de [[Honoré Daumier]]]]--> '''Buĝeto''' aŭ '''budĝeto'''<ref group="noto">Azorín uzas ambaŭ versiojn.</ref> estas antaŭ[[kalkulo]] de la jaraj en- kaj el-spezoj de [[ŝtato]], [[urbo]], [[kompanio]] aŭ [[privatulo]].<ref name="azorin">[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 42.</ref> Buĝeto estas la tuta sumo de la jaraj [[enspezo]]j kaj [[elspezo]]j. [[Internacia komerca-ekonomika vortaro|IKEV]] difinas la terminon jene: " Prezento de la financa stato de nacio, institucio, asocio, entrepreno ktp. por difinita periodo kaj bazita sur detalaj taksoj de planitaj kaj atendataj [[spezo]]j dum tiu periodo." <ref>Muniksma, F. (1990) ''International Business Dictionary in eleven languages'' – Internacia komerca-ekonomia vortaro en dekunu lingvoj. Ĉina Esperanto-Eldonejo, Pekino, sub aŭspicio de Instituto por Esperanto en Komerco kaj Industrio, Nederlando (IKEV)</ref> == Etimologio == Laŭ [[Francisko Azorín]] la vorto devenas de kelta ''bolga'' (saketo), el latina ''bulga'', franca ''bouge'', ''bouget''.<ref name="azorin"></ref> == Notoj == {{Notoj}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=bugxet|ReVo titolo=Buĝeto / Budĝeto}} * [[Buĝeta ekvilibro]] * [[Saldo]] * [[Gajno]] * [[Projekto]] {{Ĝermo|ekonomio}} [[Kategorio:Ekonomio]] [[Kategorio:Ekonomiko]] kwt4gcddm57p3teb1my2bs0ywbwcwbm 9418608 9418607 2026-07-02T09:05:33Z Sj1mor 12103 9418608 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|priskribo de bildo=''Comme Sisyphe'' (kiel [[Sizifa laboro|sizifo]])<br> - [[karikaturo]] de [[Honoré Daumier]]}} <!--[[Dosiero:Brooklyn Museum - Comme Sisyphe - Honoré Daumier.jpg|eta|''Comme Sisyphe'' (kiel [[Sizifa laboro|sizifo]]) - karikaturo de [[Honoré Daumier]]]]--> '''Buĝeto''' aŭ '''budĝeto'''<ref group="noto">Azorín uzas ambaŭ versiojn.</ref> estas antaŭ[[kalkulo]] de la jaraj en- kaj el-spezoj de [[ŝtato]], [[urbo]], [[kompanio]] aŭ [[privatulo]].<ref name="azorin">[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 42.</ref> Buĝeto estas la tuta sumo de la jaraj [[enspezo]]j kaj [[elspezo]]j. [[Internacia komerca-ekonomika vortaro|IKEV]] difinas la terminon jene: " Prezento de la financa stato de nacio, institucio, asocio, entrepreno ktp. por difinita periodo kaj bazita sur detalaj taksoj de planitaj kaj atendataj [[spezo]]j dum tiu periodo." <ref>Muniksma, F. (1990) ''International Business Dictionary in eleven languages'' – Internacia komerca-ekonomia vortaro en dekunu lingvoj. Ĉina Esperanto-Eldonejo, Pekino, sub aŭspicio de Instituto por Esperanto en Komerco kaj Industrio, Nederlando (IKEV)</ref> == Etimologio == Laŭ [[Francisko Azorín]] la vorto devenas de kelta ''bolga'' (saketo), el latina ''bulga'', franca ''bouge'', ''bouget''.<ref name="azorin"></ref> == Notoj == {{Notoj}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=bugxet|ReVo titolo=Buĝeto / Budĝeto}} * [[Buĝeta ekvilibro]] * [[Saldo]] * [[Gajno]] * [[Projekto]] {{Ĝermo|ekonomio}} [[Kategorio:Ekonomio]] [[Kategorio:Ekonomiko]] 9n9vhcd7rdzc0bey5u62asaeddjn52t 0 73637 9418070 8873851 2026-07-01T12:25:24Z Sj1mor 12103 9418070 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Recanati | blazono = [[Dosiero:Recanati veduta.jpg|300ra]] | regiono = {{Italio MAR}} (2005) | provinco = {{Italio MC}} (2005) | latitudo_gradoj = 43 | latitudo_minutoj = 24 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 13 | longitudo_minutoj = 33 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 171 | koord_Y_en_mapo = 124 | alto = 296 | areo = 102 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 20817 (31-12-04) | denso_de_loĝantoj = 196 (2005) | subdividaĵoj = Bagnolo, Castelnuovo, Chiarino, Le Grazie, Montefiore, Santa Lucia (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Castelfidardo]] (AN), [[Loreto]] (AN), [[Macerata]], [[Montecassiano]], [[Montefano]], [[Montelupone]], [[Osimo]] (AN), [[Porto Recanati]], [[Potenza Picena]] (2005) | poŝtkodo = 62019 (2005) | telefona_kodo = 071 (2005) | ISTAT_kodo = 043044 (2005) | imposta_kodo = H211 (2005) | nomo_de_loĝantoj = ''recanatesi'' | patrono = [[San Vito (santo)]] | festo = [[15-a de junio]] (2005) | retpaĝo = http://www.comune.recanati.mc.it/ | mapo = MAR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Recanati''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Oni forlasas la ĉemaran pejzaĝon por enprofundiĝi inter la dolĉajn montetojn de la landinterno por malkovri la Leopardian etoson. De la ŝtata vojo 77 oni ekvidas, je dukilometra distanco, Recanati, kuŝantan sur firsto inter la valoj de Musone kaj Potenza. Ni konsilas la malkovron de Recanati ekde Palazzo Leopardi, de la dek oka jarcento, naskiĝodomo de la poeto, ankoraŭ nun loĝata de ilia posteuloj kaj situanta sur placo "Sabato del villaggio". La ekspozicio de objektoj kaj manuskriptoj de la verkisto ebligas laŭspuri lian vivon; la riĉa biblioteko de la patro, kompreni lian formiĝon. De ĉi tie markita vojo kondukas ĝis Monte Tabor, la fama "monteto de la Senfino", de kie oni ĝuas mirindan panoramon. Sur strato Cavour oni povas admiri la preĝejon Sant'Agostino: ĝia sonorilturo estas la "antikva turo" prikantita en "Il Passero Solitario". Daŭrigante oni atingas la urbocentron sur placo Leopardi, kie, malantaŭ la monumento dediĉita al la grandega poeto, staras la urbodomo. En tiu konstruaĵo troviĝas la muzeo Beniamino GIGLI. De placo Leopardi, kiun superstaras la antikva "Torre del Borgo", oni alvenas al la Katedralo, apud kiu troviĝas la "Museo diocesano" (dioceza muzeo) kaj al vilao "Colloredo Mels", sidejo de la Urba Pinakoteko, kiu fieras pri prestiĝa kolekto de pentraĵoj de [[Lorenzo Lotto]], inter kiuj la famkonata Anunciacio. {{Projektoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Markio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Macerata]] 3w1colh6rbsct8m27hjjv8ce09i83fv 8 80697 9418146 9397379 2026-07-01T14:01:46Z KuboF Hromoslav 3056 plilongigo ĝis la 16-a de Julio 2026 9418146 wikitext text/x-wiki <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; width: 100%;max-width:1200px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer; background-color: white; box-sizing: border-box; padding: 0.2em;padding-left:2em;padding-right:1em;"> <div style="flex: 0 0 auto;background-color: white;"> [[File:WHO Rod.svg|40px|link=:meta:Special:MyLanguage/Health Challenge 2026]] </div> <div style="flex: 1 1 200px; padding: 0.1em;"> <p style="font-size: 1.2em; color: black; margin: 0 0 0.3em 0;">[[:meta:Special:MyLanguage/Health Challenge 2026|Verku artikolojn pri sano kaj gajnu valorajn premiojn.]]</p> <p style="font-size: 0.8em; color: black; margin: 0 0 0.3em 0;">ĝis la 16-a de Julio 2026</p> </div> </div> 04e167qhu2h9pxri2jbxzwpo7d1pl5f 0 80806 9418565 9411484 2026-07-02T08:31:37Z Sj1mor 12103 /* Libroj */ 9418565 wikitext text/x-wiki <div style="float:right;margin-left:1em">[[Dosiero:Flago-de-la-Eŭropa-Unio.svg|170px|eta|[[Flago de la Eŭropa Unio]]]]</div> Oni nomas '''eŭropunia juro''' la [[juro]]n de [[Eŭropa Unio]] kaj precipe de la Eŭropaj Komunumoj, nome la [[Eŭropa Komunumo pri Atomenergio]] kaj -- ĉefe -- la [[Eŭropa Komunumo]]. Ĝin oni ĝuste ofte nomas ankaŭ '''(eŭropa) komunuma juro'''. La eŭropunia (aŭ komunuma) juro estas originala jura konstruaĵo, kiu ne ekzistas aliloke en la mondo. Tiusence deklaris la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj]] (en la juĝafero ''Costa kontraŭ ENEL'', [[1964]]), ke ''"male de la ordinaraj interregnaj traktatoj, la traktato pri Eŭropa Ekonomia Komunumo estigis propran jurordon integrigitan en la jursistemojn de la membroŝtatoj"''. Stariĝas du demandoj: * El kio fontas la eŭropunia jurordo? * Kiel la eŭropunia juro integriĝas en la internajn jurordojn de la membroŝtatoj? == Rekta aplikado == La principo de la rekta aplikado de la eŭropunia kaj komunuma juro estis unue asertita de la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj]] en la juĝo Van Gend en Loos ([[1963]]). == Superrego == La principo de la superrego de la eŭropunia kaj komunuma juro sur la membroŝtataj juroj estis unue asertita de la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj]] en la juĝo Costa kontraŭ Enel ([[1964]]). == Vidu ankaŭ == * [[Direktivo (Eŭropa Unio)]] * [[Reglamento (Eŭropa Unio)]] * [[Principo de antaŭzorgo]] * [[Subsidiareco|Principo de subsidiareco]] * [[Traktato de Lisbono]] == Libroj == * Nigel, Foster - ''EU law - directions'' / Nigel Foster, ''2nd ed.'' [[Oksfordo]] : Eldonejo: [[Oksforda universitata eldonejo]], ''Oxford University Press'', [[2010]], 390 paĝoj, ''Previous ed.: published as EU law.'' [[2008]] ISBN 978-0-19-958159-7 ISBN 0-19-958159-2 * ''Blackstone’s EU treaties & legislation'' 2010-2011 / ''edited by Nigel G. Foster''; [[Oksfordo]] : Eldonejo: Oksforda universitata presejo, ''Oxford University Press'', [[2010]], 607 paĝoj, ''(Blackstone’s statutes series)'' Titolovarianto: ''EU treaties & legislation'' [[2010]]-[[2011]]; ISBN 978-0-19-958239-6 (pbk.); ISBN 0-19-958239-4 (pbk.) {{Eûropunia juro}} {{Portalo Juro}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Eŭropunia juro| ]] 7ljb2jf1r4sblx1xru3k7c8fwldjwq3 9418569 9418565 2026-07-02T08:32:35Z Sj1mor 12103 /* Libroj */ 9418569 wikitext text/x-wiki <div style="float:right;margin-left:1em">[[Dosiero:Flago-de-la-Eŭropa-Unio.svg|170px|eta|[[Flago de la Eŭropa Unio]]]]</div> Oni nomas '''eŭropunia juro''' la [[juro]]n de [[Eŭropa Unio]] kaj precipe de la Eŭropaj Komunumoj, nome la [[Eŭropa Komunumo pri Atomenergio]] kaj -- ĉefe -- la [[Eŭropa Komunumo]]. Ĝin oni ĝuste ofte nomas ankaŭ '''(eŭropa) komunuma juro'''. La eŭropunia (aŭ komunuma) juro estas originala jura konstruaĵo, kiu ne ekzistas aliloke en la mondo. Tiusence deklaris la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj]] (en la juĝafero ''Costa kontraŭ ENEL'', [[1964]]), ke ''"male de la ordinaraj interregnaj traktatoj, la traktato pri Eŭropa Ekonomia Komunumo estigis propran jurordon integrigitan en la jursistemojn de la membroŝtatoj"''. Stariĝas du demandoj: * El kio fontas la eŭropunia jurordo? * Kiel la eŭropunia juro integriĝas en la internajn jurordojn de la membroŝtatoj? == Rekta aplikado == La principo de la rekta aplikado de la eŭropunia kaj komunuma juro estis unue asertita de la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj]] en la juĝo Van Gend en Loos ([[1963]]). == Superrego == La principo de la superrego de la eŭropunia kaj komunuma juro sur la membroŝtataj juroj estis unue asertita de la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj]] en la juĝo Costa kontraŭ Enel ([[1964]]). == Vidu ankaŭ == * [[Direktivo (Eŭropa Unio)]] * [[Reglamento (Eŭropa Unio)]] * [[Principo de antaŭzorgo]] * [[Subsidiareco|Principo de subsidiareco]] * [[Traktato de Lisbono]] == Libroj == * Nigel, Foster - ''EU law - directions'' / Nigel Foster, ''2nd ed.'' [[Oksfordo]] : Eldonejo: [[Oksforda universitata eldonejo]], ''Oxford University Press'', [[2010]], 390 paĝoj, ''Previous ed.: published as EU law.'' [[2008]] ISBN 978-0-19-958159-7 ISBN 0-19-958159-2 * ''Blackstone’s EU treaties & legislation'' 2010-2011 / ''edited by Nigel G. Foster''; [[Oksfordo]] : Eldonejo: Oksforda universitata eldonejo, ''Oxford University Press'', [[2010]], 607 paĝoj, ''(Blackstone’s statutes series)'' Titolovarianto: ''EU treaties & legislation'' [[2010]]-[[2011]]; ISBN 978-0-19-958239-6 (pbk.); ISBN 0-19-958239-4 (pbk.) {{Eûropunia juro}} {{Portalo Juro}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Eŭropunia juro| ]] s8oj9i4o75bgoorpy3tyj9isfff1os8 9418570 9418569 2026-07-02T08:32:55Z Sj1mor 12103 9418570 wikitext text/x-wiki <div style="float:right;margin-left:1em"></div>{{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Flago-de-la-Eŭropa-Unio.svg|170px|eta|[[Flago de la Eŭropa Unio]]]]Oni nomas '''eŭropunia juro''' la [[juro]]n de [[Eŭropa Unio]] kaj precipe de la Eŭropaj Komunumoj, nome la [[Eŭropa Komunumo pri Atomenergio]] kaj -- ĉefe -- la [[Eŭropa Komunumo]]. Ĝin oni ĝuste ofte nomas ankaŭ '''(eŭropa) komunuma juro'''. La eŭropunia (aŭ komunuma) juro estas originala jura konstruaĵo, kiu ne ekzistas aliloke en la mondo. Tiusence deklaris la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj]] (en la juĝafero ''Costa kontraŭ ENEL'', [[1964]]), ke ''"male de la ordinaraj interregnaj traktatoj, la traktato pri Eŭropa Ekonomia Komunumo estigis propran jurordon integrigitan en la jursistemojn de la membroŝtatoj"''. Stariĝas du demandoj: * El kio fontas la eŭropunia jurordo? * Kiel la eŭropunia juro integriĝas en la internajn jurordojn de la membroŝtatoj? == Rekta aplikado == La principo de la rekta aplikado de la eŭropunia kaj komunuma juro estis unue asertita de la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj]] en la juĝo Van Gend en Loos ([[1963]]). == Superrego == La principo de la superrego de la eŭropunia kaj komunuma juro sur la membroŝtataj juroj estis unue asertita de la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj]] en la juĝo Costa kontraŭ Enel ([[1964]]). == Vidu ankaŭ == * [[Direktivo (Eŭropa Unio)]] * [[Reglamento (Eŭropa Unio)]] * [[Principo de antaŭzorgo]] * [[Subsidiareco|Principo de subsidiareco]] * [[Traktato de Lisbono]] == Libroj == * Nigel, Foster - ''EU law - directions'' / Nigel Foster, ''2nd ed.'' [[Oksfordo]] : Eldonejo: [[Oksforda universitata eldonejo]], ''Oxford University Press'', [[2010]], 390 paĝoj, ''Previous ed.: published as EU law.'' [[2008]] ISBN 978-0-19-958159-7 ISBN 0-19-958159-2 * ''Blackstone’s EU treaties & legislation'' 2010-2011 / ''edited by Nigel G. Foster''; [[Oksfordo]] : Eldonejo: Oksforda universitata eldonejo, ''Oxford University Press'', [[2010]], 607 paĝoj, ''(Blackstone’s statutes series)'' Titolovarianto: ''EU treaties & legislation'' [[2010]]-[[2011]]; ISBN 978-0-19-958239-6 (pbk.); ISBN 0-19-958239-4 (pbk.) {{Eûropunia juro}} {{Portalo Juro}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Eŭropunia juro| ]] h2d3o1gz3wt0p1o93acaw3fs3uskryt 9418572 9418570 2026-07-02T08:33:45Z Sj1mor 12103 9418572 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Flago-de-la-Eŭropa-Unio.svg|170px|eta|[[Flago de la Eŭropa Unio]]]] Oni nomas '''eŭropunia juro''' la [[juro]]n de [[Eŭropa Unio]] kaj precipe de la Eŭropaj Komunumoj, nome la [[Eŭropa Komunumo pri Atomenergio]] kaj -- ĉefe -- la [[Eŭropa Komunumo]]. Ĝin oni ĝuste ofte nomas ankaŭ '''(eŭropa) komunuma juro'''. La eŭropunia (aŭ komunuma) juro estas originala jura konstruaĵo, kiu ne ekzistas aliloke en la mondo. Tiusence deklaris la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj]] (en la juĝafero ''Costa kontraŭ ENEL'', [[1964]]), ke ''"male de la ordinaraj interregnaj traktatoj, la traktato pri Eŭropa Ekonomia Komunumo estigis propran jurordon integrigitan en la jursistemojn de la membroŝtatoj"''. Stariĝas du demandoj: * El kio fontas la eŭropunia jurordo? * Kiel la eŭropunia juro integriĝas en la internajn jurordojn de la membroŝtatoj? == Rekta aplikado == La principo de la rekta aplikado de la eŭropunia kaj komunuma juro estis unue asertita de la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj]] en la juĝo Van Gend en Loos ([[1963]]). == Superrego == La principo de la superrego de la eŭropunia kaj komunuma juro sur la membroŝtataj juroj estis unue asertita de la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj]] en la juĝo Costa kontraŭ Enel ([[1964]]). == Vidu ankaŭ == * [[Direktivo (Eŭropa Unio)]] * [[Reglamento (Eŭropa Unio)]] * [[Principo de antaŭzorgo]] * [[Subsidiareco|Principo de subsidiareco]] * [[Traktato de Lisbono]] == Libroj == * Nigel, Foster - ''EU law - directions'' / Nigel Foster, ''2nd ed.'' [[Oksfordo]] : Eldonejo: [[Oksforda universitata eldonejo]], ''Oxford University Press'', [[2010]], 390 paĝoj, ''Previous ed.: published as EU law.'' [[2008]] ISBN 978-0-19-958159-7 ISBN 0-19-958159-2 * ''Blackstone’s EU treaties & legislation'' 2010-2011 / ''edited by Nigel G. Foster''; [[Oksfordo]] : Eldonejo: Oksforda universitata eldonejo, ''Oxford University Press'', [[2010]], 607 paĝoj, ''(Blackstone’s statutes series)'' Titolovarianto: ''EU treaties & legislation'' [[2010]]-[[2011]]; ISBN 978-0-19-958239-6 (pbk.); ISBN 0-19-958239-4 (pbk.) {{Eûropunia juro}} {{Portalo Juro}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Eŭropunia juro| ]] d3qmchxfpxuuspdwdnbmml5bc47qdt3 0 97230 9418172 9014104 2026-07-01T16:22:20Z HyBoxwood 255233 [[w:zh:Template_talk:中华人民共和国国徽#編輯請求_2026-04-17_将svg替换为File:中華人民共和國國徽.svg]] 9418172 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:中華人民共和國國徽.svg|eta|150px|Blazono de Ĉina Popola Respubliko]] La struktura de '''administraj dividoj de la [[Ĉina Popola Respubliko]]''' konsistas el tri niveloj de [[registaro]]. Historie, ĉi tiuj dividoj havas restitan plejparte la saman ekde la [[17a jarcento|deksepa jarcento]] (la [[Dinastio Qing]]), kaj la ĉefaj diferencoj ekde tiam estas rezulto de [[Sovetunio|Sovet]]-stila etna politiko, ekzemple, en la formado de la kvin aŭtonomaj regionoj. La unuaniveloj dividoj servas gravan kulturan rolon en Ĉinio, kaj homoj derivas fieron de sia provinca kulturo. == Niveloj == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Nivelo ! Specoj |- | Unuanivela divido<br />省级行政区 | style="text-align:left;" | * [[Provincoj de Ĉinio|Provincoj]] (省 shěng) (22) ** Asertita provinco (1, [[Tajvano]]) * [[Aŭtonomaj regionoj de Ĉinio|Aŭtonomaj regionoj]] (自治区 zìzhìqū) (5) * [[Municipo]]j (Unuanivela urbo) (直辖市 zhíxiáshì) (4) * Speciala administra divido (特别行政区 tèbié xíngzhèngqū) (2) |- | Duanivela divido<br />地级行政区 | style="text-align:left;" | * [[Prefektujo]] (地区 dìqū) (17) * Aŭtonoma prefektujo (自治州 zìzhìzhōu) (30) * Duanivela urbo (地级市 dìjíshì) (283) * Internamongolia ligo (盟 méng) (3) |- | Trianivela divido<br />县级行政区 | style="text-align:left;" | * Subprefektujo (县 xiàn) (1,464) * Aŭtonoma subprefektujo (自治县 zìzhìxiàn) (117) * Trianivela urbo (县级市 xiànjíshì) (374) * Distrikto (市辖区 shìxiáqū) (852) * Internamongolia rubando (旗 qí) (49) * Aŭtonoma rubando (自治旗 zìzhìqí) (3) |} == Listo de la unuanivelaj dividoj de Ĉinio == {| class="wikitable sortable" width=100% |+align=center style="background:#BFD7FF"| Unuanivelaj Dividoj de Ĉinio |- !Administra Divido ![[Ĉina skribo]] ![[Pinjino]] !Mallongigo ! Speco de divido !Ĉefurbo ![[Ĉina skribo]] de la ĉefurbo ![[Pinjino]] de la ĉefurbo |- ||[[Anhujo]] |安徽 |Ānhuī |皖 wăn |Provinco |[[Hefejo]] |合肥 |Héféi |- ||[[Ĉinghajo]] |青海 |Qīnghăi |青 qīng |Provinco |[[Sinino]] |西宁 |Xīníng |- ||[[Ĉongĉingo]] |重庆 |Chóngqìng |渝 yú |Municipo | | | |- ||[[Fuĝjano]] |福建 |Fújiàn |闽 mĭn |Provinco |[[Fuĝoŭo]] |福州 |Fúzhōu |- ||[[Gansuo]] |甘肃 |Gānsù |甘 gān |Provinco |[[Lanĝoŭo]] |兰州 |Lánzhōu |- ||[[ Gvangŝio]] |广西 |Guăngxī |桂 guì |Aŭtonoma Regiono |[[Naningo]] |南宁 |Nánníng |- ||[[Gviĝoŭo]] |贵州 |Guìzhōu |黔 qián |Provinco |[[Gvijango]] |贵阳 |Guìyáng |- ||[[Ĝeĝjango]] |浙江 |Zhèjiāng |浙 zhè |Provinco |[[Hangĝoŭo]] |杭州 |Hángzhōu |- ||[[Ĝilinio]] |吉林 |Jílín |吉 jí |Provinco |[[ Ĉangĉuno]] |长春 |Chángchūn |- ||[[Ĝjangsuo]] |江苏 |Jiāngsū |苏 sū |Provinco |[[Nankingo]] |南京 |Nánjīng |- ||[[Ĝjangŝjio]] |江西 |Jiāngxī |赣 gàn |Provinco |[[Nanĉango]] |南昌 |Nánchāng |- ||[[Hajnano]] |海南 |Hăinán |琼 qióng | Provinco |[[Hajkoŭo]] |海口 |Hăikŏu |- ||[[Hebejo]] |河北 |Hébĕi |冀 jì |Provinco |[[Ŝiĝjaĝvango]] |石家庄 |Shíjiāzhuāng |- ||[[Hejlongĝjango]] |黑龙江 |Hēilóngjiāng |黑 hēi |Provinco |[[Harbino]] |哈尔滨 |Hā’ĕrbīn |- ||[[Henano]] |河南 |Hénán |豫 yù |Provinco |[[Ĝengĝoŭo]] |郑州 |Zhèngzhōu |- ||[[Hongkongo]] |香港 |Xiānggăng |港 găng |Speciala Administra Regiono | | | |- ||[[Hubejo]] |湖北 |Húbĕi |鄂 è |Provinco |[[Vuhano]] |武汉 |Wŭhàn |- ||[[Hunano]] |湖南 |Húnán |湘 xiāng |Provinco |[[ Ĉangŝao]] |长沙 |Chángshā |- ||[[Interna Mongolio]] |内蒙古 |Nèimĕnggŭ |蒙 mĕng |Aŭtonoma Regiono |[[Hoĥoto]] |呼和浩特 |Hūhéhàotè |- ||[[ Junano]] |云南 |Yúnnán |滇 diān |Provinco |[[Kunmingo]] |昆明 |Kūnmíng |- ||[[ Kantonio]] |广东 |Guăngdōng |粤 yuè |Provinco |[[Kantono (Ĉinio)]] |广州 |Guăngzhōu |- ||[[Ljaŭningo]] |辽宁 |Liáoníng |辽 liáo |Provinco |[[Ŝenjango]] |沈阳 |Shĕnyáng |- ||[[Makao]] |澳门 |Àomén |澳 ào |Speciala Administra Regiono | | | |- ||[[Ningŝjao]] |宁夏 |Níngxià |宁 níng | Aŭtonoma Regiono |[[Jinĉŭano]] |银川 |Yínchuān |- ||[[Pekino]] |北京 |Beĭjīng |京 jīng |Municipo | | | |- ||[[Siĉuano]] |四川 |Sìchuān |川 chuān |Provinco |[[Ĉengduo]] |成都 |Chéngdū |- ||[[Ŝandongo]] |山东 |Shāndōng |鲁 lŭ |Provinco |[[Ĝinano]] |济南 |Jĭnán |- ||[[Ŝanhajo]] |上海 |Shànghăi |沪 hù |Municipo | | | |- ||[[Ŝanŝio]] |山西 |Shānxī |晋 jìn |Provinco |[[Tajuano]] |太原 |Tàiyuán |- ||[[Ŝenŝjio]] |陕西 |Shănxī |陕 shăn |Provinco |[[Ŝiano]] |西安 |Xī’ān |- ||[[Ŝinĝango]] |新疆 |Xīnjiāng |新 xīn |Aŭtonoma Regiono |[[Urumĉio]] |乌鲁木齐 |Wūlŭmùqí |- ||[[Tajvano]] |台湾 |Táiwān |台 tái |Asertita Provinco |[[Tajpeo]] |台北 |Táibĕi |- ||[[Tibeto]] |西藏 |Xīzàng |藏 zàng |Aŭtonoma Regiono |[[Lasao]] |拉萨 |Lāsà |- ||[[Tjanĝino]] |天津 |Tiānjīn |津 jīn |Municipo | | | |- |} == Klikebla mapo == {{Projektoj}} {{Administra divido de Ĉinio|dekstra}} == Vidu ankaŭ == * [[Komunumo (Ĉinio)]] * [[Subdistrikto (Ĉinio)]] * [[Ĉina Popola Respubliko]] * [[Historio de Ĉinio]] * [[Administra divido]] {{Provincoj de Ĉinio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Listoj]] [[Kategorio:Administraj unuoj de Ĉinio|!]] 722bg3vnod4qu2mwgnmbgeegj1wmsef 0 106999 9418342 9316362 2026-07-01T21:22:18Z ThomasPusch 1869 riparo de la difektita ligilo al Vieno 9418342 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |dosiero = [[Dosiero:Günther_Becker.jpg|180px|Günther Becker]] |priskribo = Günther Becker antaŭ sia "orelo al la mondo" |nacieco = [[Germanoj|Germano]] }} '''Günther Becker''' aŭ '''Günter Becker'''<ref>G. Becker ofte preferis la skribmanieron ''Günther'', kvankam en lia pasporto troviĝas la formo ''Günter''. Laŭ informo de Markus Groß okaze de la 67-a Kultursemajnfino de SEL 2013-05-11, G. Becker mem diris, ke liaj gepatroj deziris la formon ''Günther'', sed la oficialaj instancoj rifuzis tion.</ref> (naskiĝis la [[25-an de januaro]] [[1930]] en [[Spiesen-Elversberg|Elversberg (Saar)]], mortis la [[18-an de aŭgusto]] [[2008]] en [[Zweibrücken]]) estis [[germana esperantisto]]. Laŭ profesio, li estis mezlerneja instruisto ĝis 1983, ĝis sia pensiiĝo pro akcidento. Li parolis almenaŭ 10 lingvojn. Günther Becker eklernis Esperanton en adoleksa aĝo tuj post la [[2-a mondmilito]] kaj ekde 1951, kiam li estis 21-jara, konstante aktivis en la [[Esperanto-movado]]. Li aliĝis al UEA en 1955, kies dumviva membro li estis ekde 1966 kaj samtempe delegito por [[Blieskastel]]. [[Dosiero:15a IJK en Gdansko - Jubilea Kverko en Sopot 1959.jpg|eta|maldekstra|290px|Plantado de Jubilea Kverko en [[Sopot]] dum la [[IJK 1959]]: Günther Becker maldekstre malantaŭ la ŝtono]] Li agadis en la sekvaj postenoj: * prezidanto de [[TEJO]] ([[1956]]-[[1964]]) * prezidanto de [[Sarlanda Esperanto-Ligo]] ([[1957]]-[[1973]]) * ĝenerala sekretario de [[UEA]] ([[1964]]-[[1974]]) Distingis lin honora prezidanto TEJO en [[1964]] kaj Sarlanda Esperanto-Ligo en [[1973]]. Ekde la komenco de la 90aj jaroj apartenis sendaĵoj pri didaktiko de la lingvolernado produktitaj de prof. [[Max Mangold]] kaj Günther Becker (poste anstataŭigita de [[Oliver Walz]]) al la regula radioprogramo de Publika Kanalo [[Saarbrücken]]. Li tre fruepoke entuziasmiĝis pri [[Satelita televido]] kaj liajn ampleksajn lingvokonojn li aplikis i. a. helpe de sia "orelo al la mondo", unu el la plej grandaj privataj satelitricevaj instalaĵoj kun giganta turnebla spegulanteno.<ref>[https://www.esperanto.be/fel/mon/004358.html Poloj per Pelvo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180419223058/https://www.esperanto.be/fel/mon/004358.html |date=2018-04-19 }} Amuza artikolo el [[Monato (gazeto)|Monato]], decembro 2001, pri persatelita ricevado de Pola Radio</ref> Li estis regula kunlaboranto de la [[magazino]] ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Li estis edzo de [[Maria Becker-Meisberger]] ([[1925]]-[[1999]]). Lia tombo estas en la tombejo de lia hejm-urbo [[Blieskastel]]. == Literaturo == * Forpasis Günther Becker. [Nekrologo en:] ''[[Esperanto aktuell]]'' ([[GEA]]) 2008 n-ro 5, p.&nbsp;18 == Eksteraj ligiloj == * [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?institution=43ACC_ONB&vid=ONB&tab=default_tab&search_scope=ONB_gesamtbestand&mode=basi&highlight=true&query=any,contains,Günther%20Becker-Meisberger Libroj kaj aliaj dokumentoj] de kaj pri Günther Becker en la [[Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo]] de la [[Aŭstria Nacia Biblioteko]] ({{de}}) * [http://www.esperantoland.org/ebea/ Artikoloj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080509062042/http://www.esperantoland.org/ebea/ |date=2008-05-09 }} de kaj pri Günther Becker en [[Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj]] (EBEA) == Referencoj == {{Referencoj}} {{Vivtempo|Becker, Günther}} [[Kategorio:Germanaj esperantistoj]] [[Kategorio:Prezidantoj de TEJO]] [[Kategorio:Honoraj Prezidantoj de TEJO]] [[Kategorio:Estraranoj de UEA]] ghp4p4ta7cybpr2m52nicggm3n4jpf1 9418343 9418342 2026-07-01T21:22:48Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9418343 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |dosiero = [[Dosiero:Günther_Becker.jpg|180px|Günther Becker]] |priskribo = Günther Becker antaŭ sia "orelo al la mondo" |nacieco = [[Germanoj|Germano]] }} '''Günther Becker''' aŭ '''Günter Becker'''<ref>G. Becker ofte preferis la skribmanieron ''Günther'', kvankam en lia pasporto troviĝas la formo ''Günter''. Laŭ informo de Markus Groß okaze de la 67-a Kultursemajnfino de SEL 2013-05-11, G. Becker mem diris, ke liaj gepatroj deziris la formon ''Günther'', sed la oficialaj instancoj rifuzis tion.</ref> (naskiĝis la [[25-an de januaro]] [[1930]] en [[Spiesen-Elversberg|Elversberg (Saar)]], mortis la [[18-an de aŭgusto]] [[2008]] en [[Zweibrücken]]) estis [[germana esperantisto]]. Laŭ profesio, li estis mezlerneja instruisto ĝis 1983, ĝis sia pensiiĝo pro akcidento. Li parolis almenaŭ 10 lingvojn. Günther Becker eklernis Esperanton en adoleksa aĝo tuj post la [[2-a mondmilito]] kaj ekde 1951, kiam li estis 21-jara, konstante aktivis en la [[Esperanto-movado]]. Li aliĝis al UEA en 1955, kies dumviva membro li estis ekde 1966 kaj samtempe delegito por [[Blieskastel]]. [[Dosiero:15a IJK en Gdansko - Jubilea Kverko en Sopot 1959.jpg|eta|maldekstra|290px|Plantado de Jubilea Kverko en [[Sopot]] dum la [[IJK 1959]]: Günther Becker maldekstre malantaŭ la ŝtono]] Li agadis en la sekvaj postenoj: * prezidanto de [[TEJO]] ([[1956]]-[[1964]]) * prezidanto de [[Sarlanda Esperanto-Ligo]] ([[1957]]-[[1973]]) * ĝenerala sekretario de [[UEA]] ([[1964]]-[[1974]]) Distingis lin honora prezidanto TEJO en [[1964]] kaj Sarlanda Esperanto-Ligo en [[1973]]. Ekde la komenco de la 90aj jaroj apartenis sendaĵoj pri didaktiko de la lingvolernado produktitaj de prof. [[Max Mangold]] kaj Günther Becker (poste anstataŭigita de [[Oliver Walz]]) al la regula radioprogramo de Publika Kanalo [[Saarbrücken]]. Li tre fruepoke entuziasmiĝis pri [[Satelita televido]] kaj liajn ampleksajn lingvokonojn li aplikis i. a. helpe de sia "orelo al la mondo", unu el la plej grandaj privataj satelitricevaj instalaĵoj kun giganta turnebla spegulanteno.<ref>[https://www.esperanto.be/fel/mon/004358.html Poloj per Pelvo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180419223058/https://www.esperanto.be/fel/mon/004358.html |date=2018-04-19 }} Amuza artikolo el [[Monato (gazeto)|Monato]], decembro 2001, pri persatelita ricevado de Pola Radio</ref> Li estis regula kunlaboranto de la [[magazino]] ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Li estis edzo de [[Maria Becker-Meisberger]] ([[1925]]-[[1999]]). Lia tombo estas en la tombejo de lia hejm-urbo [[Blieskastel]]. == Literaturo == * Forpasis Günther Becker. [Nekrologo en:] ''[[Esperanto aktuell]]'' ([[GEA]]) 2008 n-ro 5, p.&nbsp;18 == Eksteraj ligiloj == * [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?institution=43ACC_ONB&vid=ONB&tab=default_tab&search_scope=ONB_gesamtbestand&mode=basi&highlight=true&query=any,contains,Günther%20Becker Libroj kaj aliaj dokumentoj] de kaj pri Günther Becker en la [[Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo]] de la [[Aŭstria Nacia Biblioteko]] ({{de}}) * [http://www.esperantoland.org/ebea/ Artikoloj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080509062042/http://www.esperantoland.org/ebea/ |date=2008-05-09 }} de kaj pri Günther Becker en [[Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj]] (EBEA) == Referencoj == {{Referencoj}} {{Vivtempo|Becker, Günther}} [[Kategorio:Germanaj esperantistoj]] [[Kategorio:Prezidantoj de TEJO]] [[Kategorio:Honoraj Prezidantoj de TEJO]] [[Kategorio:Estraranoj de UEA]] b9fu4w44x4b6czudhdb6smy36u3eyn9 0 113652 9418675 9185582 2026-07-02T10:28:11Z Crosstor 3176 [[Kategorio:Urboj de Ĉinio]] forigita; [[Kategorio:Distriktonivelaj urboj de Ĉinio]] aldonita per [[Vikipedio:VarmaKato|HotCat]] 9418675 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo |regiono-ISO=CN-XJ |situo sur mapo2=Ĉinio |zomo= 8 |tipo1 = reliefo |tipo2 = reliefo }} '''Hotan''' aŭ '''Ĥotan''' (ujgure خوتەن / pinjino ''Hétián'') estas oaza urbo en la suda ujgura aŭtonoma areo en [[Ŝinĝango]], nordokcidente en [[Ĉinio]]. La urbo estas administra centro de la samnoma regiono kaj gubernio (1,4 milionoj da loĝantoj). [[Dosiero:Khotan-melikawat-chicas-d03.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Ujgura knabino el la urbo Hotan}}]] Hotan estis grava komerca punkto de Ĉinio tra Pamiro al Hindio. En la 1-2-aj jarcentoj loĝis en la oazoj arjoj, kiuj parolis hind-eŭropajn lingvojn (la ĉinoj nomis ilin viĝaja). La ĉinoj okupis unuafoje en 70 p.K. por mallonga tempo, duafoje en la 630-aj jaroj. La urbo estis detruita en 752, kiam okupis ĝin araboj. En la 10-a jarcento okupis ĝin la najbara Kaŝgar-ŝtato, la [[Karaĥanida Ĥanlando]], kaj ĝi iĝis parto de la ujgura imperio. [[Marco Polo]] vizitis la urbon en 1274 kaj rememoras pri floranta agrikulturo, kotono, komercado. La ĉina ŝtato reakiras la areon en mezo de la 18-a jarcento. == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Oficiala retejo}} ({{cn}}) [[Kategorio:Oazoj]] [[Kategorio:Distriktonivelaj urboj de Ĉinio]] ni3y7gb172f25j7kqz6u7fjj85w59da 0 123261 9418178 9413605 2026-07-01T16:48:13Z Kani 670 9418178 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Koracioformaj |koloro = pink |dosiero = Coraciiformes collage.jpg |dosiero larĝo=300px |priskribo de dosiero = |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdo]]j |ordo = '''Koracioformaj''' |ordo aŭtoritato = [[William Alexander Forbes|Forbes]], 1884 |specioj de subdivizio = Familioj |subdivizio2 = [[Koraciedoj]]<br /> [[Brakipteraciedoj]]<br /> [[Meropedoj]]<br /> [[Todedoj]]<br /> [[Momotedoj]]<br /> [[Alcedinedoj]]<br /> [[Halcionedoj]]<br /> [[Ceriledoj]]<br /> |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj =Kingfisher range.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Koracioformaj birdoj''' (''Coraciiformes'') enhavas proksimume 194 speciojn. Entute estas tre varia [[ordo (biologio)|ordo]] kun precipe tropikaj kaj tre kolorbuntaj birdoj, kiuj havas tre diversajn vivmanierojn. Ili havas nur unu komunan distingilon: la piedfingroj ofte estas diversaj ol la normo, ili parte estas [[sindaktila]]j, kun tri antaŭenaj fingroj (kies tria kaj kvara estas kunigitaj ĉebaze), kvankam en multaj alcionoj unu el tiuj malaperis. Tiu ordo enhavas: * la [[Alcededoj|alcionojn]], * la [[abelmanĝuloj]]n, kaj * la [[koracioj]]n Estas ordo ĉefe el la [[Malnova Mondo]], kun reprezentantaro en [[Ameriko]] limigita al nur ĉirkaŭ dekduo da specioj de [[todoj]] kaj [[momoto]]j, kaj nur kelkaj el la pli ol 80 specioj de alcionoj. La nomo '''Koracioformaj''' signifas "Korvecaj" aŭ "Korakecaj", kio estas fakte [[misnomo]]. (Korakoj estas kantobirdoj). Laŭlitere, la nomo devenas el la [[latina]]j vortoj "Corax", signike "Korako", kaj "Forma", signife "formo", kio estas komuna finaĵo por taksonoj. [Terres p 104] == Taksonomio == Tiu ordo ŝajnas kiel tro miksita grupo, kaj la Koracioformaj povus esti konsiderata kiel inkludanta nur la koraciojn. Ĉiuj aliaj familioj estus konsiderataj stirpoj tre malproksimaj al la Koracioformaj. Alimaniere Koracioformaj formas tro ampleksan [[klado]]n. Analizoj de [[DNA]] demonstras, ke la Koracioformaj povas esti dividitaj en baza grupo, kiu ne estas tre malproksima disde la [[Pegoformaj]], kaj disda [[subordo]] enhavanta ĉefe la alcionojn (Johansson & Ericson, 2003). La veraj parencecoj de la [[kukolkoracio]] estus alie. La trogonoj kaj kornobekuloj estas ĉu tre bazaj stirpoj, ĉu devus esti konsiderataj kiel distingaj propraj ordoj; La laste menciitaj estas ŝajne iome pli proksimaj al la koracioj ol la unue menciitaj. Tiu entera grupo (eble ekskludante la Kukolkoracion) kaj la Pegoformaj estas tre rilataj al la [[Paseroformaj]] (Johansson & Ericson 2003). Multaj formortintaj koracioformaj familioj estas konataj nur el fosilioj de la [[Paleogeno]]. Ili probable apartenas al la baza grupo kaj estas foje malfacile atribui ilin, ĉar ili estas eĉ pli proksimaj al la [[Pegoformaj]]. Krome, estas kelkaj prahistoriaj [[genro]]j kiuj estas ankaŭ malfacile lokeblaj en familio. Almenaŭ la ''Eokoraciedoj'' estas tre bazaj, sed la [[Geranopteredoj]] de la malfrua [[Eoceno]] formas [[superfamilio]]n ''Coracioidea'' kun la nunaj koracioj kaj la grundokoracioj (Mayr & Mourer-Chauviré 2000). Oni priskribis kelkajn prahistoriajn [[taksono]]jn de nuntempaj familioj; vidu la familiartikolojn por detaloj. En subordo [[Alcededoj]] aŭ ''Alcedines'' oni enmetas la tri similajn familiojn, nome: * [[Alcedinedoj]] (Alcedinidae) * [[Halcionedoj]] (Halcyonidae) * [[Ceriledoj]] (Cerylidae) == Familioj == '''Nesolvitaj''' * Genro ''Quasisyndactylus'' ([[fosilio]]; Meza Eoceno de Messel, Germanio) - alcediniforma, baza? * Genro ''Cryptornis'' ([[fosilio]]; Malfrua Eoceno de Francio) - bucerotedo? geranopteredo?<!-- AmMusNovit2400. Condor53:153. JVertPaleontol20:533. --> * Familio ''Primobukonedoj'' ([[fosilio]])<!-- JSystPaleontol2:1 --> * Genro kaj specio nedet. De Koracioformaj. PQ 1216, QU 15640 ([[fosilio]]; Malfrua Eoceno de Quercy, Francio: Mayr & Mourer-Chauviré 2000) * Familio [[Bucerotedoj]] (''Bucerotidae'') (kornobekuloj) - distinga ordo? * La ''Paleospizedoj'' de Malfrua Eoceno<!-- Emu97:43 --> estas foje ankaŭ lokitaj en la Koracioformaj, kiel la ''Primobukonedoj'' de Frua al Meza Eoceno kaj la ''Silfornitedoj'' de Meza Eoceno al Frua Oligoceno. La Primobukonedoj almenaŭ ŝajne apartenas ĉi tie. '''Baza grupo''' * Familio Eokoraciedoj ([[fosilio]]; Meza Eoceno de Messel, Germanio)<!-- Auk120:202. *JVertPaleontol20:533. --> * Familio Meselirisoredoj ([[fosilio]]; Meza Eoceno) * Familio Geranopteredoj ([[fosilio]]; Malfrua Eoceno de Quercy, Francio - Frua Mioceno de Ĉeĥio) - inkludas ''"Nupharanassa" bohemica''<!-- JVertPaleontol20:533 --> * Familio [[Koraciedoj]] (''Coraciidae'') (koracioj) * Familio [[Brakipteraciedoj]] (''Brachypteraciidae'') (grundokoracioj) * Familio [[Meropedoj]] (abelmanĝuloj) '''Subordo ''Alcedini''''' * Familio [[Todedoj]] (todoj) * Familio [[Momotedoj]] (momotoj) * Familio [[Alcedinedoj]] (riveralcionoj) * Familio [[Halcionedoj]] (arbalcionoj) * Familio [[Ceriledoj]] (akvalcionoj) == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="200"> Coracias garrulus in Shirahmad wildlife refuge of Sabzevar 001.jpg|[[Koracio]] Broad billed tody 4.jpg|''Todus subulatus'' Leptosomusdiscolorcrop.jpg|[[Leptosomatedoj]] Brown-headed Paradise-Kingfisher.jpg|[[Alcededo]] de specio Tanysiptera danae Southern carmine bee-eater, Merops nubicoides, Savuti marsh, Chobe National Park, Botswana (32421989116).jpg|[[Sudkarmina abelmanĝulo]] Motmot1.jpg|''Eumomota superciliosa'' </gallery> == Referencoj == * '''Johansson''', Ulf S. & '''Ericson''', Per G. P. (2003): Molecular support for a sister group relationship between Pici and Galbulae (Piciformes sensu Wetmore 1960). ''Journal of Avian Biology'' '''34'''(2): 185–197. <small>{{doi|10.1034/j.1600-048X.2003.03103.x}}</small> [http://www.nrm.se/download/18.4e32c81078a8d9249800021325/Johansson%2520&%2520Ericson%2520-%2520Piciformes%5B1%5D.pdf PDF plena teksto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181004210235/http://www.nrm.se/download/18.4e32c81078a8d9249800021325/Johansson%2520%26%2520Ericson%2520-%2520Piciformes%5B1%5D.pdf |date=2018-10-04 }} * '''Mayr''', Gerald & '''Mourer-Chauviré''', Cécile (2000): Rollers (Aves: Coraciiformes. s.s.) from the Middle Eocene of Messel (Germany) and the Upper Eocene of the Quercy (France). ''Society of Vertebrate Paleontology'' '''20'''(3): 533–546. <small>[[Digital Object Identifier|DOI]]:10.1671/0272-4634(2000)020[0533:RACSSF]2.0.CO;2</small> [http://www.senckenberg.de/files/content/forschung/abteilung/terrzool/ornithologie/rollers.pdf PDF plena teksto] * '''Terres''', John K. (1980) The Audubon Society Encyclopedia of North American Birds. ISBN 0-394-46651-9 {{projektoj|commonscat=Coraciiformes|Rackenvögel}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj| ]] [[Kategorio:Birdordoj]] ebjfq97o8hpdwzubfhdqoa1mvvcxsjh 0 132024 9418501 9374022 2026-07-02T07:22:49Z Sj1mor 12103 9418501 wikitext text/x-wiki {{nesufiĉaj fontoj|dato=marto 2023}} {{Informkesto gravulo | titolo = [[Listo de francaj reĝoj|Reĝo de Francio]] | dosiero = | antaŭulo = [[Karlo la 10-a (Francio)|Karlo la 10-a]] | sekvanto = [[Dua Respubliko (Francio)|Dua Respubliko ]] | regado = [[1830]] ĝis [[1848]] }} [[Dosiero:1841 portrait painting of Louis Philippe I (King of the French) by Winterhalter.jpg|250px|eta|dekstra|Ludoviko-Filipo la 1-a, reĝo de la Francoj.]] '''Ludoviko-Filipo de Orléans''' (naskiĝis la {{daton|06|10|1773}}<ref>Ĉar la paroĥaj kaj civilstatutaj registroj en Parizo malaperis en la incendioj dum la [[Pariza Komunumo (1871)|Pariza Komunumo]], tiu informo aperas en la baptoatestilo de la {{dato|12|05|1788}}, en la registro de la jaro 1788 de la paroĥo Nia Sinjorino de Versajlo, en la departementa arĥivejo de Yvelines.</ref> en [[Parizo]] - mortis la {{daton|26|08|1850}} en [[Claremont (Surrey)|Claremont]], [[Surrey]]), ([[Franca lingvo|franclingve]] ''Louis-Philippe d'Orléans'') pli konata dum la [[Franca revolucio de 1789|franca revolucio]] kiel la '''civitano Chartres''' (''le citoyen Chartres'') aŭ '''Egaleco filo''' (''Égalité fils''), fariĝis la [[Listo de francaj reĝoj|reĝo de la Francoj]] ekde [[1830]] ĝis [[1848]] kiel '''Ludoviko-Filipo la 1-a''' (dum la tiel nomata [[julia monarkio]]). Li estis la lasta franca reĝo kun la oficiala [[titolo]] "Reĝo de la Francoj". Sinsekve grafo de [[Valois]] kaj grafo de [[Chartres]], li subtenis la francan revolucion samkiel sia patro. Li partoprenis kiel generala leŭtenanto en la bataloj de [[Batalo de Valmy|Valmy]], [[Batalo de Jemappes|Jemappes]] kaj [[Batalo de Neerwinden|Neerwinden]]. Ludoviko-Filipo sekve ekziliĝis al [[Aŭstrio]], kaj ekis migreman vivon : li ekzemple loĝis dum kvar jaroj en [[Filadelfio]] ([[Usono]]). La alveno de [[Napoléon Bonaparte]], en [[Francio]], plilongigis lian ekzilon. Post la abdikado de Napoléon, en [[1814]], Ludoviko-Filipo revenis al Francio, ricevis la titolon de duko de [[Orléans]] kaj obtenis la [[Reĝa Palaco (Parizo)|Reĝan Palacon]] de [[Parizo]] kiel loĝejo. Dum la [[franca Resurtronigo]] kaj la reĝadoj de [[Ludoviko la 18-a (Francio)|Ludoviko la 18-a]] kaj [[Karlo la 10-a (Francio)|Karlo la 10-a]], la populareco de Ludoviko-Filipo senĉese plifortiĝis, ĉar li simbolis la politikan opozicion al la plej ortodoksaj monarkistoj (la ''ultras'') kaj ne tute repuŝis la heredaĵojn de la revolucio. Okaze de la [[franca revolucio de 1830]] kaj de la falo de Karlo la 10-a, Ludoviko-Filipo estis proklamita de la deputita asembleo kiel nova ''reĝo de la Francoj'' (kaj ne ''de Francio''), ĉar oni timis respublikan ribelon. [[Dosiero:Louis-Philippe-France.png|eta|maldekstra|Ludoviko-Filipo, Reĝo de la Francoj <br />([[Miniaturpentraĵo]] de [[Francois Meuret]])]] Ludoviko-Filipo falis pro la [[franca revolucio de 1848]], kiu starigis la [[Dua Respubliko (Francio)|Duan Respublikon]]. Li devis denove ekziliĝi en [[Anglio]], kie li mortis. ==Notoj== === Literaturo=== * {{Citaĵo el libro|unua=Guy|lasta=Antonetti|aŭtoroligilo =Guy Antonetti|titolo=Louis-Philippe|loko =Paris|eldonejo =[[Librairie Arthème Fayard|Fayard]]|jaro =1994|paĝoj =992|isbn=978-2-213-59222-0|url =https://www.persee.fr/doc/r1848_1265-1354_1996_num_12_1_2249_t1_0098_0000_2}}. * V. Bajou, ''Louis-Philippe et Versailles'', La Martinière, catalogue de l'exposition, château de Versailles-Somogy, 2018. * {{citaĵo el libro|unua=Alexandre|lasta=Dumas|aŭtoroligilo =Alexandre Dumas|titolo=Histoire de la vie politique et privée de Louis-Philippe|eldonejo =Dufour et Mulat|jaro =1852|bnf=36318006x}}. * J.-P. Babelon, ''Louis-Philippe, l'homme et le roi'', Archives nationales, 1975. * [[Jules Bertaut]], ''Louis-Philippe intime'', Paris, [[Grasset (eldonejo)|Grasset]], 1936. * [[Marguerite Castillon du Perron]], ''Louis Philippe et la révolution Française'', Librairie Académique Perrin, édition définitive, Pygmalion, Paris, 1963. * Laure Hillerin, ''La duchesse de Berry, l’oiseau rebelle des Bourbons'', Flammarion, collection Grandes Biographies, 2010 {{ISBN|978-2-08-122880-1}}. * [[Victor Hugo]], ''Choses vues.'' * {{citaĵo el libro|unua=Daniel|lasta= Manach|titolo=La Descendance de Louis-Philippe Ier roi des Français|préface=[[Guy Coutant de Saisseval]]|eldonejo = [[éditions Christian]] |paĝoj =223|jaro = 1988|bnf=34994223h}}. * Daniel Manach, ''La Descendance de Louis-Philippe la 1a roi des Français'', Préface de [[Dominique Paoli]], [[éditions Christian]] et [[Éditions Généalogiques de la Voûte]], 398 pages, 2014. * Munro Price, ''Louis Philippe, le prince et le roi. La France entre deux révolutions'', Paris, Éditions de Fallois, 2009. * [[Arnaud Teyssier]], ''Louis Philippe. Le dernier roi des Français'', Paris, Perrin, 2010, 450 {{nb p.}} {{ISBN|978-2-262-03271-5}}. * {{citaĵo el libro|lingvo=fr|lasta=Grégoire Franconie|titolo=Le Lys et la Cocarde|sous-titre=Royauté et Nation à l’âge romantique (1830-1848)|loko =Paris|eldonejo =[[Presses universitaires de France|PUF]]|dato=mars 2021|paĝoj =492|isbn=978-2130827498|lire en ligne= }}. ==Referencoj== {{referencoj}} ==Vidu ankaŭ== * [[Orleanisma Reĝa Familio]] {{Projektoj}} {{Ligiltabelo Reĝoj kaj imperiestroj de Francio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1773]] [[Kategorio:Mortintoj en 1850]] [[Kategorio:Francaj reĝoj]] [[Kategorio:Kvara domo de Orléans]] 256z4136oxgpant598xp3j0lr4viw96 9418716 9418501 2026-07-02T10:57:37Z Moldur 2507 La franca ŝablono {{nb p.}} ne ekzistas (kaj ne bezonatas) ĉi tie 9418716 wikitext text/x-wiki {{nesufiĉaj fontoj|dato=marto 2023}} {{Informkesto gravulo | titolo = [[Listo de francaj reĝoj|Reĝo de Francio]] | dosiero = | antaŭulo = [[Karlo la 10-a (Francio)|Karlo la 10-a]] | sekvanto = [[Dua Respubliko (Francio)|Dua Respubliko ]] | regado = [[1830]] ĝis [[1848]] }} [[Dosiero:1841 portrait painting of Louis Philippe I (King of the French) by Winterhalter.jpg|250px|eta|dekstra|Ludoviko-Filipo la 1-a, reĝo de la Francoj.]] '''Ludoviko-Filipo de Orléans''' (naskiĝis la {{daton|06|10|1773}}<ref>Ĉar la paroĥaj kaj civilstatutaj registroj en Parizo malaperis en la incendioj dum la [[Pariza Komunumo (1871)|Pariza Komunumo]], tiu informo aperas en la baptoatestilo de la {{dato|12|05|1788}}, en la registro de la jaro 1788 de la paroĥo Nia Sinjorino de Versajlo, en la departementa arĥivejo de Yvelines.</ref> en [[Parizo]] - mortis la {{daton|26|08|1850}} en [[Claremont (Surrey)|Claremont]], [[Surrey]]), ([[Franca lingvo|franclingve]] ''Louis-Philippe d'Orléans'') pli konata dum la [[Franca revolucio de 1789|franca revolucio]] kiel la '''civitano Chartres''' (''le citoyen Chartres'') aŭ '''Egaleco filo''' (''Égalité fils''), fariĝis la [[Listo de francaj reĝoj|reĝo de la Francoj]] ekde [[1830]] ĝis [[1848]] kiel '''Ludoviko-Filipo la 1-a''' (dum la tiel nomata [[julia monarkio]]). Li estis la lasta franca reĝo kun la oficiala [[titolo]] "Reĝo de la Francoj". Sinsekve grafo de [[Valois]] kaj grafo de [[Chartres]], li subtenis la francan revolucion samkiel sia patro. Li partoprenis kiel generala leŭtenanto en la bataloj de [[Batalo de Valmy|Valmy]], [[Batalo de Jemappes|Jemappes]] kaj [[Batalo de Neerwinden|Neerwinden]]. Ludoviko-Filipo sekve ekziliĝis al [[Aŭstrio]], kaj ekis migreman vivon : li ekzemple loĝis dum kvar jaroj en [[Filadelfio]] ([[Usono]]). La alveno de [[Napoléon Bonaparte]], en [[Francio]], plilongigis lian ekzilon. Post la abdikado de Napoléon, en [[1814]], Ludoviko-Filipo revenis al Francio, ricevis la titolon de duko de [[Orléans]] kaj obtenis la [[Reĝa Palaco (Parizo)|Reĝan Palacon]] de [[Parizo]] kiel loĝejo. Dum la [[franca Resurtronigo]] kaj la reĝadoj de [[Ludoviko la 18-a (Francio)|Ludoviko la 18-a]] kaj [[Karlo la 10-a (Francio)|Karlo la 10-a]], la populareco de Ludoviko-Filipo senĉese plifortiĝis, ĉar li simbolis la politikan opozicion al la plej ortodoksaj monarkistoj (la ''ultras'') kaj ne tute repuŝis la heredaĵojn de la revolucio. Okaze de la [[franca revolucio de 1830]] kaj de la falo de Karlo la 10-a, Ludoviko-Filipo estis proklamita de la deputita asembleo kiel nova ''reĝo de la Francoj'' (kaj ne ''de Francio''), ĉar oni timis respublikan ribelon. [[Dosiero:Louis-Philippe-France.png|eta|maldekstra|Ludoviko-Filipo, Reĝo de la Francoj <br />([[Miniaturpentraĵo]] de [[Francois Meuret]])]] Ludoviko-Filipo falis pro la [[franca revolucio de 1848]], kiu starigis la [[Dua Respubliko (Francio)|Duan Respublikon]]. Li devis denove ekziliĝi en [[Anglio]], kie li mortis. ==Notoj== === Literaturo=== * {{Citaĵo el libro|unua=Guy|lasta=Antonetti|aŭtoroligilo =Guy Antonetti|titolo=Louis-Philippe|loko =Paris|eldonejo =[[Librairie Arthème Fayard|Fayard]]|jaro =1994|paĝoj =992|isbn=978-2-213-59222-0|url =https://www.persee.fr/doc/r1848_1265-1354_1996_num_12_1_2249_t1_0098_0000_2}}. * V. Bajou, ''Louis-Philippe et Versailles'', La Martinière, catalogue de l'exposition, château de Versailles-Somogy, 2018. * {{citaĵo el libro|unua=Alexandre|lasta=Dumas|aŭtoroligilo =Alexandre Dumas|titolo=Histoire de la vie politique et privée de Louis-Philippe|eldonejo =Dufour et Mulat|jaro =1852|bnf=36318006x}}. * J.-P. Babelon, ''Louis-Philippe, l'homme et le roi'', Archives nationales, 1975. * [[Jules Bertaut]], ''Louis-Philippe intime'', Paris, [[Grasset (eldonejo)|Grasset]], 1936. * [[Marguerite Castillon du Perron]], ''Louis Philippe et la révolution Française'', Librairie Académique Perrin, édition définitive, Pygmalion, Paris, 1963. * Laure Hillerin, ''La duchesse de Berry, l’oiseau rebelle des Bourbons'', Flammarion, collection Grandes Biographies, 2010 {{ISBN|978-2-08-122880-1}}. * [[Victor Hugo]], ''Choses vues.'' * {{citaĵo el libro|unua=Daniel|lasta= Manach|titolo=La Descendance de Louis-Philippe Ier roi des Français|préface=[[Guy Coutant de Saisseval]]|eldonejo = [[éditions Christian]] |paĝoj =223|jaro = 1988|bnf=34994223h}}. * Daniel Manach, ''La Descendance de Louis-Philippe la 1a roi des Français'', Préface de [[Dominique Paoli]], [[éditions Christian]] et [[Éditions Généalogiques de la Voûte]], 398 pages, 2014. * Munro Price, ''Louis Philippe, le prince et le roi. La France entre deux révolutions'', Paris, Éditions de Fallois, 2009. * [[Arnaud Teyssier]], ''Louis Philippe. Le dernier roi des Français'', Paris, Perrin, 2010, 450 p. {{ISBN|978-2-262-03271-5}}. * {{citaĵo el libro|lingvo=fr|lasta=Grégoire Franconie|titolo=Le Lys et la Cocarde|sous-titre=Royauté et Nation à l’âge romantique (1830-1848)|loko =Paris|eldonejo =[[Presses universitaires de France|PUF]]|dato=mars 2021|paĝoj =492|isbn=978-2130827498|lire en ligne= }}. ==Referencoj== {{referencoj}} ==Vidu ankaŭ== * [[Orleanisma Reĝa Familio]] {{Projektoj}} {{Ligiltabelo Reĝoj kaj imperiestroj de Francio}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo}} [[Kategorio:Francaj reĝoj]] [[Kategorio:Kvara domo de Orléans]] 7e2iz586tk1qzl4i8c0txs4om5rc4d9 0 132326 9418684 9190504 2026-07-02T10:34:17Z Sj1mor 12103 9418684 wikitext text/x-wiki {{Informkesto religia konstruaĵo | nomo de konstruaĵo =Hagia Sofia | infobox_width = | dosiero =Hagia Sophia Mars 2013.jpg | grandeco de dosiero =300px | priskribo =Ekstera vido al Hagia Sofia | tipo de mapo =Fatih | grandeco de mapo =300px | priskribo de mapo =Situo en Fatih (malnova urbo de Istanbulo/Konstantinopolo) | loko =[[Istanbulo]] | geo = | latitudo =41/00/31/N | longitudo =28/58/48/E | regiono-ISO =TR | religia aliĝo =[[Islamo]] | rito = | regiono = | ŝtato ={{Flago|Turkio|nomo=jes}} | jaro de konsekro =[[26-an de decembro]] [[537]] | statuso =[[baziliko]], [[moskeo]] | funkcia statuso =[[muzeo]] | hereda statuso = | gvidanto = | ttt = | arkitekturo =jes | arkitekto =[[Isidoro Mileta]]<br />[[Anthémios de Trall]] | arkitektura tipo = | arkitektura stilo =[[bizanca arkitekturo]] | ĉefkontraktisto = | direkto de fasado = | jaro de komenco = | jaro de kompletigo = | konstrukosto = | karakterizaĵoj =jes | kapacito = | longo = | larĝo = | larĝo de navo = | larĝo maks = | kvanto de kupoloj =1 | alto de eksteraj kupoloj = | alto de internaj kupoloj = | diametro de eksteraj kupoloj = | diametro de internaj kupoloj = | kvanto de minaretoj =4 | alto de minaretoj = | kvanto de spajroj = | alto de spajroj = | materialoj =[[marmoro]], [[porfiro]] | nrhl = | aldonita = | refnum = | destinita = }} '''Hagia Sofia''' ([[greka lingvo|greke]] '''Ἁγία Σοφία''', [[turka lingvo|turke]] '''Ayasofya''') aŭ '''templo de [[Saĝo (teologio)|Dia Saĝeco]]''' estas [[templo]] konstruita en [[Istanbulo]], [[Turkio]], nome [[Kristanismo|kristana]] [[Patriarko de Konstantinopolo|patriarka]] [[baziliko|bazilika]] [[kirko]], poste imperia [[moskeo]], poste [[muzeo]] (''Ayasofya Müzesi'') kaj ekde la {{daton|10|7|2020}} denove moskeo. Temas pri unu el la plej konataj [[Sakrala konstruaĵo|sakralaj konstruaĵoj]] de la mondo. De la dato de ties konstruo en 537 ĝis 1453, ĝi servis kiel [[Konstantinopola Ortodoksa Eklezio|Ortodoksa]] [[katedralo]] kaj sidejo de la [[Patriarko de Konstantinopolo]],<ref name=mw112>Müller-Wiener (1977), p. 112.</ref> escepte inter 1204 kaj 1261, kiam ĝi estis konvertita en [[Katolika Eklezio|romkatolika]] katedralo sub la [[Latina Imperio]]. La konstruaĵo estis moskeo de la 29a de Majo 1453 ĝis 1931. Ĝi estis tiam [[Laikeco|laikigita]] kaj malfermiĝis kiel muzeo en la [[1a de februaro]] [[1935]].<ref>Magdalino, Paul, et al. "Istanbul: Buildings, Hagia Sophia" in Grove Art Online. Oxford Art Online. http://www.oxfordartonline.com. alirita la 28-an de Februaro 2010.</ref> Fama ĉefe pro sia enorma [[kupolo]], ĝi estas konsiderata epitomo de [[bizanca arkitekturo]]<ref name=BAT>{{cite book | last1=Fazio |first1=Michael |last2=Moffett |first2=Marian |last3=Wodehouse |first3=Lawrence | title = Buildings Across Time | edition = 3rd | isbn = 978-0-07-305304-2 | publisher = McGraw-Hill Higher Education | year = 2009}}</ref> kaj oni diras ke ĝi "ŝanĝis la [[Historio de arkitekturo|historion de arkitekturo]]".<ref name="nytimes">{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.nytimes.com/1993/08/22/travel/center-of-ottoman-power.html|titolo=Center of Ottoman Power|alirdato=4a de Junio 2009|familia nomo=Simons|persona nomo=Marlise|dato=22a de Aŭgusto 1993|verkaĵo=New York Times}}</ref> Ĝi estis la plej granda katedralo de la mondo dum preskaŭ milo da jaroj, ĝis la [[Sevila Katedralo]] estis kompletigita en 1520. La nuntempa konstruaĵo estis origine konstruita kiel [[preĝejo]] inter 532 kaj 537 je ordonoj de la [[Bizanca Imperio|bizanca imperiestro]] [[Justiniano la 1-a]] kaj estis la tria preĝejo de Sankta Saĝeco kiu okupis la lokon, el kiuj la du antaŭaj estis detruitaj de revoluciuloj. Ĝi estis desegnita de la [[Grekoj|grekaj]] geometroj [[Isidoro de Mileto]] kaj [[Antemio de Tralles]].<ref>{{Cite book|last = Kleiner|first = Fred S.|author2=Christin J. Mamiya|title = Gardner's Art Through the Ages: Volume I, Chapters 1–18|publisher=Wadsworth|location= Mason, OH|edition=12th|year = 2008|page=329|isbn =0-495-46740-5}}</ref> La preĝejo estis dediĉita al la ''[[Sophia (filozofio)|Saĝeco de Dio]]'', nome ''[[Kristana logos|Logos]]'', nome la dua [[Hipostazo (filozofio)|persono]] de la [[Sankta Triunuo]],<ref name=ja471>Janin (1953), p. 471.</ref> kies patrona [[festo]] okazas la 25an de Decembro, nome [[Kristnasko|rememorigo de la nasko]] de [[Enkarniĝo (kristanismo)|Enkarniĝo]] de la ''Logos'' en [[Kristo]].<ref name=ja471/> Kvankam foje referencata kiel Sankta Sofia (kvazaŭ ĝi estus nomita laŭ [[Sofia Martirino|Sankta Sofia]]), ĉar ''sofia'' estas la [[Fonetiko|fonetika]] [[literumado]] en [[Latino]] de la Greka vorto por saĝeco, fakte ties kompleta nomo en Greka estas {{lang|grc|Ναός τῆς Ἁγίας τοῦ Θεοῦ Σοφίας}}, "Sanktejo de la Sankta Saĝeco de Dio".<ref>{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=owwhpmIVgSAC&pg=PA149&dq=%22Jesus+Christ+as+the+Holy+Wisdom+of+God%22#v=onepage&=%22Jesus%20Christ%20as%20the%20Holy%20Wisdom%20of%20God%22&f=false|titolo=The Hebrew Bible Today: An Introduction to Critical Issues|familia nomo=McKenzie|persona nomo=Steven L.|aliaj=M. Patrick Graham|jaro=1998|loko=Louisville, KY|eldoninto=Westminster John Knox Press|ISBN=0-664-25652-X|paĝo=149}}</ref><ref>{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=MOA5vfSl3dwC&pg=PA57&dq=%22Its+dedication+to+the+Wisdom+of+God+identified+it+with+Christ%22#v=onepage&q=%22Its%20dedication%20to%20the%20Wisdom%20of%20God%20identified%20it%20with%20Christ%22&f=false|titolo=An Introduction to the Christian Orthodox Churches|familia nomo=Binns|persona nomo=John|jaro=2002|loko=Kembriĝo|eldoninto=Cambridge University Press|ISBN=0-521-66738-0|paĝo=57}}</ref> La preĝejo enhavis grandan kolekton de [[relikvo]]j kaj montris, inter aliaj trajtojn, 15 m [[Arĝento|arĝentan]] [[ikonostazo]]n. Ĝi estis la kerna sidejo de la [[Ortodoksa Kristana Eklezio]] dum preskaŭ milo da jaroj, kaj en tiu konstruaĵo okazis la [[ekskomuniko]] de la [[Patriarĥo]] [[Mikaelo la 1-a Kerulario]] fare de [[Humberto de Silvacandida]], la papa sendito de la papo [[Leono la 9-a]] en 1054, kio estas plej komune konsiderata la starto de la [[Orienta skismo]]. En 1453, [[Sieĝo de Konstantinopolo|Konstantinopolo estis konkerita]] fare de [[Otomanaj Turkoj]] sub regado de la Sultano [[Mehmedo la 2-a]], kiu ordonis, ke tiu ĉefa preĝejo de la [[Ortodoksa Kristanismo]] estu konvertita en [[moskeo]]. Je tiu epoko, la [[kirko]] estis falinta en stato de kadukiĝo. Tamen, ja la kristana katedralo ege impresis la novajn otomanajn regantojn ke ili ja decidis konverti ĝin en moskeo.<ref name="http://www.livescience.com/27574-hagia-sophia.html">[http://www.livescience.com/27574-hagia-sophia.html]." LiveScience.</ref><ref name="archnet.org">"[http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=2966 Hagia Sophia] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090105062813/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=2966 |date=2009-01-05 }}." ArchNet.</ref> La [[sonorilo]]j, [[altaro]], ikonostazo, kaj [[oferujo]]j kaj aliaj relikvoj estis translokigitaj kaj ankaŭ la [[mozaiko]]j kiuj priskribis [[Jesuo Kristo|Jesuon]], lian patrinon [[Maria (patrino de Jesuo)|Maria]], [[Sanktuloj|kristanajn sanktulojn]] kaj [[anĝelo]]jn estis forigitaj aŭ surfarbitaj. [[Islama arkitekturo|Islamaj trajtoj]] - kaj la [[mihrabo]], la [[minbaro]], kaj kvar [[minareto]]j - estis aldonitaj. Ĝi pluestis moskeo ĝis 1931, kiam ĝi estis fermita al la publiko dum kvar jaroj. Ĝi estis remalfermita en 1935 kiel muzeo fare de la [[Respubliko Turkio]]. Hagia Sofia estis ekzemple en 2014 la dua plej vizitata muzeo en Turkio, kaj allogis ĉirkaŭ 3.3 milionojn da vizitantoj ĉiujare.<ref name=mus>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.hurriyetdailynews.com/top-10-turkeys-most-visited-museums.aspx?pageID=238&nID=74133&NewsCatID=385|titolo=Top 10: Turkey’s most visited museums|dato=10a de Novembro 2014|verkaĵo=[[Hürriyet Daily News]]}}</ref> La 10-an de julio 2020 prezidanto de Turkio [[Recep Tayyip Erdogan]] ordonis transformi la [[Baziliko|bazilik]]-moskeon Hagia Sofia el muzeo je denove [[moskeo]]. Antaŭtage la supera kortumo verdiktis, ke ĝia muzeigo en 1934 estis kontraŭleĝa, do malvalida. La ago kaŭzis indignon kaj protestojn fare de ekleziaj kaj ŝtataj institucioj tutmonde.<ref>[https://eo.wikinews.org/wiki/Turkio_transformis_Hagia_Sofia_je_moskeo]</ref> El ties komenca konverto ĝis la konstruo de la najbara [[Blua moskeo (Istanbulo)|moskeo de la Sultano Ahmed]] ([[Blua moskeo (Istanbulo)|Blua moskeo de Istanbulo]]) en 1616, ĝi estis la ĉefa moskeo de Istanbulo. La [[bizanca arkitekturo]] de Hagia Sofia utilis kiel inspiro por multaj aliaj otomanaj moskeoj, kiaj ekzemple la Blua Moskeo, la [[Moskeo Şehzade]], la [[Moskeo de Sulejmano]], la [[Moskeo de Rustem Paŝa]] kaj la [[Moskeo de Kılıç Ali Paşa]]. == La estiĝo kaj evoluo de la konstruaĵo == === Kristana periodo === {{Arkitekturo}} [[Dosiero:Kiel povus aspekti Hagia Sofia sen minaretoj.jpg|eta|maldekstra|<center>Kiel '''hipoteze''' pli-malpli povus aspekti la katedralo nun, se ne la minaretoj estus aldonitaj pli ol 800 jarojn post la konstruo.]] [[Dosiero:Istanbul asv2020-02 img45 Hagia Sophia.jpg|dekstra|eta|Hagia Sofia nokte.]] Hagia Sofia estis konstruita je impulso de [[bizanca imperio|bizanca]] [[imperiestro]] [[Justiniano la 1-a]] kaj [[Konsekrado|konsekrita]] la [[26-an de decembro]] [[537]], kaj nome sur loko, kie jam antaŭe staris templo de [[sankta Sofio]]. Arkitektoj de la konstruaĵo estis [[Isidoro Mileta]] kaj [[Antemio de Tralles]]. Ĝis hodiaŭ ĝi estas la plej signifa memoraĵo de la bizanca arkitekturo, simbolo de la tuta Istanbulo. Sed malgraŭ tio jam en la jaro [[558]] ties [[kupolo]] dum [[tertremo]] frakasiĝis. Sekvis pluaj tertremoj en la jaroj [[989]] kaj [[1346]], sed tiuj jam ne havis tian pereigan efikon. La templo estis tiutempe ankaŭ rezidejo de [[Patriarko de Konstantinopolo|konstantinopola patriarko]]. Post konkero de Konstantinopolo fare de la [[kvara krucmilito]] la templo de Dia Saĝeco estis portempe sidejo de la [[Latina patriarko de konstantinopolo|latina patriarko konstantinopola]]. ==== Unua preĝejo ==== La unua preĝejo estis konata kiel {{Lang-el|Μεγάλη Ἐκκλησία}} —Megálē Ekklēsíā, «Granda preĝejo»— aŭ ''Magna Ecclesia'' en [[latina]],<ref>Foni, Alessandro E.; Papagiannakis, George; Magnenat-Talmann, Nadia. [https://web.archive.org/web/20090325061320/http://www.virtualworldheritage.org/papers/3181_976-Virtual_Hagia_Sophia.pdf «Virtual Hagia Sophia: Restitution, Visualization and Virtual Life Simulation» (en angla). Virtual World Heritage. Arkivita el la originalo la 25an de marto 2009. Konsultita la 29a de junio 2011. ]</ref> ĉar ties grando estis pli granda ol tiuj de la tiutempaj preĝejoj de la urbo.<ref name=ja472>Janin (1953), p. 472.</ref> Ĝi estis inaŭgurita en la [[15-a de februaro]] [[360]] —dum la regado de [[Konstancio la 2-a]]— fare de la episkopo [[arianismo|ariana]] [[Eŭdoksio de Antiokio]],<ref name=ja472>Janin (1953), p. 472.</ref> konstruita apud la zono sur kiu oni estis konstruinta la imperian palacon. La proksima [[preĝejo de Sankta Irene]] —«Sankta Paco»— estis finkonstruita antaŭe kaj servis kiel katedralo ĝis la finkonstruo de la preĝejo de Sankta Sofia. Ambaŭ estis kune la ĉefaj preĝejoj de la [[Bizanca Imperio]]. En skribaĵo de 440, [[Sokrato de Konstantinopolo]] asertis, ke la preĝejo estis konstruita de Konstancio la 2-a, kiu estis laboranta pri tiu en la jaro [[346]]. Alia rakonto de aŭ post la [[7-a jarcento]] asertis, ke la konstruaĵo estis konstruita de [[Konstanteno la Granda]]. [[Zonaras]] rekunigis la du opiniojn, asertante, ke Konstancio riparis la konstruaĵon konsekritan de [[Eŭzebio de Nikomedio]] post tiu detruiĝis. Ĉar Eŭzebio estis episkopo de [[Konstantinopolo]] de 339 ĝis 341 kaj la morto de Konstanteno okazis en 337, eblas, ke la unua preĝejo estis starigita fare de tiu laste menciita.<ref name=ja472/> La preĝejo estis konstruita kiel latina tradicia baziliko kun [[kolono]]j, [[koridoro]]j kaj ligna [[tegmento]], antaŭata de [[atrio]]. Oni diris ofte, ke ĝi estis unu de la plej elstaraj monumentoj de la mondo en tiu epoko. La Patriarko de Konstantinopolo, [[Johano Krizostomo]], venis en konflikto kontraŭ la imperiestrino [[Elia Eŭdoksio]], edzino de la imperiestro [[Flavio Arkadio]], kaj estis ekzilita en la [[20-a de junio]] [[404]]. Dum la tumultoj produktitaj post tiu okazaĵo, la preĝejo estis bruligita kaj detruita grandparte,<ref name=ja472/> kaj en la aktualo estas konservata nenio el tiu unua konstruaĵo. ==== Dua preĝejo ==== [[Dosiero:Istanbul.Hagia Sophia009.jpg|maldekstre|eta|Restaĵoj de la baziliko, kies konstruado estis ordonita de la imperiestro [[Teodozio la 2-a]], en kiu oni montras la [[Agnus Dei|Diŝafon]].]] La imperiestro [[Teodozio la 2-a]] ordonis la konstruadon de dua preĝejo, kiu estis inaŭgurita en la [[10-a de oktobro]] [[415]]. Tiu baziliko, ankoraŭ kun ligna tegmento, estis konstruita de la arkitekto Rufinus. Tamen, dum la [[Ribelo Nika]] okazis [[incendio]] kiu bruligis kaj detruis tiun duan konstruaĵon, inter la 13a kaj la 14a de januaro 532. Ankoraŭ restas kelkaj blokoj el [[marmoro]] de tiu dua preĝejo. Inter ili kelkaj [[Reliefo (arto)|reliefoj]] kiuj montras dekdu [[ŝafo]]jn, kiuj reprezentas la [[dekdu apostolo]]jn, kiuj origine formis parton de monumenta [[Pordego|enirpordego]]. En la aktualo tiuj blokoj troviĝas sur arkeologiejo apud la enirejo de la [[muzeo]]. La pecoj estis malkovritaj de A. M. Schneider en 1935, sub la okcidenta korto, sed poste la elfosado estis haltigita pro timo al damaĝo kontraŭ la stabileco de la aktuala konstruaĵo. ==== Tria preĝejo (aktuala konstruaĵo) ==== En la [[23-a de februaro]] [[532]], la imperiestro [[Justiniano la 1-a]] decidis konstrui trian bazilikon komplete diferencan, pli granda kaj pli majesta ol iliaj antaŭaĵoj. Justiniano elektis la fizikiston [[Isidoro de Mileto]] kaj la [[matematikisto]]n [[Antemio de Tralles]] kiel [[arkitekto]]j, kvankam Antemio mortis dum la unua jaro de la entrepreno. [[Dosiero:38-manasses-chronicle.jpg|eta|La konstruado de Sankta Sofia, dum la regado de la imperiestro Justiniano, miniaturo 38a de la Kroniko de Konstanteno Manases, de la [[14-a jarcento]].]] La bizanca [[historiisto]] [[Prokopio el Cezareo]] priskribis la konstruadon de la templo en sia verko ''Pri konstruaĵoj'' —en [[latina]]: ''De aedificiis''; en [[greka]]: ''Peri ktismatōn''—. Oni uzis pli ol dek mil personoj por la konstruado, kaj la imperiestro alportigis materialon devenan el la tuta imperio, kiel la [[helenisma arto|helenismaj kolonoj]] de la [[Templo de Artemiso]] en [[Efezo]], grandaj ŝtonoj de la [[ŝtonminejo]]j de [[porfiro]] de [[Egipto]], verda marmoro de [[Tesalio]], nigra marmoro de la regiono de [[Bosporo]] kaj flavaj ŝtonoj de [[Sirio]]. Tiu nova preĝejo estis konsiderata de la tiutempuloj kiel granda verko de arkitekturo. La imperiestro, kun la patriarko Eŭtikio, inaŭguris solene la novan bazilikon en la [[27-a de decembro]] [[537]]. La mozaikoj de la interno de la preĝejo estis finkompletigitaj dum la regado de la imperiestro Justino la 2-a (565-578). Sankta Sofia estis la sidejo de la [[Patriarko de Konstantinopolo]] kaj la ĉefa scenejo de la bizancaj imperiaj ceremonioj, kiel [[Kronado|kronigoj]]. La baziliko ankaŭ havigis [[azilo]]n al krimuloj kaj fuĝintoj. [[Dosiero:Hagia Sophia Imperial Gate mosaic 2.jpg|250px|eta|maldekstre|Mozaiko de la ''Pordego de la Imperiestro''.]] [[Dosiero:İstanbul - Ayasofya, İmparator Kapısından giriş v1 - Mart 2013.webm|eta|250px|Enirejo al la ĉefa halo tra la pordego nomita ''Pordego de la Imperiestro'', ĉar ĝi estis uzita nur fare de la imperiestro, kiu estas unu de la naŭ pordegoj kiuj havigas vojon el la interna [[nartekso]] al la ĉefa navo (ĉefa halo) (marto 2013).]] [[Dosiero:Henricus Dandolo grób RB1.jpg|eta|Skribaĵo de la tomboŝtono en Sankta Sofia de la Dogo de [[Venecio]] Enrico Dandolo, dum la invafo fare de italoj.]] La tertremoj de aŭgusto [[553]] kaj de la [[14-a de decembro]] [[557]] okazigis fendojn en la ĉefa kupolo kaj en la orienta duonkupolo. La ĉefa kupolo falis komplete dum posta tertremo en la [[7-a de majo]] [[558]],<ref>Janin (1953), p. 41.</ref> kiu same detruis la [[ambono]]n, la [[altaro]]n kaj la [[ciborio]]n. La akcidento okazis ĉefe pro la troa pezoŝarĝo de la kupolo kaj al la enorma premo horizontala kiu venis al la [[subtenilo]]j, ĉar la desegno estis tro ebena. Tio okazigis la disformigo de la [[piliero]]j kiuj subtenis la kupolon. La imperiestro ordonis tujan [[restaŭrado]]n, kio estis komisiita al Isidoro la Juna, nevo de [[Isidoro de Mileto]], kiu uzis materialojn pli malpezajn kaj plialtigis la kupolon,<ref name=mw86>Müller-Wiener (1977), p. 86.</ref> kaj tiel la konstruaĵo venis al sia aktuala interna [[alto]] de 55,6 [[metro]]j.<ref>[https://www.emporis.com/buildings/107563/haghia-sophia-istanbul-turkey «Haghia Sophia»] (en angla). Emporis. Konsultita la 30an de junio 2011.</ref> Aliflanke, Isidoro ŝanĝis ankaŭ la tipon de [[volbo]], starigante [[Kruconervura volbo|nervurhavan kupolon]] kun [[pendentivo]]j, kies [[diametro]] estis inter 32,7 kaj 33,5 metroj.<ref name=mw86/> Tiu rekonstruado, kiu havigis al la preĝejo ties aktualan formon karakteran de la [[6-a jarcento]], estis finkompletigita en la jaro [[562]]. La bizanca poeto [[Paŭlo Silentemra]] komponis eposan poemon, konatan kiel ''Ekfrasis'', por la dediĉigo de la baziliko prezidita de la patriarko Eŭtikio en la [[23-a de decembro]] [[562]]. En [[726]], la imperiestro [[Leono la 3a (Bizanco)|Leono la 3a]] publikigis serion de [[edikto]]j kontraŭ la adorado de bildoj kaj ordonis al la armeo detrui ĉiujn [[Ikono (religio)|ikonojn]] — kio malfermis la periodon de la [[bizanca ikonoklazio]] (730-787). En tiu epoko, ĉiuj religiaj bildoj kaj statuoj estis retiritaj for de la preĝejo Hagia Sofia. Post mallonga senkonflikta epoko dum la regado de la imperiestrino [[Irene de Ateno|Irene]] (797-802), la ikonoklastoj reaperis. La imperiestro [[Teofilo (imperiestro)|Teofilo]] (829-842), forte influita de la [[islama arto]], malpermesis la religiajn bildojn kaj instalis dufolian pordegon el [[bronzo]] kun sia [[monogramo]] en la suda enirejo de la preĝejo. La baziliko denove suferis damaĝojn: unu pro granda incendio en [[859]], kaj denove pro tertremo en la [[8-a de januaro]] [[869]], kiu faligis duonkupolon. La imperiestro [[Bazilo la 1-a]] ordonis la [[Riparado|riparojn]]. Post unu jarcento, nome en la [[25-a de oktobro]] [[989]], nova granda tertremo ruinigis la kupolon, kaj estis la imperiestro [[Bazilo la 2-a]] kiu komisiis la riparadon al la armena arkitekto [[Tiridato la arkitekto|Tiridato]], kreinto de la grandaj preĝejoj de [[Katedralo de Anio|Ani]] kaj [[Katedralo de Arkino|Arkino]].<ref>Maranci, Christina (septembro 203). [https://www.jstor.org/stable/3592516?origin=JSTOR-pdf&seq=1 «The Architect Trdat: Building Practices and Cross-Cultural Exchange in Byzantium and Armenia».] Journal of the Society of Architectural Historians (en angla) (Society of Architectural Historians) 62 (3): 294-305. Konsultita la 30an de junio 2011.</ref> Ties ĉefaj riparoj tuŝis la okcidentan [[Arko (arkitekturo)|arkon]] kaj parton de la kupolo. La grando de la damaĝoj postulis ses jarojn de riparado kaj rekonstruado, ĝis la preĝejo estis remalfermita en la [[13-a de majo]] [[994]]. En sia libro ''De caerimoniis aulae Byzantinae'', la imperiestro [[Konstantino la 7-a (Bizancio)|Konstantino la 7-a]] (913 ĝis 919) verkis detalan rakonton de la ceremonioj kiuj estis okazigitaj fare de la imperiestro kaj de la patriarko en la preĝejo Hagia Sofia. [[Dosiero:Christ Pantocrator Deesis mosaic Hagia Sophia.jpg|maldekstre|eta|Tiu estas [[mozaiko]] konsiderata unu de la plej belaj de la [[bizanca arto]]; temas pri reprezento de [[Kristo]] [[Kristo Pantokratoro|Pantokratoro]] (Χριστός Παντοκράτωρ) kaj apartenas al la mozaiko de la "Deesis". Ĉirkaŭ [[1280]].]] Post la konkero de Konstantinopolo dum la [[Kvara krucmilito]] la preĝejo estis rabita kaj profanita de la kristanaj latinoj. La afero estis priskribita de la bizanca historiisto [[Nicetas Ĥoniates]]. Multaj relikvoj de la preĝejo —kiel supozitaj ŝtono de la [[tombo de Jesuo]], resto de la lakto de la [[Maria (patrino de Jesuo)|Virgulino Maria]], de la morto-tuko de Jesuo kaj ostoj de diversaj sanktuloj— estis senditaj al la preĝejoj de okcidento, kaj aktuale estas en diversaj religiaj muzeoj. Dum la [[Latina imperio|latina okupacio de Konstantinopolo]] (1204-1261) la preĝejo estis konvertita en katolika katedralo. En tiu estis kronita imperiestro [[Baldueno la 1-a (Konstantinopolo)|Baldueno la 1-a de Konstantinopolo]], en ceremonio kiu sekvis detale la bizancajn praktikojn, nome en la [[16-a de majo]] [[1204]]. === Moskeo en islama epoko === [[Dosiero:Hagia Sophia Bell.jpg|eta|254x|La sonorilo de Hagia Sofia ekspoziciita en la Muzeo de Esliha (armiloj). (Fratoj Abdullah, 1880-1893).]] En 1453 la sultano Mehmed [[Sieĝo de Konstantinopolo|sieĝis Konstantinopolon]], grandparte pro deziro konverti la urbon al [[Islamo]].<ref name="Ali_Spencer">Ali, Daniel kaj Spencer, Robert. ''Inside Islam''. West Chester: Ascension Press, 2003, pp. 108–110, 112–118.</ref> La sultano promesis al siaj soldatoj tri tagojn de militrabado senlima antaŭ reklami la enhavon de la urbo por si mem.<ref name="Runciman_1">Runciman, Steven (1965). The Fall of Constantinople, 1453. Cambridge: Cambridge University Press. p. 145. ISBN 0-5213-9832-0.</ref><ref name="Nicol_a_1">Nicol, Donald M. ''The End of the Byzantine Empire''. London: Edward Arnold Publishers, 1979, p. 88.</ref> Ankaŭ la preĝejo Hagia Sofia suferis rabadon, fakte estis la fokuso de la invadantoj, kiuj pensis, ke ĝi enhavas la plej gravajn [[trezoro]]jn de la urbo.<ref name="Nicol_a_2">Nicol. ''The End of the Byzantine Empire'', p. 90.</ref> Tuj post la defendoj de la urbo estis detruitaj, la rabistoj direktis sin al la preĝejo kaj faligis ties pordegojn.<ref name="Runciman_2">Runciman. ''The Fall of Constantinople'', p. 147.</ref> Dum la sieĝo, en la preĝejo estis celebrata kaj la [[sankta liturgio]] kaj la [[liturgio de la horoj]], kaj la templo iĝis rifuĝejo por multaj civitanoj malkapablaj kontribui al la urbodefendo.<ref name="Runciman_3">Runciman. ''The Fall of Constantinople'', pp. 133-134.</ref><ref name="Nicol_b_1">Nicol, Donald M. ''The Last Centuries of Byzantium 1261–1453''. Cambridge: Cambridge University Press, 1972, p. 389.</ref> Kaptitaj en la preĝejo, kaj kredantoj kaj rifuĝantoj iĝis parto de la [[militakiro]] dispartigita inter la invadantoj. La konstruaĵo mem estis [[Profana|profanita]] kaj rabita, kaj la kaptitoj estis sklavigitaj aŭ murditaj;<ref name="Nicol_a_2"/> la maljunuloj kaj malsanuloj estis murditaj, kaj la cetero katenitaj.<ref name="Runciman_2"/> La pastroj plue celebris la kristanajn ritojn ĝis ili mem estis arestitaj fare de la invadantoj.<ref name="Runciman_2"/> Kiam la sultano eniris en la preĝejo kun siaj korteganoj, li insistis ke Hagia Sofia devis esti transformita en moskeo, post kio unu de la [[ulemo]]j supreniris al la [[predikejo]] kaj ekdeklamis la [[ŝahado]]n, nome [[kredodeklaro]].<ref name="Runciman_5">Runciman. ''The Fall of Constantinople'', p. 149.</ref><ref name=mw91>Müller-Wiener (1977), p. 91.</ref> [[Dosiero:Ayas1.jpg|eta|maldekstre|''"Ajasofja Camii"'' (Moskeo de Ajasofja) en otomana epoko.]] Tuj post la konkero de Konstantinopolo en 1453, Mehmet la 2-a konvertis Hagia Sofia en la moskeo Ajasofja.<ref name=mw91/><ref name=ja475>Janin (1953), p. 475.</ref><ref name=mb288>Mamboury (1953), p. 288.</ref> Laŭ tio priskribita de kelkaj okcidentdevenaj vizitantoj (kiel la nobelulo [[Kordovo (Hispanio)|kordova]] [[Pedro Tafur]]<ref>Tafur, Pero (1926). Travels and Adventures, 1435–1439. Trans. M. Letts. London: G. Routledge. pp. 138-148.</ref> kaj la [[Florenco|florenca]] [[Kristoforo Buondelmonti]]),<ref>G. Gerola, “Le vedute di Costantinopoli di Cristoforo Buondemonti,” SBN 3 (1931): 247-79.</ref> la preĝejo estis en [[Ruino|ruina]] stato, kun kelkaj pordegoj forigitaj; la [[sultano]] [[Mehmedo la 2-a]] ordonis la purigon de la preĝejo kaj ties konverton. Li ĉeestis en la unua [[vendreda preĝo]] en la moskeo la 1an de junio 1453.<ref name=mb288>Mamboury (1953), p. 288.</ref> Hagia Sofia estis konvertita en la unua imperia moskeo de Istanbulo.<ref name=ne13>Necipoĝlu (2005), pg. 13</ref> Kiel [[Doto|dotaĵo]] ([[Ŭakfo]]) oni atribuis al la moskeo la majoritaton de la ĉirkaŭaj domoj kaj la zono de la estonta [[Palaco Topkapi]].<ref name=mw91/> Krome, per la imperiaj leteroj de 1520/926H kaj 1547/954H oni aldonis al tio antaŭe menciita [[vendejo]]jn kaj partojn de la [[Granda Bazaro]] kaj de aliaj [[bazaro]]j.<ref name=mw91/> Antaŭ 1481 oni starigis malgrandan [[minareto]]n en la sudokcidenta angulo de la konstruaĵo, sur la turo kun [[ŝtuparo]].<ref name=mw91/> Poste, la venonta sultano, [[Bajezido la 2-a]] (1481-1512), konstruigis alian minareton en la nordorienta angulo.<ref name=mw91/> Unu el ili detruiĝis pro la [[tertremo]] de 1509,<ref name=mw91/> kaj meze de la 16-a jarcento estis anstataŭgita per du minaretoj [[Diametro|diametre]] malaj konstruitaj sur la anguloj orienta kaj okcidenta.<ref name=mw91/> [[Dosiero:Haga Sofia RB5.jpg|eta|La ''[[mihrabo]]''.]] En la 16-a jarcento la sultano [[Sulejmano la 1-a]] (1520-1566) kunportis du [[Koloso|kolosajn]] [[kandelabro]]jn el la konkero de [[Hungario]], kiuj estis metitaj ambaŭflanke de la [[mihrabo]]. Dum la regado de [[Selimo la 2-a]] (1566-1577), la konstruaĵo ekmontris signojn de elĉerpiĝo kaj ĝi estis tre plifortigita per la aldono de eksteraj [[abutmento]], fare de la granda arkitekto otomana [[Mimar Sinan]], konsiderata unu de la unuaj inĝenieroj kiuj inkludis kontraŭsismajn plifortigilojn.<ref name="earthquake">Mungan, I. (2004). [https://books.google.be/books?hl=nl&lr=&id=6j5nuvAd44QC&oi=fnd&pg=PA383&dq=Sinan+earthquake+%22Hagia+Sophia%22&ots=HFASNZ8r-P&sig=zS-hO7E6RtwfhN55LGn6ulpRIE0#v=onepage&q=Sinan%20earthquake%20%22Hagia%20Sophia%22&f=false Hagia Sophia and Mimar Sinan.] Mungan & Wittek (eld); Taylor & Francis Group, London. pp. 383-384. ISBN 90 5809 642 4.</ref> Krom plifortigi la historian bizancan strukturon, Sinan konstruis la du grandajn kromajn minaretojn sur la okcidenta pinto de la konstruaĵo, la origina ĉefa sidloko de la sultano, kaj la "Turbe" ([[maŭzoleo]]) de [[Selimo la 2-a|Selim la 2-a]] en la sudoriento de la konstruaĵo en 1576-7/984 H.<ref name=mw91/> Krome, [[Lunarko (simbolo)|lunarko]] el [[oro]] estis muntita sur la supera parto de la kupolo,<ref name=mw91/> dum oni kreis ripozejon de 35 ''[[arŝino]]j'' (ĉirkaŭ 24 metroj) de [[larĝo]], ĉirkaŭ la tuta konstruaĵo, por kio oni detruis ĉiujn domojn konstruitajn en la areo.<ref name=mw91/> Poste lia ''Turbe'' enhavis ankaŭ 43 tombojn de la otomanaj princoj.<ref name=mw91/> En 1594/1004H, ''Mimar'' (arkitekto de la kortego) [[Davud Aĝa]] konstruis la ''Turbe'' de [[Murad la 3-a]] (1574-1595), en kiu la sultano kaj lia [[Favorito|favoritino]], Safiĝe Sultano, estis entombigitaj poste.<ref name=mw91/> La [[Oklatero|oklatera]] maŭzoleo de lia filo [[Mehmed la 3-a]] (1595-1603) kaj lia favoritino estis konstruita apude en 1608/1017 H fare de la reĝa arkitekto [[Dalgiç Mehmet Aĝa]].<ref name=mw93>Müller-Wiener (1977), p. 93.</ref> Lia filo [[Mustafa la 1-a]] (1617-1618; 1622-1623) konvertis la [[baptejo]]n en sia ''Turbe''.<ref name=mw93/> [[Dosiero:Fountain Hagia Sophia 2007 002.jpg|eta|maldekstre|Fontano (''Şadırvan'') por ritaro de purigo.]] Pli ĵuse oni aldonis novajn elementojn, kiel la ''[[minbaro]]'' (speco de predikejo) dekorita per marmoroj, kaj [[logio]] por la [[muezino]]. La sultano [[Murad la 3-a]] ([[1574]]-[[1595]]) metis ambaŭflanke de la [[navo]] du [[Helenismo|helenismajn]] [[urno]]jn el [[alabastro]], alportitaj el [[Pergamo]]. La sultano [[Mahmud la 1-a]] ordonis la restaŭradon de la konstruaĵo en [[1739]] kaj aldonis [[madraso]]n (nome [[Korano|korana]] lernejo, aktuale [[biblioteko]] de la muzeo), [[kuirejo]]n por havigi [[supo]]n al [[Malriĉeco|malriĉuloj]], bibliotekon kaj, en [[1740]], [[fontano]] de [[Rito|ritaraj]] [[ablucio]]j [https://en.wikipedia.org/wiki/Ritual_purification] ''(Şadirvan)'', transformante tiel la konstruaĵon en ''külliye'', tio estas, ampleksa socia komplekso. En tiu epoko oni konstruis novan koridoron por la sultano kaj novan ''mihrab''-on. [[Dosiero:Aya Sofia, Constantinople (BM 1889,0603.120).jpg|eta|Interno de Hagia Sofia (1852).]] La plej bone konata de la restaŭroj de Hagia Sofia estis tiuj kiun oni faris inter [[1847]] kaj [[1849]] komisiita de la sultano [[Abd-ul-Meĝid|Abdulmeĝid]], farita de pli ol 800 laboristoj estritaj de du arkitektoj ital-svisaj, nome la fratoj [[Gaspare Fossati|Gaspare]] kaj [[Giuseppe Fossati]]. La laboroj konsistis en la plifirmigo de la kupolo kaj de la volboj, la rekuperado de la kolonoj kaj la reviziado de la interna kaj ekstera dekorado. Oni purigis la mozaikojn de la koridoro. La malnovaj [[lampo]]j estis anstataŭitaj de aliaj novaj, pli taŭge alireblaj. La fratoj Fossati aldonis ''[[minbaro]]n'' kaj oni apudigis al la kvar centraj pilieroj [[panelo]]jn de 7,5 metroj de diametro, kun la nomoj de [[Alaho]], de la profeto de Islamo [[Mahomedo]] kaj de la kvar unuaj kalifoj [[Abu Bakr As-Siddik|Abu Bakr]], [[Omar ibn al-Ĥatab|Umar]], [[Otman ibn Afan|Utman]] kaj [[Ali ibn Abi Talib|Ali]], same kiel la du nepojn de Mahometo: [[Hasan ibn Ali|Hasan]] kaj [[Ĥusejn ibn Ali|Ĥusejn]], fare de la [[kaligrafio|kaligrafiisto]] [[Kazasker Mustafa Izzet Efendi]] ([[1801]]-[[1877]])<ref>Neil Wilson (1995). Berlitz Pub, eld. Discover Turkey (en angla). p. 90.</ref>. En [[1850]], la fratoj Fossati konstruis novan koridoron por la sultano en novbizanca stilo, unuigita al la reĝa [[pavilono]] malantaŭ la moskeo. Ekster la konstruaĵo oni konstruis novan konstruaĵon por la gardisto de la tempo kaj novan madrason. Oni modifis la minaretojn por egaligi siajn altojn. Post la fino de la restaŭrado, oni remalfermis la moskeon per [[Solenaĵo (eklezio)|solenaj]] ceremonioj en la 13a de julio 1849. === Muzeo === En 1931, dum la regotempo de [[Mustafa Kemal Atatürk]], la moskeo estis fermita al la publiko, kaj estis remalfermita denove en 1935, sed tiam kiel muzeo. Kvankam ekde tiam kaj ĝis 2020 la uzado de la komplekso kiel kultejo (ĉu moskeo aŭ preĝejo) estis strikte malpermesita,<ref>[https://web.archive.org/web/20120124014309/http://www.istanbul.gov.tr/Default.aspx?pid=343 «Ýstanbul Tanýtýmý – Ayasofya Müzesi».] Istanbul.gov.tr. Arkivita el la originalo en la 24a de januaro 2012. Konsultita la 4an de decembro 2011.</ref> en 2006 la turka registaro permesis la atribuon de malgranda ejo en la komplekso de la templo por estis uzata kiel preĝejo kaj por islamanoj kaj por kristanoj. Ekde 2013, la [[muezino]] kantas la alvokon al la preĝado dufoje tage vespere el la minaretoj de Hagia Sofia.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://timeturk.com/m/haber.asp?id=585327|titolo=Ayasofya'da ezan okunuyor, duydunuz mu?|alirdato=16a de julio 2013|eldoninto=Timeturk|arkivurl=https://web.archive.org/web/20141227231025/http://timeturk.com/m/haber.asp?id=585327|arkivdato=2014-12-27}}</ref> [[Dosiero:Santa Sofía.jpg|maldekstre|eta|Sankta Sofia el la Turo Galata.]] Ekde ties konverto en muzeo, estis petoj por rekonverti Hagia Sofia kaj en kristana preĝejo kaj en islama moskeo. En 2007, la grek-usona politikisto [[Chris Spirou]] kreis internacian organizon nome ''Free Agia Sophia Council'' kiu defendas la intencon restaŭrai la konstruaĵon al sia origina funkcio kiel kristana preĝejo.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://grhomeboy.wordpress.com/2007/06/16/group-unveils-initiative-on-hagia-sophia/|titolo=Group unveils initiative on Hagia Sophia|verko=HomeboyMediaNews}}</ref> Aliflanke, la 13an de majo 2017, granda grupo de personoj organizita per la ''Asocio de Junuloj de Anatolio'' (AGD) kunvenis antaŭ Hagia Sofia kaj preĝis la matenan preĝon kun alvoko al la rekonverto de la muzeo en moskeo.<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.hurriyetdailynews.com/muslim-group-prays-in-front-of-hagia-sophia-to-demand-re-conversion-into-mosque.aspx?pageID=238&nID=113064&NewsCatID=341|titolo=Muslim group prays in front of Hagia Sophia to demand re-conversion into mosque|eldoninto=[[Hürriyet]]}}</ref> La 21a de junio 2017, la Prezidenteco de Religiaj Aferoj (Dijanet) organizis specialan programon, kiu inkludis la deklamadon de la [[Korano]] kaj preĝojn en Hagia Sofia, por rememorigi la [[Lajlat al-Kadr]]; la televida programo estis transmisita rekte fare de la ŝtata kanalo [[Türkiye Radyo Televizyon Kurumu|TRT]].<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-rejects-greek-criticism-of-hagia-sophia-prayers.aspx?pageID=238&nID=114671&NewsCatID=341|titolo=Turkey rejects Greek criticism of Hagia Sophia prayers|eldoninto=[[Hürriyet]]}}</ref> La 1an de julio 2016, la islamaj preĝoj okazis denove en Hagia Sofia por la unua fojo en 85 jaroj.<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.hurriyetdailynews.com/first-call-to-prayer-inside-istanbuls-hagia-sophia-in-85-years.aspx?pageID=238&nID=101161&NewsCatID=341|titolo=First call to prayer inside Istanbul's Hagia Sophia in 85 years|eldoninto=[[Hürriyet]]}}</ref> La 31an de marto 2018, la turka prezidanto [[Recep Tayyip Erdoğan]] deklamis la unuan verson de la Korano ([[Surao]] [[Al-Fatiha|Al-Fatiĥa]]) en Hagia Sofia, dediĉanta la preĝon al la ''animoj de ĉiuj kiuj lasis al ni tiun verkon kiel heredon, speciale al la [[Mehmed la 2-a|konkerinto de Istanbulo]]'', plifortigante la politikan movadon por fari de Hagia Sofia moskeon denove, kio nuligus la decidon de Atatürk dediĉi ĝin al nereligia muzeo.<ref>[http://www.hurriyetdailynews.com/turkish-president-erdogan-recites-islamic-prayer-at-the-hagia-sophia-129594 Turkish President Erdoğan recites Islamic prayer at the Hagia Sophia]</ref> [[Dosiero:President Trump at the G20 (48144080071) (cropped).jpg|eta|Erdoğan kun la usona prezidento [[Donald Trump]] en junio 2019.]] En marto 2019, Erdoğan anoncis, ke li ŝanĝos la statuson de Hagia Sofia de muzeo al moskeo,<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.hurriyetdailynews.com/hagia-sophias-status-to-be-changed-to-mosque-erdogan-142230|titolo=Hagia Sophia's status to be changed to mosque: Erdoğan|eldoninto=[[Hürriyet]]}}</ref> kaj aldonis, ke estis ''"granda eraro"'' konverti ĝin en muzeo.<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=https://www.euronews.com/2019/03/28/hagia-sophia-controversy-as-erdogan-says-museum-and-former-cathedral-will-become-a-mosque|titolo=Hagia Sophia: Controversy as Erdogan says museum and former cathedral will become a mosque|eldoninto=euronews}}</ref> En la 29a de majo 2020, la registaro de Turkio celebris la 567an jariĝon de la otomana konkero de Istanbulo per islama preĝejo en Hagia Sofia. Dum la okazaĵo oni legis fragmentojn de la Korano. [[Grekio]] kondamnis tiun preĝadon, dum Turkio reage akuzis Grekion je faro de ''neutilaj kaj senefikaj deklaroj''. En junio, la estro de la Servo de Religiaj Aferoj de Turkio (nome Dijanet) diris, ke ''ni estus tre kontentaj malfermi Hagian Sofian por la adorado" kaj se tio okazas "ni havigos niajn religiajn servojn kiel ni faras en ĉiuj niaj moskeoj''.<ref>[https://www.hurriyetdailynews.com/turkey-refutes-greece-on-quran-session-in-hagia-sophia-155209 Turkey refutes Greece on Quran session in Hagia Sophia]</ref> === Rekonverto en moskeo (2020) === [[Dosiero:Apse_mosaic_Hagia_Sophia_Virgin_and_Child.jpg|maldekstre|eta|Bizanca mozaiko kiu reprezentas la [[Dipatrino kun Infano|Virgulinon Marian kun la infano Jesuo]] de la [[9a jarcento]] kiu estas en la absido de la templo. Ekde ties rekonverto en moskeo en julio 2020, tiu mozaiko estas kaŝita per kurtenoj dum la islama preĝado, kaj malkaŝita dum la vizitoj de la turistoj.]] En la 10a de julio 2020, la Ŝtata Konsilantaro aprobis la decidon de la Ministraro transformi la preĝejon Hagia Sofia denove en moskeo.<ref>[https://www.elconfidencial.com/mundo/2020-07-10/justicia-turca-aprueba-reconversion-de-santa-sofia-en-mezquita_2676432/ Iglesia, mezquita, museo y mezquita otra vez: Turquía decreta reconvertir Santa Sofía]</ref> Kaj spite la laikajn kaj tutmondajn kritikojn, Erdogan subskribis dekreton kiu nuligas la staton de muzeo de Hagia Sofia por ties konverto en moskeo. La alvoko al la preĝo estis transmitita ekde la minaretoj iom post la anonco de la ŝanĝo kaj retransmitita de la ĉefaj retoj de turkaj novaĵoj. La kanaloj de [[sociaj retoj]] de la Muzeo Hagia Sofia estis retiritaj samtage, kaj Erdoğan anoncis en [[gazetarkonferenco]] ke la preĝoj okazos tie el la 24a de julio.<ref name="bbc.com">[https://www.bbc.com/news/world-europe-53366307 Hagia Sophia: Turkey turns iconic Istanbul museum into mosque]</ref> prezidenta [[proparolanto]] diris, ke ĝi iĝos funkcianta moskeo, malferma al ajno simila al la [[Baziliko de la Sankta Koro (Parizo)|Baziliko de la Sankta Koro]] kaj la [[Katedralo Nia Sinjorino de Parizo|Katedralo Nia Sinjorino]] de [[Parizo]]. La proparolanto diris ankaŭ ke la ŝanĝo ne tuŝos la staton de Hagia Sofia kiel loko de [[Tutmonda Heredo de Unesko]], kaj ke la kristanaj ikonoj ene de tiu plurestos protektitaj.<ref>[https://www.nytimes.com/2020/07/10/world/europe/hagia-sophia-erdogan.html Erdogan Signs Decree Allowing Hagia Sophia to Be Used as a Mosque Again]</ref> [[Grekio]] denuncis la konverton kaj konsideris ĝin malobeon de la titolo de Tutmonda Heredo de la Unesko.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.prensa-latina.cu/index.php?o=rn&id=376444&SEO=basilica-de-santa-sofia-aviva-tensiones-entre-turquia-y-grecia |titolo=Basílica de Santa Sofía aviva tensiones entre Turquía y Grecia |alirdato=2020-08-10 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200726120349/https://www.prensa-latina.cu/index.php?o=rn&id=376444&SEO=basilica-de-santa-sofia-aviva-tensiones-entre-turquia-y-grecia |arkivdato=2020-07-26 }}</ref> La Patriarko [[Cirilo la 1-a]], estro de la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] denuncis la konverton de la konstruaĵo en moskeo kiel ''"minaco por la tuta kristana civilizacio"''.<ref name="aljazeera.com">[https://www.aljazeera.com/news/2020/07/world-reacts-turkey-reconverting-hagia-sophia-mosque-200710135637861.html World reacts to Turkey reconverting Hagia Sophia into a mosque]</ref> Morgan Ortagus, proparolanto de la Departemento de Ŝtato de [[Usono]], asertis, ke ''"ni estas seniluziigitaj per la decido de la turka registaro ŝanĝi la staton de Hagia Sofia"''.<ref name="aljazeera.com"/> En la 10a de julio 2020, la Ŝtato Konsilantaro de Turkio aprobis decidon kiu dekretas, ke Hagia Sofia estu uzata nur kiel moskeo kaj ne ''"por ajna alia celo"''.<ref>[https://www.telegraph.co.uk/politics/2020/07/10/making-hagia-sophia-mosque-political-slap-face-west/ Making the Hagia Sophia a mosque is a political slap in the face for the West]</ref> Sekve [[Unesko]] anoncis, ke ''"li bedaŭras profunde"'' la konverton, ''"realigita sen antaŭa debato"'', kaj petis al Turkio, ke ''"ĝi malfermu tujan dialogon"'', deklarante, ke la manko de negocado estas ''"bedaŭrinda"''.<ref>[https://en.unesco.org/news/unesco-statement-hagia-sophia-istanbul UNESCO statement on Hagia Sophia, Istanbul]</ref> [[Orhan Pamuk]], fama turka romanisto, denuncis publike la registaran decidon.<ref name="bbc.com"/> Siaflanke la [[Papo Francisko]] asertis esti ''"tre dolorigita"'' pro la rekonverto de Hagia Sofia en moskeo.<ref>[https://www.lavanguardia.com/internacional/20200712/482263271382/papa-francisco-dolido-conversion-mezquita-santa-sofia.html El papa Francisco, “muy dolido” por la conversión en mezquita de Santa Sofía]</ref> Turkaj fontoj diris, ke la kristanaj ikonoj kaj mozaikoj de la konstruaĵo estos konservitaj, sed ili estos kaŝitaj per teknologio de lumo, [[kurteno]]j kaj [[tapiŝo]]j dum la [[Islama preĝo|islamaj preĝoj]].<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.almasdarnews.com/article/christian-icons-in-the-hagia-sophia-will-be-covered-using-optical-technology-hurriyet/ |titolo=Christian icons in the Hagia Sophia will be covered using optical technology: Hurriyet |alirdato=2020-08-10 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200813113606/https://www.almasdarnews.com/article/christian-icons-in-the-hagia-sophia-will-be-covered-using-optical-technology-hurriyet/ |arkivdato=2020-08-13 }}</ref> Ibrahim Kalin, proparolanto de la registaro de Erdogan asertis, ke la mozaikoj de la [[Dipatrino kun Infano|Virgulino Maria kun la infano Jesuo]] kaj de la [[Ĉefanĝelo Gabrielo]] kiuj troviĝas en la [[absido]] de la templo kaj kiuj hazarde estas orientitaj al la [[Mekko]], estos kaŝitaj dum la islamaj preĝoj. Li asertis ankaŭ, ke la aliaj mozaikoj de Jesuo kaj aliaj bibliaj figuroj elstaraj ne estos kaŝitaj ĉar ili ne estas en direkto al [[Mekko]]. Post la preĝado, la komplekso estos remalfermita al la publiko kaj la mozaikoj estos malkaŝitaj. Finfine, la 24an de julio 2020, la templo estis malfermita al la publiko kiel moskeo per [[vendreda preĝo]] en ĉeesto de la prezidanto [[Recep Tayyip Erdogan]] kaj aliaj islamaj estroj de najbaraj landoj.<ref>[https://www.lavanguardia.com/internacional/20200724/482480346370/santa-sofia-mezquita-rezo-musulman-erdogan-estambul.html Santa Sofía extiende la alfombra al primer rezo musulmán de Erdogan]</ref> Granda tapiŝo [[Turkisa|turkisblua]] elektita de Erdogan mem estis metita sur la [[planko]] de la templo kaj la kristanaj mozaikoj estis kaŝitaj per kurtenoj dum la preĝado.<ref>[https://www.heraldo.es/noticias/internacional/2020/07/24/turismo-santa-sofia-estambul-abre-este-viernes-sus-puertas-como-mezquita-para-el-rezo-de-los-musulmanes-1387726.html Erdogan y miles de fieles asisten al primer rezo musulmán en Santa Sofía tras su reapertura como mezquita]</ref> == Arkitekturo == [[Dosiero:Cupola Hagia Sophia.jpg|eta|Interna vido de la kupolo.]] Ĝiaj arkitektoj, nome [[Antemio de Tralles]] kaj [[Isidoro de Mileto]], kovris la konstruaĵon, de plano preskaŭ kvadrata, kun centra kupolo sur [[pendentivo]]j. Tiu ripozas sur kvar [[Arko (arkitekturo)|arkoj]], subtenitaj siavice per kvar pilieroj. Du duonkupoloj utilas kiel [[kontraŭforto]]j de la centra kupolo kaj ankaŭ la malfermaj muroj estas sekurigitaj per kontraŭfortoj. Ĝi posedas belajn [[bizanca arto|bizancajn]] mozaikojn. La definitiva konstruado okazis sur la antaŭa baziliko de Konstanteno inter la 532 kaj la 537, dum la regado de Justiniano, en la periodo konata kiel "Unua Orepoko". Ĝiaj arkitektoj faris senprecedencajn planojn, el konataj elementoj (bazilika plano kaj [[rotondo]]), sed kiuj kuniĝas en nova strukturo. Laŭ vortoj de Agatias, la desegnistoj (Artemio de Tralles estis matematikisto, Isidoro de Mileto arkitekto) klopodis «''apliki la [[geometrio]]n al la solida materio''». Justiniano, laŭ lia oficiala [[kronikisto]] [[Prokopio el Cezareo]], vidinta Hagian Sofian finkompletigita ekkriis: «''[[Salomono]], mi venkis vin''». Ĝia arkitekturo estas esence spaca, kvankam la ekstera efiko estis forte modifita de la otomanoj, kiuj pliriĉigis ĝin per [[minareto]]j, [[ŝtrebo]]j kaj grandaj [[kontraŭforto]]. La ideo de la konstruaĵo estis ke la granda kupolo konstruota estus subtenita pere de kvar plifortigitaj arkoj, de kontraŭforto kaj duonkupoloj kiuj devojigu la premojn. Oni intencis eviti la uzadon de la [[cemento]], uzita por ekzemplo en la [[Panteono de Agripa|Panteono]] de Romo fare de la romianoj por alia granda kupolo. La [[Timpano (arkitekturo)|timpanoj]] de la kvin ĉefaj arkoj montras la portadon de la korpo de [[Sankta Marko]] al la baziliko. La plano estas [[ortangulo]] de 77 x 71 metroj. La kupolo kun formo de duon-oranĝo, de 56,6 metroj de alto kaj 31,87 de diametro, estas apogita sen [[Tamburo (arkitekturo)|tamburo]] sur kvar [[pendentivo]]j kaj estas plifortigita per kvar dek nervuroj inter kiuj oni lasis kvar dek fenestrotruojn, kio havigas la senton, laŭ Prokopio, ke la konstruaĵo estas «pendita el la [[ĉielo]] per ora [[kolĉeno]]». La kupolo okazigis centrigon tute for el tiuj de la tiamaj bazilikoj, kaj pere de la pendentivoj kaj de la transigo de la premo al la flankaj navoj, same kiel per rafinita uzado de la [[lumo]], «''ĝi ne ŝajnas ripozi sur solida bazo''». Poste estis konstruita tute antaŭe la [[Blua Moskeo]]. == Hagia Sofia en Esperanto == En la kvina kanto de la verko de [[Abel Montagut]] nome ''[[Poemo de Utnoa]]'' okazas asembleo de la Gobanoj (eksterteranoj). Tie oni akceptas, ke oni plikuraĝigu la malfortigitan Utnoan (nome la ĉefrolulo [[Noa]]) pere de la drogo ''anoŭdo''. Inna malsupreniras kaj liveras ĝin al Noa. Je ties efiko aperas antaŭ li la poeto [[Valmikio]] kiu montras al li la enormajn atingojn de la estonta homaro, se li sukcesas savi ĝin, nome, en Azio, el [[Ĉina Murego]] al insulo [[Srilanko]]. Poste aperas la japana pentristo [[Hokusajo]] kiu siavice montras aliajn mirindaĵon el [[Azio]]. Kaj poste venas la vico de [[Fidiaso]], kiu montras mirindaĵojn el suda kaj centra [[Eŭropo]] kaj la venonta ĉiĉerono estas [[Maria Sklodovska]], kiu montros al Utnoa la mirindaĵojn de centra kaj orienta [[Eŭropo]]. Jen kiel ŝi prezentas [[Istanbulo]]n kun ĉefa intereso al Hagia Sofia: {{Citaĵo|:Al [[Istambulo]] venas la vojaĝantoj alaŭde, :miksejo de popoloj kaj verkoj bunte surprizaj, :el kiuj, luksorname, elstaras [[Sankta Sofia]].<ref>[[Abel Montagut]], ''[[Poemo de Utnoa]]''. Pro Esperanto. Vieno, 1993. ISBN 3-85182-007-X. 225 p., p. 121.</ref>}} == Vidu ankaŭ == * [[Bizanca arto]] * [[Bizanca arkitekturo]] * [[Otomana arkitekturo]] == Notoj == {{Referencoj|2}} {{Projektoj|Kategorio:Hagia Sofia}} * {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Santa Sofía |revizio=128355651 }} {{Havenda artikolo|Hagia Sofia}} {{Moskeoj en Turkio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Konstantinopolo]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Istanbulo]] [[Kategorio:Moskeoj en Turkio]] [[Kategorio:Eksaj katedraloj en Turkio]] [[Kategorio:Religiaj konstruaĵoj konvertitaj al moskeoj]] ebmd6hhtxxcyz7n4p95ed4fdoo6bu0o 0 136503 9418658 9337177 2026-07-02T10:06:59Z Sj1mor 12103 9418658 wikitext text/x-wiki {{TemasPri|roluloj de la grek-romia mitologio|[[Pallas]]}} [[Dosiero:Auriga - Prodromus astronomiae 1690 (5590407).jpg|eta|300px|<center>''Konstelacio [[Koĉero (konstelacio)|Koĉero]]'' ĉe ''Prodromus Astronomia'', de [[Johannes Hevelius]] ([[1690]]). Bildigo de la kaprinoforma [[titano]] Palanto.</center>]] '''Palanto''' aŭ '''Palaso''' (el la [[antikva greka lingvo|greka]] ''Πάλλας'' «svinganta lancon», [[genitivo|genitive]] ''Πάλλαντος''; {{Lang-la|Pallas}}) estas la nomo de la jenaj personoj de la [[helena mitologio|Grek]]-[[romia mitologio]]. == Palanto, la titano == Laŭ [[Heziodo]], Palanto estis [[titanoj|titano]] de la dua generacio kiu personigis saĝecon kaj estis iamaniere ligita al militarto kaj al la printempaj militkampanjoj.<ref>Daly. ''Greek and Roman'', paĝ. 109</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.theoi.com/Titan/TitanPallas.html|titolo=PALLAS: Greek Titan god of warcraft}}</ref> Li estis filo de [[Krejo]] kaj [[Eŭribia]], do frato de la astraj titanoj [[Astreo]] kaj [[Perseso]]. Palanto edziĝis al la subtera riverdiino [[Stiksa]], filino de [[Oceano (mitologio)|Oceano]] kaj [[Tetiso (titanino)|Tetisa]]. Kun ŝi li iĝis patro de [[Nika]] (venko), [[Kratoso]] (povo, forto), [[Bia (mitologio)|Bia]] (perforto) kaj [[Zelo (mitologio)|Zelo]] (rivaleco, klopodo aŭ penado), aliancanoj de la gedioj en la [[Titanomakio|militoj kontraŭ la titanoj]].<ref>Hard, [http://books.google.com/books?id=r1Y3xZWVlnIC&pg=PA49 paĝ. 49]; [[Heziodo]]. ''[[Teogonio]]'', [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Hes.+Th.+375 375-383]; [[Pseŭdo-Apolodoro]], ''[[Mitologia biblioteko]]'' [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Apollod.+1.2.2 1.2.2], [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Apollod.+1.2.4 1.2.4]. Oni konsultu ankaŭ la verkon de [[Paŭzanio (geografo)|Paŭzanio]], ''[[Priskribo de Grekio]]'' [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Paus.+8.18.1 8.18.1–2].</ref> [[Higeno (verkisto)|Higeno]] rakontas ke Palanto, kiun li nomas «la giganto», estis patro ankaŭ de [[Scilo (mitologio)#Scilo, la marmonstro|Scilo]], [[Fonteso]] (''fontoj'') kaj [[Lako]] (''lagoj'').<ref>[[Higeno (verkisto)|Higeno]]. ''[[Fabulae]]'' [http://www.theoi.com/Text/HyginusFabulae1.html Antaŭparolo].</ref> [[Dosiero:Joachim Wtewael - The Battle Between the Gods and the Titans - WGA25902.jpg|eta|250px|<center>''Batalo inter la gedioj kaj la titanoj'', pentraĵo de [[Joachim Wtewael]]. En la [[titanomakio]], Palanto estis venkita fare de [[Atena]].</center>]] La ''[[Homeraj himnoj|Homera himno al Hermeso]]'' asertas ke la luna diino [[Selena]] (laŭ la plimulto de la versioj filino de la titanoj [[Hiperiono]] kaj [[Teja]]) estis filino de ''Palanto, filo de [[Megamedo]]''. Tiu ĉi estas la nura mencio al tiu Megamedo, kaj kelkaj mitologoj konsideras ke temas pri la sama rolulo, tio estas, la titano Palanto.<ref>Hard, [http://books.google.com/books?id=r1Y3xZWVlnIC&pg=PA46 paĝ. 46]; Vergados, [http://books.google.com/books?id=qzF9UQt8NDUC&pg=PA313 paĝ. 313]; ''Himno al Hermeso'' (4), [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=HH+4+99&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0138 99–100].</ref> Aldone, [[Ovidio]] uzis la [[patronomo]]n «Pallantias» aŭ «Pallantis» kiel kromnomo de [[Aŭroro (mitologio)|Aŭrora]], la romia ekvivalento de la greka [[Eosa]] (mateniĝo) kaj fratino de Selena. Do, la elstara poeto verŝajne konsideras ilin filinoj de Palanto, aŭ almenaŭ rilatantaj al li iamaniere<ref>[[Ovidio]]. ''[[Fasti]]'', [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Ov.+Fast.+4.373 4.373] kaj ''[[Metamorfozoj]]'', [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0028%3Abook%3D9%3Acard%3D418 9.418], [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Ov.+Met.+15.191&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0029 15.191] kaj [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Ov.+Met.+15.700&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0029 700].</ref><ref>Frazer, [http://books.google.com/books?id=DjBKAAAAYAAJ&q=Pallantis+Eos+Dawn&dq=Pallantis+Eos+Dawn&hl=en&sa=X&ei=Ts19U7bgB9W0sQSv54HQBg&ved=0CDcQ6AEwAg paĝ. 292]; Keightley, [http://books.google.com/books?id=xGc1BCpdXOEC&pg=PA62 paĝ. 62]; Vergados, [http://books.google.com/books?id=qzF9UQt8NDUC&pg=PA313 paĝ. 313]; York, [http://books.google.com/books?id=bjrXAAAAMAAJ&q=Pallantis+Eos+Dawn&dq=Pallantis+Eos+Dawn&hl=en&sa=X&ei=Ts19U7bgB9W0sQSv54HQBg&ved=0CC0Q6AEwAA paĝ. 39]; Smith, [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0104%3Aalphabetic+letter%3DP%3Aentry+group%3D4%3Aentry%3Dpallantias-bio-1 s.v. ''Pallantias''].</ref> Pro tio, ke Palanto estis ankaŭ [[epiteto]] de [[Atena]], ŝi aperas en maloftaj versioj kiel plia filino lia. Tamen, la plej disvastigata versio pri la kialo de la kromnomo de tiu diino asertas ke iam la titano Palanto klopodis seksperforti ŝin, sed Atena sin defendis kaj sukcesis mortigi la atakanton. Poste li senhaŭtigis lin kaj faris per lia haŭto la faman kirason kiu karakterizis ŝin, la [[Egido]].<ref>{{citaĵo el libro |familia nomo=Martin |persona nomo=René |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj= |redaktinto= |aliaj= |titolo=Diccionario de mitología clásica |origindato= |originjaro=2004 |originmonato= |url= |formato= |alirdato= |alirjaro= |alirmonato= |eldono=[[Espasa Calpe]] |serio= |volumo= |dato= |jaro= |monato= |eldoninto= |loko= |lingvo= |isbn=84-670-1536-5 |oclc= |doi= |id= |paĝoj=440 |ĉapitro= |ĉapitrourl= |citaĵo= |ref= }}</ref> Laŭ alternativa versio, la origino de la epiteto ne estas la titano Palanto, sed [[Palasa|samnoma nimfo]], akompanantino de la diino dum junaĝo. ''[[Suido]]'' ankaŭ pritraktas la devenon de la atena epiteto, kaj sugestas eblan derivaĵon de "svingi (''pallein'') lancon".<ref>''[[Suido]]'' s.v. [http://www.stoa.org/sol-bin/search.pl?login=guest&enlogin=guest&db=REAL&field=adlerhw_gr&searchstr=pi,50 ''Παλλάς''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150924124428/http://www.stoa.org/sol-bin/search.pl?login=guest&enlogin=guest&db=REAL&field=adlerhw_gr&searchstr=pi,50 |date=2015-09-24 }}.</ref> Palanto verŝajne prezidis la [[konstelacio]]n [[Koĉero (konstelacio)|Koĉero]] kaj ĝian ĉefan stelon [[Capella]] (la ŝtormoportanta kaprino [[Aikso|Aiksa]]), kiu supreniras ĉielen kaj anoncas la komencon de la tradicia kampanja sezono en [[Antikva Grekio]]. Lia patro Krejo kaj lia frato Perseso eble prezidis la du apudajn stelarojn, [[Ŝafo (konstelacio)|Ŝafo]] (''Krejo'' en la greka) kaj [[Perseo (konstelacio)|Perseo]], respektive. Fakte, la koĉera konstelacio enhavas la du plej signifajn atributojn de la titano Palanto, unue ĉar ĝi estis prezentita kiel batalanto stiranta militĉaron, kaj due pro la kaprino Aiksa. Oni imagis Palanton kiel kaprinoforma dio (de tio la kaprineca felo kiu formis la Egidon), same kiel Krejo estis virŝafo, Perseso hundo kaj Astreo azeno aŭ ĉevalo, laŭ la popola imago. La rilato de Palanto al la steloj plifortiĝis per la atributo al li de la patrineco de Selena ([[Luno]]). La geografo [[Paŭzanio (geografo)|Paŭzanio]] rakontas ke la loĝantaro de la [[Aĥeo|aĥea]] urbo [[Pellene]] asertis ke ĝi ricevis tiun nomon honore al Palanto, kvankam la [[Argolando|argolandanoj]] postulis ke ĝi devenis el ilia loka heroo [[Peleno]].<ref>Paŭzanio. Priskribo de Grekio, [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Paus.+7.26.12 7.26.12].</ref> La ĉevalo de la titano Palanto nomiĝis [[Esono]]. == Palanto, la giganto == [[Dosiero:Athena Enkelados Louvre CA3662.jpg|eta|<center>[[Atena]] bataladas kontraŭ [[giganto (mitologio)|giganto]], sur ruĝfigura plato el [[Atiko]] (ĉ. [[-525|525 a.K.]]). [[Luvro]].</center>]] Palanto estis unu el la originaj [[giganto (mitologio)|gigantoj]], filoj de [[Geo|Gea]] (Tero) kiuj spruĉis el la sango de [[Urano (dio)|Urano]] kiam li estis kastrita fare de sia filo [[Krono (dio)|Krono]].<ref>Plia informo pri la naskiĝo de la gigantoj troviĝas en la verko de [[Heziodo]], ''[[Teogonio]]'', [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Hes.+Th.+185 185].</ref><ref>Tamen, Higeno (''[[Fabulae]]'',[http://www.theoi.com/Text/HyginusFabulae1.html Antaŭparolo]) asertas ke la patro de la gigantoj estis [[Tartaro#Tartaro, roluloj de la helena mitologio|Tartaro]].</ref> Laŭ la mitografo [[Pseŭdo-Apolodoro|Apolodoro]], dum la [[gigantomaĥio]] (kosma batalo inter la gigantoj kaj la [[olimpaj gedioj]]), Palanto estis senhaŭtita fare de Atena, kiu uzis lian haŭton kiel ŝildon.<ref>Pseŭdo-Apolodoro. ''Mitologia biblioteko'', [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc = Apollod. + 1.6.2 1.6.2].</ref> [[Johano Tzetzes]] priskribas Palanton kiel flugilhava virŝafo, kaj laŭ li Atena ankaŭ enmetis liajn flugilojn sur siaj propraj ŝuldoj.<ref>[[Johano Tzetzes]]. ''Pri Likofrono'', 355.</ref> Kvankam la origino de tiu epiteto de Atena ne estas klara,<ref>Burkert, paĝ. 139.</ref> laŭ fragmento de la verko de [[Epikarmo]] (ĉ. [[-540|540]]-[[-450|450 a.K.]]), la diino, post uzado de la haŭto de Palanto kiel mantelo, aldonis la nomon de tiu giganto al la sia propra.<ref>Tamen, Guillén (paĝ. [http://books.google.com/books?id=XZ5ApOqaO1YC&pg=PA83 p. 83]) sugestas ke tio estis elpensaĵo de Epikarmo kun moka celo.</ref> [[Dosiero:Athena aigis Cdm Paris 254.jpg|eta|maldekstre|<center>[[Atena]] portanta la [[Egido]]n, sur nigrfigura [[hidrio]] pentrita de [[Eŭfileto]] (ĉ. [[-540|540 a.K.]]). Tiu ĉi vestaĵo, atributo de la diino, estis farita per la haŭto de Palanto.</center>]] Tiu ĉi rakonto, priskribita de Apolodoro kaj Epikarmo, estas unu el la multnombraj epizodoj en kiuj Atena mortigas kaj senhaŭtigas kontraŭulon, kaj faras la Egidon per lia haŭto.<ref>Robertson, [http://books.google.com/books?id=AplSdkCnxlkC&pg=PA42 paĝ. 42].</ref> Ekzemple, [[Eŭripido]] priskribas ke dum la batalo inter gigantoj kontraŭ la gedioj okazinta en [[Flegro]] estis la [[Gorgono]], eble konsiderata ĉi tie kiel unu el la gigantoj, tiu mortigita kaj senfeligita de Atena,<ref>[[Eŭripido]]. ''[[Jono (Eŭripido)|Jono]]'', [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Eur.+Ion+987&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0110 987–997].</ref> dum la eposa poemo ''[[Meropiso]]'' asertas ke la viktimo estis la giganto [[Astero]], de nepenetrebla haŭto.<ref>Robertson, [http://books.google.com/books?id=AplSdkCnxlkC&pg=PA42 paĝ. 42]; Yasumura, paĝ. 50, 173 n. 44; Janko, paĝ. 191–192 (14.250–61).</ref> Alia supozebla kontraŭulo de Atena en tiu milito, ankaŭ nomiĝinta Palanto, verŝajne estis ŝia patro, kiu klopodis seksperforti ŝin, do jen plia identigo de tiu ĉi rolulo kun la antaŭe priskribita.<ref>Robertson, [http://books.google.com/books?id=AplSdkCnxlkC&pg=PA42 paĝ. 42]; Wilk, [http://books.google.com/books?id=OnHO4orvz18C&pg=PT82 paĝ. 82]; Burkert, paĝ. 140; [[Cicerono]], ''[[De natura deorum]]'', [https://archive.org/stream/denaturadeorumac00ciceuoft#page/342/mode/2up 3.59]; [[Klemento de Aleksandrio]], ''Protrepticus'', [http://www.piney.com/MuClement.html#P2731_804521 2.28.2] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130516035028/http://www.piney.com/MuClement.html#P2731_804521 |date=2013-05-16 }}.</ref> La latina poeto [[Klaŭdo Klaŭdiano]] mencias en sia ''Gigantomachia'' ke Palanto estis unu el la multnombraj gigantoj ŝtonigitaj fare de la gorgona ŝildo de [[Minerva]]. En tiu verko, la giganto kriis «Kio okazas al mi? Kio estas tiu glacio kiu rampadas tra ĉiuj miaj membroj? Kio estas tiu ĉi torporo kiu katenigas min per tiuj marmoraj ĉenoj?»<ref>[[Klaŭdo Klaŭdiano]]. ''Gigantomachia'', [https://archive.org/stream/claudia02clau#page/286/mode/2up 91–103 (pp. 286–289)].</ref> Tamen, laŭ la plimulto de la versioj, Atena vundis Palanton per ĵetado de ŝtono, kaj [[Heraklo]] finmortigis lin ĉar laŭ la aŭguro la gedioj ne sukcesos venki la gigantojn sen lia helpo. Ĉu pro la similaj atributoj de ambaŭ, ĉu pro simpla konfuzo, la giganto Palanto kaj la samnoma titano ofte unuiĝas en ununura figuro. == Palanto, filo de Pandiono == [[Dosiero:Theseus deeds BM E 84.JPG|eta|250px|<center>Bildigo de la prodaĵoj de [[Tezeo]] sur ruĝfigura [[kilikso]] (ĉ. [[-440|440]]-[[-430|430 a.k.]]). Por akiri la tronon de sia patro, Tezeo devis venki la komploton de Palanto kaj [[Palantidoj|liaj filoj]].</center>]] Palanto estis [[Ateno|atena]] princo, filo de Reĝo [[Pandiono la 2-a]] kaj de [[Pilia]]. Li naskiĝis en [[Megaro]], kie lia patro regis en ekzilo ĉar la filoj de [[Metiono]] forpelis lin el Ateno. Post la morto sia patro, Palanto kaj liaj fratoj [[Egeo (mitologio)|Egeo]], [[Nizo]] kaj [[Liko]] detroniĝis la uzurpanton Metiono, kaj akiris la regadon de la urbo. Ili kundividis la povon, laŭ lotado per kiu Egeo iĝis la oficiala reĝo de Ateno<ref>Pseŭdo-Apolodoro. ''Mitologia biblioteko'', 3.15.5-6</ref> kaj Palanto ricevis la vilaĝon [[Paralio]]<ref>[[Strabono]]. ''Geografio'', 9.1.6, kun mencio al [[Sokrato]].</ref><ref>''Suido''. s.v. ''Paralōn''.</ref> aŭ [[Diakrio]]<ref>[[Stefano de Bizanco]], s.v. ''Diakria''</ref> kiel reĝlando, aŭ eble li dividis la posedon de pluraj [[demo]]j en la suda parto de [[Atiko]] kun Egeo.<ref>Skolioj pri ''Hipolito'', de Eŭripido, 35.</ref> Multajn jarojn poste, kiam Egeo forpasis, Palanto klopodis forpreni la tronon de la laŭleĝa heredinto, lia nevo [[Tezeo]]. Tamen, li malvenkis, kaj la filo de Egeo mortigis lin.<ref>Paŭzanio. ''Priskribo de Grekio'', 1.22.2 kaj 1.28.10.</ref><ref>Higeno. Fabulae, 244.</ref> Tezeo estis juĝita pro tiu murdo, sed la tribunalo de [[Delfina Apolono]] konsideris ĝin «pravigebla homicido» kaj malkondamnis lin. Religiflanke, lia filo [[Hipolito]] senpekigis lin en [[Trezeno]], kie Tezeo devis pasi unu jaron. Tamen, la kvindek filoj de Palanto, la [[palantidoj]], daŭrige kontraŭstaris Tezeon,<ref>Pseŭdo-Apolodoro. ''Mitologia biblioteko'', antaŭparolo, 1.11.</ref> kaj planis lian detroniĝon. Sed li estis perfiditaj fare de la heroldo [[Leoso]] kaj ĉiuj el ili mortis per embusko organizita de Tezeo.<ref>[[Plutarĥo]]. ''Vivo de Tezeo'', 13.1.</ref> La elstara atena familio ''Palantidoj'' asertis deveni el tiu ĉi Palanto,<ref>Paŭzanio. ''Priskribo de Grekio'', 1.22.2 kaj 2.28.10.</ref> ĉar laŭ alternativa versio li kaj liaj filoj ne mortis fare de Tezeo, ĉar ili petegis kompaton, kaj dispeliĝis poste. Pro tiu fakto, en historiaj tempoj, la familio Palantidoj rifuzis ian ajn rilaton kun la [[Agnuntoj]], devenantoj de la perfidulo.<ref>Plutarĥo. ''Tezeo'', 13.</ref> Laŭ versio apogita fare de [[Servio]], Palanto ne estis frato, sed filo de Egeo. Laŭ tiu rakonto lia frato Tezeo forpelis lin el [[Atiko]], do Palanto instaliĝis en [[Arkadio]], kie li iĝis reĝo kaj fondanto de la urbo Palantio kaj de la dinastio al kiu apartenis [[Evandro]] kaj lia filo [[Palaso (romia mitologio)|Palaso]].<ref>[[Servio]]. Pri ''[[Eneado]]'', 8.54.</ref> == Palado Likaonida == [[Dosiero:Peter Paul Rubens - Landscape with the Ruins of Mount Palatine in Rome.JPG|eta|250px|<center>Pejzaĝo kun la ruinaĵoj de [[Palatino (Romo)|Monto Palatino]], laŭ [[Peter Paul Rubens]] (ĉ. [[1615]]). Tiu romia monteto ricevis sian nomon el la arkadia kolonio fondinta tie de Palado, post sia alveno en [[Italio]].</center>]] Palado estis unu el la [[likaonidoj]], la filoj de la malpia Reĝo [[Likaono (mitologio)|Likaono]] kiuj ekskapis de la palaco kiam [[Zeŭso]] aliformigis ilian patron en lupo<ref>Pseŭdo-Apolodoro. ''Mitologia biblioteko'', 3.8.1.</ref>. En sia ekzilo, li iĝis [[eponimo|eponima]] fondinto de la arkadia urbo [[Pallantiono]], tuj post la [[diluvo de Deŭkaliono]].<ref>Stefano de Bizanco, s.v. ''Pallantion''.</ref><ref>Paŭzanio. ''Priskribo de Grekio'', 8.3.1.</ref> Li estis la instruisto de la diino Atena<ref>[[Dionizo de Halikarnaso]], ''Romiaj antikvaĵoj'', 1.33.1.</ref> kaj okupiĝis pri ŝi tuj post ŝia naskiĝo, kiu laŭ la loka mitaro okazis en la proksima urbeto [[Alifero]].<ref>Paŭzanio. ''Priskribo de Grekio'', 8.26.6.</ref> Li havis filinon nomiĝinta [[Kriza]], kiu edziniĝis al Reĝo [[Dardano]] kaj portis la [[Paladio]]n al [[Trojo]].<ref>Dionizo de Halikarnaso, ''Romiaj antikvaĵoj'', 1.61.1-2 kaj 1.68.3. Tamen, laŭ la maniero kiel tiu aŭtoro priskribas la rolulon, ŝajnas ke la patro de Kriza povus estis alia Palado, pri kiu oni scias nenion krom tio. Verŝajne tiu rakonto naskiĝis de la klopodo de la romiaj mitologoj plifortigi la rilaton inter Romo kaj Trojo.</ref> Malofta tradicio konsideras lin, anstataŭ la samnoman titanon, la patro de Nika, personigo de venko. [[Dionizo de Halikarnaso]] ankaŭ konfuzas lin kuna la filo de Pandiono,<ref>Dionizo de Halikarnaso. ''Romiaj antikvaĵoj'', 1.33.</ref> sed ŝajnas ke tiu atribuo celas pravigi ke la troja reĝfamilio devenas, kaj pro tio ŝuldas respekton, de tiu atena.<ref>[[Robert Graves]]. ''[[The Greek Myths]]'', 158.b.</ref> La [[helenismo|helenismaj]] mitologoj, tre okupitaj en la redaktado de genealogiaj arboj, unuigis eble pro konfuzo tiun ĉi rolulo kun la filo de Pandiono, al kiu ili atribuis regadon en Arkadio je la fino de lia vivo por kongruigi la du vivrakontojn. Do la likaonida Palado ankaŭ aperas en la mitaj fontoj kiel praŭlo de Evandro, la arkadia reĝo kiu kondukis sian popolon al [[Italio]]. Ŝtonaj skulptaĵoj de Palado kaj de supozebla nepo<ref name="S">Servio. Pri ''Eneado'', 8.51.</ref> Evandro videblis en [[Palantio]] en la epoko de [[Paŭzanio (geografo)|Paŭzanio]].<ref>Paŭzanio. ''Priskribo de Grekio'', 8.44.5.</ref> Romiaj verkistoj uzis la nomon de Palado en sia klopodo trovi [[etimologio]]n por la nomo de la monteto [[Palatino (Romo)|Palatino]].<ref name="S" /> == Palanto, filo de Evandro == [[Dosiero:Wenceslas Hollar - The last fight of Aeneas and Turnus (State 1) 2.jpg|eta|<center>''Lasta batalo inter [[Eneo]] kaj [[Turno (mitologio)|Turno]]'', laŭ [[Wenceslaus Hollar]] ([[1607]]-[[1677]]). Eneo fine mortigis la rutulan reĝon en venĝo pro la morto de sia amiko Palanto.</center>]] Laŭ la [[romia mitologio]] tiu ĉi Palanto estis filo de la arkadia reĝo Evandro, tiu kiu migris al [[Latio]] kun sia popolo kaj iĝis aliancano de [[Eneo]]. Lia patrino nomiĝis [[Karmenta]]. En ''[[Eneado]]'', de [[Vergilio]], Evandro permesis lin batali kontraŭ la [[rutuloj]], flanke de Eneo. Tiu lasta konsideris tion honoro, kaj traktis Palanton kiel sian propran filon [[Askanio]].<ref>[[Vergilio]]. ''[[Eneado]]'', 8.514 kaj sekv.</ref> Dumbatale, sur sia ĉevalo [[Etono#Pliaj bestoj nomiĝintaj Etono|Etono]], Palanto montris sian militkapablon per mortigo de multnombraj kontraŭuloj,<ref>Vergilio. ''Eneado'', 10.365-425.</ref>, ĝis la punkto ke onis komparis lin kun la rutula [[Laŭzo]], filo de [[Mezentio]].<ref>Vergilio. ''Eneado'', 10.426-438.</ref> Tamen, li estis malvenkita kaj mortigita fare de [[Turno]],<ref>Ovidio. ''Fasti'', 1.521.</ref><ref>Vergilio. ''Eneado'', 10.453-489.</ref> kiu prenis la glavzonon de Palanto kiel trofeo.<ref>Vergilio. ''Eneado'', 10.496.</ref> Eneo furioziĝis pro la morto de sia amiko, kaj atakis la rutulan armeon farante vojon ĝis Turno. Tamen, [[Juno]] intervenis kaj deturnis la reĝon, savante tiamaniere lian vivon. Venĝeme, Eneo mortigis Laŭzon, sed li tuj pentis pri tio.<ref>Vergilio. ''Eneado'', 10.815-830.</ref> Okazis poste kombato dum kiu Eneo venkis kaj mortigis Mezention,<ref>Vergilio. ''Eneado'', 10.896-908.</ref> kaj je la fino de la poemo, post priskribo de la malĝojo de Evandro kiam li ricevis la kadavron de sia filo,<ref>Vergilio. ''Eneado'', 11.139 kaj sekv.</ref>, Eneo estis preskaŭ mortigonta Turnon. Tiu lasta petegis kompaton kaj la filo de [[Anĥizo]] hezitis, sed li subite vidis la balteon kiu apartenis al Palanto kaj plenkolerite mortigis la rutulan reĝon en venĝo.<ref>Vergilio. ''Eneado'', 12.940 ĝis fino.</ref> Tiu ĉi lasta epizodo de la eposa poemo estas klara paralelismo kun la morto de [[Hektoro]] fare de [[Aĥilo]], venĝeme pro la morto de lia amiko [[Patroklo]]. Ekzistas pli antikva versio kiu priskribas la entombigon de Evandro en Monto Palatino fare de sia filo Palanto. La malkongruo de la vergilia rakonto kun supervivo de Palanto al sia patro originis la figuron de dua [[#Palanto Heraklida|Palanto]], nepo de Evandro, kiu pravigos la nomon de la sakrala monteto en Romo.<ref>[[Pierre Grimal]]. ''[[Dictionnaire de la mythologie grecque et romaine]]'', s.v. ''Pallante''.</ref> == Palanto Heraklida == Ankaŭ en romia mitologio, Palanto estis filo de la heroo [[Herkulo]] kaj de la filino de Evandro (nomiĝinta [[Lavinia]], [[Dina]] aŭ [[Laŭna]], laŭ la versioj) fratino, do, de la rolulo antaŭe menciita. Li mortis antaŭ atingi puberecon, en ĉe-[[Tibero|tibera]] urbo kiu pro tio ricevis la nomon Palantio,<ref>Dionizo de Halikarnaso. ''Romiaj antikvaĵoj'', 1.32.1. kaj 1.43.1.</ref> Do, jen plia klopodo pravigi etimologion por tiu ĉi municipo kaj monteto. Dum [[Mezepoko]], la imperiestro [[Henriko la 3-a (Sankta Romia Imperio)|Henriko la 3-a]] pretendis esti malkovrinta la tombejon de tiu ĉi persono (aŭ eble de lia samnoma onklo, ĉar ambaŭ figuroj konfuziĝis en tiu tempo). Laŭ la tiamaj onidiroj, oni trovis gigantan mumion kun vundego surbruste en sekreta tombejo kie troviĝis ankaŭ lampeto brulanta dum pli ol du mil tricent jaroj.<ref>[[François Noël]]. ''[[Dictionnaire Universel de la Fable et de la Mythologie]]'', s.v. ''Pallante''.</ref> == Palaso, patro de Eŭrialo == '''Palaso''' estis la patro de [[Eŭrialo]], batalanto en la [[Troja milito]]. Lia edzino nomiĝis [[Diomeda]],<ref>Higeno. ''Fabulae'', 97.</ref> sed oni scias nenion pli pri ili. <center> {| align="center" style="clear:both; margin:1em; border:1px solid #E9E9E9" ! style="background-color:#C1D4FE; font-size:95%; border:1px solid #aaaaaa; padding: 0 5px 0 5px;" |'''[[Genealogio|Genealogia arbo]] de la [[Mitaj reĝoj de Ateno]] kaj [[Mitaj reĝoj de Arkadio|Arkadio]]''' |- | style="padding: 8px 30px; font-size:90%; line-height:50%" | {{Genealogia arbo/komenco}} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | PON |y| GEA |~|~|~|~|~|~|~|~|~|~|~|y|~|~|~|~|~|~| URA | | PON=[[Pontuso]] | GEA=[[Geo|Gea]] | URA=[[Urano (dio)|Urano]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | | |!| |!| | | |,|-|-|-|v|-|-|-|v|^|-|-|v|-|-|-|v|-|-|-|.| }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | | EUR |#|~|y| KRI | | OCE |y| TET | | JAP |7| KRO |y| REA | | EUR=[[Eŭribia]] | KRI=[[Krejo]] | OCE=[[Oceano (mitologio)|Oceano]] | TET=[[Tetiso (titanino)|Tetiso]] | JAP=[[Japeto (titano)|Japeto]] | KRO=[[Krono (dio)|Krono]] | REA=[[Rea (diino)|Rea]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | | | | |!| |!| | | |,|-|v|-|+|-|v|-|.| | | |:| | | |!| | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | | | | |!| PAL |~| STI |!| |!| |!| KLI |y|~|J| | | |!| | PAL='''[[#Palanto, la titano|Palanto]]''' | STI=[[Stiksa]] | KLI=[[Klimena]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | |,|-|-|-|-|-|-|-|+|-|-|-|.| | | |!| |!| |!| | | |!| | | |,|-|'| | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | PAL | | KLE |y| LEL | | PEL |y| MEL |!| PLE |y| ATL | | |!| | | PAL='''[[#Palanto, la giganto|Palanto]]''' | KLE=[[Kleokaria]] | LEL=[[Lelekso]] | PEL=[[Pelasgo#Arkadia Pelasgo|Pelasgo]] | MEL=[[Melibea]] | PLE=[[Plejona]] | ATL=[[Atlaso (mitologio)|Atlaso]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | | |!| | | | | | | |!| | | |!| |,|-|^|-|.| | | |!| | | | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | | KLE | | NON |y| LIK | | |!| MAJ |7| ELE |y| ZEU |y| ALK | KLE=[[Klezono]] | NON=[[Nonakra]] | LIK=[[Likaono (mitologio)|Likaono]] | MAJ=[[Maja]] | ELE=[[Elektro (mitologio)#Aliaj rolulino same nomitaj|Elektra]] | ZEU=[[Zeŭso]] | ALK=[[Alkmena]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | | |!| | | |,|-|^|-|.| | | |!| | | |L|y|~|~|#|~|J| |!| | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | CEF |y| MET | | PIL | | LIK | | PAL | | LAD | | | |!| | |!| | | |!| CEF=[[Cekropso]] | MET=[[Metiaduza]] | PIL=[[Pilaso]] | PAL='''[[#Palado Likaonida|Palado]]''' | LIK=[[likaonidoj]] | LAD=[[Ladono#Ladono, la oceanido|Ladono]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | |!| | | | | |!| | | | | | | |!| | | |!| | | |,|'| | |!| | | |!| | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | PAN |~|y|~| PIL | | | | | | KRI |7| KAR |y| HER |F| DAR | | |!| | PAN=[[Pandiono (mitologio)|Pandiono]] | PIL=[[Pilia]] | KRI=[[Kriza]] | KAR=[[Karmenta]] | HER=[[Hermeso]] | DAR=[[Dardano]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | |,|-|-|-|^|-|-|-|v|-|v|-|v|-|-|-|.|L|~|~|~|#|~|~|~|J| | | | | |!| | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| MET |~| EGE |~| ETR | | PAL |!| NIZ |7| LIK | | | EVA |y| KAR | | | | |!| MET=[[Meta (mitologio)|Meta]] | EGE=[[Egeo (mitologio)|Egeo]] | ETR=[[Etra]] | PAL='''[[#Palanto, filo de Pandiono|Palanto]]''' | NIZ=[[Nizo (mitologio)#Nizo, reĝo de Megaro|Nizo]] | LIK=[[Likuso]] | EVA=[[Evandro]] | KAR=[[Karmenta]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | |:| |:| | | | | | |!| |!| | | |:| | | | | | |,|-|^|-|.| | | | | |!| | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| KAL |~|J| |L|~| MED | | PAL |!| | | |L| HAB | | | PAT | | LAV |~|y|~| HER | | KAL=[[Kalciopa]] | MED=[[Medea]] | PAL=[[palantidoj]] | HAB=[[Habrota]] | PAT='''[[#Palanto, filo de Evandro|Palanto]]''' | LAV=[[Lavinia]] | HER=[[Heraklo]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | |!| | | | | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | | | | | NEK |~| SIC | | | | | | | | | | | | PAL | | NEK= | SIC=[[Siciono]] | PAL='''[[#Palanto Heraklida|Palanto]]''' | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | }} {{Genealogia arbo/fino}} |} </center> == Eksteraj ligiloj == * {{en}} [http://www.mythindex.com/greek-mythology/P/Pallas.html ''Pallas'' ĉe Greek Mythology Index]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{en}} [http://www.theoi.com/Titan/TitanPallas.html La titano Palanto ĉe Theoi.com] == Notoj == {{Referencoj|2}} == Referencoj == * [[Pseŭdo-Apolodoro]], ''Apollodorus, The Library, with an English Translation by Sir James George Frazer, F.B.A., F.R.S. in 2 Volumes.'' [[Kembriĝo (Masaĉuseco)|Kembriĝo]], MA, [[Harvard University Press]]; [[Londono]], [[William Heinemann Ltd]]. [[1921]]. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text;jsessionid=C431BA809CA4DEA22A15DA9C666F3400?doc=Perseus%3atext%3a1999.01.0022%3atext%3dLibrary Reta versio ĉe Perseus Digital Library]. * [[Hugh Evelyn-White]], ''The Homeric Hymns and Homerica with an English Translation by Hugh G. Evelyn-White''. [[Homeraj himnoj]]. Kembriĝo, MA., Harvard University Press; Londono, William Heinemann Ltd. [[1914]]. * [[James George Frazer]], ''Fastorum libri sex: the Fasti of Ovid, Volume 4'', [[Macmillan and Company]], limited, [[1929]]. * [[Robin Hard]], ''The Routledge Handbook of Greek Mythology: Based on H.J. Rose's "Handbook of Greek Mythology"'', [[Psychology Press]], [[2004]], ISBN 9780415186360. * [[Heziodo]], ''[[Teogonio]]'', ĉe ''The Homeric Hymns and Homerica with an English Translation by Hugh G. Evelyn-White'', Kembriĝo, MA.,Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1914. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0130%3Acard%3D1 Reta versio ĉe Perseus Digital Library]. * [[Thomnas Keightley]], ''The Mythology of Ancient Greece and Italy'', [[G. Bell and Sons]], [[1877]]. * [[Paŭzanio (geografo)|Paŭzanio]], ''Pausanias Description of Greece with an English Translation by W.H.S. Jones, Litt.D., and H.A. Ormerod, M.A., in 4 Volumes.'' Kembriĝo, MA, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. [[1918]]. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Paus.+1.1.1 Reta versio ĉe Perseus Digital Library]. * [[Athanassios Vergados]], ''The "Homeric Hymn to Hermes": Introduction, Text and Commentary'', [[Walter de Gruyter]], [[2012]]. ISBN 9783110259704. * [[William Smith]], ''[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]'', Londono, [[1873]]. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0104%3Aalphabetic+letter%3DP%3Aentry+group%3D4%3Aentry%3Dpallas-bio-1 s.v. "Pallas" ], [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0104%3Aalphabetic+letter%3DP%3Aentry+group%3D4%3Aentry%3Dpallantias-bio-1 s.v. "Pallantias"] * [[Michael York]], ''The Divine versus the Asurian: an Interpretation of Indo-European Cult and Myth'', [[International Scholars Publications]], [[1995]]. ISBN 9781573090292. * [[Kathleen N. Daly]], ''Greek and Roman Mythology, A to Z'' (3-a eldono). [[Usono]], [[InfoBase Publishing]], [[2009]]. [[Kategorio:Titanoj]] [[Kategorio:Gigantoj de la helena mitologio]] [[Kategorio:Dioj pri saĝeco]] [[Kategorio:Roluloj de la helena mitologio]] [[Kategorio:Mitaj reĝoj de Atiko]] [[Kategorio:Mitaj reĝoj de Arkadio]] [[Kategorio:Princoj en la helena mitologio]] [[Kategorio:Instruistoj en la helena mitologio]] [[Kategorio:Titanidoj]] [[Kategorio:Idaro de Geo]] [[Kategorio:Eriĥtoniidoj]] [[Kategorio:Likaonidoj]] [[Kategorio:Heraklidoj]] [[Kategorio:Eponimoj]] [[Kategorio:Mitaj urbofondintoj]] [[Kategorio:Epitetoj de Atena]] [[Kategorio:Steligoj]] [[Kategorio:Mortigitoj fare de Ateno]] [[Kategorio:Ŝtonigoj]] [[Kategorio:Prodaĵoj de Tezeo]] [[Kategorio:Aĥea mitologio]] [[Kategorio:Atika mitologio]] [[Kategorio:Arkadia mitologio]] [[Kategorio:Roluloj de la Eneado]] [[Kategorio:Personoj cititaj en La Dia Komedio]] [[Kategorio:Atena]] m7n27fzxqopcdd8ru9tu2r607r5g7fj 0 137498 9418428 9189919 2026-07-02T01:17:20Z ThomasPusch 1869 9418428 wikitext text/x-wiki {{Kunigu|Spickuko|Mielkuko}} [[Dosiero:Lebkuchenherzen.jpg|eta|mielkukoj por donacado]] '''Mielkuko''' aŭ '''spica kuko''' estas formita kaj ornamita [[dolĉaĵo]], pretigita el faruno, mielo (originale, nuntempe ofte per aliaj [[dolĉigaĵo]]j kiel [[inverta sukero]], [[saĥarozo]], amela siropo), lozigaj kaj aldonaj materialoj (spicoj por gustumado). La mielkuko havas grandan dolĉaĵ-entenon, oni ne ŝveligas, sed lozigas la farunaĵon per bakpulvoro aŭ alia materialo. Ĝi estas longtempe konsumebla, enhavas facile digesteblajn [[fruktosukero]]jn. Post kunknedo de la bazmaterialoj, oni ripozigas la [[farunaĵo]]n, rulpremas, formas, bakas kaj superŝutas per diversaj kovraĵoj (sukero, ĉokolado). == Historio == Oni pretigis kukojn kun mielo en [[Egiptio]] kaj [[Mezopotamio]] jam en la 3-a jarmilo a.K. Ĝi estis ŝatata dolĉaĵo en [[Romio]]; dum la mezepoko, oni pretigis ilin komence en la monaĥejoj (kiuj okupiĝis pri abelbredado), de kie ili disvastiĝis en la 13-14-a jc. en grandajn urbojn de Eŭropo. Oni mencias en [[Nürnberg]] (1108) la mielkukistojn, kiuj poste, ĉefe ekde la 15-a jc., aperis dise en Eŭropo, kie la mielkukistoj fondis eĉ [[gildo]]jn. Kun apero de la [[sukero|betosukero]] komence de la 19-a jc., la produktado de mielkukoj retiriĝis. == Vidu ankaŭ == * [[Kuko]] * [[Benjeto]] * [[Gulab jamun]] ([[:en:gulab jamun]], [[:fr:gulabjaman]]) * [[Kristnaska foiro]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Bakaĵoj]] 5xxkqnitg2siyjmbchyu95pky6w2tc2 0 141222 9418574 7939642 2026-07-02T08:36:27Z Sj1mor 12103 9418574 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filozofo | dato de naskiĝo = ĉ. [[1700]] | dato de morto = post [[1753]] | loko de morto = [[Ora Marbordo]] | ŝtataneco = [[ora Bordo]], duklando [[Brunsvigo-Wolfenbüttel]] <!-- la ĝisnuna vikidatuma indiko pri civitaneco de la moderna ŝtato Ganao ne kronologie ĝustas--> }} '''Anton Wilhelm AMO''' (naskiĝis je ĉ. [[1700]] – mortis je post [[1753]]) estis [[filozofo]] kaj la unua afrikano kun universitata edukiĝo en Eŭropo. Anton Wilhelm Amo naskiĝis ĉe la [[Ora Bordo]], nuntempe [[Ganao]]. Tie nederlandaj homrabistoj kaptis lin infanaĝa kaj donacis lin en [[1707]] al princo Anton Ulrich von [[Brunsvigo-Wolfenbüttel|Braunschweig-Wolfenbüttel]] {{prononco|'''an'''ton '''ul'''ri''h'' fon '''braŭn'''ŝvajk volfen'''b''i''t'''.l}}. Ĉe la princa kortego Amo estis sisteme edukita, ekzemple pri la lingvoj germana, franca, latina, greka, hebrea kaj nederlanda, kaj de 1721 ĝis 1727 estis studento de la [[Universitato de Helmstedt]]. Ekde [[1727]] li studis [[filozofio]]n kaj [[juro]]n en la [[universitato]]j de [[Halle (Saale)|Halle]] kaj [[Wittenberg]] ([[Germanio]]). En [[1729]] Amo publike diskutis la temon ''De iure Maurorum in Europa'' ("Pri la jura situacio de negroj en Eŭropo") kaj en [[1734]] li publikigis filozofian disertacion pri la [[menso]]-[[korpo]]-[[dualismo]]: ''De Arte sobrie et accurate Philosophandi'' ("Pri la arto de sobra kaj ekzakta filozofado"). Post siaj studoj Amo laboris kiel docento en la universitatoj Halle, Wittenberg kaj [[Jena]]. En [[1747]] li revenis al Ora Bordo. Tie li sentis sin fremda, sed restis ĝis morto. Laŭskole Anton Wilhelm Amo apartenas ne al [[afrika filozofio]], sed al eŭropa. Kutime oni opiniis lin disĉiplo de [[Christian Wolff (filozofo)|Christian Wolff]] {{prononco|'''kris'''tjan '''volf'''}}, sed novaj prijuĝoj similigas liajn ideojn al [[stoikismo]]. Honore al Anton Wilhelm Amo la universitato de Halle-Wittenberg en [[1965]] starigis monumenton kaj ekde [[1994]] aljuĝas ''Anton-Wilhelm-Amo-Premion'' por elstaraj sciencaj verkoj de studentoj. En [[2020]], la [[Oksforda universitata eldonejo]] publikigis tradukon (en la anglan) de liaj latinaj verkoj de la fruaj 1730-aj jaroj. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Amo, Anton Wilhelm}} [[Kategorio:Ganaaj filozofoj]] [[Kategorio:Ganaaj verkistoj]] [[Kategorio:Germanaj filozofoj]] [[Kategorio:Germanaj verkistoj]] [[Kategorio:Germanaj nobeloj]] [[Kategorio:Afrikdevenaj germanoj]] [[Kategorio:Universitato de Wittenberg]] [[Kategorio:Universitato de Halle]] [[Kategorio:Brunsvigo-Wolfenbüttel]] m2y1xre2qdy7hmg8tvpzyjxtp3jm4jm 9418698 9418574 2026-07-02T10:43:13Z Moldur 2507 9418698 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filozofo | dato de naskiĝo = ĉ. [[1700]] | dato de morto = post [[1753]] | loko de morto = [[Ora Marbordo]] | ŝtataneco = [[ora Bordo]], duklando [[Brunsvigo-Wolfenbüttel]] <!-- la ĝisnuna vikidatuma indiko pri civitaneco de la moderna ŝtato Ganao ne kronologie ĝustas--> }} '''Anton Wilhelm AMO''' (naskiĝis ĉ. [[1700]] – mortis post [[1753]]) estis [[filozofo]] kaj la unua afrikano kun universitata edukiĝo en Eŭropo. Anton Wilhelm Amo naskiĝis ĉe la [[Ora Bordo]], nuntempe [[Ganao]]. Tie nederlandaj homrabistoj kaptis lin infanaĝa kaj donacis lin en [[1707]] al princo Anton Ulrich von [[Brunsvigo-Wolfenbüttel|Braunschweig-Wolfenbüttel]] {{prononco|'''an'''ton '''ul'''ri''h'' fon '''braŭn'''ŝvajk volfen'''b''i''t'''.l}}. Ĉe la princa kortego Amo estis sisteme edukita, ekzemple pri la lingvoj germana, franca, latina, greka, hebrea kaj nederlanda, kaj de 1721 ĝis 1727 estis studento de la [[Universitato de Helmstedt]]. Ekde [[1727]] li studis [[filozofio]]n kaj [[juro]]n en la [[universitato]]j de [[Halle (Saale)|Halle]] kaj [[Wittenberg]] ([[Germanio]]). En [[1729]] Amo publike diskutis la temon ''De iure Maurorum in Europa'' ("Pri la jura situacio de negroj en Eŭropo") kaj en [[1734]] li publikigis filozofian disertacion pri la [[menso]]-[[korpo]]-[[dualismo]]: ''De Arte sobrie et accurate Philosophandi'' ("Pri la arto de sobra kaj ekzakta filozofado"). Post siaj studoj Amo laboris kiel docento en la universitatoj Halle, Wittenberg kaj [[Jena]]. En [[1747]] li revenis al Ora Bordo. Tie li sentis sin fremda, sed restis ĝis morto. Laŭskole Anton Wilhelm Amo apartenas ne al [[afrika filozofio]], sed al eŭropa. Kutime oni opiniis lin disĉiplo de [[Christian Wolff (filozofo)|Christian Wolff]] {{prononco|'''kris'''tjan '''volf'''}}, sed novaj prijuĝoj similigas liajn ideojn al [[stoikismo]]. Honore al Anton Wilhelm Amo la universitato de Halle-Wittenberg en [[1965]] starigis monumenton kaj ekde [[1994]] aljuĝas ''Anton-Wilhelm-Amo-Premion'' por elstaraj sciencaj verkoj de studentoj. En [[2020]], la [[Oksforda universitata eldonejo]] publikigis tradukon (en la anglan) de liaj latinaj verkoj de la fruaj 1730-aj jaroj. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Amo, Anton Wilhelm}} [[Kategorio:Ganaaj filozofoj]] [[Kategorio:Ganaaj verkistoj]] [[Kategorio:Germanaj filozofoj]] [[Kategorio:Germanaj verkistoj]] [[Kategorio:Germanaj nobeloj]] [[Kategorio:Afrikdevenaj germanoj]] [[Kategorio:Universitato de Wittenberg]] [[Kategorio:Universitato de Halle]] [[Kategorio:Brunsvigo-Wolfenbüttel]] 9w87izoza3k8jo38tcf1uqrbmav4wfn 0 141235 9418171 9393836 2026-07-01T16:21:34Z HyBoxwood 255233 [[w:zh:Template_talk:中华人民共和国国徽#編輯請求_2026-04-17_将svg替换为File:中華人民共和國國徽.svg]] 9418171 wikitext text/x-wiki {{AliajSignifoj|Respubliko Ĉinio}} {{Informkesto lando | nomoenlokalingvo = 中华人民共和国 | transskribo = Zhōnghuá rénmín gònghéguó | eonomo = Ĉina Popola Respubliko | flago = [[Dosiero:Flago-de-Ĉinio.svg|150px|Flago de Ĉinio]] | blazono = [[Dosiero:中華人民共和國國徽.svg|65px|Blazono de Ĉinio]] | nacia himno = [[La Marŝo de la Volontuloj]] | himno_dosiero = March of the Volunteers instrumental.ogg | lokigo-bildo = | nacia devizo = | en mapo = CHN orthographic.svg | oficiala lingvo = [[Norma ĉina lingvo|ĉina]] | lingvoj = | ĉefurbo = [[Pekino]] | religio = [[Ateismo|nenia]] aŭ [[Ĉina popola religio|popolaj religioj]] (73,6%) <br /> [[budhismo]] (15,8%) <br /> [[kristanismo]] (3,6%) | km2 = {{formatnum:120540}} | akvo = 4,87 | loĝantoj = | loĝantaro_denseco = 145 | loĝantaro = {{formatnum:6380000000}} | loĝdenso = 149 (2024) | vivlongeco = | valuto = [[Renminbio]] (¥) | valuta kodo = CNY | horzono = [[Ĉinia Tempo]] ([[UTC+08:00]]) | ttt = | landkodo = CN | tel = +86 | politika sistemo = [[Unupartiismo|Unu-partia]] [[socialisma respubliko]] | gvidanto = [[Ĝenerala Sekretario de la Komunista Partio de Ĉinio|Ĝenerala Sekretario]] | Ŝtatestro = [[Xi Jinping]] | nacia tago = [[1-an de oktobro]] | sendependeco = [[1-a de oktobro]] 1949 | de kiu = | esperanto-asocio = [[Ĉina Esperanto-Ligo]] | MEP = [[Usona dolaro|$]]18,533 mlrd | MEP jaro = 2024 | MEP pokapa = $ {{formatnum:13136}} }} '''Ĉinio'''<ref name="PIV">[https://vortaro.net/#Ĉinio_kd Ĉinio] en [[PIV]] ĉe Vortaro.net.</ref> aŭ '''Ĉinujo'''<ref>[https://vortaro.net/#Ĉinujo_kd Ĉinujo] en [[PIV]] ĉe Vortaro.net.</ref> aŭ '''Ĥinujo''' ({{lang-zh|中国|p=''Zhōngguó''}} = "la Meza Regno"), oficiala nomo '''Ĉina Popola Respubliko''' ({{lang-zh|中华人民共和国|p=''Zhōnghuá rénmín gònghéguó''}}, proksimuma prononco: ''Ĉungĥŭa Ĵenmin Kungĥokŭo'') estas lando en orienta [[Azio]] kaj unu el la plej multhomaj nacioj en la [[mondo]] (post [[Barato]]). Ĝi estas unupartia [[Socialismo|socialisma]] ŝtato regata de la [[Komunista Partio de Ĉinio]], la tria aŭ kvara plej granda lando laŭ areo, kaj havas treege variajn geografion kaj kulturon. Ekde la enkonduko de kapitalisma ekonomio en 1978, Ĉinio fariĝis ĉefrolanto en [[mondkomerco]], kaj certe fariĝos monda [[superpotenco]] dum la komenciĝanta jarcento. * [[Ĉina civilizacio|Ĉinio]] (la civilizacio) estas lando kun plurmiljara [[historio]]. == Historio == {{Ĉefartikolo|Historio de Ĉinio|Historio de Respubliko Ĉinio post 1949}} De la [[Neolitika Epoko]], ekzistis fikshejmaj organizitaj socioj en Ĉinio kiuj praktikis agrikulturon kaj bredadon. La kultivado de [[rizo]] aperas ĉirkaŭ 5000 a.K. Kvankam bronzaj artefaktoj estis trovitaj ĉe la Majiayao-kulturejo (inter 2700 kaj 2300 a.K.), estas ĝenerale kredite ke la [[Bronzepoko]] en Ĉinio komenciĝis ĉirkaŭ 2100 a.K., dum la [[Dinastio Xia]]<ref>Patricia Buckley Ebrey, ''The Cambridge illustrated history of China''', Cambridge University Press, 1996, p. 22.</ref>. Sed poste dum la [[dinastio Shang]] (de 1766 ĝis 1122 a.K.) la bronza laboro atingis sian plenan disvolvon<ref>Danielle Elisseeff, ''Art et archéologie : la Chine du Néolithique à la fin des Cinq Dynasties (960 de notre ère)'', Réunion des musées nationaux - Grand Palais, kol. « Petits Manuels de l'École du Louvre », 2008 ([gmail://www.worldcat.org/title/art-et-archeologie-la-chine-du-neolithique-a-la-fin-des-cinq-dynasties-960-de-notre-ere/oclc/315837236 legi rete], [https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.worldcat.org%2Foclc%2F315837236#federation=archive.wikiwix.com arkivo])</ref>. Ĉinio estas unu el la plej malnovaj civilizacioj en la mondo, kaj foje estas citita kiel la plej malnova daŭra civilizacio<ref>[https://web.archive.org/web/200609020245847/gmail://www.emsc.nysed.gov/ciai/socst/grade3/whatisa.html Kio estas kulturo] ĉe ''emsc.nysed.gov.''</ref>. Ĝi originis en la valo de la [[Flava Rivero]] tiam disvastiĝis suden (konkero de la teritorioj sude de la [[Jangzio]] el la [[Dinastio Han]]), okcidente (unuaj trudeniroj en [[Mezazio]]n sub la Han, provizora etendo ĝis la [[Kaspia maro]] sub la [[Tang]], konkero de [[Ŝinĝango]] kaj [[Tibeto]] sub la [[Dinastio Qing|Qing]]<ref>F. W. Mote, ''Imperial China 900-1800'', Harvard University Press, 2003, p. 876.</ref>) kaj norde (la Qing-dinastio, de [[Manĉurio|manĉura]] origino, alportis Manĉurion kaj [[Interna Mongolio|Mongolio]]n al Ĉinio). En la daŭro de sia historio, Ĉinio estis plurfoje dividita kaj poste reunuigita; ĝi estis dufoje tute konkerita de eksterlandanoj (de la [[Mongolaj invadoj kaj konkeroj|mongoloj]] en la dektria jarcento kaj de la manĉuroj en la deksepa jarcento{{#tag:ref| En ambaŭ kazoj temas pri loĝantaroj fremdaj al Ĉinio, en la epoko de ĉi tiuj du invadoj. |group="nb"}}), kvankam ĉi-lasta finfine adoptis ĉinajn kutimojn kaj administran sistemon por regi la imperion. La lasta imperia dinastio, la Qing (la origine manĉura dinastio kiu regis la landon ekde 1644), travivis periodon de malkresko dum la fazo de kolonia ekspansio de okcidentaj landoj, gvidante la landon de malvenko al malvenko dum la [[Opia milito]]. La ĉina imperiestra reĝimo estis renversita de la ĉina revolucio de 1911 kaj la Respubliko Ĉinio estis proklamita de [[Sun Yat-sen]] komence de 1912. En 1927, eksplodis interna milito kun la [[Komunista Partio de Ĉinio]], interrompita dum la [[Dua japana-ĉina milito|milito kun Japanio]] ĝis la [[Japana Dokumento de Kapitulaco|Japana kapitulaco]] en 1945. Post la japana malvenko en la [[Dua Mondmilito]] rekomencis la alfronton inter la Registaro de la [[Kuomintango]] kaj la [[Komunista Partio de Ĉinio]], deĉenigante civila milito kiu finus en 1949 kun la venko de la komunistoj en la kontinento. La 1an de oktobro de tiu jaro, la komunisma ĉefo [[Mao Zedong]] proklamis la Popolan Respublikon Ĉinion. La naciisma registaro de [[Chiang Kai-shek]] devis rifuĝi en la insulo de [[Tajvano]], sola parto de la lando, apud iuj malgrandaj insuloj, kiu restus ekstere de la kontrolo de la komunisma registaro (vidu: [[Respubliko de Ĉinio]]). Sub la gvido de Mao, Ĉinio, post nelonga ĥaosa periodo, trairis tempon de granda socia renversiĝo, submetita al la [[Stalinismo|stalinisma]] ideologio de Mao, la tragedia [[Saltego Antaŭen]] kaj la [[Kultura Revolucio]]. Post la morto de Mao en 1976, la landon nelonge gvidis [[Hua Guofeng]], kiu iom poste cedis potencon al [[Deng Xiaoping]]. La epokon de Deng markis strukturaj reformoj, kiuj instigis fortan ekonomian kreskon, kiu daŭras ĝis hodiaŭ. Post Deng venis [[Jiang Zemin]] kaj poste [[Hu Jintao]]. La nuna Prezidanto de Ĉinio estas [[Xi Jinping]]. == Geografio == {{Pluraj bildoj | pozicio = left | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = China topo.png | alt1 = [[Topografio]] de Ĉinio | priskribo1 = [[Topografio]] de Ĉinio | dosiero2 = ĈinioGeografio.svg | alt2 = Ĉefaj geografiaĵoj de Ĉinio | priskribo2 = Ĉefaj geografiaĵoj de Ĉinio }} {{Pluraj bildoj | pozicio = right | direkto = vertikala | larĝeco = 200 | dosiero1 = Longji terrace - 03.JPG | alt1 = Riz[[teraso]]j en [[Gvangŝio]] | priskribo1 = Riz[[teraso]]j en [[Gvangŝio]] | dosiero2 = Everest North Face toward Base Camp Tibet Luca Galuzzi 2006 edit 1.jpg | alt2 = [[Ĉomolungmo]] en [[Tibeto]] | priskribo2 = [[Ĉomolungmo]] en [[Tibeto]] | dosiero3 = Panda Cub from Wolong, Sichuan, China.JPG | alt3 = [[Granda pando]] | priskribo3 = [[Granda pando]] }} {{Pluraj bildoj | pozicio = left | direkto = vertikala | larĝeco = 200 | dosiero1 = Dusk on the Yangtze River.jpg | alt1 = [[Jangzio]] | priskribo1 = [[Jangzio]] | dosiero2 = ThreeGorgesDam-China2009.jpg | alt2 = [[Baraĵo Tri Gorĝoj]] sur la Jangzio | priskribo2 = [[Baraĵo Tri Gorĝoj]] sur la Jangzio | dosiero3 = China precipitation.jpg | alt3 = Pluvoj en Ĉinio | priskribo3 = Pluvoj en Ĉinio }} === Homa geografio === La kontinenta Ĉinio mezuras 9,5 milionojn da [[kvadrata kilometro|kvadrataj kilometroj]], kaj estas do pli-malpli granda kiel [[Usono]] aŭ la tuta [[Eŭropo]] ĝis la [[Uralo]]. Horloĝdirekten Ĉinio havas jenajn [[landlimo]]jn: * norde al [[Rusio]] (40&nbsp;km), [[Mongolio]] (4677&nbsp;km), * nordoriente al Rusio (5605&nbsp;km), * oriente al [[Nord-Koreio]] (1416&nbsp;km), kun grandparte limo formita per la rivero [[Jalu]], * sude al [[Vjetnamio]] (3281&nbsp;km), [[Laoso]] (423&nbsp;km), [[Mjanmao]] (2185&nbsp;km), [[Butano]] (570&nbsp;km) kaj [[Nepalo]] (1236&nbsp;km), * sudokcidente al [[Barato]] (3380&nbsp;km), * okcidente al [[Pakistano]] (523&nbsp;km), [[Afganio]] (76&nbsp;km), [[Taĝikio]] (450&nbsp;km), [[Kirgizio]] (858&nbsp;km) kaj [[Kazaĥio]], (1433&nbsp;km). La Popola Respubliko Ĉinio havas pro ĝia longeco de 22.133&nbsp;km, la plej longan landlimon en la mondo. === Natura geografio === Ĉinio estas la tria plej granda lando en la [[mondo]], post [[Rusio]] kaj [[Kanado]]. Tamen nur 10 procentoj de la [[areo]] estas semotaŭgaj. La surfaco, la klimataj kondiĉoj kaj tiel la priloĝeblo de la diversaj regionoj de la lando varias grandege. Ĉinio havas multajn {{JN|natura limo}} al siaj najbaroj: oriente kaj sudoriente troviĝas maroj (tio estas la [[Flava Maro]], la [[Orientĉina Maro]] kaj la [[Sudĉina Maro]]), sude, sudokcidente, okcidente kaj nordokcidente troveblas altaj montaroj, norde [[stepo]]j (inter kiuj la [[Nord-Ĉinia Altebenaĵo]]) kaj [[dezerto]]j, kaj nordoriente riveroj ([[Amuro]] kaj [[Ussuri]]). ==== Topografio ==== La [[topografio]] de Ĉinio estas ofte ekstrema. Unuflanke, la [[Tibeta Altebenaĵo|Ĉinghaja-Tibeta Altebenaĵo]] estas la plej alta altebenaĵo sur la Tero, kaj estas nomata la "tegmenton de la mondo." Tie ĉi, ĉe la landlimo kun [[Nepalo]] estas la plej alta punkto, [[Ĉomolungmo]]. Aliflanke, partoj de la desertoj de nordokcidenta Ĉinio estas sub la [[marnivelo]]. La [[Gobi-dezerto]] norde estas granda "malvarma" dezerto, tio bedaŭrinde vastigas inundi agrikultura lando en la procezo de [[dezertiĝado]]. La [[Leŭsa Altebenaĵo]] rekte suden konsistas el ŝparlokita [[ŝlimo]] (specife [[leŭso]]), kiu elblovas de la deserto, kaj estas tre fekunda sed ankaŭ tre [[erozio|eroziema]] (ĝia flava grundo kontribuas al la koloro de la [[Flava Rivero]]). La fekundaj marbordaj [[ebenaĵo]]j de orienta Ĉinio estis la korlando de antikva ĉina civilizacio. ==== Riveroj ==== Ĉinio estas interkruciĝata de [[rivero]]j en la [[pluvo|pluvema]] oriento. La tri plej gravaj kaj longaj riveroj de Ĉinio estas la [[Jangzio]], la Flava Rivero (aŭ Hwangho) kaj la [[Perlrivero]], sekvita de la [[Mekongo]] (aŭ Lancangjiang), [[Bramaputro]] (aŭ Yarlung-Zangbo) kaj Amuro (aŭ Heilongjiang). Pro geologaj kondiĉoj la riveroj fluas el okcidento orienten, tio estas el altaj regionoj kun neĝo, [[glaĉero]]j kaj malmulte da pluvo al ebenaĵoj kie ofte pluvas. Historie, la inundebenaĵoj de la Jangzio kaj Flava Rivero spertis severan [[inundo]]n, kvankam lastatempaj [[akvoenergio|akvoenergiaj]] projektoj, kiel la de [[Baraĵo Tri Gorĝoj]] sur la Jangzio, havas treege reduktitan inundiĝon kaj kre vastaj kvantoj da pura elektra energio. === Klimato === La [[klimato]] estas tiel varia, kiel estas la topografio. En la okcidento, la nordo kaj la nordoriento regas [[kontinenta klimato]] ([[Klimata klasifiko de Köppen|Köppen klimata klasiko]] ''Dw'') kun malvarmegaj vintroj kaj varmegaj someroj. Sude la klimato estas [[subtropiko|subtropika]] aŭ [[tropiko|tropika]], tre distinga klimato, kiu ofte nomiĝas "[[Cw-klimato|Ĉinio-klimato]]" (Köppen ''Cw'' kaj ''Cf''). Nordokcidente sekaj klimatoj, ambaŭ varma kaj malvarma (Köppen ''BW'' kaj ''BS''), regas. Tibeto havas apartan altmontaran klimaton (Köppen ''ET'' aŭ ''Dw''). === Biogeografio === Tial granda lando, Ĉinio havas grandegajn variojn en [[biogeografio]]. [[Vegetaĵaro]] varias multe tra la tuta lando, kun malabunde vegetita [[dezertoj kaj kserofitaroj]] okcidente kaj [[mezvarmaj foliaj kaj miksaj arbaroj]] nordoriente. [[Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj]] situas sudoriente kaj la alta Ĉinghaja-Tibeta Altebenaĵo estas ĉefe [[tundro|montartundro]]. Ĉinio enhavas grandan kvanton de [[endemio|endemiaj]] kaj ofte [[endanĝerigata specio|endanĝerigataj specioj]], kun tia raraj kaj ikonecaj specioj kiel la [[granda pando]], [[azia nigra urso]], [[tigro|siberia tigro]] kaj la eventuale [[formorto|formorta]] [[blanknaĝila delfeno]] (aŭ Baiji) de la Jangzio. === Ekologio === La medio de Ĉinio estas en malbona stato, kaj daŭras malboniĝi pro rapida disvolviĝo en ekologie delikataj lokoj. Akvopoluo estas severa problemo en Ĉinio, kiel akvo eligaĵo en ĉinaj urboj estas malstrikta reguligata. La Jangzio kaj Flava Rivero estas precipe [[poluo|poluiĝita]]. Simile estas aerpoluo problema en la plejparto de urbegoj, kiu rezultas el la granda kvanto de [[terkarbo]]-fumoj produktis, ekde terkarbo ankoraŭ estas grava [[brulaĵo]] por ĉinaj familioj. La eksploda pliigo de [[aŭto]]-proprieto en Ĉinio pasintjardeke ankaŭ kontribuas aerpoluon. Tia estas la afero de aerpoluo en Ĉinio ke satelita bildoj rivelas brunetan nubon de fulgo, tio formas ĉiujare super [[Sudorienta Azio]] de januaro tra marto, nomata la "Azia bruna nubo." == Loĝantaro == {{Ĉefartikolo|Demografio de Ĉinio}} [[Dosiero:PRC Population Density.svg|eta|dekstra|250ra|[[Loĝdenso]] de ĈPR]] Kiel la plej multhoma nacio en la mondo, enloĝate de ĉirkaŭ 1,3 [[miliardo]]j, la ĈPR zorgiĝas pri sia demografia kresko kaj provas, miksrezulte, efektivigi striktan familiplanadan politikon ([[unuinfana politiko]]). La registara celo estos stabiligi demografian kreskon frue en la 21a jarcento, kvankam iuj projekcioj taksas loĝantaron de 1,4-1,6 miliardoj de 2025. Tial, Ĉinio daŭros ĝian unuinfanan politikon ĝis almenaŭ la jaro 2020. Aparte koncernanta estas la granda misekvilibro en la sekso proporcio denaske, kiu ŝajne kaŭziĝis de kombinaĵo de tradicia prefero por knaboj kaj familiplanada premo. Ĉi tiu trovo estigis la malpermeso de [[sonografio]] por malhelpi seksdiskriminacia [[aborto]]. Kiel ĉi tiu tendenco de seksa misekvilibro pliiĝas, fakuloj avertas pri socian malstabilecon, se ĉi tiu tendenco daŭras. Ĉirkaŭ 32 elcentoj de la loĝantaro loĝas en [[urbo]]j. Laŭ taksoj el la jaro [[2000]], la loĝantaro kreskas je 0,9 elcentoj ĉiujare. Inter 1000 homoj estas 16,12 naskoj kaj 6,73 mortoj ĉiujare. Virinoj havas averaĝe 1,82 infanojn. 28,92 el 1000 naskitaj beboj mortas. La vivo daŭras averaĝe 71,38 jarojn (69,6 ĉe viroj, 73,3 jarojn ĉe virinoj). 81,5 elcentoj de la loĝantoj kapablas legi kaj skribi (89,9 elcentoj de la viroj, 72,7 elcentoj de la virinoj - taksoj el [[1995]]). === Ĉefaj urboj === {{Ĉefartikolo|Listo de urboj de Ĉinio}} Ĉinio spertis eksplodan urban kreskon, kiel tiuj kiu loĝis en kamparaj lokoj alfluis al la urboj por laborpostenoj. En la pasinta jardeko, ĉiniaj urboj vastigis ĉe tipa indico de 10% ĉiujare. La indico de urbanizado pliiĝis de 17,4% al 46,8% inter 1978 kaj 2009, skalo senprecedenca en la homa historio. La rezulto estas granda nombro de urboj en Ĉinio kun grandegaj loĝantaroj, kelkdekoj da kun pli ol milionaj loĝantoj, laŭ la individua difino de “urbo” (“urboj” en Ĉinio estas malsama de la difino en aliaj landoj, kaj sekve difinita diversmaniere). La subaj ciferoj estas de 2008, kaj estas sole taksoj pri la loĝantaro ene de urbocentroj; malsama rangordo ekzistas kiam oni konsideras la tuta metropola loĝantaro (antaŭurba kaj kampara loĝantaro). {{Urboj de Ĉinio}} * Noto: foje anstataŭ Honkongo oni uzas la 2 apartajn urbojn [[Kaŭluno]]n kaj [[Centralo (Honkongo)|Centralon]]. * '''Aliaj mezgravaj urboj''', tamen milionurboj, estas: {|class="wikitable" border="2" |- | [[Dalian]] || [[Ĝengĝoŭo]] || [[Ŝiĝjaĝŭang]] || [[Ĝjilin]] || [[Hangĉĵou]] || [[Nanĉano]] || [[Cindao]] |- | [[Tangŝan]] || [[Urumĉio]] || [[Lanĝoŭo]] || [[Fuŝun]] || [[Hefejo]] || [[Handan]] || [[Suĵou]] |- | [[Ŝantou]] || [[Baotou]] || [[Anŝan]] || [[Sjuĉĵou]] || [[Fuĉĵou]] || [[Guijang]] || [[Vusi]] |- | [[Datun]] || [[Sjanjan]] || [[Huainan]] || [[Ŝenĵeno]] || [[Ĵongĉeng]] || [[Baodin]] || [[Bensi]] |- | [[Huajbej]] || || || || || || |} === Etnoj === {{Ĉefartikolo|Etnoj en Ĉinio}} [[Dosiero:Khotan-melikawat-chicas-d03.jpg|eta|maldekstra|[[Ujguroj|Ujgura]] knabino]] Oni distingas en Ĉinio diversajn [[etno]]jn kaj homgrupojn. La plimulto (91,9 %) estas konata kiel [[hanoj]] (kelkfoje, erare, ĉinoj). Inter la ceteraj oni povas mencii: [[ĝŭangoj]], [[mjaŭoj]], [[ujguroj]], [[jioj]], [[mongoloj]], [[tibetanoj]], [[bujejoj]], [[koreoj]], [[jaŭoj]], [[kazaĥoj]], [[dajoj]], ktp. La ne-hanoj loĝas plejparte en la monta sudokcidento ([[Junano]], [[Tibeto]], ktp) kaj la dezerta nordo kaj okcidento ([[Interna Mongolio]], [[Manĉurio]], [[Ŝinĝango]], ktp), la restaĵoj de la [[Dinastio Qing|manĉua Qing-dinastio]]. === Religio === Oficiale: [[ateismo]]. La registaro estas malamika al [[religio]] organizita ekster la regado de la [[ŝtato]]. Tradicie: [[taoismo]], [[budhismo]], [[islamo]] (2–3 %), [[kristanismo]] (1 %, takso).<ref>[https://www.ufjf.br/bach/files/2014/07/CRE072.pdf religio Ĉinio pdf] (02-04-2023)</ref> == Politiko == [[Dosiero:Tiananmen Square Visit.jpg|eta|dekstra|250ra|[[Granda Popola Halo]] en [[Tjan'anmen-placo]], [[Pekino]]]]La ĈPR, fondiĝis en [[1949]], regiĝis kiel [[komunismo|komunisma]] [[diktaturo]], sed ekde la kreado de konstitucion en [[1982]], limigoj de [[libereco]] konsiderinde malstreĉiĝis, aparte kompare kun la epoko de Mao. La ĈPR registaro restas tre [[absolutismo|absolutisma]] en iuj flankoj, precipe en la restriktoj en la [[interreto]], [[gazetaro]], [[kunvenado]], [[kopio]], kaj [[religio]]. La [[Ministerio pri Publika Sekureco de Ĉinio]] ([[Ĉina skribo|ĉine]] : 公安部; en [[pinjino]] : gōng ān bù) estas la nacia [[Polico|polica]] aŭtoritato de la Ĉina Popola Respubliko. De ĝia establado en 1949 ĝis [[1954]] ĝi estis nomita la "Centra Oficejo por Publika Sekureco". La oficejo estas la primara policagentejo en la lando. Ĝi estas gvidita fare de la Ministro de Publika Sekureco, kiu havas sidlokon en la [[Ŝtata Konsilio de la Popola Respubliko Ĉinio|Ŝtata Konsilio]]. La Ministerio respondecas pri la Armita Popola Polico de Ĉinio. La Ministro de Publika Sekureco ekde [[2017]] estas Zhao Kezhi <ref name=":2">{{Cite web|last=Joske|first=Alex|date=2022-01-25|title=Secret police: The Ministry of Public Security's clandestine foreign operations|url=https://sinopsis.cz/wp-content/uploads/2022/01/mps0.pdf|access-date=2022-03-02|website=Sinopsis|language=en-US|archive-date=25a de Januaro, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125040350/https://sinopsis.cz/wp-content/uploads/2022/01/mps0.pdf|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|last1=Lulu|first1=Jichang|last2=Jirouš|first2=Filip|date=2022-02-21|title=Back to the Cheka: The Ministry of Public Security's political protection work|url=https://sinopsis.cz/wp-content/uploads/2022/02/mps1.pdf|access-date=2022-03-02|website=Sinopsis|language=en-US|archive-date=21 de Februaro, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220221141840/https://sinopsis.cz/wp-content/uploads/2022/02/mps1.pdf|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Schwarck|first=Edward|date=Julio 2018|title=Intelligence and Informatization: The Rise of the Ministry of Public Security in Intelligence Work in China|journal= The China Journal |language=en|volume=80|pages=1–23|doi=10.1086/697089|s2cid=149764208|issn=1324-9347}}</ref>. La [[Registaro de Ĉinio|registaro]] ne ekzistas sendepende de la [[Komunista Partio de Ĉinio]], kaj tial, kelkaj ĉefuloj de la partio neformale decidas pri la aferoj de la nacio. La [[Ĝenerala Sekretario de la Komunista Partio de Ĉinio|Ĝenerala Sekretario]], estas la estro de la [[Komunisma Partio de Ĉinio]] kaj la plej altrangula oficiala en la Popola Respubliko Ĉinio. La oficejo estas kutime konsiderata kiel la Supera Gvidanto de Ĉinio, unu-partio komunisma ŝtato. La nuna Ĝenerala Sekretario estas [[Xi Jinping]]. La [[Tutlanda Popola Kongreso]], kiu kunvenas en la [[Granda Popola Halo]] en [[Pekino]], daŭrigas aperon de [[demokratio]], sed ne efektive provizas ĝin. La Partio provas reformi [[kapitalismo|kapitalisme]], sed ne demokratie. La oficejo de la [[Prezidanto de Ĉina Popola Respubliko|Prezidanto]] estas plejparte ceremonia. La [[Ĉina Popola Politika Konsulta Konferenco]] (akronime ĈPPKK; ĉine 中国人民政治协商会议, pinjine Zhōngguó rénmín zhèngzhì xiéshāng huìyì, ankaŭ konata kiel la Popola PCC (ĉine 人民政协) aŭ simple la PCC (政协)), estas politika konsila organo de la Popola Respubliko de Ĉinio, kiu funkcias kiel speco de supera ĉambro, kvankam sen leĝdona povo. Diversaj instancoj de la [[Komunista Partio de Ĉinio]] estas jenaj: * [[Tutlanda Kongreso de la Komunista Partio de Ĉinio]] * [[Centra Komitato de Komunista Partio de Ĉinio]] * [[Politika Buroo de Komunista Partio de Ĉinio]] * [[Ĉiama Komitato de Politika Buroo de Komunista Partio de Ĉinio]] * [[Ĝenerala Sekretario de la Komunista Partio de Ĉinio]] Estas iuj movoj al politika liberaligo, en tiu balotadoj okazas hodiaŭ ĉe la vilaĝo kaj urbo niveloj, kaj ke leĝfarejoj havas montritan iuj asertiveco kontraŭ la Partio tempaltempe. Tamen, la Partio retenas efika rego super registaro nomumoj: mankas serioza kontraŭstaro, la Partio venkas senbatale plejofte. Politikaj koncernoj en la ĈPR inkluzivas malpliigi la kreskatan malegalecon inter riĉuloj kaj malriĉuloj, kaj batalas kontraŭ [[korupto]] ene de la registara gvidantaro. La [[Supera Gvidanto de Ĉinio]] aŭ ''Plej Supera Gvidanto de la Ĉina Popola Respubliko'' (ĉine 最高未文字, pinjine: Zuìgāo Lǐngdǎorén; laŭvorte "Plej Supera Gvidanto") estas neformala termino uzata por rilati al la plej grava politika figuro en la Ĉina Popola Respubliko (ĈPR). === Administra divido === {{Ĉefartikolo|Administra divido de Ĉinio|Provincoj de Ĉinio}} La Popola Respubliko Ĉinio havas administran regon super 22 provincoj kaj konsideras Tajvanon esti sia 23a provinco, malgraŭ sen rego super Tajvano, kiu estas aktuale administriĝis de la [[Respubliko de Ĉinio]]. Estas ankaŭ kvin aŭtonomaj regionoj, ĉiu kun nomita malplimulta etno; kvar urboj; kaj du specialaj administraj regionoj (SAR), ke havas alta mezuro de aŭtonomeco. Sub ĉi tiu unua nivelo de administra registaro, tie ankaŭ ekzistas du pliaj niveloj kun pliiganta lokan regon. Prefektujoj, aŭtonomaj prefektujoj, kaj duanivelaj urboj konsistigas la duan nivelon; subprefektujoj, aŭtonomaj subprefektujoj, trianivelaj urboj, kaj distriktoj konsistigas la trian nivelon. En [[Interna Mongolio]], la dua- kaj trianivelaj dividoj estas iomete malsama por historiaj kialoj. {{Provincoj de Ĉinio}} === Armeo === {{Ĉefartikolo|Popola Liberiga Armeo}} La [[armeo]] de Ĉinio nomiĝas '''Popola Liberiga Armeo (人民解放军）'''. En [[2007]], la registaro volis kreskigi la [[buĝeto]]n de la armeo je 17,8 % por novigi siajn militajn rimedojn. [[Jiang Enzhu]], la parolanto de la nacia kongreso de la popolo, deklaris la {{daton|4|marto|2007}} dum konferenco por [[ĵurnalisto]]j, ke en [[2007]] la [[buĝeto]] antaŭvidita por la [[armeo]] sumos 350,92 miliardojn da [[juano]]j, egalvaloraj al ĉirkaŭ 44,94 miliardoj da [[usona dolaro|dolaroj]], do kresko de 17,8 % kompare al [[2006]]. Li deklaris, ke Ĉinio volas disvolviĝi pace kaj ĝia milita volo estas nur defendema. Li aldonis, ke la armeo celas sekurecon kaj unuiĝon de la lando (kun [[Tajvano]]) kaj konstruadon de socio modere prospera. Tiu buĝeto konstituas 7,5 % de la tuta buĝeto antaŭvidata. En [[2006]], la buĝeto kreskis je 14,7 % kompare al [[2005]], la militaj elspezoj sumis 283,8 miliardojn da juanoj (36,6 miliardojn de dolaroj). === Diplomatio === [[Dosiero:Hu Jintao Bush.jpg|eta|dekstra|250ra|Ĉina prezidanto [[Hu Jintao]] kaj usona tiam-prezidanto [[George Bush]]]] Ĉinio daŭrigas [[diplomatio|diplomatiajn]] rilatojn kun plej landoj en la mondo. Malgraŭ tio, Ĉinio rifuzas diplomatian rilaton kun iu lando ke agnoskas la Respublikon de Ĉinio aŭ montras signojn de kunlaborado kun Tajvano. Ĝi kontraŭas separatismaj figuruloj, kiel la [[Tenzin Gyatso|Dalaj-lamao]], kvankam multaj landoj daŭrigas diplomatiajn ligojn kun la Dalaj-lamao malgraŭ ĉi tiu. La [[monda ekonomio]], kaj speciale la [[usona ekonomio]], estas proksime ligita al Ĉinio, kaj rezulte, Ĉinio ofte havas gravan ekspluataĵo super tutmondaj ekonomiaj diskutoj. Lastatempe, usonaj [[Politikscienco|politiksciencistoj]] asertas, ke la [[renminbio|renminbi-juano]] estas cele subvalorita, kiu donas Ĉinio maljusta komerca avantaĝo. Ĉinio havas streĉan rilaton kun [[Japanio]], rezulto de dubinda japana agnosko de abomenaĵoj dum la [[Dua Mondmilito]]. Ĉinaj malplimultoj en aziaj landoj ankaŭ foje facas sinofobia sintenojn, antaŭ de agresa ekonomia diplomatio de Ĉinio. Estas teritoria konflikto kun [[Vjetnamio]] nomita foje [[Naŭ-streka linio]]. Ĉinio lastatempe komencis investi peze en [[Afriko|afrikaj]] landoj, sopiras je komerco kaj ambaŭpartia kunlaboro. Estas la vido de iuj, ke la investo de Ĉinio en Afriko faros plibona ol jardekoj de internacia monhelpo fariĝas por la kontinento. === Socipolitiko kaj Homrajtoj === Cenzuro de politika parolado kaj informoj, special en interreto, uziĝas rutine por mutigi kritikon de la Komunista Partio. La registaro subpremas [[manifestacio]]j de organizaĵoj kaj kredaro ke ĝi konsideras potencialan minacon de "socia stabileco", kiel okazis dum la [[Protestoj sur placo Tian An Men|Tjan’anmen-placo masakro]] de 1989. La Partio havas nekompleta sukceso en rego de informoj: la tre fortaj rego super amaskomunikiloj facas tre fortaj merkataj konkurso, ĉiam pli edukada civitanaro, kaj kultura ŝanĝoj kiuj faras Ĉinio pli malfermita, precipe sur ekologiaj aferoj. Tamen, provoj ankoraŭ fariĝis de la Ĉina registaro regi la haveblan informojn de ekstere mondo, ke renkontiĝis de la popolamaso. Ĉina civitano [[Liu Xiaobo]] premiiĝi la [[Nobel-premio pri paco|Nobel-premion pri paco]] en 2010 por lia laboro en la subtera rezisto de [[homrajtoj|homrajtfitraktoj]] en Ĉinio, sed kiel politika kaptito en Ĉinio, li ne povis vojaĝi [[Norvegio]]n ricevi la premion. Multaj landoj daŭras kondamni la homrajtfitraktojn de Ĉinio. == Ekonomio == [[Dosiero:Shanghai skyscrapers 5166285.jpg|eta|maldekstre|Ŝanhaja Financa Centro, Turo Ĝin Mao kaj Turo Lujiazui.]] La Popola Respubliko Ĉinio nuntempe konsistigas la duan plej grandan ekonomion en la mondo laŭ [[malneta enlanda produkto]], post [[Usono]]. {{Ĉefartikolo|Usona-Ĉinia komercmilito}} De sia establo en 1949 ĝis 1978, Ĉinio estis [[Sovet]]-stila socialisma planekonomio. Mao Zedong klopodis puŝi la landon al pli granda industriiĝo en la katastrofa [[Saltego Antaŭen]] kaj rezistis ĉian kapitalisman influon. Tamen, la posteulo de Mao, [[Deng Xiaoping]], komencis reformi la ekonomion al kapitalisma direkto. Deng plibonigis interlandajn rilatojn kun Usono kaj ekde [[1978]] proponis la modelon de merkata socialismo. La programo de Deng konsistis el "kvar modernigoj", en la fakoj de terkulturo; industrio; scienco kaj teknologio; militistaro. Sub lia regado oni transdonis kultivejojn al kultivistoj laŭ dekjaraj kontraktoj, malplifortigis la registaran kontrolon pri prezoj, kuraĝigis la naskon de novaj entreprenoj kaj logis eksterlandan investon en la lando. Ekde tiam, la ĉinia ekonomio rapidege disvolviĝis, interalie danke al la kreo de [[Specialaj Ekonomiaj Zonoj (Ĉinio)|Specialaj Ekonomiaj Zonoj]] kiuj instigis eksterlandan investon. La rimarkinda ekonomia disvolviĝo de Ĉinio dum la lastaj tri jardekoj ĉefe ŝuldiĝas al la abunda kaj malmultekosta laborforto havebla en la lando, kiu altiris entreprenojn el okcidento kaj Japanio. Danke al tio, en [[2009]] nur 10% da ĉinoj ricevis malpli ol unu dolaron tage, dum en [[1978]] la sama procentaĵo estis 64%. Estas menciinde, ke la ekonomia disvolviĝo ĉefe okazas en la sudorientaj industriaj regionoj, dum kreskas la divido rilate al la malpli riĉaj nordaj kaj orientaj regionoj. Ĉinaj kompanioj, ĉefe grandaj ŝtataj konzernoj, disvolvas ekonomian aktivadon tra la mondo, speciale kadre de la iniciato "Unu zono, unu vojo", deklarita en [[2013]]. Tamen en pluraj landoj tio kaŭzis sociajn kaj politikajn streĉiĝojn, kiuj estigis manifestaciojn kontraŭ la "ĉina ekspancio", foje kun apliko de perforto kontraŭ la ĉinaj entreprenoj kaj laboristoj. En 2019 tiaj [[:n:Protestoj en Kazaĥio – kontraŭ la ĉinoj kaj por demokratio|protestoj kaj incidentoj]] okazis en [[Kazaĥio]] kaj [[Kirgizio]]. La [[Ĉina Tut-Landa Sindikata Federacio]] (akronime ĈTLSF; tradicie ĉine 中華全國總工會; simpligite ĉine 中华全国总工会; Pinjine Zhōnghuá Quánguó Zǒng Gōnghuì) estas la centra sindikata organizo kaj la nacia sindikata centro de la Popola Respubliko de Ĉinio. Ĝi estas la plej granda sindikato en la mondo kun 302 milionoj da membroj en 1 713 000 primaraj sindikataj organizoj. La [[Amikeca vendejo|Amikecaj vendejoj]] (友谊商店：Yǒuyì Shāngdiàn) en Ĉinio estis ŝtataj butikoj establitaj en la [[1950-aj jaroj]] por servi eksterlandanojn, diplomatojn kaj oficialulojn. Ili vendis importitajn varojn kaj altkvalitajn ĉinajn metiartaĵojn, akcepteblaj nur per fremdvalutaj kuponoj. Post la nuligo de tiuj kuponoj en la [[1990-aj jaroj]], multaj vendejoj fermiĝis, sed kelkaj restas en [[Pekino]], [[Ŝanhajo]] kaj [[Kantono (Ĉinio)|Kantono]]. == Transporto == [[File:China banner High-speed rail in China.jpg|775px]] == Kulturo == {{Ĉefartikolo|Ĉina mitologio|Tradicia ĉina religio}} Ĉinio havas longan, eminentan kulturan historion. Tamen, dum la epoko de la [[Kultura Revolucio]], la tiama komunista reĝimo provis ruinigi tradician kulturon, rigardatan kiel kontraŭprogresa, pere de reĝimo de teroro. Ekde tiam, la ĉina registaro havas akceptitan tradician kulturon, kaj estas vigla reviviĝo. Grava artefaktoj de ĉina kulturo estas [[kaligrafio]], [[pentraĵo]], [[Dramo en Ĉinio|dramo]], [[popoldanco]], [[lignoprilaboro]], [[batalarto]]j (kiel [[Kungfuo]]), [[teksaĵo|teksaĵaj]] artoj kaj tradicia [[Ĉina kuirarto|kuirarto]]; fakte la plej trovata aktiveco de ĉinoj eksterlande estas plej ofte [[komerco]] kaj [[restoracio]]j.<ref>[https://www.todamateria.com.br/cultura-chinesa/ ĉinio kulturo] (02-04-2023)</ref> === Arto === {{Ĉefartikolo|Ĉina arto}} '''Ĉina arto''' estas [[Vidaj artoj|vidarto]] kiu, ĉu antikva aŭ moderna, originiĝis en aŭ estas praktikata en [[Ĉina Popola Respubliko|Ĉinio]] aŭ de ĉinaj [[artisto]]j. La Ĉina arto ankaŭ en la [[Tajvano|Respubliko Ĉinio]] ([[Tajvano]]) kaj tiu de [[transmaraj ĉinoj]] povas esti konsiderata parto de Ĉina arto se ĝi bazas sur la Ĉinaj heredo kaj [[Ĉina kulturo|kulturo]]. Komenca "[[ŝtonepoko|ŝtonepoa]] arto" datas el la jaroj 10,000 a.K., ĉefe konsistanta el simpla [[ceramiko]] kaj skulptaĵoj. Post tiu komenca periodo de Ĉina arto, same kiel ĉe la Ĉina historio, ĝi estas tipe klasita laŭ la sukcedo de reganta [[dinastio]]j de [[Ĉina imperiestro|Ĉinaj imperiestroj]], plej el kiuj daŭris kelkajn centojn da jaroj. === Kantistoj === Unu el la plej popularaj kantistinoj nuntempe (2026) estas [[Tang Yi (kantistino)|Tang Yi]]. === Kuirarto === {{Ĉefartikolo|Ĉina kuirarto}} [[Dosiero:Chinese meal.jpg|eta|220ra|dekstra|Aro da tipaj pladoj de la ĉina kuirarto en la provinco [[Suzhou]], [[Jiangsu]], kun ujoj el [[rizo]], [[salikoko]]j, [[melongeno]], kaj [[tofuo]] fermentita, legomoj, anaso kaj centra telerego kun viando kaj bambuo.]] Ĉinio havas unu el la plej riĉaj kulinaraj heredaĵoj de la mondo. Solida Ĉina manĝaĵo estas manĝata per [[manĝbastoneto]]j, kaj likva per vasta, platfunda [[kulero]] (kutime el ceramiko). Ĉinoj konsideras la ĉeesto de tranĉilo sur la tablo kiel barbareco, tial la plejmulto de la manĝaĵoj estas preparitaj en malgrandaj pecoj, preta por tuja preno kaj manĝado. Malsimile al okcidentaj [[manĝaĵo]]j kie vianda proteino estas la ĉefa elemento de la manĝo, fonto de [[karbonhidrato]]j ([[rizo]], [[nudelo]]j aŭ [[moĉio]]j) plejofte estas la ĉefa ingredienco de ĉina manĝo. Eble paradoksa, dum formala ĉina bankedo oni tute ne rajtas surtabligi rizon. === Luktartoj === {{Ĉefartikolo|Ĉinaj luktartoj}} '''Ĉinaj luktartoj''', kiuj estas nomataj [[kung fu]] ([[Ĉina]]: 功夫; [[Hanyu Pinyin|pinjine]]: ''gong fu'') aŭ ''ŭu ŝu'' (武術), estas nombro de [[luktarto|luktostiloj]] kiuj disvolviĝis laŭlonge de jarcentoj en Ĉinio. Tiuj luktostiloj estas ofte klasitaj laŭ komunaj trajtoj, identigitaj kiel "familioj" (家; jiā), "sektoj" (派; pài) aŭ "skoloj" (門; mén) de luktartoj. Ekzemploj de tiaj trajtoj estas fizikaj ekzercoj kiuj inkludasn bestimitadon, aŭ trejnmetodoj inspiritaj de [[Ĉina filozofio|ĉinaj filozofioj]], [[religio]]j kaj [[legendo]]j. == Esperanto en Ĉinio == {{Ĉefartikolo|Esperanto-movado en Ĉinio}} La ĉina Esperanto-movado estas bunta kaj plurfaceta. [[Dosiero:UK 2004.jpg|maldekstra|150ra|eta]] Sun Mingxiao skizas en artikolo en la gazeto [[Esperanto (gazeto)|Esperanto]] la historion de la Esperanto-movado en Ĉinio antaŭ la Dua Mondmilito. Li fokusas sur la figuro de Cai Yuanpei, kiu ricevinte la entuziasmoj de ĉinaj studentoj en Eŭropo, kie ili ekkonis la lingvon kaj proponis ĝin kiel instrumento de modernigo ĉefe el maldekstraj vidpunktoj. Cai Yuanpei siavice entreprenis diversajn iniciatojn por disvastigi Esperanton ĉefe inter la medio de instruistoj kaj partikulare kiel ministro pri edukado. Ekde 1916 okazis diversaj debatoj en la esperanta komunumo rilate al la klopodoj modernigi la landon kaj partikulare la ĉinan skribmanieron per latina alfabeto, komuna al Esperanto. Ekde 1925 teruraj historiaj okazaĵoj kondukis al la forgeso de la esperanta neŭtraleco kaj multaj esperantistoj aliĝis al [[SAT]] kaj poste al diversaj komunismaj instancoj, dum la movado etendiĝis el Pekino al [[Ŝanhajo]].<ref>Sun Mingxiao, La ĉina Esperanto-Movado antaŭ la Dua Mondmilito, [[Esperanto (gazeto)|Esperanto]], 1358(6) Junio 2021, pp. 126-127.</ref> En 1920-aj jaroj Esperanto estis propagandita en [[Ŝanhajo]], tiama grava centro por laboristoj kaj [[laborista movado]]. La 29-an de Februaro 1920 la ruso Vadim A. Stopani prelegis tie pri Esperanto, la situacio de laboristoj kaj [[komunismo]] kiel rimedo. Sekve al propagando, oni instruis laboristojn en Esperanto Lernejo Xinhua. En Junio 1920 ankaŭ Zhang Mochi reveninta el Japanio prelegis pri Esperanto. En tiu epoko diversaj esperantistoj suferis polican persekutadon en kiu oni arigis Esperanton kaj [[bolŝevismo]]n. Tamen plej parto de esperantistoj en tiu etoso kune sentis simpation samtempe kaj por bolŝevismo kaj por [[anarkiismo]]. Subite en Aprilo 1921 Stopani memmortigis sin, kaj ŝanhaja Esperanto socio funebris per kelkaj prelegoj. Ŝajne la tialo de la memmortigo rilatis al malkontento kun la subpremema evoluo de la bolŝevismo en Rusio.<ref>Li Danyang kaj Liu Jian, "Tragedio de anarkia bolŝevisto", tradukita de Chielismo Wang Tianyi, [[Sennacieca Revuo]], (1385-1386), 2020, pp. 5-11.</ref> Nuntempe ([[nun en 2012|en 2012]]) eldoniĝas esperantlingve la du informretejoj [http://www.espero.com.cn/ Espero], posteulo de la papera revuo ''[[El Popola Ĉinio]]'', kaj la oficiala ŝtata informilo [http://esperanto.china.org.cn/ China.org.cn], havebla en aliaj ok lingvoj. Ĉi-lasta ankaŭ ofertas televidajn raportojn en Esperanto. El Pekino cetere disaŭdiĝas [[Ĉina Radio Internacia]] (http://esperanto.cri.cn/). La [[Universala Kongreso de Esperanto]] mem okazis dufoje en Ĉinio, en [[1986]] kaj en [[2004]], ambaŭfoje en la ĉefurbo [[Pekino]]. En la jaro 1986 la kongresanaro nombris 2482, dum en la jaro 2004 la kongreson partoprenis 2031 esperantistoj. == Literaturo == ''Enciklopedieto de Ĉinio'', kompilis LI Qiang kaj Zhang Meizhi, tradukis FAN Yizu, Pekino: Ĉina Esperanto-Eldonejo,1994. La libro konigas la ĉinajn [[historio]]n, [[geografio]]n, [[kulturo]]n, [[pentrarto]]n, [[metiarto]]n, [[literaturo]]n, [[turismo]]n, [[Esperanto-movado]]n kaj aliajn. == Vidu ankaŭ == {{Projektoj |s=Kategorio:Ĉinio |ReVo=cxini}} === Pri historio === * [[Historio de Ĉinio]] * [[Chiang Kai-shek]] * [[Ĉina naciismo]] * [[Mao Zedong]] === Pri geografio === * [[Listo de urboj de Ĉinio]] * [[Administra divido de Ĉinio]] * [[Tibeto]] * [[Ĝungario]] === Pri loĝantaro === * [[Etnoj en Ĉinio]] === Pri politiko === * [[Ĉina revo]] * [[Komunista Partio de Ĉinio]] * [[Popola Liberiga Armeo]] * [[Popola komunumo]] === Pri ekonomio === * [[Specialaj Ekonomiaj Zonoj (Ĉinio)]] === Pri kulturo === * [[Dramo en Ĉinio]] * [[Ĉina kuirarto]] * [[Ĉina sesdekjara ciklo]] === Pri Esperanto === * [[El Popola Ĉinio]] * [[Ĉina Radio Internacia]] * [[Tra la mondo]] * [[Listo de ĉinaj esperantistoj]] == Notoj == <references group="nb"/> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{eo}} [https://stanobelov.blogspot.com/p/cinio.html Artikoloj pri Ĉinio] * {{en}} [http://www.chinareport.com.cn/18s/01/index.htm Koncize pri Ĉinio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070403202747/http://www.chinareport.com.cn/18s/01/index.htm |date=2007-04-03 }} * ''Ĉinio, Koreio, Japanio. Landoj similaj sed diferenca<u>j</u>''. [[Petr Chrdle]]. [[Dobřichovice]]: [[KAVA-PECH]], 2022. 241p. 24&nbsp;cm. Bind. Kolorilus. {{ISBN|97880883 26243}}. Vojaĝimpresoj kaj opinioj, plektitaj kun informoj pri la historioj kaj kulturoj de la tri landoj. * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ Ĉinio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211220073104/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |date=2021-12-20 }} en [[Monda faktolibro de CIA]] {{ŜOK}} {{G20-Ŝtatoj}} {{Ŝtatoj en Azio}} [[File:China Banner 1.JPG|775px]] {{Bibliotekoj}} {{Havenda artikolo|Ĉinio}} {{Leginda|jaro=2022 |monato=1 |tago=9}} [[Kategorio:Ĉinio| ]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1949]] 14et8jishj4m33fxqp4rh9du0knx8iq 0 154420 9418519 9095357 2026-07-02T07:44:06Z Sj1mor 12103 Presses universitaires de France 9418519 wikitext text/x-wiki '''PUF''' havas plurajn signifojn: *'''[[ISO 639-3 p#puf|puf]]''' estas kodo de lingvo laŭ normo [[ISO 639-3]]. *'''[[PuF3|PuF₃]]''' estas [[kemia kombinaĵo]] de [[plutonio]], [[fluoro]]. *'''[[PuF4|PuF₄]]''' estas [[kemia kombinaĵo]] de [[plutonio]], [[fluoro]]. *'''[[PuF6|PuF₆]]''' estas [[kemia kombinaĵo]] de [[plutonio]], [[fluoro]]. *Mallongigo de [[Presses universitaires de France]]. {{Apartigilo}} {{3LK}} a8yy8zad7hckb5flbb01n1gvtxqq98l 0 162907 9418718 9285970 2026-07-02T10:58:27Z HyBoxwood 255233 [[w:zh:Template_talk:中华人民共和国国徽#編輯請求_2026-04-17_将svg替换为File:中華人民共和國國徽.svg]] 9418718 wikitext text/x-wiki La '''Listo de naciaj emblemoj''' enhavas la ŝtatajn ŝildajn emblemojn de ĉiuj 192 membroŝtatoj de la [[Unuiĝintaj Nacioj]], kun [[Tajvano]] (kiel eksa membro de UN) kaj [[Vatikano]] (statuso de observanto ĉe UN). Multaj el ili estas [[blazono]]j, sed ne ĉiuj. Krome tamen ankaŭ listiĝis la jenaj ne plene suverenaj ŝtatoj: la [[Palestino|Palestinaj aŭtonomiaj regionoj]], [[Tibeto]], la [[Turka Respubliko Norda Kipro]] kaj [[Okcidenta Saharo]]. {{Indekso}} == Alfabeta indekso == === A === <gallery> Dosiero:Albania state emblem.svg|'''[[Albanio]]'''<br />[[blazono de Albanio|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Andorra.svg|'''[[Andoro]]'''<br />[[blazono de Andoro|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Angola.svg|'''[[Angolo]]'''<br />[[blazono de Angolo|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Argentina.svg|'''[[Argentino]]'''<br />[[blazono de Argentino|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Armenia.svg|'''[[Armenio]]'''<br />[[blazono de Armenio|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Azerbaijan.svg|'''[[Azerbajĝano]]''' (Azerio)<br />[[blazono de Azerbajĝano|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg|'''[[Aŭstralio]]'''<br />[[blazono de Aŭstralio|[detaloj]]] Dosiero:Austria Bundesadler.svg|'''[[Aŭstrio]]'''<br />[[blazonoj de Aŭstrio|[detaloj]]] </gallery> === B === <gallery> Dosiero:Coat_of_arms_of_Bangladesh.svg|'''[[Bangladeŝo]]'''<br />[[blazono de Bangladeŝo|[detaloj]]] Dosiero:Emblem of India.svg|'''[[Barato]]''' (Hindio)<br />[[blazono de Barato|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Bahrain.svg|'''[[Barejno]]'''<br />[[blazono de Barejno|[detaloj]]] Dosiero:Official coat of arms of the Republic of Belarus (v).svg|'''[[Belorusio]]'''<br />[[blazono de Belorusio|[detaloj]]] Dosiero:State Coat of Arms of Belgium.svg|'''[[Belgio]]'''<br />[[blazono de Belgio|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Belize.svg|'''[[Belizo]]'''<br />[[blazono de Belizo|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Bolivia.svg|'''[[Bolivio]]'''<br />[[blazono de Bolivio|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|'''[[Bosnio kaj Hercegovino]]'''<br />[[blazono de Bosnio kaj Hercegovino|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Brazil.svg|'''[[Brazilo]]'''<br />[[blazono de Brazilo|[detaloj]]] Dosiero:Emblem_of_Brunei.svg|'''[[Brunejo]]'''<br />[[blazono de Brunejo|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Burundi.svg|'''[[Burundo]]'''<br />[[blazono de Burundo|[detaloj]]] Dosiero:Emblem of Bhutan.svg|'''[[Butano]]'''<br />[[blazono de Butano|[detaloj]]] </gallery> === C === === Ĉ === <gallery> Dosiero:Coat of arms of the Czech Republic.svg|'''[[Ĉeĥio]]'''<br />[[blazono de Ĉeĥio|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Chile.svg|'''[[Ĉilio]]'''<br />[[blazono de Ĉilio|[detaloj]]] Dosiero:中華人民共和國國徽.svg|'''[[Ĉinio]]'''<br />[[blazono de Ĉinio|[detaloj]]] </gallery> === D === <gallery> Dosiero:Coat of arms of the Dominican Republic.svg|'''[[Domingo]]'''<br />[[blazono de Domingo|[detaloj]]] </gallery> === E === <gallery> Dosiero:Coat_of_arms_of_Egypt.svg|'''[[Egiptio]]'''<br />[[blazono de Egiptio|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Ecuador.svg|'''[[Ekvadoro]]'''<br />[[blazono de Ekvadoro|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Equatorial_Guinea.svg|'''[[Ekvatora Gvineo]]'''<br />[[blazono de Ekvatora Gvineo|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Estonia.svg|'''[[Estonio]]'''<br />[[blazono de Estonio|[detaloj]]] Dosiero:Emblem of Ethiopia.svg|'''[[Etiopio]]'''<br />[[blazono de Etiopio|[detaloj]]] </gallery> === F === <gallery> Dosiero:Coat of arms of Fiji.svg|'''[[Fiĝioj]]'''<br />[[blazono de la Fiĝioj|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Finland.svg|'''[[Finnlando]]'''<br />[[blazono de Finnlando|[detaloj]]] </gallery> === G === <gallery> Dosiero:Coat of arms of Gabon.svg|'''[[Gabono]]'''<br />[[blazono de Gabono|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Germany.svg|'''[[Germanio]]'''<br />[[Blazono de Germanio|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Greece.svg|'''[[Grekio]]'''<br />[[blazono de Grekio|[detaloj]]] |'''[[Grenado]]'''<br />[[blazono de Grenado|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Guatemala.svg|'''[[Gvatemalo]]'''<br />[[blazono de Gvatemalo|[detaloj]]] </gallery> === Ĝ === <gallery> Dosiero:Coat_of_arms_of_Djibouti.svg|'''[[Ĝibutio]]'''<br />[[blazono de Ĝibutio|[detaloj]]] </gallery> === H === <gallery> Dosiero:Escudo de España.svg|'''[[Hispanio]]'''<br />[[blazono de Hispanio|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Honduras.svg|'''[[Honduro]]'''<br />[[blazono de Honduro|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Hungary.svg|'''[[Hungario]]'''<br />[[blazono de Hungario|[detaloj]]] </gallery> === I === <gallery> Dosiero:Coat of Arms of Indonesia Garuda Pancasila.svg|'''[[Indonezio]]'''<br />[[blazono de Indonezio|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Iraq.svg|'''[[Irako]]'''<br />[[blazono de Irako|[detaloj]]] Dosiero:Emblem of Iran.svg|'''[[Irano]]'''<br />[[blazono de Irano|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Ireland.svg|'''[[Irlando]]'''<br />[[blazono de Irlando|[detaloj]]] Dosiero:Emblem_of_Israel.svg|'''[[Israelo]]'''<br />[[blazono de Israelo|[detaloj]]] Dosiero:Emblem of Italy.svg|'''[[Italio]]'''<br />[[blazono de Italio|[detaloj]]] </gallery> === J === <gallery> Dosiero:Coat of arms of Jamaica.svg|'''[[Jamajko]]'''<br />[[blazono de Jamajko|[detaloj]]] Dosiero:Imperial Seal of Japan.svg|'''[[Japanio]]'''<br />[[Nacia kaj imperiestra sigelo de Japanio|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Jordan.svg|'''[[Jordanio]]'''<br />[[blazono de Jordanio|[detaloj]]] </gallery> === K === <gallery> Dosiero:Coat_of_arms_of_Cape_Verde.svg|'''[[Kabo-Verdo]]'''<br />[[blazono de Kabo-Verdo|[detaloj]]] Dosiero:Royal arms of Cambodia.svg|'''[[Kamboĝo]]'''<br />[[blazono de Kamboĝo|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Cameroon.svg|'''[[Kameruno]]'''<br />[[blazono de Kameruno|[detaloj]]] Dosiero:Royal Coat of Arms of Canada.svg|'''[[Kanado]]'''<br />[[blazono de Kanado|[detaloj]]] Dosiero:Greater coat of arms of Georgia.svg|'''[[Kartvelio]]'''<br />[[blazono de Kartvelio|[detaloj]]] Dosiero:Emblem of Qatar (1976–2022).svg|'''[[Kataro]]'''<br />[[blazono de Kataro|[detaloj]]] Dosiero:Emblem_of_Kazakhstan.svg|'''[[Kazaĥio]]'''<br />[[blazono de Kazaĥio|[detaloj]]] Dosiero:Emblem of Kyrgyzstan.svg|'''[[Kirgizio]]'''<br />[[blazono de Kirgizio|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Kiribati.svg|'''[[Kiribato]]'''<br />[[blazono de Kiribato|[detaloj]]] Dosiero:Seal_of_the_Comoros.svg|'''[[Komoroj]]'''<br />[[blazono de la Komoroj|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of the Democratic Republic of the Congo.svg|'''[[Kongo Kinŝasa]]'''<br />[[blazono de Kongo Kinŝasa|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Croatia.svg|'''[[Kroatio]]'''<br />[[blazono de Kroatio|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Cuba.svg|'''[[Kubo (lando)|Kubo]]'''<br />[[blazono de Kubo|[detaloj]]] </gallery> === L === <gallery> Dosiero:Emblem of Laos (1991-2025).svg|'''[[Laoso]]'''<br />[[blazono de Laoso|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Latvia.svg|'''[[Latvio]]'''<br />[[blazono de Latvio|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Lesotho.svg|'''[[Lesoto]]'''<br />[[blazono de Lesoto|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Liberia.svg|'''[[Liberio]]'''<br />[[blazono de Liberio|[detaloj]]] Dosiero:Staatswappen-Liechtensteins.svg|'''[[Liĥtenŝtejno]]'''<br />[[blazono de Liĥtenŝtejno|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Lithuania.svg|'''[[Litovio]]'''<br />[[blazono de Litovio|[detaloj]]] |'''[[Luksemburgo]]'''<br />[[blazono de Luksemburgo|[detaloj]]] </gallery> === M === <gallery> Dosiero:Coat_of_arms_of_Madagascar.svg|'''[[Madagaskaro]]'''<br />[[blazono de Madagaskaro|[detaloj]]] Dosiero:Emblem of Maldives.png|'''[[Maldivoj]]'''<br />[[blazono de la Maldivoj|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Malta.svg|'''[[Malto]]'''<br />[[blazono de Malto|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Morocco.svg|'''[[Maroko]]'''<br />[[blazono de Maroko|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Mauritius (Original version).svg|'''[[Maŭricio]]'''<br />[[blazono de von Maŭricio|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Mexico.svg|'''[[Meksiko]]'''<br />[[blazono de Meksiko|[detaloj]]] Dosiero:Seal_of_the_Federated_States_of_Micronesia.svg|'''[[Federacio de Mikronezio]]'''<br />[[blazono de la Federacio de Mikronezio|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Moldova.svg|'''[[Moldavio]]'''<br />[[blazono de Moldavio|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Montenegro.svg|'''[[Montenegro]]'''<br />[[blazono de Montenegro|[detaloj]]] </gallery> === N === <gallery> Dosiero:Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg|'''[[Nederlando]]'''<br />[[blazono de Nederlando|[detaloj]]] Dosiero:Emblem of Nepal.svg|'''[[Nepalo]]'''<br />[[blazono de Nepalo|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Nicaragua.svg|'''[[Nikaragvo]]'''<br />[[blazono de Nikaragvo|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_North_Macedonia.svg|'''[[Nord-Makedonio]]'''<br />[[blazono de Nord-Makedonio|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Norway.svg|'''[[Norvegio]]'''<br />[[blazono de Norvegio|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of New Zealand.svg|'''[[Nov-Zelando]]'''<br />[[blazono de Nov-Zelando|[detaloj]]] </gallery> === O === <gallery> Coat of arms of East Timor.svg|'''[[Orienta Timoro]]'''<br />[[blazono de Orienta Timoro|[detaloj]]] </gallery> === P === <gallery> Dosiero:Coat of arms of Pakistan.svg|'''[[Pakistano]]'''<br />[[blazono de Pakistano|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Palestine.svg|''[[Palestino|Palestinaj aŭtonomiaj regionoj]]''<br />[[blazono de Palestino|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Panama.svg|'''[[Panamo]]'''<br />[[blazono de Panamo|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Paraguay.svg|'''[[Paragvajo]]'''<br />[[blazono de Paragvajo|[detaloj]]] Dosiero:Escudo nacional del Perú.svg|'''[[Peruo]]'''<br />[[blazono de Peruo|[detaloj]]] Dosiero:Herb Polski.svg|'''[[Pollando]]'''<br />[[blazono de Pollando|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Portugal.svg|'''[[Portugalio]]'''<br />[[blazono de Portugalio|[detaloj]]] </gallery> === R === <gallery> Dosiero:Coat of arms of Rwanda.svg|'''[[Ruando]]'''<br />[[blazono de Ruando|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Romania.svg|'''[[Rumanio]]'''<br />[[blazono de Rumanio|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_Arms_of_the_Russian_Federation.svg|'''[[Rusio]]'''<br />[[blazono de Rusio|[detaloj]]] </gallery> === S === <gallery> Dosiero:Coat_of_arms_of_El_Salvador.svg|'''[[Salvadoro]]'''<br />[[blazono de Salvadoro|[detaloj]]] Dosiero:Emblem_of_Saudi_Arabia.svg|'''[[Sauda Arabio]]'''<br />[[blazono de Sauda Arabio|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Seychelles.svg|'''[[Sejŝeloj]]'''<br />[[blazono de la Sejŝeloj|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Serbia.svg|'''[[Serbio]]'''<br />[[blazono de Serbio|[detaloj]]] Dosiero:Emblem of Syria (1980–2024).svg|'''[[Sirio]]'''<br />[[blazono de Sirio|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Slovakia.svg|'''[[Slovakio]]'''<br />[[blazono de Slovakio|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Slovenia.svg|'''[[Slovenio]]'''<br />[[blazono de Slovenio|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Somalia.svg|'''[[Somalio]]'''<br />[[blazono de Somalio|[detaloj]]] Dosiero:Emblem_of_Sri_Lanka.svg|'''[[Srilanko]]'''<br />[[blazono de Srilanko|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of South Africa (heraldic).svg|'''[[Sud-Afriko]]'''<br />[[blazono de Sud-Afriko|[detaloj]]] Dosiero:Emblem of South Korea.svg|'''[[Sud-Koreio]]'''<br />[[blazono de Sud-Koreio|[detaloj]]] Dosiero:Great coat of arms of Sweden.svg|'''[[Svedio]]'''<br />[[blazono de Svedio|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Switzerland.svg|'''[[Svislando]]''' (Svisio)<br />[[blazono de Svislando|[detaloj]]] </gallery> === T === <gallery> Dosiero:Emblem of Tajikistan.svg|'''[[Taĝikio]]'''<br />[[blazono de Taĝikio|[detaloj]]] Dosiero:Republic of China National Emblem.svg|'''[[Tajvano]]'''<br />[[blazono de Tajvano|[detaloj]]] Dosiero:Emblem of Tibet.svg| ''[[Tibeto]]''<br />[[blazono de Tibeto|[detaloj]]] Dosiero:Coat of arms of Tonga.svg|'''[[Tongo]]'''<br />[[blazono de Tongo|[detaloj]]] Dosiero:Emblem of Turkey.svg|'''[[Turkio]]'''<br />[[blazono de Turkio|[detaloj]]] Dosiero:Emblem of Turkmenistan.svg|'''[[Turkmenio]]'''<br />[[blazono de Turkmenio|[detaloj]]] </gallery> === U === <gallery> Dosiero:Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg|'''[[Ukrainio]]'''<br />[[blazono de Ukrainio|[detaloj]]] Dosiero:Coat_of_arms_of_Uruguay.svg|'''[[Urugvajo]]'''<br />[[blazono de Urugvajo|[detaloj]]] Dosiero:Great Seal of the United States (obverse).svg|'''[[Usono]]'''<br />[[blazono de Usono|[detaloj]]] Dosiero:Emblem of Uzbekistan.svg|'''[[Uzbekio]]'''<br />[[blazono de Uzbekio|[detaloj]]] </gallery> === V === <gallery> Dosiero:Emblem of the Papacy.svg|'''[[Vatikano]]'''<br />[[blazono de Vatikano|[detaloj]]] |'''[[Venezuelo]]'''<br />[[blazono de Venezuelo|[detaloj]]] </gallery> === Z === {{Indekso}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|commonscat=National insignia}} * [[Listo de naciaj flagoj]] * [[:Kategorio:Ŝtataj blazonoj]] {{-}} [[Kategorio:Listoj]] [[Kategorio:Heraldiko]] [[Kategorio:Ŝtataj blazonoj]] 8pdzbtskc5xhvzarij9vodg7drvvyf8 0 164494 9418593 9277428 2026-07-02T08:55:07Z Sj1mor 12103 9418593 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Polar graph paper.svg|eta|dekstra|300px|Polusa koordinatsistemo kun kelkaj anguloj indikitaj en gradoj]] En [[matematiko]], la '''polusa koordinatsistemo''' estas 2-[[dimensio|dimensia]] [[koordinatsistemo]] en kiu ĉiu [[Punkto (matematiko)|punkto]] sur [[ebeno (matematiko)|ebeno]] estas difinita per [[angulo]] kaj [[distanco]]. La polusa koordinatsistemo estas aparte utila en situacioj, kiam la interrilato inter du punktoj estas plej facile esprimebla en terminoj de angulo kaj distanco; en la pli konata [[kartezia koordinato|kartezia]] aŭ rektangula koordinatsistemo, tia angula interrilato povas esti kalkulita nur per [[trigonometrio|trigonometriaj]] formuloj. Ĉar la koordinatsistemo estas du-dimensia, ĉiu punkto estas difinita per du polusaj koordinatoj: la '''radiusa koordinato''' kaj la '''angula koordinato'''. La radiusa koordinato (kutime skribita kiel <math>r</math>) estas la distanco inter la koordinatigita punkto kaj la centra punkto de la koordinatosistemo. La centra punkto estas ankaŭ nomata ''poluso'' (ekvivalento de la ''origino'' en la Kartezia sistemo). La angula koordinato (ankaŭ nomata '''polusa angulo''' aŭ '''[[azimuta angulo]]''', kutime skribita kiel θ aŭ <math>t</math>) estas la [[pozitiva angulo]] (aŭ angulo mezurita [[dekstrumo|maldekstrume]], malhorloĝdirekte) de la '''polusa akso''' (la 0°-a [[radio (geometrio)|radio]]) al la koordinatigita punkto. La polusa akso estas ekvivalento de pozitiva duono de [[abscisa akso]] (''x''-akso) en la Kartezia koordinata ebeno.<ref name="brown">{{Citlibro | Familinomo = Brown | Nomo = Richard G. | Redaktanto = Andrew M. Gleason | Jaro = 1997 | Titolo = Advanced Mathematics: Precalculus with Discrete Mathematics and Data Analysis - Progresinta Matematiko: Antaŭkalkulo kun Diskreta Matematiko kaj Datuma Analitiko | Eldonejo = McDougal Littell | Loko = Evanston, Ilinojo | ISBN = 0-395-77114-5 }}</ref> == Historio == La konceptoj angulo kaj radiuso estis jam uzitaj de antikvaj matematikistoj de la [[1-a jarmilo a.K.]]. La [[helenio|helena]] [[astronomo]] [[Hiparko|Hipparchus]] ([[-190]]...[[-120]]) kreis baremon de [[ĥordo (geometrio)|ĥordaj]] funkcioj donantaj la longecon de la ĥordo por ĉiu angulo, kaj ekzistas referencoj al lia uzado de polusaj koordinatoj por priskribi stelajn poziciojn.<ref name="milestones">{{Citreto | Familinomo = Friendly | Nomo = Michael | Titolo = Milestones in the History of Thematic Cartography, Statistical Graphics, and Data Visualization - Mejloŝtonoj en la Historio de Temeca Kartografio, Statistika Grafiko, kaj Datuma Videbligo | URL = http://www.math.yorku.ca/SCS/Gallery/milestone/sec4.html | Alirdato = 2006-09-10 }}</ref> En ''Pri Spiraloj'', [[Arkimedo]] priskribas la [[Arĥimeda spiralo|Arĥimedan spiralon]] per funkcio kiu donas dependon de radiuso de la angulo. La greka verko, tamen, ne priskribas plenan koordinatsistemon. Estas diversaj historioj de la enkonduko de polusaj koordinatoj kiel parto de formala koordinatsistemo. La plena historio pri la temo estas priskribita en ''Fonto de Polusaj Koordinatoj'' fare de profesoro [[Julian Lowell Coolidge]] de [[Universitato Harvard|Harvard]]<ref name="coolidge">{{Citaĵo el gazeto | familia nomo = Coolidge | persona omo = Julian | aŭtoroligo = Julian Lowell Coolidge | titolo = The Origin of Polar Coordinates - La Fonto de Polusaj Koordinatoj | publikaĵo = American Mathematical Monthly - Amerika Matematika Monataĵo | volumo = 59 | paĝoj = 78-85 | dato = 1952 | url= http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/Extras/Coolidge_Polars.html }}</ref> [[Grégoire de Sanktulo-Vincent]] kaj [[Bonaventura Cavalieri]] sendepende prezentis la konceptojn en la mez-dek-sepa jarcento. [[Sankta Vincento]] skribis pri ili private en [[1625]] kaj publikigis sian verkon en [[1647]], dum Cavalieri publikigis la sian en [[1635]] kun korektita versio aperonta en [[1653]]. Cavalieri unue uzis polusajn koordinatojn por solvi problemon rilatan al la areo en [[Arĥimeda spiralo]]. [[Blaise Pascal]] poste uzis polusajn koordinatojn por kalkuli la longon de [[Parabolo (matematiko)|parabolaj arkoj]]. En ''[[Maniero de Fluksionoj]]'' (skribita [[1671]], publikigita [[1736]]), Siro [[Isaac Newton]] ekzamenis la transformojn inter polusaj koordinatoj, kion li nomis la "Sepa Maniero; Por Spiraloj", kaj naŭ aliaj koordinatsistemoj).<ref>{{Citaĵo el gazeto | familia nomo = Boyer | persona nomo = C. B. | titolo = Newton as an Originator of Polar Coordinates - Neŭtono kiel Iniciatoro de Polusaj Koordinatoj | publikaĵo = American Mathematical Monthly - Amerika Matematika Monata | volumo = 56 | paĝoj = 73-78 | dato = 1949 | url= http://links.jstor.org/sici?sici=0002-9890%28194902%2956%3A2%3C73%3ANAAOOP%3E2.0.CO%3B2-V&size=LARGE }}</ref> En la ĵurnalo ''[[Acta Eruditorum]]'' ([[1691]]), [[Jakobo Bernoulli]] uzis sistemon kun punkto sur linio, nomitaj kiel ''poluso'' kaj ''polusa akso'' respektive. Koordinatoj estis precizigitaj per la distanco de la poluso kaj la angulo de la ''polusa akso''. La verko de Bernoulli ampleksis trovi la [[kurbecoradiuso]]n de kurboj esprimitaj per tiaj koordinatoj. La efektiva termino ''polusaj koordinatoj'' estas atribuita al [[Gregorio Fontana]] kaj estis uzata de Italaj skribistoj de la [[18-a jarcento]]. La termino) aperis en [[Angla lingvo|la angla]] en traduko ([[1816]]) fare de [[Georgo Peacock]] de ''Diferencialo kaj Integrala Kalkulo'' fare de [[Sylvestre Françoita Lacroix|Lacroix]].<ref>{{Citreto | Familinomo = Miller | Nomo = Jeff | Titolo = Earliest Known Uses of Some of the Words of Mathematics - Plej fruaj Sciataj Uzoj de Iuj el la Vortoj de Matematiko | URL = http://members.aol.com/jeff570/p.html | Alirdato = 2006-09-10}}</ref><ref> {{Citlibro | Familinomo = Smith | Nomo = David Eugene | Titolo = History of Mathematics, Vol II - Historio de Matematiko, Volumo II | Eldonejo = Ginn and Co. - Ginn kaj Ko. | Dato = 1925 | Loko = Bostono | Paĝoj = 324 }}</ref> [[Alexis Clairaut]] estis la unua, kiu konceptis polusajn koordinatojn en tri dimensioj, kaj [[Leonhard Euler]] estis la unua, kiu reale ellaboris ilin.<ref name="coolidge" /> == Grafika prezentado de punktoj per polusaj koordinatoj == [[Dosiero:CircularCoordinates.png|eta|250px|La punktoj (3,60°) kaj (4,210°) per polusa koordinatsistemo]] Ĉiu punkto en la polusa koordinatsistemo povas esti priskribita per la du polusaj koordinatoj, kiuj estas kutime signitaj <math>r</math> (la radiusa koordinato) kaj θ (la angula koordinato, polusa angulo, aŭ [[azimuta angulo]], fojfoje prezentita kiel φ aŭ <math>t</math>). La koordinato <math>r</math> prezentas la radiusan distancon de la poluso, kaj la koordinato θ prezentas la mallaŭ-horloĝnadla (kontraŭhorloĝnadla) angulo de la [[radio (geometrio)|radio]] 0° (iam nomata la polusa akso), konata kiel la pozitiva abscisa akso sur la [[Kartezia koordinato|Kartezia koordinata ebeno]].<ref name="brown" /> Ekzemple, la polusaj koordinatoj (3, 60°) estus [[punkto grafike prezentanta|grafike prezentitaj]] kiel punkto 3 unuojn disde la poluso sur la radio 60°. La koordinatoj (−3, 240°) ankaŭ estus grafike prezentitaj ĉe ĉi tiu punkto ĉar negativa radiusa distanco estas montrita kiel pozitiva distanco sur la kontraŭa radio (la radio reflektita ĉirkaŭ la fonto, kiu diferencas de la originala radio je 180°). Ĉi tio ilustras unu gravan aspekton de la polusa koordinatsistemo ne ĉeesta en la Kartezia koordinatsistemo: sola punkto povas esti esprimita per malfinia nombro de malsamaj koordinatoj. En ĝeneralo, la punkto (<math>r</math>, θ) povas esti prezentita kiel (<math>r</math>, θ ± <math>n</math>×360°) aŭ (−<math>r</math>, θ ± (2<math>n</math> + 1)×180°), kie <math>n</math> estas iu ajn [[entjero]].<ref>{{Citreto | URL = http://www.fortbendisd.com/campuses/documents/Teacher/2006%5Cteacher_20060413_0948.pdf | Titolo = Polar Coordinates and Graphing - Polusaj Koordinatoj kaj Grafeado | Alirdato = 2006-09-22 | Dato = [[2006-04-13]] | Aranĝo = PDF }}</ref> La ajnecaj koordinatoj (0, θ) estas konvencie uzataj por prezenti la poluson, ĉar sendistinge de la koordinato θ, punkto kun radiuso 0 estos ĉiam esti sur la poluso.<ref> {{Citlibro|Titolo=Precalculus: With Unit-Circle Trigonometry - Antaŭkalkulo: Kun Unuo-Cirkla Trigonometrio|Familinomo=Lee|Nomo=Theodore|Kunaŭtoroj=David Cohen, David Sklar|Jaro=2005|Eldonejo=Thomson Brooks/Cole|Redakto=Kvara Redakcio|ISBN=0534402305}}</ref> Por akiri unikan prezenton de punkto, estas kutime limigi <math>r</math> al [[Negativa kaj nenegativa nombroj|nenegativaj nombroj]], <math>r</math> ≥ 0 kaj θ al la [[Intervalo (matematiko)|intervalo]] [0, 360°) aŭ (−180°, 180°] (aŭ, en radiana mezurado, [0, 2π) aŭ (−π, π]).<ref>{{Citlibro|Titolo=Complex Analysis (the Hitchhiker's Guide to the Plane) - Kompleksa Analitiko (la Gvidilo de la Petveturanto pri la Ebeno)|Nomo=Ian|Familinomo=Stewart|Kunaŭtoroj=David Tall|Jaro=1983|Eldonejo=Cambridge University Press - [[Kembriĝa universitata eldonejo|Kembriĝo (Britio) universitata eldonejo]]|ISBN=0521287634}}</ref> Anguloj en polusa notacio estas ĝenerale esprimitaj en aŭ gradoj aŭ [[radiano]]j, uzante la konvertiĝon 2[[Pi (nombro)|π]] rad = 360°. La elekto dependas grande de la ĉirkaŭteksto. [[Navigado|Navigadaj]] aplikoj uzas grado-mezuradon, dum iuj [[Fiziko|fizikaj]] aplikoj (aparte turna mekaniko) kaj preskaŭ ĉiu matematika literaturo sur [[kalkulo]] uzas radiano-mezurado.<ref> {{Citlibro | Familinomo = Serway | Nomo = Raymond A. | Kunaŭtoroj = Jewett, Jr., Johano W. | Titolo = Principles of Physics - Principoj de Fiziko | Eldonejo = Brooks/Cole—Thomson Learning | Dato = 2005 | ISBN = 0-534-49143-X }}</ref> === Konvertado inter polusaj kaj karteziaj koordinatoj === [[Dosiero:Polar to cartesian.svg|dekstra|eta|250px|Figuro ilustranta la formulojn de konvertado]] La du polusaj koordinatoj <math>r</math> kaj θ povas esti konvertitaj al la [[kartezia koordinato|karteziaj koordinatoj]] <math>x</math> kaj <math>y</math> per uzo de la [[trigonometria funkcio|trigonometriaj funkcioj]] [[sinuso]] kaj [[kosinuso]]: :<math>x = r \cos \theta \,</math> :<math>y = r \sin \theta, \,</math> kaj la du karteziaj koordinatoj <math>x</math> kaj <math>y</math> povas esti konvertitaj al polusa koordinato <math>r</math> per :<math>r = \sqrt{x^2 + y^2} \,</math> (per simpla apliko de la [[teoremo de Pitagoro|Pitagora teoremo]]). Por kalkuli la angulan koordinaton θ, la konsiderendas ke: * Por <math>r</math> = 0, θ povas esti iu ajn [[reela nombro]]. * Por <math>r</math> ≠ 0, por ricevi unikan prezenton pri θ, necesas limigi intervalon kie ĝi povas esti al amplekso de 2π. Kutimaj elektoj por tia intervalo estas [0, 2π) kaj (−π, π]. Por ricevi θ en la intervalo [0, 2π), la jena formulo uzeblas: (<math>\arctan</math> estas la inverso de [[tangento|tangenta]] funkcio): :<math>\theta = \begin{cases} \arctan(\frac{y}{x}) & \mbox{se } x > 0 \mbox{ kaj } y \ge 0\\ \arctan(\frac{y}{x}) + 2\pi & \mbox{se } x > 0 \mbox{ kaj } y < 0\\ \arctan(\frac{y}{x}) + \pi & \mbox{se } x < 0\\ \frac{\pi}{2} & \mbox{se } x = 0 \mbox{ kaj } y > 0\\ \frac{3\pi}{2} & \mbox{se } x = 0 \mbox{ kaj } y < 0 \end{cases}</math> Por ricevi θ en la intervalo (−π, π], la jena formulo uzeblas: :<math>\theta = \begin{cases} \arctan(\frac{y}{x}) & \mbox{se } x > 0\\ \arctan(\frac{y}{x}) + \pi & \mbox{se } x < 0 \mbox{ kaj } y \ge 0\\ \arctan(\frac{y}{x}) - \pi & \mbox{se } x < 0 \mbox{ kaj } y < 0\\ \frac{\pi}{2} & \mbox{se } x = 0 \mbox{ kaj } y > 0\\ -\frac{\pi}{2} & \mbox{se } x = 0 \mbox{ kaj } y < 0 \end{cases}</math> (En diversaj [[programadlingvo]]j oni povas teni distingaj la [[numeratoro]]n kaj la [[denominatoro]]n per uzo de la funkcio ''[[atan2]]'', kiu havas apartajn argumentojn por tiuj du.) == Polusaj ekvacioj == La ekvacia difino de [[algebra kurbo]] esprimita en polusaj koordinatoj estas nomata ''polusa ekvacio''. En multaj okazoj tia [[ekvacio]] povas esti donita per difinado de <math>r</math> kiel [[Funkcio (matematiko)|funkcio]] de θ. La rezultanta kurbo tiam konsistas el punktoj de formo (<math>r</math>(θ), θ) kaj konsidereblas la [[grafikaĵo]] de la polusa funkcio <math>r</math>. Malsamaj formoj de [[simetrio]] povas esti konkluditaj de la ekvacio de polusa funkcio <math>r</math>. Se <math>r</math>(−θ) = <math>r</math>(θ), la kurbo estas simetria ĉirkaŭ la horizontala (0°/180°) akso ([[absciso]]); se <math>r</math>(π−θ) = <math>r</math>(θ), ĝi estas simetria ĉirkaŭ la vertikala (90°/270°) akso ([[ordinato]]), kaj se <math>r</math>(θ−α°) = <math>r</math>(θ), ĝi estas [[Turna simetrio|turne simetria]] je α° ([[horloĝodirekto|laŭhorloĝnadle]] kaj samtempe kontraŭhorloĝnadle) ĉirkaŭ la poluso. Pro la cirkla naturo de la polusa koordinatsistemo, multaj kurboj povas esti priskribitaj per iom pli simplaj polusaj ekvacioj, ol siaj ekvacioj en karteziaj koordinatoj. Inter la plej bone konata de tiaj kurboj estas la [[polusa rozo]], [[Arĥimeda spiralo]], [[Lemniskato de Bernoulli|lemniskato]], [[heliko de Pascal]], kaj [[kardioido]]. ,<!-- Ĉu ankaŭ inverse?--> === Cirklo === [[Dosiero:Circle r=1.PNG|eta|dekstra|Cirklo kun ekvacio <math>r</math>(θ) = 1]] La ĝenerala ekvacio por cirklo kun centro je (<math>r</math>₀, φ) kaj radiuso <math>a</math> estas :<math>r^2 - 2 r r_0 \cos(\theta - \varphi) + r_0^2 = a^2.\, </math> Ĝi povas esti plisimpligita diversmaniere, por specifaj kazoj. Por cirklo kun centro je la poluso kaj radiuso <math>a</math> la ekvacio estas :<math>r(\theta)=a \,</math> .<ref name="ping">{{Citreto | Nomo=Johan | Familinomo=Claeys | URL=http://www.ping.be/~ping1339/polar.htm | Titolo=Polar coordinates - Polusaj koordinatoj | Alirjaro=2006 | Alirdato=25-a de majo }}</ref> === Linio === ''Radiusaj'' [[duonlinio]]j (tiuj komenciĝas en la poluso) estas prezentataj per ekvacio :<math>\theta = \varphi </math>, kie φ estas la angulo de alteco de la duonlinio; ''Radiusaj'' linioj (tiuj kiuj iras tra la poluso) estas prezentataj per ekvacio :<math>\theta = \varphi </math> aŭ <math>\theta = \varphi + \pi</math>, kie φ estas la angulo de alteco de la linio; φ = <math>\arctan (m)</math> kie <math>m</math> estas la [[angula koeficiento]] de la linio en la karteziaj koordinatoj. En ĉi tiu ekvacio unu duono (<math>\theta = \varphi </math>) respektivas al unu duonlinio kaj la alia (<math>\theta = \varphi + \pi</math>) respektivas al duonlinio en la mala direkto; kune ili formas rektan linion. La ne-radiusa linio, kiu krucas la radiusan linion θ = φ [[perpendikularo|perpendikulare]] en punkto (<math>r</math>₀, φ) havas la ekvacion :<math>r(\theta) = {r_0}\sec(\theta-\varphi) </math>. === Polusa rozo === [[Dosiero:Rose r=2sin(4theta).PNG|eta|dekstra|Polusa rozo per ekvacio<br /> <math>r</math>(θ) = 2 sin (4θ)]] [[rozo (matematiko)|Polusa rozo]] estas fama matematika kurbo, kiu aspektas simile al floro, kaj kiu povas esti esprimita per simpla polusa ekvacio. Ĝi estas donita per ekvacioj :<math> r(\theta) = a \cos (k\theta + \phi_0)</math>, aŭ :<math> r(\theta) = a \sin (k\theta + \phi_0)</math>, por ia ajn konstanto <math>\phi_0</math> (inkluzive de 0). Se ''k'' estas [[entjero]], tiuj ekvacioj produktas ''k''-folian rozon se ''k'' estas [[pareco de nombroj|nepara]], aŭ ''2k''-folian rozon se ''k'' estas para. Se ''k'' estas [[racionala nombro|racionalo]] neentjera, rozeska formo povas formiĝi sed kun intersurkuŝantaj folioj. Se ''k'' estas [[Neracionala nombro|neracionala]], la kurbo konsistigas [[densa aro|densan aron]] en la [[Disko (matematiko)|disko]] r<=a. Notu, ke ĉi tiuj ekvacioj neniam difinas rozon kun 2, 6, 10, 14, kaj tiel plu folioj. La [[variablo]] ''a'' prezentas la longecon de la folioj de la rozo. === Arĥimeda spiralo === [[Dosiero:Archimedian spiral.PNG|eta|dekstra|Unudirekta Arĥimeda spiralo kun ekvacio <br />''r''(θ) = θ <br />por 0 < θ < 6π]] La [[Arĥimeda spiralo]] estas fama [[spiralo]], kiu estis malkovrita de [[Arkimedo]], kiu ankaŭ povas esti esprimita kiel simpla polusa ekvacio. Ĝin prezentas la ekvacio :<math>r(\theta) = a+b\theta. \,</math> Ŝanĝado de la [[parametro]] ''a'' turnas la spiralon, dum '''''b''''' regas la distancon inter la bukloj, kiu por donita spiralo estas ĉiam [[konstanto]]. La Arĥimeda spiralo havas du branĉojn, unu por θ > 0 kaj unu por θ < 0. La du branĉoj estas glate koneksaj en la poluso. Prenado de la spegulita bildo de unu branĉo trans la linio 90°/270° liveras la alia branĉon. Ĉi tiu kurbo estas rimarkinda kiel unu el la unuaj kurboj, post la [[koniko]]j, priskribitaj en matematika traktato, kaj kiel elstara ekzemplo de kurbo kiun plej bone difinas polusa ekvacio. === Konikoj === [[Dosiero:Elps-slr.svg|eta|dekstra|250px|[[Elipso]], montranta duonan latusan rektumon (vidu tekston)]] La ekvacio de [[koniko]] kun unu [[fokuso]] sur la poluso kaj la alia ie sur la radio 0° (tiel ke la [[granda duonakso|granda akso]] de la koniko kuŝas laŭ la polusa akso) estas donita per: : <math>r(\theta) = {\ell\over {1 + e \cos \theta}}</math> kie ''e'' estas la [[Discentreco|(discentreco, fokusdiseco)]] kaj <math>\ell</math> estas la duone-[[latus rektumo]] (la perpendikulara distanco je [[fokuso]] de la granda akso al la kurbo). Se ''e'' &gt; 1, ĉi tiu ekvacio difinas [[hiperbolo (matematiko)]]n; se ''e'' = 1, ĝi difinas [[parabolo (matematiko)]]n; kaj se ''e'' &lt; 1, ĝi difinas [[elipso]]n. La speciala kazo ''e'' = 0 de tiu lasta liveras cirklon de radiuso <math>\ell</math>. == Kompleksaj nombroj == [[Dosiero:Imaginarynumber2.PNG|eta|dekstra|265px|Bildo de kompleksa nombro ''z'' grafike prezentita sur la kompleksa ebeno]] Ĉiu [[kompleksa nombro]] povas esti prezentita kiel punkto en la [[kompleksa ebeno]], kaj povas pro tio esti esprimita aŭ per siaj karteziaj koordinatoj (la prezento estas nomata ankaŭ rektangula aŭ kartezia formo), aŭ per la polusaj koordinatoj de la punkto (la polusa varianto estas nomata ankaŭ trigonometria prezento, aŭ polusa formo). La kompleksa nombro ''z'' prezenteblas kartezie per : <math>z = x + iy\,</math> kie ''i'' estas la [[imaginara unuo]], povas alternative esti skribita en trigonometria prezento (per la konvertaj formuloj donitaj [[#Konvertado inter polusaj kaj karteziaj koordinatoj|pli supre]]) per :<math>z = r\cdot(\cos\theta+i\sin\theta)</math> kaj de tio per : <math>z = re^{i\theta} \,</math> kie ''e'' estas la [[℮ (matematiko)|bazo de naturaj logaritmoj]], kiuj estas ekvivalentaj kiel montrite per la [[eŭlera formulo]].<ref> {{Citlibro | Familinomo = Smith | Nomo = Julius O. | Titolo = Mathematics of the Discrete Fourier Transform (DFT) - Matematiko de la diskreta konverto de Fourier | Alirdato = 2006-09-22 | Jaro = 2003 | Eldonejo = W3K Publishing - W3K Publikigo | ISBN = 0-9745607-0-7 | Ĉapitro = Euler's Identity - Eŭlera idento | ĈapitroURL = http://ccrma-www.stanford.edu/~jos/mdft/Euler_s_Identity.html }}</ref> (Notu ke tiu formulo, simile al ĉiuj tiuj engaĝantaj eksponentojn de anguloj, bezonas ke la angulo θ estu esprimita en radianoj.) Por la operacioj [[multipliko]], [[Divido (matematiko)|divido]], kaj [[Potenco (matematiko)|potencigo]] de kompleksaj nombroj, estas ĝenerale pli simple labori kun kompleksaj nombroj esprimitaj en trigonometria formo en ol rektangula formo. De la leĝoj de potencigo sekvas ke: * Multipliko: :: <math>r_0 e^{i\theta_0} \cdot r_1 e^{i\theta_1}=r_0 r_1 e^{i(\theta_0 + \theta_1)} \,</math> * Divido: :: <math>\frac{r_0 e^{i\theta_0}}{r_1 e^{i\theta_1}}=\frac{r_0}{r_1}e^{i(\theta_0 - \theta_1)} \,</math> * Potencigo (de [[formulo de de Moivre]]): :: <math>(re^{i\theta})^n=r^ne^{in\theta} \,</math> == Kalkulo == [[Kalkulo]] povas esti aplikita al ekvacioj esprimitaj en polusaj koordinatoj.<ref>{{Citreto |URL=http://archives.math.utk.edu/visual.calculus/5/polar.1/index.html |Titolo=Areas Bounded by Polar Curves - Areoj baritaj per polusaj kurboj |Aŭtoro=Husch, Lawrence S. |Alirjaro=2006 |Alirdato=25-a de novembro}}</ref><ref>{{Citreto |URL=http://archives.math.utk.edu/visual.calculus/3/polar.1/index.html |Titolo=Tangent Lines to Polar Graphs - Tangentaj linioj al polusa grafikaĵoj |Aŭtoro=Lawrence S. Husch |Alirjaro=2006 |Alirdato=25-a de novembro}}</ref> La angula koordinato θ estas esprimita en radianoj ĉie en ĉi tiu sekcio, kio estas la kutima elekto en kalkulo. === Diferenciala kalkulo === Ni havas jenajn formulojn: :<math>r \tfrac{\partial}{\partial r}= x \tfrac{\partial}{\partial x} + y \tfrac{\partial}{\partial y} \,</math> :<math>\tfrac{\partial}{\partial \theta} = -y \tfrac{\partial}{\partial x} + x \tfrac{\partial}{\partial y} .</math> Por trovi la kartezian angulan koeficienton de la [[tanĝanto|tanĝa linio]] al polusa kurbo ''r''(θ) je iu ajn donita punkto, la kurbo estu unue esprimita kiel sistemo de parametraj ekvacioj. :<math>x=r(\theta)\cos\theta \,</math> :<math>y=r(\theta)\sin\theta \,</math> [[Derivaĵo (matematiko)|Derivi]] ambaŭ ekvaciojn kun respekto al θ liveras :<math>\tfrac{\partial x}{\partial \theta}=r'(\theta)\cos\theta-r(\theta)\sin\theta \,</math> :<math>\tfrac{\partial y}{\partial \theta}=r'(\theta)\sin\theta+r(\theta)\cos\theta \,</math> Dividado de la dua ekvacio per la unua liveras la kartezian angulan koeficienton de la [[tanĝanto|tanĝa linio]] al la kurbo je la punkto (''r'', θ): :<math>\frac{dy}{dx}=\frac{r'(\theta)\sin\theta+r(\theta)\cos\theta}{r'(\theta)\cos\theta-r(\theta)\sin\theta}</math> === Integrala kalkulo === [[Dosiero:Polar coordinates integration region.svg|eta|La integralada regiono ''R'' estas barita per la kurbo ''r''(θ) kaj la radioj θ = ''a'' kaj θ = ''b''.]] Lasu ke ''R'' signu la regionon enlimigitan per kurbo ''r''(θ) kaj la radioj θ = ''a'' kaj θ = ''b'', kie 0 < ''b'' − ''a'' < 2π. Tiam, la areo de ''R'' estas :<math>\frac12\int_a^b r(\theta)^2\, d\theta.</math> [[Dosiero:Polar coordinates integration Riemann sum.svg|eta|La regiono ''R'' estas aproksimita per ''n'' sektoroj (ĉi tie, ''n'' = 5).]] Tiu rezulto troveblas jenamaniere. Unue, la intervalo [''a'', ''b''] estas dividita en ''n'' subintervalojn, kie ''n'' estas ajneca pozitiva entjero. Tial Δθ, la longo de ĉiu subintervalo, estas egala al ''b'' − ''a'' (la tuta longo de la intervalo), dividita per ''n'', la nombro de subintervaloj. Por ĉiu subintervalo ''i'' = 1, 2, …, ''n'', lasu ke θ_''i'' estu la mezpunkto de la subintervalo, kaj konstruu [[cirkla sektoro|sektoron]] kun la centro je la poluso, radiuso ''r''(θ_''i''), kaj centra angulo Δθ. La areo de ĉiu konstruita sektoro estas pro tio egala al <math>\tfrac12r(\theta_i)^2\Delta\theta</math>. De tio, la tuta areo de ĉiuj sektoroj estas :<math>\sum_{i=1}^n \tfrac12r(\theta_i)^2\,\Delta\theta.</math> Dum la nombro de subintervaloj ''n'' estas multigita, la [[proksimuma kalkulado]] de la areo daŭras pliboniĝi. En la limigo kiel ''n'' → ∞, la sumo iĝas la [[Sumo de Riemann|Rimana sumo]] por la integralo supre. ==== Ĝeneraligo ==== Per uzo de [[Karteziaj koordinatoj]], infinitezima area ero povas esti kalkulita kiel ''da'' = ''dx'' ''dy''. La regulo por [[integralado]] per [[anstataŭigo de variabloj]] en [[obla integralo|oblaj integraloj]] diras, ke, kiam oni uzas aliajn koordinatojn, la [[Jakobia matrico#Jakobia determinanto|jakobia determinanto]] ('''jakobiano''' ''J'') de la koordinata konvertiĝa formulo devas esti konsiderata: : <math>J = \det\frac{\partial(x,y)}{\partial(r,\theta)} =\begin{vmatrix} \frac{\partial x}{\partial r} & \frac{\partial x}{\partial \theta} \\ \frac{\partial y}{\partial r} & \frac{\partial y}{\partial \theta} \end{vmatrix} =\begin{vmatrix} \cos\theta & -r\sin\theta \\ \sin\theta & r\cos\theta \end{vmatrix} =r\cos^2\theta + r\sin^2\theta = r.</math> Do, area ero en polusaj koordinatoj povas esti skribita kiel :<math>dA = |J|\,dr\,d\theta = r\,dr\,d\theta.</math> Nun, funkcio donita en polusaj koordinatoj povas esti integralita kiel sekvas: :<math>\iint_R f(r,\theta) \, dA = \int_a^b \int_0^{r(\theta)} f(r,\theta)\,r\,dr\,d\theta.</math> Ĉi tie, ''R'' estas la sama regiono kiel pli supre, nome, la regiono enlimigita per kurbo ''r''(θ) kaj la radioj θ = ''a'' kaj θ = ''b''. La formulo por la areo de ''R'' menciita pli supre estas trovita per tio preni ''f'' idente egala al 1. Pli surpriza apliko de tiu rezulto liveras la [[Gaŭsa integralo|Gaŭsan intergralon]] :<math> \int_{-\infty}^\infty e^{-x^2} \, dx = \sqrt\pi.</math> === Vektora kalkulo === [[Vektora kalkulo]] povas ankaŭ esti aplikata al polusaj koordinatoj. Lasu ke <math>\mathbf{r}</math> estu la radiusvektoro <math>(r\cos(\theta),r\sin(\theta))\,</math>, kun ''r'' kaj <math>\theta</math> dependantaj de tempo ''t'', <math>\hat{\mathbf{r}}</math> estu unuobla vektoro en la direkto <math>\mathbf{r}</math> kaj <math>\hat{\boldsymbol\theta}</math> estu unuobla vektoro ortaj al <math>\mathbf{r}</math>. La unua kaj dua derivaĵoj de pozicio estas :<math>\frac{d\mathbf{r}}{dt} = \dot r\hat{\mathbf{r}} + r\dot\theta\hat{\boldsymbol\theta},</math> :<math>\frac{d^2\mathbf{r}}{dt^2} = (\ddot r - r\dot\theta^2)\hat{\mathbf{r}} + (r\ddot\theta + 2\dot r \dot\theta)\hat{\boldsymbol\theta}.</math> == Tri dimensioj == La polusa koordinatsistemo estas etendita en tri dimensiojn per du malsamaj koordinatsistemoj: la cilindra kaj la sfera koordinatsistemoj, kiuj ambaŭ inkluzivas dudimensiajn (aŭ ebenecajn) polusajn koordinatojn kiel subaro. La cilindra koordinatsistemo etendas polusajn koordinatojn per aldono de distanca koordinato, kaj la sfera sistemo anstataŭe aldonas angulan koordinaton. === Cilindraj koordinatoj === [[Dosiero:CylindricalCoordinates.png|eta|dekstra|250px|2 punktoj grafike prezentitaj per cilindraj koordinatoj]] La ''cilindra koordinatsistemo'' estas koordinatsistemo kiu etendas la du-dimensian polusan koordinatsistemon per aldono de tria koordinato, kiu estas la alto de punkto super la ebeno, simile al la maniero per kiu la [[kartezia koordinato|karteziaj koordinatoj]] estas etendita en tri dimensiojn. La tria koordinato estas kutime skribata ''h'', kaj do estas la tri cilindraj koordinatoj (''r'', θ, ''h''). La tri cilindraj koordinatoj povas esti konvertita al karteziaj koordinatoj per :<math> \begin{align} x &= r \, \cos\theta \\ y &= r \, \sin\theta \\ z &= h. \end{align} </math> === Sferaj koordinatoj === [[Dosiero:Spherical Coordinates.png|eta|dekstra|250px|Punkto grafike prezentitaj uzantaj sferaj koordinatoj]] [[Dosiero:Sphere.jpg|eta|250px|Sfero kun krado de sferaj koordinatoj. ρ estas konstanto. Estas montritaj du familioj de linioj - kun φ konstanta kaj kun θ konstanta.]] Polusaj koordinatoj ankaŭ povas esti etenditaj en tri dimensiojn kiel ''sfera koordinatsistemo'' de koordinatoj (ρ, φ, θ), kie ρ estas la distanco de la fonto, φ estas la angulo de la z-akso (nomata kiel la '''zenita distanco'''<ref>Zenita distanco laŭ [[NPIV]] [http://vortaro.net/#zenito]</ref>, ĝi estas inter 0 kaj 180°) kaj θ estas la angulo de la [[abscisa akso]] (kiel en la 2-dimensiaj polusaj koordinatoj). Ĉi tiu koordinatsistemo estas simila al la [[latitudo]] kaj [[longitudo]] uzataj por [[geografio]], kun la fonto en la centro de Tero, la latitudo δ estas la [[komplemento]] de φ, difinita kiel δ = 90° − φ, kaj la longitudo ''l'' estas ''l'' = θ , ĉi tie ''l'' estas inter −180° kaj −180°.<ref>{{Citreto|URL=http://www.math.montana.edu/frankw/ccp/multiworld/multipleIVP/spherical/body.htm| Titolo=Spherical Coordinates ~ Sferaj Koordinatoj| Nomo=Frank| Familinomo=Wattenberg | Dato=1997| Alirjaro=2006 | Alirdato=16-a de septembro}}</ref> La tri sferaj koordinatoj estas konvertataj al karteziaj koordinatoj per :<math> \begin{align} x &= \rho \, \sin\phi \, \cos\theta \\ y &= \rho \, \sin\phi \, \sin\theta \\ z &= \rho \, \cos\phi. \end{align} </math> {{-}} == Aplikoj == Polusaj koordinatoj estas du-dimensiaj kaj tial ili povas esti uzataj nur kiam punkto-pozicioj kuŝas sur sola du-dimensia ebeno. Ili estas plej adekvataj en iu ajn ĉirkaŭteksto kie la fenomeno konsiderata estas imanente ligita al direkto kaj longo de centra punkto. Ekzemple, la ekzemploj supre montras kiel rudimentaj polusaj ekvacioj sufiĉas por difini kurbojn – kiaj la Arĥimeda spiralo – kies ekvacio en la Kartezia koordinato estus multe pli komplika. Ankaŭe, multaj fizikaj sistemoj – kiaj tiuj koncernitaj kun korpoj movantaj ĉirkaŭ centra punkto aŭ kun fenomenoj devenantaj de centra punkto – estas pli simplaj kaj pli intuiciaj por modeli per uzo de polusaj koordinatoj. La komenca motivado por la enkonduko de la polusa sistemo estis la studo de [[cirklo|cirkla]] kaj [[orbito|orbita]] moviĝo de [[objekto (fiziko)|objekto]]. === Pozicio kaj navigado === Polusaj koordinatoj estas uzataj ofte en [[navigado]], ĉar la celo aŭ direkto de vojaĝo povas esti donita kiel angulo kaj distanco de la objekto konsiderata. Ekzemple, la [[aviadilo]] uzas iomete modifitan version de la polusaj koordinatoj por [[navigado]]. En tiu sistemo, tiu ĝenerale uzata por ia ajn navigado, la radio 0° estas ĝenerale nomata frontado 360, kaj la anguloj daŭras en [[horloĝodirekto|laŭhorloĝnadla direkto]], anstataŭ kontraŭhorloĝnadla, kiel en la matematika sistemo. Frontado 360 respondas al [[norda magnetpoluso]], dum frontadoj 90, 180, kaj 270 respondas al magneta oriento, sudo, kaj okcidento, respektive.<ref>{{Citreto|URL=http://www.thaitechnics.com/nav/adf.html|Titolo=Aircraft Navigation System - Aviadila Navigada Sistemo|Alirdato=2006-11-26|Nomo=Sumrit|Familinomo=Santhi}}</ref> Tial, aviadilo vojaĝanta 5 marmejlojn precize orienten estas vojaĝanta 5 unuojn je frontado 90 (legu ''niner-zero'' (angla prononco: nAJnerzIro) laŭ [[aer-trafika rego]]).<ref>{{Citreto|URL=http://www.faa.gov/library/manuals/aircraft/airplane_handbook/media/faa-h-8083-3a-7of7.pdf|Titolo=Emergency Procedures - Krizo-Proceduroj|Speco=pdf|Alirdato=2007-01-15}}</ref> === Modelado === Sistemoj elmontrantaj [[radiusa simetrio|radiusan simetrion]] provizas naturajn mediojn por la polusa koordinatsistemo, kun la centra punkto agante kiel la poluso. Unuaranga ekzemplo de ĉi tiu uzado estas la [[hidrogeologio|ekvacio de terakva fluo]] kiam aplikita al radiuse simetriaj fluoj ĉirkaŭ [[puto]]j. Sistemoj kun [[centra forto (fiziko)|radiusa forto]] ankaŭ estas bonaj kandidatoj por la uzo de la polusa koordinatsistemo. Tiaj sistemoj inkluzivas [[Gravito|gravitajn kampojn]], kiuj obeas la [[inverso-kvadrata leĝo|inverso-kvadratan leĝon]], aldone al sistemoj kun [[punkta fonto|punktaj fontoj]], kiaj [[anteno (tekniko)|radiofon-antenoj]]. Radiuse malsimetriaj sistemoj povas ankaŭ esti modelitaj per polusaj koordinatoj. Ekzemple, [[Mikrofono|mikrofona]] [[Mikrofono#Mikrofonaj polusaj ŝablonoj|sensilo-ŝablono]] ilustras ĝian proporcian respondon al envenanta sono el donita direkto, kaj ĉi tiuj ŝablonoj povas esti prezentitaj kiel polusaj kurboj. La kurbo por norma kardioida mikrofono, la plej komuna unudirekta mikrofono, povas esti prezentita kiel {{nowrap|1=''r'' = 0.5 + 0.5 sin θ}}.<ref>{{Citlibro |Familinomo=Eargle |Nomo=Johano |Titolo=Handbook of Recording Engineering - Gvidlibro de Registrado-Inĝenierado |Jaro=2005 |Redakto=Kvara Redakcio |Eldonejo=Springer |ISBN = 0387284702}}</ref> <!-- == Vidu ankaŭ == * [[Listo de kanonaj koordinataj transformoj]] Kiel vidi, se tia artikolo ne ekzistas? --> == Referencoj == ;Ĝeneralaj * {{Citlibro|Familinomo=Anton|Nomo=Howard|Kunaŭtoroj=Irl Bivens, Stephen Davis|Titolo=Calculus - Kalkulo|Redakto=Sepa Redakcio|Jaro=2002|Eldonejo=Anton Textbooks, Inc. - Anton Lernolibroj, Inc.|ISBN=0-471-38157-8}} * {{Citlibro|Familinomo=Finney|Nomo=Ross|Kunaŭtoroj=Georga Tomaso, Franklin Demana, Bert Atendas|Titolo=Calculus: Graphical, Numerical, Algebraic - Kalkulo: Grafika, Cifereca, Algebra|Redakto=Sola (Variablo, Varianta) Versio|Jaro=1994|Monato=Junio|Eldonejo=Addison-Wesley Publishing Co. - Addison-Wesley Publikiganta Co.|ISBN=0-201-55478-X}} ;Specifaj {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://fooplot.com/index.php?r0=2sin(4*theta)&type0=1 FooPlot (surlinia funkcia desegnilo en polusaj koordinatoj)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111013015754/http://fooplot.com/index.php?r0=2sin(4*theta)&type0=1 |date=2011-10-13 }} * [http://www.unitsconversion.com.ar/coordinates/index.htm Surlinia konvertiĝa laborilo inter polusa kaj karteziaj koordinatoj]{{404|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Elstara|2007|04|07}} {{ADLS|2007|17}} {{ADLS|2018|18}} [[Kategorio:Matematiko]] [[Kategorio:Geometrio]] [[Kategorio:Koordinatsistemoj]] k1sjw2glz0v1tntooaqbcaedd1hwwvb 0 166309 9418634 9093548 2026-07-02T09:43:28Z ThomasPusch 1869 /* En Esperanto */ 9418634 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Bigos02.jpg|eta|250px|Tradicia pola bigoso]] '''Bigoso''' ({{lang-pl|Bigos}}) estas tradicia pola (kaj litova) manĝaĵo farita ĉefe el brasiko kaj viando, kiun probable alportis al Pollando [[Ladislao la 2-a]]. Ĝi estas konsiderata [[nacia plado]] en [[Pollando]]. Estas konataj multaj manieroj por prepari bigoson. Povas esti diferencaj kelkaj aldonaĵoj, spicoj aŭ nur alie sekvas aldonado de ingrediencoj. Tamen la bazaj ingrediencoj de tradicia bigoso estas ĉiam samaj: [[saŭrkraŭto]] kaj freŝa [[brasiko]] (ofte nur saŭkraŭto, sed tiam la manĝaĵo estas tro acida), diversaj viandaĵoj kaj [[kolbaso]]j (kvalito de viandaĵoj plejparte decidas pri gusto de bigoso), sekfungoj, sekprunoj, [[cepo]] kaj spicoj. La tutaĵo estas brezata kiel eble plej longe (ju pli longe, des pli bone) dum kelkaj tagoj kun paŭzoj. Kelkfoja aldonado de ruĝa vino plibonigas bigoson. Bone preparita manĝaĵo estas nigra bruna, densa kaj ne devas elflui akvo el ĝi. La bigoso estas pikanta, iom acida kaj ne tro dolĉa, kaj odoras je fumaĵita viando, prunoj kaj ev. ĉasviandaĵo. En malnova pola kuirarto al bigoso estis aldonata [[mielo]] aŭ dolĉa vino. Oni ankaŭ ofte preparadis tn. '''bigoson kun vivukrio''' - poto kun brezata bigoso estis ĉirkaŭgluita de [[pasto]]. Laŭta "eksplodo" de kovrilo (pro alta aerpremo) signifis, ke la manĝaĵo estas preta. Oni ofte aldonas al bigoso [[karvio]]n, [[majorano]]n, [[pimento]]n, tomatan pureon kaj [[Pruno (frukto)|prunojn]] - freŝajn, sekigitajn aŭ kiel konfitaĵoj. Tradicie, bigoson oni manĝas kun [[pano]] trinkante [[vodko]]n. En la pola lingvo la vorto ''bigos'' signifas ankaŭ: ''malordo'', ''tumulto''. == En Esperanto == En ''[[Sinjoro Tadeo]]'' de [[Adam Mickiewicz]] troviĝas laŭdo pri bigoso: :''Sed eĉ sen tiaj spicoj bonegas aparte'' :''Bigoso, ĉar el bonaj legomoj ĝi arte'' :''Kunmetiĝas: Hakita brasiko acida,'' :''Kiu laŭ la proverbo, mem en buŝon iras;'' :''Fermite en kaldrono, per sino humida,'' :''Ĝi kovras elektitajn pecojn de viandoj,'' :''Kaj varmiĝas, ĝis fajro el ĝi pleneltiras'' :''Nutrajn sukojn kaj ŝprucas brogaĵo el randoj,'' :''Kaj aero ĉirkaŭe per aromo spiras. (...)''<ref>Sinjoro Tadeo, Libro 4ª, versoj 832–840, tradukita al Esperanto per [[Antoni Grabowski]] en [[1918]]</ref> En la esperantlingva libro [[Internacie kuiri]] de 1990, la unua profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en la Esperanta literaturo, aperas plenpaĝa prezento kaj recepto de la plado, sur paĝo 183, tamen nur sub nacilingva paĝotitolo "bigos", ne laŭ la esperantigita formo bigoso, kvankam ĝin jam pli ol 70 jarojn pli frue establis [[Antoni Grabowski]] en la klasikaĵo ''Sinjoro Tadeo''. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=bigos}} [http://sezonoj.ru/2019/08/kuiri-3/ Artikolo pri la pola bigoso] en la retejo La Balta Ondo, aŭgusto 2019 [[Kategorio:Pola kuirarto]] [[Kategorio:Polaj vortoj kaj esprimoj]] [[Kategorio:Brasikaĵoj]] ilxo4qp2t6ahe0jw7bt3s0ja3q5vxlq 9418636 9418634 2026-07-02T09:43:44Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9418636 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Bigos02.jpg|eta|250px|Tradicia pola bigoso]] '''Bigoso''' ({{lang-pl|Bigos}}) estas tradicia pola (kaj litova) manĝaĵo farita ĉefe el brasiko kaj viando, kiun probable alportis al Pollando [[Ladislao la 2-a]]. Ĝi estas konsiderata [[nacia plado]] en [[Pollando]]. Estas konataj multaj manieroj por prepari bigoson. Povas esti diferencaj kelkaj aldonaĵoj, spicoj aŭ nur alie sekvas aldonado de ingrediencoj. Tamen la bazaj ingrediencoj de tradicia bigoso estas ĉiam samaj: [[saŭrkraŭto]] kaj freŝa [[brasiko]] (ofte nur saŭkraŭto, sed tiam la manĝaĵo estas tro acida), diversaj viandaĵoj kaj [[kolbaso]]j (kvalito de viandaĵoj plejparte decidas pri gusto de bigoso), sekfungoj, sekprunoj, [[cepo]] kaj spicoj. La tutaĵo estas brezata kiel eble plej longe (ju pli longe, des pli bone) dum kelkaj tagoj kun paŭzoj. Kelkfoja aldonado de ruĝa vino plibonigas bigoson. Bone preparita manĝaĵo estas nigra bruna, densa kaj ne devas elflui akvo el ĝi. La bigoso estas pikanta, iom acida kaj ne tro dolĉa, kaj odoras je fumaĵita viando, prunoj kaj ev. ĉasviandaĵo. En malnova pola kuirarto al bigoso estis aldonata [[mielo]] aŭ dolĉa vino. Oni ankaŭ ofte preparadis tn. '''bigoson kun vivukrio''' - poto kun brezata bigoso estis ĉirkaŭgluita de [[pasto]]. Laŭta "eksplodo" de kovrilo (pro alta aerpremo) signifis, ke la manĝaĵo estas preta. Oni ofte aldonas al bigoso [[karvio]]n, [[majorano]]n, [[pimento]]n, tomatan pureon kaj [[Pruno (frukto)|prunojn]] - freŝajn, sekigitajn aŭ kiel konfitaĵoj. Tradicie, bigoson oni manĝas kun [[pano]] trinkante [[vodko]]n. En la pola lingvo la vorto ''bigos'' signifas ankaŭ: ''malordo'', ''tumulto''. == En Esperanto == En ''[[Sinjoro Tadeo]]'' de [[Adam Mickiewicz]] troviĝas laŭdo pri bigoso: :''Sed eĉ sen tiaj spicoj bonegas aparte'' :''Bigoso, ĉar el bonaj legomoj ĝi arte'' :''Kunmetiĝas: Hakita brasiko acida,'' :''Kiu laŭ la proverbo, mem en buŝon iras;'' :''Fermite en kaldrono, per sino humida,'' :''Ĝi kovras elektitajn pecojn de viandoj,'' :''Kaj varmiĝas, ĝis fajro el ĝi pleneltiras'' :''Nutrajn sukojn kaj ŝprucas brogaĵo el randoj,'' :''Kaj aero ĉirkaŭe per aromo spiras. (...)''<ref>Sinjoro Tadeo, Libro 4ª, versoj 832–840, tradukita al Esperanto per [[Antoni Grabowski]] en [[1918]]</ref> En la esperantlingva libro [[Internacie kuiri]] de 1990, la unua profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en la Esperanta literaturo, aperas plenpaĝa prezento kaj recepto de la plado, sur paĝo 183, tamen nur sub nacilingva paĝotitolo "bigos", ne laŭ la esperantigita formo bigoso, kvankam ĝin jam pli ol 70 jarojn pli frue establis [[Antoni Grabowski]] en la klasikaĵo ''Sinjoro Tadeo''. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=bigos}} * [http://sezonoj.ru/2019/08/kuiri-3/ Artikolo pri la pola bigoso] en la retejo La Balta Ondo, aŭgusto 2019 [[Kategorio:Pola kuirarto]] [[Kategorio:Polaj vortoj kaj esprimoj]] [[Kategorio:Brasikaĵoj]] e83d78mk30dyhjhftyjqcj4g80zskld 9418639 9418636 2026-07-02T09:50:54Z ThomasPusch 1869 + 3 referencoj 9418639 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Bigos02.jpg|eta|250px|Tradicia pola bigoso]] '''Bigoso'''<ref>[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#bigos.0o kapvorto "Bigoso" en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}})</ref> ({{lang-pl|Bigos}}) estas tradicia pola (kaj litova) manĝaĵo farita ĉefe el brasiko kaj viando, kiun probable alportis al Pollando [[Ladislao la 2-a]]. Ĝi estas konsiderata [[nacia plado]] en [[Pollando]]. Estas konataj multaj manieroj por prepari bigoson. Povas esti diferencaj kelkaj aldonaĵoj, spicoj aŭ nur alie sekvas aldonado de ingrediencoj. Tamen la bazaj ingrediencoj de tradicia bigoso estas ĉiam samaj: [[saŭrkraŭto]] kaj freŝa [[brasiko]] (ofte nur saŭkraŭto, sed tiam la manĝaĵo estas tro acida), diversaj viandaĵoj kaj [[kolbaso]]j (kvalito de viandaĵoj plejparte decidas pri gusto de bigoso), sekfungoj, sekprunoj, [[cepo]] kaj spicoj. La tutaĵo estas brezata kiel eble plej longe (ju pli longe, des pli bone) dum kelkaj tagoj kun paŭzoj. Kelkfoja aldonado de ruĝa vino plibonigas bigoson. Bone preparita manĝaĵo estas nigra bruna, densa kaj ne devas elflui akvo el ĝi. La bigoso estas pikanta, iom acida kaj ne tro dolĉa, kaj odoras je fumaĵita viando, prunoj kaj ev. ĉasviandaĵo. En malnova pola kuirarto al bigoso estis aldonata [[mielo]] aŭ dolĉa vino. Oni ankaŭ ofte preparadis tn. '''bigoson kun vivukrio''' - poto kun brezata bigoso estis ĉirkaŭgluita de [[pasto]]. Laŭta "eksplodo" de kovrilo (pro alta aerpremo) signifis, ke la manĝaĵo estas preta. Oni ofte aldonas al bigoso [[karvio]]n, [[majorano]]n, [[pimento]]n, tomatan pureon kaj [[Pruno (frukto)|prunojn]] - freŝajn, sekigitajn aŭ kiel konfitaĵoj. Tradicie, bigoson oni manĝas kun [[pano]] trinkante [[vodko]]n. En la pola lingvo la vorto ''bigos'' signifas ankaŭ: ''malordo'', ''tumulto''. == En Esperanto == En ''[[Sinjoro Tadeo]]'' de [[Adam Mickiewicz]] troviĝas laŭdo pri bigoso: :''Sed eĉ sen tiaj spicoj bonegas aparte'' :''Bigoso, ĉar el bonaj legomoj ĝi arte'' :''Kunmetiĝas: Hakita brasiko acida,'' :''Kiu laŭ la proverbo, mem en buŝon iras;'' :''Fermite en kaldrono, per sino humida,'' :''Ĝi kovras elektitajn pecojn de viandoj,'' :''Kaj varmiĝas, ĝis fajro el ĝi pleneltiras'' :''Nutrajn sukojn kaj ŝprucas brogaĵo el randoj,'' :''Kaj aero ĉirkaŭe per aromo spiras. (...)''<ref>Sinjoro Tadeo, Libro 4ª, versoj 832–840, tradukita al Esperanto per [[Antoni Grabowski]] en [[1918]]</ref> En la esperantlingva libro [[Internacie kuiri]] de 1990, la unua profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en la Esperanta literaturo, aperas plenpaĝa prezento kaj recepto de la plado, sur paĝo 183, tamen nur sub nacilingva paĝotitolo "bigos", ne laŭ la esperantigita formo bigoso, kvankam ĝin jam pli ol 70 jarojn pli frue establis [[Antoni Grabowski]] en la klasikaĵo ''Sinjoro Tadeo''. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=bigos}} * [[Nina Pietuchowska]]: [http://sezonoj.ru/2019/08/kuiri-3/ Artikolo pri la pola bigoso] en la gazeto [[La Ondo de Esperanto]], papere publikigita en n-ro 6 de 2017, rete en aŭgusto 2019 <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Pola kuirarto]] [[Kategorio:Polaj vortoj kaj esprimoj]] [[Kategorio:Brasikaĵoj]] oekkj7lanan1xaj71hdmunv3yzsrq1i 9418643 9418639 2026-07-02T09:56:37Z ThomasPusch 1869 9418643 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Bigos02.jpg|eta|250px|Tradicia pola bigoso]] '''Bigoso'''<ref>[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#bigos.0o kapvorto "Bigoso" en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}})</ref> ({{lang-pl|Bigos}}) estas tradicia pola (kaj litova) manĝaĵo farita ĉefe el brasiko kaj viando, kiun probable alportis al Pollando la reĝo [[Ladislao la 2-a Jogajlo]] (1351-1434) el sia hejma regno [[Grandduklando Litovio]]. Ĝi estas konsiderata [[nacia plado]] en [[Pollando]]. Estas konataj multaj manieroj por prepari bigoson. Povas esti diferencaj kelkaj aldonaĵoj, spicoj aŭ nur alie sekvas aldonado de ingrediencoj. Tamen la bazaj ingrediencoj de tradicia bigoso estas ĉiam samaj: [[saŭrkraŭto]] kaj freŝa [[brasiko]] (ofte nur saŭrkraŭto, sed tiam la manĝaĵo estas tro acida), diversaj viandaĵoj kaj [[kolbaso]]j (kvalito de viandaĵoj plejparte decidas pri gusto de bigoso), sekfungoj, sekprunoj, [[cepo]] kaj spicoj. La tutaĵo estas brezata kiel eble plej longe (ju pli longe, des pli bone) dum kelkaj tagoj kun paŭzoj. Kelkfoja aldonado de ruĝa vino plibonigas bigoson. Bone preparita manĝaĵo estas nigra bruna, densa kaj ne devas elflui akvo el ĝi. La bigoso estas pikanta, iom acida kaj ne tro dolĉa, kaj odoras je fumaĵita viando, prunoj kaj eventuale ĉasviandaĵo. En malnova pola kuirarto al bigoso estis aldonata [[mielo]] aŭ dolĉa vino. Oni ankaŭ ofte preparadis tiel nomatan '''bigoson kun vivukrio''' - poto kun brezata bigoso estis ĉirkaŭgluita de [[pasto]]. Laŭta "eksplodo" de kovrilo (pro alta aerpremo) signifis, ke la manĝaĵo estas preta. Oni ofte aldonas al bigoso [[karvio]]n, [[majorano]]n, [[pimento]]n, tomatan pureon kaj [[Pruno (frukto)|prunojn]] - freŝajn, sekigitajn aŭ kiel konfitaĵoj. Tradicie, bigoson oni manĝas kun [[pano]] trinkante [[vodko]]n. En la pola lingvo la vorto ''bigos'' signifas ankaŭ: ''malordo'', ''tumulto''. == En Esperanto == En ''[[Sinjoro Tadeo]]'' de [[Adam Mickiewicz]] troviĝas laŭdo pri bigoso: :''Sed eĉ sen tiaj spicoj bonegas aparte'' :''Bigoso, ĉar el bonaj legomoj ĝi arte'' :''Kunmetiĝas: Hakita brasiko acida,'' :''Kiu laŭ la proverbo, mem en buŝon iras;'' :''Fermite en kaldrono, per sino humida,'' :''Ĝi kovras elektitajn pecojn de viandoj,'' :''Kaj varmiĝas, ĝis fajro el ĝi pleneltiras'' :''Nutrajn sukojn kaj ŝprucas brogaĵo el randoj,'' :''Kaj aero ĉirkaŭe per aromo spiras. (...)''<ref>Sinjoro Tadeo, Libro 4ª, versoj 832–840, tradukita al Esperanto per [[Antoni Grabowski]] en [[1918]]</ref> En la esperantlingva libro [[Internacie kuiri]] de 1990, la unua profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en la Esperanta literaturo, aperas plenpaĝa prezento kaj recepto de la plado sur paĝo 183, tamen nur sub nacilingva paĝotitolo "bigos", ne laŭ la esperantigita formo bigoso, kvankam ĝin jes jam pli ol 70 jarojn pli frue establis [[Antoni Grabowski]] en la klasikaĵo ''Sinjoro Tadeo''. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=bigos}} * [[Nina Pietuchowska]]: [http://sezonoj.ru/2019/08/kuiri-3/ Artikolo pri la pola bigoso] en la gazeto [[La Ondo de Esperanto]], papere publikigita en n-ro 6 de 2017, rete en aŭgusto 2019 <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Pola kuirarto]] [[Kategorio:Polaj vortoj kaj esprimoj]] [[Kategorio:Brasikaĵoj]] 4sa1h4uuk9tuyug6bpny42zz2o48t3i 9418661 9418643 2026-07-02T10:08:33Z ThomasPusch 1869 /* En Esperanto */ 9418661 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Bigos02.jpg|eta|250px|Tradicia pola bigoso]] '''Bigoso'''<ref>[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#bigos.0o kapvorto "Bigoso" en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}})</ref> ({{lang-pl|Bigos}}) estas tradicia pola (kaj litova) manĝaĵo farita ĉefe el brasiko kaj viando, kiun probable alportis al Pollando la reĝo [[Ladislao la 2-a Jogajlo]] (1351-1434) el sia hejma regno [[Grandduklando Litovio]]. Ĝi estas konsiderata [[nacia plado]] en [[Pollando]]. Estas konataj multaj manieroj por prepari bigoson. Povas esti diferencaj kelkaj aldonaĵoj, spicoj aŭ nur alie sekvas aldonado de ingrediencoj. Tamen la bazaj ingrediencoj de tradicia bigoso estas ĉiam samaj: [[saŭrkraŭto]] kaj freŝa [[brasiko]] (ofte nur saŭrkraŭto, sed tiam la manĝaĵo estas tro acida), diversaj viandaĵoj kaj [[kolbaso]]j (kvalito de viandaĵoj plejparte decidas pri gusto de bigoso), sekfungoj, sekprunoj, [[cepo]] kaj spicoj. La tutaĵo estas brezata kiel eble plej longe (ju pli longe, des pli bone) dum kelkaj tagoj kun paŭzoj. Kelkfoja aldonado de ruĝa vino plibonigas bigoson. Bone preparita manĝaĵo estas nigra bruna, densa kaj ne devas elflui akvo el ĝi. La bigoso estas pikanta, iom acida kaj ne tro dolĉa, kaj odoras je fumaĵita viando, prunoj kaj eventuale ĉasviandaĵo. En malnova pola kuirarto al bigoso estis aldonata [[mielo]] aŭ dolĉa vino. Oni ankaŭ ofte preparadis tiel nomatan '''bigoson kun vivukrio''' - poto kun brezata bigoso estis ĉirkaŭgluita de [[pasto]]. Laŭta "eksplodo" de kovrilo (pro alta aerpremo) signifis, ke la manĝaĵo estas preta. Oni ofte aldonas al bigoso [[karvio]]n, [[majorano]]n, [[pimento]]n, tomatan pureon kaj [[Pruno (frukto)|prunojn]] - freŝajn, sekigitajn aŭ kiel konfitaĵoj. Tradicie, bigoson oni manĝas kun [[pano]] trinkante [[vodko]]n. En la pola lingvo la vorto ''bigos'' signifas ankaŭ: ''malordo'', ''tumulto''. == En Esperanto == En ''[[Sinjoro Tadeo]]'' de [[Adam Mickiewicz]] troviĝas laŭdo pri bigoso: :''Sed eĉ sen tiaj spicoj bonegas aparte'' :''Bigoso, ĉar el bonaj legomoj ĝi arte'' :''Kunmetiĝas: Hakita brasiko acida,'' :''Kiu laŭ la proverbo, mem en buŝon iras;'' :''Fermite en kaldrono, per sino humida,'' :''Ĝi kovras elektitajn pecojn de viandoj,'' :''Kaj varmiĝas, ĝis fajro el ĝi pleneltiras'' :''Nutrajn sukojn kaj ŝprucas brogaĵo el randoj,'' :''Kaj aero ĉirkaŭe per aromo spiras. (...)''<ref>Sinjoro Tadeo, Libro 4ª, versoj 832–840, tradukita al Esperanto per [[Antoni Grabowski]] en [[1918]] ([[s:Sinjoro_Tadeo/Libro_IV|la libro IV en vikivortaro]]</ref> En la esperantlingva libro [[Internacie kuiri]] de 1990, la unua profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en la Esperanta literaturo, aperas plenpaĝa prezento kaj recepto de la plado sur paĝo 183, tamen nur sub nacilingva paĝotitolo "bigos", ne laŭ la esperantigita formo bigoso, kvankam ĝin jes jam pli ol 70 jarojn pli frue establis [[Antoni Grabowski]] en la klasikaĵo ''Sinjoro Tadeo''. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=bigos}} * [[Nina Pietuchowska]]: [http://sezonoj.ru/2019/08/kuiri-3/ Artikolo pri la pola bigoso] en la gazeto [[La Ondo de Esperanto]], papere publikigita en n-ro 6 de 2017, rete en aŭgusto 2019 <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Pola kuirarto]] [[Kategorio:Polaj vortoj kaj esprimoj]] [[Kategorio:Brasikaĵoj]] 11tsk3vk3q4ub5fv9c6zlhc06x956ki 9418664 9418661 2026-07-02T10:09:15Z ThomasPusch 1869 /* En Esperanto */ 9418664 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Bigos02.jpg|eta|250px|Tradicia pola bigoso]] '''Bigoso'''<ref>[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#bigos.0o kapvorto "Bigoso" en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}})</ref> ({{lang-pl|Bigos}}) estas tradicia pola (kaj litova) manĝaĵo farita ĉefe el brasiko kaj viando, kiun probable alportis al Pollando la reĝo [[Ladislao la 2-a Jogajlo]] (1351-1434) el sia hejma regno [[Grandduklando Litovio]]. Ĝi estas konsiderata [[nacia plado]] en [[Pollando]]. Estas konataj multaj manieroj por prepari bigoson. Povas esti diferencaj kelkaj aldonaĵoj, spicoj aŭ nur alie sekvas aldonado de ingrediencoj. Tamen la bazaj ingrediencoj de tradicia bigoso estas ĉiam samaj: [[saŭrkraŭto]] kaj freŝa [[brasiko]] (ofte nur saŭrkraŭto, sed tiam la manĝaĵo estas tro acida), diversaj viandaĵoj kaj [[kolbaso]]j (kvalito de viandaĵoj plejparte decidas pri gusto de bigoso), sekfungoj, sekprunoj, [[cepo]] kaj spicoj. La tutaĵo estas brezata kiel eble plej longe (ju pli longe, des pli bone) dum kelkaj tagoj kun paŭzoj. Kelkfoja aldonado de ruĝa vino plibonigas bigoson. Bone preparita manĝaĵo estas nigra bruna, densa kaj ne devas elflui akvo el ĝi. La bigoso estas pikanta, iom acida kaj ne tro dolĉa, kaj odoras je fumaĵita viando, prunoj kaj eventuale ĉasviandaĵo. En malnova pola kuirarto al bigoso estis aldonata [[mielo]] aŭ dolĉa vino. Oni ankaŭ ofte preparadis tiel nomatan '''bigoson kun vivukrio''' - poto kun brezata bigoso estis ĉirkaŭgluita de [[pasto]]. Laŭta "eksplodo" de kovrilo (pro alta aerpremo) signifis, ke la manĝaĵo estas preta. Oni ofte aldonas al bigoso [[karvio]]n, [[majorano]]n, [[pimento]]n, tomatan pureon kaj [[Pruno (frukto)|prunojn]] - freŝajn, sekigitajn aŭ kiel konfitaĵoj. Tradicie, bigoson oni manĝas kun [[pano]] trinkante [[vodko]]n. En la pola lingvo la vorto ''bigos'' signifas ankaŭ: ''malordo'', ''tumulto''. == En Esperanto == En ''[[Sinjoro Tadeo]]'' de [[Adam Mickiewicz]] troviĝas laŭdo pri bigoso: :''Sed eĉ sen tiaj spicoj bonegas aparte'' :''Bigoso, ĉar el bonaj legomoj ĝi arte'' :''Kunmetiĝas: Hakita brasiko acida,'' :''Kiu laŭ la proverbo, mem en buŝon iras;'' :''Fermite en kaldrono, per sino humida,'' :''Ĝi kovras elektitajn pecojn de viandoj,'' :''Kaj varmiĝas, ĝis fajro el ĝi pleneltiras'' :''Nutrajn sukojn kaj ŝprucas brogaĵo el randoj,'' :''Kaj aero ĉirkaŭe per aromo spiras. (...)''<ref>Sinjoro Tadeo, Libro 4ª, versoj 832–840, tradukita al Esperanto per [[Antoni Grabowski]] en [[1918]] ([[s:Sinjoro_Tadeo/Libro_IV|la libro IV esperantlingve en vikivortaro]])</ref> En la esperantlingva libro [[Internacie kuiri]] de 1990, la unua profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en la Esperanta literaturo, aperas plenpaĝa prezento kaj recepto de la plado sur paĝo 183, tamen nur sub nacilingva paĝotitolo "bigos", ne laŭ la esperantigita formo bigoso, kvankam ĝin jes jam pli ol 70 jarojn pli frue establis [[Antoni Grabowski]] en la klasikaĵo ''Sinjoro Tadeo''. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=bigos}} * [[Nina Pietuchowska]]: [http://sezonoj.ru/2019/08/kuiri-3/ Artikolo pri la pola bigoso] en la gazeto [[La Ondo de Esperanto]], papere publikigita en n-ro 6 de 2017, rete en aŭgusto 2019 <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Pola kuirarto]] [[Kategorio:Polaj vortoj kaj esprimoj]] [[Kategorio:Brasikaĵoj]] 9cj7strs2uno37zup2malmoiipz8ror 0 179664 9418668 9295158 2026-07-02T10:11:56Z Sj1mor 12103 9418668 wikitext text/x-wiki Tagmeze de la [[9-a de julio]] [[1850]] ([[Islama kalendaro|28-a de ''<u>Sh</u>a'bán'' 1266 p.H.]]) en la korto de la kazerno de [[Tabrizo]] (''Tabríz'', en persa [[Azerbajĝano]]), 25-jara persa komercisto nomita ''Siyyid 'Alí-Muh&#803;ammad <u>Sh</u>írází'' estis publike ekzekutita per pafado pro [[apostateco]] laŭ la ordono de la [[Veziro|Granda Veziro]] ''Amír-Niz&#803;ám Taqí-<u>Kh</u>án'' de la [[Ŝaho]] de [[Persio]] ''Nás&#803;iri'd-Dín <u>Sh</u>áh''. Tiu junulo estis la fondinto de la [[Babismo|Baba Movado]] kaj titoliĝis la ''[[Báb]]'' ([[Araba lingvo|arabe]] : la Pordo). La tiamaj okazintaĵoj estigis debatojn inter religiuloj kaj historiistoj, sed la [[Bahaa Kredo|bahaanoj]] konsideras ilin "[[miraklo]]" kaj tiun junulon kiel Profeton kaj "Manifestiĝon de Dio" (''Mazhar-i-iláhí'' = manifestiĝo de la diaj kvalitoj en homa templo) martirigitan. [[Dosiero:Kazerno de Tabrizo.jpg|eta|dekstra|Korto de la kazerno de Tabrizo, kie la Bab estis ekzekutita]] [[Dosiero:Ma%C5%ADzoleo_de_la_B%C3%A1b.jpg|eta|dekstra|Maŭzoleo de la Bab sur la Monto Karmel en Israelo]] La ''Báb'' kaj juna disĉiplo nomita ''Anís'' estis ligitaj kaj pendigitaj per ŝnuroj fronte al ekzekuta taĉmento [[Armenio|armena]] de la [[Kristanismo|kristana]] [[kolonelo]] ''Sám <u>Kh</u>án'' sur muro de la korto de la kazerno, tiumomente ĉirkaŭita de granda popolamaso spektanta. Kiam post la pafo de la taĉmento dispeliĝis la fumo oni konstatis, ke la junulo estis nek morta nek vundita kaj ke la ''Báb'' estis malaperinta : la kugloj rompis nur iliajn ligojn … Lin oni febre serĉis, finfine trovis en lia ĉambro diktanta leteron al sia sekretario. Oni ree ligis lin kun ''Anís'' fronte al ekzekutistaro. Sed la kolonelo ''Sám <u>Kh</u>án'' strikte rifuzis denove ordoni pafadon kaj tuj foriris kun siaj soldatoj el la kazerno. La [[Islamo|islamana]] kolonelo de la Gardistaro ''Áqá Ján <u>Kh</u>án-i-<u>Kh</u>amsih'' sin proponis por plenumi la ekzekuton, kaj tiu dua pafado mortigis la du virojn. Raportoj el diversaj fontoj malsimilas sed ĉiuj atestas, ke la du ekzekutitoj postvivis la unuan pafadon kaj estis mortigitaj nur per la dua. Tiel raportis la eventon Siro ''Justin Shiel'' (Eksterordinara Sendito de la [[Reĝino Viktoria]] kaj Plenrajta Ministro en [[Teherano]]) al la Lordo ''Palmerston'' ([[Britio|Brita]] Ŝtatsekretario pri Eksterlandaj Aferoj) per letero skribita je la [[22-a de julio]] [[1850]], kies originalon oni povas trovi kiel dokumenton F.O. 60/152/88 en la arkivejo de la Eksterlandaj Aferoj (''Foreign Office'') ĉe la Oficejo de la Publikaj Registraĵoj (''Public Records Office'') en [[Londono]] : <blockquote> "… The founder of the sect has been executed at Tabreez. He was killed by a volley of musketry, and his death was on the point of giving his religion a lustre which would have largely increased his proselytes. When the smoke and dust cleared away after the volley, Báb was not to be seen, and the populace proclaimed that he had ascended to the skies. The balls had broken the ropes by which he was bound, but he was dragged [not literally, of course] from the recess where after some search he was discovered and shot. His death, according to the belief of his disciples, will make no difference as Báb must always exist." [Quoted in Ferraby, 1975]</blockquote> <blockquote> "La fondinto de la sekto estis ekzekutita en Tabrizo. Li estis mortigita per pafado, kaj lia morto estis dononta al lia religio brilon, kiu devus forte kreskigi la nombron de liaj prozelitoj. Kiam la fumo kaj la polvo de la pafado estis dispelitaj, la Báb ne estis videbla kaj la popolaĉo proklamis, ke li supreniris al la ĉieloj. La kugloj rompis la ŝnurojn per kiuj li estis ligita, sed post kelkaj serĉoj li estis trovita en ĉambro, el kiu li estis eltrenita [ne laŭvorte, kompreneble] kaj pafita. Lia morto, laŭ la kredo de liaj disĉiploj, nenion ŝanĝos ĉar la Báb devas ĉiam ekzisti." [citita en Farraby , 1975]</blockquote> La vesperon post la pafmortigo de la ''Báb'' en la kazerno de Tabrizo, liaj fizikaj restaĵoj estis ĵetitaj en fosaĵon ekster la urbo, de kie babanoj ŝtelume forportis ilin dum la tria nokto sekvanta. Poste tiuj sanktaj relikvoj restis pie kaŝataj en diversaj lokoj sinsekvaj, ĝis kiam oni sekrete alportis ilin de Irano al la [[Sankta Lando]], je la [[31-a de januaro]] [[1899]]. Fine ''[[`Abdu'l-Bahá]]'' enterigis ilin je la [[21-a de marto]] [[1909]] en la [[Maŭzoleo de la Báb|maŭzoleo]] tiucele konstruita ĉe loko specife montrita de ''[[Bahá'u'lláh]]'' mem en [[1891]] sur la [[Monto Karmel]] ([[Ĥajfo]], [[Israelo]]). Ĉiujare la [[Bahaa Kredo|bahaanoj]] [[Bahaaj festoj|memorfestas]] la martirigon de ''Báb'' en la [[tagmezo]] de la [[9-a de julio]], kiu por ili estas tago sankta kaj senlabora. == Eksteraj ligiloj == {{Ort-Bahaa}} * [[Kroniko de Nabil]], [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro23.html ĉapitro 23-a] en esperanto * ''God passes by'' (Dio preterpasas) [http://bahai-library.org/writings/shoghieffendi/gpb/46-50.html ĉapitro 4-a] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070929092728/http://bahai-library.org/writings/shoghieffendi/gpb/46-50.html |date=2007-09-29 }} en la angla lingvo :&nbsp; :&nbsp; == Referencoj == * ''God Passes By'' (Dio preterpasas) verkita de [[Shoghi Effendi|''<u>Sh</u>o<u>gh</u>i Effendi'']] kaj eldonita de ''Bahá'í Publishing Trust'' (''Wilmette'', Ilinojso, Usono) 1944 ISBN 0-87743-020-9 [http://reference.bahai.org/en/t/se/GPB/] * ''The Dawn-Breakers: Nabíl’s Narrative'' (La Herooj de la Nova Tagiĝo: [[Kroniko de Nabil]]) verkita en la persa lingvo de ''Nabíl-i-Zarandí'' (1890), tradukita al la angla de ''<u>Sh</u>o<u>gh</u>i Effendi'' kaj eldonita de ''Bahá'í Publishing Trust'' (''Wilmette'', Ilinojso, Usono) 1932 ISBN 0-900125-22-5 [http://reference.bahai.org/en/t/nz/DB/] : [http://www.freewebs.com/bahaakredo/herooj.html esperantigita] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121013115916/http://www.freewebs.com/bahaakredo/herooj.html |date=2012-10-13 }} de [[Roan Orloff-Stone]] * ''Resurrection and Renewal'' (Releviĝo kaj Renoviĝo) verkita de ''Abbas Amanat'' kaj eldonita de ''Cornell University Press'' (124 Roberts Place, Ithica, Nov-Jorko 14850) 1989 ISBN 0-8014-2098-9 * ''Les Religions et les Philosophies dans l’Asie Centrale'' (La Religioj kaj Filozofioj en Centra Azio) de la Grafo Gobineau (1864) * ''[http://www.h-net.org/~bahai/diglib/books/K-O/M/MirzaHuseyn/TarikhiJadid.htm The New History of the Báb]'', verkita de [[E. G. Browne]], Kembriĝo 1893, kun longa enkonduko, traduko kaj apendicoj * [http://aaiil.org/text/books/mali/historydoctrinesbabimovement/historydoctrinesbabimovement.shtml ''History and Doctrines of the Bábí Movement''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201109041053/https://aaiil.org/text/books/mali/historydoctrinesbabimovement/historydoctrinesbabimovement.shtml |date=2020-11-09 }} (Historio kaj Doktrinoj de la Baba Movado) de ''Mawlana Muh&#803;ammad 'Alí'', Lahoro, Barato (1933) <center><gallery> Dosiero:Nasirid-Din-Shah_1850.jpg|alt=Naṣiri'd-Dín-Sháh Qájár|''Nas&#803;iri'd-Dín-<u>Sh</u>áh Qájár'' Dosiero:Amir-Nizam_Taqi-Khan.jpg|Granda Veziro ''Taqí-<u>Kh</u>án'' Dosiero:Aqa_Jan_Big.jpg|''Áqá Ján <u>Kh</u>án-i-<u>Kh</u>amsih'' </gallery></center> [[Kategorio:Bahaismo]] [[Kategorio:Historio Bahaa]] t48zogy83n1t9mw5l8lbmq2b9hxt7c7 0 187106 9418605 9363037 2026-07-02T09:02:57Z Sj1mor 12103 9418605 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato | nomo = Universitato Yale<br /><small>(latine) Universitas Yalensis</small> | kromnomo = Buldogoj<br/>(antaŭe) Collegiate School (1701–1718) |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} | moto = {{lang-la|Lux et veritas}}<br/>{{lang-he|אורים ותמים}}<br>[[:en:Urim_and_Thummim|Urim veTumim]]<br/>(Lumo kaj vero) | fondodato = la 9a de oktobro 1701 | speco = privata | urbo = [[New Haven (Konektikuto)|Nov-Haveno]], [[Konektikuto]] | nombro de studentoj = {{nombro|12060}} el kiuj {{nombro|4703}} bakalaŭraj (aŭtuno 2020) | nombro de kunlaborantoj = {{nombro|4869}} (aŭtuno 2019) | koloroj = bluo | ĵurnalo = The Yale Daily News | fondaĵokapitalo = US$31.11 miliardoj | latitudo = 41.3092 | longitudo = -72.9286 | regiono-ISO = US-CT | situo sur mapo2=Usono | zomo = 13 <!--| latitudo=41/18/40/N | longitudo=72/55/36/W --> |<!-- ampleksiginda --> | lando=[[Usono]] | gvidanto=Peter Salovey | titolo de la gvidanto=Prezidanto | estro1=Scott Strobel | estro1_tipo=Provosto }} '''Yale University''' [esperantigita Universitato Jejl] estas [[privata universitato]] en [[New Haven (Konektikuto)|Nov-Haveno]], [[Konektikuto]], [[Usono]]. Ĝi fondiĝis en 1701, la tria altlernejo en la [[Dek tri Kolonioj|usoniĝontaj kolonioj]]. Temas pri la unua usona universitato, kiu doktorigis studentojn per la akademia grado ''[[Philosophiae Doctor]]'' (Ph.D., aŭ Doktoro de Filozofio). La universitato estas membro de la [[Hedera Ligo]]. Ĝi estas inter la plej eminentaj altlernejoj en la mondo.<ref>{{Cite web|title=Global universities ranked by a different measure|url=https://www.natureindex.com/news-blog/global-universities-ranked-by-a-different-measure|access-date=2021-09-28|website=www.natureindex.com}}</ref> Unu el la naŭ Koloniaj Altlernejoj luitaj antaŭ la [[Usona milito|Usona Revolucio]], la Collegiate School renomiĝis kiel Yale College en 1718 por honori la plej grandan privatan financanton de la lernejo dum la unua jarcento de ĝia ekzisto, Elihu Yale.<ref name="age2">{{cite book|last1=Berkin|last5=Egerton|location=[[Boston]]|edition=Brief 6th|isbn=978-1-133-31769-2|year=2012|publisher=[[Cengage|Wadsworth]]|first5=Douglas|first4=James|first1=Carol|last4=Gormly|first3=Robert|last3=Cherny|first2=Christopher|last2=Miller|title=Making America: A History of the United States|page=79}}</ref><ref>{{cite web|title=The History of Elihu {{!}} Do You Elihu?|url=https://doyouelihu.yale.edu/history-elihu|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200704232715/https://doyouelihu.yale.edu/history-elihu|archive-date=July 4, 2020|access-date=2020-07-04|website=doyouelihu.yale.edu|publisher=Yale University}} {{Citaĵo el la reto |url=https://doyouelihu.yale.edu/history-elihu |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-10-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200704232715/https://doyouelihu.yale.edu/history-elihu |arkivdato=2020-07-04 }}</ref> Luita de [[Kolonio Konektikuto|Konektikuta Kolonio]], la Collegiate School estis establita en 1701 de pastroj por eduki ministrojn antaŭ ol ĝi translokiĝis la Nov-Haveno en 1716. Originale limigita al [[teologio]] kaj [[sanktaj lingvoj]], la instruplano komencis inkluzivi artojn kaj sciencojn je la tempo de la Usona Revolucio. En la 1800aj jaroj, la altlernejo etendiĝis en diplomiĝinta kaj profesia instruo, donante la unuan doktoriĝon [[Doktoro de filozofio|PhD]] (Doktoro de filozofio) en Usono en 1861 kaj organiziĝanta kiel universitato en 1887. La fakultato kaj studentaro de Yale kreskis post 1890 kun rapida grandiĝo de la fizika universitatejo kaj scienca esplorado. Yale estas organizita en dek kvar konsistigaj lernejoj: la originala bakalaŭra altlernejo, la Postbakalaŭra Lernejo de Artoj kaj Sciencoj de Yale, kaj dek du profesiaj lernejoj. La Firmao Yale regas la universitaton, sed la [[fakultato]] de ĉiu lernejo kontrolas ĝian instruplanon kaj diplomajn programojn. Krom centra universitatejo en la urbocentro de [[New Haven]], la universitato posedas atletajn servojn en okcidenta New Haven, universitatejon en West Haven, Konektikuto, kaj arbarojn kaj naturprotektejoj tra [[Nov-Anglio]]. Je junio 2020, la fonduso de la Universitato havis valoron de $31.1 miliardo, la dua plej granda de iu ajn eduka institucio. Cetere, la fonduso de la Universitato po studento estas la dua plej granda de iu ajn eduka institucio, malantaŭ [[Universitato Princeton]] kaj antaŭ [[Universitato Stanford]], [[Universitato Harvard]], kaj [[Masaĉuseca Instituto de Teknologio|Massachusetts Instituto de Teknologio]].<ref>{{Cite web|title=College Endowments|url=https://reachhighscholars.org/college_endowments.html|access-date=2021-09-28|website=reachhighscholars.org}}</ref> La Biblioteko de Universitato Yale, servante ĉiujn konsistigajn lernejojn, tenas pli ol 15 miliono da libroj kaj estas la tria plej granda akademia biblioteko en Usono.<ref name="2013LibraryReport2">Gibbons, Susan (2013). [https://elischolar.library.yale.edu/cgi/viewcontent.cgi?referer=https://en.wikipedia.org/&httpsredir=1&article=1006&context=yul_annual-reports#page=2 Yale University Library Annual Report 2012–2013] (Report). Yale University Library. [https://web.archive.org/web/20140714170304/http://elischolar.library.yale.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1006&context=yul_annual-reports#page=2 Arĥivita] de la originalo je la 14a de julio 2014. Alirita la 1an de julio 2014.</ref><ref>{{cite web|date=July 2010|title=ALA Library Fact Sheet 22 – The Nation's Largest Libraries: A Listing by Volumes Held|url=http://www.ala.org/ala/professionalresources/libfactsheets/alalibraryfactsheet22.cfm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619081432/http://ala.org/ala/professionalresources/libfactsheets/alalibraryfactsheet22.cfm|archive-date=June 19, 2010|access-date=July 15, 2014|website=www.ala.org|publisher=[[American Library Association]]|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-10-06|arkivurl=https://www.webcitation.org/61B7zRYnP?url=http://www.ala.org/ala/professionalresources/libfactsheets/alalibraryfactsheet22.cfm|arkivdato=2011-08-24}}</ref> Studentoj konkurencas en interuniversitataj sportoj kiel la Yale-aj Buldogoj en la NCAA Divido I – [[Ivy League|Hedera Ligo]]. Je oktobro 2020, 65 ricevintoj de la [[Nobela premio]], kvin ricevintoj de la [[Medalo Fields]], kvar ricevintoj de la Premio Abel, kaj tri ricevintoj de la [[Premio Turing]] laboras en konekto kun Universitato Yale. Krome, Yale diplomigis multajn rimarkindajn eksstudentojn, inkluzive kvin prezidantojn de Usono, 19 juĝistoj de la Supera Kortumo de Usono, 31 vivantaj homoj kun pli ol miliardo da dolaroj,<ref name=":22">{{cite web|last=Elkins|first=Kathleen|date=May 18, 2018|title=More billionaires went to Harvard than to Stanford, MIT and Yale combined|url=https://www.cnbc.com/2018/05/18/the-universities-that-produce-the-most-billionaires.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180522013005/https://www.cnbc.com/2018/05/18/the-universities-that-produce-the-most-billionaires.html|archive-date=May 22, 2018|access-date=April 10, 2017|website=CNBC.com|publisher=[[CNBC]]}}</ref> kaj multaj [[Ŝtatestro|landestroj]]. Centoj da membroj de la Usona Kongreso kaj multaj usonaj diplomatoj, 78 MacArthur Fellow-oj, 252 Stipendiuloj Rhodes, 123 Stipendiuloj Marshall kaj naŭ Stipendiuloj Mitchell estis konektitaj kun la universitato. Yale estas membro de la Grandaj Tri (altlernejoj). Yale estas [[esplora universitato]], kun la plimulto da studentoj en la [[Graduate school|diplomiĝinta]] kaj profesiaj lernejoj. Bakalaŭraj studentoj, aŭ studentoj de Altlernejo Yale, venintaj de variaj etnaj, naciaj, sociekonomikaj kaj personaj fonoj. De la envenanta klaso de 2010–2011, 10% estas ne‑usonanoj, kaj 54% ĉeestis publikajn mezlernejojn.<ref>{{cite web|url=http://www.yale.edu/oir/factsheet.html#Yale%20College%20Student%20Body%20Characteristics|title=Yale Factsheet|publisher=Yale.edu|access-date=December 4, 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070403080525/http://www.yale.edu/oir/factsheet.html#Yale%20College%20Student%20Body%20Characteristics|archive-date=April 3, 2007|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-10-06|arkivurl=https://web.archive.org/web/20070403080525/http://www.yale.edu/oir/factsheet.html#Yale%20College%20Student%20Body%20Characteristics|arkivdato=2007-04-03}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070403080525/http://www.yale.edu/oir/factsheet.html#Yale%20College%20Student%20Body%20Characteristics |date=2007-04-03 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.yale.edu/oir/factsheet.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-10-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070403080525/http://www.yale.edu/oir/factsheet.html |arkivdato=2007-04-03 }}</ref> La mediana familia enspezo de studentoj de Yale estas US${{Nombro|192600}}, kun 57% el studentoj venantaj el la supra 10% plej alt-enspezaj familioj kaj 16% el la malsupra 60%.<ref name="NYT mobility index2">{{cite news|last1=Aisch|first1=Gregor|last2=Buchanan|first2=Larry|last3=Cox|first3=Amanda|last4=Quealy|first4=Kevin|title=Economic diversity and student outcomes at Yale|url=https://www.nytimes.com/interactive/projects/college-mobility/yale-university|access-date=9 August 2020|work=[[The New York Times]]|date=18 January 2017}}</ref> == Akceptoj == Bakalaŭra akcepto al Altlernejo Yale estas konsiderita "plej malfacila" de ''U.S. News''.<ref name=":02">[http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/rankings/national-universities National University Rankings], U.S. News & World Report. [https://web.archive.org/web/20110521210513/http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/rankings/national-universities Arĥivita] la 21an de majo 2011. Alirita la 7an de novembro 2015.</ref><ref>{{cite news|last=Pérez-Peña|first=Richard|title=Best, Brightest and Rejected: Elite Colleges Turn Away Up to 95%|date=April 8, 2014|newspaper=New York Times|url=https://www.nytimes.com/2014/04/09/us/led-by-stanfords-5-top-colleges-acceptance-rates-hit-new-lows.html|access-date=August 5, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140720005739/http://www.nytimes.com/2014/04/09/us/led-by-stanfords-5-top-colleges-acceptance-rates-hit-new-lows.html|archive-date=July 20, 2014|url-status=live}}</ref> En 2021, Yale akceptis {{Nombro|2169}} studentojn al la Klaso de 2021 el {{Nombro|46905}} kandidatoj, tio estas, akcepta indico de 4.62%.<ref>{{cite news|last=Davidson|first=Amelia|date=April 6, 2021|title=Yale’s acceptance rate drops to 4.62 percent amid record applicant pool|newspaper=Yale Daily News|url=https://yaledailynews.com/blog/2021/04/06/yales-acceptance-rate-drops-to-4-62-percent-amid-record-applicant-pool/|url-status=live|access-date=September 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20181113021049/https://oir.yale.edu/sites/default/files/cds_2017-2018.pdf|archive-date=2018-11-13}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181113021049/https://oir.yale.edu/sites/default/files/cds_2017-2018.pdf |date=2018-11-13 }}</ref> 98% de studentoj diplomiĝas ene de ses jaroj.<ref name="2013YCBN2">{{cite web|title=Yale College by the Numbers|publisher=Yale University Office of Institutional Research|date=2013|url=http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf|access-date=August 5, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810051151/http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf|archive-date=August 10, 2014|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-10-06|arkivurl=https://web.archive.org/web/20140810051151/http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf|arkivdato=2014-08-10}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140810051151/http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf |date=2014-08-10 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-10-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140810051151/http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf |arkivdato=2014-08-10 }}</ref> Per sia programo de bezono-bazita financa helpo, Yale promesas plenumi la tutan montritan financan bezonon de ĉiuj kandidatoj. La plejmulto da financa helpo estas en la formo de donacoj kaj stipendioj kiujn oni ne devas repagi al la universitato, kaj la averaĝa bezono-bazita helpa donaco por la Klaso de 2017 estis US${{Nombro|46395}}.<ref name="2013CDS2">{{cite web|title=2013–14 Common Data Set|publisher=Yale University Office of Institutional Research|date=2013|url=http://oir.yale.edu/sites/default/files/CDS2013_2014.pdf|access-date=August 5, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810051122/http://oir.yale.edu/sites/default/files/CDS2013_2014.pdf|archive-date=August 10, 2014|url-status=dead|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-10-06|arkivurl=https://web.archive.org/web/20140810051122/http://oir.yale.edu/sites/default/files/CDS2013_2014.pdf|arkivdato=2014-08-10}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140810051122/http://oir.yale.edu/sites/default/files/CDS2013_2014.pdf |date=2014-08-10 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://oir.yale.edu/sites/default/files/CDS2013_2014.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-10-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140810051122/http://oir.yale.edu/sites/default/files/CDS2013_2014.pdf |arkivdato=2014-08-10 }}</ref> Oni atendas, ke 15% de studentoj de Altlernejo Yale havos neniun gepatran kontribuaĵon, kaj proksimume 50% ricevas iun formon de financa helpo.<ref name="2013YCBN3">{{cite web|title=Yale College by the Numbers|publisher=Yale University Office of Institutional Research|date=2013|url=http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf|access-date=August 5, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810051151/http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf|archive-date=August 10, 2014|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-10-06|arkivurl=https://web.archive.org/web/20140810051151/http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf|arkivdato=2014-08-10}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140810051151/http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf |date=2014-08-10 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-10-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140810051151/http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf |arkivdato=2014-08-10 }}</ref><ref>Zax, David (januaro–februaro 2014).</ref><ref name="FinAidPolicy2">{{cite web|author=Anonymous|url=http://admissions.yale.edu/financial-aid|title=Financial Aid|work=Yale College Admissions|access-date=January 27, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130208131437/http://admissions.yale.edu/financial-aid|archive-date=February 8, 2013|url-status=live}}</ref> Proksimume 16% de la Klaso de 2013 havis iun formon de studenta prunta ŝuldo je diplomiĝo, kun averaĝa ŝuldo de US${{Nombro|13000}} inter pruntintoj.<ref name="2013YCBN4">{{cite web|title=Yale College by the Numbers|publisher=Yale University Office of Institutional Research|date=2013|url=http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf|access-date=August 5, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810051151/http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf|archive-date=August 10, 2014|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-10-06|arkivurl=https://web.archive.org/web/20140810051151/http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf|arkivdato=2014-08-10}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140810051151/http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf |date=2014-08-10 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-10-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140810051151/http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf |arkivdato=2014-08-10 }}</ref> Duono de ĉiuj bakalaŭrantoj de Yale estas inoj, pli ol 39% estas usonaj civitanoj de [[Malplimulto|etnaj malplimultoj]] (19% estas subreprezentitaj malplimultoj), kaj 10,5% estas {{J|internacia studento}}.<ref name="2013CDS3">{{cite web|title=2013–14 Common Data Set|publisher=Yale University Office of Institutional Research|date=2013|url=http://oir.yale.edu/sites/default/files/CDS2013_2014.pdf|access-date=August 5, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810051122/http://oir.yale.edu/sites/default/files/CDS2013_2014.pdf|archive-date=August 10, 2014|url-status=dead|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-10-06|arkivurl=https://web.archive.org/web/20140810051122/http://oir.yale.edu/sites/default/files/CDS2013_2014.pdf|arkivdato=2014-08-10}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140810051122/http://oir.yale.edu/sites/default/files/CDS2013_2014.pdf |date=2014-08-10 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://oir.yale.edu/sites/default/files/CDS2013_2014.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-10-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140810051122/http://oir.yale.edu/sites/default/files/CDS2013_2014.pdf |arkivdato=2014-08-10 }}</ref> 55% ĉeestis publikajn lernejojn kaj 45% ĉeestis privatajn, religiajn, or {{JN|internacia lernejo}}, kaj 97% de studentoj estis en la supra 10% de sia mezlerneja klaso.<ref name="2013YCBN5">{{cite web|title=Yale College by the Numbers|publisher=Yale University Office of Institutional Research|date=2013|url=http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf|access-date=August 5, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810051151/http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf|archive-date=August 10, 2014|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-10-06|arkivurl=https://web.archive.org/web/20140810051151/http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf|arkivdato=2014-08-10}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140810051151/http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf |date=2014-08-10 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-10-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140810051151/http://oir.yale.edu/sites/default/files/Yale-College-By-the-Numbers_1.pdf |arkivdato=2014-08-10 }}</ref> Ĉiujare Altlernejo Yale akceptas malgrandan grupon de netradiciaj studentoj per la Studenta Programo Eli Whitney. == Universitatejo == [[Dosiero:Yale Law School in the Sterling Law Building.jpg|eta|Jurlernejo de Yale, en la Jura Konstruaĵo Sterling]] La centra universitatejo de Yale en la urbocentro de New Haven havas terenon de 1.1&nbsp;km<sup>2</sup> kaj inkluzivas ĝian ĉefan, historian universitatejon kaj medicinan universitatejon apude de la Hospitalo Yale-New Haven. En okcidenta New Haven, la universitato posedas terenon de 2&nbsp;km<sup>2</sup> de atletaj servoj, inkluzive la Golfejo de Yale.<ref>{{cite web|url=http://www.yale.edu/about/YALEFRMW.pdf|publisher=Yale.edu|title=A Framework for Campus Planning|access-date=April 9, 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070615013057/https://www.yale.edu/about/YALEFRMW.pdf|archive-date=June 15, 2007|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-10-13|arkivurl=https://web.archive.org/web/20070615013057/https://www.yale.edu/about/YALEFRMW.pdf|arkivdato=2007-06-15}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070615013057/https://www.yale.edu/about/YALEFRMW.pdf |date=2007-06-15 }} {{Citaĵo el la reto |url=https://www.yale.edu/about/YALEFRMW.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-10-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070615013057/https://www.yale.edu/about/YALEFRMW.pdf |arkivdato=2007-06-15 }}</ref> En 2008, Yale aĉetis la konstruaĵaron de [[Bayer]] en West Haven, Konektikuto,<ref>{{Cite web|date=2007|title=Yale announces purchase of 136-acre Bayer campus|url=https://medicine.yale.edu/news/yale-medicine-magazine/yale-announces-purchase-of-136acre-bayer-campus/|url-status=live|access-date=February 16, 2021|website=[[Yale School of Medicine]]|publisher=Yale University|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-10-13|arkivurl=https://web.archive.org/web/20211027181032/https://medicine.yale.edu/news/yale-medicine-magazine/yale-announces-purchase-of-136acre-bayer-campus/|arkivdato=2021-10-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211027181032/https://medicine.yale.edu/news/yale-medicine-magazine/yale-announces-purchase-of-136acre-bayer-campus/|archivedate=2021-10-27}}</ref> inkluzive 17 konstruaĵojn, kaj terenon de 0.55&nbsp;km<sup>2</sup>, nun uzatan por laboratorioj kaj esplorado.<ref>{{Cite news|last=W. Arenson|first=Karen|date=July 4, 2007|title=At Yale, a New Campus Just for Research|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2007/07/04/education/04yale.html|url-status=live|access-date=February 16, 2021}}</ref> Yale ankaŭ posedas sep arbarojn en Konektikuto, Vermonto, kaj Nov-Hampŝiro—la plej granda estas la Arbaro Yale-Myers de 31.7&nbsp;km<sup>2</sup> en la Kvieta Angulo de Konektikuto—kaj naturprotektejojn inkluzive Horse Island.<ref>{{cite web|title=The School Forests: Locations|website=Yale School of Forestry & Environmental Studies|publisher=Yale University|url=https://environment.yale.edu/forests/about/locations/|access-date=May 15, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518090327/https://environment.yale.edu/forests/about/locations/|archive-date=May 18, 2015|url-status=dead|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-10-13|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150518090327/https://environment.yale.edu/forests/about/locations/|arkivdato=2015-05-18}}</ref> [[Dosiero:20170420 Beinecke Rare Book Library Interior Yale University New Haven Connecticut.jpg|eta|Interno de Biblioteko Beinecke]] Yale estas fama pro ĝia universitatejo plejparte en la universitateca gotika stilo,<ref>[http://www.pbase.com/czsz/yale&page=all Assorted pictures of Yale's campus] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191003000000/https://web.archive.org/web/20191003220414/https://www.pbase.com/czsz/yale%26page%3Dall |date=2019-10-03 }}.</ref> kaj kelkaj famaj modernaj konstruaĵoj ofte diskutitaj en kursoj pri arĥitekturaj historio: Muzeo de Arto de Yale de [[Louis Kahn]],<ref>[http://artgallery.yale.edu/pages/collection/buildings/build_kahn.html About the Yale Art Gallery.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070408085433/http://artgallery.yale.edu/pages/collection/buildings/build_kahn.html |date=2007-04-08 }}, Retrieved April 10, 2007.</ref> la Centro por Brita Arto, Glacipilkejo Ingalls kaj Kolegiejoj Ezra Stiles kaj Morse de [[Eero Saarinen]], kaj la Konstruaĵo de Arto kaj Arĥitekturo de Paul Rudoph. Yale ankaŭ posedas kaj renovigis multajn rimarkindan domegoj de la 1800aj jaroj en Avenuo Hillhouse, kiun [[Charles Dickens]] konsideris la plej bela strato en Usono de kiam li vizitis Usonon en la 1840aj jaroj.<ref>{{Cite news|last=Dickinson|first=Duo|date=January 24, 2015|title=A Classic Street Ages, But Retains Its Beautiful Bones|work=[[Hartford Courant]]|url=https://www.courant.com/hartford-magazine/hc-hm-nh-prettiest-street-in-america-20150124-story.html|url-status=live|access-date=February 16, 2021}}</ref> En 2011, Travel+Leisure enlistigis la universitatejo de Yale en listo de la plej belaj en Usono.<ref>{{Cite web|url=http://www.travelandleisure.com/articles/americas-most-beautiful-college-campuses/19|title="America's most beautiful college campuses", ''Travel+Leisure'' (September, 2011)|access-date=January 17, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112065159/http://www.travelandleisure.com/articles/americas-most-beautiful-college-campuses/19|archive-date=January 12, 2014|url-status=live}}</ref> [[Dosiero:NathanHaleStatue.jpg|maldekstra|eta|239x239ra|Statuo de [[Nathan Hale]] antaŭ Connecticut Hall, la plej malnova konstruaĵo de Yale]] La plej malnova konstruaĵo de la universitatejo, Connecticut Hall (konstruita en 1750), estas de la Georga stilo. Aliaj tiustilaj konstruaĵoj starigitaj de 1929 ĝis 1933 inkluzivas Timothy Dwight College, Pierson College, kaj Davenport College, krom la orienta fasado de Davenport, kiu estis konstruita en la [[Gotika arkitekturo|gotika stilo]] por taŭgi kun apudaj konstruaĵoj. == Tradicioj == Diplomiĝantoj de Yale detruas argilajn pipojn sub la piedo por simboli trairon de siaj "brilaj altlernejaj jaroj," tamen en lastatempaj jaroj oni uzas anstataŭe "vezikajn pipojn". ("Brilaj Altlernejaj Jaroj", la himno de la universitato, estis verkita en 1881 de Henry Durand, klaso de 1881, al la melodio de la germana kanto ''Morti Wacht estas Rhein''.) La gvidantoj de studentaj vizitoj de Yale diras, ke froti la piedfingron de la statuo de Theodore Dwight Woolsey sur Malnova Universitatejo donos bonan fortunon; tamen, reale studentoj maloftege faras tion.<ref>Branch, Mark Alden (Marto 1998), "[http://www.yalealumnimagazine.com/issues/98_03/talltales.html Yale's Tallest Tales]", Yale Alumni Magazine. [https://web.archive.org/web/20061020055604/http://www.yalealumnimagazine.com/issues/98_03/talltales.html Arĥivita] la 20an de oktobro 2005</ref> En la dua duono de la 1900aj jaroj, Bladderball, tutuniversitata ludo ludita kun granda plenblovebla pilko, fariĝis populara tradicio, sed estis malpermesita de la administrantoj pro sekurecaj zorgoj. Malgraŭ administra kontraŭstaro, studentoj revivigis la ludon en 2009, 2011 kaj 2014.<ref>{{cite web|last=Muller|first=Eli|date=February 28, 2001|title=Bladderball: 30 years of zany antics, dangerous fun|url=http://www.yaledailynews.com/news/university-news/2001/02/28/bladderball-30-years-of-zany-antics-dangerous-fun/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100205004002/http://www.yaledailynews.com/news/university-news/2001/02/28/bladderball-30-years-of-zany-antics-dangerous-fun/|archive-date=February 5, 2010|access-date=December 4, 2011|publisher=Yale Daily News|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-10-06|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100205004002/http://www.yaledailynews.com/news/university-news/2001/02/28/bladderball-30-years-of-zany-antics-dangerous-fun/|arkivdato=2010-02-05}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100205004002/http://www.yaledailynews.com/news/university-news/2001/02/28/bladderball-30-years-of-zany-antics-dangerous-fun/ |date=2010-02-05 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.yaledailynews.com/news/university-news/2001/02/28/bladderball-30-years-of-zany-antics-dangerous-fun/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-10-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100205004002/http://www.yaledailynews.com/news/university-news/2001/02/28/bladderball-30-years-of-zany-antics-dangerous-fun/ |arkivdato=2010-02-05 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.yaledailynews.com/news/2011/oct/10/bladderball-reemerges-brief-game/|title=THE NEWS WINS BLADDERBALL|first1=Gavan|last1=Gideon|first2=Ben|last2=Prawdzik|publisher=Yale Daily News|date=October 10, 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111108100851/http://www.yaledailynews.com/news/2011/oct/10/bladderball-reemerges-brief-game/|archive-date=November 8, 2011|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-10-06|arkivurl=https://web.archive.org/web/20111108100851/http://www.yaledailynews.com/news/2011/oct/10/bladderball-reemerges-brief-game/|arkivdato=2011-11-08}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111108100851/http://www.yaledailynews.com/news/2011/oct/10/bladderball-reemerges-brief-game/ |date=2011-11-08 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.yaledailynews.com/news/2011/oct/10/bladderball-reemerges-brief-game/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-10-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111108100851/http://www.yaledailynews.com/news/2011/oct/10/bladderball-reemerges-brief-game/ |arkivdato=2011-11-08 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://yaledailynews.com/blog/2014/11/03/news-wins-bladderball-2/|title=THE NEWS WINS BLADDERBALL 2|first1=Michelle|last1=Liu|first2=Finnegan|last2=Schick|publisher=Yale Daily News|date=November 3, 2014|access-date=July 31, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150823093558/http://yaledailynews.com/blog/2014/11/03/news-wins-bladderball-2/|archive-date=August 23, 2015|url-status=live}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150823093558/http://yaledailynews.com/blog/2014/11/03/news-wins-bladderball-2/ |date=2015-08-23 }}</ref> === Simbolo === La simbolo de la universitato estas "Handsome Dan" ("Bonaspekta Daĉjo"), la buldogo de Yale, kaj la batalkanto de Yale enhavas la [[refreno]]n, "Bulldog, bulldog, bow wow wow" (Buldogo, buldogo, boj' boj' boj'). La universitata koloro, ekde 1894, estas Yale-a Bluo.<ref>(prior to 1894, Yale's color was green) (see: {{cite web|url=http://www.thenewjournalatyale.com/2002/10/true-blue/|title=True Blue|first=Ellen|last=Thompson|publisher=The New Journal|date=October 1, 2002|access-date=January 4, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130113220312/http://www.thenewjournalatyale.com/2002/10/true-blue/|archive-date=January 13, 2013|url-status=dead}}</ref> Oni taksas, ke Handsome Dan estas la unua altlerneja [[maskoto]] en Usono, establita en 1889.<ref name="YaleBulldogs2">{{cite web|url=http://yalebulldogs.cstv.com/trads/mascot.html|title=History of the Yale Bulldog "Handsome Dan"|work=Yale Bulldogs|access-date=June 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070605212605/http://yalebulldogs.cstv.com/trads/mascot.html|archive-date=June 5, 2007|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-10-06|arkivurl=https://web.archive.org/web/20070605212605/http://yalebulldogs.cstv.com/trads/mascot.html|arkivdato=2007-06-05}} {{Citaĵo el la reto |url=http://yalebulldogs.cstv.com/trads/mascot.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-10-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070605212605/http://yalebulldogs.cstv.com/trads/mascot.html |arkivdato=2007-06-05 }}</ref> === Kantoj === Rimarkinda inter la kantoj ofte kantataj ĉe okazaĵoj estas la universitata himno, "Brilaj Altlernejaj Jaroj". Malgraŭ sia populareco, "Boola Boola" ne estas la oficiala batalkanto, sed ĝi estas la deveno de la neoficiala devizo de la universitato. La oficiala batalkanto de Yale, "Bulldog" ("Buldogo"), estis verkita de [[Cole Porter]] dum liaj studentaj tagoj kaj estas kantata post poentoj dum usona futbala ludo.<ref>{{Cite web|title=Yale Fight Songs {{!}} Yale Bands|url=https://bands.yalecollege.yale.edu/yale-precision-marching-band/music/yale-fight-songs|access-date=2020-12-08|website=bands.yalecollege.yale.edu|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205144712/https://bands.yalecollege.yale.edu/yale-precision-marching-band/music/yale-fight-songs|archivedate=2020-12-05}}</ref> Cetere, du aliaj kantoj, "Down the Field" ("Trans la Kampon") de C.W. O'Conner kaj "Bingo Eli Yale", ankaŭ de Cole Porter, estas ankoraŭ kantataj ĉe usonaj futbalaj maĉoj. Laŭ ''Altlernejaj Batalkantoj: Prinotita Antologio'' eldonita en 1998, "Down the Field" havas rangon de la kvara plej bona batalkanto de ĉiam.<ref>{{cite web|title=Victory March rated No. 1 college fight song|url=http://newsinfo.nd.edu/news/6427-victory-march-rated-no-1-college-fight-song/|publisher=[[University of Notre Dame]] News|access-date=September 1, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101123021503/http://newsinfo.nd.edu/news/6427-victory-march-rated-no-1-college-fight-song/|archive-date=November 23, 2010|url-status=live}}</ref> === Sportoj === [[Dosiero:Yale-Harvard-Game.jpg|maldekstra|eta|La Yale Bowl (Bovlo de Yale), la altlerneja futbala stadiono situanta proksime al Universitato Yale]] Yale subtenas 35 {{JN|sporta teamo}} kiuj konkurencas en la Konferenco [[Ivy League|Hedera Ligo]], la Orienta Altlerneja Atleta Konferenco, la Nov-Anglia Interaltlernaja Velada Asocio. Atletaj teamoj de Yale konkurencas interaltlerneje ĉe la nivelo NCAA-Divido I. Kiel aliaj membroj de la Hedera Ligo, Yale ne donas stipendiojn por sportistoj. Yale havas multajn sportajn servojn, inkluzive la Yale Bowl (Bovlo de Yale, la unua natura "bovlo"-tipa stadiono en Usono, kaj prototipo por tiaj stadionoj kiaj la Monumenta Koloseo de [[Los Angeles]] kaj la Rose Bowl), situante ĉe la sportaĵaro Kampo Walter Tendaro, kaj la Gimnastikejo Payne Whitney, la dua plej granda endoma sporta konstruaĵo en la mondo.<ref>''[[Yale Herald]]'': [http://www.yaleherald.com/archive/frosh/2000/field/p78payne.html "House of Payne gets ready for the new millennium." ] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090904041436/http://www.yaleherald.com/archive/frosh/2000/field/p78payne.html|date=2009-09-04}}</ref> == Kolektoj == [[Dosiero:Sterling Memorial Library 2, September 1, 2008.jpg|eta|Memora Biblioteko Sterling de Universitato Yale, vidita de la skulptaĵo de Maya Lin, ''la Tablo de Inoj''. La skulptaĵo montras la nombron da inoj ĉeestantaj Universitaton Yale dum ĝia historio; inaj studentoj ne estis akceptataj ĝis 1969.]] La Biblioteko de Universitato Yale, kiu havas pli ol 15 miliono da libroj, estas la tria plej granda universitata kolekto en Usono.<ref name="2013LibraryReport3">Gibbons, Susan (2013).</ref><ref>[https://publications.arl.org/ARL-Statistics-2011-2012/ ARL Statistics 2011–2012] (Report).</ref> La ĉefa biblioteko, Memora Biblioteko Sterling, enhavas proksimume 4 milionon da libroj, kaj aliaj havaĵoj estas ĉe temaj bibliotekoj. Raraj libroj troviĝas en pluraj kolektoj de Yale. La Biblioteko Beinecke de Raraj Libroj havas grandan kolekton de raraj libroj kaj manuskriptoj. La Medicina Biblioteko Harvey Cushing/John Hay Whitney inkluzivas gravajn historiajn medicinajn tekstojn, inkluzive imponan kolekton de raraj libroj, kaj historiaj medicinaj iloj. La Biblioteko Lewis Walpole enhavas la plej grandan kolekton de britaj literaturaj verkoj de la 1700aj jaroj. La Elizabeta Klubo, teknike privata organizaĵo, havebligas siajn Elizabetajn foliojn kaj unuajn eldonojn al kvalifikaj esploristoj per Yale. [[Dosiero:Le café de nuit (The Night Café) by Vincent van Gogh.jpeg|eta|''La Nokta Kafejo'', Vincent van Gogh, 1888, Galerio de Arto de Universitato Yale|maldekstra]] La muzeaj kolektoj de Yale ankaŭ havas internacian eminentecon. La Galerio de Arto de Universitato Yale, la unua universitata muzeo de arto en Usono, enhavas pli ol {{Nombro|200000}} verkaĵojn, inkluzive Malnovajn Majstrojn kaj gravajn kolektojn de moderna arto, en la konstruaĵoj Swartwout kaj Kahn. Ĉi tiu, la unua grandskala usona verkaĵo de [[Louis Kahn]] (1953), estis renovigita kaj remalfermita en decembro 2006. La Centro de Yale por Brita Arto, la plej granda kolekto de brita arto ekster Britio, kreskis de donaco de Paul Mellon kaj situas en alia Kahn-dezajnita konstruaĵo. La [[Peabody-muzeo de naturhistorio|Muzeo Peabody de Naturhistorio]] en New Haven estas uzita de lernejaj infanoj kaj enhavas esplorajn kolektojn de antropologio, arkeologio, kaj la natura medio. La Kolekto de Muzikaj Instrumentoj de Universitato Yale, parto de la Lernejo de Muziko de Yale, estas eble la plej nekonata de la kolektoj de Yale ĉar ĝiaj horoj de malfermo estas limigitaj. == Administrado == La [[profesoro]] [[David Graeber]] estis maldungita en 2005 pro sia politika agado<ref>{{en}} [http://www.charlierose.com/view/interview/473 A conversation with anarchist David Graeber about anthropology (''Konversacio kun anarkiisto David Graeber pri antropologio'')] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111018000657/https://www.charlierose.com/view/interview/473 |date=2011-10-18 }}</ref>. == Ekzemplaj eksstudentoj == [[Dosiero:William Howard Taft, Bain bw photo portrait, 1908.jpg|eta|Prezidanto kaj Ĉefjuĝisto [[William H. Taft|William Howard Taft]] diplomiĝis de Yale en 1878.]] Eksaj prezidantoj, kiu ĉeestis Altlernejon Yale dum bakalaŭrado estas [[William H. Taft|William Howard Taft]], [[George H. W. Bush]] kaj [[George W. Bush]], kaj eksaj prezidantoj [[Gerald Ford]] kaj [[William J. Clinton|Bill Clinton]] ĉeestis la Juran Lernejon Yale.<ref>{{cite web|title=Colleges and Universities Attended by the Presidents|url=http://www.presidentsusa.net/collegelisting.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161019051347/http://www.presidentsusa.net/collegelisting.html|archive-date=October 19, 2016|access-date=November 3, 2016|website=www.presidentsusa.net}}</ref> Eksa vicprezidanto kaj influa politikisto [[John C. Calhoun]]<ref>{{cite web|title=John C. Calhoun {{!}} [[Clemson University]], South Carolina|url=http://www.clemson.edu/about/history/calhoun-clemson/johnccalhoun.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160101154700/http://www.clemson.edu/about/history/calhoun-clemson/johnccalhoun.html|archive-date=January 1, 2016|access-date=December 19, 2016|website=www.clemson.edu|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-10-06|arkivurl=https://web.archive.org/web/20170215201904/http://www.clemson.edu/about/history/calhoun-clemson/johnccalhoun.html|arkivdato=2017-02-15}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170215201904/http://www.clemson.edu/about/history/calhoun-clemson/johnccalhoun.html |date=2017-02-15 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.clemson.edu/about/history/calhoun-clemson/johnccalhoun.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-10-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170215201904/http://www.clemson.edu/about/history/calhoun-clemson/johnccalhoun.html |arkivdato=2017-02-15 }}</ref> ankaŭ diplomiĝis ĉe Yale. Eksaj mondaj gvidantoj inkluzivas italan ĉefministron [[Mario Monti]],<ref>{{Cite news|date=February 18, 2013|title=Profile: Mario Monti|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-15695056|url-status=live|access-date=February 28, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180906054137/https://www.bbc.com/news/world-europe-15695056|archive-date=September 6, 2018}}</ref> turka ĉefministro [[Tansu Çiller]],<ref>{{Cite news|title=Tansu Çiller {{!}} Turkish prime minister and economist|language=en|work=Encyclopedia Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Tansu-Ciller|url-status=live|access-date=February 28, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190723042013/https://www.britannica.com/biography/Tansu-Ciller|archive-date=July 23, 2019}}</ref> meksika prezidanto [[Ernesto Zedillo Ponce de León|Ernesto Zedillo]],<ref>{{cite web|title=Interview with Ernesto Zedillo|url=https://som.yale.edu/interview-ernesto-zedillo|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190418075416/https://som.yale.edu/interview-ernesto-zedillo|archive-date=April 18, 2019|access-date=February 28, 2018|website=Yale School of Management|language=en}}</ref> germana prezidanto [[Karl Carstens]],<ref>{{Cite news|date=May 31, 1992|title=Karl Carstens, Former President of West Germany, Is Dead at 77|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1992/05/31/world/karl-carstens-former-president-of-west-germany-is-dead-at-77.html|url-status=live|access-date=February 28, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180301044714/http://www.nytimes.com/1992/05/31/world/karl-carstens-former-president-of-west-germany-is-dead-at-77.html|archive-date=March 1, 2018|issn=0362-4331}}</ref> Filipina prezidanto [[José P. Laurel|José Paciano Laurel]],<ref>{{Cite news|title=José P. Laurel {{!}} president of the Philippines|language=en|work=Encyclopedia Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Jose-P-Laurel|url-status=live|access-date=February 28, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20161110173823/https://www.britannica.com/biography/Jose-P-Laurel|archive-date=November 10, 2016}}</ref> latva prezidanto [[Valdis Zatlers]],<ref>"[https://medicine.yale.edu/news/yale-medicine-magazine/from-the-operating-room-to-parliament/ From the operating room to Parliament] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211006180116/https://medicine.yale.edu/news/yale-medicine-magazine/from-the-operating-room-to-parliament/ |date=2021-10-06 }}", Jenny Blair (2010), Yale Medicine Magazine, Yale School of Medicine Office of Communications, vol. 45, p. 26. Alirita la 21an de februaro 2021.</ref> Tajvana ĉefministro [[Jiang Yi-huah]],<ref>{{Cite web|title=Yi-Huah Jiang - People - Berggruen Institute|url=https://www.berggruen.org/people/yi-huah-jiang/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922144554/https://www.berggruen.org/people/yi-huah-jiang/|archive-date=September 22, 2020|access-date=February 21, 2021|website=www.berggruen.org|publisher=[[Berggruen Institute]]}}</ref> kaj [[Malavio|Malavia]] prezidanto [[Peter Mutharika]],<ref>{{Cite news|last=Cambria|first=Nancy|title=New president of Malawi taught at Washington University law school for nearly 40 years|language=en|work=stltoday.com|url=https://www.stltoday.com/news/local/education/new-president-of-malawi-taught-at-washington-university-law-school/article_295d73e8-3438-5e73-acca-c5fdd9fa575c.html|url-status=live|access-date=February 28, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181006232334/https://www.stltoday.com/news/local/education/new-president-of-malawi-taught-at-washington-university-law-school/article_295d73e8-3438-5e73-acca-c5fdd9fa575c.html|archive-date=October 6, 2018}}</ref> inter aliaj. Eminentaj reĝfamilianoj kiuj diplomiĝis estas [[Viktoria (Svedio)|Kronprincino Viktoria de Svedio]]<ref>{{Cite news|title=Biography of Crown Princess Victoria|website=Swedish Royal Court|url=http://www.kungahuset.se/royalcourt/royalfamily/hrhcrownprincessvictoria/biography.4.396160511584257f2180001679.html|url-status=dead|access-date=May 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170520042444/http://www.kungahuset.se/royalcourt/royalfamily/hrhcrownprincessvictoria/biography.4.396160511584257f2180001679.html|archive-date=May 20, 2017}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170520042444/http://www.kungahuset.se/royalcourt/royalfamily/hrhcrownprincessvictoria/biography.4.396160511584257f2180001679.html |date=2017-05-20 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.kungahuset.se/royalcourt/royalfamily/hrhcrownprincessvictoria/biography.4.396160511584257f2180001679.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-10-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170520042444/http://www.kungahuset.se/royalcourt/royalfamily/hrhcrownprincessvictoria/biography.4.396160511584257f2180001679.html |arkivdato=2017-05-20 }}</ref> kaj [[Olympia Bonaparte]], Princino Napoléon.<ref>{{Cite web|last=Vanderhoof|first=Erin|date=October 21, 2019|title=This Weekend's Royal Wedding Had Some Surprising Historical Significance|url=https://www.vanityfair.com/style/2019/10/jean-christophe-bonaparte-countess-olympia-wedding|url-status=live|access-date=February 17, 2021|website=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]}}</ref> [[Dosiero:Paul Krugman 2 BBF 2010 Shankbone.jpg|eta|Ekonomikisto kaj ricevinto de la Nobela Premio [[Paul Krugman]] diplomiĝis de Yale ''summa cum laude'' en 1974.]] Eksstudentoj havis konsiderindan ĉeeston en la usona registaro en ĉiuj tri branĉoj. En la [[Supera Kortumo de Usono|Usona Supera Kortumo]], 19 juĝoj estis eksstudentoj de Yale, inkluzive nunan Asocian Juĝojn [[Sonia Sotomayor]],<ref>{{cite web|title=Sonia Sotomayor '79 Nominated to U.S. Supreme Court|url=https://law.yale.edu/yls-today/news/sonia-sotomayor-79-nominated-us-supreme-court|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180722055224/https://law.yale.edu/yls-today/news/sonia-sotomayor-79-nominated-us-supreme-court|archive-date=July 22, 2018|access-date=February 28, 2018|website=law.yale.edu|language=en|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-10-06|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180722055224/https://law.yale.edu/yls-today/news/sonia-sotomayor-79-nominated-us-supreme-court|arkivdato=2018-07-22}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180722055224/https://law.yale.edu/yls-today/news/sonia-sotomayor-79-nominated-us-supreme-court |date=2018-07-22 }} {{Citaĵo el la reto |url=https://law.yale.edu/yls-today/news/sonia-sotomayor-79-nominated-us-supreme-court |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-10-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180722055224/https://law.yale.edu/yls-today/news/sonia-sotomayor-79-nominated-us-supreme-court |arkivdato=2018-07-22 }}</ref> [[Samuel Alito]],<ref name=":12">{{Cite news|last=Liptak|first=Adam|date=October 25, 2014|title=Three Supreme Court Justices Return to Yale|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2014/10/26/us/three-supreme-court-justices-return-to-yale.html|url-status=live|access-date=February 28, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180301050149/https://www.nytimes.com/2014/10/26/us/three-supreme-court-justices-return-to-yale.html|archive-date=March 1, 2018|issn=0362-4331}}</ref> [[Clarence Thomas]],<ref name=":12" /> kaj [[Brett Kavanaugh]].<ref>{{Cite web|title=Kavanaugh, Brett M. {{!}} Federal Judicial Center|url=https://www.fjc.gov/history/judges/kavanaugh-brett-m|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017044437/https://www.fjc.gov/history/judges/kavanaugh-brett-m|archive-date=October 17, 2020|access-date=February 21, 2021|website=www.fjc.gov|publisher=[[Federal Judicial Center]]}}</ref> Multaj eksstudentoj estis [[Usona Senato|Usonaj Senatanoj]], inkluzive nunajn senatanojn Michael Bennet,<ref>{{Cite web|title=Michael Bennet|url=https://bioguideretro.congress.gov/Home/MemberDetails?memIndex=B001267|url-status=live|access-date=February 17, 2021|website=[[Biographical Directory of the United States Congress]]}}</ref> [[Richard Blumenthal]],<ref>{{Cite web|title=Richard Blumenthal|url=https://bioguideretro.congress.gov/Home/MemberDetails?memIndex=B001277|url-status=live|access-date=February 17, 2021|website=[[Biographical Directory of the U.S. Congress]]}}</ref> [[Cory Booker]],<ref>{{Cite web|title=Cory Booker|url=https://bioguideretro.congress.gov/Home/MemberDetails?memIndex=B001288|url-status=live|access-date=February 17, 2021|website=[[Biographical Directory of the United States Congress]]}}</ref> [[Sherrod Brown]],<ref>{{Cite web|title=Sherrod Brown|url=https://bioguideretro.congress.gov/Home/MemberDetails?memIndex=b000944|url-status=live|access-date=2021-02-17|website=[[Biographical Directory of the United States Congress]]}}</ref> [[Chris Coons]],<ref>{{Cite web|title=Chris Coons|url=https://bioguideretro.congress.gov/Home/MemberDetails?memIndex=C001088|url-status=live|access-date=February 17, 2021|website=[[Biographical Directory of the United States Congress]]}}</ref> [[Amy Klobuchar]],<ref>{{Cite web|title=Amy Klobuchar|url=https://bioguideretro.congress.gov/Home/MemberDetails?memIndex=K000367|url-status=live|access-date=February 17, 2021|website=[[Biographical Directory of the United States Congress]]}}</ref> [[Ben Sasse]],<ref>{{Cite web|title=Ben Sasse|url=https://bioguideretro.congress.gov/Home/MemberDetails?memIndex=S001197|url-status=live|access-date=February 17, 2021|website=[[Biographical Directory of the United States Congress]]}}</ref> kaj [[Sheldon Whitehouse]].<ref>{{Cite web|title=Sheldon Whitehouse|url=https://bioguideretro.congress.gov/Home/MemberDetails?memIndex=W000802|url-status=live|access-date=February 17, 2021|website=[[Biographical Directory of the United States Congress]]}}</ref> Nunaj kaj eksaj ministroj inkluzivas Sekretariojn de Ŝtato [[John Kerry]],<ref>{{Cite news|date=February 16, 2017|title=Secretary John Kerry '66 joins Yale as Distinguished Fellow for Global Affairs|language=en|work=YaleNews|url=https://news.yale.edu/2017/02/16/secretary-john-kerry-66-joins-yale-distinguished-fellow-global-affairs|url-status=live|access-date=February 28, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118151101/https://news.yale.edu/2017/02/16/secretary-john-kerry-66-joins-yale-distinguished-fellow-global-affairs|archive-date=November 18, 2018}}</ref> [[Hillary Clinton]],<ref>{{Cite news|last=Darrah|first=Nicole|date=February 26, 2018|title=Hillary Clinton to speak at Yale graduation event|language=en-US|work=Fox News|url=http://www.foxnews.com/politics/2018/02/26/hillary-clinton-to-speak-at-yales-graduation-event.html|url-status=live|access-date=February 28, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180227232740/http://www.foxnews.com/politics/2018/02/26/hillary-clinton-to-speak-at-yales-graduation-event.html|archive-date=February 27, 2018}}</ref> [[Cyrus Vance]],<ref>{{Cite news|last=Eligon|first=John|date=December 27, 2009|title=Cyrus R. Vance Jr. Found Own Way to Manhattan District Attorney's Office|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2009/12/28/nyregion/28vance.html|url-status=live|access-date=February 28, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180301104139/http://www.nytimes.com/2009/12/28/nyregion/28vance.html|archive-date=March 1, 2018|issn=0362-4331}}</ref> kaj [[Dean Acheson]];<ref>{{cite web|last=Edwards|first=Sebastian|date=May 24, 2018|title=The Gamble: If Gold Won't Go Up, Push the Dollar Down|url=https://www.bloomberg.com/view/articles/2018-05-24/fdr-s-gamble-on-gold-meant-devaluing-the-dollar|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180906052500/https://www.bloomberg.com/view/articles/2018-05-24/fdr-s-gamble-on-gold-meant-devaluing-the-dollar|archive-date=September 6, 2018}}</ref> Usonaj Sekretarioj de la Fisko [[Oliver Wolcott]],<ref>{{cite web|last=root|title=Oliver Wolcott Sr.|url=https://www.nga.org/cms/home/governors/past-governors-bios/page_connecticut/col2-content/main-content-list/oliver-wolcott-sr.default.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160911190747/http://www.nga.org/cms/home/governors/past-governors-bios/page_connecticut/col2-content/main-content-list/oliver-wolcott-sr.default.html|archive-date=September 11, 2016|access-date=February 28, 2018|website=www.nga.org|language=en|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-10-06|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160911190747/http://www.nga.org/cms/home/governors/past-governors-bios/page_connecticut/col2-content/main-content-list/oliver-wolcott-sr.default.html|arkivdato=2016-09-11}}</ref> [[Robert Rubin]],<ref>{{Cite news|last=Cohan|first=William D.|title=A First-Person History Lesson From Robert Rubin|language=en|work=DealBook|url=https://dealbook.nytimes.com/2014/11/19/a-first-person-history-lesson-from-robert-rubin/?mtrref=www.google.com&gwh=C93FCF0FCE6239578B41384D2107FDA4&gwt=pay|url-status=live|access-date=September 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180906014237/https://dealbook.nytimes.com/2014/11/19/a-first-person-history-lesson-from-robert-rubin/?mtrref=www.google.com&gwh=C93FCF0FCE6239578B41384D2107FDA4&gwt=pay|archive-date=September 6, 2018}}</ref> [[Nikolao F. Brady]],<ref>{{cite web|title=Nicholas Frederick Brady|url=https://www.bloomberg.com/research/stocks/private/person.asp?personId=84131&privcapId=24807480|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180906052440/https://www.bloomberg.com/research/stocks/private/person.asp?personId=84131&privcapId=24807480|archive-date=September 6, 2018|access-date=September 5, 2018}}</ref> [[Steven Mnuchin]],<ref>{{Cite news|title=Mnuchin is Trump's pick for Treasury|language=en|work=USA TODAY|url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2016/11/29/reports-mnuchin-trumps-pick-treasury/94629098/|url-status=live|access-date=September 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180906015735/https://www.usatoday.com/story/news/politics/2016/11/29/reports-mnuchin-trumps-pick-treasury/94629098/|archive-date=September 6, 2018}}</ref> kaj [[Janet Yellen]];<ref>{{Cite web|title=Janet Yellen {{!}} U.S. Department of the Treasury|url=https://home.treasury.gov/about/general-information/officials/janet-yellen|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215085005/https://home.treasury.gov/about/general-information/officials/janet-yellen|archive-date=February 15, 2021|access-date=February 21, 2021|website=home.treasury.gov|publisher=U.S. Department of the Treasury}}</ref> Usonaj Ĝeneralaj Advokatoj [[Nikolao Katzenbach]],<ref>{{Cite news|last=Martin|first=Douglas|title=Nicholas Katzenbach, 1960s Political Shaper, Dies at 90|language=en|url=https://www.nytimes.com/2012/05/10/us/nicholas-katzenbach-1960s-political-shaper-dies-at-90.html?mtrref=www.google.com&gwh=282EC41D079D4D750298326667875D53&gwt=pay|url-status=live|access-date=September 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180906014209/https://www.nytimes.com/2012/05/10/us/nicholas-katzenbach-1960s-political-shaper-dies-at-90.html?mtrref=www.google.com&gwh=282EC41D079D4D750298326667875D53&gwt=pay|archive-date=September 6, 2018}}</ref> [[John Ashcroft]],<ref>{{cite web|last=Austin|first=Shelbi|date=June 8, 2017|title=10 Things You Didn't Know About John Ashcroft|url=https://www.usnews.com/news/national-news/articles/2017-06-08/10-things-you-didnt-know-about-john-ashcroft|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170915223406/https://www.usnews.com/news/national-news/articles/2017-06-08/10-things-you-didnt-know-about-john-ashcroft|archive-date=September 15, 2017}}</ref> kaj [[Edward H. Levi]];<ref>{{Cite news|date=March 8, 2000|title=Edward Levi Dies at 88|language=en-US|work=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/archive/local/2000/03/08/edward-levi-dies-at-88/59ad2eaa-0c1b-4273-90e9-f9d2c6d61c82/|url-status=live|access-date=September 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180906015455/https://www.washingtonpost.com/archive/local/2000/03/08/edward-levi-dies-at-88/59ad2eaa-0c1b-4273-90e9-f9d2c6d61c82/|archive-date=September 6, 2018|issn=0190-8286}}</ref> kaj multaj aliaj. Fondinto de la [[Peace Corps]] (Korpuso de Paco) kaj usona diplomato [[Sargent Shriver]]<ref>{{Cite news|last1=Balakrishna|first1=Anjali|last2=Wanger|first2=Emily|date=January 19, 2011|title=SHRIVER DIES AT 95|work=[[Yale Daily News]]|publisher=Yale Daily News Publishing|url=https://yaledailynews.com/blog/2011/01/19/shriver-dies-at-95/|url-status=live|access-date=February 22, 2021}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210228124158/https://yaledailynews.com/blog/2011/01/19/shriver-dies-at-95/ |date=2021-02-28 }}</ref> kaj publika oficialulo kaj urba planisto [[Robert Moses]]<ref>{{Cite news|last=Goldberger|first=Paul|date=1981-07-30|title=ROBERT MOSES, MASTER BUILDER, IS DEAD AT 92 (Published 1981)|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1981/07/30/obituaries/robert-moses-master-builder-is-dead-at-92.html|access-date=2021-02-22|issn=0362-4331}}</ref> estas eksstudentoj de Yale. Yale produktis multajn premigajnintajn aŭtorojn kaj influajn verkistojn,<ref>{{Cite news|last=Swansburg|first=John|date=2001-04-29|title=At Yale, Lessons in Writing and in Life (Published 2001)|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2001/04/29/nyregion/at-yale-lessons-in-writing-and-in-life.html|access-date=2021-02-21|issn=0362-4331}}</ref> kiel ricevinto de la [[Nobel-premio pri literaturo|Nobela Premio pri Literaturo]] [[Sinclair Lewis]]<ref>{{Cite web|title=Sinclair Lewis: Biographical|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1930/lewis/biographical/|url-status=live|access-date=February 17, 2021|website=[[The Nobel Prize|NobelPrize.org]]|language=en-US}}</ref> kaj ricevintoj de la [[Premio Pulitzer]] Stephen Vincent Benét,<ref>{{Cite web|last=|first=|title=About Stephen Vincent Benét {{!}} Academy of American Poets|url=https://poets.org/poet/stephen-vincent-benet|url-status=live|access-date=2021-02-17|website=poets.org|publisher=[[Academy of American Poets]]}}</ref> [[Thornton Wilder]],<ref>{{Cite web|title=Chronology|url=http://www.twildersociety.org/biography/chronology/|url-status=live|access-date=February 17, 2021|website=Thornton Wilder Society}}</ref> [[Doug Wright]],<ref>{{Cite news|date=April 5, 2010|title=Pulitzer Prize-Winning Playwright Doug Wright to Join Yale School of Drama Faculty|work=YaleNews|publisher=Yale University|url=https://news.yale.edu/2010/04/05/pulitzer-prize-winning-playwright-doug-wright-join-yale-school-drama-faculty|url-status=live|access-date=February 17, 2021}}</ref> kaj [[David McCullough]].<ref>{{Cite news|last=Mattingly|first=Dan|date=February 25, 2002|title=Noted historian McCullough '55 returns to Yale|work=[[Yale Daily News]]|url=https://yaledailynews.com/blog/2002/02/25/noted-historian-mccullough-55-returns-to-yale/|url-status=live|access-date=February 17, 2021}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211006154234/https://yaledailynews.com/blog/2002/02/25/noted-historian-mccullough-55-returns-to-yale/ |date=2021-10-06 }}</ref> Aktoro kaj reĝisoroj kiuj ricevis [[Oskar-premio|Oskar-Premion]] inkluzivas [[Jodie Foster]],<ref>{{Cite news|last=Wald|first=Matthew L.|date=April 5, 1981|title=JODIE FOSTER SEEKS 'NORMAL LIFE' AT YALE|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1981/04/05/nyregion/jodie-foster-seeks-normal-life-at-yale.html|url-status=live|access-date=September 20, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170912235810/http://www.nytimes.com/1981/04/05/nyregion/jodie-foster-seeks-normal-life-at-yale.html|archive-date=September 12, 2017|issn=0362-4331}}</ref> [[Paul Newman]],<ref>{{Cite news|last=Zuckerman|first=Esther|date=September 29, 2008|title=Paul Newman, legend from Yale Drama, dies at 83|work=[[Yale Daily News]]|url=https://yaledailynews.com/blog/2008/09/29/paul-newman-legend-from-yale-drama-dies-at-83/|url-status=live|access-date=February 19, 2021}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211006154238/https://yaledailynews.com/blog/2008/09/29/paul-newman-legend-from-yale-drama-dies-at-83/ |date=2021-10-06 }}</ref> [[Meryl Streep]],<ref>{{cite web|title=Meryl Streep|url=http://www.biography.com/people/meryl-streep-9497266#synopsis|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170225132102/http://www.biography.com/people/meryl-streep-9497266#synopsis|archive-date=February 25, 2017|access-date=February 24, 2017|website=Biography|language=en-us}}</ref> [[Elia Kazan]],<ref>{{Cite web|title=Elia Kazan|url=https://www.kennedy-center.org/artists/k/ka-kn/elia-kazan/|url-status=live|access-date=February 17, 2021|website=[[The Kennedy Center]]}}</ref> [[Georgo Roy Hill]],<ref>{{Cite news|date=December 28, 2002|title=Butch Cassidy director George Roy Hill dies|work=[[The Irish Times]]|url=https://www.irishtimes.com/news/butch-cassidy-director-george-roy-hill-dies-1.454026|url-status=live|access-date=February 17, 2021}}</ref> [[Lupita Nyong'o]],<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2014/03/13/what-did-lupita-nyong-o-s-classmates-at-yale-think-of-her|titolo=What Did Lupita Nyong'o's Classmates at Yale Think of Her?|alirdato=2017-09-20|familia nomo=Romano|persona nomo=Tricia|dato=2014-03-13|verkaĵo=[[The Daily Beast]]}}</ref> [[Oliver Stone]],<ref>{{Cite news|last=[[The Associated Press]]|date=May 8, 2016|title=Oliver Stone tells UConn graduates he flunked out of Yale|work=[[New Haven Register]]|url=https://www.nhregister.com/connecticut/article/Oliver-Stone-tells-UConn-graduates-he-flunked-out-11335680.php|url-status=live|access-date=February 19, 2021}}</ref> kaj [[Frances McDormand]].<ref>{{Cite news|date=January 26, 2001|title='I'd love to play a psycho killer'|work=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/film/2001/jan/26/culture.awardsandprizes|url-status=live|access-date=February 17, 2021}}</ref> Eksstudentoj de Yale ankaŭ faris rimarkindajn kontribuaĵojn al kaj muziko kaj la artoj. Eminenta usona komponisto de la 20a jarcento [[Charles Ives]],<ref>{{Cite journal|last=Burkholder|first=J. Peter|date=1999|title=Ives and Yale: The Enduring Influence of a College Experience|url=https://www.jstor.org/stable/40374568|journal=College Music Symposium|publisher=College Music Society|volume=39|pages=27–42|jstor=40374568|via=JSTOR}}</ref> Broadway-komponisto [[Cole Porter]],<ref>{{Cite news|date=June 10, 1960|title=Cole Porter Gets a Yale Doctorate|work=[[The New York Times]]|url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/98/11/29/specials/porter-yale.html|url-status=live|access-date=February 17, 2021}}</ref> gajninto de [[Grammy Award|Grammy premio]] David Lang,<ref>{{Cite web|title=David Lang|url=https://music.yale.edu/people/david-lang|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029013505/https://music.yale.edu/people/david-lang|archive-date=October 29, 2020|access-date=2021-02-21|website=music.yale.edu|publisher=Yale School of Music|language=en}}</ref> kaj premio-gajninta ĵazpianisto kaj komponisto [[Vijay Iyer]]<ref>{{Cite news|date=September 17, 2010|title=Vijay Iyer '92: Mathematician, Physicist, World-Class Jazz Pianist|work=[[Yale Daily News]]|url=https://yaledailynews.com/blog/2010/09/17/vijay-iyer-92-mathematician-physicist-world-class-jazz-pianist/|url-status=live|access-date=February 17, 2021}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211006154233/https://yaledailynews.com/blog/2010/09/17/vijay-iyer-92-mathematician-physicist-world-class-jazz-pianist/ |date=2021-10-06 }}</ref> ĉiuj venas de Yale. Ricevinto de la Premio Hugo Boss, [[Matthew Barney]],<ref>{{Cite news|last=Farago|first=Jason|date=2019-03-21|title=A Lighter Matthew Barney Goes Back to School, and Back Home (Published 2019)|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2019/03/21/arts/design/matthew-barney-review-yale-university.html|url-status=live|access-date=2021-02-17|issn=0362-4331}}</ref> fama usona skulptisto [[Richard Serra]],<ref>{{Cite web|title=Richard Serra {{!}} The Guggenheim Museums and Foundation|url=https://www.guggenheim.org/artwork/artist/richard-serra|url-status=live|access-date=2021-02-17|website=[[Solomon R. Guggenheim Museum|The Guggenheim Museums and Foundation]]}}</ref> prezidanta pentristo de [[Barack Obama]] [[Kehinde Wiley]],<ref>{{cite web|last=Fadulu|first=Lola|date=November 4, 2018|title=Kehinde Wiley on Self-Doubt and How He Made It as a Painter|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2018/11/kehinde-wiley-skel/565265/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322221741/https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2018/11/kehinde-wiley-skel/565265/|archive-date=March 22, 2019|access-date=March 22, 2019|website=The Atlantic|language=en-US}}</ref> [[MacArthur Fellow]] kaj nuntempa artisto [[Sarah Sze]],<ref>Robing Pogrebin, "[https://yalealumnimagazine.com/articles/4598-sarah-sze Art as kaleidoscope]", Yale Alumni Magazine, vol. LXXXI, issue 2. Alirita la 21an de februaro 2021.</ref> karikaturisto kiu ricevis Premion Pulitzer [[Garry Trudeau]],<ref>{{Cite web|last=Colangelo|first=Gabrielle|date=2020-07-13|title=Garry Trudeau: Creativity in Isolation|url=https://beinecke.library.yale.edu/article/garry-trudeau-creativity-isolation|url-status=live|access-date=2021-02-21|website=Beinecke Rare Book & Manuscript Library|publisher=Yale University|language=en}}</ref> kaj fotorealisma pentristo kiu ricevis Nacian Medalon de Artoj [[Chuck Close]]<ref>{{Cite web|title=Chuck Close|url=http://walkerart.org/collections/artists/chuck-close|url-status=live|access-date=2021-02-21|website=walkerart.org|publisher=Walker Art Center|language=en-US}}</ref> ĉiuj diplomiĝis de Yale. Aliaj eksstudentoj inkluzivas arkitekton kaj ricevinton de la [[Prezidenta medalo de libereco|Prezidenta Medalo de Libereco]] Maya Lin,<ref>{{Cite web|title=Women's Table {{!}} Visitor Center|url=https://visitorcenter.yale.edu/tours/women-yale/womens-table|url-status=live|access-date=2021-02-21|website=visitorcenter.yale.edu|publisher=Yale University|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211006154244/https://visitorcenter.yale.edu/tours/women-yale/womens-table|archivedate=2021-10-06}}</ref> ricevinto de la [[Pritzker-premio|Premio Pritzker]] Norman Foster,<ref>{{Cite news|last=Foster|first=Norman|date=January 29, 2010|title=Foster: A design inspired by my time at Yale|work=[[Yale Daily News]]|publisher=Yale Daily News Publishing|url=https://yaledailynews.com/blog/2010/01/29/foster-a-design-inspired-by-my-time-at-yale/|url-status=live|access-date=February 21, 2021}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211006154243/https://yaledailynews.com/blog/2010/01/29/foster-a-design-inspired-by-my-time-at-yale/ |date=2021-10-06 }}</ref> kaj dezajnisto de la [[Gateway Arch]] [[Eero Saarinen]].<ref>{{Cite web|last=Schiff|first=Judith Ann|date=February 1999|title=Yale Alumni Magazine: Eero Saarinen '34BFA (Feb 99)|url=http://archives.yalealumnimagazine.com/issues/99_02/old_yale.html|url-status=live|access-date=February 21, 2021|website=archives.yalealumnimagazine.com|publisher=Yale Alumni Publications, Inc.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416143206/http://archives.yalealumnimagazine.com/issues/99_02/old_yale.html|archivedate=2021-04-16}}</ref> Ĵurnalistoj inkluzivas Dick Cavett,<ref>{{Cite news|last=Faust|first=Rebecca|date=September 23, 2016|title=Dick Cavett '58: Bringing Yale to America|work=[[Yale Daily News]]|publisher=Yale Daily News Publishing|url=https://yaledailynews.com/blog/2016/09/23/dick-cavett-58-bringing-yale-to-america/|url-status=live|access-date=February 22, 2021}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211006154241/https://yaledailynews.com/blog/2016/09/23/dick-cavett-58-bringing-yale-to-america/ |date=2021-10-06 }}</ref> Chris Cuomo,<ref>{{Cite web|date=February 22, 2008|title=Chris Cuomo '92 {{!}} Newsmaker {{!}} Yale Alumni Magazine|url=https://yalealumnimagazine.com/blog_posts/891-chris-cuomo-92|url-status=live|access-date=February 22, 2021|website=[[Yale Alumni Magazine]]}}</ref> [[Anderson Cooper]],<ref>{{Cite news|title=Anderson Cooper '89 returns to campus|work=YaleNews|publisher=Yale Office of Public Affairs & Communications|url=https://news.yale.edu/photos/anderson-cooper-89-returns-campus|url-status=live|access-date=February 22, 2021}}</ref> [[William F. Buckley, Jr]].<ref>{{Cite news|last=Bundy|first=McGeorge|date=November 1951|title=The Attack on Yale|work=[[The Atlantic]]|publisher=The Atlantic Monthly Group|url=https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1951/11/the-attack-on-yale/306724/|url-status=live|access-date=February 22, 2021}}</ref> kaj [[Fareed Zakaria]].<ref>{{Cite web|title=A Conversation with Fareed Zakaria YC '86, Marking the Third Anniversary of the Global Network for Advanced Management {{!}} Yale School of Management|url=https://som.yale.edu/event/2015/04/conversation-fareed-zakaria-yc-86-marking-third-anniversary-global-network-advanced-management|url-status=live|access-date=February 22, 2021|website=som.yale.edu|publisher=Yale School of Management|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-10-06|arkivurl=https://web.archive.org/web/20211006154243/https://som.yale.edu/event/2015/04/conversation-fareed-zakaria-yc-86-marking-third-anniversary-global-network-advanced-management|arkivdato=2021-10-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211006154243/https://som.yale.edu/event/2015/04/conversation-fareed-zakaria-yc-86-marking-third-anniversary-global-network-advanced-management|archivedate=2021-10-06}} {{Citaĵo el la reto |url=https://som.yale.edu/event/2015/04/conversation-fareed-zakaria-yc-86-marking-third-anniversary-global-network-advanced-management |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-10-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20211006154243/https://som.yale.edu/event/2015/04/conversation-fareed-zakaria-yc-86-marking-third-anniversary-global-network-advanced-management |arkivdato=2021-10-06 }}</ref> Eksstudentoj eminentaj en akademio estas multaj, inkluzive literatura kritikanto kaj historiisto [[Henry Louis Gates]],<ref>{{Cite news|last=Siegel|first=Rachel|date=January 27, 2014|title=Henry Louis Gates Jr. discusses documentary|work=[[Yale Daily News]]|url=https://yaledailynews.com/blog/2014/01/27/henry-louis-gates-jr-discusses-documentary/|url-status=live|access-date=February 19, 2021}}{{404|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, [[Klára Györgyey]], ekonomikistoj [[Irving Fisher|Irving Fischer]],<ref>{{Cite journal|last=Barber|first=William J.|date=January 2005|title=Irving Fisher of Yale|url=https://www.jstor.org/stable/3488116|journal=[[American Journal of Economics and Sociology]]|volume=64|issue=1|pages=43–55|doi=10.1111/j.1536-7150.2005.00348.x|jstor=3488116|via=JSTOR}}</ref> [[Mahbub ul Haq]],<ref>{{Cite news|last=Crossette|first=Barbara|date=1998-07-17|title=Mahbub ul Haq, 64, Analyst And Critic of Global Poverty (Published 1998)|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/1998/07/17/world/mahbub-ul-haq-64-analyst-and-critic-of-global-poverty.html|url-status=live|access-date=2021-02-19|issn=0362-4331}}</ref> kaj ricevinto de la Nobela Premio [[Paul Krugman]];<ref>{{Cite news|date=November 8, 2010|title=Nobel Laureate and NY Times Columnist Paul Krugman to Receive Yale Award|work=YaleNews|publisher=Yale University|url=https://news.yale.edu/2010/11/08/nobel-laureate-and-ny-times-columnist-paul-krugman-receive-yale-award|url-status=live|access-date=February 19, 2021}}</ref> ricevintoj de la [[Nobel-premio pri fiziko|Nobela Premio pri Fiziko]] [[Ernest Orlando Lawrence|Ernest Lawrence]]<ref>{{Cite web|title=The Nobel Prize in Physics 1939|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1939/lawrence/biographical/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211151237/https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1939/lawrence/biographical/|archive-date=February 11, 2021|access-date=2021-02-19|website=[[The Nobel Prize]]|language=en-US}}</ref> kaj [[Murray Gell-Mann]];<ref>Caroline Lester (2019), "[https://yalealumnimagazine.com/articles/4921-murray-gell-mann Murray Gell-Mann, 1929–2019]", Yale Alumni Magazine, vol. LXXXII, Issue 6. Aliria la 19an de februaro 2021.</ref> ricevinto de la [[Medalo Fields]] [[John G. Thompson]];<ref>{{Cite book|title=The Abel Prize 2008-2012|publisher=Springer-Verlag|year=2014|isbn=978-3-642-39448-5|editor-last=Holden|editor-first=Helge|chapter=Curriculum Vitae for John Griggs Thompson|series=The Abel Prize|page=123|doi=10.1007/978-3-642-39449-2_8|lccn=2013955612|editor-last2=Piene|editor-first2=Ragni|chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-642-39449-2_8#citeas}}</ref> gvidanto de la [[Homgenoma Projekto|Homa Genara Projekto]] kaj direktoro de la [[Nacia Instituto pri Sano|Naciaj Institutoj pri Sano]] [[Francis S. Collins]];<ref>{{Cite book|title=The Abel Prize 2008-2012|publisher=Springer-Verlag|year=2014|isbn=978-3-642-39448-5|editor-last=Holden|editor-first=Helge|chapter=Curriculum Vitae for John Griggs Thompson|series=The Abel Prize|page=123|doi=10.1007/978-3-642-39449-2_8|lccn=2013955612|editor-last2=Piene|editor-first2=Ragni|chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-642-39449-2_8#citeas}}</ref> pioniro pri cerbaj operacioj [[Harvey Cushing]];<ref>{{Citaĵo el libro|url=https://www.google.com/books/edition/Harvey_Cushing/zENRDAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1|titolo=Harvey Cushing: A Life in Surgery|familia nomo=Bliss|persona nomo=Michael|jaro=2007|loko=[[New York City|New York]]|eldoninto=[[Oxford University Press]]|ISBN=978-0-19-532961-2|paĝoj=34}}</ref> pionira komputikisto [[Grace Hopper]];<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Grace Hopper and the Invention of the Information Age|familia nomo=Beyer|persona nomo=Kurt|jaro=2012|eldoninto=[[MIT Press]]|ISBN=978-0-262-51726-3|paĝoj=25}}</ref> influa matematikisto kaj ĥemiisto [[Josiah Willard Gibbs]];<ref>Richard Panek (2017), "[https://yalealumnimagazine.com/articles/4496-josiah-willard-gibbs The greatest mind in American history]", Yale Alumni Magazine, vol. LXXX, issue 5. Alirita la 20an de februaro 2021.</ref> bioĥemiisto [[Florenco B. Seibert]];<ref>{{Cite news|last=Lambert|first=Bruce|date=1991-08-31|title=Dr. Florence B. Seibert, Inventor Of Standard TB Test, Dies at 93|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1991/08/31/us/dr-florence-b-seibert-inventor-of-standard-tb-test-dies-at-93.html|url-status=live|access-date=2021-02-20|issn=0362-4331}}</ref> ricevinto de la [[Premio Turing]] [[Ron Rivest]];<ref>{{Cite web|title=Ronald Rivest {{!}} RSA Conference|url=https://www.rsaconference.com/experts/ronald-rivest|url-status=dead|access-date=February 21, 2021|website=www.rsaconference.com|publisher=RSA Security LLC|archive-date=January 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128063111/https://www.rsaconference.com/experts/ronald-rivest|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-10-06|arkivurl=https://web.archive.org/web/20210128063111/https://www.rsaconference.com/experts/ronald-rivest|arkivdato=2021-01-28}}</ref> inventistoj [[Samuel F. B. Morse|Samuel F.B. Morse]]<ref>{{Cite web|title=1791-1839 {{!}} Timeline {{!}} Articles and Essays {{!}} Samuel F. B. Morse Papers at the Library of Congress, 1793-1919 {{!}} Digital Collections {{!}} Library of Congress|url=https://www.loc.gov/collections/samuel-morse-papers/articles-and-essays/timeline/1791-1839/|url-status=live|access-date=February 21, 2021|website=Library of Congress|publisher=United States Congress}}</ref> kaj [[Eli Whitney]];<ref>{{Cite web|title=Eli Whitney papers, 1716-1959, bulk 1785-1881 - CAO: Powered by ArcLight at Western CT State University|url=https://archives.library.wcsu.edu/caoSearch/catalog/mssa-ms-0554|url-status=live|access-date=February 21, 2021|website=Connecticut Archives Online|publisher=[[Western Connecticut State University]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210421051818/https://archives.library.wcsu.edu/caoSearch/catalog/mssa-ms-0554|archivedate=2021-04-21}}</ref> ricevinto de la [[Nobel-premio pri kemio|Nobela Premio pri Ĥemio]] laŭreato [[John B. Goodenough]];<ref>{{Cite news|last=Gregg|first=Helen|date=December 3, 2019|title=From UChicago to Nobel: How John Goodenough sparked the wireless revolution|work=UChicago News|publisher=University of Chicago Office of Communications|url=https://news.uchicago.edu/story/how-john-goodenough-sparked-wireless-revolution|url-status=live|access-date=February 21, 2021}}</ref> vortaristo [[Noah Webster]];<ref>{{Cite news|date=October 2, 2008|title=Noah Webster Fêted for 250th Birthday|work=YaleNews|publisher=Yale University Office of Public Affairs & Communications|url=https://news.yale.edu/2008/10/02/noah-webster-f-ted-250th-birthday|url-status=live|access-date=February 21, 2021}}</ref> kaj teologoj [[Jonathan Edwards]]<ref>{{Cite web|title=History {{!}} Jonathan Edwards College|url=https://je.yalecollege.yale.edu/about-us/history|url-status=live|access-date=la 21an de februaro 2021|website=je.yalecollege.yale.edu|publisher=Yale University|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210309205653/https://je.yalecollege.yale.edu/about-us/history|archivedate=2021-03-09}}</ref>, [[bibliotekisto]] [[Ferenc Aladár Györgyey]] kaj [[Reinhold Niebuhr]].<ref>{{Cite web|title=Niebuhr, Reinhold {{!}} The Martin Luther King, Jr., Research and Education Institute|url=https://kinginstitute.stanford.edu/encyclopedia/niebuhr-reinhold|url-status=live|access-date=February 21, 2021|website=kinginstitute.stanford.edu|publisher=Stanford University}}</ref> == Elektitaj instruistoj == * [[Arjun Appadurai]] * [[Aaron Bunsen Lerner]], kuracisto (1920-2007) * [[Vilmos Fellner]] * [[John Kerry]] * [[Péter Frankl (pianisto)]] * [[Béla Halasi]] * [[Péter Lengyel (biokemiisto)|Péter Lengyel (bioĥemiisto)]] * [[Lars Onsager]], ricevis la Nobel-premion pri ĥemio en 1968 * [[Achal Prabhala]] * [[David Price (usona politikisto)|David Price]] * [[Morris Swadesh]] * [[Nikolaas Tinbergen]] == Vidu ankaŭ == * [[Yale-transskribo]] * [[Kranio kaj tibio|Kranio kaj ostoj]] (sekreta societo en la universitato) == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj|2}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{tradukita|artikolo=Yale University|lingvo=en|revizio=1049976559}} [[Kategorio:Universitatoj en Usono|Yale]] [[Kategorio:Ivy League|Yale]] 5kql96mdmz8v0mk42pqhv2e9ygzlmft 0 196020 9418681 9155579 2026-07-02T10:30:52Z Sj1mor 12103 9418681 wikitext text/x-wiki {{Polurinda|enhavas plurajn tekstopartojn en pola lingvo, multajn ripetojn, tro da grasa teksto kaj krome informojn de antaŭ pli ol 20 jaroj, delonge malaktualaj. Krome ne estu pli da fotoj ol estas da teksto}} {{Informkesto urbo de Pollando | pola_nomo = Kartuzy | germana_nomo = Karthaus | genitivo = Kartuz | blazono = POL Kartuzy COA.svg | flago = | mapo = | provinco = [[Pomeria provinco]] | distrikto-rajta = | distrikto = [[distrikto Kartuzy]] | komunumo = komunumo Kartuzy | komunumo-speco = Urbo-kampa | estro-titolo = Urbestro | estro = Mirosława Lehman<small><sup>[kiam?]</sup></small> | urba_komunumo = | retpoŝto = | adreso-estraro = ul. Hallera 1 | poŝtkodo-estraro = 83-300 | telefono-estraro = 58 681-05-02 | fakso-estraro = 58 681-19-05 | poŝto-estraro = | areo = 6.23 | alto = | latitudo = 54/20 | longitudo = 18/12 | zomo = 11 | loĝantaro-dato = 2004 | loĝantaro = 15472 | denso = 2483.5 | tel_antaŭkodo = 58 | poŝtkodo = 83-300 | aglomeraĵo = | aŭtokodo = GKA | TERYT = 6222905024 | SIMC = | fondita = [[1391]] (mencio) | urborajtoj = [[29-a de marto]] [[1923]] | ĝemelaj_urboj = [[Caissargues]] (Francio), [[Duderstadt]] [[Germanio]] | retpaĝaro = http://www.kartuzy.pl | domajno = kartuzy.pl | vikinovaĵoj = }} '''Kartuzy''' estas urbo en [[Pomeria provinco]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo Kartuzy en ankaŭ samnoma [[distrikto Kartuzy]] (dulingva nomo pro la [[kaŝuboj]] loĝantaj tie en la urbo kaj distrikto: [[kaŝube]] ''Kartuzë'', [[Esperante]] ''Kartuzio'', [[germane]] ''Karthaus''). Loĝas en la urbo ĉirkaŭ 15500 da loĝantoj (99 % [[kaŝuboj]]). [[Dosiero:Plac w Kartuzach.jpg|eta|240px|maldekstra|La Ĉefa Urboplaco en Kartuzio. Videbla la Preĝejo de [[Sankta Kazimiro]]]] [[Dosiero:Kartuzy, ul. 3 maja 15 (03).jpg|eta|240px|maldekstra|La strato de la 3-a majo]] [[Dosiero:JRKRUK 20140517 KARTUZY OLTARZ1444 DSCF1844.JPG|eta|maldekstra|La gotika altaro el la jaro 1444 en la Ora Kapelo de la nuna kolegiato de [[Ĉielenpreno de Maria]] de la [[kartuzianoj]]]] [[Dosiero:Kartuzy (Kartuzë), Kolegiata Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny - fotopolska.eu (236404).jpg|eta|maldekstra|La Kolegiato de [[Ĉielenpreno de Maria]]]] [[Dosiero:Kartuzy, klasztor, erem, widok od zach. (2).JPG|eta|200ra|maldekstra|Unu el la konstruaĵoj de la iam klostro de la [[kartuziano]]j, la iama refektorio de la abatejo de la [[kartuzianoj]], nun la Galerio ''Refektorio'']] [[Dosiero:Kartuzy, refektarz, ob. sala parafialna (1).jpg|eta|200ra|maldekstra|La iama refektorio de la abatejo de la [[kartuzianoj]], nun la Galerio ''Refektorio'']] [[Dosiero:La Grande Chartreuse.JPG|eta|200ra|maldekstra|Aviadila foto de la Granda Kartuzio. La Granda Kartuzio (france: ''Grande Chartreuse'', latine: ''Magna Cartusia'') estas la ĉefmonaĥejo de la [[kartuzianoj]]]] == Historio == === Historio de la ĉirkaŭaĵo de Kartuzio en [[paleolitiko]] (ŝtonepoko) === Antaŭ preskaŭ 20 mil jaroj la teritorion de nuntempa [[Pomerio]] kaj regionon de nuna Kartuzio estis kovrita per dika tavolo da [[glaĉero]]. Sur la tereno forlasita de [[glaĉero]] aperis io simila al nuna [[tundro]]. === Historio de la ĉirkaŭaĵo de Kartuzio en [[mezolitiko]] === Pli ol 8 mil jaroj [[a.K.]] sur la teritorio de nuntempa [[Pomerio]] plivarmiĝis kaj stabiliĝis la klimato. En tiu tempo la subarkta [[tundro]] ŝanĝiĝis al vastaj arbaroj. Samtempe en [[mezolitiko]] sur la teritorio de norda Pollando aperis la unuaj nomadaj gentoj, migrantaj norden post la ĉasbestoj. === Historio de la ĉirkaŭaĵo de Kartuzio en [[neolitiko]] (nova ŝtonepoko) === La arkeologiaj esploroj sur la tereno de la urbo Kartuzio komenciĝis en la 19-a jc. Plimulto de la arkeologiaj trovaĵoj tamen perdiĝis dum la [[Dua Mondmilito]]. === Historio de la ĉirkaŭaĵo de Kartuzio en [[Bronza epoko]] === Fine de la [[Bronza epoko]], t.e. 1200 da jaroj [[a.K.]], la Gdanska [[Pomerio]] kun la tereno de hodiaŭa Kartuzio estis sub la influo de la Kulturo de [[Luzacio]]. # === Historio de la ĉirkaŭaĵo de Kartuzio en [[Fera epoko]] === En la ĉirkaŭaĵo de la nuntempa Kartuzio troviĝas ne multaj arkeologiaj trovaĵoj el la frua [[Fera epoko]], do de la jaroj 400 ĝis 100 [[a.K.]]. === Historio de la ĉirkaŭaĵo de Kartuzio en [[antikveco]] === Inter la 1-a kaj 3-a jc [[p.K.]] sur la ĉirkaŭaĵo de nuna Kartuzio dominis la ĝermanaj gentoj de la [[Gotoj]] kaj [[Gepidoj]]. Tamen jam ĉe la fino de 5-a jc [[p.K.]], rezulte de la migrado de popoloj, tiun terenon okupis la slavaj gentoj. === Historio de la ĉirkaŭaĵo de Kartuzio de la 5-a jc ĝis la 6-a jc [[p.K.]] === Sur la terenoj ĉirkaŭantaj la nuntempa Kartuzio oni trovis valorajn aĵojn, ekzemple la romiajn monerojn, biĵuterion kaj broĉojn, kiuj estis tie danke al setlantoj de tiuj terenoj de la duono de la 5-a jc [[p.K.]] ĝis la komenco de la 6-a jc [[p.K.]]. Probable tio estis la reprezentantoj de ĝermanaj gentoj, kiuj ne sukcesis forlasi la terenojn antaŭ la veno de [[Slavoj]] kaj esti devigitaj akcepti la kutimojn kaj morojn de la novaj setlantoj. === Historio de Kartuzio en la [[Mezepoko]] === La unuaj informoj pri malgranda ĉeklostra setlejo, kiu poste transformis la urbo devenas de la jaro 1391 kaj aperis en la fond-dokumento de la paroĥejo en Kiełpino. === Historio de la fondintoj de la urbo Kartuzio en la [[Pomerio|Gdanska Pomerio]] === La urbo estis fondita danke al la invito al Gdanska [[Pomerio]] de la Ordeno de [[kartuzianoj]] en la jaro 1381, la a[ordeno estis fondita en la jaro 1084 en la valo de Chartreuse apud [[Grenoblo]] en [[Francio]]. === Historio de Kartuzio en la 16-a jc === [[Dosiero:Teutonic Order 1466.png|eta|200ra|dekstra|La Ŝtato de [[Teŭtona ordeno]] post la [[Dektrijara Milito]], 1466 jaro]] En la 16-a jc Kartuzio, kiel la setlejo ĉeklostra, havis malprogreson. Tio estis sekve de detruoj dum la [[Dektrijara Milito]] (1454-66), inter [[Prusia Konfederacio]] aliancita kun la [[Krono de la Regno de Pollando]], kaj aliflanke la Ŝtato de la [[Teŭtona Ordeno]]. === Historio de Kartuzio en la 17-a jc === En la 17-a jc Kartuzio daŭre estis nur malgranda ĉeklostra setlejo. === Historio de Kartuzio en la 18-a jc === [[Dosiero:JRKRUK 20140517 KARTUZY KOLEGIATA WNMP DSCF1852.jpg|eta|maldekstra|La interno de la kolegiata preĝejo [[Ĉielenpreno de Maria]], de la [[kartuzianoj]]]] [[Dosiero:Europa w czasach Napoleona (Ultima Thule).png|eta|dekstra|Eŭropo dum la [[Napoleonaj Militoj]]]] Komence de la 18-a jc la loka ordeno de [[kartuzianoj]] havis grandan posedaĵon, t.e. 50 vilaĝojn, 40 lagojn, 24 fiŝstavojn, 9 muelilojn, 20 gastejojn, vastajn terenojn kaj multe da domoj en diversaj urboj de [[Pomerio]]. === Historio de Kartuzio en la 19-a jc === [[Dosiero:Kartuzy Dworcowa 1.JPG|eta|200px|maldekstra|La strato Dworcowa / ''la fervoja strato'']] Komence de la 19-a jc rezulte de la provinca administracia reformo de [[Prusio]] farita post la [[Napoleonaj Militoj]] (1815-1819) Kartuzio fariĝis la sidejo de la Distrikt-administracio. === Historio de Kartuzio dum la jaroj 1900-1918 === Jam komence de la 20-a jc en Kartuzio aperis urbaj akvoduktoj kaj elektro. Ĝuste dum tiu periodo estis la plej forta disvolvo de la urbo. Antaŭ la la eksplodo de la [[Unua Mondmilito]] estis ankaŭ finkonstruita la plej avantaĝa por la komunikado kun [[Gdansko]] la fervojo tra Kokoszki-Wrzeszcz, tamen detruita en la jaro 1945 dum la fino de [[Dua Mondmilito]]. === Historio de Kartuzio dum la jaroj 1919–1930 === [[Dosiero:German losses after WWI.svg|eta|200px|Perdoj de teritorio de Germanio pro la [[Traktato de Versajlo]] {{Legendo|#ddefd0|Administrita de [[Ligo de nacioj]]}} {{Legendo|#ffffcf|Donita al najbaraj landoj}} {{Legendo|#f6d3a9|Restis ĉe Germanio}}]] [[Dosiero:Haller and blue army.jpg|eta|200px|dekstra|Generalo [[Józef Haller]] kaj lia Blua Armeo, 1919]] Laŭ la subskribita la 29-an de junio 1919 de la [[Traktato de Versajlo]] la terenoj de Kartuzio eniris [[Pollando]]n en&nbsp;1918 kiam ĝi denove renaskiĝis. La simbolan transprenon de la urbo kaj la terenoj faris la 8-an de februaro 1920 generalo Józef Haller. === Historio de Kartuzio dum la jaroj 1931–1938 === [[Dosiero:Porenkowo_Pomorsko_1.png|eta|200px|maldekstra|[[Kaŝubio]]]] Dum la intermilita periodo Kartuzio estis la Turisma Centro de tn. [[Kaŝubio|Kaŝubia Svislando]]. Tiam estis konstruitaj interalie la Urbaj Banejoj sur la Cigna Insulo. Historio de Kartuzeio de 1939 ĝis 1999 mankas <!-- === Historio de Kartuzio dum la [[Dua Mondmilito]] === ? === Historio de Kartuzio dum la jaroj 1945-1955 === [[Dosiero:Muzeum Kaszubskie,Kaschubisches Museum Kartuzy.jpg|eta|240px|maldekstra|La sidejo de la Kaŝubia Muzeo en Kartuzio]] [[Dosiero:Stadion Cartusii.JPG|eta|240px|dekstra|Stadiono de la futbalklubo ''Cartusia'']] ? === Historio de Kartuzio dum la jaroj 1956–1975 === ? === Historio de Kartuzio dum la jaroj 1976–1988 === ? === Historio de Kartuzio dum la jaroj 1989–1999 === ? --> === Historio de Kartuzio post la jaro 1999 === [[Dosiero:Stbruno.jpg|eta|200px|dekstra|La Sankta [[Bruno de Kolonjo]], fondinto de [[kartuzianoj]] kaj patrono de urbo Kartuzio]] Sekve de la administracia reformo en la jaro 1999 Kartuzio estas en Pomeria Vojevodio. En la jaro 2002 laŭ decido de Apostola Ĉefurbo en [[Romo]] la Sankta [[Bruno de Kolonjo]] estas patrono de la urbo Kartuzio. Bibliografio: 1. Bahn Paul (2001): The Penguin Archaeology Guide, Penguin Books, [[Londono]] / [[London]]. 2. Christian David, Brown Cynthia, Benjamin Craig (2014): Big History. Between Nothing and Everything, McGraw-Hill Education, [[Nov-Jorko]] / [[New York]]. 3. Ellwart Jarosław (2000): [[Kaŝubio]] (Kaszuby), Regiono Gdinio / [[Gdynia]]. 4. Heather Peter (1996): La [[Gotoj]] (The Goths), Blackwell Publishers, [[Kembriĝo]] / [[Cambridge]]. 5. Kokowski Andrzej (2005): La Antikva Pollando (Starożytna Polska), La Eldonejo "Trio" ( Wydawnictwo Trio), [[Varsovio]] / [[Warszawa]]. 6. Marks Leszek, La lasta granda glaciiĝo en Pollando (Last Glacial Maximum in Poland), „Quaternary Science Reviews” 2002, vol 21, n-roj 1 – 3, p.&nbsp;103 – 110. 7. Mazoyer Marcel, Roudart Laurence (2006): A History of World Agriculture. From the Neolithic Age to the Current Crisis, Earthscan, London. 8. Piskorski Jan Maria (1999): [[Pomerio]] dum la tempo de [[Vandaloj]] (Pommern im Wandel der Zeiten), La Kastelo de Pomeriaj Princoj (Zamek Książąt Pomorskich), [[Szczecin]]. 9. Samsonowicz Henryk (1990): Historio de Pollando de la jaro 1795 (Historia Polski do roku 1795), La Eldonejo Lernej-Pedagogia (Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne), [[Varsovio]] / [[Warszawa]]. 10. Uecker Heiko (2001): Studien zum Altgermanischen. Reallexikon der germanischen Altertumskunde, Walter de Gruyter, [[Berlino]] / [[Berlin]]. 11. Whittle Alasdair (1996): Eŭropo dum [[neolitiko]] (Europe in the Neolithic). The Creation of New Worlds, La Eldonej o de Kembriĝa Universitato (Cambridge University Press), [[Kembriĝo]] / [[Cambridge]]. 12. Widernik Mieczysław (2001): La Historio de la urbo Kartuzio (Dzieje Kartuz), Komunumo Kartuzio (Gmina Kartuzy), Kartuzio / Kartuzy. 13. Zvelebil Marek, Domańska Lucyna, Dennell Robin (1998): Harvesting the Sea, Farming the Forest: The Emergence of Neolithic Societies in the Baltic Region, Continuum International Publishing Group, [[Ŝefildo]] / [[Sheffield]]. 14. Zvelebil Marek (1986): Hunters in Transition: Mesolithic Societies of Temperate Eurasia and Their Transition to Farming, La [[Kembriĝa universitato eldonejo]] (Cambridge University Press), [[Kembriĝo]] / [[Cambridge]]. == Internacia kunlaboro == * {{Ĝemeleco|Duderstadt|Germanio|}} * {{Ĝemeleco|Caissargues|Francio|}} == Famuloj ligitaj kun la urbo Kartuzio == {| |[[Dosiero:LBD1938.jpg|eta|160px|eta|Lotte Bingmann-Droese, en la jaro 1930, la germana pentristino naskita en Kartuzio]] |[[Dosiero:Grand Duchess Anastasia Nikolaevna Crisco edit letters removed.jpg|160px|eta|Anna Anderson / la caridino Anastasia, foto el la jaro 1914]] |[[Dosiero:Andrzej Wroński.JPG|eta|150px|Andrzej Wroński, pola [[lukto|luktisto]], dufoje olimpik-ĉampiono]] |[[Dosiero:Witold Stankowski.jpg|eta|170px|eta|Prof. d-ro habil. Witold Stankowski - pola historiisto naskita en Kartuzio]] |[[Dosiero:Zenek Kitowski.jpg|eta|160px|Zenon Kitowski - pola [[klarnetisto]] naskita en Kartuzio]] |} * Lotte Bingmann-Droese (naskiĝis en la jaro 1902 kiel Charlotte Droese en Kartuzio; mortis en la jaro 1963 en [[Gießen]] en Germanio) - la germana pentristino [[Dosiero:Plaque for newspaper office of Griffin.jpg|eta|180px|dekstra|{{centre|memortabulo ĉe la redakciejo de Gryf/''Grifo'' en [[Gdansko]], omaĝe al A. Majkowski}}]] * Anna Anderson (naskiĝis en 1896 en [[distrikto Kartuzy]]), nomanta sin: [[Anastasija Nikolaevna Romanova]] / la caridino Anastasia * Andrzej Wroński (naskiĝis en 1965 en Kartuzio) - pola [[lukto|luktisto]], dufoje olimpik-ĉampiono en [[lukto]] * Prof. d-ro habil. Witold Stankowski (naskiĝis en 1966 en Kartuzio) - pola historiisto * Jan Rompski, [[Kaŝubio|kaŝube]] Jón Rómpsczi (naskiĝis en 1969 en Kartuzio) - la [[Kaŝubio|kaŝuba]] verkisto * Zenon Kitowski (naskiĝis en 1981 en Kartuzio) - pola [[klarnetisto]] * Wojciech Kasperski (naskiĝis en 1981 en Kartuzio) - pola film-produktisto * Aleksander Majkowski ([[Kaŝubio|kaŝube]] Aleksander Majkòwsczi) (naskiĝis en 1876 en [[Kościerzyna]], mortis en [[Gdynia]], entombigita en Kartuzio / vidu la apudan foton de la memortabulo omaĝe al li en [[Gdansko]]) – [[Kaŝubio|kaŝuba]] [[verkisto]], [[ĵurnalisto]], [[poeto]] kaj [[dramisto]] * inĝ. [[Kola Ajayi]] (naskiĝis en [[Warri]] / [[Niĝerio]] la 23an de aprilo 1906), [[esperantisto]] kaj [[aktoro]] el [[Niĝerio]] kiu la 10an de marto 1933 prelegis en [[Esperanto]] pri [[Afriko]], ĉefe pri kulturo, religio, moroj kaj kutimoj de siaj samlandanoj, tio okazis en la loka Gimnazio en Kartuzio. (vidu la suban foton en la ĉapitro Esperanto) == Esperanto == [[Dosiero:Kola.jpg|eta|maldekstra|inĝ. [[Kola Ajayi]], [[esperantisto]] kaj [[aktoro]] el [[Niĝerio]] kiu la 10-an de marto 1933 prelegis en [[Esperanto]] pri kulturo, religio, moroj kaj kutimoj de siaj samlandanoj, en la loka gimnazio en Kartuzio]] La 10an de marto 1933 [[joruba]] aktoro-esperantisto el [[Niĝerio]] inĝ. [[Kola Ajayi]] prelegis en [[Esperanto]] pri [[Afriko]], ĉefe pri kulturo, religio, moroj kaj kutimoj de siaj samlandanoj, la prelego kun [[diapozitivo]]j ([[lumbildo]]j) okazis en la Gimnazio en Kartuzio, la prelegon partoprenis direktoro de la Gimnazio Józef Orzech, kiu estis ankaŭ esperantisto kaj ĝuste li tradukadis la prelegon al la pola, krome partoprenis la instruistoj kaj amase la lernantoj de la gimnazio, partoprenis ankaŭ la lokaj esperantistoj: Adela Frankowska kaj Feliks Marszałkowski. La preleganton sendis al Kartuzio [[Jan Fethke]] el [[Bydgoszcz]] kiu esperantigis la afrikanon en la jaro 1931 en [[Bydgoszcz]].<ref>http://afryka.org/afryka/rok-1933--afrykanin-prowadzi-zajecia-w-kartuskim-gimnazjum,news/</ref> En Kartuzio naskiĝis konata esperantisto Feliks Malinowski (nask. la 23an de julio 1932) kiu estinte [[Kaŝuboj|kaŝubo]] tamen translokiĝis al regiono [[Pałuki]], al urbo [[Żnin]] (en la jaro 1988 li instruis [[Esperanto]]n en [[Afriko]]). Komence de septembro [[2015]] venis de [[Miastko]] la Senata Esperanto-ekspozicio. La Senata Ekspozicio dum sia turneo tra [[Pollando]] unue estis oktobre [[2012]] en [[Varsovio]] en la Pola [[Senato]] kaj estis organizita okaze de la 125-jara Jubileo de Esperanto fare de [[Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto]] ([[EDE]]-Pollando), polaj parlamentanoj: [[Senato|senatanoj]] [[Edmund Wittbrodt]], [[Kazimierz Kleina]], [[Andrzej Grzyb]] kaj [[Sejmo|sejmanino]] [[Teresa Hoppe]] kun financa helpo de Mecenato de Esperanto el [[Japanio]] [[Etsuo Miyoshi]]. Post la [[Senato]] la E-ekspozicio estis en [[Malborko]], [[Nowy Staw]], [[Tczew]], [[Gdynia]], [[Pelplin]], [[Wołów]], [[Złotoryja]], [[Vroclavo]], [[Sosnowiec]], [[Czeladź]], [[Będzin]], [[Lębork]], [[Lodzo]], [[Loviĉo]], [[Sztum]], [[Kwidzyn]], [[Elbląg]], [[Slupsko]], [[Kępice]], [[Darłowo]], [[Łeba]] kaj [[Miastko]]. Al Kartuzy / Kartuzio la ekspozicion invitis la lokaj esperantistoj de [[EDE]]-PL Halina Borysiewicz kaj doktoriĝ-kandidato Mariusz Borysiewicz kun la vic-prezidanto de [[EDE]]-Pollando [[Eduardo Kozyra]] (legu: Kozira), ĉio kunlabore kun la Urbestrino de Kartuzio, Direktorino de la Publika Biblioteko Kazimiera Nowicka kaj la loka aktiva esperantisto red. Andreo Marszałkowski. La vernisaĝo okazis la 7-an de septembro 2015 je la horo 17:00 en la Publika Biblioteko je la nomo de Janusz Żurakowski en Kartuzio. En la trihora vernisaĝo krom la multaj urbanoj partoprenis la vernisaĝon esperantisto de [[Wejherowo]] Gerard Tobias kiu i.a. dum kvaronhoro en Esperanto deklamis ampleksan fragmenton de [[Sinjoro Tadeo]], "La [[Preĝo sub la verda standardo]]" kaj "Vojon" de [[Ludoviko Zamenhof]], Andreo Marszałkowski el Kartuzio prelegis pri historio de E-Movado en Kartuzio, Krystyna Mikołajczak kantis en Esperanto kaj tradicie [[Eduardo Kozyra]] prelegis pri Ludoviko Zamenhof, Esperanto kaj gvidis tra la ekspozicio kun centoj da esperantaĵoj en la vitroŝrankoj (E-medaloj kaj insignoj, libroj, prospektoj, poŝtmarkoj ktp.). Rezulte de la vernisaĝo 9 personoj aliĝis al la E-kurso kiun gvidis en Kartuzio Andreo Marszałkowski.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://kartuzy.info/wiadomosc,23565,Kartuzy-Wystawa-dokumentujaca-125-lat-jezyka-esperanto.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-09-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160306064121/http://kartuzy.info/wiadomosc,23565,Kartuzy-Wystawa-dokumentujaca-125-lat-jezyka-esperanto.html |arkivdato=2016-03-06 }}</ref> La sekvonta urbo dum la turneo de la Senata Ekspozicio estis [[Puck]] / Pucko. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{pl}}) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Pomerio (provinco de Pollando)]] [[Kategorio:Urboj en Pollando]] [[Kategorio:Kartuzianoj|*]] 02zb4cg6hvr16t2u84ms7i246alcx0x 9418682 9418681 2026-07-02T10:33:32Z Sj1mor 12103 9418682 wikitext text/x-wiki {{Polurinda|enhavas plurajn tekstopartojn en pola lingvo, multajn ripetojn, tro da grasa teksto kaj krome informojn de antaŭ pli ol 20 jaroj, delonge malaktualaj. Krome ne estu pli da fotoj ol estas da teksto}} {{Informkesto urbo de Pollando | pola_nomo = Kartuzy | germana_nomo = Karthaus | genitivo = Kartuz | blazono = POL Kartuzy COA.svg | flago = | mapo = | provinco = [[Pomeria provinco]] | distrikto-rajta = | distrikto = [[distrikto Kartuzy]] | komunumo = komunumo Kartuzy | komunumo-speco = Urbo-kampa | estro-titolo = Urbestro | estro = Mirosława Lehman<small><sup>[kiam?]</sup></small> | urba_komunumo = | retpoŝto = | adreso-estraro = ul. Hallera 1 | poŝtkodo-estraro = 83-300 | telefono-estraro = 58 681-05-02 | fakso-estraro = 58 681-19-05 | poŝto-estraro = | areo = 6.23 | alto = | latitudo = 54/20 | longitudo = 18/12 | zomo = 11 | loĝantaro-dato = 2004 | loĝantaro = 15472 | denso = 2483.5 | tel_antaŭkodo = 58 | poŝtkodo = 83-300 | aglomeraĵo = | aŭtokodo = GKA | TERYT = 6222905024 | SIMC = | fondita = [[1391]] (mencio) | urborajtoj = [[29-a de marto]] [[1923]] | ĝemelaj_urboj = [[Caissargues]] (Francio), [[Duderstadt]] [[Germanio]] | retpaĝaro = http://www.kartuzy.pl | domajno = kartuzy.pl | vikinovaĵoj = }} '''Kartuzy''' estas urbo en [[Pomeria provinco]] en [[Pollando]]. Ĝi apartenas al samnoma komunumo Kartuzy en ankaŭ samnoma [[distrikto Kartuzy]] (dulingva nomo pro la [[kaŝuboj]] loĝantaj tie en la urbo kaj distrikto: [[kaŝube]] ''Kartuzë'', [[Esperante]] ''Kartuzio'', [[germane]] ''Karthaus''). Loĝas en la urbo ĉirkaŭ 15500 da loĝantoj (99 % [[kaŝuboj]]). [[Dosiero:Plac w Kartuzach.jpg|eta|240px|maldekstra|La Ĉefa Urboplaco en Kartuzio. Videbla la Preĝejo de [[Sankta Kazimiro]]]] [[Dosiero:Kartuzy, ul. 3 maja 15 (03).jpg|eta|240px|maldekstra|La strato de la 3-a majo]] [[Dosiero:JRKRUK 20140517 KARTUZY OLTARZ1444 DSCF1844.JPG|eta|maldekstra|La gotika altaro el la jaro 1444 en la Ora Kapelo de la nuna kolegiato de [[Ĉielenpreno de Maria]] de la [[kartuzianoj]]]] [[Dosiero:Kartuzy (Kartuzë), Kolegiata Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny - fotopolska.eu (236404).jpg|eta|maldekstra|La Kolegiato de [[Ĉielenpreno de Maria]]]] [[Dosiero:Kartuzy, klasztor, erem, widok od zach. (2).JPG|eta|200ra|maldekstra|Unu el la konstruaĵoj de la iam klostro de la [[kartuziano]]j, la iama refektorio de la abatejo de la [[kartuzianoj]], nun la Galerio ''Refektorio'']] [[Dosiero:Kartuzy, refektarz, ob. sala parafialna (1).jpg|eta|200ra|maldekstra|La iama refektorio de la abatejo de la [[kartuzianoj]], nun la Galerio ''Refektorio'']] [[Dosiero:La Grande Chartreuse.JPG|eta|200ra|maldekstra|Aviadila foto de la Granda Kartuzio. La Granda Kartuzio (france: ''Grande Chartreuse'', latine: ''Magna Cartusia'') estas la ĉefmonaĥejo de la [[kartuzianoj]]]] == Historio == === Historio de la ĉirkaŭaĵo de Kartuzio en [[paleolitiko]] (ŝtonepoko) === Antaŭ preskaŭ 20 mil jaroj la teritorion de nuntempa [[Pomerio]] kaj regionon de nuna Kartuzio estis kovrita per dika tavolo da [[glaĉero]]. Sur la tereno forlasita de [[glaĉero]] aperis io simila al nuna [[tundro]]. === Historio de la ĉirkaŭaĵo de Kartuzio en [[mezolitiko]] === Pli ol 8 mil jaroj [[a.K.]] sur la teritorio de nuntempa [[Pomerio]] plivarmiĝis kaj stabiliĝis la klimato. En tiu tempo la subarkta [[tundro]] ŝanĝiĝis al vastaj arbaroj. Samtempe en [[mezolitiko]] sur la teritorio de norda Pollando aperis la unuaj nomadaj gentoj, migrantaj norden post la ĉasbestoj. === Historio de la ĉirkaŭaĵo de Kartuzio en [[neolitiko]] (nova ŝtonepoko) === La arkeologiaj esploroj sur la tereno de la urbo Kartuzio komenciĝis en la 19-a jc. Plimulto de la arkeologiaj trovaĵoj tamen perdiĝis dum la [[Dua Mondmilito]]. === Historio de la ĉirkaŭaĵo de Kartuzio en [[Bronza epoko]] === Fine de la [[Bronza epoko]], t.e. 1200 da jaroj [[a.K.]], la Gdanska [[Pomerio]] kun la tereno de hodiaŭa Kartuzio estis sub la influo de la Kulturo de [[Luzacio]]. # === Historio de la ĉirkaŭaĵo de Kartuzio en [[Fera epoko]] === En la ĉirkaŭaĵo de la nuntempa Kartuzio troviĝas ne multaj arkeologiaj trovaĵoj el la frua [[Fera epoko]], do de la jaroj 400 ĝis 100 [[a.K.]]. === Historio de la ĉirkaŭaĵo de Kartuzio en [[antikveco]] === Inter la 1-a kaj 3-a jc [[p.K.]] sur la ĉirkaŭaĵo de nuna Kartuzio dominis la ĝermanaj gentoj de la [[Gotoj]] kaj [[Gepidoj]]. Tamen jam ĉe la fino de 5-a jc [[p.K.]], rezulte de la migrado de popoloj, tiun terenon okupis la slavaj gentoj. === Historio de la ĉirkaŭaĵo de Kartuzio de la 5-a jc ĝis la 6-a jc [[p.K.]] === Sur la terenoj ĉirkaŭantaj la nuntempa Kartuzio oni trovis valorajn aĵojn, ekzemple la romiajn monerojn, biĵuterion kaj broĉojn, kiuj estis tie danke al setlantoj de tiuj terenoj de la duono de la 5-a jc [[p.K.]] ĝis la komenco de la 6-a jc [[p.K.]]. Probable tio estis la reprezentantoj de ĝermanaj gentoj, kiuj ne sukcesis forlasi la terenojn antaŭ la veno de [[Slavoj]] kaj esti devigitaj akcepti la kutimojn kaj morojn de la novaj setlantoj. === Historio de Kartuzio en la [[Mezepoko]] === La unuaj informoj pri malgranda ĉeklostra setlejo, kiu poste transformis la urbo devenas de la jaro 1391 kaj aperis en la fond-dokumento de la paroĥejo en Kiełpino. === Historio de la fondintoj de la urbo Kartuzio en la [[Pomerio|Gdanska Pomerio]] === La urbo estis fondita danke al la invito al Gdanska [[Pomerio]] de la Ordeno de [[kartuzianoj]] en la jaro 1381, la a[ordeno estis fondita en la jaro 1084 en la valo de Chartreuse apud [[Grenoblo]] en [[Francio]]. === Historio de Kartuzio en la 16-a jc === [[Dosiero:Teutonic Order 1466.png|eta|200ra|dekstra|La Ŝtato de [[Teŭtona ordeno]] post la [[Dektrijara Milito]], 1466 jaro]] En la 16-a jc Kartuzio, kiel la setlejo ĉeklostra, havis malprogreson. Tio estis sekve de detruoj dum la [[Dektrijara Milito]] (1454-66), inter [[Prusia Konfederacio]] aliancita kun la [[Krono de la Regno de Pollando]], kaj aliflanke la Ŝtato de la [[Teŭtona Ordeno]]. === Historio de Kartuzio en la 17-a jc === En la 17-a jc Kartuzio daŭre estis nur malgranda ĉeklostra setlejo. === Historio de Kartuzio en la 18-a jc === [[Dosiero:JRKRUK 20140517 KARTUZY KOLEGIATA WNMP DSCF1852.jpg|eta|maldekstra|La interno de la kolegiata preĝejo [[Ĉielenpreno de Maria]], de la [[kartuzianoj]]]] [[Dosiero:Europa w czasach Napoleona (Ultima Thule).png|eta|dekstra|Eŭropo dum la [[Napoleonaj Militoj]]]] Komence de la 18-a jc la loka ordeno de [[kartuzianoj]] havis grandan posedaĵon, t.e. 50 vilaĝojn, 40 lagojn, 24 fiŝstavojn, 9 muelilojn, 20 gastejojn, vastajn terenojn kaj multe da domoj en diversaj urboj de [[Pomerio]]. === Historio de Kartuzio en la 19-a jc === [[Dosiero:Kartuzy Dworcowa 1.JPG|eta|200px|maldekstra|La strato Dworcowa / ''la fervoja strato'']] Komence de la 19-a jc rezulte de la provinca administracia reformo de [[Prusio]] farita post la [[Napoleonaj Militoj]] (1815-1819) Kartuzio fariĝis la sidejo de la Distrikt-administracio. === Historio de Kartuzio dum la jaroj 1900-1918 === Jam komence de la 20-a jc en Kartuzio aperis urbaj akvoduktoj kaj elektro. Ĝuste dum tiu periodo estis la plej forta disvolvo de la urbo. Antaŭ la la eksplodo de la [[Unua Mondmilito]] estis ankaŭ finkonstruita la plej avantaĝa por la komunikado kun [[Gdansko]] la fervojo tra Kokoszki-Wrzeszcz, tamen detruita en la jaro 1945 dum la fino de [[Dua Mondmilito]]. === Historio de Kartuzio dum la jaroj 1919–1930 === [[Dosiero:German losses after WWI.svg|eta|200px|Perdoj de teritorio de Germanio pro la [[Traktato de Versajlo]] {{Legendo|#ddefd0|Administrita de [[Ligo de nacioj]]}} {{Legendo|#ffffcf|Donita al najbaraj landoj}} {{Legendo|#f6d3a9|Restis ĉe Germanio}}]] [[Dosiero:Haller and blue army.jpg|eta|200px|dekstra|Generalo [[Józef Haller]] kaj lia Blua Armeo, 1919]] Laŭ la subskribita la 29-an de junio 1919 de la [[Traktato de Versajlo]] la terenoj de Kartuzio eniris [[Pollando]]n en&nbsp;1918 kiam ĝi denove renaskiĝis. La simbolan transprenon de la urbo kaj la terenoj faris la 8-an de februaro 1920 generalo Józef Haller. === Historio de Kartuzio dum la jaroj 1931–1938 === [[Dosiero:Porenkowo_Pomorsko_1.png|eta|200px|maldekstra|[[Kaŝubio]]]] Dum la intermilita periodo Kartuzio estis la Turisma Centro de tn. [[Kaŝubio|Kaŝubia Svislando]]. Tiam estis konstruitaj interalie la Urbaj Banejoj sur la Cigna Insulo. Historio de Kartuzeio de 1939 ĝis 1999 mankas <!-- === Historio de Kartuzio dum la [[Dua Mondmilito]] === ? === Historio de Kartuzio dum la jaroj 1945-1955 === [[Dosiero:Muzeum Kaszubskie,Kaschubisches Museum Kartuzy.jpg|eta|240px|maldekstra|La sidejo de la Kaŝubia Muzeo en Kartuzio]] [[Dosiero:Stadion Cartusii.JPG|eta|240px|dekstra|Stadiono de la futbalklubo ''Cartusia'']] ? === Historio de Kartuzio dum la jaroj 1956–1975 === ? === Historio de Kartuzio dum la jaroj 1976–1988 === ? === Historio de Kartuzio dum la jaroj 1989–1999 === ? --> === Historio de Kartuzio post la jaro 1999 === [[Dosiero:Stbruno.jpg|eta|200px|dekstra|La Sankta [[Bruno de Kolonjo]], fondinto de [[kartuzianoj]] kaj patrono de urbo Kartuzio]] Sekve de la administracia reformo en la jaro 1999 Kartuzio estas en Pomeria Vojevodio. En la jaro 2002 laŭ decido de Apostola Ĉefurbo en [[Romo]] la Sankta [[Bruno de Kolonjo]] estas patrono de la urbo Kartuzio. Bibliografio: 1. Bahn Paul (2001): The Penguin Archaeology Guide, Penguin Books, [[Londono]] / [[London]]. 2. Christian David, Brown Cynthia, Benjamin Craig (2014): Big History. Between Nothing and Everything, McGraw-Hill Education, [[Nov-Jorko]] / [[New York]]. 3. Ellwart Jarosław (2000): [[Kaŝubio]] (Kaszuby), Regiono Gdinio / [[Gdynia]]. 4. Heather Peter (1996): La [[Gotoj]] (The Goths), Blackwell Publishers, [[Kembriĝo]] / [[Cambridge]]. 5. Kokowski Andrzej (2005): La Antikva Pollando (Starożytna Polska), La Eldonejo "Trio" ( Wydawnictwo Trio), [[Varsovio]] / [[Warszawa]]. 6. Marks Leszek, La lasta granda glaciiĝo en Pollando (Last Glacial Maximum in Poland), „Quaternary Science Reviews” 2002, vol 21, n-roj 1 – 3, p.&nbsp;103 – 110. 7. Mazoyer Marcel, Roudart Laurence (2006): A History of World Agriculture. From the Neolithic Age to the Current Crisis, Earthscan, London. 8. Piskorski Jan Maria (1999): [[Pomerio]] dum la tempo de [[Vandaloj]] (Pommern im Wandel der Zeiten), La Kastelo de Pomeriaj Princoj (Zamek Książąt Pomorskich), [[Szczecin]]. 9. Samsonowicz Henryk (1990): Historio de Pollando de la jaro 1795 (Historia Polski do roku 1795), La Eldonejo Lernej-Pedagogia (Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne), [[Varsovio]] / [[Warszawa]]. 10. Uecker Heiko (2001): Studien zum Altgermanischen. Reallexikon der germanischen Altertumskunde, Walter de Gruyter, [[Berlino]] / [[Berlin]]. 11. Whittle Alasdair (1996): Eŭropo dum [[neolitiko]] (Europe in the Neolithic). The Creation of New Worlds, La [[Kembriĝa universitata eldonejo]] (Cambridge University Press), [[Kembriĝo (Britio)|Kembriĝo]]. 12. Widernik Mieczysław (2001): La Historio de la urbo Kartuzio (Dzieje Kartuz), Komunumo Kartuzio (Gmina Kartuzy), Kartuzio / Kartuzy. 13. Zvelebil Marek, Domańska Lucyna, Dennell Robin (1998): Harvesting the Sea, Farming the Forest: The Emergence of Neolithic Societies in the Baltic Region, Continuum International Publishing Group, [[Ŝefildo]] / [[Sheffield]]. 14. Zvelebil Marek (1986): Hunters in Transition: Mesolithic Societies of Temperate Eurasia and Their Transition to Farming, La Kembriĝa universitata eldonejo, Kembriĝo. == Internacia kunlaboro == * {{Ĝemeleco|Duderstadt|Germanio|}} * {{Ĝemeleco|Caissargues|Francio|}} == Famuloj ligitaj kun la urbo Kartuzio == {| |[[Dosiero:LBD1938.jpg|eta|160px|eta|Lotte Bingmann-Droese, en la jaro 1930, la germana pentristino naskita en Kartuzio]] |[[Dosiero:Grand Duchess Anastasia Nikolaevna Crisco edit letters removed.jpg|160px|eta|Anna Anderson / la caridino Anastasia, foto el la jaro 1914]] |[[Dosiero:Andrzej Wroński.JPG|eta|150px|Andrzej Wroński, pola [[lukto|luktisto]], dufoje olimpik-ĉampiono]] |[[Dosiero:Witold Stankowski.jpg|eta|170px|eta|Prof. d-ro habil. Witold Stankowski - pola historiisto naskita en Kartuzio]] |[[Dosiero:Zenek Kitowski.jpg|eta|160px|Zenon Kitowski - pola [[klarnetisto]] naskita en Kartuzio]] |} * Lotte Bingmann-Droese (naskiĝis en la jaro 1902 kiel Charlotte Droese en Kartuzio; mortis en la jaro 1963 en [[Gießen]] en Germanio) - la germana pentristino [[Dosiero:Plaque for newspaper office of Griffin.jpg|eta|180px|dekstra|{{centre|memortabulo ĉe la redakciejo de Gryf/''Grifo'' en [[Gdansko]], omaĝe al A. Majkowski}}]] * Anna Anderson (naskiĝis en 1896 en [[distrikto Kartuzy]]), nomanta sin: [[Anastasija Nikolaevna Romanova]] / la caridino Anastasia * Andrzej Wroński (naskiĝis en 1965 en Kartuzio) - pola [[lukto|luktisto]], dufoje olimpik-ĉampiono en [[lukto]] * Prof. d-ro habil. Witold Stankowski (naskiĝis en 1966 en Kartuzio) - pola historiisto * Jan Rompski, [[Kaŝubio|kaŝube]] Jón Rómpsczi (naskiĝis en 1969 en Kartuzio) - la [[Kaŝubio|kaŝuba]] verkisto * Zenon Kitowski (naskiĝis en 1981 en Kartuzio) - pola [[klarnetisto]] * Wojciech Kasperski (naskiĝis en 1981 en Kartuzio) - pola film-produktisto * Aleksander Majkowski ([[Kaŝubio|kaŝube]] Aleksander Majkòwsczi) (naskiĝis en 1876 en [[Kościerzyna]], mortis en [[Gdynia]], entombigita en Kartuzio / vidu la apudan foton de la memortabulo omaĝe al li en [[Gdansko]]) – [[Kaŝubio|kaŝuba]] [[verkisto]], [[ĵurnalisto]], [[poeto]] kaj [[dramisto]] * inĝ. [[Kola Ajayi]] (naskiĝis en [[Warri]] / [[Niĝerio]] la 23an de aprilo 1906), [[esperantisto]] kaj [[aktoro]] el [[Niĝerio]] kiu la 10an de marto 1933 prelegis en [[Esperanto]] pri [[Afriko]], ĉefe pri kulturo, religio, moroj kaj kutimoj de siaj samlandanoj, tio okazis en la loka Gimnazio en Kartuzio. (vidu la suban foton en la ĉapitro Esperanto) == Esperanto == [[Dosiero:Kola.jpg|eta|maldekstra|inĝ. [[Kola Ajayi]], [[esperantisto]] kaj [[aktoro]] el [[Niĝerio]] kiu la 10-an de marto 1933 prelegis en [[Esperanto]] pri kulturo, religio, moroj kaj kutimoj de siaj samlandanoj, en la loka gimnazio en Kartuzio]] La 10an de marto 1933 [[joruba]] aktoro-esperantisto el [[Niĝerio]] inĝ. [[Kola Ajayi]] prelegis en [[Esperanto]] pri [[Afriko]], ĉefe pri kulturo, religio, moroj kaj kutimoj de siaj samlandanoj, la prelego kun [[diapozitivo]]j ([[lumbildo]]j) okazis en la Gimnazio en Kartuzio, la prelegon partoprenis direktoro de la Gimnazio Józef Orzech, kiu estis ankaŭ esperantisto kaj ĝuste li tradukadis la prelegon al la pola, krome partoprenis la instruistoj kaj amase la lernantoj de la gimnazio, partoprenis ankaŭ la lokaj esperantistoj: Adela Frankowska kaj Feliks Marszałkowski. La preleganton sendis al Kartuzio [[Jan Fethke]] el [[Bydgoszcz]] kiu esperantigis la afrikanon en la jaro 1931 en [[Bydgoszcz]].<ref>http://afryka.org/afryka/rok-1933--afrykanin-prowadzi-zajecia-w-kartuskim-gimnazjum,news/</ref> En Kartuzio naskiĝis konata esperantisto Feliks Malinowski (nask. la 23an de julio 1932) kiu estinte [[Kaŝuboj|kaŝubo]] tamen translokiĝis al regiono [[Pałuki]], al urbo [[Żnin]] (en la jaro 1988 li instruis [[Esperanto]]n en [[Afriko]]). Komence de septembro [[2015]] venis de [[Miastko]] la Senata Esperanto-ekspozicio. La Senata Ekspozicio dum sia turneo tra [[Pollando]] unue estis oktobre [[2012]] en [[Varsovio]] en la Pola [[Senato]] kaj estis organizita okaze de la 125-jara Jubileo de Esperanto fare de [[Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto]] ([[EDE]]-Pollando), polaj parlamentanoj: [[Senato|senatanoj]] [[Edmund Wittbrodt]], [[Kazimierz Kleina]], [[Andrzej Grzyb]] kaj [[Sejmo|sejmanino]] [[Teresa Hoppe]] kun financa helpo de Mecenato de Esperanto el [[Japanio]] [[Etsuo Miyoshi]]. Post la [[Senato]] la E-ekspozicio estis en [[Malborko]], [[Nowy Staw]], [[Tczew]], [[Gdynia]], [[Pelplin]], [[Wołów]], [[Złotoryja]], [[Vroclavo]], [[Sosnowiec]], [[Czeladź]], [[Będzin]], [[Lębork]], [[Lodzo]], [[Loviĉo]], [[Sztum]], [[Kwidzyn]], [[Elbląg]], [[Slupsko]], [[Kępice]], [[Darłowo]], [[Łeba]] kaj [[Miastko]]. Al Kartuzy / Kartuzio la ekspozicion invitis la lokaj esperantistoj de [[EDE]]-PL Halina Borysiewicz kaj doktoriĝ-kandidato Mariusz Borysiewicz kun la vic-prezidanto de [[EDE]]-Pollando [[Eduardo Kozyra]] (legu: Kozira), ĉio kunlabore kun la Urbestrino de Kartuzio, Direktorino de la Publika Biblioteko Kazimiera Nowicka kaj la loka aktiva esperantisto red. Andreo Marszałkowski. La vernisaĝo okazis la 7-an de septembro 2015 je la horo 17:00 en la Publika Biblioteko je la nomo de Janusz Żurakowski en Kartuzio. En la trihora vernisaĝo krom la multaj urbanoj partoprenis la vernisaĝon esperantisto de [[Wejherowo]] Gerard Tobias kiu i.a. dum kvaronhoro en Esperanto deklamis ampleksan fragmenton de [[Sinjoro Tadeo]], "La [[Preĝo sub la verda standardo]]" kaj "Vojon" de [[Ludoviko Zamenhof]], Andreo Marszałkowski el Kartuzio prelegis pri historio de E-Movado en Kartuzio, Krystyna Mikołajczak kantis en Esperanto kaj tradicie [[Eduardo Kozyra]] prelegis pri Ludoviko Zamenhof, Esperanto kaj gvidis tra la ekspozicio kun centoj da esperantaĵoj en la vitroŝrankoj (E-medaloj kaj insignoj, libroj, prospektoj, poŝtmarkoj ktp.). Rezulte de la vernisaĝo 9 personoj aliĝis al la E-kurso kiun gvidis en Kartuzio Andreo Marszałkowski.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://kartuzy.info/wiadomosc,23565,Kartuzy-Wystawa-dokumentujaca-125-lat-jezyka-esperanto.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-09-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160306064121/http://kartuzy.info/wiadomosc,23565,Kartuzy-Wystawa-dokumentujaca-125-lat-jezyka-esperanto.html |arkivdato=2016-03-06 }}</ref> La sekvonta urbo dum la turneo de la Senata Ekspozicio estis [[Puck]] / Pucko. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{pl}}) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Pomerio (provinco de Pollando)]] [[Kategorio:Urboj en Pollando]] [[Kategorio:Kartuzianoj|*]] si4qkxi9zlqqjiooas9truj4jr7daou 0 197126 9418585 9392858 2026-07-02T08:46:08Z Sj1mor 12103 9418585 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} La '''Baba Kredo''' aŭ '''Babismo''' ({{lang-fa|بابی ها|t=''Bábí há''}}) estas religio fondita en [[1844]] en [[Persio]] de juna komercisto de la urbo [[Ŝirazo]] (''<u>Sh</u>íráz''), kies nomo estis ''Siyyid'' (praido de la [[Profeto]] [[Mohamedo]])'' 'Alí Muh&#803;ammad'' ([[1819]]-[[1850]]), konata sub la titolo ''[[Báb]]'' ([[Araba lingvo|arabe]] : "باب" signifanta "Pordego"). Ĝi estas "revelaciita" religio inter la [[Abrahamaj religioj]], kiel [[Judismo]], [[Kristanismo]] kaj [[Islamo]], sed ĝi estas sendependa de tiuj ĉi kaj havas siajn proprajn profeton, sanktajn librojn kaj leĝaron. Tiu mesiisma religio kaŭzis grandan tumulton en la persa socio, ĉar en tre mallonga tempo ĝi ekhavis grandan adeptaron, inter kiu troviĝis kelkaj el la plej elstaraj siatempaj religiaj gvidantoj resp. islamaj teologoj, kaj ĉar la [[Ŝijaismo|ŝijaisma]] pastraro kune kun la persa registaro akre persekutis ĝin kaj mortigis dekmilojn da babanoj. El Babismo poste naskiĝis la [[Bahaa Kredo]]. {{Ort-Bahaa}} == Mesiisma Atendo de la Ŝijaismo Dekdu-imama == Islamanoj atendas ian mesion titolitan ''Al-Mahdí'' (arabe : المَهْديّ signifas "Tiu, kiu estas bone gvidata") de la [[Sunaismo|sunaistoj]] kaj ''Al-Qá'im'' (arabe : القائم signifas la Releviĝanto) de la ŝijaistoj. La [[Korano]] ne parolas pri li sed multaj rakontoj ([[hadiso]]j) de la islama tradicio priskribas lin. Legeblas interalie la jena hadiso en la kolekto titolita ''Musnad Ah&#803;mad ibn Hanbal'' : "Dio malkaŝos la ''Mahdí''-on el mia familio tuj antaŭ la "Tago de Juĝo"; eĉ se la mondo havus nur unusolan tagon por daŭre ekzisti, li restarigos sur la tero justecon kaj malaperigos tiranecon kaj subpremadon" <ref>''Musnad Ah&#803;mad ibn Hanbal'', Vol 1. p 99</ref> === ''Qá'im'' === Por la ŝijaistoj [[dekduimamismo|dekdu-imamaj]] tiu "Promesito" rilatas al la reveno de la 12-a [[Kaŝita Imamo]] ''Muh&#803;ammad al-Mahdí'' ([[868]] - ?). Kiam mortis la 11-a Imamo ''H&#803;asan al-Askarí'' ([[846]]–[[874]]), lia 5-jara filo ''Muh&#803;ammad'' malaperis la [[24-an de julio]] [[874]] ([[Islama kalendaro|4-a de ''<u>Sh</u>awwál'' 260 p.H.]]) : tiam komenciĝis la "Mallonga Kaŝado" (''<u>Gh</u>aybatu's&#803;-S&#803;u<u>gh</u>rá''), dum kiu la [[Imamo]] daŭre gvidis la komunumon per mesaĝistoj titolitaj ''Abwáb'' (arabe: ابواب pordoj; s. باب báb). Estis kvar tiaj homoj (arabe: الارْبع نُوّاب : la kvar reprezentantoj) : * ''Abú-'Umar-'U<u>th</u>mán ibn Sa'íd'' de [[874]] ĝis [[917]] * ''Abú-Ja'far Muh&#803;ammad ibn 'U<u>th</u>mán'' de [[917]] ĝis [[918]] * ''H&#803;usayn ibn Rúh&#803; Naw-Ba<u>kh</u>tí'' de [[918]] ĝis [[938]] * ''Abu'l-H&#803;asan 'Alí ibn Muh&#803;ammad Símarí'' de [[938]] ĝis [[939]] Kiam mortis la lasta ĉirkaŭ [[940]] (329 p.H.), komenciĝis la "Longa Kaŝado" (''<u>Gh</u>aybatu'l-Kubrá'') de la Imamo, kiu ne plu havis fizikajn kontaktojn kun la kredantoj. Ŝijaistoj asertas, ke la Imamo ne mortis sed vivas kun siaj elektitaj disĉiploj en misteraj urboj ''Jábulqá'' kaj ''Jábulsá''. Kiam finiĝos la Tempoj, dum kiuj regos surtere maljusteco kaj malpaco, kaj la miskredantoj estos konfuzitaj kaj malesperigitaj, li reaperos kun [[Jesuo]]-[[Kristo]] por venki la miskredantojn kaj restarigi universalajn pacon kaj justecon por mil jaroj. Li estos signo anoncanta la "Tagon de Dio" (''Yawmu'lláh'') anoncita sub diversaj nomoj en la Korano. Kelkaj aludoj de la Imamoj kaj de religiaj eminentuloj atentigis pri la jaro 1260 p.H., kiel ebla dato por la alveno de tiu Promesito : <blockquote> "Kiam oni demandis Imamon ''Ja'far'', praido de Mohamedo, pri la jaro, en kiu la ''Qá’im'' estos malkaŝita, li respondis jene : << Vere, en la jaro sesdeka estos Lia Afero revelaciita kaj Lia nomo disvastigita. >> En la verkoj de la klera kaj ĉiekonata ''Muh&#803;yi’d-Dín-i-'Arabí'' troviĝas multaj aludoj kaj pri la jaro de la alveno kaj pri la nomo de la promesita Malkaŝanto. Inter ili estas la jenaj : << La servantoj kaj la subtenantoj de Lia Kredo estos el la homoj de Persujo >> … << En Lia nomo, la nomo de la Gardanto ('' 'Alí'') antaŭas tiun de la Profeto (''Muh&#803;ammad''). >> … << La jaro de Lia Revelacio estas egala al duono de tiu numero, kiu estas dividebla per naŭ (2520 > 1260). >> En siaj poemoj pri la jaro de la Malkaŝanto, ''Mírzá Muh&#803;ammad-i-A<u>kh</u>bárí'' skribas la jenan antaŭdiron : << En la jaro ''<u>Gh</u>ars'' (de kies literoj la nombra valoro estas 1260 laŭ la [[Abjad-numeraloj]]) la tero iluminiĝos per Lia lumo, kaj en ''<u>Gh</u>arasih'' (1265) la mondo pleniĝos per ĝia gloro. Se vi ĝisvivos la jaron ''<u>Gh</u>arasí'' (1270), vi vidos, kiel la nacioj, la regantoj, la popoloj, kaj la Kredo de Dio ĉiuj estos renovigitaj. >> En tradicio atribuita al la Imamo '' 'Alí'', la Komandanto de la Kredantoj, estas ankaŭ enskribita : << En ''<u>Gh</u>ars'' estos plantita la Arbo de Dia gvidado.>>" <ref>Kroniko de Nabil, [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro3.html ĉapitroj 3-a]</ref> </blockquote> === Ŝejĥismo === ''<u>Sh</u>ay<u>kh</u> Ah&#803;mad-i-Ah&#803;sá'í'' ([[1753]]-[[1826]]) estis [[Barejno|barejna]] teologo ŝijaista, kiu fondis fine de la [[18-a jarcento]] en [[Persio]] kaj [[Irako]] religian skolon, kies membroj estis nomitaj "ŝejĥistoj" (''<u>Sh</u>ay<u>kh</u>í'') kaj atendantaj la baldaŭan reaperon de la ''Qá'im''. Post lia morto ''Siyyid Káz&#803;im-i-Ra<u>sh</u>tí'' ([[1793]]-[[1843]]) fariĝis skolestro. ''Siyyid Káz&#803;im'' promesis al siaj sekvantoj, ke la ''Qá'im'' (aŭ ''Mahdí'') baldaŭ alvenos. Li ne nomumis posteulon sed anstataŭe ĵus antaŭ sia morto ordonis al la ŝejĥistoj, ke ili serĉadu la Promesiton tra Persio. Tial, post la morto de sia gvidanto, [[Mullá Husayn|''Mullá H&#803;usayn-i-Bu<u>sh</u>ru'í'']] ([[1813]]-[[1849]]), unu el la plej kapablaj el la adeptoj de ''Siyyid Káz&#803;im'', preĝis kaj fastis dum 40 tagoj kaj poste vojaĝis al [[Ŝirazo]] (''<u>Sh</u>íráz''), kie li finfine renkontiĝis kun la ''Báb'' kaj fariĝis la unua ano de la nova Kredo.<ref>Kroniko de Nabil, [http://www.freewebs.com/bahaakredo/parto1.html ĉapitroj 1-a kaj 2-a]</ref> == Historio de Babismo == Mallonga kronologio klarigas la kontraŭstaron de la ŝijaisma pastraro kaj de la registaro de la Ŝaho : === [[1844]] === [[Dosiero:Room-bab.jpg|eta|dekstra|150ra|Ĉambro kie ''Báb'' deklaris sian mision]] La [[23-an de majo]] [[1844]] (5-a de ''Jamádíyu’l-Awwal'' 1260 p.H.) ''Siyyid 'Alí-Muh&#803;ammad'' [[Proklamoj de Bab#Privata Deklaro en .C5.9Cirazo|proklamis]] en sia domo en Ŝirazo sian mision al ''Mullá H&#803;usayn'', deklaris sin esti la "Pordo de Dio" (''Bábu'lláh'') kaj donis al li la titolon "Pordon de la Pordo" (''Bábu'l-Báb'') kaj nomis lin la unuan de la "[[Literoj de la Vivanto]]", kiuj estis la diskonigontoj de Babismo tra Persio.<ref name="ĉapitro 3-a">Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro3.html ĉapitro 3-a]</ref> La ''Báb'' pilgrimis al [[Mekko]] kaj [[Medino]] kun [[Quddus|Quddús]] kaj sia [[Etiopio|etiopa]] servisto. Malagrablaj estis la vojaĝo kaj la akcepto de lia mesaĝo… Li tamen oficiale skribis leteron al la Ŝarifo de Mekko kaj dum la lasta tago de Sia pilgrimo proklamis sian mision ĉe la [[Kaabo]] <ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro7.html ĉapitro 7-a]</ref> &nbsp; === [[1845]] === [[Dosiero:Muhammad-Shah 1850.jpg|eta|dekstra|150ra|''Muh&#803;ammad <u>Sh</u>áh Qájár'']] [[Dosiero:Haji-Mirza-Aqasi.jpg|eta|dekstra|150ra|''H&#803;ájí Mírzá Áqásí'']] Mesiismaj atendoj tumultigas popolamason de Ŝirazo responde al la alvoko de la ''Báb''. Komence de la islama jaro 1261 p.H. la ''Báb'' rezignis sian viziton al ''Karbilá''. Poste la registaro trudis limigojn al la baba movado kaj la senditojn de la ''Bab'' oni batis kaj enkarcerigis. Oni fine arestis lin en Ŝirazo kaj volis atingi ke li malkonfesu sian mision.<ref name="ĉapitro 8-a">Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro8.html ĉapitro 8-a]</ref> === [[1846]] === Okaze de epidemio de [[Ĥolero]] en Ŝirazo, la ''Báb'' sukcesis forfuĝi dum marto al [[Esfahano]] (''Is&#803;fáhán''), kie lin protektis la guberniestro ''Manú<u>ch</u>ihr <u>Kh</u>án'' ĝis sia morto en marto [[1847]].<ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro10.html ĉapitro 10-a]</ref> === [[1847]] === La ''Báb'' petis aŭdiencon kun ''Muh&#803;ammad <u>Sh</u>áh Qájár'' ([[1810]]-[[1848]]) en [[Teherano]] (''T&#803;ihrán'') sed ĵus antaŭ ties efektiviĝo en marto Báb estis enprizonigita en la [[Azerbajĝano|azerbajĝana]] kastelo de [[Mah-Ku|''Máh-Kú'']], kie li verkis sian [[Persa Bayán|Persan Bajanon]]. En tiu verko li revelaciis novan leĝaron por la babanoj kaj anoncis la alvenon de mesia figuro nomita "Tiu, kiun Dio manifestos".<ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro12.html ĉapitro 12-a] kaj [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro13.html ĉapitro 13-a]</ref> === [[1848]] === Je la [[10-a de aprilo]] ''Báb'' estis transloĝigita al la prizono de [[Chihriq|''<u>Ch</u>ihríq'']] laŭ la ordono de la Granda Veziro ''H&#803;ájí Mírzá Áqásí'', por ĉesigi lian kreskantan influon en ''Máh-kú''.<ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro17.html ĉapitro 17-a]</ref> De la [[26-a de junio]] ĝis la [[17-a de julio]] okazis la Baba [[Konferenco de Badasht|Konferenco de ''Bada<u>sh</u>t'']], dum kiu estas anoncita la fino de la [[Ŝario]] (islama leĝaro).<ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro16.html ĉapitro 16-a]</ref> Julie la ''Báb'' estis publike pridemandita en [[Tabrizo]] (''Tabríz''). Li eldiris publikan kaj draman deklaron kaj sekve suferis pro primokado kaj bastonado.<ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro187.html ĉapitro 18-a]</ref> La [[21-an de julio]] ''Mullá H&#803;usayn'' eklevis la "Nigran Flagon" de la [[Ĝihado]] en [[Mazenderano]] kaj ekmarŝis kun 200 aliaj babanoj al [[Maŝhado]] (''Ma<u>sh</u>had''). Sed la [[10-an de oktobro]] granda grupo da babanoj estis [[Batalo de Tabarsi|sieĝata]] ĉe la tombo de ''<u>Sh</u>ay<u>kh</u> T&#803;abarsí'', kie alvenis ''Quddús'' la [[20-an de oktobro]].<ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro19.html ĉapitro 19-a]</ref> === [[1849]] === [[Dosiero:Amir-Nizam Taqi-Khan.jpg|eta|dekstra|150ra|''Amír-Niz&#803;ám Taqí-<u>Kh</u>án'']] Dum pluraj monatoj la babanoj sieĝataj en sia fortikaĵo de ''<u>Sh</u>ay<u>kh</u> T&#803;abarsí'' sukcese rezistis al la registaraj trupoj komandataj de la princo ''Mihdí Qulí Mirzá''. Je la [[10-a de majo]] finiĝis la batalo post interkonsentita kapitulaco. La venkintoj promesis liberecon al la babanoj sed tuj rompis sian ĵuron kaj mortigis multajn el ili.<ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro20.html ĉapitro 20-a]</ref> Nelonge post tiu masakro la ''Báb'' verkis sian testamenton, en kiu li enoficigis ''Mírzá Yah&#803;yá-i-Núrí''-on ([[1831]]-[[1912]]) kiel nominalan ĉefon de la babanoj post sia forpaso. === [[1850]] === Ribelo kaj masakro de la babanoj en ''Nayríz'' en la provinco de ''Fárs'' <ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro22.html ĉapitro 22-a]</ref> kaj konflikto en ''Zanján'' <ref name="ĉapitro 24-a">Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro24.html ĉapitro 24-a]</ref> Je la tagmezo de la [[9-a de julio]] la ''Báb'' estis publike ekzekutita kun juna disĉiplo en la kazerno de Tabrizo laŭ la ordono de la ''Amír-Niz&#803;ám Taqí-<u>Kh</u>án'' ([[1807]]-[[1852]]).<ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro23.html ĉapitro 23-a]</ref> Liaj fizikaj restaĵoj estis ĵetitaj en fosaĵon ekster la urbo, de kie la babanoj dum nokto ŝtelume kolektis ilin por diversloke kaŝe konservi ilin ĝis fine en 1909 eblis daŭre entombigi ilin en [[Maŭzoleo de la Báb|maŭzoleo]] sur la [[Monto Karmel]] ([[Israelo]]). === [[1851]] === Babanoj ribelantaj estis amasbuĉitaj en [[Zanĝan]] (''Zanján'').<ref name="ĉapitro 24-a"/> === [[1852]] === [[Dosiero:Nasirid-Din-Shah 1850.jpg|eta|dekstra|150ra|''Nás&#803;iri'd-Dín-<u>Sh</u>áh Qájár'']] Tri babanoj kolerigitaj de tia persekutado provis mortigi la reĝon ''Nás&#803;iri'd-Dín <u>Sh</u>áh Qájár'' ([[1831]]-[[1896]]) en la [[15-a de aŭgusto]] sed tio fiaskis. Tiu atenco pravigis ĝeneralan persekutadon kontraŭ la baba movado kaj multaj gvidaj babanoj estis mortigataj, inter ili [[Tahirih|''T&#803;áhirih'']] kaj [[Literoj de la Vivanto#Siyyid H.CC.A3usayn Yazd.C3.AD|''Siyyid H&#803;usayn-i-Yazdi'']], aŭ enprizonigitaj, kiel ''[[Bahá'u'lláh]]''.<ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro26.html ĉapitro 26-a]</ref> === Sekve === La Babismo komence transvivis nur kaŝe kaj ekzile. Post la [[Ekzekuto de Bab|ekzekuto de ''Báb'']] en [[1850]] pluraj babanoj deklaris esti "Tiu, kiun Dio manifestos" anoncita de la ''Báb'', sed neniu el ili sukcesis konvinki la baban komunumon pri la praveco de siaj pretendoj kaj multaj poste reprenis ilin. Tamen baldaŭ dum la sekvaj jaroj elstariĝis ''Mírzá H&#803;usayn 'Alí Núrí'' ([[1817]]-[[1892]]), kiu elmontris la necesajn kvalitojn por esti "Tiu, kiun Dio manifestos" anoncita de la ''Báb''. Li fine tion oficiale deklaris, unue al kelkaj el la babanoj en [[1863]], sed dum la sekvaj jaroj li pli vaste ne nur al la tuta baba komunumo sed ĝenerale al la mondo sian mision [[Proklamoj de Baha'u'llah|proklamis]]. Sekve plejparto de la babanoj fariĝis liaj disĉiploj resp. ili fariĝis la adeptoj de ''Bahá'u'lláh'', la ''bahá'í'' (adeptoj de ''Bahá' ''- bahaanoj). Lia duon-frato ''Mírzá Yah&#803;yá Núrí'' tamen ribelis kontraŭ li, asertante esti mem ricevanto de dia revelacio kaj donante al si la titolon ''S&#803;ubh&#803;-i-Azal''; nur kelkaj manplenoj da babanoj sekvis lin kaj fariĝis la ''azalí'' (azalanoj), kiujn oni ankaŭ nomis [http://en.wikipedia.org/wiki/Bayani ''bayání"] (bajananoj). == Instruoj de la Babismo == La babismo estas revelaciita religio inter la abrahamaj religioj, kiel judismo, kristanismo kaj islamo, sed ĝi estas sendependa de tiuj ĉi kaj havas siajn proprajn profeton, librojn kaj leĝaron. La ''Báb'' asertis, ke li revelaciis '''kvin cent mil versojn''', sed plejparto de liaj verkoj bedaŭrinde perdiĝis.<ref>Kroniko de Nabil, ĉapitro 13-a, [http://www.freewebs.com/bahaakredo/ĉapitro13.html noto 7-a]</ref> [[Listo de verkoj de Bab]] ankoraŭ haveblaj estas priskribita de ''Denis MacEoin'' en sia verko titolita ''Sources for Early Bab Doctrine and History'' (fontoj por fruaj historio kaj dogmaro de la Bab). La ĉefaj verkoj estas la ''Qayyúmu'l-Asmá' '' ([[1844]], komento de la 12-a korana surao titolita [[Jozef (filo de Jakob)|"Jozefo"]]) kaj la persa ''Bayán'' ([[1847]], ne finverkita), kiu anstataŭis la [[Korano]]n por la babanoj. === Apero de la Promesito de Islamo (''Qá'im'') === [[Dosiero:Manskribaĵo de Bab.jpg|eta|dekstra|130ra|Epistolo de ''Báb'' al sia unua disĉiplo ''Mullá H&#803;usayn-i-Bu<u>sh</u>rú'í'']] Ekde la [[23-a de majo]] [[1844]] (5-a de ''Jamádíyu’l-Awwal'' 1260 p.H.) la ''Báb'' deklaris esti la Promesito atendita de la islamanoj por restarigi sur la Tero justecon kaj malaperigi tiranecon kaj subpremadon antaŭ la "Tago de Juĝo". La unua titolo, kiun alprenis ''Siyyid 'Alí-Muh&#803;ammad-i-<u>Sh</u>írází'', estis ''al-Báb'',<ref name="ĉapitro 3-a"/> kies signifo en la araba lingvo estas "la Pordo". Sed tiu titolo estigis miskomprenon de la ŝijaistoj pri liaj pretendoj : pro tio ke la kvar mesaĝistoj de la "Kaŝita Imamo" dum la "Mallonga Kaŝado" tiel titoliĝis kaj ĉar laŭ hadiso <ref>[http://www.al-islam.org/tahrif/cityofknowledge/index.htm al-islam.org]</ref> la Profeto Mohamedo diris "Mi estas la urbo de scio kaj '' 'Alí'' estas ĝia pordo", ili opiniis, ke la ''Báb'' estis peranto inter ili kaj la "Kaŝita Imamo". Tial, kiel rezignon pri liaj pretendoj, la ŝijaistaj religiestroj de Ŝirazo favore akceptis la konfeson de ''Báb'' dum lia pridemandado en [[1845]]:<ref>[http://www.reference.bahai.org/fa/t/nz/DB/db-164.html#pg132 Táríkh-i-Nabíl]</ref> <blockquote>" لعنت خدا بر کسی که مرا وکيل امام غايب بداند. لعنت خدا بر کسيکه مرا باب امام بداند. لعنت خدا بر کسيکه مرا منکر نبوّت حضرت رسول بداند. لعنت خدا بر کسی که مرا منکر انبيای الهی بداند. لعنت خدا بر کسيکه مرا منکر امامت امير المؤمنين و ساير ائمّهء اطهار بداند." </blockquote> <blockquote>"La kondamno de Dio estu sur tiu, kiu konsideras min aŭ kiel reprezentanton de la Imamo aŭ kiel ties pordon. La kondamno de Dio estu ankaŭ sur tiu, kiu akuzas min pri tio, ke mi neis la unuecon de Dio, ke mi malkonfesis la profetecon de Mohamedo, la Sigelo de la Profetoj, ke mi malakceptis la verecon de iuj el la antikvaj senditoj, aŭ ke mi rifuzis ekkoni la gardantecon de '' 'Alí'', la Komandanto de la kredantoj, aŭ de iuj el la imamoj, kiuj postvenis lin." <ref name="ĉapitro 8-a"/></blockquote> Fakte li asertis esti NE la "pordo" de la ''Qá'im'', sed tiu "Promesito" mem, la "pordo de Dio" (باب الله ''Báb'u'lláh''),<ref name="ĉapitro 3-a"/> kiel li proklamis dum sia oficiala proceso en Tabrizo julie de [[1848]]:<ref>[http://reference.bahai.org/fa/t/nz/DB/db-315.html#pg283 Táríkh-i-Nabíl]</ref> <blockquote>"من همان قائم موعودی هستم که هزار سال است منتظر ظهور او هستيد و چون اسم او را ميشنويد از جای خود قيام ميکنيد و مشتاق لقای او هستيد و عجّل اللّه فرجه بر زبان ميرانيد براستی ميگويم بر اهل شرق و غرب اطاعت من واجب است." </blockquote> <blockquote> "Mi estas, Mi estas, Mi estas la Promesito! Mi estas Tiu, kies nomon vi dum mil jaroj alpreĝis, je kies mencio vi leviĝis, kies alvenon vi sopiris vidi, kaj la horon de kies Revelacio vi preĝis al Dio rapidigi. Vere Mi diras, estas devige, ke la popoloj de la Oriento kaj la Okcidento obeu Mian vorton kaj ĵuru lojalecon al Mi." <ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro18.html ĉapitro 18-a]</ref> </blockquote> Sekve li okupis rangon egalan al tiu de la Profeto Mohamedo, per titoloj kiel "Primara Punkto" (''Nuqt&#803;iy-i-Úlá'') <ref>el Epistolo al ''Muh&#803;ammad <u>Sh</u>áh'' en "Sélection des Écrits du Báb" eldonita de M.E.B. (205 Rue du Trône, 1050 Brukselo, Belgio), 1984 D/1547/1984/1 p.11)</ref>, ĉar el tiu punkto devenas ĉio kreita kaj ĉiuj Literoj de la Libro. Jesuo-Kristo estas por la kristanoj la "enkorpiĝinta Vorto" kaj la Profeto Mohamedo estas por la islamanoj la "marŝanta Korano"… por siaj disĉiploj la ''Bab'' estas ankaŭ la manifestiĝo de la dia Vorto, la "Punkto de ''Bayán''" (''Nuqt&#803;iy-i-Bayán'') de la sankta Libro por nova epoko, kaj li titolis siajn 18 unuajn disĉiplojn "[[Literoj de la Vivanto]]". Li konsideris sin kiel "Manifestiĝon de Dio" (en la persa lingvo ''Mazhar-i-iláhí'' = manifestiĝo de la diaj kvalitoj en homa "templo") kaj liaj disĉiploj ankaŭ nomis lin per la titoloj ''H&#803;azrat-i-A'lá'' (Plejalta Ĉeesto), ''Jamál-i-Mubárak'' (Benita Belo), ''H&#803;aqq Ta'álá'' (Plejpotenca Vero), ''S&#803;áh&#803;ibu'z-Zamán'' (la Sinjoro de la Erao), ''<u>Dh</u>ikr'u'lláh'' (Rememoro de Dio) kaj ''Qurrat'ul-'Ayn'' ([[Konsolo]] de la Okuloj) === Klarigoj de la Profetaĵoj pri la "Tago de Juĝo" === [[Dosiero:Haykal-Bab-2.gif|eta|240ra|dekstra|manskribaĵo de ''Báb'' laŭ formo de stelo kvinpinta (''Haykal'' = templo "homa").]] Komentoj kaj klarigoj de la religiaj skriboj islamaj multas en la verkoj de ''Báb''. Ekzemple lia unua libro titolita ''Qayyúmu'l-Asmá' '', kiun li verkis en [[1844]] pri de la 12-a korana surao titolita "Jozefo", aŭ lia persa ''Bayán'', kiun li verkis en [[1847]]-[[1848]] kaj kies nomo arabe signifas "klarigo", kiel uzita en la 75-a korana surao titolita ''Al Qiyámah'' (la Reviviĝo) [http://www.usc.edu/dept/MSA/quran/transliteration/075.html 75/16-19] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070317110420/http://www.usc.edu/dept/MSA/quran/transliteration/075.html |date=2007-03-17 }} : <blockquote> لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْءانَهُ فَإِذَا قَرَأْنَهُ فَاتَّبِعْ قُرْءانَهُ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ </blockquote> <blockquote> (''Lá tuh&#803;arrik bi-hi lisán-aka li-ta`jala bi-hi.'' ''´inna `alay-ná jam`-ahu wa-qur´án-ahu,'' ''fa-´i<u>dh</u>á qara’ná-hu fa-ittabi‘ qur´án-ahu.'' ''<u>th</u>umma ´inna `alay-ná bayán-ahu'') </blockquote> <blockquote> Ne movu vian langon per ĝi (ndlt : t.e. per tiu revelacio), por akceli ĝin. Nin vere koncernas la kolekto kaj la legado (ndlt: wa qur'an-ahu, la sama vorto kiel por la "Korano"); tial, kiam Ni legas ĝin, vi sekvu ties legadon (ndlt : qur´án-ahu, la sama vorto kiel por la "Korano"). Poste Nin koncernas ĝia klarigo (ndlt : bayán-ahu, la sama vorto kiel por la "Bajano"). </blockquote> La ''Báb'' instruis, ke simbolaj estas la vortoj "Reviviĝo", "Tago de Juĝo", "Paradizo" kaj "Infero" uzitaj en la ŝijaismaj profetaĵoj pri la "Fino de la Tempoj" : * La "Reviviĝo" signifas la aperon de nova "Manifestiĝo de Dio" kun nova revelacio..<ref>"Bayan Persan" [http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=102.1 2/7] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927213147/http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=102.1 |date=2007-09-27 }}</ref> Kaj kvankam la "Tago de la Reviviĝo" estas tre glora tempo, ĝi estas tago kiel la aliaj por la homoj malatentemaj.<ref>"Bayan Persan" [http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=70.1 8/9]{{404|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * La "Reviviĝo de la mortintoj" signifas la spiritan revivigon far la dia revelacio de tiuj, kiuj kvazaŭ spirite mortintaj devojiĝis de la "rekta vojo" pro nescio, neglektemo aŭ ribelemo.<ref>"Sélection des écrits du Bab" (Antologio de la skriboj de ''Báb'' ) [http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=129.1 129/32-37] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927213454/http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=129.1 |date=2007-09-27 }}</ref> * La "Tago de Juĝo" signas la konsekvencojn de la akcepto aŭ de la malakcepto de la nova "Manifestiĝo de Dio" kaj de lia nova revelacio.<ref>"Bayan Persan" [http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=71.1 5/19]{{404|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * La "Paradizo" estas ekkoni Dion per Sia "Manifestiĝo" en homa templo kaj observi la diajn leĝojn. La "Infero" estas por homo la seniĝo de la diaj benoj kaj superrego de sia animala parto. Paradizo kaj infero ne estas fizikaj lokoj sed statoj de la spirito, kiujn oni povas jam sperti dum la surtera vivo..<ref>"Bayan Persan" [http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=68.1 2/16]{{404|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} kaj [http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=71.1 5/19]{{404|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> :&nbsp; En sia persa Bajano la ''Báb'' skribis, ke [[Adamo]] ne estis la unua homo kaj ke nenombreblaj generacioj homaj vivis antaŭ li. Adamo estis la unua profeto de spirita ciklo de la homaro, la "Ciklo de la Profetadoj", kiu komenciĝis 12210 lunajn jarojn antaŭ la ''Báb'' <ref>''Bayan Persan'' (Persa Bajano) tradukita el la persa al la franca de A.L.M. Nicolas [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan2.htm 3/13]</ref> kaj finiĝis per la islama revelacio de Mohamedo, titolita kiel la "Sigelo de la Profetoj" (''<u>Kh</u>átam an-Nabiyyín'') en la korana verso 33/40.<ref>"Sélection des écrits de Bab" (elektitaj skriboj de Bab), eldonita en la franca lingvo de M.E.B., [http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=129.1 129/61-62] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927213454/http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=129.1 |date=2007-09-27 }}</ref> Kiel indikas lia nomo mem en la araba lingvo "باب" (b-a-b = pordo), ''Báb'' deklaris sin esti la ĉarniro aŭ la pordo inter du spiritaj cikloj de la homaro: antaŭ li finiĝis kun Mohamedo la "ciklo de la profetadoj" kaj post li komenciĝas kun "Tiu, kiun Dio manifestos" <ref>''Bayan Persan'' (Persa Bajano) tradukita el la persa al la franca de A.L.M. Nicolas [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan4.htm 7/13]</ref> la "ciklo de la plenumado" de tiuj profetaĵoj. Kiam la "Báb" sendis siajn disĉiplojn tra Persio por diskonigi sian revelacion kaj la "Bonan Novaĵon" de la tagiĝo de nova erao, li skribis por ili en sia "Epistolo al la Literoj de la Vivanto" <ref>Tárí<u>kh</u>-i-Nabíl [http://reference.bahai.org/fa/t/nz/DB/db-107.html#pg75]</ref> : <blockquote> من شما را برای روز خداوند که ميآيد تربيت و آماده ساخته‌ام… راز و اسرار يوم اللّه که خواهد آمد امروز مکشوف نيست طفل تازه متولّد آن روز مقامش از بالغين اين امر ارجمندتر است و جاهل آن ظهور درجه‌اش از عالم اين روز بالاتر. اينک در طول و عرض جهان پراکنده شويد و با قدم ثابت و قلب بی‌آلايش راه را برای آمدن روز خدا مهيّا و مسطّح کنيد</blockquote> <blockquote> "Mi preparas vin por la alveno de grandioza Tago… Neniu jam konas ĝian sekreton. Ĝi estas nek diskonigebla nek imagebla… La novnaskito en tiu Tago estos pli evoluinta ol la plej saĝaj kaj respektindaj homoj de nia epoko. La plej simpla, la plej malklera homo de tiu epoko superos per sia scio la teologojn plej erudiciajn kaj plej perfektajn de niaj tagoj. Disiru ĉien tra la lando kaj, per firma piedo, per sanktigita koro, preparu la vojon por ĝia alveno." <ref>"Épître du Bab aux "Lettres du Vivant" (Epistolo de la ''Báb'' al la "Literoj de la Vivanto") tradukita al la [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/epitre-lettre-vivant.htm franca lingvo]</ref></blockquote> === Anonco de la alveno de "Tiu, kiun Dio manifestos" === En siaj verkoj la ''Báb'' anoncas la alvenon de alia "Manifestiĝo de Dio" titolita "Tiu, kiun Dio manifestos" (''man yuz&#803;hiruhu'lláh'', arabe : من یظهر الله‎ , [[Persa lingvo|perse]]: مظهر کلّیه الهی‎ ). Li estos tiom glora estaĵo, ke la ''Báb'' asertis mem ne povi adekvate priskribi liajn kvalitojn <ref>"The World Order of Bahá'u'lláh" (la mondordo de ''Bahá'u'lláh'') angle verkita en 1929 de ''<u>Sh</u>o<u>gh</u>i Effendi'' (U.S., First pocket-sized edition, 1991) [http://bahai-library.com/writings/shoghieffendi/wob/32.html 32/4]</ref>. La Sankta Libro kaj la leĝaro revelaciitaj de la ''Báb'' estos anstataŭataj de la Sankta Libro kaj de la leĝaro, kiuj estos revelaciitaj de "Tiu, kiun Dio manifestos" en la "Tago de la Reviviĝo".<ref>"Bayan Persan". (Persa Bajano) tradukita el la persa lingvo al la franca de A.L.M. NICOLAS [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan1.htm#u2p6 2/6] kaj [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan4.htm 7/13]</ref> En siaj verkoj la ''Báb'' aludis pri la graveco de la jaroj 9-a (1269 p.H.) kaj 19-a (1279 p.H.) post la naskiĝo de la Babismo en [[1844]] (1260 p.H.),<ref>"God passes by" (Dio preter pasas) ĉapitro 2-a [http://bahai-library.org/writings/shoghieffendi/gpb/26-30.html paĝoj 29-30] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927024143/http://bahai-library.org/writings/shoghieffendi/gpb/26-30.html |date=2007-09-27 }} (angle)</ref> kaj pri limtempoj nomitaj ''<u>Gh</u>iyá<u>th</u>'' ( غیاث ) kaj ''Musta<u>gh</u>á<u>th</u>'' ( مستغاث ), de kies literoj la nombraj valoroj laŭ la [[Abjad-numeraloj]] estas respektive 1511 kaj 2001.<ref>"Bayan Persan" [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan1.htm#u2p16 2/16], [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan1.htm#u2p17 2/17] kaj [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan2.htm 3/15]</ref> Li ankaŭ rilatigis la vorton ''Bahá' '' kun "Tiu, kiun Dio manifestos": "Ĉia splendoro (arabe : ''Bahá' '') de la Bajano estas "Tiu, kiun Dio manifestos"; estu plena mizerikordo al tiu kredanta je li kaj plena puno al tiu malkredanta..<ref>"Bayan Persan" (Persa Bajano) tradukita el la persa al la franca de A.L.M. Nicolas [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan2.htm bayan persan 3/14]</ref> === Leĝaro anstataŭanta la Islaman Ŝarion === Babismo klare distingiĝis de Islamo post la Konferenco de ''Bada<u>sh</u>t''. Ekde tiam por la babanoj la sankta libro ''Bayán'' anstataŭis la Koranon kaj la leĝaro revelaciita en ĝi la islaman ŝarion..<ref name="h-net.org">"Essays and Notes on Bábí and Bahá'í History" (Disertaĵoj kaj notoj pri baba kaj bahaa historio) de ''John Walbridge'' [http://www.h-net.org/~bahai/bhpapers/vol6/waless/chap3.htm ĉapitro 3-a] en "H-Bahai Digital Library"</ref> Inter tiuj novaj leĝoj estis la ŝanĝo de la [[Kiblo]] (direkto al kiu la kredanto sin turnu por plenumi la devigajn preĝojn ritajn) de la Kaabo en Mekko al la domo de la ''Báb'' en Ŝirazo, kaj la ŝanĝo de la [[islama kalendaro]] luna al suna [[Bahaa kalendaro|kalendaro]], kiu konsistas el 19 monatoj po 19-tagaj kun 4 aŭ 5 kromaj tagoj kaj kies lasta monato estas [[Fasto|fasta]] periodo. La ''Báb'' ankaŭ revelaciis sufiĉe ampleksan ritaron, ofte ne komplete efektivigitan.<ref>"Deconstructing and Reconstructing the Shari'a: the Bábí and Bahá'í Solutions to the Problem of Immutability (dekonstruo kaj rekonstruo de Ŝario : babaj kaj bahaaj solvoj al la problemo de neŝanĝebleco) verkita de ''Denis MacEoin'' [http://bahai-library.org/unpubl.articles/sharia.html en bahai-library.org] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070406031250/http://bahai-library.org/unpubl.articles/sharia.html |date=2007-04-06 }}</ref> Iuj postuloj estis ekzemple : * porti armilojn nur se necesas, * sidiĝi sur seĝoj, * atenti pri fizika pureco kiel la kristanoj, * nekruele agi kontraŭ bestoj, * ne severe bati infanojn, * presi librojn, precipe la sanktajn skribaĵojn, * ne studi "sciencojn", kiuj nur komenciĝas kaj finiĝas per vortoj. Tiuj leĝoj estas evidente modernaj kaj toleremaj. Tamen estis ankaŭ aliaj leĝoj, kiuj impresas per ilia severeco rilate al ne-babanoj. Ekzemple : * ne-babanoj ne vivu en kvin centraj provincoj de Irano, * la sanktaj lokoj de la pasintaj religioj estas detruendaj, * ĉiuj nebabaj libroj estas bruligendaj, * babanoj nek geedziĝu nek eĉ sidu kune kun ne-babanoj, * posedaĵoj de ne-babanoj povas esti konfiskataj. Aliaj ritoj koncernis pilgrimadon, fastadon, funebradon, uzadon de ringoj kaj parfumoj. Pri tio ''Denis MacEoin'' skribas, ke tiu leĝaro ne estis vere intencita al laŭlitera apliko sed ke Báb, konsciante tre mallongan periodon de ilia valideco resp. la tre baldaŭan aperon de "Tiu, kiun Dio manifestos" precipe celis per fortaj signoj aboli la islaman leĝaron kaj revivigi kaj renovigi la persan socion resp. prepari ĝin por la tre baldaŭ aperonta nova erao.<ref name="h-net.org"/> == Konflikto pri la Spirita Heredaĵo de la ''Báb'' == === Testamento de la ''Báb'' === [[Dosiero:Mirzayahya.gif|eta|dekstra|150ra|''Mírzá Yah&#803;yá-i-Núrí'' titolita ''S&#803;ubh&#803;-i-Azal'' 1890]] La ''Báb'' en [[1849]], nelonge post la martirigo de ''Quddús'', verkis dokumenton kiu verŝajne estas konsiderebla kiel lia testamento. En tiu verko titolita ''Lawh&#803;-i-Vasaya'', li enoficigis sian disĉiplon ''Mírzá Yah&#803;yá Núrí'' ([[Subh-i-Azal|''S&#803;ubh&#803;-i-Azal'']] : Mateno de Eterneco) kiel nominalan estron de la baba komunumo por ke, resume, li:<ref>"The Primal Point’s Will and Testament"] (la Volo kaj Testamento de ''Báb''), tradukita el la persa al la [http://www.h-net.org/~bahai/notes/vol7/BABWILL.htm angla] kaj komentita de ''Sepehr Manuchehri'' (2004)</ref> * certigu la sekurecon de si mem, de siaj skriboj kaj de tio revelaciita en la Bajano, * komunikadu kun la babanoj kaj petu konsilojn de la atestantoj kaj de ''Áqá Siyyid H&#803;usayn Yazdí'', * kolektu, sigelu, se necese kompletigu, diskonigu al la homoj kaj disdonu al la babanoj la sanktajn skribaĵojn de la ''Báb'', * invitu homojn al akcepto de la baba revelacio, * decidu kiam venko estos alveninta kaj nomumu posteulon, * agnosku mem kaj invitu homojn agnoski "Tiun, kiun Dio manifestos", kiam li manifestiĝos. La [[4-an de aŭgusto]] [[1980]] la [[Universala Domo de Justeco]] skribis al bahaano pri la rango de ''Mírzá Yah&#803;yá'', ke la ''Báb'' ne nomumis plenrajtan posteulon similan al [[Sankta Petro]], al la Imamo '' 'Alí'' aŭ al [[`Abdu'l-Bahá|'' 'Abdu'l-Bahá'']] sed pli ĝuste titularan estron aŭ administranton de la baba komunumo ĝis la apero de "Tiu, kiun Dio manifestos", ĉar li sciis lian alvenon tuja.<ref>Letero de la Universala Domo de Justeco al bahaano je la [http://www.h-net.org/~bahai/docs/vol9/Research_Dept_2004_May_28.pdf 4-a de aŭgusto 1980]</ref> === Skismo pri "Tiu, kiun Dio manifestos" === Post la [[Ekzekuto de Bab|ekzekuto de ''Báb'']] en [[1850]] pluraj babanoj deklaris esti "Tiu, kiun Dio manifestos" anoncita de la ''Báb'', sed neniu el ili sukcesis konvinki la baban komunumon pri la praveco de siaj pretendoj kaj multaj poste reprenis ilin. Kiam je la [[8-a de aprilo]] [[1853]] (28-a de ''Jamádíyu'<u>th</u>-<u>Th</u>ání'' 1269 p.H.) ''[[Bahá'u'lláh]]'' alvenis al [[Bagdado]] (''Ba<u>gh</u>dád'', en [[Irako]]) post sia enkarcerigo en la subtera prizono [[Síyáh-Chál|''Síyáh-<u>Ch</u>ál'']] de [[Teherano]] (''T&#803;ihrán'', ĉefurbo de [[Persio]]), li trovis la baban komunumon en plej kompleta konfuzo kaj mizero. Lia duonfrato ''Mírzá Yah&#803;yá'', kiun la ''[[Báb]]'' nomumis kiel la "babanestron" en sia testamento, sukcesis eskapi el la sanga subpremado de la babanoj en ''Tákur'' kaj forfuĝis al Bagdado, kie li time sin kaŝis sub la nomo de ''H&#803;ájí 'Alíy-i-lás Furú<u>sh</u>''. Ĉar ''Mírzá Yah&#803;yá''-on ne trafis la ekzila dekreto de la [[Ŝaho]], ''Bahá'u'lláh'' petis lin reveni al Persio por diskonigi tie la Babismon kaj servi al la Kredo.<ref>"Dans la Gloire du Père" ("King of Glory" / Reĝo de Gloro) [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/ouvrage/gloire-du-pere/gloire-du-pere-4.htm#c20 ĉapitro 20-a] (france)</ref> Tion li ne faris, kaj instigite de ''Siyyid Muh&#803;ammad-i-Is&#803;fahání'' ekĵaluzis pro la kreskanta influo de ''Bahá'u'lláh'' ene de la komunumo. Por eviti konflikton kaj disiĝon ene de la babanaro ''Bahá'u'lláh'' foriris el Bagdado kaj [[Ermitiĝo de Baha'u'llah|ermitiĝis]] en la montaroj de la iraka [[Kurdistano]] dum du jaroj de la [[10-a de aprilo]] [[1854]] (12-a de ''Rajab'' 1270 p.H.) ĝis la [[19-a de marto]] [[1856]] (12-a de ''Rajab 1272'' p.H.).<ref>"Dans la Gloire du Père" ("King of Glory" / Reĝo de Gloro) [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/ouvrage/gloire-du-pere/gloire-du-pere-4.htm#c21 ĉapitro 21-a] (france)</ref> Reveninte pro la insista peto de sia familio kaj de la babanoj, li pli kaj pli transprenis la spiritan gvidadon de la baba komunumo. Kaj en [[1863]] (1279 p.H.), dek-naŭ jarojn post la naskiĝo de la Babismo, ĵus antaŭ sia foriro al [[Konstantinopolo]], kien per registara dekreto li estis ekziligita, li [[Proklamoj de Baha'u'llah#Privata Proklamo en Bagdado|deklaris]] al la babanoj, ke li estas "Tiu, kiun Dio manifestos" anoncita de la ''Báb''.<ref>"Dans la Gloire du Père" ("King of Glory" / Reĝo de Gloro) [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/ouvrage/gloire-du-pere/gloire-du-pere-4.htm#c22 ĉapitro 22-a] kaj [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/ouvrage/gloire-du-pere/gloire-du-pere-4.htm#c23 ĉapitro 23-a] (france)</ref> La plej multaj babanoj rekonis lin tia ĉar ili konsciis la atentigojn de la ''Báb'' pri la jaroj 9-a kaj 19-a post la naskiĝo de Babismo. Kelkaj tamen rifuzis tion pro sia opinio pri la limdatoj ''<u>Gh</u>iyá<u>th</u>'' (1511) kaj ''Musta<u>gh</u>á<u>th</u>'' (2001), kiujn ankaŭ menciis la ''Báb'' rilate al la alveno de "Tiu, kiun Dio manifestos". Rezulte dum la dua jaro de la ekzilo en [[Edirne]] (Adrianopolo), ''Mírzá Yah&#803;yá'' ekribelis kontraŭ la aŭtoritato de sia duonfrato, intrigis ĉe la turkaj aŭtoritatoj, komplotis kaj provis plurfoje mortigi lin, interalie per veneno. Estiĝis fine [[skismo]] ene de la baba komunumo resp. inter la sekvantoj de ''Bahá'u'lláh'' (bahaanoj = ''bahá'í'' ) kaj la sekvantoj de ''Mírzá Yah&#803;ya'' (azalanoj = ''azalí'' ), kiu ankaŭ sin deklaris profeto kaj sin titolis ''S&#803;ubh&#803;-i-Azal'' (Mateno de Eterneco)..<ref>"Dans la Gloire du Père" ("King of Glory" / Reĝo de Gloro) [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/ouvrage/gloire-du-pere/gloire-du-pere-5.htm#c27 ĉapitro 27-a] (france)</ref> La tiel nomata "Plej Granda Disiĝo" oficialiĝis dum septembro de [[1867]] inter ''S&#803;ubh&#803;-i-Azal'' kaj ''Bahá'u'lláh'', kiu nelonge poste verkis sian libron titolitan ''Kitáb-i-Badí' '' (La Mirinda Libro Nova) por refuti la argumentojn de siaj opoziciantoj nomitaj de li la "Popolo de la ''Bayán''" (''Ahl-i-Bayán'') kaj precipe de ''Siyyid Muh&#803;ammad-i-Is&#803;fahání'' <ref>"Logos and Civilization" verkita de Nader Saiedi kaj eldonita de "University Press of Maryland" (Usono, 2000) ISBN 1-883053-60-9, ĉapitro 6-a</ref> La foje eĉ sanga konflikto inter bahaanoj kaj azalanoj forte malkontentigis la turkan registaron, kiu fine ordonis splitigon de ekzilintoj kaj sendon de unu grupo, inter ili ''Mírzá Yah&#803;ya'', al la insulo [[Kipro]] kaj de la alia, inter ili ''Bahá'u'lláh'', al la punkolonio de [[Akko]] ('' 'Akká'') en [[Palestino]]. Ili forlasis Adrianopolon la [[12-an de aŭgusto]] [[1868]] (22-an de ''Rabí'u'<u>th</u>-<u>Th</u>ání'' 1285 p.H.).<ref>"Dans la Gloire du Père" ("King of Glory" / Reĝo de Gloro) [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/ouvrage/gloire-du-pere/gloire-du-pere-5.htm#c28 ĉapitro 28-a] (france)</ref> === Naskiĝo de Nova Religio : la Bahaa Kredo === Ekde tiam tiuj du grupoj fariĝis religiaj movadoj apartaj kaj sendependaj kiel judismo, kristanismo aŭ islamo. ''Bahá'u'lláh'' ŝipe alvenis en Akko, kiun li kvalifikis la "plej grandan prizonon", la [[31-an de aŭgusto]] [[1868]] (12-an de ''Jamádíyu'l-Awwal'' 1285 p.H.) kaj restis tie ekzilita ĝis sia forpaso la [[29-an de majo]] [[1892]] (2-an de ''<u>Dh</u>i'l-Qa'dih'' 1309 p.H.). Dum tiuj jaroj, li daŭre revelaciis sian mesaĝon al la homaro kaj fondis novan religion, la [[Bahaa Kredo]], kiu poste disvastiĝis tra la tuta mondo. ''S&#803;ubh&#803;-i-Azal'' [http://bahai-library.com/file.php5?file=ridvan_death_mirza_yahya mortis] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930183623/http://bahai-library.com/file.php5?file=ridvan_death_mirza_yahya |date=2007-09-30 }} en [[Famagusto]] (Kipro) la [[29-an de aprilo]] [[1912]] kaj estis enterigita laŭ la islama rito. Lia eta adeptaro rapide disfalis en la [[20-a jarcento]]. Nuntempe eble estas ankoraŭ kelkmil da neorganizitaj posteuloj liaj precipe en Irano kaj [[Uzbekio]].<ref>[http://lexicorient.com/e.o/babism.htm Artikolo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070205095325/http://lexicorient.com/e.o/babism.htm |date=2007-02-05 }} en la angla lingvo de la ''Encyclopaedia of the Orient''</ref><ref>[http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html Artikolo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081120153054/http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html |date=2008-11-20 }} en la angla lingvo de ''Denis MacEoin'' en la ''Encyclopaedia Iranica''</ref> Babanoj tamen ludis iom signifan rolon je la promulgo de la irana konstitucio en [[1905]]. == Fotaro pri Historio de Babismo == <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:Domo de Bab en Ŝirazo.jpg|Domo de ''Báb'' en Ŝirazo (nun detruita) Dosiero:House of the bab.jpg|Ĉambro kie ''Báb'' deklaris sian mision le 23-an de majo 1844 Dosiero:Moskeo Vakil en Ŝirazo.jpg|Moskeo Vakil en Ŝirazo, kie ''Báb'' estis pridemandita en 1845 Dosiero:Kastelo de Mah-Ku.jpg|Kastelo de ''Máh-Kú'', prizono de ''Báb'' de marto 1847 ĝis marto 1848 Dosiero:Maŭzoleo de Shaykh Tabarsi.jpg|alternative=Tombo de Shaykh Ṭabarsí, kie batalis la babanoj en 1847-1848|Tombo de ''<u>Sh</u>ay<u>kh</u> T&#803;abarsí'', kie batalis la babanoj en 1847-1848 Dosiero:Kastelo de Chihriq.jpg|Kastelo de ''<u>Ch</u>ihríq'', prizono de ''Báb'' de aprilo 1848 ĝis julio 1850 Dosiero:Citadelo de Tabrizo.jpg|Citadelo de Tabrizo, kie ''Báb'' estis enprizonigita en somero 1848 dum 40 tagoj por sia proceso Dosiero:Kazerno de Tabrizo.jpg|Korto de la kazerno de Tabrizo, kie ''Báb'' estis ekzekutita la 9-an de julio 1850 Dosiero:Aqa Jan Big.jpg|''Áqá Ján <u>Kh</u>án-i-<u>Kh</u>amsih'', kiu komandis la pafadon dum la ekzekuto de ''Báb'' Dosiero:Mauzoleo bab 1909.jpg|Maŭzoleo de ''Báb'' (1909) Dosiero:Mauzoleo de Bab 1939.jpg|Maŭzoleo de ''Báb'' (1939) </gallery> == Notoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Báb]] * [[Bahaa Kredo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=bab.0ismo}} * Artikoloj de Vikipedio en la angla lingvo pri [http://en.wikipedia.org/wiki/Mahdi "Mahdi"] * Artikolo de Vikipedio en la angla lingvo pri [http://en.wikipedia.org/wiki/Shaykhism Ŝejĥismo] * Artikolo de Vikipedio en la angla lingvo pri [http://en.wikipedia.org/wiki/Shaykh_Ahmad ''<u>Sh</u>ay<u>kh</u> Ah&#803;mad''] * Artikolo de Vikipedio en la angla lingvo pri [http://en.wikipedia.org/wiki/Siyyid_K%C3%A1zim_Rasht%C3%AD ''Siyyid Káz&#803;im-i-Ra<u>sh</u>tí''] * Artikolo de Vikipedio en la angla lingvo pri [http://en.wikipedia.org/wiki/Subh-i-Azal ''S&#803;ubh&#803;-i-Azal'']. * [http://www.h-net.org/~bahai/biblioteko h-net.org] en diversaj lingvoj (araba, persa, turka, angla…) pri Ŝeĥismo, Babismo kaj Bahaismo. * [http://www.bayanic.com/ Religio de la Bajano], retejo en la angla lingvo de la baba komunumo. * Artikoloj de la ''Encyclopaedia Iranica'' (enciklopedio irana) en la angla lingvo pri la [http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f3/v3f3a027.html ''Báb''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071116044326/http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f3/v3f3a027.html |date=2007-11-16 }}, [http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f8/v3f8a073.html ''Bayán''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071013192955/http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f8/v3f8a073.html |date=2007-10-13 }} kaj [http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html "Azali Babism"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081120153054/http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html |date=2008-11-20 }} == Referencoj == * "Bayan persan, Le livre sacré du babisme de Séyyèd Ali Mohammed, dit le Bâb" (La Persa Bajano, la sankta libro de la Babismo de Sejjed Ali Mohamedo kromnomita la Bab), tradukita el la persa lingvo al la franca de A.L.M. NICOLAS, eldonita en 4 volumoj ĉe Parizo, 1911-1914 ([http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan-sommaire.htm france] ankaŭ parte tradukita al la [http://bahai-library.com/file.php5?file=bab_bayan_farsi_velasco angla lingvo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930182906/http://bahai-library.com/file.php5?file=bab_bayan_farsi_velasco |date=2007-09-30 }}) * "Sélection des écrits du Báb" (Elektitaj skribaĵoj de ''Báb'') , eldonita de M.E.B. ( 205 Rue du Trône, 1050 Brukselo, Belgio.), 1984, D/1547/1984/1 ([http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/cp_bab.htm france], ankaŭ en la [http://bahai-library.com/file.php5?file=bab_selections_writings_bab angla lingvo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930181956/http://bahai-library.com/file.php5?file=bab_selections_writings_bab |date=2007-09-30 }}) * "The Primal Point’s Will and Testament"] (la Volo kaj Testamento de ''Báb''), tradukita el la persa al la [http://www.h-net.org/~bahai/notes/vol7/BABWILL.htm angla] kaj komentita de ''Sepehr Manuchehri'' (2004) * [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/ouvrage/ALM-Nicolas/alm-bab.htm "Le Bab"], biografio verkita de franca orientalisto A.L.M. Nicolas. * "The Dawn-Breakers: Nabíl’s Narrative" (La Herooj de la Nova Tagiĝo : [[Kroniko de Nabil]]), verkita de ''Nabíl-i-Zarandí'', tradukita el la persa al la [http://reference.bahai.org/en/t/nz/DB/ angla lingvo] de [[Shoghi Effendi Rabbání|Shoghi Effendi]], eldonita de ''Bahá'í Publishing Trust'' (''Wilmette'', Ilinojso, Usono, 1932) ISBN 0-900125-22-5, kaj [http://www.freewebs.com/bahaakredo/herooj.html esperantigita] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121013115916/http://www.freewebs.com/bahaakredo/herooj.html |date=2012-10-13 }} de [[Roan Orloff-Stone]]. * "Resurrection and Renewal - the Making of the Bábí Movement in Iran 1844-1850" (Revivigo kaj Renovigo – la estiĝo de la Baba Movado en Irano 1844-1850), verkita de ''Abbas Amanat'' kaj eldonita de ''Cornell University Press'' (1989) ISBN 0-8014-2098-9 * "Rituals in Babism and Baha'ism" (Ritaroj en Babismo kaj Bahaismo), verkita de ''Denis MacEoin'' kaj eldonita de ''British Academic Press and Centre of Middle Eastern Studies, University of Cambridge'' Britio (1994) ISBN 1-85043-654-1 * "Azali Babism", Artikolo en la angla lingvo de ''Denis MacEoin'' en la ''[http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html Encyclopaedia Iranica] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081120153054/http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html |date=2008-11-20 }}''. * "The Bábí and Bahá'í Religions - from messianic Shi'ism to a world religion" (La Religioj Babaj kaj Bahaaj – de mesia ŝijaismo al tutmonda religio), verkita de ''Peter Smith'' kaj eldonita de ''Cambridge University Press'' (1987) ISBN 0-521-30128-9 * "The Bábí Movement: A Resource Mobilization Perspective" verkita de ''Peter Smith'' kaj ''Moojan Momen'', eldonita en ''In Iran: Studies in Bábí and Bahá'í History vol. 3, [http://bahai-library.org/articles/babi.movement.html pages 33-93 en la angla lingvo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070406024633/http://www.bahai-library.org/articles/babi.movement.html |date=2007-04-06 }}'' (eldonejoj ''Peter Smith'', ''Los Angeles: Kalimat Press'', 1986) * "Materials for the study of the bábí religion" (materialoj por la studo de la baba religio), verkita de ''Edward G Browne'' kaj eldonita de la [[Universitata eldonejo de Kambriĝo]] (1918) en la [http://www.h-net.org/~bahai/diglib/books/A-E/B/browne/material/msbrtoc.htm angla lingvo]. * "Bahá'u'lláh and the New Era, An Introduction to the Bahá'í Faith" (Bahá'u'lláh kaj la nova epoko, enkonduko al la Bahaa Kredo) verkita de [[John Esslemont|J.E. Esslemont]], eldonita de ''Bahá'í Publishing Trust'' (''Wilmette'', Ilinojso, Usono) ISBN 0-87743-160-4 , kaj [http://www.bahaaeligo.bahai.de/U-tekstoj/BNE-U-enkonduko.htm esperantigita] de [[Lidja Zamenhof]] {{Elstara|2007|06|28}} {{ADLS|2013|33}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Religio]] [[Kategorio:Abrahamaj religioj]] [[Kategorio:Bahaismo]] [[Kategorio:Historio Bahaa]] 412ltkwxf150tsyu3d8nysly1eigoga 9418687 9418585 2026-07-02T10:35:36Z Sj1mor 12103 9418687 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} La '''Baba Kredo''' aŭ '''Babismo''' ({{lang-fa|بابی ها|t=''Bábí há''}}) estas religio fondita en [[1844]] en [[Persio]] de juna komercisto de la urbo [[Ŝirazo]] (''<u>Sh</u>íráz''), kies nomo estis ''Siyyid'' (praido de la [[Profeto]] [[Mohamedo]])'' 'Alí Muh&#803;ammad'' ([[1819]]-[[1850]]), konata sub la titolo ''[[Báb]]'' ([[Araba lingvo|arabe]] : "باب" signifanta "Pordego"). Ĝi estas "revelaciita" religio inter la [[Abrahamaj religioj]], kiel [[Judismo]], [[Kristanismo]] kaj [[Islamo]], sed ĝi estas sendependa de tiuj ĉi kaj havas siajn proprajn profeton, sanktajn librojn kaj leĝaron. Tiu mesiisma religio kaŭzis grandan tumulton en la persa socio, ĉar en tre mallonga tempo ĝi ekhavis grandan adeptaron, inter kiu troviĝis kelkaj el la plej elstaraj siatempaj religiaj gvidantoj resp. islamaj teologoj, kaj ĉar la [[Ŝijaismo|ŝijaisma]] pastraro kune kun la persa registaro akre persekutis ĝin kaj mortigis dekmilojn da babanoj. El Babismo poste naskiĝis la [[Bahaa Kredo]]. {{Ort-Bahaa}} == Mesiisma Atendo de la Ŝijaismo Dekdu-imama == Islamanoj atendas ian mesion titolitan ''Al-Mahdí'' (arabe : المَهْديّ signifas "Tiu, kiu estas bone gvidata") de la [[Sunaismo|sunaistoj]] kaj ''Al-Qá'im'' (arabe : القائم signifas la Releviĝanto) de la ŝijaistoj. La [[Korano]] ne parolas pri li sed multaj rakontoj ([[hadiso]]j) de la islama tradicio priskribas lin. Legeblas interalie la jena hadiso en la kolekto titolita ''Musnad Ah&#803;mad ibn Hanbal'' : "Dio malkaŝos la ''Mahdí''-on el mia familio tuj antaŭ la "Tago de Juĝo"; eĉ se la mondo havus nur unusolan tagon por daŭre ekzisti, li restarigos sur la tero justecon kaj malaperigos tiranecon kaj subpremadon" <ref>''Musnad Ah&#803;mad ibn Hanbal'', Vol 1. p 99</ref> === ''Qá'im'' === Por la ŝijaistoj [[dekduimamismo|dekdu-imamaj]] tiu "Promesito" rilatas al la reveno de la 12-a [[Kaŝita Imamo]] ''Muh&#803;ammad al-Mahdí'' ([[868]] - ?). Kiam mortis la 11-a Imamo ''H&#803;asan al-Askarí'' ([[846]]–[[874]]), lia 5-jara filo ''Muh&#803;ammad'' malaperis la [[24-an de julio]] [[874]] ([[Islama kalendaro|4-a de ''<u>Sh</u>awwál'' 260 p.H.]]) : tiam komenciĝis la "Mallonga Kaŝado" (''<u>Gh</u>aybatu's&#803;-S&#803;u<u>gh</u>rá''), dum kiu la [[Imamo]] daŭre gvidis la komunumon per mesaĝistoj titolitaj ''Abwáb'' (arabe: ابواب pordoj; s. باب báb). Estis kvar tiaj homoj (arabe: الارْبع نُوّاب : la kvar reprezentantoj) : * ''Abú-'Umar-'U<u>th</u>mán ibn Sa'íd'' de [[874]] ĝis [[917]] * ''Abú-Ja'far Muh&#803;ammad ibn 'U<u>th</u>mán'' de [[917]] ĝis [[918]] * ''H&#803;usayn ibn Rúh&#803; Naw-Ba<u>kh</u>tí'' de [[918]] ĝis [[938]] * ''Abu'l-H&#803;asan 'Alí ibn Muh&#803;ammad Símarí'' de [[938]] ĝis [[939]] Kiam mortis la lasta ĉirkaŭ [[940]] (329 p.H.), komenciĝis la "Longa Kaŝado" (''<u>Gh</u>aybatu'l-Kubrá'') de la Imamo, kiu ne plu havis fizikajn kontaktojn kun la kredantoj. Ŝijaistoj asertas, ke la Imamo ne mortis sed vivas kun siaj elektitaj disĉiploj en misteraj urboj ''Jábulqá'' kaj ''Jábulsá''. Kiam finiĝos la Tempoj, dum kiuj regos surtere maljusteco kaj malpaco, kaj la miskredantoj estos konfuzitaj kaj malesperigitaj, li reaperos kun [[Jesuo]]-[[Kristo]] por venki la miskredantojn kaj restarigi universalajn pacon kaj justecon por mil jaroj. Li estos signo anoncanta la "Tagon de Dio" (''Yawmu'lláh'') anoncita sub diversaj nomoj en la Korano. Kelkaj aludoj de la Imamoj kaj de religiaj eminentuloj atentigis pri la jaro 1260 p.H., kiel ebla dato por la alveno de tiu Promesito : <blockquote> "Kiam oni demandis Imamon ''Ja'far'', praido de Mohamedo, pri la jaro, en kiu la ''Qá’im'' estos malkaŝita, li respondis jene : << Vere, en la jaro sesdeka estos Lia Afero revelaciita kaj Lia nomo disvastigita. >> En la verkoj de la klera kaj ĉiekonata ''Muh&#803;yi’d-Dín-i-'Arabí'' troviĝas multaj aludoj kaj pri la jaro de la alveno kaj pri la nomo de la promesita Malkaŝanto. Inter ili estas la jenaj : << La servantoj kaj la subtenantoj de Lia Kredo estos el la homoj de Persujo >> … << En Lia nomo, la nomo de la Gardanto ('' 'Alí'') antaŭas tiun de la Profeto (''Muh&#803;ammad''). >> … << La jaro de Lia Revelacio estas egala al duono de tiu numero, kiu estas dividebla per naŭ (2520 > 1260). >> En siaj poemoj pri la jaro de la Malkaŝanto, ''Mírzá Muh&#803;ammad-i-A<u>kh</u>bárí'' skribas la jenan antaŭdiron : << En la jaro ''<u>Gh</u>ars'' (de kies literoj la nombra valoro estas 1260 laŭ la [[Abjad-numeraloj]]) la tero iluminiĝos per Lia lumo, kaj en ''<u>Gh</u>arasih'' (1265) la mondo pleniĝos per ĝia gloro. Se vi ĝisvivos la jaron ''<u>Gh</u>arasí'' (1270), vi vidos, kiel la nacioj, la regantoj, la popoloj, kaj la Kredo de Dio ĉiuj estos renovigitaj. >> En tradicio atribuita al la Imamo '' 'Alí'', la Komandanto de la Kredantoj, estas ankaŭ enskribita : << En ''<u>Gh</u>ars'' estos plantita la Arbo de Dia gvidado.>>" <ref>Kroniko de Nabil, [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro3.html ĉapitroj 3-a]</ref> </blockquote> === Ŝejĥismo === ''<u>Sh</u>ay<u>kh</u> Ah&#803;mad-i-Ah&#803;sá'í'' ([[1753]]-[[1826]]) estis [[Barejno|barejna]] teologo ŝijaista, kiu fondis fine de la [[18-a jarcento]] en [[Persio]] kaj [[Irako]] religian skolon, kies membroj estis nomitaj "ŝejĥistoj" (''<u>Sh</u>ay<u>kh</u>í'') kaj atendantaj la baldaŭan reaperon de la ''Qá'im''. Post lia morto ''Siyyid Káz&#803;im-i-Ra<u>sh</u>tí'' ([[1793]]-[[1843]]) fariĝis skolestro. ''Siyyid Káz&#803;im'' promesis al siaj sekvantoj, ke la ''Qá'im'' (aŭ ''Mahdí'') baldaŭ alvenos. Li ne nomumis posteulon sed anstataŭe ĵus antaŭ sia morto ordonis al la ŝejĥistoj, ke ili serĉadu la Promesiton tra Persio. Tial, post la morto de sia gvidanto, [[Mullá Husayn|''Mullá H&#803;usayn-i-Bu<u>sh</u>ru'í'']] ([[1813]]-[[1849]]), unu el la plej kapablaj el la adeptoj de ''Siyyid Káz&#803;im'', preĝis kaj fastis dum 40 tagoj kaj poste vojaĝis al [[Ŝirazo]] (''<u>Sh</u>íráz''), kie li finfine renkontiĝis kun la ''Báb'' kaj fariĝis la unua ano de la nova Kredo.<ref>Kroniko de Nabil, [http://www.freewebs.com/bahaakredo/parto1.html ĉapitroj 1-a kaj 2-a]</ref> == Historio de Babismo == Mallonga kronologio klarigas la kontraŭstaron de la ŝijaisma pastraro kaj de la registaro de la Ŝaho : === [[1844]] === [[Dosiero:Room-bab.jpg|eta|dekstra|150ra|Ĉambro kie ''Báb'' deklaris sian mision]] La [[23-an de majo]] [[1844]] (5-a de ''Jamádíyu’l-Awwal'' 1260 p.H.) ''Siyyid 'Alí-Muh&#803;ammad'' [[Proklamoj de Bab#Privata Deklaro en .C5.9Cirazo|proklamis]] en sia domo en Ŝirazo sian mision al ''Mullá H&#803;usayn'', deklaris sin esti la "Pordo de Dio" (''Bábu'lláh'') kaj donis al li la titolon "Pordon de la Pordo" (''Bábu'l-Báb'') kaj nomis lin la unuan de la "[[Literoj de la Vivanto]]", kiuj estis la diskonigontoj de Babismo tra Persio.<ref name="ĉapitro 3-a">Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro3.html ĉapitro 3-a]</ref> La ''Báb'' pilgrimis al [[Mekko]] kaj [[Medino]] kun [[Quddus|Quddús]] kaj sia [[Etiopio|etiopa]] servisto. Malagrablaj estis la vojaĝo kaj la akcepto de lia mesaĝo… Li tamen oficiale skribis leteron al la Ŝarifo de Mekko kaj dum la lasta tago de Sia pilgrimo proklamis sian mision ĉe la [[Kaabo]] <ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro7.html ĉapitro 7-a]</ref> &nbsp; === [[1845]] === [[Dosiero:Muhammad-Shah 1850.jpg|eta|dekstra|150ra|''Muh&#803;ammad <u>Sh</u>áh Qájár'']] [[Dosiero:Haji-Mirza-Aqasi.jpg|eta|dekstra|150ra|''H&#803;ájí Mírzá Áqásí'']] Mesiismaj atendoj tumultigas popolamason de Ŝirazo responde al la alvoko de la ''Báb''. Komence de la islama jaro 1261 p.H. la ''Báb'' rezignis sian viziton al ''Karbilá''. Poste la registaro trudis limigojn al la baba movado kaj la senditojn de la ''Bab'' oni batis kaj enkarcerigis. Oni fine arestis lin en Ŝirazo kaj volis atingi ke li malkonfesu sian mision.<ref name="ĉapitro 8-a">Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro8.html ĉapitro 8-a]</ref> === [[1846]] === Okaze de epidemio de [[Ĥolero]] en Ŝirazo, la ''Báb'' sukcesis forfuĝi dum marto al [[Esfahano]] (''Is&#803;fáhán''), kie lin protektis la guberniestro ''Manú<u>ch</u>ihr <u>Kh</u>án'' ĝis sia morto en marto [[1847]].<ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro10.html ĉapitro 10-a]</ref> === [[1847]] === La ''Báb'' petis aŭdiencon kun ''Muh&#803;ammad <u>Sh</u>áh Qájár'' ([[1810]]-[[1848]]) en [[Teherano]] (''T&#803;ihrán'') sed ĵus antaŭ ties efektiviĝo en marto Báb estis enprizonigita en la [[Azerbajĝano|azerbajĝana]] kastelo de [[Mah-Ku|''Máh-Kú'']], kie li verkis sian [[Persa Bayán|Persan Bajanon]]. En tiu verko li revelaciis novan leĝaron por la babanoj kaj anoncis la alvenon de mesia figuro nomita "Tiu, kiun Dio manifestos".<ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro12.html ĉapitro 12-a] kaj [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro13.html ĉapitro 13-a]</ref> === [[1848]] === Je la [[10-a de aprilo]] ''Báb'' estis transloĝigita al la prizono de [[Chihriq|''<u>Ch</u>ihríq'']] laŭ la ordono de la Granda Veziro ''H&#803;ájí Mírzá Áqásí'', por ĉesigi lian kreskantan influon en ''Máh-kú''.<ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro17.html ĉapitro 17-a]</ref> De la [[26-a de junio]] ĝis la [[17-a de julio]] okazis la Baba [[Konferenco de Badasht|Konferenco de ''Bada<u>sh</u>t'']], dum kiu estas anoncita la fino de la [[Ŝario]] (islama leĝaro).<ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro16.html ĉapitro 16-a]</ref> Julie la ''Báb'' estis publike pridemandita en [[Tabrizo]] (''Tabríz''). Li eldiris publikan kaj draman deklaron kaj sekve suferis pro primokado kaj bastonado.<ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro187.html ĉapitro 18-a]</ref> La [[21-an de julio]] ''Mullá H&#803;usayn'' eklevis la "Nigran Flagon" de la [[Ĝihado]] en [[Mazenderano]] kaj ekmarŝis kun 200 aliaj babanoj al [[Maŝhado]] (''Ma<u>sh</u>had''). Sed la [[10-an de oktobro]] granda grupo da babanoj estis [[Batalo de Tabarsi|sieĝata]] ĉe la tombo de ''<u>Sh</u>ay<u>kh</u> T&#803;abarsí'', kie alvenis ''Quddús'' la [[20-an de oktobro]].<ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro19.html ĉapitro 19-a]</ref> === [[1849]] === [[Dosiero:Amir-Nizam Taqi-Khan.jpg|eta|dekstra|150ra|''Amír-Niz&#803;ám Taqí-<u>Kh</u>án'']] Dum pluraj monatoj la babanoj sieĝataj en sia fortikaĵo de ''<u>Sh</u>ay<u>kh</u> T&#803;abarsí'' sukcese rezistis al la registaraj trupoj komandataj de la princo ''Mihdí Qulí Mirzá''. Je la [[10-a de majo]] finiĝis la batalo post interkonsentita kapitulaco. La venkintoj promesis liberecon al la babanoj sed tuj rompis sian ĵuron kaj mortigis multajn el ili.<ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro20.html ĉapitro 20-a]</ref> Nelonge post tiu masakro la ''Báb'' verkis sian testamenton, en kiu li enoficigis ''Mírzá Yah&#803;yá-i-Núrí''-on ([[1831]]-[[1912]]) kiel nominalan ĉefon de la babanoj post sia forpaso. === [[1850]] === Ribelo kaj masakro de la babanoj en ''Nayríz'' en la provinco de ''Fárs'' <ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro22.html ĉapitro 22-a]</ref> kaj konflikto en ''Zanján'' <ref name="ĉapitro 24-a">Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro24.html ĉapitro 24-a]</ref> Je la tagmezo de la [[9-a de julio]] la ''Báb'' estis publike ekzekutita kun juna disĉiplo en la kazerno de Tabrizo laŭ la ordono de la ''Amír-Niz&#803;ám Taqí-<u>Kh</u>án'' ([[1807]]-[[1852]]).<ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro23.html ĉapitro 23-a]</ref> Liaj fizikaj restaĵoj estis ĵetitaj en fosaĵon ekster la urbo, de kie la babanoj dum nokto ŝtelume kolektis ilin por diversloke kaŝe konservi ilin ĝis fine en 1909 eblis daŭre entombigi ilin en [[Maŭzoleo de la Báb|maŭzoleo]] sur la [[Monto Karmel]] ([[Israelo]]). === [[1851]] === Babanoj ribelantaj estis amasbuĉitaj en [[Zanĝan]] (''Zanján'').<ref name="ĉapitro 24-a"/> === [[1852]] === [[Dosiero:Nasirid-Din-Shah 1850.jpg|eta|dekstra|150ra|''Nás&#803;iri'd-Dín-<u>Sh</u>áh Qájár'']] Tri babanoj kolerigitaj de tia persekutado provis mortigi la reĝon ''Nás&#803;iri'd-Dín <u>Sh</u>áh Qájár'' ([[1831]]-[[1896]]) en la [[15-a de aŭgusto]] sed tio fiaskis. Tiu atenco pravigis ĝeneralan persekutadon kontraŭ la baba movado kaj multaj gvidaj babanoj estis mortigataj, inter ili [[Tahirih|''T&#803;áhirih'']] kaj [[Literoj de la Vivanto#Siyyid H.CC.A3usayn Yazd.C3.AD|''Siyyid H&#803;usayn-i-Yazdi'']], aŭ enprizonigitaj, kiel ''[[Bahá'u'lláh]]''.<ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro26.html ĉapitro 26-a]</ref> === Sekve === La Babismo komence transvivis nur kaŝe kaj ekzile. Post la [[Ekzekuto de Bab|ekzekuto de ''Báb'']] en [[1850]] pluraj babanoj deklaris esti "Tiu, kiun Dio manifestos" anoncita de la ''Báb'', sed neniu el ili sukcesis konvinki la baban komunumon pri la praveco de siaj pretendoj kaj multaj poste reprenis ilin. Tamen baldaŭ dum la sekvaj jaroj elstariĝis ''Mírzá H&#803;usayn 'Alí Núrí'' ([[1817]]-[[1892]]), kiu elmontris la necesajn kvalitojn por esti "Tiu, kiun Dio manifestos" anoncita de la ''Báb''. Li fine tion oficiale deklaris, unue al kelkaj el la babanoj en [[1863]], sed dum la sekvaj jaroj li pli vaste ne nur al la tuta baba komunumo sed ĝenerale al la mondo sian mision [[Proklamoj de Baha'u'llah|proklamis]]. Sekve plejparto de la babanoj fariĝis liaj disĉiploj resp. ili fariĝis la adeptoj de ''Bahá'u'lláh'', la ''bahá'í'' (adeptoj de ''Bahá' ''- bahaanoj). Lia duon-frato ''Mírzá Yah&#803;yá Núrí'' tamen ribelis kontraŭ li, asertante esti mem ricevanto de dia revelacio kaj donante al si la titolon ''S&#803;ubh&#803;-i-Azal''; nur kelkaj manplenoj da babanoj sekvis lin kaj fariĝis la ''azalí'' (azalanoj), kiujn oni ankaŭ nomis [http://en.wikipedia.org/wiki/Bayani ''bayání"] (bajananoj). == Instruoj de la Babismo == La babismo estas revelaciita religio inter la abrahamaj religioj, kiel judismo, kristanismo kaj islamo, sed ĝi estas sendependa de tiuj ĉi kaj havas siajn proprajn profeton, librojn kaj leĝaron. La ''Báb'' asertis, ke li revelaciis '''kvin cent mil versojn''', sed plejparto de liaj verkoj bedaŭrinde perdiĝis.<ref>Kroniko de Nabil, ĉapitro 13-a, [http://www.freewebs.com/bahaakredo/ĉapitro13.html noto 7-a]</ref> [[Listo de verkoj de Bab]] ankoraŭ haveblaj estas priskribita de ''Denis MacEoin'' en sia verko titolita ''Sources for Early Bab Doctrine and History'' (fontoj por fruaj historio kaj dogmaro de la Bab). La ĉefaj verkoj estas la ''Qayyúmu'l-Asmá' '' ([[1844]], komento de la 12-a korana surao titolita [[Jozef (filo de Jakob)|"Jozefo"]]) kaj la persa ''Bayán'' ([[1847]], ne finverkita), kiu anstataŭis la [[Korano]]n por la babanoj. === Apero de la Promesito de Islamo (''Qá'im'') === [[Dosiero:Manskribaĵo de Bab.jpg|eta|dekstra|130ra|Epistolo de ''Báb'' al sia unua disĉiplo ''Mullá H&#803;usayn-i-Bu<u>sh</u>rú'í'']] Ekde la [[23-a de majo]] [[1844]] (5-a de ''Jamádíyu’l-Awwal'' 1260 p.H.) la ''Báb'' deklaris esti la Promesito atendita de la islamanoj por restarigi sur la Tero justecon kaj malaperigi tiranecon kaj subpremadon antaŭ la "Tago de Juĝo". La unua titolo, kiun alprenis ''Siyyid 'Alí-Muh&#803;ammad-i-<u>Sh</u>írází'', estis ''al-Báb'',<ref name="ĉapitro 3-a"/> kies signifo en la araba lingvo estas "la Pordo". Sed tiu titolo estigis miskomprenon de la ŝijaistoj pri liaj pretendoj : pro tio ke la kvar mesaĝistoj de la "Kaŝita Imamo" dum la "Mallonga Kaŝado" tiel titoliĝis kaj ĉar laŭ hadiso <ref>[http://www.al-islam.org/tahrif/cityofknowledge/index.htm al-islam.org]</ref> la Profeto Mohamedo diris "Mi estas la urbo de scio kaj '' 'Alí'' estas ĝia pordo", ili opiniis, ke la ''Báb'' estis peranto inter ili kaj la "Kaŝita Imamo". Tial, kiel rezignon pri liaj pretendoj, la ŝijaistaj religiestroj de Ŝirazo favore akceptis la konfeson de ''Báb'' dum lia pridemandado en [[1845]]:<ref>[http://www.reference.bahai.org/fa/t/nz/DB/db-164.html#pg132 Táríkh-i-Nabíl]</ref> <blockquote>" لعنت خدا بر کسی که مرا وکيل امام غايب بداند. لعنت خدا بر کسيکه مرا باب امام بداند. لعنت خدا بر کسيکه مرا منکر نبوّت حضرت رسول بداند. لعنت خدا بر کسی که مرا منکر انبيای الهی بداند. لعنت خدا بر کسيکه مرا منکر امامت امير المؤمنين و ساير ائمّهء اطهار بداند." </blockquote> <blockquote>"La kondamno de Dio estu sur tiu, kiu konsideras min aŭ kiel reprezentanton de la Imamo aŭ kiel ties pordon. La kondamno de Dio estu ankaŭ sur tiu, kiu akuzas min pri tio, ke mi neis la unuecon de Dio, ke mi malkonfesis la profetecon de Mohamedo, la Sigelo de la Profetoj, ke mi malakceptis la verecon de iuj el la antikvaj senditoj, aŭ ke mi rifuzis ekkoni la gardantecon de '' 'Alí'', la Komandanto de la kredantoj, aŭ de iuj el la imamoj, kiuj postvenis lin." <ref name="ĉapitro 8-a"/></blockquote> Fakte li asertis esti NE la "pordo" de la ''Qá'im'', sed tiu "Promesito" mem, la "pordo de Dio" (باب الله ''Báb'u'lláh''),<ref name="ĉapitro 3-a"/> kiel li proklamis dum sia oficiala proceso en Tabrizo julie de [[1848]]:<ref>[http://reference.bahai.org/fa/t/nz/DB/db-315.html#pg283 Táríkh-i-Nabíl]</ref> <blockquote>"من همان قائم موعودی هستم که هزار سال است منتظر ظهور او هستيد و چون اسم او را ميشنويد از جای خود قيام ميکنيد و مشتاق لقای او هستيد و عجّل اللّه فرجه بر زبان ميرانيد براستی ميگويم بر اهل شرق و غرب اطاعت من واجب است." </blockquote> <blockquote> "Mi estas, Mi estas, Mi estas la Promesito! Mi estas Tiu, kies nomon vi dum mil jaroj alpreĝis, je kies mencio vi leviĝis, kies alvenon vi sopiris vidi, kaj la horon de kies Revelacio vi preĝis al Dio rapidigi. Vere Mi diras, estas devige, ke la popoloj de la Oriento kaj la Okcidento obeu Mian vorton kaj ĵuru lojalecon al Mi." <ref>Kroniko de Nabil [http://www.freewebs.com/bahaakredo/cxapitro18.html ĉapitro 18-a]</ref> </blockquote> Sekve li okupis rangon egalan al tiu de la Profeto Mohamedo, per titoloj kiel "Primara Punkto" (''Nuqt&#803;iy-i-Úlá'') <ref>el Epistolo al ''Muh&#803;ammad <u>Sh</u>áh'' en "Sélection des Écrits du Báb" eldonita de M.E.B. (205 Rue du Trône, 1050 Brukselo, Belgio), 1984 D/1547/1984/1 p.11)</ref>, ĉar el tiu punkto devenas ĉio kreita kaj ĉiuj Literoj de la Libro. Jesuo-Kristo estas por la kristanoj la "enkorpiĝinta Vorto" kaj la Profeto Mohamedo estas por la islamanoj la "marŝanta Korano"… por siaj disĉiploj la ''Bab'' estas ankaŭ la manifestiĝo de la dia Vorto, la "Punkto de ''Bayán''" (''Nuqt&#803;iy-i-Bayán'') de la sankta Libro por nova epoko, kaj li titolis siajn 18 unuajn disĉiplojn "[[Literoj de la Vivanto]]". Li konsideris sin kiel "Manifestiĝon de Dio" (en la persa lingvo ''Mazhar-i-iláhí'' = manifestiĝo de la diaj kvalitoj en homa "templo") kaj liaj disĉiploj ankaŭ nomis lin per la titoloj ''H&#803;azrat-i-A'lá'' (Plejalta Ĉeesto), ''Jamál-i-Mubárak'' (Benita Belo), ''H&#803;aqq Ta'álá'' (Plejpotenca Vero), ''S&#803;áh&#803;ibu'z-Zamán'' (la Sinjoro de la Erao), ''<u>Dh</u>ikr'u'lláh'' (Rememoro de Dio) kaj ''Qurrat'ul-'Ayn'' ([[Konsolo]] de la Okuloj) === Klarigoj de la Profetaĵoj pri la "Tago de Juĝo" === [[Dosiero:Haykal-Bab-2.gif|eta|240ra|dekstra|manskribaĵo de ''Báb'' laŭ formo de stelo kvinpinta (''Haykal'' = templo "homa").]] Komentoj kaj klarigoj de la religiaj skriboj islamaj multas en la verkoj de ''Báb''. Ekzemple lia unua libro titolita ''Qayyúmu'l-Asmá' '', kiun li verkis en [[1844]] pri de la 12-a korana surao titolita "Jozefo", aŭ lia persa ''Bayán'', kiun li verkis en [[1847]]-[[1848]] kaj kies nomo arabe signifas "klarigo", kiel uzita en la 75-a korana surao titolita ''Al Qiyámah'' (la Reviviĝo) [http://www.usc.edu/dept/MSA/quran/transliteration/075.html 75/16-19] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070317110420/http://www.usc.edu/dept/MSA/quran/transliteration/075.html |date=2007-03-17 }} : <blockquote> لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْءانَهُ فَإِذَا قَرَأْنَهُ فَاتَّبِعْ قُرْءانَهُ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ </blockquote> <blockquote> (''Lá tuh&#803;arrik bi-hi lisán-aka li-ta`jala bi-hi.'' ''´inna `alay-ná jam`-ahu wa-qur´án-ahu,'' ''fa-´i<u>dh</u>á qara’ná-hu fa-ittabi‘ qur´án-ahu.'' ''<u>th</u>umma ´inna `alay-ná bayán-ahu'') </blockquote> <blockquote> Ne movu vian langon per ĝi (ndlt : t.e. per tiu revelacio), por akceli ĝin. Nin vere koncernas la kolekto kaj la legado (ndlt: wa qur'an-ahu, la sama vorto kiel por la "Korano"); tial, kiam Ni legas ĝin, vi sekvu ties legadon (ndlt : qur´án-ahu, la sama vorto kiel por la "Korano"). Poste Nin koncernas ĝia klarigo (ndlt : bayán-ahu, la sama vorto kiel por la "Bajano"). </blockquote> La ''Báb'' instruis, ke simbolaj estas la vortoj "Reviviĝo", "Tago de Juĝo", "Paradizo" kaj "Infero" uzitaj en la ŝijaismaj profetaĵoj pri la "Fino de la Tempoj" : * La "Reviviĝo" signifas la aperon de nova "Manifestiĝo de Dio" kun nova revelacio..<ref>"Bayan Persan" [http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=102.1 2/7] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927213147/http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=102.1 |date=2007-09-27 }}</ref> Kaj kvankam la "Tago de la Reviviĝo" estas tre glora tempo, ĝi estas tago kiel la aliaj por la homoj malatentemaj.<ref>"Bayan Persan" [http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=70.1 8/9]{{404|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * La "Reviviĝo de la mortintoj" signifas la spiritan revivigon far la dia revelacio de tiuj, kiuj kvazaŭ spirite mortintaj devojiĝis de la "rekta vojo" pro nescio, neglektemo aŭ ribelemo.<ref>"Sélection des écrits du Bab" (Antologio de la skriboj de ''Báb'' ) [http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=129.1 129/32-37] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927213454/http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=129.1 |date=2007-09-27 }}</ref> * La "Tago de Juĝo" signas la konsekvencojn de la akcepto aŭ de la malakcepto de la nova "Manifestiĝo de Dio" kaj de lia nova revelacio.<ref>"Bayan Persan" [http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=71.1 5/19]{{404|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * La "Paradizo" estas ekkoni Dion per Sia "Manifestiĝo" en homa templo kaj observi la diajn leĝojn. La "Infero" estas por homo la seniĝo de la diaj benoj kaj superrego de sia animala parto. Paradizo kaj infero ne estas fizikaj lokoj sed statoj de la spirito, kiujn oni povas jam sperti dum la surtera vivo..<ref>"Bayan Persan" [http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=68.1 2/16]{{404|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} kaj [http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=71.1 5/19]{{404|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> :&nbsp; En sia persa Bajano la ''Báb'' skribis, ke [[Adamo]] ne estis la unua homo kaj ke nenombreblaj generacioj homaj vivis antaŭ li. Adamo estis la unua profeto de spirita ciklo de la homaro, la "Ciklo de la Profetadoj", kiu komenciĝis 12210 lunajn jarojn antaŭ la ''Báb'' <ref>''Bayan Persan'' (Persa Bajano) tradukita el la persa al la franca de A.L.M. Nicolas [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan2.htm 3/13]</ref> kaj finiĝis per la islama revelacio de Mohamedo, titolita kiel la "Sigelo de la Profetoj" (''<u>Kh</u>átam an-Nabiyyín'') en la korana verso 33/40.<ref>"Sélection des écrits de Bab" (elektitaj skriboj de Bab), eldonita en la franca lingvo de M.E.B., [http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=129.1 129/61-62] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927213454/http://www.religare.org/Livres/BA/BA_SBAB.htm?cit=129.1 |date=2007-09-27 }}</ref> Kiel indikas lia nomo mem en la araba lingvo "باب" (b-a-b = pordo), ''Báb'' deklaris sin esti la ĉarniro aŭ la pordo inter du spiritaj cikloj de la homaro: antaŭ li finiĝis kun Mohamedo la "ciklo de la profetadoj" kaj post li komenciĝas kun "Tiu, kiun Dio manifestos" <ref>''Bayan Persan'' (Persa Bajano) tradukita el la persa al la franca de A.L.M. Nicolas [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan4.htm 7/13]</ref> la "ciklo de la plenumado" de tiuj profetaĵoj. Kiam la "Báb" sendis siajn disĉiplojn tra Persio por diskonigi sian revelacion kaj la "Bonan Novaĵon" de la tagiĝo de nova erao, li skribis por ili en sia "Epistolo al la Literoj de la Vivanto" <ref>Tárí<u>kh</u>-i-Nabíl [http://reference.bahai.org/fa/t/nz/DB/db-107.html#pg75]</ref> : <blockquote> من شما را برای روز خداوند که ميآيد تربيت و آماده ساخته‌ام… راز و اسرار يوم اللّه که خواهد آمد امروز مکشوف نيست طفل تازه متولّد آن روز مقامش از بالغين اين امر ارجمندتر است و جاهل آن ظهور درجه‌اش از عالم اين روز بالاتر. اينک در طول و عرض جهان پراکنده شويد و با قدم ثابت و قلب بی‌آلايش راه را برای آمدن روز خدا مهيّا و مسطّح کنيد</blockquote> <blockquote> "Mi preparas vin por la alveno de grandioza Tago… Neniu jam konas ĝian sekreton. Ĝi estas nek diskonigebla nek imagebla… La novnaskito en tiu Tago estos pli evoluinta ol la plej saĝaj kaj respektindaj homoj de nia epoko. La plej simpla, la plej malklera homo de tiu epoko superos per sia scio la teologojn plej erudiciajn kaj plej perfektajn de niaj tagoj. Disiru ĉien tra la lando kaj, per firma piedo, per sanktigita koro, preparu la vojon por ĝia alveno." <ref>"Épître du Bab aux "Lettres du Vivant" (Epistolo de la ''Báb'' al la "Literoj de la Vivanto") tradukita al la [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/epitre-lettre-vivant.htm franca lingvo]</ref></blockquote> === Anonco de la alveno de "Tiu, kiun Dio manifestos" === En siaj verkoj la ''Báb'' anoncas la alvenon de alia "Manifestiĝo de Dio" titolita "Tiu, kiun Dio manifestos" (''man yuz&#803;hiruhu'lláh'', arabe : من یظهر الله‎ , [[Persa lingvo|perse]]: مظهر کلّیه الهی‎ ). Li estos tiom glora estaĵo, ke la ''Báb'' asertis mem ne povi adekvate priskribi liajn kvalitojn <ref>"The World Order of Bahá'u'lláh" (la mondordo de ''Bahá'u'lláh'') angle verkita en 1929 de ''<u>Sh</u>o<u>gh</u>i Effendi'' (U.S., First pocket-sized edition, 1991) [http://bahai-library.com/writings/shoghieffendi/wob/32.html 32/4]</ref>. La Sankta Libro kaj la leĝaro revelaciitaj de la ''Báb'' estos anstataŭataj de la Sankta Libro kaj de la leĝaro, kiuj estos revelaciitaj de "Tiu, kiun Dio manifestos" en la "Tago de la Reviviĝo".<ref>"Bayan Persan". (Persa Bajano) tradukita el la persa lingvo al la franca de A.L.M. NICOLAS [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan1.htm#u2p6 2/6] kaj [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan4.htm 7/13]</ref> En siaj verkoj la ''Báb'' aludis pri la graveco de la jaroj 9-a (1269 p.H.) kaj 19-a (1279 p.H.) post la naskiĝo de la Babismo en [[1844]] (1260 p.H.),<ref>"God passes by" (Dio preter pasas) ĉapitro 2-a [http://bahai-library.org/writings/shoghieffendi/gpb/26-30.html paĝoj 29-30] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927024143/http://bahai-library.org/writings/shoghieffendi/gpb/26-30.html |date=2007-09-27 }} (angle)</ref> kaj pri limtempoj nomitaj ''<u>Gh</u>iyá<u>th</u>'' ( غیاث ) kaj ''Musta<u>gh</u>á<u>th</u>'' ( مستغاث ), de kies literoj la nombraj valoroj laŭ la [[Abjad-numeraloj]] estas respektive 1511 kaj 2001.<ref>"Bayan Persan" [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan1.htm#u2p16 2/16], [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan1.htm#u2p17 2/17] kaj [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan2.htm 3/15]</ref> Li ankaŭ rilatigis la vorton ''Bahá' '' kun "Tiu, kiun Dio manifestos": "Ĉia splendoro (arabe : ''Bahá' '') de la Bajano estas "Tiu, kiun Dio manifestos"; estu plena mizerikordo al tiu kredanta je li kaj plena puno al tiu malkredanta..<ref>"Bayan Persan" (Persa Bajano) tradukita el la persa al la franca de A.L.M. Nicolas [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan2.htm bayan persan 3/14]</ref> === Leĝaro anstataŭanta la Islaman Ŝarion === Babismo klare distingiĝis de Islamo post la Konferenco de ''Bada<u>sh</u>t''. Ekde tiam por la babanoj la sankta libro ''Bayán'' anstataŭis la Koranon kaj la leĝaro revelaciita en ĝi la islaman ŝarion..<ref name="h-net.org">"Essays and Notes on Bábí and Bahá'í History" (Disertaĵoj kaj notoj pri baba kaj bahaa historio) de ''John Walbridge'' [http://www.h-net.org/~bahai/bhpapers/vol6/waless/chap3.htm ĉapitro 3-a] en "H-Bahai Digital Library"</ref> Inter tiuj novaj leĝoj estis la ŝanĝo de la [[Kiblo]] (direkto al kiu la kredanto sin turnu por plenumi la devigajn preĝojn ritajn) de la Kaabo en Mekko al la domo de la ''Báb'' en Ŝirazo, kaj la ŝanĝo de la [[islama kalendaro]] luna al suna [[Bahaa kalendaro|kalendaro]], kiu konsistas el 19 monatoj po 19-tagaj kun 4 aŭ 5 kromaj tagoj kaj kies lasta monato estas [[Fasto|fasta]] periodo. La ''Báb'' ankaŭ revelaciis sufiĉe ampleksan ritaron, ofte ne komplete efektivigitan.<ref>"Deconstructing and Reconstructing the Shari'a: the Bábí and Bahá'í Solutions to the Problem of Immutability (dekonstruo kaj rekonstruo de Ŝario : babaj kaj bahaaj solvoj al la problemo de neŝanĝebleco) verkita de ''Denis MacEoin'' [http://bahai-library.org/unpubl.articles/sharia.html en bahai-library.org] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070406031250/http://bahai-library.org/unpubl.articles/sharia.html |date=2007-04-06 }}</ref> Iuj postuloj estis ekzemple : * porti armilojn nur se necesas, * sidiĝi sur seĝoj, * atenti pri fizika pureco kiel la kristanoj, * nekruele agi kontraŭ bestoj, * ne severe bati infanojn, * presi librojn, precipe la sanktajn skribaĵojn, * ne studi "sciencojn", kiuj nur komenciĝas kaj finiĝas per vortoj. Tiuj leĝoj estas evidente modernaj kaj toleremaj. Tamen estis ankaŭ aliaj leĝoj, kiuj impresas per ilia severeco rilate al ne-babanoj. Ekzemple : * ne-babanoj ne vivu en kvin centraj provincoj de Irano, * la sanktaj lokoj de la pasintaj religioj estas detruendaj, * ĉiuj nebabaj libroj estas bruligendaj, * babanoj nek geedziĝu nek eĉ sidu kune kun ne-babanoj, * posedaĵoj de ne-babanoj povas esti konfiskataj. Aliaj ritoj koncernis pilgrimadon, fastadon, funebradon, uzadon de ringoj kaj parfumoj. Pri tio ''Denis MacEoin'' skribas, ke tiu leĝaro ne estis vere intencita al laŭlitera apliko sed ke Báb, konsciante tre mallongan periodon de ilia valideco resp. la tre baldaŭan aperon de "Tiu, kiun Dio manifestos" precipe celis per fortaj signoj aboli la islaman leĝaron kaj revivigi kaj renovigi la persan socion resp. prepari ĝin por la tre baldaŭ aperonta nova erao.<ref name="h-net.org"/> == Konflikto pri la Spirita Heredaĵo de la ''Báb'' == === Testamento de la ''Báb'' === [[Dosiero:Mirzayahya.gif|eta|dekstra|150ra|''Mírzá Yah&#803;yá-i-Núrí'' titolita ''S&#803;ubh&#803;-i-Azal'' 1890]] La ''Báb'' en [[1849]], nelonge post la martirigo de ''Quddús'', verkis dokumenton kiu verŝajne estas konsiderebla kiel lia testamento. En tiu verko titolita ''Lawh&#803;-i-Vasaya'', li enoficigis sian disĉiplon ''Mírzá Yah&#803;yá Núrí'' ([[Subh-i-Azal|''S&#803;ubh&#803;-i-Azal'']] : Mateno de Eterneco) kiel nominalan estron de la baba komunumo por ke, resume, li:<ref>"The Primal Point’s Will and Testament"] (la Volo kaj Testamento de ''Báb''), tradukita el la persa al la [http://www.h-net.org/~bahai/notes/vol7/BABWILL.htm angla] kaj komentita de ''Sepehr Manuchehri'' (2004)</ref> * certigu la sekurecon de si mem, de siaj skriboj kaj de tio revelaciita en la Bajano, * komunikadu kun la babanoj kaj petu konsilojn de la atestantoj kaj de ''Áqá Siyyid H&#803;usayn Yazdí'', * kolektu, sigelu, se necese kompletigu, diskonigu al la homoj kaj disdonu al la babanoj la sanktajn skribaĵojn de la ''Báb'', * invitu homojn al akcepto de la baba revelacio, * decidu kiam venko estos alveninta kaj nomumu posteulon, * agnosku mem kaj invitu homojn agnoski "Tiun, kiun Dio manifestos", kiam li manifestiĝos. La [[4-an de aŭgusto]] [[1980]] la [[Universala Domo de Justeco]] skribis al bahaano pri la rango de ''Mírzá Yah&#803;yá'', ke la ''Báb'' ne nomumis plenrajtan posteulon similan al [[Sankta Petro]], al la Imamo '' 'Alí'' aŭ al [[`Abdu'l-Bahá|'' 'Abdu'l-Bahá'']] sed pli ĝuste titularan estron aŭ administranton de la baba komunumo ĝis la apero de "Tiu, kiun Dio manifestos", ĉar li sciis lian alvenon tuja.<ref>Letero de la Universala Domo de Justeco al bahaano je la [http://www.h-net.org/~bahai/docs/vol9/Research_Dept_2004_May_28.pdf 4-a de aŭgusto 1980]</ref> === Skismo pri "Tiu, kiun Dio manifestos" === Post la [[Ekzekuto de Bab|ekzekuto de ''Báb'']] en [[1850]] pluraj babanoj deklaris esti "Tiu, kiun Dio manifestos" anoncita de la ''Báb'', sed neniu el ili sukcesis konvinki la baban komunumon pri la praveco de siaj pretendoj kaj multaj poste reprenis ilin. Kiam je la [[8-a de aprilo]] [[1853]] (28-a de ''Jamádíyu'<u>th</u>-<u>Th</u>ání'' 1269 p.H.) ''[[Bahá'u'lláh]]'' alvenis al [[Bagdado]] (''Ba<u>gh</u>dád'', en [[Irako]]) post sia enkarcerigo en la subtera prizono [[Síyáh-Chál|''Síyáh-<u>Ch</u>ál'']] de [[Teherano]] (''T&#803;ihrán'', ĉefurbo de [[Persio]]), li trovis la baban komunumon en plej kompleta konfuzo kaj mizero. Lia duonfrato ''Mírzá Yah&#803;yá'', kiun la ''[[Báb]]'' nomumis kiel la "babanestron" en sia testamento, sukcesis eskapi el la sanga subpremado de la babanoj en ''Tákur'' kaj forfuĝis al Bagdado, kie li time sin kaŝis sub la nomo de ''H&#803;ájí 'Alíy-i-lás Furú<u>sh</u>''. Ĉar ''Mírzá Yah&#803;yá''-on ne trafis la ekzila dekreto de la [[Ŝaho]], ''Bahá'u'lláh'' petis lin reveni al Persio por diskonigi tie la Babismon kaj servi al la Kredo.<ref>"Dans la Gloire du Père" ("King of Glory" / Reĝo de Gloro) [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/ouvrage/gloire-du-pere/gloire-du-pere-4.htm#c20 ĉapitro 20-a] (france)</ref> Tion li ne faris, kaj instigite de ''Siyyid Muh&#803;ammad-i-Is&#803;fahání'' ekĵaluzis pro la kreskanta influo de ''Bahá'u'lláh'' ene de la komunumo. Por eviti konflikton kaj disiĝon ene de la babanaro ''Bahá'u'lláh'' foriris el Bagdado kaj [[Ermitiĝo de Baha'u'llah|ermitiĝis]] en la montaroj de la iraka [[Kurdistano]] dum du jaroj de la [[10-a de aprilo]] [[1854]] (12-a de ''Rajab'' 1270 p.H.) ĝis la [[19-a de marto]] [[1856]] (12-a de ''Rajab 1272'' p.H.).<ref>"Dans la Gloire du Père" ("King of Glory" / Reĝo de Gloro) [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/ouvrage/gloire-du-pere/gloire-du-pere-4.htm#c21 ĉapitro 21-a] (france)</ref> Reveninte pro la insista peto de sia familio kaj de la babanoj, li pli kaj pli transprenis la spiritan gvidadon de la baba komunumo. Kaj en [[1863]] (1279 p.H.), dek-naŭ jarojn post la naskiĝo de la Babismo, ĵus antaŭ sia foriro al [[Konstantinopolo]], kien per registara dekreto li estis ekziligita, li [[Proklamoj de Baha'u'llah#Privata Proklamo en Bagdado|deklaris]] al la babanoj, ke li estas "Tiu, kiun Dio manifestos" anoncita de la ''Báb''.<ref>"Dans la Gloire du Père" ("King of Glory" / Reĝo de Gloro) [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/ouvrage/gloire-du-pere/gloire-du-pere-4.htm#c22 ĉapitro 22-a] kaj [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/ouvrage/gloire-du-pere/gloire-du-pere-4.htm#c23 ĉapitro 23-a] (france)</ref> La plej multaj babanoj rekonis lin tia ĉar ili konsciis la atentigojn de la ''Báb'' pri la jaroj 9-a kaj 19-a post la naskiĝo de Babismo. Kelkaj tamen rifuzis tion pro sia opinio pri la limdatoj ''<u>Gh</u>iyá<u>th</u>'' (1511) kaj ''Musta<u>gh</u>á<u>th</u>'' (2001), kiujn ankaŭ menciis la ''Báb'' rilate al la alveno de "Tiu, kiun Dio manifestos". Rezulte dum la dua jaro de la ekzilo en [[Edirne]] (Adrianopolo), ''Mírzá Yah&#803;yá'' ekribelis kontraŭ la aŭtoritato de sia duonfrato, intrigis ĉe la turkaj aŭtoritatoj, komplotis kaj provis plurfoje mortigi lin, interalie per veneno. Estiĝis fine [[skismo]] ene de la baba komunumo resp. inter la sekvantoj de ''Bahá'u'lláh'' (bahaanoj = ''bahá'í'' ) kaj la sekvantoj de ''Mírzá Yah&#803;ya'' (azalanoj = ''azalí'' ), kiu ankaŭ sin deklaris profeto kaj sin titolis ''S&#803;ubh&#803;-i-Azal'' (Mateno de Eterneco)..<ref>"Dans la Gloire du Père" ("King of Glory" / Reĝo de Gloro) [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/ouvrage/gloire-du-pere/gloire-du-pere-5.htm#c27 ĉapitro 27-a] (france)</ref> La tiel nomata "Plej Granda Disiĝo" oficialiĝis dum septembro de [[1867]] inter ''S&#803;ubh&#803;-i-Azal'' kaj ''Bahá'u'lláh'', kiu nelonge poste verkis sian libron titolitan ''Kitáb-i-Badí' '' (La Mirinda Libro Nova) por refuti la argumentojn de siaj opoziciantoj nomitaj de li la "Popolo de la ''Bayán''" (''Ahl-i-Bayán'') kaj precipe de ''Siyyid Muh&#803;ammad-i-Is&#803;fahání'' <ref>"Logos and Civilization" verkita de Nader Saiedi kaj eldonita de "University Press of Maryland" (Usono, 2000) ISBN 1-883053-60-9, ĉapitro 6-a</ref> La foje eĉ sanga konflikto inter bahaanoj kaj azalanoj forte malkontentigis la turkan registaron, kiu fine ordonis splitigon de ekzilintoj kaj sendon de unu grupo, inter ili ''Mírzá Yah&#803;ya'', al la insulo [[Kipro]] kaj de la alia, inter ili ''Bahá'u'lláh'', al la punkolonio de [[Akko]] ('' 'Akká'') en [[Palestino]]. Ili forlasis Adrianopolon la [[12-an de aŭgusto]] [[1868]] (22-an de ''Rabí'u'<u>th</u>-<u>Th</u>ání'' 1285 p.H.).<ref>"Dans la Gloire du Père" ("King of Glory" / Reĝo de Gloro) [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/ouvrage/gloire-du-pere/gloire-du-pere-5.htm#c28 ĉapitro 28-a] (france)</ref> === Naskiĝo de Nova Religio : la Bahaa Kredo === Ekde tiam tiuj du grupoj fariĝis religiaj movadoj apartaj kaj sendependaj kiel judismo, kristanismo aŭ islamo. ''Bahá'u'lláh'' ŝipe alvenis en Akko, kiun li kvalifikis la "plej grandan prizonon", la [[31-an de aŭgusto]] [[1868]] (12-an de ''Jamádíyu'l-Awwal'' 1285 p.H.) kaj restis tie ekzilita ĝis sia forpaso la [[29-an de majo]] [[1892]] (2-an de ''<u>Dh</u>i'l-Qa'dih'' 1309 p.H.). Dum tiuj jaroj, li daŭre revelaciis sian mesaĝon al la homaro kaj fondis novan religion, la [[Bahaa Kredo]], kiu poste disvastiĝis tra la tuta mondo. ''S&#803;ubh&#803;-i-Azal'' [http://bahai-library.com/file.php5?file=ridvan_death_mirza_yahya mortis] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930183623/http://bahai-library.com/file.php5?file=ridvan_death_mirza_yahya |date=2007-09-30 }} en [[Famagusto]] (Kipro) la [[29-an de aprilo]] [[1912]] kaj estis enterigita laŭ la islama rito. Lia eta adeptaro rapide disfalis en la [[20-a jarcento]]. Nuntempe eble estas ankoraŭ kelkmil da neorganizitaj posteuloj liaj precipe en Irano kaj [[Uzbekio]].<ref>[http://lexicorient.com/e.o/babism.htm Artikolo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070205095325/http://lexicorient.com/e.o/babism.htm |date=2007-02-05 }} en la angla lingvo de la ''Encyclopaedia of the Orient''</ref><ref>[http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html Artikolo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081120153054/http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html |date=2008-11-20 }} en la angla lingvo de ''Denis MacEoin'' en la ''Encyclopaedia Iranica''</ref> Babanoj tamen ludis iom signifan rolon je la promulgo de la irana konstitucio en [[1905]]. == Fotaro pri Historio de Babismo == <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:Domo de Bab en Ŝirazo.jpg|Domo de ''Báb'' en Ŝirazo (nun detruita) Dosiero:House of the bab.jpg|Ĉambro kie ''Báb'' deklaris sian mision le 23-an de majo 1844 Dosiero:Moskeo Vakil en Ŝirazo.jpg|Moskeo Vakil en Ŝirazo, kie ''Báb'' estis pridemandita en 1845 Dosiero:Kastelo de Mah-Ku.jpg|Kastelo de ''Máh-Kú'', prizono de ''Báb'' de marto 1847 ĝis marto 1848 Dosiero:Maŭzoleo de Shaykh Tabarsi.jpg|alternative=Tombo de Shaykh Ṭabarsí, kie batalis la babanoj en 1847-1848|Tombo de ''<u>Sh</u>ay<u>kh</u> T&#803;abarsí'', kie batalis la babanoj en 1847-1848 Dosiero:Kastelo de Chihriq.jpg|Kastelo de ''<u>Ch</u>ihríq'', prizono de ''Báb'' de aprilo 1848 ĝis julio 1850 Dosiero:Citadelo de Tabrizo.jpg|Citadelo de Tabrizo, kie ''Báb'' estis enprizonigita en somero 1848 dum 40 tagoj por sia proceso Dosiero:Kazerno de Tabrizo.jpg|Korto de la kazerno de Tabrizo, kie ''Báb'' estis ekzekutita la 9-an de julio 1850 Dosiero:Aqa Jan Big.jpg|''Áqá Ján <u>Kh</u>án-i-<u>Kh</u>amsih'', kiu komandis la pafadon dum la ekzekuto de ''Báb'' Dosiero:Mauzoleo bab 1909.jpg|Maŭzoleo de ''Báb'' (1909) Dosiero:Mauzoleo de Bab 1939.jpg|Maŭzoleo de ''Báb'' (1939) </gallery> == Notoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Báb]] * [[Bahaa Kredo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=bab.0ismo}} * Artikoloj de Vikipedio en la angla lingvo pri [http://en.wikipedia.org/wiki/Mahdi "Mahdi"] * Artikolo de Vikipedio en la angla lingvo pri [http://en.wikipedia.org/wiki/Shaykhism Ŝejĥismo] * Artikolo de Vikipedio en la angla lingvo pri [http://en.wikipedia.org/wiki/Shaykh_Ahmad ''<u>Sh</u>ay<u>kh</u> Ah&#803;mad''] * Artikolo de Vikipedio en la angla lingvo pri [http://en.wikipedia.org/wiki/Siyyid_K%C3%A1zim_Rasht%C3%AD ''Siyyid Káz&#803;im-i-Ra<u>sh</u>tí''] * Artikolo de Vikipedio en la angla lingvo pri [http://en.wikipedia.org/wiki/Subh-i-Azal ''S&#803;ubh&#803;-i-Azal'']. * [http://www.h-net.org/~bahai/biblioteko h-net.org] en diversaj lingvoj (araba, persa, turka, angla…) pri Ŝeĥismo, Babismo kaj Bahaismo. * [http://www.bayanic.com/ Religio de la Bajano], retejo en la angla lingvo de la baba komunumo. * Artikoloj de la ''Encyclopaedia Iranica'' (enciklopedio irana) en la angla lingvo pri la [http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f3/v3f3a027.html ''Báb''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071116044326/http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f3/v3f3a027.html |date=2007-11-16 }}, [http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f8/v3f8a073.html ''Bayán''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071013192955/http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f8/v3f8a073.html |date=2007-10-13 }} kaj [http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html "Azali Babism"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081120153054/http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html |date=2008-11-20 }} == Referencoj == * "Bayan persan, Le livre sacré du babisme de Séyyèd Ali Mohammed, dit le Bâb" (La Persa Bajano, la sankta libro de la Babismo de Sejjed Ali Mohamedo kromnomita la Bab), tradukita el la persa lingvo al la franca de A.L.M. NICOLAS, eldonita en 4 volumoj ĉe Parizo, 1911-1914 ([http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/bayan/bayan-persan-sommaire.htm france] ankaŭ parte tradukita al la [http://bahai-library.com/file.php5?file=bab_bayan_farsi_velasco angla lingvo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930182906/http://bahai-library.com/file.php5?file=bab_bayan_farsi_velasco |date=2007-09-30 }}) * "Sélection des écrits du Báb" (Elektitaj skribaĵoj de ''Báb'') , eldonita de M.E.B. ( 205 Rue du Trône, 1050 Brukselo, Belgio.), 1984, D/1547/1984/1 ([http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/saint/cp_bab.htm france], ankaŭ en la [http://bahai-library.com/file.php5?file=bab_selections_writings_bab angla lingvo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930181956/http://bahai-library.com/file.php5?file=bab_selections_writings_bab |date=2007-09-30 }}) * "The Primal Point’s Will and Testament"] (la Volo kaj Testamento de ''Báb''), tradukita el la persa al la [http://www.h-net.org/~bahai/notes/vol7/BABWILL.htm angla] kaj komentita de ''Sepehr Manuchehri'' (2004) * [http://www.bahai-biblio.org/centre-doc/ouvrage/ALM-Nicolas/alm-bab.htm "Le Bab"], biografio verkita de franca orientalisto A.L.M. Nicolas. * "The Dawn-Breakers: Nabíl’s Narrative" (La Herooj de la Nova Tagiĝo : [[Kroniko de Nabil]]), verkita de ''Nabíl-i-Zarandí'', tradukita el la persa al la [http://reference.bahai.org/en/t/nz/DB/ angla lingvo] de [[Shoghi Effendi Rabbání|Shoghi Effendi]], eldonita de ''Bahá'í Publishing Trust'' (''Wilmette'', Ilinojso, Usono, 1932) ISBN 0-900125-22-5, kaj [http://www.freewebs.com/bahaakredo/herooj.html esperantigita] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121013115916/http://www.freewebs.com/bahaakredo/herooj.html |date=2012-10-13 }} de [[Roan Orloff-Stone]]. * "Resurrection and Renewal - the Making of the Bábí Movement in Iran 1844-1850" (Revivigo kaj Renovigo – la estiĝo de la Baba Movado en Irano 1844-1850), verkita de ''Abbas Amanat'' kaj eldonita de ''Cornell University Press'' (1989) ISBN 0-8014-2098-9 * "Rituals in Babism and Baha'ism" (Ritaroj en Babismo kaj Bahaismo), verkita de ''Denis MacEoin'' kaj eldonita de ''British Academic Press and Centre of Middle Eastern Studies, University of Cambridge'' Britio (1994) ISBN 1-85043-654-1 * "Azali Babism", Artikolo en la angla lingvo de ''Denis MacEoin'' en la ''[http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html Encyclopaedia Iranica] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081120153054/http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html |date=2008-11-20 }}''. * "The Bábí and Bahá'í Religions - from messianic Shi'ism to a world religion" (La Religioj Babaj kaj Bahaaj – de mesia ŝijaismo al tutmonda religio), verkita de ''Peter Smith'' kaj eldonita de ''Cambridge University Press'' (1987) ISBN 0-521-30128-9 * "The Bábí Movement: A Resource Mobilization Perspective" verkita de ''Peter Smith'' kaj ''Moojan Momen'', eldonita en ''In Iran: Studies in Bábí and Bahá'í History vol. 3, [http://bahai-library.org/articles/babi.movement.html pages 33-93 en la angla lingvo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070406024633/http://www.bahai-library.org/articles/babi.movement.html |date=2007-04-06 }}'' (eldonejoj ''Peter Smith'', ''Los Angeles: Kalimat Press'', 1986) * "Materials for the study of the bábí religion" (materialoj por la studo de la baba religio), verkita de ''Edward G Browne'' kaj eldonita de la [[Universitata eldonejo de Kembriĝo]] (1918) en la [http://www.h-net.org/~bahai/diglib/books/A-E/B/browne/material/msbrtoc.htm angla lingvo]. * "Bahá'u'lláh and the New Era, An Introduction to the Bahá'í Faith" (Bahá'u'lláh kaj la nova epoko, enkonduko al la Bahaa Kredo) verkita de [[John Esslemont|J.E. Esslemont]], eldonita de ''Bahá'í Publishing Trust'' (''Wilmette'', Ilinojso, Usono) ISBN 0-87743-160-4 , kaj [http://www.bahaaeligo.bahai.de/U-tekstoj/BNE-U-enkonduko.htm esperantigita] de [[Lidja Zamenhof]] {{Elstara|2007|06|28}} {{ADLS|2013|33}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Religio]] [[Kategorio:Abrahamaj religioj]] [[Kategorio:Bahaismo]] [[Kategorio:Historio Bahaa]] bl4u5fehzi03hp9hx2u1uutvizuizrg 0 201157 9418421 9027766 2026-07-02T01:04:14Z Pettend 214084 Redaktis la nomon de dependa teritorio 9418421 wikitext text/x-wiki {{Tiu ĉi artikolo|temas pri la tropika insulo Ascension. Pri la meksika komunumo vidu la tekston [[Ascensión]].}} {{Informkesto insulo |nomo=Ascension |dosiero1=Ascension ISS006.jpg |priskribo de dosiero1=Satelita bildo de Ascension |dosiero2=Ile de l'ascension routes.svg |larĝeco de dosiero2=250px |priskribo de dosiero2=Topografia mapo de Ascension |akvejo=[[Atlantika oceano]] |latitudo=07/56/25/S |longitudo=14/22/11/W |regiono-ISO=SH-AC |zomo=8 |mapo1= |situo sur mapo=Ascension |longo=14 |larĝo=12 |areo=91 |altaĵo=''The Peak'' |alteco=859 |alteco-rilato= |ĉefa loko=[[Georgetown (Ascension)|Georgetown]] |loĝantaro=885 |censo=2008-04 }} [[Dosiero:Ascension-Pos.png|eta|<center>mapo de Afriko kun cirklo ĉirkaŭ la insulo Ascension]] [[Dosiero:Stamp_Ascension_1937_1.5p.jpg|eta|<center>poŝtmarko de la jaro 1937]] [[Dosiero:Ascension Island Lava fields.jpg|eta|Solidiĝinta lafo sur Ascension]] '''Ascension''' (esperantigite ''[[Ĉieliro|ĉielira]] [[insulo]]'') estas malgranda tropika insulo en la suda [[Atlantika Oceano]] inter Afriko kaj Sudameriko. Ĝi apartenas al la transmara teritorio [[Sankta Heleno, Ascension kaj Tristan da Cunha]] dependa de [[Britio]]. La ĉefurbo de Ascension nomiĝas [[Georgetown]]. Kiel valuto uziĝas la [[sankthelena pundo]]. La insulo havas la geografiajn koordinatojn 7°&nbsp;56′&nbsp;sude, 14°&nbsp;22′&nbsp;okcidente kaj situas inter la kontinentoj [[Afriko]] kaj [[Sudameriko]]. Ĝi kovras areon de proksimume 91&nbsp;km². En la interreto la insulo havas propran adresofinaĵon: '''.ac'''. == Geografio == La insulo havas [[vulkano|vulkanecan]] originon. La insulo havas grandecon de ĉirkaŭ 12 kilometroj en la direkto nordo-sudo kaj ĉirkaŭ 14&nbsp;km en la direkto oriento-okcidento. La plej alta punkto estas 859 metroj super la marnivelo („The Peak“, Green Mountain). Grandaj partoj de la insulo estas neuzeblaj ĉar la surfaco konsistas el solidiĝinta [[lafo]]. Entute ekzistas 44 [[kratero]]j. La mezaj temperaturoj estas inter 20 {{GdC|}} kaj {{GdC|31}}. Preskaŭ dum la tuta jaro estas pluvo, sed inter januaro kaj aprilo estas pli ofta. Proksime estas aliaj neloĝataj insuloj kiaj [[Boatvanbirda Insulo]] aŭ [[Boatvanbirdo]], angle ''Boatswain Bird Island''. == Historio == Je la [[25a de marto]] [[1501]] [[João da Nova]] malkovris la insulon kaj nomis ilin ''Ilha de Nossa Senora de Conceicao''. Du jarojn poste [[Afonso de Albuquerque]] je la [[20a de majo]] [[1503]] denove malkovris la insulon kaj ĝi ricevis la nomon ''Assunção'', ĉar li malkovris ĝin ekzakte je [[Ĉieliro]]. == Loĝantaro == Momente ĉirkaŭ 1100 homoj vivas sur la insulo. Temas ĉefe pri anoj de organizaĵoj kiuj laboras sur la insulo. La insulanoj venis ĉefe de la najbara insulo [[Sankta Heleno]], el [[Britio]] kaj [[Usono]]. Sur Ascension neniam vivis [[indiĝenoj]]. Plej grava loĝloko estas la ĉefurbo [[Georgetown]] kun ĉirkaŭ 560 loĝantoj. == Vidu ankaŭ == * [[Ascensiona noktardeo]] * [[Elpenora mundio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.ascension-island.gov.ac/ Oficiala retpaĝo], angle * [http://www.the-islander.org.ac/webcam/ Retkamerao] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110917204906/http://www.the-islander.org.ac/webcam/ |date=2011-09-17 }} {{Komunumo de Nacioj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Ascension]] [[Kategorio:Insuloj]] [[Kategorio:Geografio de Britio]] [[Kategorio:Sankta Heleno, Ascension kaj Tristan da Cunha]] g8o9ohkqsl0urbnfahu7sasklmgkoyq 0 201555 9418652 8835033 2026-07-02T10:03:24Z Sj1mor 12103 9418652 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kleriko}} [[Dosiero:Mirzayahya.gif|eta|130ra|<center>''Mírzá Yaḥyá-i-Núrí'' titolita ''Ṣubḥ-i-Azal'' en 1890]] {{Ort-Bahaa}} '''Ṣubḥ-i-Azal''' ([[arabe]]: "Mateno de Eterneco") estas titolo de ''Mírzá Yaḥyá Núrí'', kiu estis la persa religiestro de la bajananoj (''bayání'' / ''azalí''). Li naskiĝis en [[1831]] en la [[persio|persa]] provinco [[Mazanderano]] kaj mortis la [[29-an de aprilo]] [[1912]] en la [[Kipro|kipra]] urbo [[Famagusto]]. == Junaĝo == Lia patrino ''Kú<u>ch</u>ik <u>Kh</u>ánum-i-Kirmán<u>sh</u>áhí'' mortis kiam ŝi naskis lin kaj lia patro [[Mírzá `Abbás|''Mírzá Buzurg-i-Núrí'']] mortis en [[1839]]. Ekde tiam lin prizorgis lia bopatrino ''<u>Kh</u>adíjih <u>Kh</u>ánum'' kaj lia pli aĝa duon-frato ''Mírzá Ḥusayn 'Alí'', pli bone konata per la titolo ''[[Bahá'u'lláh]]''. Li fariĝis disĉiplo de la ''[[Báb]]'', [[Profeto]] kaj fondinto de la [[Babismo]], kiu verŝajne donis al li diversajn titolojn : ''<u>Th</u>amaratu'l-Azalíyyah'' ("Frukto de Eterneco")'' kaj 'Ismu'l-Azal'' ("Nomo de Eterneco"). Azalanoj nomas lin ''Ḥaḍrat-i-Azal'' ("Sankteco de Eterneco") kaj ''Ṣubḥ-i-Azal'' ("Mateno de Eterneco"). Tiu lasta kaj plej konata titolo ne estis rekte donita de la Báb al Mírzá Yahyá. Tamen la Báb kelkfoje donis la titolon al aliaj babanoj.[http://bahai-library.com/index.php5?file=uhj_vasaya_mirza_yahya#s3] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930165038/http://bahai-library.com/index.php5?file=uhj_vasaya_mirza_yahya#s3 |date=2007-09-30 }} La titolo aperas en [[Islamo|islama]] raporto sankta (''Hadith-i-Kumayl''), kiun citis la ''Báb'' en sia verko titolita la "Sep Pruvoj" (''Dalá'il-i-Sab'ih''). Azalanoj interpretas tion kiel mencio de Mírzá Yahyá, sed bahaanoj malagnoskas tion. Dum sia enkarcerigo en la kastelo de [[Chihriq|''<u>Ch</u>ihríq'']], la ''Báb'' verkis en [[1849]] epistolon titolitan ''Lawḥ-i-Vasaya'' per kiu li [[Testamento de Bab|testamente]] enoficigis lin kiel nominalan "babanestron" de post sia forpaso ĝis la apero de [[Babismo#Anonco de la alveno de "Tiu, kiun Dio manifestos"|"Tiu, kiun Dio manifestos"]]. Li sukcesis eskapi la persekutadon, kiu severe batis la baban komunumon post la atenco kontraŭ la persa reĝo ''Náṣiri’d-Dín Sháh Qájár'' en [[1852]], kaj ekde tiam vivis ekzile ĝis sia morto. == Ekzilo en Bagdado == Kiam je la [[8-a de aprilo]] [[1853]] (28-a de ''Jamádíyu'<u>th</u>-<u>Th</u>ání'' 1269 p.H.) ''[[Bahá'u'lláh]]'' alvenis al [[Bagdado]] (''Ba<u>gh</u>dád'', en [[Irako]]) post sia enkarcerigo en la subtera prizono [[Síyáh-Chál|''Síyáh-<u>Ch</u>ál'']] de [[Teherano]] (''Ṭihrán'', ĉefurbo de [[Persio]]), li trovis la baban komunumon en plej kompleta konfuzo kaj mizero. Lia duonfrato ''Mírzá Yaḥyá'', kiun la ''[[Báb]]'' nomumis kiel la "babanestron" en sia testamento, sukcesis eskapi el la sanga subpremado de la babanoj en ''Tákur'' kaj forfuĝis al Bagdado, kie li time sin kaŝis sub la nomo de ''Ḥájí 'Alíy-i-lás Furú<u>sh</u>''. Ĉar ''Mírzá Yaḥyá''-on ne trafis la ekzila dekreto de la [[Ŝaho]], ''Bahá'u'lláh'' petis lin reveni al Persio por diskonigi tie la Babismon kaj servi al la Kredo. Tion li ne faris, kaj instigite de ''Siyyid Muḥammad-i-Iṣfahání'' ekĵaluzis pro la kreskanta influo de ''Bahá'u'lláh'' ene de la komunumo. Por eviti konflikton kaj disiĝon ene de la babanaro ''Bahá'u'lláh'' foriris el Bagdado kaj [[Ermitiĝo de Baha'u'llah|ermitiĝis]] en la montaroj de la iraka [[Kurdistano]] dum du jaroj. Reveninte pro la insista peto de sia familio kaj de la babanoj, li pli kaj pli transprenis la spiritan gvidadon de la baba komunumo. Post la [[Ekzekuto de Bab|ekzekuto de ''Báb'']] en [[1850]] pluraj babanoj deklaris esti "Tiu, kiun Dio manifestos" anoncita de la ''Báb'', sed neniu el ili sukcesis konvinki la baban komunumon pri la praveco de siaj pretendoj… Multaj poste reprenis ilin sed kelkaj estis mortigitaj. Ankaŭ ''Bahá'u'lláh'' tion [[Proklamoj de Baha'u'llah#Privata Proklamo en Bagdado|deklaris]] en [[1863]], ĵus forironte al Adrianopolo, sed tiam la plej multo da babanoj akceptis lin kiel la Promesiton de ''Báb''. == Ekzilo en Adrianopolo == Rezulte dum la dua jaro de la ekzilo en [[Edirne]] (Adrianopolo), ''Mírzá Yaḥyá'' ekribelis kontraŭ la aŭtoritato de sia duonfrato, intrigis ĉe la turkaj aŭtoritatoj, komplotis kaj provis plurfoje mortigi lin, interalie per veneno. Estiĝis fine [[skismo]] ene de la baba komunumo resp. inter la sekvantoj de ''Bahá'u'lláh'' (bahaanoj = ''bahá'í'' ) kaj la sekvantoj de ''Mírzá Yaḥya'' (azalanoj = ''azalí'' ), kiu ankaŭ sin deklaris profeto kaj sin titolis ''Ṣubḥ-i-Azal'' (Mateno de Eterneco). La tiel nomata "Plej Granda Disiĝo" oficialiĝis dum septembro de [[1867]] inter ''Ṣubḥ-i-Azal'' kaj ''Bahá'u'lláh'', kiu nelonge poste verkis sian libron titolitan ''Kitáb-i-Badí' '' (La Mirinda Libro Nova) por refuti la argumentojn de siaj opoziciantoj nomitaj de li la "Popolo de la ''Bayán''" (''Ahl-i-Bayán'') kaj precipe de ''Siyyid Muḥammad-i-Iṣfahání'' <ref>"Logos and Civilization" verkita de Nader Saiedi kaj eldonita de "University Press of Maryland" (Usono, 2000) ISBN 1-883053-60-9, ĉapitro 6-a </ref> La foje eĉ sanga konflikto inter bahaanoj kaj azalanoj forte malkontentigis la turkan registaron, kiu fine ordonis splitigon de ekzilintoj kaj sendon de unu grupo, inter ili ''Mírzá Yaḥya'', al la insulo [[Kipro]] kaj de la alia, inter ili ''Bahá'u'lláh'', al la punkolonio de [[Akko]] ('' 'Akká'') en [[Palestino]]. Ili forlasis Adrianopolon la [[12-an de aŭgusto]] [[1868]] (22-an de ''Rabí'u'<u>th</u>-<u>Th</u>ání'' 1285 p.H.). == Ekzilo en Famagusto == La [[5-an de septembro]] [[1868]] alvenis al Kipro ''Ṣubḥ-i-Azal'' kun siaj familianoj, kelkaj disĉiploj kaj kvar bahaanoj (''Áqá 'Abdu'l-<u>Gh</u>affár Iṣfáhání'', ''Mírzá 'Alí Sayyáh'', ''Mi<u>sh</u>kín-Qalam'' kaj ''Áqá Muḥammad-Báqir-i-Qahvih<u>ch</u>í'') <ref>Listo de la ekzilitoj en la raporto de Browne pri la vojaĝo de Akko al Kipro (manuskriptoj de Browne en la Universitata Biblioteko de Kembriĝo, Sup 21(8), p. 20; kiel korektita en la traduko de [[E. G. Browne]] pro "A Traveller's Narrative written to illustrate the Episode of the Báb" ("Cambridge University Press", 1891, vol. 2, 376-389)</ref> La azalanoj vivis inter si kaj ''Ṣubḥ-i-Azal'' ne eĉ provis diskonigi babismon en la insulo. La famagustanoj lin konsideris islaman sanktulon ĉar li ŝajne vivis kiel ili. En [[1881]] [[Britio]] okupis la insulon kaj liberigis la ekzilitojn. Tamen ''Ṣubḥ-i-Azal'' preferis resti en Famagusto kaj tie vivi kiel pensiulo de la Brita Imperio. ''Ṣubḥ-i-Azal'' mortis en Famagusto la [[29-an de aprilo]] [[1912]] kaj estis enterigita laŭ la islama rito. <ref>[http://bahai-library.com/file.php5?file=ridvan_death_mirza_yahya "Account of the Death of Mirza Yahya Subh-i-Azal"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930183623/http://bahai-library.com/file.php5?file=ridvan_death_mirza_yahya |date=2007-09-30 }}, verkita de Alili Ridvan, tradukita de E.G. Browne kaj publikigita en " Materials for the Study of the Babi Religion"</ref>. == Familio kaj Posteuloj == Laŭ prof. [[Edward Granville Browne|Browne]], ''Mírzá Yaḥyá'' havis plurajn edzinojn kaj almenaŭ naŭ filojn kaj kvin filinojn . Lia filo ''Riḍván 'Alí'' raportas, ke lia patro havis dek-unu aŭ dek-du edzinojn <ref>Browne, "Personal Reminiscences of the Babi Insurrection at Zanjan in 1850, written by Aqa `Abdu'l-Ahad-i-Zanjani," Journal of the Royal Asiatic Society, (1897, pp. 761-827) p. 767</ref>. Postaj studoj indikas, ke li havis ĝis dek-sep edzinojn (interalie kvar en Persio kaj almenaŭ kvin en Bagdado), kvankam ne estas klare kiom da ili estis samtempaj <ref>[http://www.northill.demon.co.uk/relstud/CyprusEx.htm "The Cyprus Exiles"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101121120007/http://www.northill.demon.co.uk/relstud/CyprusEx.htm |date=2010-11-21 }}, verkita de Moojan Momen kaj publikigita en "Bahá'í Studies Bulletin", vol. 5, no. 3 - vol. 6, no. 1, Junio 1991, pp. 84-113</ref>. Nabil raportas en sia [[Kroniko de Nabil|kroniko]], ke li eĉ malfame edziĝis kun iu vidvino de la ''Báb'' <ref>"God passes by" de Shoghi Effendi en la [http://bahai-library.com/writings/shoghieffendi/gpb/161-165.html#CHAPTER paĝo 165-a]</ref> <ref>"A Critical Analysis de "God passes by" far Imran Shaykh, vidu la ĉapitron pri [http://www.bahaiawareness.com/gpb_mirza-noori.html "The Decline of Mirza Yayha and His Subsequent Deeds"]</ref>. Post lia morto, la baba komunumo ŝrumpis dum la [[20-a jarcento]], kvankam babanoj ludis iom signifan rolon je la promulgo de la irana konstitucio en [[1905]]. Ili vivis sian kredon kaŝe kaj tradicie en islama medio kaj ne plu disvolvis propran teologion nek grandskalan organizon. Mankis vera religia gvidanto… Browne raportis konfuzon pri la estreco de la komunumo post la morto de ''Ṣubḥ-i-Azal''. ''Riḍván 'Alí'' raportis, ke lia patro kiel posteulon nomumis la filon de ''Áqá Mírzá Muḥammad Ḥádí Dawlatabadí''. Sed H.C. Lukach raportis eldiron de ''Mírzá Yaḥyá'', ke lia posteulo estos tiu el liaj filoj, kiu "plej similas al li". Neniu el ili sin proponis… <ref>"Materials for the Study of the Bábí Religion" de E.G. Browne (1918) [http://www.h-net.org/~bahai/diglib/books/A-E/B/browne/material/msbrtoc.htm paĝoj 312-a ĝis 314-a]</ref>. Citante malfruan fonton, Miller indikas, ke ''Mírzá Yaḥyá'' ne nomumis posteulon <ref>"The Bahá'í Faith: Its History and Teachings" de William McElwee Miller (1974), [http://williamcareylibrary.gospelcom.net/thebahaifaith/ paĝo 107-a]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Verŝajne iu el liaj filoj fariĝis bahaano kaj alia kristano. <ref>[http://bahai-library.com/articles/exiles.html The Cyprus Exiles"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070311023423/http://bahai-library.com/articles/exiles.html |date=2007-03-11 }} de Moojan Momen en ''Bahá'í Studies Bulletin'' (1991) paĝo 99-a</ref>. Nuntempe eble estas ankoraŭ kelkmil da neorganizitaj posteuloj liaj (nomitaj babanoj/''bábí'' aŭ bajananoj/''bayání'' aŭ azalanoj/''azalí'') precipe en Irano kaj [[Uzbekio]] <ref>[http://lexicorient.com/e.o/babism.htm Artikolo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070205095325/http://lexicorient.com/e.o/babism.htm |date=2007-02-05 }} en la angla lingvo de la ''Encyclopaedia of the Orient''</ref> <ref>[http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html Artikolo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081120153054/http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html |date=2008-11-20 }} en la angla lingvo de ''Denis MacEoin'' en la ''Encyclopaedia Iranica''</ref>. == Notoj == {{Referencoj}} == Referencoj == Verkita surbaze de la anglalingva vikipedia artikolo titolita [[:en:Subh-i-Azal|''Subh-i-Azal'']]. * [http://www.h-net.org/~bahai/diglib/books/A-E/B/browne/tn/hometn.htm "A Traveller's Narrative: Written to illustrate the episode of the Bab"] (raporto de vojaĝanto : verkita por ilustri la baba evento), verkita de'' 'Abdu'l-Bahá'', tradukita de [[E. G. Browne|E.G. Browne]] kaj eldonita de "Cambridge University Press" (Kambriĝo, Britio, 1891) (vidu la "enkondukon" kaj de "notojn" (w) de Browne) * [http://reference.bahai.org/en/t/ab/TN/ "A Traveller's Narrative: Written to illustrate the episode of the Bab"] (raporto de vojaĝanto : verkita por ilustri la baba evento), verkita de'' 'Abdu'l-Bahá'', tradukita de E.G. Browne (1886) kaj reeldonita de "Kalimát Press" (Los Angeles, Usono, 2004, kun notoj de la tradukinto), ISBN 1-890688-37-1 * "Bahá'u'lláh, King of Glory" (Bahá'u'lláh, Reĝo de Gloro), verkita de Hasan.M. Balyuzi kaj eldonita de "George Ronald" (Oksfordo, Britio, 2000) ISBN 0-85398-328-3 * [http://www.h-net.org/~bahai/diglib/books/A-E/B/browne/material/msbrtoc.htm "Materials for the Study of the Bábí Religion"] (Materialo por la Studado de la Baba Religio), verkita de E.G. Browne (1918), kaj eldonita de "Cambridge University Press" (Kambriĝo, Britio) * [http://www.h-net.msu.edu/~bahai/diglib/articles/A-E/browne/brznjan1.htm "Personal Reminiscences of the Babi Insurrection at Zanjan in 1850"] (personaj memoroj pri la baba ribelo en Zanjan dum 1850), verkita de Aqa 'Abdu'l-Ahad-i-Zanjan, tradukita de E.G. Browne kaj publikigita en la "Journal of the Royal Asiatic Society" (1897, v. 29, p. 761–827) * [http://reference.bahai.org/en/t/se/GPB/ "God Passes By"] (Dio preterpasas), verkita de Shoghi Effendi kaj eldonita de "Bahá'í Publishing Trust" (Wilmette, Ilinoso, Usono, 1944) ISBN 0-87743-020-9 * [http://www.h-net.org/~bahai/diglib/books/K-O/M/MirzaHuseyn/TarikhiJadid.htm "The Tarikh-i-Jadid, or New History of Mirza 'Ali Muhammad The Bab"] (la 'Tari<u>kh</u>-i-Jadid'', aŭ la nova historio de ''Mírzá 'Alí Muḥammad'' titolita ''Báb''), verkita de ''Mírzá Ḥusayn Hamadaní'', tradukita de E.G. Browne kaj eldonita de "Cambridge University Press" (Kambriĝo, Britio, 1893) (vidu "enkondukon" kaj "apendicon 2-a" de Browne.) * [http://www.h-net.org/~bahai/areprint/nk/nuqta.htm ''Kitab-i Nuqtat al-Kaf: Being the Earliest History of the Bábís"] (''Kitáb-i-Nuqṭat al-Kaf'' : estanta la plej frua historio de la babanoj), verkita de ''Ḥájí Mírzá Janí Ká<u>sh</u>ání'', tradukita de E.G. Browne kaj eldonita de E.J. Brill (Lejden, Nederlando, 1910) (vidu la "anglan enkondukon" de Browne) |author = (Attrib.) * [http://www.h-net.org/~bahai/notes/vol3/taqiya.htm "The Practice of Taqiyyah (Dissimulation) in the Babi and Bahai Religions"] (la praktikado de la Taqíyyah = Kaŝado en la religioj baba kaj bahaa), verkita de ''Manú<u>ch</u>ihrí Sipihr'' kaj publikigita en "Research Notes in Shaykhi, Babi and Baha'i Studies" (1999, v.3, n°3) * [http://www.h-net.org/~bahai/notes/vol7/BABWILL.htm "The Primal Point’s Will and Testament"] (La Volo kaj Testamento de la Primara Punkto), verkita de ''Manú<u>ch</u>ihrí Sipihr'' kaj publikigita en "Research Notes in Shaykhi, Babi and Baha'i Studies" (2004, v.7, n°2) * [http://williamcareylibrary.gospelcom.net/thebahaifaith/ "The Bahá'í Faith: Its History and Teachings"]{{404|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (La Bahaa Kredo : Ĝiaj Historio kaj Instruoj), verkita de William McElwee Miller kaj eldonita de "William Carey Library" (1974), ISBN 0-87808-137-2 * [http://bahai-library.com/articles/exiles.html "The Cyprus Exiles"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070311023423/http://bahai-library.com/articles/exiles.html |date=2007-03-11 }} (la Ekzilitoj en Kipro), verkita de Moojan Momen kaj publikigita en "Bahá'í Studies Bulletin" (1991, p.81-113) * [http://reference.bahai.org/en/t/nz/DB/ "The Dawn-Breakers: Nabíl’s Narrative"] (La Herooj de la Nva Tagiĝo : Kroniko de Nabil), verkita de ''Muḥammad-i-Zarandí'' (''Nabíl-i-A'ẓam''), tradikita en la angla lingvo de Shoghi Effendi (esperantigita de Roan Orloff-Stone) kaj eldonita de "Bahá'í Publishing Trust" (Wilmette, Ilonoso, Usono, 1932) ISBN 0-900125-22-5 * [http://www.bayanic.com/lib/typed/hist/AzalHist/Subh-bio-Eng.htm "A Brief Biography of His Holiness ''Ṣubḥ-i-Azal"] (mallonga biografio de Lia Baba Moŝto ''Ṣubḥ-i-Azal"), verkita de'' 'Aṭṭíya Rúḥí'' * [http://www.bahai-library.com/books/memories/memories.html "My Memories of Bahá'u'lláh"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070606230337/http://www.bahai-library.com/books/memories/memories.html |date=2007-06-06 }} (Miaj Memoroj pri ''Bahá'u'lláh''"), verkita de ''Ustád Muḥammad-'Alíy-i-Salmání'' kaj eldonita de "Kalimát Press" (Los Angeles, Usono, 1982) * "Making the Crooked Straight: A Contribution to Bahá'í Apologetics" verkita de Udo Schaefer kaj T. Wilson, eldonita de "George Ronald" (Oksfordo, Britio, 2000) ISBN 0-85398-443-3 * "The Bahá'í Religion, A Short Introduction to its History and Teachings" (la Bahaa Religio : mallonga enkonduko al ĝiaj historio kaj instruoj) verkita de Peter Smith kaj eldonita de "George Ronald" (Oksfordo, Britio, 1988) ISBN 0-85398-277-5 * "The Covenant of Bahá'u'lláh" (La Interligo de ''Bahá'u'lláh''), verkita de Adib Taherzadeh kaj eldonita de "George Ronald" (Oksfordo, ritio, 1972) ISBN 0-85398-344-5 == Vidu ankaŭ == * [[Babismo]] * [[Testamento de Bab]] * [[Proklamoj de Baha'u'llah]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.h-net.msu.edu/~bahai/notes/vol7/BABWILL.htm "La Testamento de Bab kun komentarioj] en la angla lingvo. * [http://bahai-library.com/?file=momen_cyprus_exiles.html "La Ekzilitoj en Kipro"] verkita en la angla lingvo de Moojan Momen. * [http://www.bayanic.com "La Religio de la Bajano"] retpaĝo en la angla lingvo de la nuntempaj disĉiploj de ''Ṣubḥ-i Azal'' entenanta interalie [http://www.bayanic.com/who/SAzal00.html fotografaĵon], [http://www.bayanic.com/lib/typed/hist/AzalHist/Subh-bio-Eng.htm mallongan biografion] kaj [http://www.bayanic.com/lib/typed/hist/AzalHist/Efamtree.html genealogian arbon] de ''Ṣubḥ-i Azal''. {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Subh-i-Azal||1912}} [[Kategorio:Bahaismo]] [[Kategorio:Religio en Irano]] q2odtfmvm4vejh0kuhq6v9nf38m57o6 9418653 9418652 2026-07-02T10:04:24Z Sj1mor 12103 9418653 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kleriko}} [[Dosiero:Mirzayahya.gif|eta|130ra|<center>''Mírzá Yaḥyá-i-Núrí'' titolita ''Ṣubḥ-i-Azal'' en 1890]] {{Ort-Bahaa}} '''Ṣubḥ-i-Azal''' ([[arabe]]: "Mateno de Eterneco") estas titolo de ''Mírzá Yaḥyá Núrí'', kiu estis la persa religiestro de la bajananoj (''bayání'' / ''azalí''). Li naskiĝis en [[1831]] en la [[persio|persa]] provinco [[Mazanderano]] kaj mortis la [[29-an de aprilo]] [[1912]] en la [[Kipro|kipra]] urbo [[Famagusto]]. == Junaĝo == Lia patrino ''Kú<u>ch</u>ik <u>Kh</u>ánum-i-Kirmán<u>sh</u>áhí'' mortis kiam ŝi naskis lin kaj lia patro [[Mírzá `Abbás|''Mírzá Buzurg-i-Núrí'']] mortis en [[1839]]. Ekde tiam lin prizorgis lia bopatrino ''<u>Kh</u>adíjih <u>Kh</u>ánum'' kaj lia pli aĝa duon-frato ''Mírzá Ḥusayn 'Alí'', pli bone konata per la titolo ''[[Bahá'u'lláh]]''. Li fariĝis disĉiplo de la ''[[Báb]]'', [[Profeto]] kaj fondinto de la [[Babismo]], kiu verŝajne donis al li diversajn titolojn : ''<u>Th</u>amaratu'l-Azalíyyah'' ("Frukto de Eterneco")'' kaj 'Ismu'l-Azal'' ("Nomo de Eterneco"). Azalanoj nomas lin ''Ḥaḍrat-i-Azal'' ("Sankteco de Eterneco") kaj ''Ṣubḥ-i-Azal'' ("Mateno de Eterneco"). Tiu lasta kaj plej konata titolo ne estis rekte donita de la Báb al Mírzá Yahyá. Tamen la Báb kelkfoje donis la titolon al aliaj babanoj.[http://bahai-library.com/index.php5?file=uhj_vasaya_mirza_yahya#s3] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930165038/http://bahai-library.com/index.php5?file=uhj_vasaya_mirza_yahya#s3 |date=2007-09-30 }} La titolo aperas en [[Islamo|islama]] raporto sankta (''Hadith-i-Kumayl''), kiun citis la ''Báb'' en sia verko titolita la "Sep Pruvoj" (''Dalá'il-i-Sab'ih''). Azalanoj interpretas tion kiel mencio de Mírzá Yahyá, sed bahaanoj malagnoskas tion. Dum sia enkarcerigo en la kastelo de [[Chihriq|''<u>Ch</u>ihríq'']], la ''Báb'' verkis en [[1849]] epistolon titolitan ''Lawḥ-i-Vasaya'' per kiu li [[Testamento de Bab|testamente]] enoficigis lin kiel nominalan "babanestron" de post sia forpaso ĝis la apero de [[Babismo#Anonco de la alveno de "Tiu, kiun Dio manifestos"|"Tiu, kiun Dio manifestos"]]. Li sukcesis eskapi la persekutadon, kiu severe batis la baban komunumon post la atenco kontraŭ la persa reĝo ''Náṣiri’d-Dín Sháh Qájár'' en [[1852]], kaj ekde tiam vivis ekzile ĝis sia morto. == Ekzilo en Bagdado == Kiam je la [[8-a de aprilo]] [[1853]] (28-a de ''Jamádíyu'<u>th</u>-<u>Th</u>ání'' 1269 p.H.) ''[[Bahá'u'lláh]]'' alvenis al [[Bagdado]] (''Ba<u>gh</u>dád'', en [[Irako]]) post sia enkarcerigo en la subtera prizono [[Síyáh-Chál|''Síyáh-<u>Ch</u>ál'']] de [[Teherano]] (''Ṭihrán'', ĉefurbo de [[Persio]]), li trovis la baban komunumon en plej kompleta konfuzo kaj mizero. Lia duonfrato ''Mírzá Yaḥyá'', kiun la ''[[Báb]]'' nomumis kiel la "babanestron" en sia testamento, sukcesis eskapi el la sanga subpremado de la babanoj en ''Tákur'' kaj forfuĝis al Bagdado, kie li time sin kaŝis sub la nomo de ''Ḥájí 'Alíy-i-lás Furú<u>sh</u>''. Ĉar ''Mírzá Yaḥyá''-on ne trafis la ekzila dekreto de la [[Ŝaho]], ''Bahá'u'lláh'' petis lin reveni al Persio por diskonigi tie la Babismon kaj servi al la Kredo. Tion li ne faris, kaj instigite de ''Siyyid Muḥammad-i-Iṣfahání'' ekĵaluzis pro la kreskanta influo de ''Bahá'u'lláh'' ene de la komunumo. Por eviti konflikton kaj disiĝon ene de la babanaro ''Bahá'u'lláh'' foriris el Bagdado kaj [[Ermitiĝo de Baha'u'llah|ermitiĝis]] en la montaroj de la iraka [[Kurdistano]] dum du jaroj. Reveninte pro la insista peto de sia familio kaj de la babanoj, li pli kaj pli transprenis la spiritan gvidadon de la baba komunumo. Post la [[Ekzekuto de Bab|ekzekuto de ''Báb'']] en [[1850]] pluraj babanoj deklaris esti "Tiu, kiun Dio manifestos" anoncita de la ''Báb'', sed neniu el ili sukcesis konvinki la baban komunumon pri la praveco de siaj pretendoj… Multaj poste reprenis ilin sed kelkaj estis mortigitaj. Ankaŭ ''Bahá'u'lláh'' tion [[Proklamoj de Baha'u'llah#Privata Proklamo en Bagdado|deklaris]] en [[1863]], ĵus forironte al Adrianopolo, sed tiam la plej multo da babanoj akceptis lin kiel la Promesiton de ''Báb''. == Ekzilo en Adrianopolo == Rezulte dum la dua jaro de la ekzilo en [[Edirne]] (Adrianopolo), ''Mírzá Yaḥyá'' ekribelis kontraŭ la aŭtoritato de sia duonfrato, intrigis ĉe la turkaj aŭtoritatoj, komplotis kaj provis plurfoje mortigi lin, interalie per veneno. Estiĝis fine [[skismo]] ene de la baba komunumo resp. inter la sekvantoj de ''Bahá'u'lláh'' (bahaanoj = ''bahá'í'' ) kaj la sekvantoj de ''Mírzá Yaḥya'' (azalanoj = ''azalí'' ), kiu ankaŭ sin deklaris profeto kaj sin titolis ''Ṣubḥ-i-Azal'' (Mateno de Eterneco). La tiel nomata "Plej Granda Disiĝo" oficialiĝis dum septembro de [[1867]] inter ''Ṣubḥ-i-Azal'' kaj ''Bahá'u'lláh'', kiu nelonge poste verkis sian libron titolitan ''Kitáb-i-Badí' '' (La Mirinda Libro Nova) por refuti la argumentojn de siaj opoziciantoj nomitaj de li la "Popolo de la ''Bayán''" (''Ahl-i-Bayán'') kaj precipe de ''Siyyid Muḥammad-i-Iṣfahání'' <ref>"Logos and Civilization" verkita de Nader Saiedi kaj eldonita de "University Press of Maryland" (Usono, 2000) ISBN 1-883053-60-9, ĉapitro 6-a </ref> La foje eĉ sanga konflikto inter bahaanoj kaj azalanoj forte malkontentigis la turkan registaron, kiu fine ordonis splitigon de ekzilintoj kaj sendon de unu grupo, inter ili ''Mírzá Yaḥya'', al la insulo [[Kipro]] kaj de la alia, inter ili ''Bahá'u'lláh'', al la punkolonio de [[Akko]] ('' 'Akká'') en [[Palestino]]. Ili forlasis Adrianopolon la [[12-an de aŭgusto]] [[1868]] (22-an de ''Rabí'u'<u>th</u>-<u>Th</u>ání'' 1285 p.H.). == Ekzilo en Famagusto == La [[5-an de septembro]] [[1868]] alvenis al Kipro ''Ṣubḥ-i-Azal'' kun siaj familianoj, kelkaj disĉiploj kaj kvar bahaanoj (''Áqá 'Abdu'l-<u>Gh</u>affár Iṣfáhání'', ''Mírzá 'Alí Sayyáh'', ''Mi<u>sh</u>kín-Qalam'' kaj ''Áqá Muḥammad-Báqir-i-Qahvih<u>ch</u>í'') <ref>Listo de la ekzilitoj en la raporto de Browne pri la vojaĝo de Akko al Kipro (manuskriptoj de Browne en la Universitata Biblioteko de Kembriĝo, Sup 21(8), p. 20; kiel korektita en la traduko de [[E. G. Browne]] pro "A Traveller's Narrative written to illustrate the Episode of the Báb" ("Cambridge University Press", 1891, vol. 2, 376-389)</ref> La azalanoj vivis inter si kaj ''Ṣubḥ-i-Azal'' ne eĉ provis diskonigi babismon en la insulo. La famagustanoj lin konsideris islaman sanktulon ĉar li ŝajne vivis kiel ili. En [[1881]] [[Britio]] okupis la insulon kaj liberigis la ekzilitojn. Tamen ''Ṣubḥ-i-Azal'' preferis resti en Famagusto kaj tie vivi kiel pensiulo de la Brita Imperio. ''Ṣubḥ-i-Azal'' mortis en Famagusto la [[29-an de aprilo]] [[1912]] kaj estis enterigita laŭ la islama rito. <ref>[http://bahai-library.com/file.php5?file=ridvan_death_mirza_yahya "Account of the Death of Mirza Yahya Subh-i-Azal"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930183623/http://bahai-library.com/file.php5?file=ridvan_death_mirza_yahya |date=2007-09-30 }}, verkita de Alili Ridvan, tradukita de E.G. Browne kaj publikigita en " Materials for the Study of the Babi Religion"</ref>. == Familio kaj Posteuloj == Laŭ prof. [[Edward Granville Browne|Browne]], ''Mírzá Yaḥyá'' havis plurajn edzinojn kaj almenaŭ naŭ filojn kaj kvin filinojn . Lia filo ''Riḍván 'Alí'' raportas, ke lia patro havis dek-unu aŭ dek-du edzinojn <ref>Browne, "Personal Reminiscences of the Babi Insurrection at Zanjan in 1850, written by Aqa `Abdu'l-Ahad-i-Zanjani," Journal of the Royal Asiatic Society, (1897, pp. 761-827) p. 767</ref>. Postaj studoj indikas, ke li havis ĝis dek-sep edzinojn (interalie kvar en Persio kaj almenaŭ kvin en Bagdado), kvankam ne estas klare kiom da ili estis samtempaj <ref>[http://www.northill.demon.co.uk/relstud/CyprusEx.htm "The Cyprus Exiles"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101121120007/http://www.northill.demon.co.uk/relstud/CyprusEx.htm |date=2010-11-21 }}, verkita de Moojan Momen kaj publikigita en "Bahá'í Studies Bulletin", vol. 5, no. 3 - vol. 6, no. 1, Junio 1991, pp. 84-113</ref>. Nabil raportas en sia [[Kroniko de Nabil|kroniko]], ke li eĉ malfame edziĝis kun iu vidvino de la ''Báb'' <ref>"God passes by" de Shoghi Effendi en la [http://bahai-library.com/writings/shoghieffendi/gpb/161-165.html#CHAPTER paĝo 165-a]</ref> <ref>"A Critical Analysis de "God passes by" far Imran Shaykh, vidu la ĉapitron pri [http://www.bahaiawareness.com/gpb_mirza-noori.html "The Decline of Mirza Yayha and His Subsequent Deeds"]</ref>. Post lia morto, la baba komunumo ŝrumpis dum la [[20-a jarcento]], kvankam babanoj ludis iom signifan rolon je la promulgo de la irana konstitucio en [[1905]]. Ili vivis sian kredon kaŝe kaj tradicie en islama medio kaj ne plu disvolvis propran teologion nek grandskalan organizon. Mankis vera religia gvidanto… Browne raportis konfuzon pri la estreco de la komunumo post la morto de ''Ṣubḥ-i-Azal''. ''Riḍván 'Alí'' raportis, ke lia patro kiel posteulon nomumis la filon de ''Áqá Mírzá Muḥammad Ḥádí Dawlatabadí''. Sed H.C. Lukach raportis eldiron de ''Mírzá Yaḥyá'', ke lia posteulo estos tiu el liaj filoj, kiu "plej similas al li". Neniu el ili sin proponis… <ref>"Materials for the Study of the Bábí Religion" de E.G. Browne (1918) [http://www.h-net.org/~bahai/diglib/books/A-E/B/browne/material/msbrtoc.htm paĝoj 312-a ĝis 314-a]</ref>. Citante malfruan fonton, Miller indikas, ke ''Mírzá Yaḥyá'' ne nomumis posteulon <ref>"The Bahá'í Faith: Its History and Teachings" de William McElwee Miller (1974), [http://williamcareylibrary.gospelcom.net/thebahaifaith/ paĝo 107-a]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Verŝajne iu el liaj filoj fariĝis bahaano kaj alia kristano. <ref>[http://bahai-library.com/articles/exiles.html The Cyprus Exiles"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070311023423/http://bahai-library.com/articles/exiles.html |date=2007-03-11 }} de Moojan Momen en ''Bahá'í Studies Bulletin'' (1991) paĝo 99-a</ref>. Nuntempe eble estas ankoraŭ kelkmil da neorganizitaj posteuloj liaj (nomitaj babanoj/''bábí'' aŭ bajananoj/''bayání'' aŭ azalanoj/''azalí'') precipe en Irano kaj [[Uzbekio]] <ref>[http://lexicorient.com/e.o/babism.htm Artikolo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070205095325/http://lexicorient.com/e.o/babism.htm |date=2007-02-05 }} en la angla lingvo de la ''Encyclopaedia of the Orient''</ref> <ref>[http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html Artikolo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081120153054/http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f2/v3f2a070.html |date=2008-11-20 }} en la angla lingvo de ''Denis MacEoin'' en la ''Encyclopaedia Iranica''</ref>. == Notoj == {{Referencoj}} == Referencoj == Verkita surbaze de la anglalingva vikipedia artikolo titolita [[:en:Subh-i-Azal|''Subh-i-Azal'']]. * [http://www.h-net.org/~bahai/diglib/books/A-E/B/browne/tn/hometn.htm "A Traveller's Narrative: Written to illustrate the episode of the Bab"] (raporto de vojaĝanto : verkita por ilustri la baba evento), verkita de'' 'Abdu'l-Bahá'', tradukita de [[E. G. Browne|E.G. Browne]] kaj eldonita de "[[Cambridge University Press]]" (Kembriĝo, Britio, 1891) (vidu la "enkondukon" kaj de "notojn" (w) de Browne) * [http://reference.bahai.org/en/t/ab/TN/ "A Traveller's Narrative: Written to illustrate the episode of the Bab"] (raporto de vojaĝanto : verkita por ilustri la baba evento), verkita de'' 'Abdu'l-Bahá'', tradukita de E.G. Browne (1886) kaj reeldonita de "Kalimát Press" (Los Angeles, Usono, 2004, kun notoj de la tradukinto), ISBN 1-890688-37-1 * "Bahá'u'lláh, King of Glory" (Bahá'u'lláh, Reĝo de Gloro), verkita de Hasan.M. Balyuzi kaj eldonita de "George Ronald" (Oksfordo, Britio, 2000) ISBN 0-85398-328-3 * [http://www.h-net.org/~bahai/diglib/books/A-E/B/browne/material/msbrtoc.htm "Materials for the Study of the Bábí Religion"] (Materialo por la Studado de la Baba Religio), verkita de E.G. Browne (1918), kaj eldonita de "Cambridge University Press" (Kembriĝo, Britio) * [http://www.h-net.msu.edu/~bahai/diglib/articles/A-E/browne/brznjan1.htm "Personal Reminiscences of the Babi Insurrection at Zanjan in 1850"] (personaj memoroj pri la baba ribelo en Zanjan dum 1850), verkita de Aqa 'Abdu'l-Ahad-i-Zanjan, tradukita de E.G. Browne kaj publikigita en la "Journal of the Royal Asiatic Society" (1897, v. 29, p. 761–827) * [http://reference.bahai.org/en/t/se/GPB/ "God Passes By"] (Dio preterpasas), verkita de Shoghi Effendi kaj eldonita de "Bahá'í Publishing Trust" (Wilmette, Ilinoso, Usono, 1944) ISBN 0-87743-020-9 * [http://www.h-net.org/~bahai/diglib/books/K-O/M/MirzaHuseyn/TarikhiJadid.htm "The Tarikh-i-Jadid, or New History of Mirza 'Ali Muhammad The Bab"] (la 'Tari<u>kh</u>-i-Jadid'', aŭ la nova historio de ''Mírzá 'Alí Muḥammad'' titolita ''Báb''), verkita de ''Mírzá Ḥusayn Hamadaní'', tradukita de E.G. Browne kaj eldonita de "Cambridge University Press" (Keambriĝo, Britio, 1893) (vidu "enkondukon" kaj "apendicon 2-a" de Browne.) * [http://www.h-net.org/~bahai/areprint/nk/nuqta.htm ''Kitab-i Nuqtat al-Kaf: Being the Earliest History of the Bábís"] (''Kitáb-i-Nuqṭat al-Kaf'' : estanta la plej frua historio de la babanoj), verkita de ''Ḥájí Mírzá Janí Ká<u>sh</u>ání'', tradukita de E.G. Browne kaj eldonita de E.J. Brill (Lejden, Nederlando, 1910) (vidu la "anglan enkondukon" de Browne) |author = (Attrib.) * [http://www.h-net.org/~bahai/notes/vol3/taqiya.htm "The Practice of Taqiyyah (Dissimulation) in the Babi and Bahai Religions"] (la praktikado de la Taqíyyah = Kaŝado en la religioj baba kaj bahaa), verkita de ''Manú<u>ch</u>ihrí Sipihr'' kaj publikigita en "Research Notes in Shaykhi, Babi and Baha'i Studies" (1999, v.3, n°3) * [http://www.h-net.org/~bahai/notes/vol7/BABWILL.htm "The Primal Point’s Will and Testament"] (La Volo kaj Testamento de la Primara Punkto), verkita de ''Manú<u>ch</u>ihrí Sipihr'' kaj publikigita en "Research Notes in Shaykhi, Babi and Baha'i Studies" (2004, v.7, n°2) * [http://williamcareylibrary.gospelcom.net/thebahaifaith/ "The Bahá'í Faith: Its History and Teachings"]{{404|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (La Bahaa Kredo : Ĝiaj Historio kaj Instruoj), verkita de William McElwee Miller kaj eldonita de "William Carey Library" (1974), ISBN 0-87808-137-2 * [http://bahai-library.com/articles/exiles.html "The Cyprus Exiles"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070311023423/http://bahai-library.com/articles/exiles.html |date=2007-03-11 }} (la Ekzilitoj en Kipro), verkita de Moojan Momen kaj publikigita en "Bahá'í Studies Bulletin" (1991, p.81-113) * [http://reference.bahai.org/en/t/nz/DB/ "The Dawn-Breakers: Nabíl’s Narrative"] (La Herooj de la Nva Tagiĝo : Kroniko de Nabil), verkita de ''Muḥammad-i-Zarandí'' (''Nabíl-i-A'ẓam''), tradikita en la angla lingvo de Shoghi Effendi (esperantigita de Roan Orloff-Stone) kaj eldonita de "Bahá'í Publishing Trust" (Wilmette, Ilonoso, Usono, 1932) ISBN 0-900125-22-5 * [http://www.bayanic.com/lib/typed/hist/AzalHist/Subh-bio-Eng.htm "A Brief Biography of His Holiness ''Ṣubḥ-i-Azal"] (mallonga biografio de Lia Baba Moŝto ''Ṣubḥ-i-Azal"), verkita de'' 'Aṭṭíya Rúḥí'' * [http://www.bahai-library.com/books/memories/memories.html "My Memories of Bahá'u'lláh"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070606230337/http://www.bahai-library.com/books/memories/memories.html |date=2007-06-06 }} (Miaj Memoroj pri ''Bahá'u'lláh''"), verkita de ''Ustád Muḥammad-'Alíy-i-Salmání'' kaj eldonita de "Kalimát Press" (Los Angeles, Usono, 1982) * "Making the Crooked Straight: A Contribution to Bahá'í Apologetics" verkita de Udo Schaefer kaj T. Wilson, eldonita de "George Ronald" (Oksfordo, Britio, 2000) ISBN 0-85398-443-3 * "The Bahá'í Religion, A Short Introduction to its History and Teachings" (la Bahaa Religio : mallonga enkonduko al ĝiaj historio kaj instruoj) verkita de Peter Smith kaj eldonita de "George Ronald" (Oksfordo, Britio, 1988) ISBN 0-85398-277-5 * "The Covenant of Bahá'u'lláh" (La Interligo de ''Bahá'u'lláh''), verkita de Adib Taherzadeh kaj eldonita de "George Ronald" (Oksfordo, ritio, 1972) ISBN 0-85398-344-5 == Vidu ankaŭ == * [[Babismo]] * [[Testamento de Bab]] * [[Proklamoj de Baha'u'llah]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.h-net.msu.edu/~bahai/notes/vol7/BABWILL.htm "La Testamento de Bab kun komentarioj] en la angla lingvo. * [http://bahai-library.com/?file=momen_cyprus_exiles.html "La Ekzilitoj en Kipro"] verkita en la angla lingvo de Moojan Momen. * [http://www.bayanic.com "La Religio de la Bajano"] retpaĝo en la angla lingvo de la nuntempaj disĉiploj de ''Ṣubḥ-i Azal'' entenanta interalie [http://www.bayanic.com/who/SAzal00.html fotografaĵon], [http://www.bayanic.com/lib/typed/hist/AzalHist/Subh-bio-Eng.htm mallongan biografion] kaj [http://www.bayanic.com/lib/typed/hist/AzalHist/Efamtree.html genealogian arbon] de ''Ṣubḥ-i Azal''. {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Subh-i-Azal||1912}} [[Kategorio:Bahaismo]] [[Kategorio:Religio en Irano]] obdlz2pb1kx0jdi8h3nixjkb2us1f6r 0 212533 9418580 8573402 2026-07-02T08:43:19Z Sj1mor 12103 9418580 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''''Yale University Press''''' estas [[universitata eldonejo]] fondita en [[1908]]. Ĝi iĝis oficiala departemento de la [[Universitato Yale]] en [[1961]], sed restis finance kaj funkcie sendependa. En [[2002]], ''Yale University Press'' eldonis ĉirkaŭ 300 novajn [[libro]]jn jare kaj posedi [[biblioteko]] de ĉirkaŭ 3000 libroj. Ĝiaj libroj ricevis diversajn premiojn, inter ili kvin la premion ''National Book Award'', du la premion ''National Book Critics Circle Award'' kaj kvar la [[Premio Pulitzer|premion Pulitzer]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) {{Ĝermo|Usono}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj eldonejoj]] p8l4mp9ov42s9zwngeq18zv64ntki7z 9418603 9418580 2026-07-02T09:01:31Z Sj1mor 12103 9418603 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} {{Kursiva titolo}}'''''Yale University Press''''' (esperantigita [[Jejl universitata eldonejo]]) estas [[universitata eldonejo]] fondita en [[1908]]. Ĝi iĝis oficiala departemento de la [[Universitato Yale]] en [[1961]], sed restis finance kaj funkcie sendependa. En [[2002]], ''Yale University Press'' eldonis ĉirkaŭ 300 novajn [[libro]]jn jare kaj posedi [[biblioteko]] de ĉirkaŭ 3000 libroj. Ĝiaj libroj ricevis diversajn premiojn, inter ili kvin la premion ''National Book Award'', du la premion ''National Book Critics Circle Award'' kaj kvar la [[Premio Pulitzer|premion Pulitzer]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) {{Ĝermo|Usono}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj eldonejoj]] rp13ps4bzo4wzcba4o60coinxk24wk9 0 212535 9418510 9266251 2026-07-02T07:38:23Z Sj1mor 12103 9418510 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildo_priskribo = |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=GB |situo sur mapo=Kembriĝo |zomo=13 }} '''''Cambridge University Press''''' (Universitata eldonejo de [[Kembriĝo]], mallongigita al CUP) estas [[britio|brita]] [[universitata eldonejo]] ligita al la [[universitato de Kembriĝo]]. La unua libro estis eldonita en [[1584]], kaj de tiam almenaŭ unu libro estis eldonita jare. Ĝi estas unu el la plej malnovaj eldonejoj en la mondo. Aŭtoroj publikigitaj de tiu eldonejo estas, inter aliaj: [[John Milton]], [[William Harvey]], [[Isaac Newton]] kaj [[Stephen Hawking]]. Ĉiujare ĉirkaŭ 200 sciencaj revuoj kaj 2.000 [[libro]]j estas publikigitaj.[[Dosiero:CambridgeUniversityPress.jpg|eta|upright|Sidejo de la eldonejo ''Cambridge University Press'' en [[Kembriĝo]]]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} {{en}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Britaj eldonejoj]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Britio]] gtrex0jkwkjmconzq94v8d48rooc9i1 9418586 9418510 2026-07-02T08:47:48Z Sj1mor 12103 9418586 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildo_priskribo = |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=GB |situo sur mapo=Kembriĝo |zomo=13 }} {{Kursiva titolo}}'''''Cambridge University Press''''' (mallongigita al '''CUP'''; esperantigita [[Universitata eldonejo de Kembriĝo]]) estas [[britio|brita]] [[universitata eldonejo]] ligita al la [[universitato de Kembriĝo]]. La unua libro estis eldonita en [[1584]], kaj de tiam almenaŭ unu libro estis eldonita jare. Ĝi estas unu el la plej malnovaj eldonejoj en la mondo. Aŭtoroj publikigitaj de tiu eldonejo estas, inter aliaj: [[John Milton]], [[William Harvey]], [[Isaac Newton]] kaj [[Stephen Hawking]]. Ĉiujare ĉirkaŭ 200 sciencaj revuoj kaj 2.000 [[libro]]j estas publikigitaj.[[Dosiero:CambridgeUniversityPress.jpg|eta|upright|Sidejo de la eldonejo ''Cambridge University Press'' en [[Kembriĝo]]]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} {{en}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Britaj eldonejoj]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Britio]] isrfk9fmdheoefw7c399sl4d3fwhmxp 0 212536 9418575 9412446 2026-07-02T08:40:34Z Sj1mor 12103 9418575 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildo_priskribo = |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=US-MA |situo sur mapo=Bostono |zomo=13 }} '''''Harvard University Press''''' (esperantigita [[Universitata eldonejo de Harvard]]) estas [[universitata eldonejo]], departemento de la [[Universitato Harvard]] en [[Kembriĝo (Masaĉuseco)|Kembriĝo]], [[Masaĉuseco]]. Ĝi estis fondita la [[13-an de januaro]] [[1913]]. En [[2005]] ĝi eldonis 220 titolojn. Interalie estas eldonitaj libroj de ''Eudora Welty'', [[Walter Benjamin]], [[E. O. Wilson]], [[John Rawls]], [[Emily Dickinson]], [[Stephen Jay Gould]], ''Helen Vendler'' kaj ''Carol Gilligan''. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.hup.harvard.edu Oficiala ttt-ejo de Harvard University Press] * [http://harvardpress.typepad.com Reklama blogo de Harvard University Press] * [http://aaupnet.org Oficiala ttt-ejo de la asocio de usonanaj universitataj eldonejoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110211222252/http://aaupnet.org/ |date=2011-02-11 }} * [http://www.bookdepository.co.uk/WEBSITE/WWW/WEBPAGES/viewarticle.php?type=publisher&id=33 Intervjuo kun bookdepository.co.uk] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071124062945/http://www.bookdepository.co.uk/WEBSITE/WWW/WEBPAGES/viewarticle.php?type=publisher&id=33 |date=2007-11-24 }} {{Ĝermo|Usono}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj eldonejoj]] b8l6vl7vja2x5f9lehtkz0v2ykh3p7i 9418612 9418575 2026-07-02T09:12:47Z Sj1mor 12103 9418612 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} {{Informkesto organizaĵo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildo_priskribo = |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=US-MA |situo sur mapo=Bostono |zomo=13 }} '''''Harvard University Press''''' (esperantigita [[Universitata eldonejo de Harvard]]) estas [[universitata eldonejo]], departemento de la [[Universitato Harvard]] en [[Kembriĝo (Masaĉuseco)|Kembriĝo]], [[Masaĉuseco]]. Ĝi estis fondita la [[13-an de januaro]] [[1913]]. En [[2005]] ĝi eldonis 220 titolojn. Interalie estas eldonitaj libroj de [[Eudora Welty]], [[Walter Benjamin]], [[E. O. Wilson]], [[John Rawls]], [[Emily Dickinson]], [[Stephen Jay Gould]], [[Helen Vendler]] kaj [[Carol Gilligan]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.hup.harvard.edu Oficiala ttt-ejo de Harvard University Press] * [http://harvardpress.typepad.com Reklama blogo de Harvard University Press] * [http://aaupnet.org Oficiala ttt-ejo de la asocio de usonanaj universitataj eldonejoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110211222252/http://aaupnet.org/ |date=2011-02-11 }} * [http://www.bookdepository.co.uk/WEBSITE/WWW/WEBPAGES/viewarticle.php?type=publisher&id=33 Intervjuo kun bookdepository.co.uk] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071124062945/http://www.bookdepository.co.uk/WEBSITE/WWW/WEBPAGES/viewarticle.php?type=publisher&id=33 |date=2007-11-24 }} {{Ĝermo|Usono}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj eldonejoj]] k7u9uqmvwqxzsbwgxjox4o6oysglu8k 0 214880 9418063 9087079 2026-07-01T12:08:24Z Sj1mor 12103 9418063 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Gobelins - Chancellerie (Musée Nissim de Camondo).JPG|eta|300ra|Gobelina mur-tapiŝo en la Pariza Muzeo Nissim de Camondo (ĉ. 1680)]] '''Gobelino''' aŭ '''gobeleno''' (el la [[franca]]: ''Gobelin'', nomo de familio kiu starigis la [[manufakturo]]n [[manufakturo Gobelin|Gobelin]]), pli ĝenerale ankaŭ tia [[eponimo|eponima]] '''bildotapiŝo''' estas [[arta]] mur-[[tapiŝo]]. La bildoj estas enteksataj per [[teksmaŝino]]. Laŭ [[Francisko Azorín]] '''gobeleno''' estas ''Ĉiu fama arta tapiŝo tekstita en la Pariza fabriko, kiu [tiele: sen akuzativo] fondis Johano Gobelin, 15a jc.''<ref>[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 83.</ref> Li indikas [[etimologio]]n el ''Gobelin'', propra nomo de artemaj tapiŝoteksistoj.<ref>Azorín, samloke.</ref> == Funkcio de la bildo-/murtapiŝoj == La artaj [[teksaĵo]]j plenumis krom ornamaj ankaŭ diversajn praktikajn taskojn: unue tiun de [[varmoizolado]], kio plibonigis la ĉambroklimaton, kaj due ili solvis la [[akustika]]jn problemojn en grandaj, altaj ĉambroj. Sed ne sufiĉas konsideri la praktikajn utilojn de murtapiŝoj, ĉar la enteksitaj bildoj ankaŭ plenumis instruajn funkciojn. Ekzemple la bildotapiŝoj de la Supra Rejnlando, montrantaj sovaĝulojn aŭ [[fabelo|fabelbestojn ]], estas postulinvito, vivi laŭ kortumaj reguloj. La sovaĝuloj respegulas la kortuman-kavaliran idealon, kiun fervore sekvu la rigardanto. Tiuj ĉi bildotapiŝoj tamen estis ofte fiksitaj tiel alte sub la plafono de la ĉambroj, ke izola efiko estas neebla kaj neenda. == Tekniko == ''Vera'' permane teksita bildotapiŝo ekestas sur vertikala aŭ horizontala [[teksmaŝino]]. Oni enteksas [[fibro]]jn el [[lino]] kaj [[kotono]] por la forte streĉataj [[varpo]]j, kaj por la [[vefto]]j oni uzas [[lano]]n, [[sedo]]n, foje ankaŭ linon kaj, se temas pri altvaloraj verkoj, fibrojn el [[arĝento]] kaj [[oro]] . Oni enteksas la bildon sur la dorsoflanko de la ekestanta verko. == Historio == [[Dosiero:Hochzeits- und Reformationsgedenkteppich Philipps I. von Pommern.jpg|eta|Tapiŝo de Croy el 1554/1556, nun posedaĵo de la [[Universitato Ernst Moritz Arndt]] je [[Greifswald]]]] La bildoteksado apartenas krom la teksado kaj la [[ceramiko]] al la plej malnovaj metiaj artoj de la homaro. Ĝi estis praktikata jam antaŭ jarmiloj. Sian florepokon la bildotapiŝa teksado travivis en la [[mezepoko]] kaj en la [[renesanco]], ekzemple en la [[milflorismo|milflorismaj]] murtapiŝoj. La plej malnovaj ekzistaj fragmentoj de bildoteksaĵoj estas tombo-aldonaĵoj, kiuj danke al la seka dezertoklimato de [[Egiptujo]] konserviĝis trans jarmiloj. Al la plej malnovaj postlasaĵoj de bildoteksado en okcidenta Eŭropo apartenas la mezepokaj verkoj el la 12-a kaj 13-aj jarcentoj, kiujn oni gardas en la [[katedralo de Halberstadt]], [[Germanujo]], (''Abraham-Tapiŝo'' proksimume 1150, la plej malnova teksita bildotapiŝo en Eŭropo)<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.die-domschaetze.de/de/dom-und-domschatz-halberstadt/domschatz.html |titolo=Katedrala trezoro de Halberstadt |alirdato=2015-02-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150219143725/http://www.die-domschaetze.de/de/dom-und-domschatz-halberstadt/domschatz.html |arkivdato=2015-02-19 }}</ref> kaj grandaj ciklo ekestintaj je la fino de la 13-a jarcento en [[Francujo]]. == Vidu ankaŭ == * [[Manufakturo Gobelin]] * [[Tapiŝo de Bayeux]] * [[La damo kaj la unikorno]] * [[Tapiŝo]] == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=gobelen|ReVo titolo=Gobeleno, Gobelino}} * [http://www.dewit.be/textindx.htm Ttt-ejo de la reĝa manufakturo De Wit en Mallines, Belgio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928031318/http://www.dewit.be/textindx.htm |date=2007-09-28 }} * [http://poleexperimentalmetiersda.typepad.com/weblog/2007/03/index.html Ekspozicio pri nuntempaj tapiŝoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927105805/http://poleexperimentalmetiersda.typepad.com/weblog/2007/03/index.html |date=2007-09-27 }} * [http://emoke.free.fr Tapiŝoj de Emöke] * [http://membres.lycos.fr/artistelicier/index.php Portalo de ''Tapisserie Contemporaine''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080315001111/http://membres.lycos.fr/artistelicier/index.php |date=2008-03-15 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Gobelinoj| ]] kvnplzfs27vequ7cdzjs5suyjzmh7p2 0 222849 9418199 9363584 2026-07-01T17:07:00Z Globetrotter19 99843 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Ecser main street pathway.jpg]] → [[File:Ecser, Széchenyi street pathway.jpg]] too general 9418199 wikitext text/x-wiki '''Ecser''' [eĉer], [[slovake]] '''Ečer''' estas [[grandvilaĝoj en Hungario|grandvilaĝo]] en [[Hungario]], en [[regiono]] [[Meza Hungario]], en [[departemento]] [[Pest]], en [[Distrikto Vecsés]]. Cser signifas ''Quercus cernis'',muska aŭ turka aŭ harara [[kverko]]. [[Dosiero:Ecseri 168.jpg|eta|maldekstre|Preĝejo de Ecser]] == Bazaj informoj == * [[Areo]]:13&nbsp;km² * [[Loĝantaro]]:3250 * [[Poŝtkodo]]: 2233 * [[Telefonprefikso]]: 29 == Situo == Ecser situas sur [[ebenaĵo]], laŭ ĉef[[vojo]] kaj [[fervojo]] [[Budapeŝto]]-[[Nagykáta]] inter Budapeŝto kaj [[Maglód]], [[aŭtoŝoseo]] '''M0''' ĉirkaŭ Budapeŝto preteriras, fine apude troviĝas [[flughaveno]] de la ĉefurbo. [[Dosiero:Ecser, Széchenyi street pathway.jpg|eta|Ĉefstrato de Ecser]] [[Dosiero:Római katolikus templom (7011. számú műemlék).jpg|eta|Katolika kirko en Ecser]] == Historio == En tiu loko [[keltoj]], [[sarmatoj]], [[romianoj]] jam loĝadis. La unua mencio devenas el [[1315]]. En la [[turkoj|turka]] erao la komunumo senhomiĝis, poste [[slovakoj]] refondis ĝin. == Vidindaĵoj == Vidindaĵo estas romkatolika baroka [[Kirko Sankta Antonio (Ecser)]] de [[1740]]. Apud la vilaĝo fiŝkaptista [[lago]] troviĝas. == Famuloj == En Ecser naskiĝis: * filologo [[Béla Stoll]] * kemiisto [[Sándor Újhelyi]] * kuracisto [[Károly Újhelyi]]. == Famaj nomportantoj == * [[Károly Ecser]] == Fontoj == * WikiTrans {{Projektoj}} [[Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario]] 7f92waszvix565jsd0lznl1ddo9c974 0 223911 9418670 9087216 2026-07-02T10:13:17Z Sj1mor 12103 9418670 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Metapsikologio''' aŭ '''Metapsikio''' estis la unua granda paŝo ekstudi laŭ strikta scienca vidpunkto la strangajn fenomenojn kiuj karakterizis [[Eŭropo]]n kaj [[Usono]]n ekde [[1850]]. Ili estis la t.n. [[spiritismo|neo-spiritualismo]], kiam la ĝenerala popolo kredis ke [[spirito]]j de mortintaj homoj komunikiĝis per movado de objektoj, strangaj sonoj kaj inkluzive per vivantaj homoj, nomataj [[mediumo]]j. La komencintoj de tiuj unuaj esploroj estis la [[Kembriĝo|Kembriĝaj]] akademianoj H. Myers, Edmund Gurney kaj Sidgwick, kiuj fondis la faman SPR-n - ''Society for Psychical Research'' (Socio por Psiĥaj Esploroj). Ilia intenco estis rigore kaj science esplori la fenomenojn, studante la atestojn kaj praktikajn seancojn, faritaj de la mediumoj. Tiam ili trovis ke multaj aliaj fenomenoj ekzistas, kaj la plejmulto el tiuj ne estis kaŭzitaj de fantomoj aŭ spiritoj, sed simple per la homoj mem, dank'al iliaj nenormalaj kapabloj. la tiamaj mediumoj fariĝis do PSI-agantoj (tiuj kiuj agas per psiko). Ekde tiam, la SPR-membroj kolektadis ĉiujn historiojn, atestojn, evidentojn ktp kiuj povus esti analizita rigore. La unua granda verkaĵo publikigita de tiu Socio estis "''Phantom of the Living''" (Fantomoj de la Vivantoj), rezulto de ilia esploro pri testimonoj, kiam la "Fantomo" estis de ankoraŭ vivantaj homoj. SPR ankaŭ publikigis konstante sian ĵurnalon (''Journal of Society for Psychical Research'') kaj alia publikaĵo kiel ''Proceedings of the Society of Psychical Researc''h, kiuj ekzistas ĝis hodiaŭ. Metapsikio baziĝis sur la atesto de sciencistoj, kiam ili restis en seancoj de mediumoj. Ĉar multaj mediumoj vere estis nur friponuloj, kiuj kredigis kontakti kun la mortintoj, tiam postulante monon por ke siaj klientoj kontaktu siajn familianojn. Multaj "mediumoj", dum seancoj aranĝitaj de sciencistoj kaj magiistoj, estis kaptitaj je fraŭdo, kaj formaskigitaj de siaj mensogoj. Tiam, trovi verajn mediumojn fariĝis peza tasko, ĉar preskaŭ ĉiuj estis akuzitaj je fraŭdo. Membroj de SPR ofte kunordigis seancojn kun mediumoj, kaj provis kontroli ĉiun eblecon je fraŭdo, por atesti tiu mediumo estas vera aŭ ne. Tiam, SPR nur kolektis membrojn kiuj interesiĝis atesti la veraĵon malantaŭ la vualo de intrigoj kaj malveroj. La seancoj estis rigore kontrolitaj, ĉar oni katenis la mediumon en la seĝo, kontrolis liajn brakojn kaj piedojn, esploris la ĉambron, cele malkovri kaŝitajn truojn per kiuj oni povus kaŝi aferojn por produkti "fenomenojn", ktp. Tiam, iom post iom, multaj mediumoj estis senmaskigitaj, dum aliaj restis misteraj, pro siaj fenomenoj. La konstanta serĉado de fraŭdoj kaj veraj mediumoj karakterizis la Metapsikian periodon, kaj ĝi elstariĝis per la publikado de Traktato de Metapsikio, verkita de la Nobel-premiito [[Charles Richet]]. Tuj post lia morto ankaŭ metapsikio disfalis, kaj ĝi estis anstataŭita de [[parapsikologio]], de Joseph Banks Rhine. Li inkludis la statistikan metodon konfirmi la ekzistadon de supernaturajn fenomenojn. Tiam, la klasika Metapsikio, bazita sur esplorado de trompo kaj vero en mediumaj seancoj finiĝis, kaj la laboratoriaj eksperimentoj, en rigoraj kontrolitaj ĉambroj, komencigis la novan eraon de esploro de la t.n. strangaj fenomenoj. {{Projektoj|ReVo=metaps.0o|ReVo titolo=Metapsikio}} [[Kategorio:Pseŭdoscienco]] [[Kategorio:Parapsikologoj]] [[Kategorio:Parapsikologio]] 0z1kv8qdja862wq2jlpxq3hcawumnwg 0 224537 9418309 9377177 2026-07-01T20:18:51Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418309 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Dosiero:k_j.jpg|dekstra|eta]] '''KRIZA János''' hungara unitariisma episkopo, folklorkolektinto, poeto, ano korespondanta de [[MTA]] (1841) naskita en [[Nagyajta]] la [[28-an de junio]] [[1811]] kaj mortinta en [[Kolozsvár]] la [[26-an de marto]] [[1875]]. == Biografio == János Kriza post siaj studoj en Koloĵvaro inter 1835–37 studis en [[Berlino]]. En [[1837]] li estis la pastro de unitariisma eklezio de Koloĵvaro kaj ekde [[1861]] ĝia episkopo. Li eldonis kun titolo [[Remény]] literaturan poŝlibron (1839). Ekde la jaroj de [[1840]]-aj li kolektis senlace la sikulan popolfolkloron. La kolekton eldonis sub titolo ''Vadrózsák'' (Sovaĝrozoj) (Kolozsvár, 1863). Li verkis ankaŭ sikuldialektan vortaron. Ekde [[1863]] li estis [[membro]] de [[Societo Kisfaludy]]. Li fondis la revuon [[Keresztény Magvető]], en kies redaktado komence (1861–62) partoprenis. == Ĉefaj verkoj == * ''Magyar Népköltési gyűjtemény'' (III. [[László Arany]] és [[Pál Gyulai]] kiadása. Bp., 1882); * ''Székely népköltési gyűjtemény'' (I–II. Összesítő válogatás Gergely Pál és [[Ágnes Kovács]] gondozásában Bp., 1956 * ''Vadrózsák''[http://mek.oszk.hu/06100/06191/] == Bibliografio == * Ortutay Gyula: K. J. (Írók, népek, századok, Bp., 1960); * [[Attila Szabó T.|Szabó T. Attila]]: Az évszázados Vadrózsák és a nyelvjáráskutató K. J. (Magy. Nyelvőr, 1964. 4. sz.) * [[Árpád Antal|Antal Árpád]]-[[József Faragó|Faragó József]]-Szabó T. Attila: ''Kriza János'', Bk., 1965, 2. átdolg. kiad., Kvár, 1971; '' == Vidindaĵoj == * [[Kriza János Néprajzi Társaság]] == Fonto == * [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html Magyar Életrajzi Lexikon] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.kjnt.ro/ Asocio Etnografia]. * [http://mek.oszk.hu/html/vgi/kereses/keresesujgy.phtml?tip=gyors Az álomlátó fiú]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071129210511/http://mek.oszk.hu/html/vgi/kereses/keresesujgy.phtml?tip=gyors |date=2007-11-29 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Hungaraj verkistoj|Kriza]] [[Kategorio:Hungaraj akademianoj|Kriza]] [[Kategorio:Hungaraj unitariismaj episkopoj|Kriza]] [[Kategorio:Hungaraj pastroj|Kriza]] jrlgiotyu1kbyb4f7p46hg9ph7fj3m1 4 227735 9418085 9418009 2026-07-01T12:55:36Z DidCORN 34571 Poligenistoj --> Polienigistoj 9418085 wikitext text/x-wiki __LIGILOALNOVASEKCIO__ '''Vikipedio:Alinomendaj artikoloj''' estas ejo por peti la alinomigon de artikolo, ŝablono, aŭ projekt-paĝo en Vikipedio. Bonvolu legi nian [[VP:TA|artikolon pri titol-politiko]] kaj nian [[Helpo:Alinomigi paĝon|gvidlinion por alinomi]] antaŭ ol movi paĝon aŭ peti paĝ-movadon. Ĉi tiu paĝo celas organizi la laŭeble sisteman alinomigon de artikoloj. '''Arkivo''' de proponoj ne plu aktualaj troviĝas ĉi tie: [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj/Arkivo]]. Por tio ekzistas ŝablono kiel markiloj pri tia propono kaj respektivaj kategorioj. *{{Ŝ|Alinomu}}, [[:Kategorio:Alinomendaj paĝoj]], [[:Kategorio:Alinomitaj paĝoj]] Jene sekvu listigoj pri la proponitaj paĝoj. {{/Enkonduko}} == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn proponojn movu al [[/Arkivo]], vidu la keston "Malnovaj diskutoj" ĉi-supre. Dankon! == Aktivaj (de 2022) == === [[Kamrimeno]] -→ [[Sinkrona rimeno]] 2022 02 19 === La alternatva propono ŝajnas pli klara. Mi kopiis ĉi-suben la iam okazintan diskuton el la diskuto-paĝo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:39, 19 feb. 2022 (UTC) Mi kontraŭas (alinomi al dentrimeno") ĉar dentrimeno estas ĝenerala rimeno sen specifa funkcio, do meritas apartan artikolon. Ĉi tie estas celata la rimeno kiu sinkronigas la [[kamŝafto]] kun la [[krankŝafto]]. (angle: i.a. cambelt aŭ timing belt). --[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:10, 7 feb. 2022 (UTC) :Ŝajnas prave. DidCORN devus argumenti. Male, oni devus forigi la proponon, ĉu ne?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:15, 7 feb. 2022 (UTC) ::Jes sed ĉiu rajtas esprimi sian opinion. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 23:15, 7 feb. 2022 (UTC) :::Mia argumento estas, ke tia rimeno havas [[dento]]jn kaj neniun [[kamo]]n, do la titolo estas erarema. Se oni volas distingi tiun rimenon rilate al a ĝenerala ''dentrimeno'', kial anstataŭe nomi ĝin '''[[sinkrona rimeno]]''', pli klara titolo, kiun oni trovas en la franca Vikipedio?--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 21:00, 8 feb. 2022 (UTC) ::::Kamrimemo fakte estas mallongigo por kamŝaftpropulsadentrimeno. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 11:33, 11 feb. 2022 (UTC) :::::Ne, karaulo, tia rimeno ne propulsas, SED nur helpas sinkroni la sparkilojn de ĉiu piŝto en la motoro. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:22, 1 feb. 2024 (UTC) ::::::Do kamŝaftsinkronigadentrimeno (angle:timing belt (also called a cambelt) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 14:23, 8 feb. 2024 (UTC) === [[Skalmodelo]] -→ [[Maketo]]; [[Maketo (arkitekturo)]] -→ [[Maketo]] 2022 05 01 === [[Skalmodelo]] volas esti alinomita al [[maketo]]. Maketo estas en PIV. La alinomadon povas fari nur administranto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 1 maj. 2022 (UTC) :Krome ekzistas ĉi tie paĝo [[Maketo (arkitekturo)]], kiu devus esti kunigita kun maketo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:37, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} Mi tute ne konsentas kunigi la du artikolojn [[Maketo]] kaj [[Maketo (arkitekturo)]], la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj, al kiuj normale rilatas ĉiu el la du.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:27, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} [[Skalmodelo]] al [[Maketo]] jes; [[Maketo (arkitekturo)]] al [[Maketo]] tute ne: la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj. Povas temi pri ŝipo, aparato, teatra scenejo, ktp.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:26, 17 maj. 2022 (UTC) == Aktivaj (de 2023) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2023)}} === "Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto" → "Vikipedio:Mempatrolantoj" + "Vikipedio:Kontrolantoj" → "Vikipedio:IP-kontrolantoj" 2023 02 14 === "[[Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto]]" → "[[Vikipedio:Mempatrolantoj]]" kaj "[[Vikipedio:Kontrolantoj]]" → "[[Vikipedio:IP-kontrolantoj]]". Vorto "kontrolanto" estas malklara. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:35, 14 feb. 2023 (UTC) === [[Kabineto]] → [[Kabineto (registaro)]] 2023 05 16 === Ĉar la aliaj artikoloj ligitaj ĉi tien temas pri registara institucio, ne pri apartigilo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:45, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Mi estas tre konfuzita. La paĝo ne aspektas kiel ordinara artikolo. Ne estas vera apartigilo, ĉar la punktoj (1), (2), (3), (4) nenion apartigas (kie estas la bluaj ligiloj?). La paĝo pli similas al paĝo de vortaro, kaj eble ne estas taŭga por VP. Mi opinias, ke indas forigi la supran parton kaj krei apartajn artikolojn pri la 4 signifoj. — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 15:51, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Jes, nun tiu ĉi artikolo aspektas kiel vortara, do korektenda. Mi proponas krei apartigilon surbaze de ĝi kaj la nuna artikolon dediĉi sole al la registara institucio, ĉar ĝuste tion celas ĉiuj alilingvaj versioj. Kompreneble por tio necesos ĝin alinomi laŭe. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:32, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} alinomigo kaj alifarado al enciklopedia artikolo. Artikoloj kies enhavo estas kopiita el PIV aux ReVo estas senvaloraj, eble ecx tujforigendaj. [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2021#Substanco]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:40, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} '''[[Kabineto (registaro)]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:18, 19 maj. 2023 (UTC) :{{por}} [[Kabineto (registaro)]] [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 20 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} multaj intervikioj, tamen neutila paĝo. Vikipedio ne estas vortaro. Sama afero som [[registaro]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:31, 22 maj. 2023 (UTC) :{{por}} Redifino de la origina teksto al apartigilo kaj por kreo de aparta teksto pri kabineto en senco de ministraro. Tamen mi pensas ke ĉi tie aŭdiĝas multe tro akraj kaj tro radikalaj sonoj. La teksto neniel estas "senvalora enhavo nur kopiita el PIV" - komparu la tekston en PIV kaj la tekston en Vikipedio kaj vi vidas ke jam nun la vikipedia artikolo havas multe pli da informoj. Intence la teksto citas la modelon de PIV listigi la diversajn signifojn, ĉar vikipedio kompreniĝas kiel ampleksigo de antaŭaj sciobankoj, kiel PIV, ReVo aŭ - pri certaj temoj, ne ĉi tie, [[EdE]]. Tiel estas tute sence komenci de baza difino, kaj de tiu kerno pluampleksigi la temon. Kaj pri la demando: kie estas la bluaj ligiloj? Bluaj ligiloj estas, tion scias ĉiu ĉi-tie, kiam oni faris artikolon. Mi nun faris novan artikolon [[kabineto (ĉambro)]] pri la laŭ PIV unua signifo. Ke pri la dua signifo necesus aparta artikolo, mi dubas, ĉar tiu signifo ŝajnas al mi jam esti eksmoda ekde la 19-a jarcento. Pri la tria signifo ekzistas diverslingvaj tekstoj en [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo, kiun iu en vikipedio alinventis (en PIV estis nur tri diferencigoj), mi eĉ ne scias ĉu estas iu alilingva modelo. Do pri "kabineto (registaro)" eblas gaje ekverki artikolon laŭ [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo eble ankaŭ, se oni trovas bonajn alilingvajn vikipediajn aŭ ekstervikipediajn tekstojn, kiuj donas ideojn pri vortumoj, grafikaĵoj, eksteraj ligiloj kaj referencoj. Ni devos ankoraŭ decidi, kiu teksto fine havos la bazan titolonomon "kabineto", ĉar domaĝus se ĝi estus nur plugvidilo al iuj subpaĝoj. Supozeble plej sencas, ke la teksto [[Kabineto (registaro)]], kiam ĝi estos kreita kaj estas stabila, ricevos la titolonomon "kabineto" ... sed unue ĝi devas esti kreata! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:37, 11 dec. 2023 (UTC) :{{komento}} Mi plene subtenas la celon sisteme ordigi la artikolojn pri "Kabineto". :La nuna paĝo [[Kabineto (apartigilo)]] (redirektata de [[Kabineto]]) enhavas tro da informoj por simpla apartigilo; ĝi devus esti kiel: ::''Kabineto havas plurajn signifojn: ::''[[Kabineto (ĉambro)]] — malgranda, privata ĉambro, ofte por studado, laboro, aŭ konservado de valoraj objektoj. ::''[[Kabineto (registaro)]] — la ĉefa plenuma konsilio de registaro, kutime konsistanta el ministroj aŭ sekretarioj. ::''[[Kabinetpentraĵo]] — malgranda pentraĵo destinita por privata kontemplado, ofte kun detala temo kaj fajnaj artaj kvalitoj. ::''[[Kuriozaĵkabineto]] — kolekto de raraj, ekzotikaj, aŭ nekutimaj objektoj, tipa de la renesanca kaj baroka epokoj. :Pro la unua defino de la signifo "ĉambro" en PIV, mi proponas, ke la artikolo [[Kabineto (ĉambro)]] estu alinomata al simple [[Kabineto]]. En ĉi tiu nova ĉefartikolo, estus esence aldoni klaran ligilon al la simpligita apartigilo (ekz. "Por aliaj signifoj, vidu [[Kabineto (apartigilo)]]").--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:43, 13 jun. 2025 (UTC) === [[Bangka-Belitungo]] → [[Bangkao kaj Belitungo]] 2023 08 01 === La provinco konsistas el du principaj insuloj, kiel Trinidado kaj Tobago. La indonezia nomo ja neniam mencias "kaj" kiam iu areo konsistas el du principaj subareoj; ekzemple: Kuantan Singingi (reĝenco kiu havas du grandaj riverojn fluas trae: rivero Kuantan kaj rivero Singingi), kaj Parigi Moutong (reĝenco kiu konsistas el la grandaj distriktoj de Parigi kaj Moutong). Mi elektas Bangkao ĉar la nomo Bangko estas nomo de distrikto en la provinco de Jambi (Ĝambio). --[[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 14:34, 1 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Eble jes. Mi ne certas pri la esperantigo de «Bangka». Ĉu ekzistas fontoj, ekzemple, en indoneziaj retejoj de esperantistoj?—<span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 23:47, 5 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Esperantigoj dependas de konvencio. Provincoj de Indonezio certe meritas esperantigon, sed se oni ne efektive faris tion en aliaj fontoj, Vikipedio prefere ne estu la provejo. (Kaj ĉiuokaze la esperantigo estu ''Bankao'' aŭ simile; laŭ mia kompreno, la indonezia literumo "ngk" indikas nur du konsonantojn.) [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:25, 16 aŭg. 2023 (UTC) ::{{ping|Aryabferduzi}} Ĉu vi scias, kiu estas la esperantigo de la nomo de la insuloj uzata far Indoneziaj esperanto-parolantoj? —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|<sup>🪰</sup>]] 22:12, 15 nov. 2023 (UTC) :::Ĝi indas esti diskutinda temo inter indonezianoj, eble en la nacia Esperanta kongreso. [[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 10:05, 4 jan. 2024 (UTC) :{{komento}} En kazo de dubo prefere eĉ uzi tute indonezilingvan nomon en Esperanto, ol gaje inventi pli kaj pli esperantecajn nomojn: kun referencoj eblas ĉio, sed sen nur eblas, se ne leviĝas iu dubo. Kaj duboj jam legeblas ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:36, 29 nov. 2023 (UTC) ::Do laŭ la rezonado devos esti titolo ''Bangka Belitung'', pure indonezie, tute ne esperantlingve. Kompromise eblas konsoli, ke eblas fari el la titoloj Bangka-Belitungo kaj Bangkao kaj Belitungo alidirektilojn al la titolo ''Bangka Belitung''. Sed kontrolu: neniel pri ĉiuj provincoj en la mondo en Esperanto jam establiĝis esperantigitaj provinconomoj, kvankam por esperantlingva redaktado kompreneble pli facilas se ili estas. Cetere nur pri la insuloj Bankga ĝis nun ekzistas insula artikolo, pri la insulo [[Belitung]] ne.... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 8 nov. 2024 (UTC) === :Kategorio:Sovetiaj militistoj de la dua mondmilito → [[:Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]] 2023 10 25 === En eo-vikio estas multaj kategorioj kiuj anstataŭ '''D'''ua '''M'''ondmilito havas en sia titolo eraraj '''d'''ua '''m'''ondmilito aŭ Dua '''m'''ondmilito. Mi pretas ripri la kategoriojn kaj rilatajn al ili artikolojn. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 14:14, 25 okt. 2023 (UTC) :mi malsamopinias, uskegoj ne utilas :Dua mondmilito tamen ja malbonegas, kompare al Duamondmilito aŭ Dua Mondmilito [[Specialaĵo:Kontribuoj/2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C|2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C]] 15:16, 25 okt. 2023 (UTC) :: > ''uskego''<br>mi ne konas la vorton. Kaj miaj vortaroj ne konas. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 16:58, 25 okt. 2023 (UTC) ::: trovis... [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 17:00, 25 okt. 2023 (UTC) : Do, ĉar ne aperis kontraŭoj mi fermas la diskuton kaj plu aktive alinomigas kategoriojn rilatajn al Dua kaj Unua Mondmilitoj. Nun mi aktivas en kategorioj de la Dua Mundmilito. Somtempe mi preparas alinomigon en temoj ligitaj kun la Unua Mondmilito. Plue, se aperos demando, bv sinturni al mia PD (persona diskutejo). [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 06:17, 10 nov. 2023 (UTC) ::{{kom}} Kial Dua Mondmilito estas pli bona ol Dua mondmilito? Laŭ mi Dua mondmilito estas ĝuste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 15 nov. 2023 (UTC) === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]] → [[Kooperativa banko]] 2023 11 02 === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]]: Ĉar nun ekzistanta titolo rompas [[VP:TA]]: ĝi ne estas propra nomo kaj ne estas akronimo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 11:33, 2 nov. 2023 (UTC) {{komento}} Karaj, temas pri tre grava tipo de (plejparte neprofitcelaj, kolektive posedataj de la membroj) financaj institucioj (kaj pli demokratieca kompare kun komercaj/akciaj bankoj), por kiu mi dum pluraj jardekoj aŭdis (kaj mem uzas) la nomon '''[[kooperativa banko]]'''. La vorto "unio" puŝas la nomon tro for de ĝia vera natura senco, kaj en multaj lingvoj aperas la vorto "kooperativa". Cetere, ne estas malfacile lingve korekti tiun ĉi tekston, kiam ĝi havos akcepteblan nomon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:52, 2 nov. 2023 (UTC) : {{Komento}} mi rekomendas esplori titolojn de samtemaj artikoloj en diversaj vikioj: [https://www.wikidata.org/wiki/Q745877] [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:17, 3 : {{komento}} Multaj lingvoj enhavas en la titolo indikon, ke temas pri kooperativa institucio aŭ financa (plejparte kredita) kooperativo: rusa, belorusa, hispana, indonezia, itala, kataluna, portugala, rumana. : Aliflanke, la karakterizo "kredita" por tiuj institucioj (kvankam tradicia en multaj lingvoj) estas tro malvasta: ekzemple, en Usono, tiaj institucioj havas la saman gamon da servoj kiel ordinaraj profitcelaj bankoj; la sola diferenco estas, ke ili ne estas profitcelaj, kaj formale funkcias kiel kooperativoj (t.e. ili estas kolektiva posedaĵo de siaj membroj) kaj estas neprofitcelaj, t.e. la profito de kooperativaj bankoj re-investiĝas aŭ distribuiĝas inter la membroj, sed ne iras kiel dividendo al akciuloj. Do, "kredita kooperativo" estus tro limiga (kaj tial misgvida) termino, sed '''Kooperativa banko''' ŝajnas al mi adekvata: eĉ se evidentiĝos, ke en iuj landoj tiaj institucioj rajtas okupiĝi nur pri kreditaj servoj, tio estus en ordo, ĉar ja ekzistas ankaŭ profitcelaj bankoj, kiuj okupiĝas (aŭ okupiĝis) nur (aŭ precipe) pri kreditoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:56, 3 nov. 2023 (UTC) :{{kontraŭ|kontraŭ}} ''kooperativa banko'': Mi vidas la vorton "kredito" en pli-malpli ĉiuj el la diverslingvaj nomoj, foje en formo "kredita unio" (supozeble pro modelo de la angla lingvo), kaj ofte ankaŭ en formo "kredita kooperativo". Interesas ke ĉiuj artikoloj tiom substrekas ke la iniciato fontis en Germanlingvio (ankaŭ ol ŝtato Germanio formale estis), sed ke ĝuste germana artikolo pri la temo mankas. Tamen, vikidatumoj kaj ĉiuj tiaj bankoj en nuna Germanio konsentas ke tiulingve la nomo estas ''Kreditgenossenschaft'', do ankaŭ "kredita kooperativo". Tial, malgraŭ ke la formo "kredita kooperativo" laŭ Filozofo "estus tro limiga", ĝi ŝajnas al mi esti la sole pravigebla alternativo al la ankoraŭ pli strangaj vortoj "kredita unio" aŭ "kredita unuiĝo" - kvankam, se pli da lingvoj kiuj vere havas tiajn bankojn (en Esperantujo, klare, eĉ ne estas unu) oficiale uzus nomon ''kooperativa banko'' kaj oni povus konvinki pliajn vikipediajn lingvoversiojn adapti la titolon, tiam ĝi estus bela nomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:51, 29 nov. 2023 (UTC) ::{{komento}} Mi voĉdonus {{por|por "kredita kooperativo"}}, se tio estus la temo de voĉdono. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:40, 3 dec. 2023 (UTC) :::Kvankam mi jam voĉdonis la 29-an de novembro, nur sen grafike klara verda pilko: mi substrekas ke mi estas {{por}} ŝanĝo al "kredita kooperativo", kiu estas pli koresponda al pluraj alilingvaj titoloj kaj laŭ mi bona kompromiso inter la angleca [[Kredita unio]] kaj bela, sed eble meminventita vorto [[Kooperativa banko]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:05, 7 dec. 2023 (UTC) ::::Kaj do? Ĉu signifas ke kiam mankas konsento nenio ŝanĝiĝas kaj restas la titolo "kredita unio", kiun ĉiu kiu kundiskutis malplej ŝatas? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:20, 19 dec. 2023 (UTC) == Aktivaj (de 2024) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2024)}} == [[Homa spirado]] => [[Spirado]] 2024 09 20 == El pli ol cent lingvoj nur la itala nomiĝas homa. Tio malhelpas la ampleksigon de havenda artikolo, kion fakte mi jam entreprenis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:54, 20 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]] restus kiel alidirektilo kaj estas ĉapitro de la havenda artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:16, 20 sep. 2024 (UTC) ::Saluton, Kani. Eble vi memoras la diskutegon inter mi kaj DidCORN pri tiu temo antaŭ du jaroj. Informoj similaj al tiuj, kiujn vi nun metas en la artikolon [[Homa spirado]], jam troviĝas en nia artikolo [[Spiro]], kiu devus esti alinomita al [[Spirado]], sed ankoraŭ neniu administranto faris tion - tial la diskuto ankoraŭ troviĝas ĉi tie kiel aktiva propono. ::Mi proponis kaj faris la ŝanĝon al "[[Homa spirado]]" ĉar la artikolo en sia tiama stato temis preskaŭ nur pri homoj, kaj necesis distingi ĝin de [[Spiro]], kiu temas ankaŭ pri aliaj organismoj. Sed estas granda malkohero inter diverslingvaj vikipedioj kaj ene de ĉiu unuopa vikipedio. Kion vi volas fari al [[Spiro]]? Mi ne volus reiri al la situacio antaŭ mia interveno, nek imiti la situacion de la hispana vikipedio, kun du samtemaj artikoloj, sed verŝajne povus akcepti aliajn solvojn. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:57, 26 sep. 2024 (UTC) :::Mi nun faris rigardon al la koncernaj artikoloj en la angla, hispana, franca, kaj germana. Kvankam neniu uzas la titolon "Homa spirado", la franca kaj germana uzas "Pulma ventolo", kiu certe estas pli specifa koncepto ol spirado ĝenerale. Krome, en ĉiuj kvar vikipedioj mi trovas malkontentajn voĉojn sur diskutaj paĝoj, kiuj plendas simile kiel mi, ke la artikoltemoj en tiuj vikipedioj estas fuŝaj. En la angla [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Breathing#All_vertebrates?], germana [https://de.wikipedia.org/wiki/Diskussion:Lungenventilation#Säuger_und_andere_Tiere], kaj franca [https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion:Respiration#Respirons_!] oni plendas, ke pli taŭga titolo estus "Homa spirado" aŭ simile, kaj en la hispana [https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Respiraci%C3%B3n_(fisiolog%C3%ADa)] oni plendas, ke la artikoloj ligitaj al nia [[Homa spirado]] kaj [[Spiro]] havas la saman temon. :::Al mi ŝajnas klare, ke ni devos kunigi vian kontribuon kun la nuna enhavo de [[Spiro]] (ne de [[Homa spirado]]). La sola demando estas, en kiu artikolo kaj sub kiu titolo ni kunigu ilin. Mi bedaŭras la malŝparon de tempo. Mi kredas ke la kulpo de la situacio estas intervikia kaj metavikia, ne nia. Vere la havenda artikolo devus esti [[Spiro]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:50, 27 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]], poste [[Spirado]], estas unu el la mil havendaj artikoloj, ekzistanta en pli ol 100 lingvoj kun enhavo de pli ol 30 000 bitokoj kaj tial en la plej alta kategorio el tri eblaj. [[Spiro]] estas ekzistanta en iom pli ol 50 lingvoj kun enhavo de pli ol 15 000 bitokoj, tio estas la duono de la alia. La diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula. La realo de du similaj artikoloj en la tuta vikia sistemo evidente ne estas nia kulpo, sed ankaŭ ne ni devas tordi la situacion. Vi plu povas labori por la artikolo [[Spiro]] kaj ni povas reteni [[Spirado]]n en la alta kategorio de la havendaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:11, 11 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne klare komprenas kion vi kontraŭas kiam vi diras "ne ni devas tordi la situacion." Fakte la aliaj vikioj estas tre malsamaj unu de la alia - ili ne prezentas unu saman situacion. Ĝis nun mi provis fari nur la minimuman ŝanĝon al la reala situacio de nia vikio bezonatan por ke la du artikoloj havu malsamajn temojn. Ne mi kreis [[Spiro]]. Kaj tiutempe, se gravas al vi, la rezulto estas pligrandigo de la oficiale havenda artikolo. ::Ĉu vi akceptus ekzemple kunigi la du artikolojn? Aŭ proponi ĉe Metavikio ke oni redonu la statuson "havenda" al [[Spiro]]? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :Ĉi tiu diskuto restas longe sen kontribuoj. Se ne estos interkonsento pri alia solvo, mi rekonformigos la enhavon al la titolo transmovante la novan materialon al "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:59, 31 okt. 2024 (UTC) ::Ve, vere la "diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula", do spirado kaj spiro estas faktaj sinonimoj (la naturo de spiro estas ke ĝi okazas plurfoje, alikaze la organismo jam mortis), tial havi unu artikolon "spiro" kaj alian "spiro" estas iom stranga, sed havi artikolon "'''homa''' spirado", kiu temas pri "animala spirado ĉe senvertebruloj kaj ĉe vertebruloj" estas simile strange. Klaras ke ni ne povas premi ĉiujn lingvoversiojn kunfandi la du artikolojn kiuj duoble ekzistas en 50 lingvoj, kaj fari kiel la germanoj kiuj en unu el la du tute evitas la vorton spiro/spirado en la titolo kaj nomas ĝin "pulma ventilado" ankaŭ estas iom trompa, ĉar fakte "pulma ventilado" '''estas''' spirado. Kaj fari kiel faris la angloj kaj iuj aliaj lingvanoj kiuj baze diferencigas inter "spirado" kaj "spirado (fiziologio)" same strangas, ĉar ambaŭ tekstoj en ĉiuj lingvoj temas pri fiziologio. Mi nur vidas la eliron, fari kiel nun klarigas la unuaj frazoj de [[homa spirado]] (de multaj animaloj), [[spiro]] kaj [[Spiro (apartigilo)]], nome akcenti ke la unua procezo nepre bezonas pulmon kaj la dua, pli vasta koncepto ankaŭ priskribas interŝanĝon de oksigeno sen pulmo. Rezulto estus nomi la unuan tekston "pulma spirado" kaj la duan, pli vastan simple "spirado", laŭplaĉe ankaŭ sen "-ad-". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 31 okt. 2024 (UTC) :::Mi povas akcepti ke "Homa spirado" fariĝu "Pulma spirado". Ankoraŭ tio necesigus ke la plejparto de la nova materialo moviĝu en la artikolon "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:58, 1 nov. 2024 (UTC) :{{Ne farite}} laŭ la propono, sed mi ŝanĝis [[Homa spirado]] al [[Pulma spirado]] laŭ la ideo de ThomasPusch. Mi mem enplektis la novan materialon en la artikolon [[Spiro]], krom parto kiu rilatas al nehomaj pulmohavantoj kaj restas en [[Pulma spirado]]. :Mi ne povas fari la ŝanĝon de [[Spiro]] al [[Spirado]] ĉar mi ne estas administranto. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:02, 17 nov. 2024 (UTC) :{{Farite}} La paĝo estis kreita en 2016 kiel [[Spirado]]. Poste okazis pluraj alinomigoj kaj renomigoj. Estis diversaj opinioj pri kiu materialo estu en diversaj similtemaj artikoloj, kaj mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj kun la dekomenca titolo, simila al la plimulto de la aliaj lingvoj kaj kun materialo ankaŭ simila al multaj el tiuj lingvoj. Fakte mi eraris montrante ĉi tie ŝajnan kazon de alinomado, kvankam vere temis nur pri restarigo de la origina nomo. Ĉi tie okazis opinidebatoj, sed neniu klara tendenco kolektiva.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:14, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Kani}}, vi asertas ke via ŝanĝo estas restarigo de origina nomo (de 2016). Eble vi ne rimarkis ke la titolo "Spirado" origine apartenis al la artikolo kiu nun nomiĝas "[[Spiro]]", ekde ĝia kreo en 2004. Alaudo ŝanĝis "Spirado" al "Spiro" kaj kreis la duan artikolon "Spirado" ŝajne sen iu ajn konsulto aŭ interkonsiliĝo kun aliaj vikipedianoj. Do se temus pri restarigo de la originala situacio, la solvo estus kunigi la du artikolojn. Fakte mi jam proponis tion kiel eblan solvon. Ĉu vi konsentus al kunigo de la artikoloj? Se jes, ne necesos paroli pri aliaj aferoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:12, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Kunigi ambaŭ artikolojn estus lasi sen esperantlingva versio [[Spiro]], kiu povus esti alinomita al [[Spiro (fiziologio)]] same kiel estas en angla, hispana kaj aliaj lingvoj. Pri ĝia enhavo mi ne zorgos. Pro la restigado de [[Spirado]] tia kia ĝi estas mi opinias ĝin utila, estante unu el la Mil havendaj artikoloj, kun aparta rangigo en kiu Esperanto estas en tre alta konsidero.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 22 nov. 2024 (UTC) :::Mi jam rimarkigis ke la vikipedioj kiujn vi citas estas fuŝaj, kaj eĉ ne sammaniere fuŝaj. Bonvolu ne trudi iliajn fuŝojn ankaŭ al ni. Se vi ne povas klarigi kiel malsamas spirado kaj spiroj, aŭ kia spirado ne estas fiziologia - eĉ entute "ne zorgos" pri la afero - kaj tamen insistas ke la artikolo ekzistu, vi ne plu verkas enciklopedion, sed celas ion alian - prefere mi ne provu diveni kion. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) Ĉi tio estas malrespekto al Vikipedio, kian mi ĝis nun ne vidis en Alinomendaj Artikoloj. '''Kani malrespektas la bazan principon, ke ĉiu artikolo havu apartan temon.''' Tio estas principo de iu ajn enciklopedio. En Vikipedio, nia gvidpolitiko [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon]] tre klare diras, "Vi ja ne kreu artikolojn kiuj jam ekzistas (eble sub alia nomo)". Ankaŭ la unua kialo por [[Helpo:Kunigi paĝojn|kunigi paĝojn]] estas tio, ke "estas du aŭ pli da paĝoj pri ĝuste la sama temo." Se ankoraŭ neniu skribis politikon, kiu diras rekte, "ne ŝanĝu la temon de ekzistanta artikolo tiel, ke ĝi fariĝas sama kun alia," mi supozas ke neniu imagis, ke bonintenca vikipediisto provos fari tion. '''Kani malrespektas la politikon de interkonsento.''' Ni supozu momente ke neniu baza principo estas tuŝita. Tiam oni devas fari decidojn per [[Vikipedio:Interkonsento|interkonsento]]. Kiam en 2022 mi trovis la problemon de du artikoloj praktike samtitolaj (tiam ankoraŭ ne vere samtemaj), mi afiŝis proponon ĉi tie, faris interkonsenton kun DidCORN, kaj sufiĉe laboris por plenumi ĝin. Tiam nek Kani nek iu ajn alia argumentis kontraŭe aŭ entute interesiĝis pri la afero. Nun, du jarojn poste, Kani unue malrespektas tiun rezulton per radikala ŝanĝo; nur poste faras proponon por la ŝanĝo; kiam konsento al la propono ne tuj aperas, bojkotas la diskuton; kiam do mi parte (eĉ ne tute) malfaras lian unuopulan trudon, ree trudas ĝin; kaj post tio aŭdacas akuzi sur mia diskutpaĝo, ke mi estas malĝentila kaj malkunlaborema. '''Kani misuzas siajn administrajn privilegiojn por trudi sian preferon.''' En granda perspektivo tio estas la plej danĝera aspekto de ĉi tiu disputo. Kani mem anoncis, ke li protektis [[Spirado]]. Sed "Paĝoj estadas ŝlosataj nur dum certaj specialaj cirkonstancoj" ([[Vikipedio:Administrantoj]]). Tiuj cirkonstancoj ne estas tute precizigitaj, sed mi certas ke "mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj" ne estas taŭga pravigo. Aliflanke ĉesigi redaktomiliton jes estas bona kialo kaj alia administranto verŝajne rajtus apliki ĝin al ĉi tiu okazo, - sed estas malnormale kaj misuzo de privilegioj, ke administranto mem komencas redaktomiliton kaj tuj ŝlosas la paĝon en la stato preferata de li. Mi volas emfazi ke antaŭe ĉi tia konduto ''ne'' estis tipa de Kani. Tial mi ĝis nun provadis trovi ian interkonsenton, kaj ankoraŭ nun esperas ke li poste komprenos la situacion pli bone. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) :Mi restarigis pulman spiradon kiel la temon de [[Spirado]], post transdono de la statuso "havenda artikolo" ĉe Metavikio al [[Spiro]], pro kio ne plu ekzistas eĉ malprava motivo por la samtemigo. Pro la senkonsentaj alinomigoj, nun neadministrantoj ne povas fari la interkonsentitajn alinomigojn. {{re|ThomasPusch}} aŭ alia administranto, kiam vi havos liberan momenton, mi petas ke vi faru la interkonsentitajn ŝanĝojn [[Spirado]] > [[Pulma spirado]] kaj [[Spiro]] > [[Spirado]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 9 okt. 2025 (UTC) == [[Ig-Nobel-premio]] => ? 2024 09 26 == La artikolo estas malbona kaj parta traduko de anglalingva artikolo. Kvalito de la artikolo estas aparta temo.<br> Mi opinias, ke la nomo de temo estas tre stranga anglaĵo, kiun elpensis ne esperantisto kaj la kreinto ne scias regulojn de Esperanto. -Ig estas sufikso, kiu havas tre certan sencon. Nun la nomo de artikolo havas jenan sencon: igi Nobelpremio, Nobelpremiigi. <br> Sed senco de artikola temo estas ŝerca analogo de Nobelpremio. Atentu, la temo ne estas malNobelpremio, ŝar la premio neniun maligas. Temo de la artikolo estas mokaindaj atingoj de scienculoj kaj ne nur scienculoj. La premio havas trajtojn de scienca premio, sed ĝi ne estas scienca. Nun la nomo de la artikolo ne kongruas al temo de la artikolo.<br> Mi ne scias al kia nomo necesas alinomigi, sed lasi nunan nomon estas moki Esperanton, ties regulojn kaj lingvouzadon. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:24, 26 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} La titolo estas anglaĵo ĉar la nomo de la temo estas angla vortludo, do ne rekte tradukebla. La nuna versio havas la avantaĝon ke ĝi videbligas la aludon al la [[Nobel-premio]]j. Ebla alternativo estas konservi eĉ pli laŭvorte la anglan nomon: [[Premio Ig Nobel]] aŭ [[Ig Nobel Prize]]. Mi pensas ke la risko, ke iu interpretus ĝin kiel "Nobelpremiigo," ne estas pli granda ol la risko, ke iu interpretus Nobel-premion mem kiel premion por nobeloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:51, 26 sep. 2024 (UTC) : Al mi tre plaĉas varianto elektita en ukraina vikio: [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F Ігнобелівська премія]. <small>Certe ruslingva vercio multe pli plaĉas [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F Шнобелевская премия], sed tio estas vortludo (bonega, sed rekte ne tradukebla).</small><br>Mi opinias ke en esperanto bone taŭgas '''Ignobel-premio''': :# ni bone prezentas la anglalingvan nomon :# ĝi estas memstara vorto kaj ĝin ne eblas erare miksi kun aliaj vortoj :# ĝi ne aspektas kiel mallongigo kaj neniu prononcos la nomon "Igo-Nobel-premio" :# la vorton eblas kombini kun prepozicioj, konjukcioj, akuzativo, pluralo ktp. : [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 08:03, 27 sep. 2024 (UTC) ::{{kontraŭ}} [[Ignobel-premio]] La propono estas malavantaĝa je punkto 1, ĉar ĝi unuvortigas nomon kiun la angla prezentas kiel du vortojn. Ĝi gajnas nenion je 2, ĉar kunmetaĵoj kutime ne havas strekon en Esperanto, do se iu povus interpreti "Ig-Nobel" kiel Esperantan kunmetaĵon (kion mi trovas malverŝajna), tiu povus same misinterpreti "Ignobel". Eble ĝi gajnas iomete je 3, sed mi trovas misinterpreton de "Ig-Nobel" kiel mallongigon tre malverŝajna. Ĝi gajnas nenion je 4. Pli ĝenerale, mi malkonsentas kun la ideo, ke simileco inter alilingva nomo kaj Esperanta radiko estas bona kialo por aliformigi la nomon en Vikipedio. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 27 sep. 2024 (UTC) :{{komento}} Mi proponas por la premio kaj la artikolo la nomon '''[[Malnobela premio]]'''. Ĝi klare kaj precize esprimas la spiriton de la vortludo kaj estas neriproĉebla esperantigo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:04, 7 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Mi povas akcepti [[Malnobela premio]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:20, 7 okt. 2024 (UTC) :: {{Kontraŭ}} mi kontraŭas ĉar en Eo prefikso "mal-" havas strikte certan sencon kaj la premio tutcerte ne estas mala rilate al Nobelpremio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:53, 8 okt. 2024 (UTC) ::: {{komento}} Kara - la vorto "mal/nobel/a" estas regula Esperanta vorto, derivaĵo de la radiko "nobel-" ([https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=Nobelo&kap=1&der=1 Radiko '''nobel/''' en PIV]). La implico, ke temas pri Alfred Nobel aperas en ĝi nur kiel kalembureca ŝerca aludo, esence same kiel en la angla esprimo ''ignobel prize'' (en kiu forte kaj klare aŭdiĝas la adjektivo ''ignoble'', t.e. mal-''noble'' = malnobela, kaj, fone, vole-nevole aŭdiĝas ankaŭ ''Nobel Prize'' = Nobel-premio). Temas do pri maksimume fidela traduko de la origina angla esprimo kune kun ĝiaj konotacioj kaj ŝerca aludo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 10:44, 8 okt. 2024 (UTC) : {{Kontraŭ}} Ĉar mi vidas, ke Ig-Nobel-premio ne estas same kiel Igi Nobel-premio, bazo de la debato; resume "Ig" en la propra nomo Ig-Nobel ne samas al sufikso "ig-" en nepropranoma vorto. Ankaŭ Nobel ne estas konfuzebla kun "nobel-". Eble "Ig-Nobel premio" povus esti solvo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:30, 11 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Kara [[Uzanto:Kani|Kani]] - bedaŭrinde, la formo "Ig-Nobel premio", stranga sinsekvo de neesperantigita propra nomo ''Nobel'' kun prefikse alkroĉita Esperanta sufikso -ig- (kio formas nekompreneblan "vorton" "Ig-Nobel" aperanta en nekomprenebla gramatika funkcio -- bonvolu noti, ke ankaŭ "Nobel premio" en Esperanto estas malebla en la senco de senprobleme Esperantaj formoj kiel "Nobel-premio", "premio Nobel", "premio de Nobel" aŭ simile), kiun sekvas tute regula sed neniel rilata Esperanta substantivo "premio", estas neniel interpretebla en Esperant-lingva kunteksto... Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:32, 11 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Estas klare, ke necesas trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan, sed ne nepre bazitan sur la samaj metaforoj kiel la anglalingva aŭ ruslingva formoj. Tiu, kiu ne ŝatas la formon '''[[Malnobela premio]]''', serĉu ion alian. Ĉu eble '''[[Bobel-premio]]''', kiu sufiĉe proksime similas al "Nobel-premio" kaj baziĝas sur metaforo, kiu estas eĉ pli elvoka ol la sufiĉe arbitraj anglalingva kaj ruslingva kalemburecaj aludoj, ja kiel "premio" pro stultaĵo rilatas al nobeleco aŭ nobleco aŭ al slanga nomo de nazo, dum nomi stultan malgravaĵon bobelo aŭ stultulon bobel-kapulo estas tute nature! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:48, 11 okt. 2024 (UTC) :: {{Por}} Bobel-premio - por mi la nomo bone transdonas esencon de la premio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:20, 14 okt. 2024 (UTC) :{{por}} '''[[Bobel-premio]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:07, 13 okt. 2024 (UTC) :Ankaŭ mi akceptas [[Bobel-premio]]. Kvankam mi ne vidas tian tutmondan gravon en la afero, ke ĝi indus je Esperantigo, tamen se ni devas Esperantigi, tiu Esperantigo estas bonega. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne certas ke "estas klare, ke '''necesas''' trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan". Mi mem, kaj certe pli-malpli ĉiuj aliaj esperanto-parolantoj, dekomence tute ne komprenis kiun sencon havus la vorto "bobel-premio", ankaŭ se oni bone konas ambaŭ bazajn vortojn. Estas aliel, se en ĉiuj esperantaj gazetoj kaj blogoj estas amase multaj Esperantaj artikoloj pri "bobel-premioj" sub tiu nomo, eblus citi almenaŭ 5 de tiaj eksteraj esperantlingvaj referencoj, kaj pli-malpli ĉiu ke kapablas legi la lingvon jam legis la vorton ekster vikipedio. Sed dum tio ne estas, laŭ mi la titolo "malnobela premio" aŭ prefere malnobla premio" estas pli akceptebla kaj klara - "malnobela premio" tute akcepteblas, se PIV jam oficialigis duan signifon de [https://vortaro.net/#Nobelo_kd "Nobelo"=Nobel], kvankam multaj homoj daŭre pli tradukis la adjektivon "nobela" al "grafa, princa", kaj ne kiel "iel rilata al s-ro Nobel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:28, 25 okt. 2024 (UTC) :::Ankaŭ mi estas {{kontraŭ|kontraŭ}} ne tuj komprenebla [[Bobel-premio]] kaj {{kontraŭ|kontraŭ}} la origina titolo [[Ig-Nobel-premio]]="fara?? Nobel-premio" de antaŭ 20 jaroj fare de anonimulo. konsidereblus simple lasi la tuton en usona angla kaj prezenti ĝin en tri ne-ligitaj vorto kaj nepre klinitaj literoj {{lang-en|"Ig Nobel Prize"}} [{{IFA|ˈɪɡ nə͡ʊbˈɛl pɹˈa͡ɪz}}], tiel ke tute klaras ke temas pri fremdlingva koncepto kaj kampanjo. Sed mi tamen timas ke poste revenas iuj entuziasmaj esperantistoj kiuj tamen inventas iun ajn "esperantigon" por la premio. Krome la tradukoj de {{lang-en|Ig Nobel Prize}} al {{lang-fr|Prix Nobel Ig}} kaj es {{lang-es|Premio Ig Nobel}} aspektas al mi baze sensencaj en ĉiuj tri lingvoj kaj nek aspektas angla nek franca nek hispana vorto (pri aliaj lingvoj kompreneble estus same). Sume mi pensas ke la propono {{por|por}} [[mal-Nobela premio]] kun iom malbela sed necesa majusko meze de la adjektivo estas la malplej malbona solvo. Ja PIV 2020 konfirmas ke [https://vortaro.net/#Nobelo_kd Nobelo] majuskle havas duan signifon aludi al s-ro Nobel, do signifas ne nur "grafa, princa", sed ankaŭ "iel rilata al s-ro Nobel". Sed aparte al tiu diskuto pri la titolo mi eksplicite atentigas al la katastrofa ĝenerala stato de la artikolo, el lingva vidpunkto sed ankaŭ el ĝenerale teknika (Vladimir aludis tion per la frazo "Kvalito de la artikolo estas aparta temo"). Tio ne estas granda problemo kaj eblas ripari la mankojn, sed nepre necesas fari tion (tiom "aparta" de la titolo tiu kritiko ne estas: malmatura titolo de 2004 staras kun malmatura teksto)! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 31 okt. 2024 (UTC) ::::'''Atentigo:''' Iel la temo ekde 2024 restis ne plene finita. Se mi bone komprenas en la propono "Bobel-premio" nun estas 3 voĉoj por kaj 2 klaraj voĉoj kontraŭ. En la propono "mal-Nobela premio" estis 4 voĉoj por kaj 1 klara voĉo kontraŭ. Kaj la origina formo "Ig-Nobel-premio" havis 1 voĉo por kaj 4 klarajn voĉojn kontraŭ. Klaras ke la voĉdono iĝis malfacile superrigardebla. Sed tamen necesas fini tiom malnovecan disputon, kaj poste movi ĝin al la arkivo, ĉar ĉi tie amasiĝas tiom da ne vere finitaj disputoj, ke la paĝo estas tro peza. Laŭ mia kompreno por la formo "mal-Nobela premio"/"malnobela premio" je rezulto 4:1 estas plej da konsento. Ĉu iu tute malkonsentus pri tiu kalkulo? Se ne mi post du pliaj tagoj, do je 18 feb. 2026, movus la paĝon al formo "mal-Nobela premio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:04, 16 feb. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Italaj epokfilmoj]] => [[:Kategorio:Italaj epikfilmoj]] == La aliaj lingvoj listigas epikajn filmojn, kaj ne epokajn, eble kun la senco historiaj filmoj, sed jam ekzistas [[:Kategorio:Italaj historiaj filmoj]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:01, 11 okt. 2024 (UTC) :{{por}} la propono, kaj simile por ŝanĝi la nunajn [[:Kategorio:Epokfilmoj]], [[:Kategorio:Epokfilmoj laŭ landoj]], [[:Kategorio:Sovetiaj epokfilmoj]], [[:Kategorio:Usonaj epokfilmoj]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Se mi ĝuste komprenas, temas pri du iom interrilataj, sed principe malsamaj nocioj: (1) '''historiaj filmoj'''; (2) '''kinoepopeoj'''. Kiam aperos klareco, pri kiu el la du nocioj temas, oni miaopinie apliku ĝuste tiajn terminojn. Bonvolu noti, ke la vorto "'''[[epopeo]]'''" estas oficiala (1a Oficiala Aldono), sed "epiko" ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos, ĉar ĝi (miakomprene) estas pli-malpli plena sinonimo de "epopeo", kaj la Akademio kutime evitas senbezone oficialigi sinonimojn de jam oficialaj vortoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:23, 13 okt. 2024 (UTC) ::Mi subtenus ankaŭ (eĉ prefere) [[:Kategorio:Epopeaj filmoj]] aŭ simile. ::La koncernaj kategorioj ŝajne estas ligitaj al alilingvaj kategorioj, kiuj temas pri epikaj/epopeaj filmoj. Kaj mi vidis almenaŭ unu filmon de ''Star Wars'', mi kredas, kiu apartenus nur al tre vasta difino de "epoka"! Tial mi subtenas la ŝanĝon. Tamen estus plej bone, se iu kontrolus ĉu estas iu filmo en la kategorioj, kiu efektive estas pli "epoka" ol "epika", kaj se jes, transmetus ĝin en kategorion pri historiaj filmoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::: "Kategorio:E...filmoj laŭ landoj" estas en kategorio "Kategorio:E...filmoj" kaj tiu estas en supera kategorio [[:Kategorio:Eposoj]]. Tial "Kategorio:Eposaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj laŭ mi eĉ pli bonas ol "Kategorio:Epopeaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj. Do {{por|por}} "Kategorio:'''Eposaj filmoj'''" kun variaĵoj laŭ landoj. Konsentite ke la vorto "epiko" ''"ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos"'', sed [https://vortaro.net/#eposo_kd eposo] <sup>[[Zamenhof|Z]]</sup> kaj [https://vortaro.net/#epopeo_kd epopeo] ambaŭ estas oficialaj vortoj, kun enhava nuanco, kaj mi ŝatas la vorton [[eposo]] ĉi tie '''pli''' ol la enhave '''malvastan''' nomon "epopeo" kiu nepre bezonas prikanti "heroojn, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto".<sup>[https://vortaro.net/#epopeo_kd PIV]</sup> Ĉu la usona komerca filmaro ''[[Star Wars]]'' <sup>©</sup> estis produktita el ''"patruja, religia, mora vidpunkto"'' ? ? Mi forte pridubas tion! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 31 okt. 2024 (UTC) ::::Fakte, laŭ mia nebula memoro de ''Star Wars'', la heroo Luke Skywalker jes reprezentas patrujan, religian, moran vidpunkton. Eĉ se ne, la kerna malsamo inter "epopeo" kaj "eposo" estas, ke "epopeo" havas certan specon de enhavo ("rakontanta la aventurojn de herooj"), dum "eposo" estas nur forma kategorio ("La rakonta poezio, sen speciale heroa signifo"). Kaj la heroa enhavo estas la aludenda eco de la filmoj, pri kiuj temas. Certe ''Star Wars'' havas neniun apartan similecon kun neheroa rakonta poemo. Do laŭ mi "epos-" estas malpli taŭga radiko ol "epope-", kvankam pli taŭga ol "epok-". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:39, 1 nov. 2024 (UTC) :::::Mi el mia rigardado de la filma serio ankaŭ ne havas la impreson, ke "la usona komerca filmaro Star Wars © estis produktita el "patruja, religia, mora vidpunkto". Kaj ŝajnas al mi ke "epos-" simple estas pli vasta difino ol "epope-", despli ke la kategorio jam nun estas en kategorio "eposoj" (kvankam konsentite ke kategoriojn oni povas relative facile adapti). Do mia voĉodono estas por eposaj filmoj, kaj ĉiukaze kontraŭ epok/epikaj filmoj, sed pri tio, ŝajnas al mi, ĉiuj konsentas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:12, 24 nov. 2024 (UTC) ::::::Pardonu, mi devis diri ke la difinoj de "epope-" kaj "epos-" en mia komento venis de PIV. Ĉu vi havas iajn pruvojn kontraŭ ili? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 05:20, 11 jan. 2025 (UTC) == [[Afrikanso]] -> [[Afrikansa lingvo]] 2024 10 20 == Oni ŝanĝis la titolon al "Afrikanso" antaŭ kelkaj jaroj pro [https://www.vortaro.net/#afrikanso_kd ĝia artikolo en PIV,] sed 1) la formo "la afrikansa" estas multe pli ofta nomo por la lingvo ol "afrikanso", ankaŭ inter la plej grandaj kaj respektataj revuoj de Esperanto; 2) la sekva versio de PIV tre verŝajne ŝanĝos ĝian rekomendon al "afrikansa" por la lingvo kaj "afrikanso" por homo de la rilata etna grupo. Vidu pli da detaloj ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:33, 20 okt. 2024 (UTC) :Mi supozas ke ĉiuj aktivaj uzantoj bonvenigos la adapton de la ĝisnuna indiko de PIV 1970 ĝis 2020 de "afrikanso = lingvo de la nederlanddevenaj sudafrikanoj" al "la afrikansa", kiu respegulos la lingvouzon jam de jaroj. "La afrikansa" ŝajnas tiom normala etna lingvo kiel miloj da aliaj lingvoj, ke homoj simple ne venus al la ideo kompreni ke "Afrikanso"<sup><small>©</small></sup> estus substantiva "markonomo" kiel Esperanto<sup><small>©</small></sup>, Volapuko<sup><small>©</small></sup>, Interlingvao<sup><small>©</small></sup> aŭ Sanskrito<sup><small>©</small></sup>. Kaj eĉ se, homoj scias ke kvankam la lingvo de Romio origine nomiĝas Latino<sup><small>©</small></sup>, tamen eblas adjektivigi baze ĉiun substantivon, do se diri latina poezio, gramatiko, civilizacio, tiam ankaŭ eblas diri 'la latina lingvo', kaj en koncizigo forlasante la vorton lingvo oni alvenas al adjektiva formo "la latina", kiu estas la praktike uzata formo por la lingvo. Paralele, oni supozas ke tia adjektivigo eblas ankaŭ ĉe Sanskrita ("Kamasutro estas sanskrita libro"<sup><small>PIV</small></sup>, do libro en la sanskrita), kaj same ankaŭ devus ebli aludi al "afrikansa poezio, gramatiko, literaturo" kaj analogie devus ebli ankaŭ paroli pri "la afrikansa lingvo", do koncize pri "la afrikansa". Lingvo devos esti sufiĉe ekzotika, ke oni sentos strangan senton diri, "mi flue parolas la [[volapuka]]n kaj la idan", sed pri pli modaj artefaritaj lingvoj eĉ tio eblas, "mi pli bone parolas la [[klingona]]n ol la [[navia]]n". Tial homoj simple ne atentos pri la ĝisnuna averto de PIV, ke formo afrikansa ne ekzistas, ĉar "Afrikanso" estas komerca persona nomo kaj la o estas ne disigebla parto de la nomo, kiel ekzemple en [[Macudo]] (japane 松戸市) la o estas japana kaj ne esperanta o - kie la "o" de "Afrikanso" tiam estas en la nacilingva formo ''Afrikaans''? Do ĉiu bonvenigo la novan permeson nomi la sudafrikan lingvon "la afrikansa" samkiel la antikvan romian lingvon "la latina". :'''Sed tamen''', por ŝanĝi iun vorton en vikipedia titolo, pri kiu miloj da esperanto-vortaroj avertas ke ĝi estas erara kaj ne eblas uzi ĝin, oni bezonas iun pri fortan pruvan eksteran referencon ol nur iun personan nomon en vikipedia diskutpaĝo "mi esperas ke en ĉiuj estontaj vortaroj estos tiu nova vorto", aŭ "mia amiko parolis kun la kara edzino de Bertilo, kaj ŝi diras ke li diras ke nepre en la nova PIV estos la formo 'la afrikansa'". Ni bezonos iun citeblan fonton, aŭ en retejo ekster Vikipedio, aŭ en presita bulteno, kun numeroj de la eldono kaj de la paĝo. Eĉ se oni eble produktas artikoleton aparte por esti citebla pruvo (ekzemple "La Ondo de Esperanto mallonge intervujis Sp. van der Meulen kaj M. Cramer pri la progresoj de la redaktoj por nova eldono de PIV kaj pri iuj ŝanĝoj, pri kiuj estas aparte unuanimaj proponoj en la teamo"), devos esti io kion oni devos povi citi en referenco. Ĉu iu havas krean ideon, kiel oni povos produkti tian citeblan referencon? Eĉ Wolfram Diestel en Reta Vortaro ne povas simple malfermi artikoleton "la afrikansa" kaj noti kiel referencon "tiun formom mia fratino opinias ekstreme mojosa". Se ne alporteblas iu ajn citebla referenco, tiam ni fakte devos atendi, ĝis la nova PIV estos aĉetebla, kaj ankaŭ estas rete daŭre konsultebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:03, 21 okt. 2024 (UTC) ::Ankaŭ mi bonvenigus ŝanĝon kun almenaŭ unu ekstera referenco. Mi ne havus altan postulon pri tia referenco, ankaŭ se Spencer skribas pli-malpli tion kion li skribis en la paĝa diskutpaĝo, sed vidigas tion en ekstera retejo, kaj tiun noton oni povas reference enplekti ĉi-tie, tio sufiĉus al mi. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:10, 25 okt. 2024 (UTC) :::Estas [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o nova artikolo pri "afrikanso" kaj "afrikansa"] en Reta Vortaro. Tiu estus laŭ mi la plej uzinda ekstera referenco. Alia eblo estus citi la personan retejon de Bertilo Wennergren, en kiu li rekomendas "la afrikansa" por la lingvo kaj "afrikansoj" por la popolo en [https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#lingvoj siaj notoj pri lingvonomoj] kaj en [https://bertilow.com/piv/index.html#lande siaj kritikaj notoj pri PIV 2002 kaj 2005.] [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:04, 28 okt. 2024 (UTC) :: {{por}} ''' Afrikansa lingvo''', same kiel "la sveda". Ĉi vi emas eklerni Svedon? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:41, 25 okt. 2024 (UTC) :::Tamen, Taylor, tiom simple ne estas. Tute eblas lerni Esperanton, Latinon, Volapukon, Sanskriton kaj laŭ la nuna stato de la vortaroj ankaŭ Afrikanson. Tio aparte eblas, ĉar svedo klare estas individua homo el certa kulturo, kaj ''"esperanto, latino, volapuko, sanskrito kaj afrikanso"'' laŭ la nuna stato de la vortaroj '''ne''' estas individua homo. Do ne temas nur pri tio, per levo de tri aŭ kvin manoj ĉi tie ŝanĝi la esperantajn vortarojn, sed temas pri tio efektive ŝanĝi la vortarojn kaj, se tio ankoraŭ daŭros, almenaŭ klare kaj konvinke dokumenti argumentojn kial la esperantlingva Vikipedio malatentas la esperantlingvajn vortarojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:29, 31 okt. 2024 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Mi tute konsentas kun vi, ke "ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV" estas aĉa argumento por titolŝanĝo. Mi menciis tion nur por kontraŭi la argumenton, ke "Afrikanso" estus pli uzinda nur pro tio, ke ĝi estas en PIV; kaj tio estis menciinda, ĉar tio estas la argumento iam uzita por ŝanĝi la artikoltitolon al "Afrikanso". Mia ĉefa kialo por rekomendi titolŝanĝon estas, ke "la afrikansa" estas klare multe pli uzata en fidindaj fontoj ol "afrikanso". Kiel mi diris ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]], en Tekstaro facile troveblas multaj citindaj artikoloj de diversaj aŭtoroj, redaktoroj kaj revuoj, kiuj povas subteni rekomendon de "la afrikansa". Multaj citaĵoj de tiaj artikoloj aperas nun kiel fontoj en [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o la nova sekcio pri "afrikansa" en Reta Vortaro,] kiu espereble estas kontentiga fonto por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:55, 28 okt. 2024 (UTC) :::::Mi tute ne opinias, ke ''"ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV"'' estas '''aĉa''' argumento por titolŝanĝo: kun konvinka(j) referenco(j) estas '''bona''' argumento. Nur sen estas problemo. La noton en ReVo oni povas citi, bone, la du fontojn de Bertil ankaŭ kaj eblas amasigi konvenajn teksterojn el la Tekstaro, kvankam daŭre je la alia flanko pezas kvar eldonoj de PIV (1970, 2002, 2005 kaj 2020). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:23, 28 okt. 2024 (UTC) ::::::Kial la diskuto silentiĝis? Mi estus por alinomigo jam antaŭ publikigo de la eldono de "PIV post 2020", '''SE''' estas rete alirebla skriba aprobo de la PIV-redakcio aŭ de la retejo de AdE, aŭ almenaŭ alvoko de la ĉefkunveno de la landa asocio de UEA en Sudafriko pri propono de estonta nomigo "afrikansa lingvo", ne nur "Afrikanso" en la vortprovizo de Esperanto. Sed ĉar mi tian oficialan dokumenton ankoraŭ ne vidis, la nun plej lastmomenta referenco estas el PIV 2020, kaj ĉiuj scias kion tio signifas. Tial mi estas {{kontraŭ}} alinomigo, kaj alvokas atendi ĝis kiam estos konvinka referenco por alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:57, 24 nov. 2024 (UTC) :{{Por}} "'''Afrikansa lingvo'''". {{Uzanto:Robin van der Vliet/Subskribo}} 22:32, 26 nov. 2024 (UTC) ::Bone, tiam alportu kaj metu en la paĝon konvinkajn, kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj defendas uzon de la adjektiva formo "afrikansa lingvo". Referenco kiu notas "Robin, Aidas, Spenĉjo, Taylor kaj Topu ŝatas la adjektivan formon "afrikansa lingvo", egale ke PIV de 1970 ĝis 2020 nomas la lingvon nur substantive Afrikanso." estas malserioza kaj ne konvinka ekstera referenco. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:20, 27 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Aidas}} Mi supozas, ke povus sufiĉi [https://bertilow.com/piv/index.html ĉi tiu paĝo] en la retejo de Bertilo Wennergren, ĉu ne? Ĝi diras ke 'nomi ilian lingvon “la afrikansa (lingvo)” (...) ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado.' Aliokaze, facile eblas per Tekstaro serĉi diversajn referencojn de publikaĵoj, kiuj uzas "afrikansa" ĉi tiel. Tio pruvus minimume, ke tia uzado estas akceptebla al pluraj redaktoroj. Ekzemple [https://www.monato.be/2016/011620.php ĉi tiu artikolo] el Monato, [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2008-10&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl1799&ignorifremdajhojn=1&uskle=1&serchesprimo=afrikans#dl1799 ĉi tiu] el Revuo Esperanto, kaj [https://esperanto-ondo.ru/Ondo/99-lode.htm#99-26 ĉi tiu] el La Ondo de Esperanto. Sed eble tio estas tro kiel originala esploro? ([[VP:OR]]) Mi ne certas. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:46, 30 maj. 2025 (UTC) ::::Fakte estas ankaŭ la [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#afrika1.0a artikolo pri afrikanso] en Reta Vortaro, kiu ŝajnas tre uzinda. Mi forgesis pri ĝi. Kaj ke mi fakte jam ligis al ĝi antaŭe en ĉi tiu fadeno. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:01, 30 maj. 2025 (UTC) :::::{{re|Aidas}} Mi ĵus metis en la paĝon kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj estas espereble sufiĉe konvinkaj por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 00:15, 31 maj. 2025 (UTC) ::::::Mi pardonpetas ke mi plurajn tagojn ne estis en vikipedio kaj nur nun vidas la noton de antaŭ 12 tagoj. Efektive estos bone noti ĉiun vortaran, literaturan kaj gazetaran referencon pri uzo de noveca, alternativa uzo de "afrikansa lingvo" en la tekston - ankaŭ bonvole viajn citaĵojn el ''Monato'' ktp. Ni ne forgesu, ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV. La noto de Bertilo, ke "Multaj tamen preferas doni al “afrikans/o” la signifon de “ano de la nederlanddevena gento de Sud-Afriko”, kaj nomi ilian lingvon “la afrikansa”. Tio ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado" ankaŭ taŭgas kiel unu el pluraj referencoj, sed tio tamen estas tute subjektiva opinio de Bertilo el 2006. Bona argumento estus se li uzus sian influon en la PIV-teamo kaj laborus en la direkton oficialigi la opinion en PIV. 2006 estis longe antaŭ 2020. Do, nepre enigu la referencojn de Monato 2016, revuo Esperanto 2008 kaj La Ondo 2003 en la tekston: citi referencojn ne estas "tro da originala esploro", male. Mi tute bonvolas subteni iom avangardan aplikon de la lingvo, se kunskrapiĝis ĉiuj haveblaj referencoj, kaj se la teksto ne donas misan impreson ke jam temas pri oficiala ŝanĝo de la lingvo, sed nur ke temas pri tendenco en la gazetaro kaj neformala lingvouzo spiti la (ankoraŭ) oficialan lingvan difinon. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:33, 13 jun. 2025 (UTC) :{{re|ThomasPusch|Aidas}} Antaŭ kelkaj monatoj publikiĝis publika testa versio de la sekva eldono de PIV ĉe [https://testo.vortaro.net/ testo.vortaro.net]. Do nun iu ajn povas kontroli en la koncerna artikolo [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd ĉi tie], ke "afrikanso" estas korektita al genta signifo, kaj la lingva signifo de tiu vorto ne plu estas agnoskata en la nuna malneto de PIV, sed movita al "afrikansa". La testa versio ankoraŭ ne estas oficialigita, sed laŭ mi tamen menciinda en ĉi tiu diskuto. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 19:34, 25 mar. 2026 (UTC) :::{{re|Spenĉjo}} Tre tre bone. Se Aidas skribis "ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV", tiam la '''5-a''' volumo de PIV estas la plej bona argumento. KUN TIUJ plej plej novaj difinoj de la kapvortoj [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd «afrikanso»] kaj [https://testo.vortaro.net/#afrikansa_kd «afrikansa»], mi facile estas {{Por|POR}} ŝanĝo al "'''afrikansa lingvo'''". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:58, 25 mar. 2026 (UTC) [[Afrikanso]] pli verŝajne estas lingvo ol homo, laŭ mi, sed la titolo de la artikolo prefere estu [[afrikansa lingvo]], ĉar tiel oni plej ofte nomas ĝin, kaj tiel certe estas ĝuste. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 08:26, 28 mar. 2026 (UTC) :Jes, sed ĉi tie ne temis pri verŝajneco aŭ kiel probable multaj homoj eble komprenos la sencon de vorto "afrikanso", sed temis pri neceso fundamentigi de iuj deziratan ŝanĝon de baza signifo de vorto en la Esperanto-vortaro kaj precipe en PIV per konvinka ekstervikipedia referenco. Tial la nova referenco estas konvinka paŝo en tiun direkton. Kun ĝi, ankaŭ mi estas {{por|por}} la alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:55, 28 mar. 2026 (UTC) == Taroko (kartoj) -> Tarokoj 2025 01 13 == La artikolo, kiu antaŭe troviĝis ĉe [[Tarokoj]], nun troviĝas ĉe [[Tarokludoj]] (kio pli taŭgas por sia enhavo). Tial indas alinomi la artikolon [[Taroko (kartoj)]] por ke ĝi havu la plej ĝeneralan titolon. --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 12:02, 13 jan. 2025 (UTC) :La propono aspektas saĝa: konkretigaj aldonaĵoj inter krampoj pravigeblas nur kiam ili urĝe necesas. Mi ne vidos obstaklon kontraŭ la simpligo, do {{por|por}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:19, 3 feb. 2025 (UTC) ::Kial ne, {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:17, 3 feb. 2025 (UTC) ::{{por}} Kiel argumentite, interkrampa specifigo estas superflua. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 16 feb. 2025 (UTC) {{farite}} per kvar poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 28 feb. 2025 (UTC) :La propono eksplicite signifis ŝanĝon de Taroko (kartoj) en singulara formo al Tarokoj en plurala formo. Mi esperas ke ĉiuj atentis pri tio. Mi nun akcidente dum la alinomigo unue simple forstrekis la aldonon inter krampoj kaj poste aldonis la pluralon, do movis Taroko (kartoj) > Taroko > Tarokoj. Tio estas tute bona tiel, ĉar sencas ke '''ne''' Taroko estas ruĝa ligilo kaj Taroko'''j''' estas artikolo. Fino de movado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:40, 28 feb. 2025 (UTC) == "Sulaveso" 2025 02 03 == Mi havas ankoraŭ alian temon, kiu estas pli sciigo ol invito al diskuto pri erara formo "[[Sulaveso]]", sed tamen eblas decidi kiun formon uzi anstataŭe: En la esperanta vikipedio en paĝaj titoloj, tekstoj, kategorioj kaj en vikidatumoj ekde 2010 la unuavice tute esperanto-aspekta insula pseŭdonomo "Sulaveso" estas en grandaj kvantoj uzita. Tamen, en eksteraj fontoj dokumentiĝas nur la nomoj * ''Celebeso'' - [http://vortaro.net/#Celebeso ''Celebeso'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], ankaŭ jam en PIV 1970, p. 137 - en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]], Pago 1971, mapo 40, dokumentiĝas eĉ la variaĵo'' Celebo'', sed tiu formo post 1971 ne estis uzata kaj * alternative dua esperantlingva nomo '''Sulaŭesio''' - [http://vortaro.net/#Sulaŭesio ''Sulaŭesio'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], en PIV 1970 ankoraŭ ne, sed jam en PIV 2002, p. 1097, kaj en PIV 2005 same. Do temas pri la pli nova vorto. En tiu vortpropono la litero "aŭ" estas en ordo, ĉar ne temas pri izolita "ŭ". Mi en Esperanto trovis neniun referencon, ke eĉ plia nova nomo, "Sulaveso", estus pravigebla, tia formo do estas '''eraro'''. Ni bedaŭrinde en 15 jaroj ne rimarkis nian eraron, sed eraro kiun oni 15 jarojn faras, per tio ne fariĝas ĝusta. Do necesas senspure forigi la malĝustan tajperaron "Sulaveso" - ĉar la tasko de vikipediaj fuŝoj ne estas "ĝustigi la vortarojn". Mi principe reflekse revenus al la unua esperanta vorto. Sed internacie estas klare, ke ĝuste en la 1970-aj jaroj la antaŭa kolonia vorto "Celebes" (portugala, poste nederlanda) anstataŭiĝis per la loka vorto "Sulawesi" (kiu ankaŭ antaŭe ĉiam estis, sed ne estis oficiala). Tion tre bone montras [https://books.google.com/ngrams/graph?content=Sulawesi%2CCelebes&year_start=1800&year_end=2020&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2CSulawesi%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2CCelebes%3B%2Cc0 grafikigo pri la angla lingvouzo de ambaŭ vortoj, kiu ĝuste ŝanĝiĝis inter 1972 kaj 1976. Ĉar ni havas du formojn je elekto en PIV, ni povas decidi pri "Celebeso" aŭ pli moderna "Sulaŭesio": sed la eraro "Sulaveso" ne estas elekto! Mi tendencus ne konservative voli subteni la kolonian vorton "Celebeso", kaj tio signifas ke nur restas la alternativo ''Sulaŭesio''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 3 feb. 2025 (UTC) : Ne temas pri eraro aux "Vikipedia vortokreaĵo", sed pri esperantigo. En la tekstaro estas tri trafoj por "[[Sulaveso]]" sed NUL por "Celebeso". {{kontraŭ}} koloniisma "Celebeso", {{por}} "[[Sulaveso]]" aux "[[Sulawesi]]". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:52, 3 feb. 2025 (UTC) :: La tekstaro ne estas vortaro, nur reflektas la efektivan lingvouzon, inkluzive de eblaj inventaĵoj. Ke en la tekstaro estas nul trafoj por Celebeso, jam signifas ke ni bone ŝanĝis nian liongvouzon konforme al la indonezia kaj sekve ankaŭ angla vortuzo. Sed se la esperanta vikipedio dum 15 jaroj reklamis tute senreferencan, libere vikipedie inventitan vorton, tiam tute ne mirigas ke iuj esperantistoj influiĝas de tio kaj erare kredas ke ĉio kio estas en la esperanta vikipedio estas ĝusta (ankaŭ mi alkutimiĝis al la pseŭdovorto "Sulaveso" kaj neniam pensis pri tio serĉi fonton). Laŭ la nuna stato, ŝajnas ke ambaŭ viaj favorataj formoj, "[[Sulaveso]]" kaj "[[Sulawesi]]", ne estas esperantlingvaj. Sulawesi estas klare ''bahasa indonesia'', kaj "Sulaveso" estas eble Ido aŭ Occidental, sed ne estas eĉ unusola fidinda referenco ke ĝi estus pli ĝusta formo ol la esperanta formo "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, kaj ke ĝi oficiale anstataŭigus la formon "Sulaŭesio" en Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:05, 3 feb. 2025 (UTC) :::Mi rigardis en la tekstaro: ĉiuj 3 trafoj estas el "Le Monde diplomatique en Esperanto 2008-2010", kaj ĉi tie jam ekde marto 2007 estas la vikipedia teksto "Sulaveso" en kiu Verdulo enkondukis la novan nomon. Kiu en 2007 ankoraŭ havis nul trafojn en la tekstaro. Kiel nederlandano li sendube tre sekvis la evoluon post la nederlanda kolonia epoko de Indonezio, kaj certe tre atentis pri la politike ĝusta adapto de la antaŭa vorto Celebes al nova vorto Sulawesi en la nederlanda. Ke li ne kontrolis la vorton en vortaro estas domaĝe - sed mi eĉ ne scias ĉu li povus rigardi en kompetenta vortaro en 2007 - se mi estintus en lia loko, mi havintus mian malnovan PIV de 1970, havintus mian vortaron NL-EO-NL de Middelkoop kiu entute ne mencias iun insulon "Celebes" - kaj vortaro.com tiam ankortaŭ ne estis "en la reto"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 3 feb. 2025 (UTC) :::: Eble estas problemo por mondolingvo kiam duono de oficialaj vortaristoj estas germanuloj kaj la alia duono estas rusuloj. "[[Sulaveso]]" certe ne estas Ido, sed la plej natura esperantigo de "Sulawesi". Cetere, kelkaj forte trouzas aliajn planligvojn (kiel Ido, Novial, kaj malofte eĉ Occidental) por atentigi ion kion ili ne ŝatas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:21, 3 feb. 2025 (UTC) ::::: Ne estu paranoja. La ĉefaj oficialaj vortaristoj de PIV 1970 estis [[Kunlaborintoj de PIV#Tabelo pri la lingvo-distribuo|denaskaj parolintoj de la franca (16) kaj angla (10)]], kaj en la teamo de 2021 estas [https://vortaro.net/blogo/?p=454 bunta miksaĵo ĉirkaŭ Bertil Wennergren], sed se estas iu grupo da nacilingvanoj kies teamanoj havas pli grandan procentaĵon ol en la monda loĝantaro, tiam estas la svedoj kaj nederlandanoj-flandroj. Nenio pri "duono germanuloj duono rusuloj"... Sed ĉiukaze ili juĝas aŭ provas juĝi laŭ esperantaj kriterioj, ne defendas interesojn de siaj naciaj gepatraj lingvoj, kaj ankaŭ ne ŝanĝadas la leksikon de Esperanto de jaro al jaro laŭ propra gusto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: LMS Bertilo jam vivis en Germanlando dum jardekoj, do probable alkutimiĝis al la sistemo kaj ĉesis esti svedo. Sed alinomu al "Sulaŭesio" pro neraciaj argumentoj, eble poste iu alvenos kaj postulos ke la sola ĝusta formo estu " '''Sulaŭesujo''' " pro same neraciaj kaj kontraŭ-idaj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: Cetere, se vi ekhavas la impreson ke mi "simple ne malŝatas la plej naturan esperantigon Sulaveso", tiam vi malpravas. Mi kutimiĝis al la vikipedia vorto "Sulaveso", kaj neniam pridemandis ĝin, ĝis hodiaŭ mi unuafoje legis la tekston kaj vidis ke tie estis unua vorto Sulaveso sen referenco, tiam dua vorto Celebeso kun referenco PIV kaj tria vorto Sulaŭesio kun referenco PIV. Mi miris ĉar tri vortoj por indonezia insulo pri kies E-movadon mi ankoraŭ nenion aŭdis estas iom multe, kaj pensis ke mi plej ofte aŭdis kaj legis la unuan formon, kaj simple iu por la "plej natura esperantigo" forgesis meti la vortaran referencon. Tiam mi serĉis kaj ne trovis iun ajn vortaran referencon. En tiu situacio nur restis al mi konstati, ke ŝajne mi kaj ni ĉiuj alkutimiĝis al libera inventaĵo. Mi ne volas kondamni min ke mi ne kontrolis en la "beta-versio de reta PIV" kiu jam estis enrete ekde aprilo 2012, kaj ne volas kondamni iun alian, sed mi vere ne trovas konvinkajn eksterajn argumentojn por la vorto "Sulaveso", krom la tute nefakan argumenton ke ni ĉiuj jam alkutimiĝis al la nova vorto kaj ĝi aspektas kvazaŭ ĝi povus esti Esperanto-vorto (tial mi uzis komparon kun Ido, ne kun Volapuko aŭ la finna aŭ litova, ĉar la vortoj de tiuj lingvoj ne frape similas al Esperanto-vortoj, tiuj de Ido jes). Sed malŝpari tiom da vortoj tute ne utilas: Iu konvinku nin ĉiujn kun konvinkaj referencoj, ke Sulaveso estas la nova oficiala Esperanto-vorto por la insulo, kiu anstaŭas la malnovan-novan vorton "Sulaŭesio" oficiala ekde 2002/2005, kaj tiam tute ne necesas ŝanĝi unu vikipedian kategorion. Mi ne trovas argumenton, nur tiun ke mi kaj Taylor ŝatas la vorton "Sulaveso", kaj ke por mi tiu persona ŝato ne estas argumento. 23:01, 3 feb. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) Mi alkutimiĝis al la (ŝajne misa) formo "Sulaveso", ankoraŭ neniam vidis en Vikipedio la PIV-an formon "Sulaŭesio", kio sekve ŝajnas al mi stranga, kiel ĉio kion mi ne konas. Sed mi rigardis, nun (!), en vortaro.net, kaj Thomas pravas. Ke oni alkutimiĝis al origine fantazia inventaĵo, ne igas ĝin ĝusta. Do kontraŭ Sulaveso pro manka referenco, kaj kontraŭ Celebeso pro la kolonia konotacio en 2025. Restas nur la nekutima PIV-a vorto kun la "aŭ" en la mezo ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:12, 3 feb. 2025 (UTC) {{komento}} "'''[[Sulaveso]]'''" estas natura maniero esperantigi fremdan vorton "Sulawesi" [sulaŭési]. Komparu tion kun, ekzemple, la nekontestata esperantigo "Okinavo" (ankaŭ [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&apa=1&s=Okinavo&kap=1&der=1 laŭ PIV]) de la fremda propra nomo "Okinawa" [okináŭa]. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]'''. -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :: Kiel mi diris, al mi tute simpatias la vorto "Sulaveso", nur mi dubas ĉu estas esperanta vorto - estas multaj vortoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ tute belaj inventitaj vortoj, kiuj havas o-finaĵon, malhavas fremdajn literojn (wqxyöḁ), kaj tamen ne dokumentiĝis esperantaj vortoj. Kaj laŭ la "[[15-a regulo]]" de LLZ ni rajtas alinventi vortojn se ekestas koncepto pri kiu bezonatas sed ''mankas'' esperanta vorto, nur tiam. Pri la insulo jam estas malnova, koloniisma esperanta vorto "Celebeso", kaj ankaŭ nova, neimperiisma vorto, "Sulaŭesio", elektita probable en la 1970-aj jaroj, ĉiukaze inter 1970 kaj 2002, al kiu probable neniu vere alkutimiĝis, ankaŭ mi ne, sed kiu nun estas la dokumentita nova vorto por la insulo. Do ne ''mankas'' esperanta vorto, eĉ estas du je dispono. Per kiu rajto ni, manpleno da redaktantoj de komuna retejo, havas la licencon simple korekti la lingvouzon de PIV kaj ŝanĝi vorton en ĝi? Kaj se ni rajtas, ĉu iu granda ''Facebook''-grupo pri Esperanto ankaŭ havas tiun rajton? Aŭ ĉu ni rajtas per simpla guglo-serĉo decidi pri ŝanĝo de nia vortaro, aŭ per serĉo en la retejo ''tekstaro.com'' aŭ en ''google-books''? Mi ne kritikas uzon de tiuj enketiloj, kiujn ankaŭ mi uzas, sed ĉi tie temas pri la rajto simple de eta grupo da certe bonintencaj kaj diligentaj movadanoj superi la norman vortaron de Esperanto. Estus multe pli simple se estus neŭtralaj eksteraj referencoj pri propono de nova "plej natura esperantigo" aldone al la tradicia vorto kaj de nova, nekolonia vorto, ambaŭ dokumentitaj en la 20-a jarcento, la nova formo plej laste en 2002. Mi dubas ĉu '''mi''' havas la rajton en tiu situacio inventi kaj oficialigi "vorton pli belan ol tiu kiu estas skribita en PIV", kaj mi dubas ankaŭ ĉu ni ĉiuj havas la legitimon. Sed ŝajnas ke neŭtralajn eksterajn referencojn pri defendo de la bela nova vorto "Sulaveso", kiu laŭ mia nuna kompreno arbitre inventiĝis en marto 2007 kiam ni komencis vikipedian teksteton pri la insulo, ankoraŭ neniu trovis. Nur la 3 uzoj en "Le monde diplo..." el 2008-2010, post kiam nia teksteto kun la nova nomo jam estis. Aŭ ĉu iu havas legitimigan fonton? Fonton, kiu almenaŭ asertas ke estas oficiala vorto de la fina 20-a jarcento "kiu hazarde kaptiĝis en PIV 2002" kaj estas plia oficiala vorto "Sulaveso" kiu konkurencas kun la PIV-a vorto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:32, 4 feb. 2025 (UTC) {{komento}} Laŭ [[:en:Sulawesi]], :: The name ''Sulawesi'' possibly comes from the words ''sula'' ("island") and ''besi'' ("iron")… — do, la probabla prononco estas /su.la.we.si/, ne /sul.aŭ.e.si/ (kion sugestus la misesperantigo «Sula ͡uesi»); en la vorto estas la konsonanto /w/, ne diftongo /aŭ/, kaj la silaba limo supozeble estas /la.we/. Kaj la normala esperantigo de la '''konsonanto''' /w/ estas per ''v'' (kiel en ''O.ki.na.vo, Taj.va.no'' ktp). Ankaŭ la hezito inter ''b'' kaj ''w'' (besi/wesi) apogas la konsonantan version. Cetere, guglante pri «"Sulaveson" OR "Sulaveso" kiu kaj» mi trovas ege pli multe da trafoj (ne nur Vikipediaj), ol por «"Sulaŭesion" OR "Sulaŭesio" kiu kaj». Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]''', {{kontraŭ}} Sulaŭesio.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 15:00, 5 feb. 2025 (UTC) : Okazis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?diff=9014570&oldid=8939651 sendiskuta alinomigo] kiu eble rilatas al problemo de esperantigo de [[Sulawesi]]. {{kontraŭ}} la ĵusa alinomigo de [[Tokorozava]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 feb. 2025 (UTC) :La plej bona moderna fonto kiun mi trovas interrete estas [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf artikolo] de [[Heidi Goes]], kiu uzas "Celebeso". Tial mi voĉdonas {{por}} [[Celebeso]]. Se poste montriĝos ke "celebesaj" aŭ aliaj indoneziaj esperantistoj uzas alian nomon, kompreneble tiam ŝanĝo estos prava. :Mi pensas ke la afero pri "Tokorozava" ne rilatas al ĉi tiu diskuto, sed dankon al Taylor 49 pro la atentigo al la sendiskuta alinomado. Ĉu ni prefere ne sekvu niajn deklaritajn politikojn? Ĉi-kaze nek la antaŭa nek la ŝanĝita formo faras tion. Kaj se iu volas ŝanĝi la politikojn, ĉu ni ne prefere aperte diskutu? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:29, 16 feb. 2025 (UTC) ::Kompreneble la temo pri [[Tokorozava]] estas komplete alia temo: tie temas pri [[Transskribo de la japana lingvo en Esperanton]] (kaj ŝajne la protesto de Taylor nun kaŭzis ke la teksto pri la japana urbo nun fuŝe ne estas vikidatume ligita, sed jes, komplete alia temo), ĉi tie pri esperantlingva nomo de insulo. La malnova kolonia nomo [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] ĉiukaze estas dokumentita en PIV, same kiel la nova, postkolonia formo "Sulaŭesio" de PIV, kiu estas ankoraŭ nekutima, kaj kion ŝajne ĉi tie ĉiu bojkotas (kvankam mi demandas al mi kiom arogantaj ni estas se ni simple bojkotas vorton el la norma plej referenca vortaro). Do se ni decidas fajfi pri postkolonia ĝusteco, tiam Celebeso estas bona alternativo. Ĉiukaze mi estas kontraŭ la simpla inventado de nova nomo "Sulaveso", kiom ajn bela la literaro sonas kaj kiom la trovoj en guglo-paĝoj diras - sed ni ĉiuj scias ke la trovoj en guglo-serĉoj fluas, kaj tia momenta kalkuleto ne estas vera aŭtoritata referenco. Ĉi tie, ŝajnas, estas alternativoj malnova [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] kaj nova [https://vortaro.net/#Sulaŭesio_kd Sulaŭesio], kaj se ni volas bojkoti la novan vorton "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, tiam nur restas la malnova, kolonia formo Celebeso, kun referenco de 4 PIV-oj kaj de Heidi Goes kaj sendube ankoraŭ en aliaj pli malnovaj fontoj. Ĉiukaze {{kontraŭ|kontraŭ}} meminventita vorto "Sulaveso", ĉar la opinio ke tiu meminventita vorto estas "natura maniero esperantigi fremdan vorton" (mi tute dividas tiun privatan opinion) ne estas aŭtoritata skriba referenco. Ni memoru ke ni ne estas la Akademio de Esperanto ĉi tie kaj ni ne estas la redakta teamo de estonta "PIV 2030"! Tiuj grupoj povas verki referencojn, ni kiel enciklopedianoj nur povas kolekti kaj citi referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:22, 27 feb. 2025 (UTC) :::Mi fakte indigniĝas, ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV, kiu, eĉ se iuj ne ŝatas iun aserton en ĝi, estas la norma vortaro en Eo. Tial mi daŭre estus {{por|por}} la PIV-a postkolonia formo "Sulaŭesio", sendepende ke ekzistas alia, alilanda insulo [[Okinavo]] kiu estas sendiskuta vorto en Japanio, kun almenaŭ 3 aŭtoritataj referencoj. Sed se vi sincere decidas bojkoti la nomon "Sulaŭesio" de PIV, nomante ĝin nur "persona propono" de kelkdekpersona PIV-komitato, kun argumento ke Taylor malrespekte opinias pri kolego Wennergren kaj juĝas lin "malbonigita pro tro da jaroj ekster Svedio", kio laŭ mi estas konsternige malserioza argumentado, tiam efektive la sola alternativo estas la malnova e-lingva nomo "Celebeso". Do mi voĉdonas prefere por la postkolonia nomo "Sulaŭesio", duarange por la malnova formo "Celebeso", kaj klare protestas kontraŭ meminvento de (bela) formo "Sulaveso", pri kiu Thomas alvokis alporti aŭtoritatajn referencojn, sed evidente neniu havas ilin. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:49, 27 feb. 2025 (UTC) :{{komento}} Karaj - la formon kun silabo ''-ŭe-'' klare malebligas jena dokumento de [[Akademio de Esperanto]]: [https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/index.html "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ"]; ĝi detale klarigas la kialon kaj (implicite) aludas simplan solvon: "'''[[Sulaveso]]'''". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:40, 27 feb. 2025 (UTC) ::Nu, bedaŭrinde tio estas ruza advokata argumentado: la PIV-an formon "Sulaŭesio" kun silabo -aŭ- klare '''ebligas''' la "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ" (de 2023): la ''«litero ŭ plej ofte aperas (A1) - kaj klare permeseblas (A2) - en la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"»''. La deklaro tute ne esprimas ion pri litero '''post''' la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ", tie povas esti vokalo aŭ konsonanto aŭ nenio (aŭ, ankaŭ, ankoraŭ). Tial ankaŭ la argumento ke en la deklaro «implicite» jam estas la vorto «Sulaveso» tiel ne ĝustas. PIV 2002/2005/2020 do ne draste fuŝis. Necesas iu vera, ne dubinda «implicita» interpretita referenco, ĉar nia referenco ĝis nun estas "Vikipedio:Alinomendaj artikoloj", niaj propraj personaj opinioj ĉi tie, kaj socia diskutejo en vikipedio ne kalkuleblas kiel ekstervikipedia referenco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:51, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kara kolego [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] - Mi havas la impreson, ke via repliko estas pli advokatece ruza, ol mia komento, al kiu vi respondis ;) :::Unue, la esprimo ''sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"'' estas simple komunlingva maniero diri ''diftongoj "aŭ" kaj "eŭ"'', evitante fakan terminon. Estas klare, ke la literkombino "aŭe" en "Sulaŭesi" enhavas sonkombinon [wa] (Su-la-ŭe-si laŭ silabodivido sed ne Su-laŭ-e-si kun diftongo "aŭ"!), kion la akademia decido rekte malrekomendas kaj detale klarigas tian decidon. Bonvolu noti, ke tiu decido ne povis diri pli rezolute, ke la _literkombinoj_ "ŭa" kaj "ŭe" estas evitendaj, ĉar, la vortoj de la tipo "baldaŭa" (bal-daŭ-a laŭ silabado) kaj "antaŭe" estas, memkompreneble, tute akcepteblaj. Via "refuto", do, estas tre lerta, sed nevalida ;) :::Due, ja estus bone havi precedencan uzon en lingve modela fonto, sed tio ne ĉiam eblas. Tamen, ekzemple, la fonologie tre simila "Okinavo" (ne "Okinaŭo"!) tute klare montras la ĝustan vojon. :::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:10, 28 feb. 2025 (UTC) ::::Jes, la fonologie tre simila, kvankam alilingva "Okinavo" estas sendiskuta: sed tie estas pluraj fidindaj fontoj, nelaste en PIV, kaj neniu havas ion kontraŭ tiu nomo. Sed ĉi tie, damne, estas fidinda fonto, kiu postulus alian formon, kiu ĉi tie al neniu vere ŝajnas hejmeca (eĉ al Aidas ne, kvankam li daŭre pledas simple sekvi la fonton de PIV, negrave ke la vorto subjektive ŝajnas ekzotika) ... kaj estas neniu ajn vera fonto kontraŭpezanta la voĉojn de 3 PIV-oj, nur la arbitra novbapto de Verdulo en 2007 kaj argumentadoj en tiu ĉi diskuto... kaj, en vasta senco, eblus ankoraŭ konstati ke la [https://translate.google.com/?sl=fr&tl=eo&text=Sulawesi&op=translate guglo-tradukilo ŝtelis la vorton Sulaveso] el la "fidinda fonto" Vikipedio en Esperanto al sia traduka vortaro, kaj tiel suzpozeble faris ankaŭ aliaj robotaj tradukaj algoritmoj ([https://kratomdudes.com/eo/kratombutiko/verda-vejno-kratom/Verda-Sulaveso/ ekz. la jena lingva kirlaĵo]). Sed se tiel argumenti, ni denove estas ĉe la novbapto de Verdulo en 2007. Mi supozas ke se ni volas "bojkoti la voĉon de PIV" ĉi-tie, restas nur la salomona propono de Arbarulo: la pura solvo konservative ŝajnigi ke ni estas en 1975 kaj tiam la solaj alternativoj estis "Celebeso" (PIV, Parizo 1970, p. 137) kaj la unufoje uzita "Celebo" ("Poŝatlaso de la mondo", Prago 1971, mapo 40). Mi ne bone scias kion refuti, se iu junulo protestas "ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV", ĉar la kritiko estas sekvebla. Dubindas ĉu eĉ estus konvinka iniciato verki grandan artikolon pri la "insulo Sulaveso" en la revuo ''Monato'' kun mencio ke en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj provizore instaliĝis alternativa vortumo sed intertempe la vorto Sulaveso estas firme konstanta kaj estos la vorto en "PIV 2030". Do plej saĝos simple lasi la formon "Celebeso" el 1970 kiel titolo, kaj pri la intertempa populariĝo de la indonezia vorto ''Sulawesi'', esperante tradukebla al "Sulaŭesio" en 3 PIV-oj kaj al "Sulaveso" 3x en ''La Monde diplomatique'' ekde 2008, oni povas skribi en la teksto (simple ne atentante ke mi ne bone scias kion refuti se iu junulo protestas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 28 feb. 2025 (UTC) :::::Mi ne akceptas karakterizon de PIV kiel "norma vortaro". Iuj formoj kaj multaj difinoj en ĝi ankoraŭ restas harstarige fuŝaj, sed espereble sekva eldono korektos multajn el tiuj misaĵoj. :::::Cetere, nun okazas ambicia projekto pri plivastigo kaj plibonigo de la (efektive norma, sed ne plena) Akademia Vortaro, sed la Akademio apenaŭ oficiale traktos la nomon por Sulaveso. :::::Mi konsultos kelkajn aliajn akademianojn pri la nun diskutata geografiaĵo. :::::Tio postulos iom da tempo, ĉar ĵus finiĝis elektoj de novaj membroj, kaj nun oni okupiĝas pri preparado por elektoj de la nova Estraro kaj direktoroj de sekcioj kaj komisionoj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:05, 28 feb. 2025 (UTC) :Kiel promesite: ::Kelkaj (entute naŭ) akademianoj (eksterofice) interŝanĝis opiniojn pri la propono ŝanĝi la nomon de vikipedia artikolo "[[Sulaveso]]" al "Sulaŭesio": ::1. El tiuj, sep ([[Marc Bavant]], [[Cyril Brosch]], [[Edmund Grimley Evans]], [[Valentin Melnikov]], [[Carlo Minnaja]], [[Paŭlo Moĵajev]] kaj [[Alexander Shlafer]]) opinias, ke la formo kun "v" (sed ne "ŭ") estas preferinda esperantigo de la nomo de tiu indonezia insulo ("Sulawesi" [sulawési] en la indonezia kaj simile en multaj aliaj lingvoj, kiuj havas fonemon /w/). ::La decid(ig)a argumento kontraŭ la formoj "Sulaŭeso" aŭ "Sulaŭesio'' estas, ke la tradicia kaj kutima esperantigo de la fremda fonemo /w/ estas esperanta fonemo /v/ (litero "v" prononcata kiel [v]). ::2. Iom alia sepopo (Marc Bavant, Edmund Grimley Evans, [[Markos Kramer]], Valentin Melnikov, Carlo Minaja, Paŭlo Moĵajev kaj Alexander Shlafer) krome opinias, ke la tradicio de esperantigoj '''ne''' sugestas enmeton de "i" (Sulaves'''i'''o) - komparu, ekzemple: la kartvela ĉefurbo [tbilís'''i'''] iĝas en Esperanto "Tbilis'''o'''" [tiel, ekzemple, en PIV, ReVo kaj Vikipedio]; krome, tia sufikseca -i- povas krei misgvidan kaj facile eviteblan impreson, ke temas pri landonomo sed ne pri nomo de insulo. ::Tial ni forte preferas la formon "'''[[Sulaveso]]'''". ::P.S. Bonvolu noti, ke tio ĉi estas '''privata (eksterofica) opiniesprimo''' de grupo da akademianoj kiel kompetentaj lingvanoj, sed '''ne oficiala decido''' de la Akademio. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:12, 5 mar. 2025 (UTC) ::Plie mi sciigas ke en la lasta numero de ''Esperanto'', Amri Wandel raportas pri vizito skribante trifoje "Sulavesi" kaj dufoje "Sulavesio". Tamen, se indonezia fonto ne haveblas, mi ankoraŭ opinias ke ni devas sekvi Heidi Goes, la eksterulon kiu plej multe kunlaboris kun la indonezia Esperanto-movado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:59, 3 apr. 2025 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Kolektante ĉiaspecajn fontojn pri la diversaj formoj: kiu estis la monatonomo/numero de tiu "lasta numero de ''Esperanto''", kaj en kiu paĝo aperis la raporto de A. Wandel? Kaj la rekomendo aparte konsideri la lingvouzon de Heidi Goes ankaŭ aspektas senca: ĉu krom la [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf citita artikolo] estas ankoraŭ ie alia loko rn kiu [[Heidi Goes]] skribas pri la insulo? Rememoru: ni ĉi tie ne voĉdonas pri personaj preferoj aŭ pri privataj rezonadoj en vikipedia(j) diskutpaĝo(j), kial aparte la vorto Sulaveso preferindas al aliaj variaĵoj. Sed temas pri trovoj de fidindaj, ekstervikipediaj referencoj, kiuj kontraŭpezus la fidindajn, ekstervikipediajn referencojn de PIV 2002, 2005 kaj 2020. Mi volonte ankaŭ konsiderus la privatan opiniosondon de ''Filozofo'' kun ses kunakademianoj, se mi havus fidindan, ekstervikipedian referencon pri ĝi. Sed referenco "vidu la diskuton en 'Vikipedio:Alinomendaj artikoloj'" laŭ mia kompreno ne nomeblas "ekstervikipedia"... Tial la diskuto tiom stagnas. Ni laŭ la vikipedia logiko ne simple povas referenci al niaj propraj privataj preferoj. Se '''estus tiel''', mi gaje kunvoĉdonus pri nova vikipedia vorto "Sulaveso" nun kaj pri samtempa malvalidigo de "PIV 2002, 2005, 2020" kaj de ĉiuj aliaj referencoj, kiuj statas iun alian. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 15 apr. 2025 (UTC) ::::PS: Ĉar la artikolo de H. Goes komenciĝas sur "paĝo 23", klaras ke estas 22 paĝoj antaŭ tio, do ne estas iu PDF-dosiero komputile farita kaj komputile alŝutíta en la reton, sed io kio jam iam estis presita. En kiu kadro ĝi publikiĝis? Kiel nomiĝis la presaĵo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:21, 15 apr. 2025 (UTC) ::::Kara [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ::::Jen kelkaj tiaj referencoj (eksteraj ligoj): :::: ::::*[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0ohttps://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0o Artikolo "'''Sulaveso'''" en Reta Vortaro (ReVo)], kie troviĝas ekzemploj kaj pluaj referencoj; ::::*[https://eo.delachieve.com/kio-estas-insularo-malaja-arkta-kanadaj-alexander-japana-chagos-solovetsky-insularo/ Kio estas insularo?]; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/besoa_valley_sulawesi.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, Sulavesa InsuloValo Besoa, '''Sulaveso''']; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/megalitoj_de_bada_besoa_kaj_napu_valleys_sulawesi_insulo.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, '''Sulavesa''' Insulo]; ::::*[https://nusantarafund.org/eo/publikasi/cerita/memetakan-wilayah-adat-melindungi-ruang-hidup-masyarakat-adat-lambe-allu/ Mapado de Tradicia Teritorio]; ::::*[https://glosbe.com/en/eo/Sulawesi English-Esperanto Dictionary], kun registritaj frazo-specimenoj kun la vorto "Sulaveso" en Esperanto. ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:21, 15 apr. 2025 (UTC) :::::Mi akceptas la plej multajn el la retpaĝoj, kiujn mi nur supraĵe rigardetis, kiel "fidindaj, ekstervikipediaj referencoj", kvankam retpaĝoj estas ne ĉiam konstantaj dokumentoj kaj ankaŭ ne ĉiam fidindaj fontoj. '''Nur''' "Mapado de Tradicia Teritorio" ŝajnas al mi konfuza kaj fuŝeta aŭtomata kirlaĵo, ĝin mi persone ne nomus konvinka (iom senespera paĝaro se eĉ ne eblas skribi la vorton "hejpaĝo" sen eraro). Kaj pri ReVo mi ne akcentus la "pluajn referencojn" plurale: estas unu (singulara) mizera paĝeto el reta vortareto litova-esperanta, kiu ĉe mi hodiaŭ daŭre kraŝas, kaj evidente ne ŝajnas solide programita. Sed iel ajn: ReVo pure estas bona referenco, eĉ se ties ekzemploj mizeras. Do necesus enigi la referencojn por formo "Sulaveso" en la tekston, tre bone se iu ankoraŭ trovus referencon el "plumo" de Heidi Goes, sed ankaŭ poste aldoni ion ĉiam eblas. Ĉu vi enmetos la alportitajn referencojn krom "Mapado de Tradicia Teritorio"?? Tiam oni havos plimulton da referencoj por "Sulaveso" (la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas), havus malplimulton de 3 referencoj de "PIV 2002, 2005 kaj 2020" por "Sulaŭesio" kaj bone, unu de "revuo Esperanto 2025" por "Sulavesio". Ke momente cirkulas tri alternativoj por la malnova vorto "Celebeso", oni nepre ne kaŝu, sed se estas deca kvanto referencoj por "Sulaveso", ĉio estas en ordo. Tio estis tio kio mankis ĉi tie. Vidu: mi hodiaŭ volis bluigi ruĝan ligilon pri la [[goraontala lingvo]], unu el tiuj lingvoj kiuj havas propran vikipedian projekton, kaj vere sakris kiam mi vidis la tiu lingvo aparte paroliĝas en [[Sulaveso]]... Do mi - kion fari? - laŭeble koncize menciis ĉiujn kvar variaĵojn, sen preferi unu, sed mi vere esperas ke tia danco pri referencoj nun ne ĉiam necesos kiam hazarde la insula nomo aperos en iu teksto. La aliaj lingvotekstaj ĝermoj, kiujn mi hodiaŭ bluigis, pri la [[ŝana]] kaj [[saraika]], "bonŝance" ne estis de tiu insulo kaj estis multe pli rapide fareblaj miniature... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 15 apr. 2025 (UTC) ::::::Al la referencoj por "Sulaveso" eblas aldoni ankaŭ la tri ekzemplojn el ''Le Monde Diplomatique en Esperanto'', kiujn montras ''tekstaro.com''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:12, 15 apr. 2025 (UTC) :::::::Kompreneble, ĝuste tion celis mia duonfrazo "la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas". Tiel mi ankaŭ faris en la artikola ĝermo [[goraontala lingvo]] de antaŭ kelkaj horoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:22, 15 apr. 2025 (UTC) :Heidi Goes certe kaj multe skribis pri la temo en sia granda historio de Esperanto en Indonezio, ''Movadaj insuletoj''. Bedaŭrinde mi fordonis mian ekzempleron. Tamen la enhavotabelo, kiun ŝi montras surekrane en ĉi tiu prelegofilmo ĉe sekundo 2:03:53 [https://www.youtube.com/watch?v=ne75ZuoIscQ], vortumas "Sulaveso (antaŭe Celebeso)". Tial mi nun ŝanĝas mian voĉon {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por "Sulaveso." :Se iu interesiĝas pri la aliaj menciitaj fontoj, la kompleta cito de la artikolo kiun mi antaŭe trovis estas ĉi tie [https://biblio.ugent.be/publication/5873877], kaj la artikolo de Amri Wandel estas en ''Esperanto'' Aprilo 2025, p. 92-3. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:09, 20 apr. 2025 (UTC) ::{{ne farite}} do restos la ĝisnuna titolo "Sulaveso", ĉar ĉi tie nun kolektiĝis sufiĉe da konvinkaj referencoj, kvankam ili ĝisnun en la teksto ne jam dokumentiĝas :::{{re|Filozofo|Arbarulo}} Por vere fermi la temon, ankoraŭ necesos kompletigi la referencojn pri la PIV-aj formoj "Celebeso" kaj "Sulaŭesio" en la '''artikolo''' per pluraj eksteraj referencoj de formo "Sulaveso" kiuj konvinke kolektiĝis ĉi tie, sed ankoraŭ devos eniri la vikipedian artikolon. Ĉu unu el vi pretas enplekti la eksterajn referencojn de formo "Sulaveso" en la tekston? Mi tre volus jam fini kaj arkivigi tiun temon, kiu prenis enorman spacon en tiu ĉi paĝo. PS: Dankon pro la detalaj fontoj de la 20-a de aprilo, Arbarulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:31, 27 maj. 2025 (UTC) :::PS: Fine mi volas substreki ke estis mi, kiu '''jam en aprilo 2013''', en bona fido ke la nomo "Sulaveso" estus ĝusta, faris la kvin bazajn tekstojn de la kvin landopartoj [[Okcidenta Sulaveso]], [[Suda Sulaveso]], [[Centra Sulaveso]], [[Sudorienta Sulaveso]] kaj [[Norda Sulaveso]] je tiuj nomoj - 5-foje Sulaveso. Ankaŭ en aliaj paĝokreoj mi diligente kontribuis al vastigo de la vorto en Vikipedio. Ĝuste tial mi estis tiom ŝokita kiam mi en februaro 2025 legis ke en 3 eldonoj de PIV la nomo estas aŭ malnove Celebeso aŭ nove "Sulaŭesio", kaj ne povis trovi iun ajn referencon defende al la formo "Sulaveso". Tial mi mi vere dankemas ke nun kolektiĝis sufiĉe da referencoj por povi "superpezi" la tri pezajn volumojn de PIV. Kaj mi ne devos mem ŝanĝi ankaŭ miajn kvin tekstojn de la kvin landopartoj al varia formo. Tio nur, ĉar Taylor 49 ŝajne perceptis ke mi estus amara kaj sang-avida malamiko de la kompatinda kara vorto "Sulaveso". Ne, male: mi gaje uzis ĝin jam en kreoj de novaj tekstoj en 2013 kaj ankaŭ en aliaj kreoj de novaj tekstoj, nur ke mi ĝis 2025 neniam kontrolis la al mi ŝajne "memkompreneblan vorton" en PIV 2020 (tion en 2013 mi tute ne povis fari, ĉar tiam mi nur havis ĉe mi PIV 1970, ankoraŭ ne havis PIV 2002 kaj tiam PIV 2020 ankoraŭ ne alireblis)... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 27 maj. 2025 (UTC) == [[Kaĉo (Sebastopola municipo)]] > [[Kaĉa]] == Mi trovis paĝon en Vikipedio (fakte pri [[Vasilij Stalin (Ĝugaŝvili)]], filo de Stalin), kiu elstarigas ruĝan ligilon '''[[Kaĉa]]'''. La ruĝaj literoj informas ke e-lingva paĝo pri tiu loĝloko ne ekzistas, sed ĝi jes ekzistas, sub longeta titolo "[[Kaĉo (Sebastopola municipo)]]", iom surprize kun alia fina vokalo, kun substantiva o-finaĵo, kiu do informas ke temus pri Esperanto-vorto. Mia PIV tamen informas ke kaĉo estas nur grenkaĉo, kaj krimea loĝloko kun esperantlingva nomo "Kaĉo" ne ekzistas. Do, por malpliigi miskomprenojn inter niaj propraj paĝoj, rekomendindas nomi la loĝlokon kaj ankaŭ samnoman riveron al latinliterigita formo de la ukraina kaj rusa nomoj (nomigo laŭ la krime-tatara nomo ankaŭ belus, sed ĉar en Sovetunio granda parto de la krime-tataroj murdiĝis, nun la krime-tatara nomo supozeble malpli konatas ol la rusa kaj ukraina). '''Escepto''' kompreneble estus, se eblus noti 2-3 konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, ke la loĝlokonomo "Kaĉo" estas '''vaste uzata''' en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. PIV ne nepre estas la sola ebla referenco. Sed mi tute ne trovas tiajn konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, kaj dubas ke ili troveblas. Kaj konsiderante ke la '''loko estas eĉ ne municipo''', sed nur parto de ĝi, mi forte dubas ke sencas inventi propran esperantlingvan geografian nomon. Do la loko nomiĝu Kaĉa - efektive eblus rezigni pri la longa nomo "Kaĉa (Sebastopola municipo)" kaj interkonsenti ke la titolo de la loĝloko estos simple [[Kaĉa]] kaj la rivero, kiu nun troveblas sub titolo [[Kaĉo (rivero)]] nomiĝos [[Kaĉa (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:59, 27 feb. 2025 (UTC) :Laŭ [[esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]], kies rekomendoj ankaŭ uzeblas por "simpla esperanta latinliterigo" sen kreo de vera esperanta nomo, la transliterigo de Кача al Kaĉa estas sendube bona, kaj vere ankaŭ mi nur trovas esperantan formon de la municipo Sebastopolo en PIV (2020) kaj la "Poŝatlaso de la mondo" (1971), sed ne la municipoparton. Kompreneble la mapo 17 de la poŝatlaso bildigas tutan Krimeon en dimensio 3 x 2 cm: kiel tie povus esti iuj municipopartoj? Kaj tio ankaŭ ne necesas: [[vikipedio:Esperantigo de nomoj#NLPP en esperanta Vikipedio|"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."]] Do, sen referenco neniu esperantigo, nur latinliterigo, sekve Kaĉa. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:24, 27 feb. 2025 (UTC) ::Mi opinias tiun Vikipedian regulon malbona kaj kontraŭesperanta. Por Esperanto la morfologia asimilado same gravas kiel por la litova, kaj Vikipedio povus esti grava rimedo por evoluigi Esperantan nomaron. «Томск» iĝas «[[Tomsko]]», laŭ la lingvaĵo de la tieaj esperantistoj kaj analogie al [[:lt:Tomskas]]; sed «Барнаул», ĉiurilate egala (kaj litove egale asimilita: [[:lt:Barnaulas]]), aperas malesperante kiel [[Barnaul]]. ::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Kvankam la tataroj estas malmultenombraj en Krimeo, ili restas grava politika forto, kaj iliaj historiaj rajtoj je tiu regiono estas iel agnoskitaj; ĉiuj vikipedioj (ankaŭ la rusa) citas en siaj informkestoj la tataran nomon ''Qaçı''. Kaj eĉ en la slavaj nomoj, la radiko estas nur Кач- (Kaĉ-), la nominativa finaĵo -a aperas nur en 1 kazo el la 6 (aŭ el la 7, se kalkuli la ukrainan vokkazon).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:56, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kompreneble mi nepre defendas mencion de la tatara nomo Qaçı en la informkesto kaj en la unua frazo - sendiskute. Sed povas esti nur unu baza titolo de la teksto, kaj en tuta Krimeo post la stalinaj "purigoj" de la 1940-aj jaroj en la censo de 2002 estis 57 % da ruslingvanoj, la resto plejparte ukrainlingvanoj kaj nur eta malplimulto krime-tataroj (en la armee dominita loĝloko en 2014 estis 80 % da rusoj, 14 % da ukrainoj kaj la resto aliuloj, se la informoj en wiki.ru ĝustas, kaj supozeble ĉiuj iel komprenis kaj parolis la rusan). Tial nomi la esperantan titolon "Qaçı" ŝajnus al mi iom radikala, despli ke inter la 4 literoj estas 3 ne-esperantaj. Ankaŭ mi sentas la tentiĝon inventi iun esperantan nomon kun o-finaĵo, ĉar tiam oni ne devas favorigi unu/du plimultajn lingvojn super malplimulta lingvo. Sed la baza ideo estas, ne inventi amason da novaj informoj kiuj nur disvastiĝas kaj reklamiĝas en vikipedio, sed enpreni en Esperanton nur tion kio estas iel uzata en la "vera vivo", kaj povi pruvi tion se necese per referencoj. Narvalo iam antaŭ 20 jaroj malnete diris "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton, sed nur mondgravajn urbojn, kies nomojn rekonas esperantistoj en aliaj kontinentoj ankaŭ sen rigardi en vortaron" (do Vladivostoko, Rio-de-Ĵanejro aŭ Melburno, sed ne esperantigas ĉiun kvartalon kaj ĉiujn antaŭurbojn de tiuj urbegoj). Baza ideo estas trovi esperantigon aŭ en PIV, aŭ en iu alia vortaro, aŭ en internacia ĵurnalo, la literaturo ktp, kaj mencii du aŭ pli de tiuj referencoj. Sed, sincere dirite, la loĝloko "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, kaj ne mirigas ke pri ĝi ekster Vikipedio ne estas referenco pri ĝenerale uzata esperantigo. La litova vikipedio tute ne havas tekston pri la municipoparto; se ili iam havos, ili senhezite litovigos la nomon, ĉar la litova ankoraŭ pli radikale asimiligas vortojn ol Esperanto. Sed la litova lingvo gramatike havas plurajn finaĵojn je dispono, kaj oni kutime prenas tiun finaĵon kiu plej laŭ sono similas al la origina formo. Tio ĉi tie certe estos "Kača" (lt), tutcerte ne "Qaçı" kaj ne "Качa", ĉar tiuj formoj havas ne-litovajn literojn (do la loko en la litova estos gramatike "virina nomo"). Sed mi opinias tre grave, ke la esperantistoj ne forgesas, ke vikipedio estas projekto malferma al ĉiu, kiu priskribas la mondon kaj kolektas la tutmondan sciaron, kaj oni ne ĉi tie produktas "originalajn informojn kaj subjektivajn ideojn" - konsciante ke ofte eksteraj fontoj esperantlingvaj estos malmultaj, almenaŭ tiuj aktuale tuj videblaj interrete. Tial la limoj kiom da urboj rajtas esti esperantigeblaj estas detale diskuteblaj. Sed se estas duba kazo, despli gravas ke estas referencoj (pri la titolo "[[Londono]]" eĉ ne estas vikipedia referenco, ĉar ne estas dubo pri la e-lingva vorto, kaj ĉiu ajn povas facile kontroli la ĝustecon de la o-finaĵo rete en vortaro.net kaj reta-vortaro.de). Baze mi dirus ke Narvalo pravis per sia resumo "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton", kio estas koncizigo de [[VP:EN]]. Kaj kiel dirite, "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, tial ne mirigas ke iuj uzantoj simple metas ruĝan ligilon [[Kaĉa]] en tekston kaj mise supozas se la literoj estas ruĝaj ke teksto ankoraŭ ne estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:49, 28 feb. 2025 (UTC) : Se (o)ni verkas ''Esperantan'' vikipedion, (o)ni prefere uzu ĝuste Esperanton, ĉu ne? La formo "Kaĉa" en la ''Esperanta'' vikipedio havas neniun avantaĝon antaŭ "Kaĉo" (tiu lasta ja estas esperantigita nomo!). Anstataŭ zorgi pri la alinomado oni prefere zorgu pri la aktualigo de la jam ekzistantaj artikoloj aŭ pri verkado de la pliaj. Ne rompu tion, kio eĉ sen via interveno tute bone funkcias! Mi havas nenion plian por aldoni. [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 11:43, 1 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}Karaj - Mi emas konsenti kun [[Uzanto:Sergio|Sergio]] kaj [[Uzanto:Mevo|Mevo]]. Krome, konsiderante, ke la origina tatara nomo estas [kaĉi] kaj la radiko de rusa kaj ukraina nomo estas [kaĉ] kun variaj fleksiaj finaĵoj, la plena esperantigo "Kaĉ/o" ŝajnas tute natura kaj pli preferinda ol la preskaŭ arbitre kripligita parta esperantigo "Kaĉa". :La argumento, ke oni evitu geografian formon "Kaĉo", ĉar ĝi estas homonima kun la komunuza vorto "kaĉo", ne estas valida (sufiĉas rememori la tute kutiman nomon de insulo kaj lando [[Kubo]]), kaj, cetere, tiurilate la formo "Kaĉa" ne estas pli homonim-imuna. :Tial mi pledas {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por konservo de la nomo "'''Kaĉo'''" kaj por tiu ĉi rivero en Krimeo, kaj por la tiea loknomo/municipo). :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:43, 1 mar. 2025 (UTC), esperantistiĝinta en '''[[Tomsko]]''' ('''[[tiel!]]''' ;) :: Ĉi tio fakte estas {{kontraŭ}} alinomigo? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:15, 7 mar. 2025 (UTC) ::: Jes, {{kontraŭ}} alinomigo! Samtempe, mi alĝustigas mian ĉi-supran voĉdonan vortumon, kiu kaŭzis konfuzon. Dankon pro atentigo! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:44, 7 mar. 2025 (UTC) :{{por}} daŭrigi nian ĝisnunan politikon, kiun ThomasPusch ĝuste raportis. Aliaj Esperantistoj ne Esperantigas ĉiun urbeton, do ankaŭ vikipediistoj ne Esperantigu ilin. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:33, 6 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke la komparo de la municipoparto Качa aŭ Qaçı al la urbegoj Tomsko aŭ Barnaul estas iom misa, ĉar la grandecoj estas tute aliaj. Sed tamen, ankaŭ referencoj pri la esperanta urbonomo Tomsko ne facile troveblas: PIV kaj ReVo (kaj ankaŭ ĉiuj aliaj vortaroj kiujn mi havas en miaj bretaroj, sed kompreneble mi ne ĉavas ĉiujn, ne konas esperantigon "Tomsko"), la ĝis nun sola esperantlingva atlaso, [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite, same faras ĉiuj eldonoj de la [[Jarlibro de UEA]], kaj la retejo de la klubo ŝajne ekde 15 jaroj estas morta. Sed kun iom da peno eblas trovi arkivigon de la retejo el 2010, kie videblas la esperantigo Tomsko, kaj la serĉilo tekstaro.com montras ankaŭ trovojn en La Ondo de Esperanto - do pri Tomsko esperantigo sendube pravigeblas. Pri Barnaul mi nun ne volas ripeti la tutan serĉadon, ĉar en tiu paĝo ĝis nun neniu proponis esperantigon "Barnaŭlo", sed principe la serĉado sekvus saman vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:27, 12 mar. 2025 (UTC) Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo "Kaĉo"? Kompreneble ke se PIV kaj ReVo eĉ ne mencias Tomskon, ke des malpli ili mencias tiun kvartalon. Kaj ankaŭ por la ĝenerale grandaj mapoj de la "poŝatlaso" la loko multe tro etas. La Ondo de Esperanto kaj la "tekstaro" havas multajn citaĵojn pri grenkaĉo sed nenion pri loko en Krimeo... Kaj ankaŭ la vortaro de Pacjurko, ne mirinde, ne havas ajnan trovon. Ankaŭ aliaj vortaroj garantiita ne helpos, se entute, tiam iuj lokaj esperantaj gazetoj aŭ retejoj. {{re|Mevo}} Eble vi ja trovos ion. Se ne, vi malpravas: la esperantigita vikipedia artikolo neniel "multajn jarojn perfekte funkciis", sed ĝi simple ne atentiĝis kaj neniu rimarkis ke ĝi kontraŭas la esperantigon redaktopolitikon de la e-lingva vikipedio. Do, krom se alvenos konvinkaj kaj konfirmeblaj eksteraj referencoj - {{por}} alinomigo. Kompreneble la temo estas room flanka, kaj malatentata, ke oni povas ankaŭ decidi plu ignori ĝin. Sed tio malkredigos nian tutan argumentadon. Kaj ĝustas, ke plibonigo de la ekzistaj kaj kreado de novaj artikoloj bezonas nian energion, tiel ni laŭeble ne malŝparu pliajn semajnojn en diskuto pri fakte evidenta temo - sen referencoj, neniuj dubindaj esperantigoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:36, 12 mar. 2025 (UTC) :Ne estas mirinde, ke neniu fidinda E-lingva fonto uzas la formon ''Kaĉo'', ĉar la loĝloko neniel estas rimarkinda mondskale. Sed mi vidas neniun kialon por preferi kriplan transskribon en la formo "Kaĉa" anstataŭ la plene esperantigitan formon "Kaĉo". Ambaŭokaze ja temos pri homonimeco. Se oni preferas muŝbugradon pri malmulte gravaj nomoj anstataŭ plibonigi la ''enhavon'' de la vikipedio - nu, mi lavas la manojn. Faru la Esperantan vikipedion nur kaĉo el diverslingvaj nomoj, mi jam delonge fajfas pri tio. Ve, mi ja memoras la tempojn, kiam E-vikipedio estis iom avangarda kaj eĉ "elita" projekto. Nun ĝi fariĝis setlejo por duonkleraj nenifarantoj, kiuj zorgas ĉefe pri ĝenado al alte kvalifikitaj aŭtoroj. Mi fajfas, amen! Pardonu min pro iom libera sincereco! Faru, kion vi volas! [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 20:00, 13 mar. 2025 (UTC) ::Viaj frazoj iel aspektas tre frustite, amarege kaj malbonhumore, pli ol konvenas pri la miniatura temo. Mi komprenas ke la duonkleraj nenifarantoj estas interalie la 30-jara litovo Aidas kaj mi, kaj la ĝenitaj alte kvalifikitaj aŭtoroj estas unuavice vi. Objektive mezuri kvalifikon de vikipedia aŭtoro estas iom malfacile, mi ĝenerale emus juĝi ke la pli aktivaj vikipediaj aŭtoroj ĝenerale estas kvalifikitaj - objektive mezuri vikipedian aktivadon aŭ nenifaradon de ĉiu ajn uzanto estas tute facile (ekz. [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Aidas aidas], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Mevo vi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/ThomasPusch mi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Filofozo filofozo] ktp). Per tiom malbonhumora komento eblas efike sufokigi la kunlaboremon de ĉiuj diskutantoj, kiel ankaŭ okazis ĉi tie. Tamen ne nur temas pri kolekti "{{por|verdajn}} kaj {{kontraŭ|ruĝajn}} pilkojn" ĉi tie, sed temas pri orientiĝo laŭ la vikipediaj gvidlinioj, kiujn iuj uzantoj en la unuaj jaroj de la projekto starigis ĝuste por eviti monatajn luktojn pri miniaturaj temoj. ::Do la demando de Aidas, ''"Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo 'Kaĉo'?"'', evidente respondiĝas per: ''"Neniu ĝis nun trovis iun ajn!"''. Kaj la gvidlinio [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] konstatas tute seke ''"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."'' Laŭ tiu gvidlinio fakte '''ne eblas esperantigo'''. Aŭ ĉu ni fundamente reverku la gvidliniojn [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] kaj [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]]? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:57, 24 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Sergio}} Mi certigas al vi, ke por la litovlingvaj nomformoj de Barnaulas kaj Tomskas kaj Frankfurtas kaj ĉiuj pli etaj loĝlokoj de Eŭrazio kun litovaj loknomoj facile estas fidindaj kontroleblaj litovlingvaj referencoj, minimume en la grandaj leksikonoj kiel ''Visuotinė lietuvių enciklopedija'', sed neniel nur tie. Kaj kie troveblas tiaj aŭtoritataj referencoj esperantlingve, tie esperantigoj ankaŭ bonas. Sed estas konata hobio, ke iuj Esperanto-adeptoj ekscese emas esperantigi loknomojn de tre etaj loĝlokoj (en esperanta Mezeŭropo oni nomas tion "ŝulcismo", laŭ tiurilate ekstremisma pasinta esperantisto [[Richard Schulz]]), kaj mi vere opinias la kondiĉon povi trovi du sendependajn fontojn por litovigo/esperantigo aŭ iu-ajn-lingvigo de loknomoj tre saĝa bremsilo al senbrida kreado de milionoj da dubindaj personaj kaŝnomoj por lokoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:46, 28 maj. 2025 (UTC) ==[[Humanismaj sciencoj]] -> [[Homaj sciencoj]] -> [[Homsciencoj]]== Saluton. Mi kredas, ke humanismaj rilatas al [[Humanismo]], kio ne estas precize la samo. Mi kredas, ke tiu artikolo devus nomiĝi [[Homaj sciencoj]], same kiel en ĉiuj aliaj lingvoj, al kiuj ĝi estas ligita. Mi scias, ke estas alia artikolo [[Homa scienco]], kun simila sed ne sama enhavo, kaj la pluralo povas savi la diferencon. Tiu artikolo kun plurala titolo ekzistis, sed nur kiel alidirektilo al Homa scienco, kaj mi nuligis ĝin por ke ĝi povu esti la nun kreita artikolo. Se finfine oni preferas reteni la dekomencan titolon, mi restarigus la nuligitan alidirektilon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:20, 3 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}La titolo "Humanismaj sciencoj" estas ankaŭ miaopinie erara. "Homaj sciencoj" estas sendube pli taŭga, sed eble eĉ pli taŭga estus titolo "Homsciencoj", t.e. sciencoj, kies precipa intereso senpere fokusiĝas sur hom(ar)o. Mi do uzus titolon "'''[[Homsciencoj]]'''", sed en la enkonduka frazo dirus simile sl jeno: " '''[[Homsciencoj]]''' aŭ '''[[Homaj sciencoj]]''' estas ..." Mi ĵus kontrolis kaj vidas, ke la formoj "homsciencoj" kaj "homscienca" jam aperas en titoloj kaj tekstoj de multaj artikoloj. Tio konfirmas mian proponon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:41, 3 mar. 2025 (UTC) ::Jes, «homsciencoj» estas pli bona formo. Tamen ili estas ne «homaj sciencoj», sed «prihomaj sciencoj». Historie ''studia humanitatis'' estis kontrastigataj al teologio (''Studia Divinitatis''), kaj nun la angla Vikipedio avertas kontraŭ konfuzo inter [[:en:Human sciencie]](s) kaj [[:en:Humanities]], kvankam ĝi mem konfuzas ilin kun [[:en:Social science]]: ja ''history, philosophy, sociology, psychology, justice studies folkloristics…'' temas pri ''socio'', sed ial estas listigitaj sub [[:en:Human science]]. Ŝajnas ke tiuj dividoj malsamas en diversaj landoj, kaj la disdivido de angla Vikipedio ne estas racia.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:15, 4 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} [[Homaj sciencoj]] aŭ [[Homsciencoj]], senprefere, ĉar ''human-'' ne havas la bezonatan signifon. Mi rimarkigas ankaŭ ke PIV registras tiun sencon de ''humanisma'' kiel evitindan. ::Parenteze, mi pensas ke en la angla, ''social sciences'' normale estas subkategorio aŭ sinonimo de ''human sciences''. Mi ne scias ĉu ie tiuj terminoj estas ekskluda divido. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]: Jes, tiu fako lamas pri logiko, samkiel la angla ortografio. La ĉiama konflikto inter sistememo kaj internaciismo.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:30, 7 mar. 2025 (UTC) ::::Mi tre subtenus movon de "humanismaj sciencoj" al "homaj sciencoj" , sed ne feliĉas pri tio ke tiam estas du konkurencaj tekstoj "homa scienco" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj) kaj "homaj sciencoj" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj). kaj la difinoj en grandaj naciaj lingvoj rekte kontraŭdiras sin reciproke, kaj ne eblas havi unuecan tradukon kiu kontentigos ĉiujn naciajn difinojn. Ĉiukaze ofte estas unu superkategorio, kontraste al "ekzaktaj sciencoj" (fiziko, ĥemio, geologio ktp), kaj unu historia koncepto kiu devenas el la renesanco kaj kontrastigas la fakon al teologio, tio do ne malproksimas fakte al la filozofio de "humanismo" ankaŭ el tiu epoko. Se ni konsentas ke ni serĉas kunan vorton por multaj prihomaj sciencoj, mi pledus ke ni havus unu tekston, ne du, "homa" kaj "homaj". Aŭ: iuj devus konvinke kaj simple klarigi al mi la bazan diferencon inter la titolo plurala kaj tiu singulara... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 1 apr. 2025 (UTC) :::::Nun rigardinte la enhavon, mi facile konsentus al kunigo, ĉar ŝajne estas neniu koncepta distingo inter la esperantaj artikoloj --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:46, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::{{por}} kunigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:20, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Homa scienco]] > [[Humanismaj studoj]] == La proponatan vortumon uzas nia kara Prezidanto Charters [https://revuoesperanto.org/novjara_parolo_2020] (mem fakulo pri la afero). Krome ĝi aperas en PIV, sed kiel ekzemplo, do sen difino. [https://vortaro.net/#humanisma_kd] Ĉi tiu propono rilatas al la tuj supra. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :Ial Esperanto estas aparte malfacila por lingvistoj kaj filologoj, kvankam ekzistas eminentaj esceptoj. «Humanismaj studoj» estas ĝene ambigua. Kial la priaj fakuloj ne aplikas siajn fakajn sciojn kaj ne uzas samsencan varianton senambiguan, ekz-e ion surbaze de [[:wiktionary:humaniora]]? La latinaĵo implicas aron (plurnombron; sed por Esperanto pli bone sonus "humaniaro"), do humanio → humaniisto, humaniaro … Sed Vikipedio tabuas malkaŝan kreadon de terminoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:27, 7 mar. 2025 (UTC) == [[Kombinaŭto]] > [[Bienaŭto]] == Kvar esprimoj estas menciitaj en la diskutopaĝo. La esprimo ''[[bienaŭto]]'' ŝajnas pli uzata ol ''[[kombinaŭto]]''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 14:06, 19 mar. 2025 (UTC) :Mi iritiĝas pri la vorto "bienaŭto", ĉar mi neniel asociigus la aŭton kun bieno, kampara vivo, agrikulturo. Laŭ mi estas simpla aŭtotipo por familioj, homoj kiuj foje havas pli da aĉetaĵoj, sportiloj aŭ valizoj - do simple aŭto por pluraj uzoj aŭ kombinitaj uzoj. Tial kombinaŭto povus esti bona vorto, se iu vortaro reklamus ĝin, sed ŝajne ne estas tiel, kombiaŭto havas vortaran referencon, sed sincere dirite ne estas Esperanta vorto: kio estus "kombio aŭ kombia"??? Pluruza aŭto malkomforte havas unu silabon pli, sed ĉiukaze donas bonan komprenon, ĉiukaze pli ol la agrikultura veturilo "bienaŭto", egale ke ĝi menciiĝas en pluraj vortaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:59, 1 apr. 2025 (UTC) ::Mi konsentas, ke la vorto ''bienaŭto'' estas arbitra, sed tio ne ĝenas min. La vorto almenaŭ klare indikas specon de aŭto. La esprimo ''pluruza aŭto'' al mi ŝajnas tute sensenca kaj eĉ ne klare indikas specon de aŭto. Pluruza manĝilo estas manĝilo, kiun oni ne forĵetas post unu uzo, ĉu ne? Kiel aŭto povus ne esti "pluruza"? Eĉ se oni komprenus "plurajn uzmanierojn", la senco restas tute enigma. Kiu aŭto ne havas plurajn uzmanierojn? Cetere, pri kiuj aŭ kiaj uzmanieroj temus? Kaj longajn kaj mallongajn distancojn? Ĉu ankaŭ tiri plugilon per ĝi? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 10:11, 7 apr. 2025 (UTC) :::[[dosiero:sporks - 20070804.jpg|eta|160ra|{{centre|<small>forko+kulero<nowiki>=</nowiki>"forkulero"?</small>}}]] :::Pluruza manĝilo laŭ mi estas ekzemple manĝilo kiu samtempe estas forko kaj kulero, io kio aspektas kiel kulero kun pintoj antaŭe - kiel en la bildo dekstre (angle fork+spoon="spork", germane Gabel+Löffel="Göffel", esperante forko+kulero="forkulero"?). Pri la demando, pri kiuj uzmanieroj temus "kombinaŭto": temus pri pluraj ''kutimaj'' uzoj de aŭtoj. Laŭ mi tiri plugilon ''ne'' estas kutima uzo de ajna aŭto, sed transportado de homoj sur komfortaj sidlokoj kaj transporto de kargo, valizoj, mebloj, skioj aŭ multaj korbopilkoj, sakoj da ŝtonoj aŭ sablo, kestoj da boteloj aŭ da libroj, jes estus pluraj kutimaj uzoj de aŭto. :::Jes ja ''"la esprimo bienaŭto ŝajnas pli uzata - en esperantaj vortaroj kaj bildvortaroj - ol kombinaŭto"'', sed, mi pardonpetas, mi daŭre iritiĝas pri la vorto "bienaŭto". Sed mi estas nur unu el multegaj Esperanto-parolantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:28, 24 maj. 2025 (UTC) == [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] == La artikolo mem diras, ke la proponata nomo uziĝas "pli ofte". En PIV ''ĉerkes-'' ekzistas (kvankam ĝi ne eksplice aplikiĝas al lingvo, nur al popolo), kaj ''adig-'' ne. Oni jam proponis la alinomigon ĉe "Kunigendaj artikoloj", do mi transprenas la ideon ĉi tien. Rimarku ke [[ĉerkesa lingvo]] nun estas alidirektilo al [[Abĥaz-adigea lingvaro]], kiu nomas la koncernan temon [[ĉerkesaj lingvoj]] (ŝajne estas kutimspeca disputo "ĉu lingvoj aŭ dialektoj"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:07, 25 mar. 2025 (UTC) :Mi ne kompetentas pri la tre komplikita temo pri la Nord-Kaŭkazaj lingvoj, tamen :# la formo ''ĉerkes-''&nbsp;estas multe pli internacia (vd [[:wikidata:Q858543#sitelinks-wikipedia|la liston]]); :# la formo ''adiga'' en Esperanto estas maloportuna pro la ŝajnaj sufiksoj: ad·ig·a. :Cetere, en Ad'''ygh'''a nek '''y''' (ы) estas '''i''', nek '''gh''' (г) estas '''g'''. :Resume, mi estas {{por}} «Ĉerkesa lingv(ar)o» aŭ «Ĉerkesaj lingvoj».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:51, 26 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} Mi ne kontraŭas al apliko ke la pli internacia kaj PIV-a radiko "ĉerkes' " ĉi tie." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:46, 1 apr. 2025 (UTC) :::Ŝajne neniu kontraŭas, sed nur administranto povas fari la ŝanĝon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 1 maj. 2025 (UTC) ::::Mi vere lastatempe havas maltro da tempo por energie sekvi la diskutojn ĉi tie, kaj ne sufiĉe movas la diskutadojn. Bonvolu pardoni, kaj en kazo de neceso pli klare premu min al ago, per uzo de ŝablono {{ŝ|re}} aŭ noteto en mia persona diskutpaĝo. Mi nun faris la administran movon [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] kaj ligis la rezulton al la vikidatumo [[d:Q858543]]. Tie plimulto de la paĝoj komprenas la temon plurale, do proponas titolon "Ĉerkesaj lingvoj", ne "Ĉerkesa lingvo", kiel Arbarulo ankaŭ aludis en la noto de 25 mar. 2025. Nun mi vidas ke Sergio klare voĉdonis por la plurala variaĵo, ĉu Arbarulo havis jam klaran preferon pri "Ĉerkesaj lingvoj" mi ne scias. Ĉiukaze mi, kvankam mi nun nur faris la movon laŭ la diskuta titolo [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]], estus {{Por|Por}} plumovo al titolo "Ĉerkesaj lingvoj" plurale. Kaj kompreneble mi aldone forte estus {{Por|Por}} ioma vastigo de la mikroartikolo. Mi supozas ke plumovon al titolo "[[Ĉerkesaj lingvoj]]" plurale povas nun fari ĉiu ajn uzanto, ĉar tie estas nur vakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:31, 23 maj. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Mi havas nenion kontraŭ plurnombrigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 25 maj. 2025 (UTC) ::::::{{por}} plu-movo al ĉerkesaj lingvoj (= ĉerkesa lingvaro), kiel ankaŭ esprimis Sergio, Thomas kaj Arbarulo - la teksto kaj vikidatumoj tute ne kaŝas ke temas pri "lingva familio", kaj tiel efektive estas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:25, 28 maj. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} la plumovo al plurala termino [[ĉerkesaj lingvoj]]. En la teksto pri la pli vasta [[abĥaz-adigea lingvaro]] la ĝusta termino [[ĉerkesaj lingvoj]] jam uziĝas ekde januaro 2009, kiel komence atentigis Arbarulo. Nun, post pli ol 16 jaroj, nia teksto mem uzas la saman nomon... ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Neceloj]] > [[Incel]] -> [[Nevola ĉastulo]] == "Necelo" estas neologismo nelogika kaj tute ne uzata, evidente elpensita unuafoje en Novembro 2024 por tiu ĉi vikipedia artikolo. Cetere, ĝi kontraŭas la fundamentan regulon 15. ''Inselo'' ŝajnas bona alternativo, se vere necese (malpli konfuza ol ''incelo'' en ĉi kunteksto). --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 15:39, 28 apr. 2025 (UTC) :{{por}} ''[[Incel]]'', laŭ la rezonoj de Kwekubo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "incelo" aŭ "inselo" ŝajnas al mi egale konfuzaj: kaj in/cel/o, kaj in/sel/o povas esti misinterpretita kiel kunmetaĵo, kio estos pardonebla, ĉar tiu ĉi koncepto estas verŝajne nur marĝene konata kaj uzata, pri kio atestas la fakto, ke, dume, praktike neniu alia lingvo vere asimilis tiun ĉi vorton: pli-malpli ĉiuj lingvoj rekte uzas aŭ laŭlitere transskribas la anglan formon. :Mi do opinias prudente simple uzi la anglalingvan formon ''incel'' kaj klare indiki tion en la teksto. Se tamen necesas uzi esperantigitan formon, mi preferus la formon incel/o kiel pli rekoneblan kaj pli konforman al la tradiciaj manieroj esperantigi la vortojn kun literon "c" en en la sama fonetika pozicio: komparu, ekzemple, "incesto", "inciti", "incidento" ktp. : :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 02:22, 19 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "necelo", "incelo" aŭ "inselo" egale konsternigas min. Ankaŭ "Incel" ne estas tre bela titolo, sed, ĉar tute fremdlingva, almenaŭ pli bona ol la miskomprenigaj tristaĵoj "necelo", "incelo" aŭ "inselo". Tial {{Por|Por}} la usonismo "Incel", se vere ne estas alternativo, sed ankoraŭ pli bonus laŭeble silaboŝpara vera esperanta vorto, laŭ mia kalkulo "senvola ĉastulo" (6 silaboj) plej mallongus, "kontraŭvola ĉastulo" jam estus 7, "senĉastulo" jam estus la malo. Sed kiu diras ke laŭ usonismaj mallongigoj ĉiujn esperantajn psikiatrajn konceptojn kaj simptomojn necesas premi en du silabojn? Ĉu vere monstraj vortoj sen esperantaj finaĵoj kiel "mizog" por mizogineco, "mizan" por mizantropio, "memko" por memkompato kaj "memmal" por memmalamo brile modernigos nian lingvon? Do {{Por|Por}} la usonismo "Incel", por eviti krei iun tre dubindan vorton por koncepto, pri kiu mi en neniu el miaj naciaj lingvoj iam ajn legis, kaj kio vere miapercepte estas tre flanka temo. Sed eĉ pli por vera esperanta vorto, aŭtomate komprenebla, kaj sen dubindaj kreoj de novaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:59, 23 maj. 2025 (UTC) ::"Nevola ĉastulo" estas, miaopinie, pli trafa priskribo de tiu, kiu nevole estas ĉasta. (Komparu, ekzemple la difinojn de "nevola" kaj "senvola" en PIV). Cetere, la vorto "nevola" estas ankaŭ pli mallonga. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:30, 24 maj. 2025 (UTC) :::"Nevola" ne pli mallongas parole, laŭ silaboj, nur skribe, unu literon, sed al mi "nevola ĉastulo" perfekte taŭgas. Ke PIV tiom detale difinas la vorteton [https://vortaro.net/#senvola_kdc senvola], mi hieraŭ ne kontrolis. Klaras ke la fakte subkomprenita ideo jes estas "kontraŭvola", rekte mala al la propra volo, sed tio estus tro da silaboj; kun "nevola ĉastulo" ni havus vorton kiun ĉiu esperantisto tuj komprenus, ankaŭ se oni ĝis tiam neniam aŭdis pri angla akronimo ''In-Cel''. Mi supozas ke viroj kiuj tre volas havi inon sed neniel sukcesas kaj pro tio tre amariĝas kaj frustriĝas, ne estas '''ekskluzive''' nur en Usono - ankaŭ tial fakte tutmonda nomo pli taŭgus ol uson-angla slangaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 24 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} mi ŝatas la esperantisman alternativon "nevola ĉastulo" de Thomas kaj Filozofo multe pli ol usonisman fremdan slangaĵon "Incel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:21, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} "'''[[nevola ĉastulo]]'''", se ne troviĝos pli taŭga solvo (je kio mi ne tre esperas). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:54, 1 jun. 2025 (UTC) :::: Do mi oficiale aliĝis al voĉdono {{por|por}} la vortumo "[[nevola ĉastulo]]", kiun mi mem kiel alternativo ekinstigis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:54, 2 jun. 2025 (UTC) ::::{{por}} "nevola ĉastulo". Tute taŭga termino. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:05, 3 jun. 2025 (UTC) {{farite}} Per ŝovo al esperanta vortumo "nevola ĉastumo" anstataŭ fremdlingva slangaĵo netrovebla en iu ajn presita esperanta vortaro, por 4 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:45, 18 jun. 2025 (UTC) :{{kom}} mi supraĵe adaptis la tekston, sed petus ke ankoraŭ aliulo reviziu la tekston, ĉar povas esti ke mi preteratentis iun adapton. Problemo ankoraŭ estis ke en la teksto aperis ruĝa ligilo [[memkompato]] - mi do ĵus faris tiun artikoleton, kaj havis okazon aldoni plian internan ligilon al la biografio pri [[Talcott Parsons]], kiu ĝis tiam nur estis ligita el kvar paĝoj, kio estas ne multo pli ol esti "[[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]]"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:00, 18 jun. 2025 (UTC) ==Homaj vivetapoj== Ni daŭre havas apartajn artikolojn pri [[infano]] kaj [[infanaĝo]], malakceptinte mian proponon kunigi ilin. [[Infanaĝo]] konsistas nur el konsideroj pri la nomo mem kaj ĝia difino, dum ĉiuj signifaj informoj estas en [[infano]]. Por ĉiuj aliaj partoj de la homa vivociklo ni havas po unu artikolon, kaj ili konsistas el signifaj informoj pri la homoj mem kiuj apartenas al la aĝoklaso, kiel [[infano]] kaj malkiel [[infanaĝo]]. Tial mi proponas ŝanĝi almenaŭ: *[[Maljunaĝo]] > [[Maljunulo]] *[[Junaĝo]] > [[Junulo]]. Mi restas neŭtrala pri eventualaj aldonaj ŝanĝoj: *[[Plenkreskeco]] > [[Plenkreskulo]] ("Plenskreskeco" estas tia ĝermeto ke ĝi ne havas tute klaran temon) * [[Adolesko]] > [[Adoleskanto]] ("Adoleskanto" estas preferinda laŭ la ĉi-supra argumento, sed "Adolesko" estas preferinda laŭ la kriterio de lingva simpleco) Krome mi proponas [[Preadolesko]] > [[Antaŭadolesko]] (aŭ [[Antaŭadoleskanto]]) por forigi la superfluan prefikson ''pre-''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{por}} Mi subtenas la proponojn de [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. Sen detale studi la aferon, mi apriore opinias, ke pli bazaj kaj pli konkretaj nocioj [[infano]], [[junulo]], [[maljunulo]] ktp pli taŭgas kiel titoloj de enciklopediaj artikoloj, ol la pli abstraktaj derivitaj nocioj infanaĝo, junaĝo, maljunaĝo ktp. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:07, 3 maj. 2025 (UTC) ::[[Maljunaĝo]] kaj [[Preadolesko]] estas alinomitaj. Por [[Junaĝo]] necesas administranto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:54, 12 maj. 2025 (UTC) ::: Mi ne detale partoprenis en la diskuto, sed ĵus liberigas la vojon per movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]. {{re|Arbarulo}} ĉu vi tiam finfaros la enkondukon, atentante ke la pli abstraktaj vortoj ''junaĝo'' kaj ''juneco'' ankoraŭ menciiĝos en la unua frazo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 21 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ĵus revortumis la unuan frazon; bonvulu kontroli, ĉu ĝi kontentigas vin. Bedaŭrinde vi ne liberigis la vojon, kaj mi ankoraŭ ne povas alinomi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 maj. 2025 (UTC) ::::: {{re|Arbarulo}} Vi pravas ke mi iel forgesis realigi la anoncitan paŝon pri administra movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]... nun farita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:52, 23 maj. 2025 (UTC) :::::: {{kontraŭ}} movoj de homaj vivetapoj al uloj kiel Junaĝo -> Junulo. {{por}} artikoloj pri vivetapoj kiel [[Infaneco]] [[Junaĝo]] [[Adolesko]] [[Plenkreskeco]] [[Maljunaĝo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:45, 23 maj. 2025 (UTC) Mi ankoraŭ ne detale partoprenas en la diskuto, sed almenaŭ ĵus statigas superrigardon. Nun ni havas: * [[bebo]] inter 0 kaj 1 jaro ([[d:Q998|d]]) <span style="color:grey">(ne bebaĝo)</span>, poste [[infaneto]] ([[d:Q1340307|d]]) inter 1 kaj 3 jaroj * [[infano]] ([[d:Q7569|d]]) ([[knabo]], [[knabino]]) kaj [[infanaĝo]] / infaneco [[d:Q276258|d]]) * [[junulo]] ([[d:Q12350071|d]]) <small>''kun antaŭadolesko kaj adolesko''</small> <span style="color:grey">(ne plu junaĝo / juneco)</span> ([[d:Q190007|d]]) * <span style="color:grey">(ne antaŭadoleskulo)</span> [[antaŭadolesko]] ([[d:Q719723|d]]) * <span style="color:grey">(ne adoleskulo, </span>[[d:Q1492760|evtl. dekkelkjarulo d]]) [[adolesko]] ([[d:Q131774|d]]) * [[plenkreskulo|<span style="color:grey">(plenkreskulo)</span>]] ([[viro]], [[virino]]) kaj [[plenkreskeco]] ([[d:Q80994|d]]) * [[maljunulo]] <span style="color:grey">(ne plu maljunaĝo / maljuneco)</span> ([[d:Q191089|d]]) kun [[maljuniĝo]] ([[d:Q332154|d]])&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 12:55, 24 maj. 2025 (UTC) :Unu korekteto: Ni ne havas artikolon pri "plenkreskulo", nur alidirektilon. "Viro" kaj "Virino" ja teorie estas subkategorioj de plenkreskulo, sed en la praktiko la artikoloj nun temas nur pri seksa distingo, ne aĝa. Do la sola kategorio, kie ni provas distingi inter uloj kaj aĝo, estas "Infano"/"Infanaĝo". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:10, 25 maj. 2025 (UTC) ::Prave. Dankon. Sed ne nur la esperanta vikipedio provas, sed tuta vikidatumaro kun, se mi bone kalkuletis, 59 lingvoversioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 28 maj. 2025 (UTC) == teritorio Edo en Niĝerio kun samnoma etno kaj lingvo == La anoj de la afrika etno de vikidatumo [[d:Q1287326]] nun en la e-lingva vikipedio nomatas "'''[[edoj]]'''", kiuj parolas lingvon en la e-lingva vikipedio nomatan la "'''[[edoa]]'''" kaj vivas en la niĝeria subŝtato "'''[[subŝtato Edo|Edo]]'''". Tiel fakte '''ne (!) funkcias''' Esperanto: devas esti unu vortradiko, kaj aliaj vortoj deriviĝas per sufiksoj. Ke substantivo por la etno kaj adjektivo por la lingvo uzas saman radikon, estas tute en ordo (komp. litovo/litova, ĉino/ĉina, germano/germana, koreo/korea, franco/franca, japano/japana, italo/itala ktp ktp), kaj ankaŭ pravigeblus ke substantivo por la lando kaj adjektivo interalie por la lingvo uzas saman radikon (ekz. Birmo/birma, Nederlando/nederlanda, Indonezio/indonezia), sed se lingvo nomiĝas "edoa", tiam etno devas nomiĝi "edooj" kaj lando iom ekzotike "Edoio" aŭ "Edolando" '''aŭ''' la lando "Edoo" kaj etno plus diversetnaj civitanoj "edoanoj". '''Se''' la lando en Esperanto konservu la nacilingvan nomon "Edo", kiu jam havas praktikan o-finaĵon, tiam la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj", kaj la lingvo rajtas nomiĝi "eda" '''aŭ''' "edana" sed '''ne''' "edoa". Do simple devas ekesti interkonsento. Kion esprimas pri tio aŭtoritataj eksteraj referencoj? PIV, Reva Vortaro kaj supozeble ĉiuj aliaj paperaj esperanto-vortaroj tute silentas pri la temo, kaj la listo [https://bertilow.com/lanlin Landoj kaj Lingvoj] de Bertil Wennergren proponas lingvonomon [https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Eda "eda"] por la lando Edo, sekve restas ambiguo ke la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj" (samkiel etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de Nederlando estas nederlandanoj, tiu ambiguo ankaŭ tolereblas de la esperantistoj en Hago, Amsterdamo kaj Roterdamo). Ĉar mi ne trovis ajnan alian aŭtoritata ekstera referencon, mi proponas sekvi la proponon de B. Wennergren, nomi la lingvon "eda", la teritorion "Edo" kaj la etnanojn "edanoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:17, 21 maj. 2025 (UTC) :Sekvi Bertilon estas bona ideo. Sed li decidis nur la formon de la radiko (''ed-''), kaj silentas pri la demando, ĉu ĝi estas etna aŭ landa radiko. Mi emas kompreni ŝtatnomon Edo kiel ne-Esperantan, kiu nur hazarde finiĝas per ''-o'' - verŝajne la ŝtatoj de Niĝerio ne havas stabilajn Esperantajn nomojn. Do formale kalkulu min {{por}} [[Edoa lingvo]] > [[Eda lingvo]] kaj {{sindetena}} pri [[Edoj]] kaj [[Edo (subŝtato)]], por ne bloki vin se vi insistas, sed malkonsilanta ŝanĝon. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:03, 21 maj. 2025 (UTC) ::Bone, estu [[eda lingvo]], laŭ B. Wennergren. Klaras ke la teritorio "Edo" en Niĝerio ne estas esperanta vorto, sed kompreni la teritorion "Edo" (samkiel la malnova nomo de Tokio) kaj la etnanojn "edanoj" ŝajnas al mi malpli dubinda ol nomi la etnanojn "edoj" kaj devi elvringi el la gramatika logiko iun aŭdacan teritorion "Edio", "Edujo" aŭ "Edlando", kiu al mi persone malgraŭ ĉiu logiko aspektas neakcepteble - konsiderante ke en la loka lingvo la teritorio tiom belsone estas "Edo", ne esperante, sed aspektante pli esperantlingva ol la torditaj landonomoj, kiuj rezultas se oni aplikus hipotezon ke ed- estus la etnonomo. Sed simple lasi la etnanojn "[[edoj]]" '''kaj''' la landon "[[Edo (subŝtato)|Edo]]" laŭ mia kompreno ne funkcius. Estas kiel ankaŭ vi skribis, ke la radiko (ed-) devas esti "etna '''AŬ''' landa radiko", ne ambaŭ samtemp (!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 24 maj. 2025 (UTC) :::Mia rekomendo ne estas ke "ed-" estu etna kaj landa radiko samtempe. Mia rekomendo estas ke ni provizore uzu ĝin kiel etnan radikon, kaj por la ŝtato uzu la oficialan nomon "Edo", kiu hazarde aspektas kiel Esperanta vorto sed ne estas Esperanta, sekve ne enhavas iun Esperantan radikon. Mi rekomendas tion parte ĉar ni havas kutimon en Vikipedio Esperantigi ĉiujn etnonomojn, inkluzive la plejmulton kiu ne ligiĝas al iu politika unuo, do "Edoj" kiel etnonomo ne aspektas strange apud aliaj artikoloj kiel [[Joruboj]], [[Igaloj]], [[Igboj]], sed "edanoj" jes. Male, federaciajn ŝtatojn kaj similajn subnaciajn entojn ni kutimas Esperantigi nur se oni jam faras tion en fontoj. Mi faras mian rekomendon ankaŭ parte ĉar mi suspektas, ke se forta Esperanto-movado iam estiĝos en Niĝerio, ĝi ja nomos la etnon "edoj" kaj la ŝtaton "Edujo"/"Edio" - ja la ŝtato kreiĝis nur en 1991, dum la etno ekzistas de antaŭ jarcentoj. Ankaŭ ĉar multaj loĝantoj de la ŝtato ne apartenas al la etno, do se "Edo" estas Esperanta nomo, tiam oni atendus ke artikolo pri "edanoj" temu pri ĉiuj ĝiaj loĝantoj, ne nur tiu etno. Sed kiel mi diris, mi restas sindetena kaj ne ĝenos vin se vi ne estos konvinkita kaj faros laŭ via plaĉo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:38, 25 maj. 2025 (UTC) ::::Mi komprenas vian ideon. Estas iom da risko, ke homoj tamen komprenos ke "edo", unu etnano, kaj "Edo", la administra teritorio, estos la sama esperanta vorto (plej laste se iam iu ekskribos pri "eda kuirarto", "eda pentrado" aŭ "eda muziko"). Pli facilas se vorto kun o-finaĵo havas klare malesperantajn literkombinojn antaŭe: "Cappuccino" kaj "Latte Macchiato", "Pernambuco" aŭ "Ribeirão Preto" pli facile rekoneblas kiel ne-esperantaj vortoj ol "Edo". Do, mi provos sekvi vian rezonadon kaj esperas ke ni ne plantos grandajn miskomprenojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::::{{por}} ėda lingvo, kaj etnanoj "edoj", sendepende ke "Edo" majuskle difiniĝu kiel ne-esperanta vorto kiu "nur hazarde finiĝas per litero o, ne per o-finaĵo". Mi dubas ke neniu komprenos la vorton kiel esperanta, kaj ne fabrikos adjektivaj kaj adverbajn formojn el la "ne-esperanta vorto Edo", sed tio ne estos pleja katastrofo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 14 jun. 2025 (UTC) == Voĉdon... 2025-05-27 == * [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]] movo ne postlasante alidirektilon * [[Voĉdono]] -> [[Elekto]] konektita al [[d:Q40231]] (publika ŝtata elekto) * [[Voĉdonado]] konektita al [[d:Q189760]] neniu movo [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:59, 27 maj. 2025 (UTC) :{{por}} [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]], ĉar ĝi fakte estas apartigilo. {{kontraŭ}} [[Voĉdono]] -> [[Elekto]], ĉar "voĉdono" estas specifa kaj vaste konata vorto, eĉ se ne tute logika, kaj "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto (ĝuste tial ĝi bezonas apartigilon). :Mi pensas ke [[Voĉdono]] devus esti kunigita kun [[Voĉdonado]] aŭ tute reverkita. La temoj estas samaj, malkiel ekz. en la angla, kie la artikolo ligita kun "Voĉdono" temas specife pri balotadoj por elekti personon, do ne traktas referendumojn kaj simile. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:25, 27 maj. 2025 (UTC) :: Nuntempaj artikoloj [[Voĉdono]] kaj [[Voĉdonado]] temas pri plejparte sama afero, dum ke artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" mankas. Do la proponita alinomigo kunportu drastan ŝanĝon de enhavo. Eble "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto, sed vikipedio ne estas vortaro. Artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" nepras, kaj vi povas proponi pli bonan titolon. Eĉ "Voĉdono (elekto)" pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:00, 28 maj. 2025 (UTC) :::{{kom}} Mi apogas "drastan ŝanĝon de la enhavo" fare de Taylor 49. Mi preferus atendi la novan enhavon antaŭ ol decidi pri novaj titoloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:18, 31 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi volas atentigi, ke en Esperanto proceduron de publika voĉdonado kiel parton de politika procezo oni kutime nomas '''elektoj''' (ĉiam plurale; ekzemple, "parlamentaj elektoj", "prezidentaj elektoj"), kio permesas ne miksi elektojn en tia senco kun la ĝenerala komunuza kaj vastasenca vorto "elekto". Tian konvencion rutine sekvas, ekzemple, zorge redaktitaj tekstoj en la rubriko '''POLITIKO''' de la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:34, 2 jul. 2025 (UTC) == [[Ĉukotko]] > [[Ĉukĉio]] == Kopiite el la diskutpaĝo [[diskuto:Ĉukotko]], kiu jam diras ĉion necesan: Ni jam establis ''[[ĉukĉoj]]'' kiel nomon de la popolo, ĉu do la regiono ne estu "Ĉukĉio"? Kp. "[[sameoj]]" (Samee ''sámi'') kaj "[[Sameio]]" (samee ''Sápmi''). {{por}} formo Ĉukĉio. [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:18 (UTC) :{{por}} samopinias [[Vikipediisto:Narvalo|Narvalo]] 4. Jul 2005 11:21 (UTC) ::Ni bezonus almenaŭ unu plian voĉon antaŭ movi, ĉu ne? [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:28 (UTC) :::La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn geografiaĵojn, sed ne la duoninsulon. Sed ĝi en sia mapo 15 indikas la maron norde de la duoninsulo, oriente de la "Vrangela insulo", "Ĉukĉa Maro", kio estas ne-rekta subteno de la vortumo "Ĉukĉio" por la duoninsulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 28 maj. 2025 (UTC) :::Kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#insul.CxukcxaDuon0o klarigo pri Ĉukĉa duoninsulo en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}}) eĉ estas pli klara. Pri "Ĉukotko" mi dume trovas neniun referencon, krom retaj tekstoĉitaĵoj de la esperantlingva vikipedia teksto, kie cetere unue en 2002 la duoninsulo ricevis nomon "Chukotka", poste ĝis aŭg. 2004 "Ĉukotka", nur tiam sen iu indikita referenco sanĝiĝis la nomo al improvizita "Ĉukotko" en sep. 2004. Klaras ke pri la rusa formo Чукотка (= Ĉukotka) estas referencoj, sed ĉi tie temas pri Esperanto. {{por}} formo Ĉukĉio kun indiko de la sendube same ĝusta kaj referencita pli longa formo Ĉukĉa duoninsulo en la unua frazo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:32, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} Ĉiukĉio kaj mencio de la pli longa alternativo "Ĉukĉa duoninsulo" en la unua frazo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:01, 14 jun. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per movo al [[Ĉukĉio]], per du malnovaj kaj du novaj voĉoj, do sume 4. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:06, 15 jun. 2025 (UTC) ::::: Cetere paralele ankoraŭ necesas movi la titolon [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] al nova kaj pli ĝusta titolo [[Ĉukĉa aŭtonoma distrikto]], kaj ankaŭ la kategoriojn [[:Kategorio:Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] kaj [[:Kategorio:Geografio de Ĉukotka aŭtonoma distrikto]]. Bonŝance ankoraŭ ne estas multaj eroj en ili... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Stranga decido. Temas ne pri administra regiono kiel [[Tatario]] aŭ [[Baŝkirio]], sed pri la duoninsulo, do fizika objekto kies limoj estas strikte difintaj kaj neŝanĝeblaj sendepende ĉu tie loĝas ĉukĉoj aŭ ne. La formo '''Ĉukotko''' estas uzata de rusiaj esperantistoj dum jardekoj: [http://esperanto.china.org.cn/2024-01/03/content_116914995.htm Vasilij Eroŝenko kaj nia epoko], [https://reu.ru/prenu/cerbe_kaj_kore_14_majo_2020.pdf Cerbe kaj kore], [https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/REGo83Kolker.pdf REGO], [https://www.esperanto.mv.ru/Cetero/Mia_vivo_en_Esperanto-lando.html Mia vivo en Esperanto-lando], ankaŭ alilandaj esperantistoj uzas ĝin, ekzemple [https://eo.mondediplo.com/2007/09/article1298.html Le Monde diplomatique en Esperanto], [https://ikso.net/rusio-volas-konekti-asion-kun-ameriko-per-submara-fervojo/ E@I]. La enciklopedio devas sekvi la jaman lingvouzon, ne inventi ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:51, 19 dec. 2025 (UTC) ::Ankaŭ min mirigas tia iama decido. Mi ne memoras, ke iu uzus la formon "Ĉukĉio", dum "Ĉukotko" estas formo kutima kaj internacie rekonebla. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:15, 19 dec. 2025 (UTC) :: {{kom}} ĉiuj 3 referencoj en la artikolo estas fidinde mortintaj, kaj mi eble subtenus ŝovon al "Ĉukotko" ĉar tio ŝajne estas proksime al <big>Чуко́тка</big>, sed antaŭe ŝatus vidi la nomon de la duoninsulo en la loka ĉuka lingvo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:33, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Same kiel la aliaj primitivaj popoloj, la ĉukĉoj origine havis en sia lingvo nur la vortojn priksribantajn iliajn senperajn spertojn, do videblajn montojn, riverojn kaj arbojn, sed ne la duoninsulon kiun ili neniam vidis komplete. Do ili simple neniel ĝin nomis, ĉar por ili ĝi ne ekzistis. Poste la ĉukĉa transprenis ĝian nomon el la rusa, adaptinte iom, do nun ekzemple [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] en la ĉukĉa nomiĝas [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ckt/Чукоткакэн_автономныкэн_округ Чукоткакэн автономныкэн округ] (Ĉukotkaken aŭtonomniken okrug). Do la nuna formo ''Ĉukĉio'' estas same malkutima por la rusoj, ĉukĉoj kaj esperantistoj. Tiu ĉi alinomo estis la solvo sen la problemo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:34, 21 dec. 2025 (UTC) == [[Raspaĵo]] -> [[Paneroj]] -> [[Panraspaĵo]] == Raspaĵo estas io ajn raspita, ne nur pano kaj aliaj bakaĵoj. Povus temi pri fromaĝo, kokoso, karotoj, ktp, ktp. Mi proponus alinomi ĝin al {{por|"paneroj"}}, kiu estas sufiĉe internacia termino por ĉi tiu kuirarta ingredienco. (Vidu anglan "breadcrumbs", nederlandan "broodkruim", japanan "パン粉", ĉinan "麵包屑", vjetnaman "vụn bánh mì", indonezian "tepung roti", ktp.) Aliokaze eblus eventuale uzi "panraspaĵo" aŭ "raspita pano" aŭ simile. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:16, 28 maj. 2025 (UTC) :{{por}} pli klara titolo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:20, 31 maj. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". "Raspaĵo" ŝajnas tute ne taŭga: estas apenaŭ imageble, ke oni raspas panon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:25, 1 jun. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". Se panon eblas raspi, tiam ĝi jam tre sekas kaj malmolas, sed mi jam vidis ion tian. Ĉiukaze paneroj estas plene trafa vorto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 2 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". Mi proponas titolon '''[[Panraspaĵo]]'''. Spenĉjo tre pravas ke "raspaĵo" ne estas bona titolo por paĝo kiu temas pri raspaĵo de pano. Problemoj kun propono "paneroj" estas du, nome plurala formo, kaj malapero de raspado per kiu la materialo estiĝas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 6 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". [[Panraspaĵo]] akcepteblas. Krome estas ferraspaĵo per farliloj, fromaĝraspaĵo, --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:00, 6 jun. 2025 (UTC)ktp. ::{{por}} Paneroj. Tio estas la vorto, kiun mi plurfoje aŭdis, ankaŭ legis en tekstoj, kaj PIV havas propran kapvorton "panero" kaj konfirmas mian subjektivan memoron. Mi ne komprenas kial pluralo estus problemo ĉi tie. Laŭ la naturo de la temo, unu panero nur estas minimuma malpuro, por kuireja recepto oni bezonas plurajn panerojn. Kaj do? Panraspaĵo estus teorie ebla alternativo, sed tute artefarita, teoria: kiu povus eĉ unu ekstervikipedian referencon alporti, kiu konfirmus vastan uzon de la vorto "panraspaĵo" en e-lingva literaturo kaj gazetaro? Kaj kie estas vortara kapvorto, kiu por "panero" '''jes''' ekzistas? Ankaŭ ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' konfirmas mian juĝon: pri "panero" estas 22 trafoj, pri "panraspaĵo" estas ekzakte '''nul'''. Homoj, detenu vin inventi en vikipediaj diskutoj iujn vortojn, kiuj ne estas uzataj en la reala vivo! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:01, 13 jun. 2025 (UTC) :::PS: Cetere, {{re|Crosstor}} Kio estas "farliloj"??? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:06, 13 jun. 2025 (UTC) ::::Pardonu!: [[fajlilo]]. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:58, 13 jun. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Se ne alvenos signifaj pluaj voĉdonoj dum la sekva tago, mi morgaŭ finos la temon kun 5 voĉoj por [[Paneroj]] kaj 2 por [[Panraspaĵo]]. Aparte la referenco el PIV por panero kaj nemencio de panraspaĵo, kaj la meta-kalkulo el ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' de Aidas estas konvinkaj - kio cetere ankaŭ devus plaĉi al Taylor, kiu laŭ mia percepto ege ŝatas tiajn statistikajn meta-kalkulojn el ''tekstaro.com''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:43, 14 jun. 2025 (UTC) ::::::Dankon, Crosstor... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:59, 14 jun. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} per 5 voĉoj por Paneroj kaj 2 por Panraspaĵo ŝovita al nova titolo [[paneroj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 15 jun. 2025 (UTC) ::::::::{{re|Filozofo|Verdulo|Kani|Arbarulo|Spenĉjo|Aidas|Taylor 49|Crosstor}} PS: Mi nur nun vidas la aldonan aserton "ĝi kreas la t.n. tripakumon". De kie estas la vortumo '''"tripakumo"'''? Guglo tute ne trovas la vorton, kio signifas ke kompreneble PIV kaj RetaVortaro kaj ĉiuj aliaj konsulteblaj E-vortaroj ne konas ĝin. Kiu estus la koresponda ero en vikidatumoj, do kiuj estus alilingvaj ekvivalentoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Mi tute ne imagas, pri kio temas. Mi dubas, ke mi antaŭe renkontis tiun ĉi vorton... Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:42, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Ĝis ĉi-monate, la esperanta artikolo ŝajnis esti tre proksima traduko de la ĉeĥa artikolo [[w:cs:Strouhanka|Strouhanka]], kaj "tripakumo" ŝajnas esti rekta traduko de la vorto "trojobal", kiu havas propran artikolon [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (d:Q1571226) en ĉeĥa Vikipedio. Laŭ tiu artikolo, trojobal estas nomo por la metodo kovri (pakumi?) manĝaĵon per tri tavoloj, nome faruno, ovo kaj paneroj. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:12, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Dankon pro la enketado. Nu, laŭ la alilingvaj klarigoj de [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (en vikidatumoj Q1571226), temas pri tio kion PIV nomas [https://vortaro.net/#panumi_kd per simpla verbo "panumi"], tial estas tute konsekvence ke la esperanta vorto por la vikidatuma koncepto [[d:Q1571226]] ne estas "tripakumo", sed "panumaĵo". Mi sume havas suspekton, ke la vorto "tripakumo" estas propa inventaĵo de nia kolego Petr T., estas per neniu presita esperanta vortaro aŭ kuirlibro konfirmebla kaj estas klare "originala persona spontanea inventaĵo aparte por ĵus kreita vikipedia teksto". Tial mi proponas forigi la "ĉeĥismon", eĉ se iuj slovakaj vortaroj aŭ dialektaj vortaroj de la germana lingvo de Prago aŭ eble dialekta vorto de la jida el tiu urbo ankaŭ konfirmas iun tian koncepton de farunumo-ovumo-panerumo, kaj uzi la PIV-an vortradikon "panum'i/panum'o" por la kuireja proceduro: hispane "empanado", germane "panieren", itale "panatura", litove "paniravimas", nederlande "paneren", pole "panierowanie", slovene "paniranje", svede "paneringde" ktp - en ĉiuj klare videblas la latina vorto "panis" resp. esperanta "pano" kaj "paneroj", same greke пανάρισμα [panárisma], ukraine панірування [paniruvannja] kaj en aliaj nelatinaj lingvoj... Do la PIV-a propono de "panumo" perfekte akordiĝas kun la konceptoj en tute malsamaj lingvoj por la kuireja proceduro... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:36, 18 jun. 2025 (UTC) == [[Ortodoksismo]] -> [[Ortodoksa kristanismo]] == Laŭ [[ReVo]] kaj [[PIV]], ortodoksa = konforma al la tradicia doktrino [ne nepre kristana - [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]]]. Ortodoksa povas esti ne nur [[kristanismo]], sed ankaŭ [[judaismo]], [[marksismo]] ktp. Ĉu do "'''[[Ortodoksa kristanismo]]'''" ne estus pli klara, preciza, rekonebla kaj do trafa titolo? Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:13, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} tute prave. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} Tute konsentas kun la argumento de Filozofo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:03, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per kvar poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) == Japanaj geografiaj nomoj en la Hepburnan sistemon se mankas fontoj == Saluton al ĉiuj,<br> Post ampleksa diskuto en [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], ni preskaŭ atingis interkonsenton pri normigo de japanaj geografiaj nomoj en Vikipedio.<br> Laŭ Regulo 2 de [[VP:NELATINA]] ("Uzu alilingvan akceptitan transskribon en latina alfabeto"), ni proponas, ke japanaj geografiaj nomoj sen ekzistantaj Esperanto-fontoj estu ŝanĝitaj al la japana transskriba Hepburn-sistemo.<br> Samtempe, ĉar la sekcio "Esperantigo de nomoj" en [[VP:TA]] specife postulas, ke "Nomoj de subŝtatoj ĉiam estu Esperantigitaj," ni lanĉis [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]. Ĉi tiu projekto celas sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por japanaj regionoj kaj gubernioj, kun la ebla celo krei estontan oficialan eksteran referencon.<br> Ĉu vi konsentas pri ĉi tiu duobla aliro? Ĝi permesus al ni provizore uzi la Hepburnan kie mankas Esperanto-fontoj, dum ni aktive laboras por la longtempa Esperantigo per la menciita projekto.<br> Via opinio kaj subteno estus tre valoraj por antaŭenigi ĉi tiun gravan laboron.--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 02:04, 16 jun. 2025 (UTC) Saluton al ĉiuj. Konforme al la daŭraj diskutoj kaj la proponita [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], mi intencas komenci alinomi la artikolojn de japanaj gubernioj, komence post unu semajno, se ne aperos pliaj komentoj aŭ oponoj en ĉi tiu diskuto. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas jena: * [[Gubernio Ajĉio]] → [[Gubernio Aichi]] * [[Gubernio Akita]] * [[Gubernio Aomori]] * [[Gubernio Ĉiba]] → [[Gubernio Chiba]] * [[Gubernio Ehime]] * [[Gubernio Fukui]] * [[Gubernio Fukuoka]] * [[Gubernio Fukuŝima]] → [[Gubernio Fukuŝimo]] * [[Gubernio Gifu]] * [[Gubernio Gunma]] * [[Gubernio Hiroŝimo]] * [[Gubernio Hiogo]] → [[Gubernio Hyōgo]] * [[Gubernio Ibaraki]] * [[Gubernio Iŝikavo]] → [[Gubernio Ishikawa]] * [[Gubernio Iŭate]] → [[Gubernio Iwate]] * [[Gubernio Kagavo]] → [[Gubernio Kagawa]] * [[Gubernio Kagoŝimo]] * [[Gubernio Kanagavo]] * [[Gubernio Kioto]] * [[Gubernio Koĉi]] → [[Gubernio Kōchi]] * [[Gubernio Kumamoto]] * [[Gubernio Mie]] * [[Gubernio Mijagi]] → [[Gubernio Miyagi]] * [[Gubernio Mijazako]] * [[Gubernio Nagano]] * [[Gubernio Nagasaki]] → [[Gubernio Nagasako]] * [[Gubernio Nara]] * [[Gubernio Nigato]] → [[Gubernio Niigata]] * [[Gubernio Oitao]] → [[Gubernio Ōita]] * [[Gubernio Okajamo]] * [[Gubernio Okinavo]] * [[Gubernio Osaka]] → [[Gubernio Osako]] * [[Gubernio Saga]] * [[Gubernio Sajtama]] → [[Gubernio Saitama]] * [[Gubernio Ŝiga]] → [[Gubernio Shiga]] * [[Gubernio Ŝimane]] → [[Gubernio Shimane]] * [[Gubernio Ŝizuoka]] → [[Gubernio Ŝizuoko]] * [[Gubernio Toĉigi]] → [[Gubernio Tochigi]] * [[Gubernio Tokuŝimo]] * [[Gubernio Totoro]] * [[Gubernio Tojamo]] * [[Gubernio Vakajamo]] * [[Gubernio Jamagata]] → [[Gubernio Jamagato]] * [[Gubernio Jamaguĉi]] → [[Gubernio Yamaguchi]] * [[Gubernio Jamanaŝi]] → [[Gubernio Yamanashi]] * [[Hokajdo]] * [[Tokio]] Laŭ la principo 'Kiu silentas, tiu konsentas', mi procedos se ne estos obĵetoj antaŭ tiu tempo. --[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:10, 20 jun. 2025 (UTC) :{{farite}} Saluton al ĉiuj, :La unusemajna periodo por komentoj kaj oponoj pri la normigo de japanaj geografiaj nomoj pasis. Ĉar mi ricevis neniun validan opozicion al nia projekto aŭ al la portempa uzado de Hepburn-romanigo, kaj post detalaj diskutoj kiuj plifortigis nian metodologion, ni antaŭeniras. :Laŭ la Regulo 2 de [[VP:NELATINA]], mi komencas la procezon de alinomo de japanaj guberniaj artikoloj al la Hepburn-sistemo, kie mankas ekzistantaj Esperanto-fontoj. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas tiu jam portempa. La sama logiko de portempa normigo validas ankaŭ por malpli grandaj administraj unuoj, kiel urboj kaj urbetoj, ĉar multaj el tiuj same ne posedas establitajn Esperanto-formojn. :Ĉi tiu apliko de Hepburn estas portempa solvo por certigi tujan normigon kaj konformecon kun la nunaj Vikipediaj reguloj. Ĝi tuj korektas la nunan malkonsekvencon per oficiale agnoskita internacia normo. :Nia finfina celo, tamen, restas la plena kaj sistema Esperantigo de ĉi tiuj nomoj, kiel postulas [[VP:TA]] por subŝtatoj. Tial ni aktive laboras per nia [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], celante sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por estonta oficiala referenco. :Esperantigi administrajn unuojn tra la mondo estas daŭra procezo. Nia esploro montras, ke unua-nivelaj administraj unuoj en landoj kiel Usono, Aŭstralio, Brazilo, Kolombio, kaj Barato estas vaste Esperantigitaj. Kvankam iuj landoj (ekz. Francio, Hungario) montras malsamajn alirojn aŭ nekompletan Esperantigon, tio nur evidentigas la vivantan naturon de Vikipedio, ne kontraŭas la celon de sistema Esperantigo de unua-nivelaj administraj unuoj de Japanio. :Dankon pro via kunlaboro kaj subteno. :--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 12:07, 26 jun. 2025 (UTC) == [[La Klaŭno]] == Mi proponas alinomi la artikolon «[[La Klaŭno]]» al «Opinioj de klaŭno». Prefere traduki la originalan titolon ("Ansichten eines Clowns"), ol tiun de la angla traduko ("The Clown"). - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:52, 13 jul. 2025 (UTC) :Absolute. Mi ne atendis debaton. Farite.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:07, 14 jul. 2025 (UTC) == (film) -> (filmo) == Anonimulo [[Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/78.154.163.85]] kreis plurajn artikolojn pri kinofilmoj, kun la aldono "(film)" - tiel, sen -o. Ili alinomendas al "(filmo)". (Pluraj ankaŭ bezonas poluradon kaj kategoriojn.) - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:53, 14 jul. 2025 (UTC) :Unu filmon (pri Timm Thaler) mi jam plibonigis. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 15 jul. 2025 (UTC) :: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?go=Ek&search=intitle%3A%2Ffilm%5C%29%2F&ns0=1 intitle] {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:23, 15 jul. 2025 (UTC) :::Dankon! Kaj pluan dankon ke vi ankaŭ minuskligis troan majusklecon en kelkaj titoloj! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:59, 15 jul. 2025 (UTC) ::::Dankon pro la purigo!! Mi eĉ dubas ĉu utilas havi alidirektilojn kiel [[Luno (film)]], [[Nigra Korvo (film)]] aŭ [[Timm Thaler kaj la Vendita Rido (film)]]. Neniu venus al la ideo krei alidirektilojn kiel [[Luno (película)]] hispane aŭ [[Luno (filmas)]] litove, kaj kial fari esceptojn por teknikaj aldonaĵoj en la angla lingvo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 4 aŭg. 2025 (UTC) == [[Naziismo]] -> [[Nacisocialismo]] == Karaj, La vorto "naziismo" estas paŭsita gentalingva mallongigo de la normala nomo de la koncerna ideologio kaj movado naci-socialismo. Estis kompreneble, kial samtempuloj tiel mallongigis la iom longan vorton en lingvoj gentaj, kie ekzistas tradicio de tiaj mallongigoj. Por tio ekzistis ankaŭ psiĥologiaj kialoj: oni kaŝe defias opresan totalisman reĝimon, uzante (anstataŭ ĝia serioza, impona, oficiala nomo por ĝiaj timigaj adeptoj) amuzan, familiaran formon. Tamen nuntempe oni ne tiom ofte parolas pri nacisocialismo, kaj - eble pli grave! - en Esperanto ekzistas nek kutimo regule uzi apartajn malpli longajn variantojn de longaj vortoj, nek tradicio vaste uzi slangecajn kaj aparte lernendajn vortokunfandajn mallongigojn. Tiaj formoj ĝenerale ne tre bone sidas en Esperanto. Krome, "nazio" ne sonas en Esperanto same amuze kaj timodefie kiel "nazi" en la germana, kie tiaspecaj mallongigoj estas tre kutimaj diminutivaj formoj ... Aparte strange estas uzi tian mallongigon en enciklopedia artikolo, kaj eĉ pli strange estas uzi ĝin en la titolo. Tial mi proponas alinomi artikolon jene: "'''[[Nacisocialismo]]'''" kaj krom mencio de la formoj "nazio" kaj "naziismo" regule uzi la normalajn enciklopediajn formojn "nacisocialisto" kaj "nacisocialismo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:01, 25 jul. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Laŭ mia kompreno kaj laŭ PIV, en Esperanto "nazio" ne estas mallongigo sed sendependa radiko. Kaj ĝi estas multege pli ofte uzata ol "nacisocialisto" - ne nur laŭ mia sperto, kiu certe estas malpli vasta ol tiu de Filozofo, sed ankaŭ laŭ la Tekstaro (18 trafoj por "nacisocial", kredeble kelkcent por "nazi"). :Tio tute similas al la situacio en la angla, la hispana, kaj verŝajne la plej multaj lingvoj. Oni uzas "nazi" sen ia konscio ke originale ĝi estis mallongigo, des malpli pri amuzaj aŭ timdefiaj kromsignifoj; ĝi nur estas la nomo de tiu speco de ekstrema rasismo. Estas parte simile kiel ni parolas pri "faŝismo", ne iu etimologie pli fidela *faskismo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:15, 29 jul. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} kiel prave resumigis la kontraŭajn argumentojn Arbarulo. Kaj fidu min, en la germana lingvo la vorto ''Nazi'' tute ne sonas amuze. Jes, estas iuj karesvortoj kiuj finiĝas per -i, tute ne ĉiuj, sed se vi volas asociigon de la vokalo "i" en la germana vorto ''Nazi'', ĉe mi ĝi elvokas etan germanlingvan infanon, kiu estas ŝokita per abomeno kaj naŭzo, kaj esprimas tion per elkrio "iiiiiiiiii!" - kvazaŭ ĝi rimarkus ke ĝi ĵus manĝis ion kio fakte estas plena je ŝimo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:25, 4 aŭg. 2025 (UTC) :::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:56, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 20 aŭg. 2025 (UTC) == [[Rozfrukto]] -> [[Rozbero]] == Uzanto [[Uzanto:Wolfgang Bohr|Wolfgang Bohr]] movis la artikolon de "Rozbero" al "Rozfrukto" en 2015 kun la komento "la frukto de la rozo ne estas bero, sed plurfrukto". Tamen, kiel la artikolo [[Bero]] notas, tre multaj fruktoj, kiuj botanike ne estas beroj, tamen nomiĝas beroj en komuna uzado. Ŝajne ambaŭ "rozbero" kaj "rozfrukto" troveblas en po iom da nacilingvaj-esperantaj vortaroj, sed laŭ mia esplorado, "rozbero" ŝajnas esti signife pli ofta en efektiva uzado en la reto kaj en esperanta literaturo. Ĝi troveblas ekzemple en [https://libro.ee/file.php?id=3041 la romano Ojstro de Etelo Liliano Vojniĉ,] en poemo de la poemaro Kantante Vivi ([https://www.verduloj.org/GMO_S-ulo_2010-5.pdf#page=34 citita en revuo de SAT]), en [https://www.ikue.org/cz/arkivo/a-105-1-17.pdf#page=18 gazeto de la Katolika Sekcio de ĈEA,] kaj en [https://steemit.com/rozbero/@johano/rozbero-a-tuna-festo ĉi tiu blogaĵo pri rozberoj.] Dume, ekster Vikimediaj projektoj mi trovas la vorton "rozfrukto" plejparte nur en vortaroj kaj en maŝintradukitaj retpaĝoj. "Rozfrukto" ja estas tute bona vorto menciita en kelkaj respektindaj vortaroj, do ĝi estas certe menciinda en la artikolo. Sed ŝajnas al mi, ke ni uzu la pli tradician vorton "Rozbero" en la titolo. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 15:15, 28 jul. 2025 (UTC) : Mi respektas la trovojn, konsentas ke laŭ la vortaroj ambaŭ vortoj proksimume same amplekse uziĝas, do ambaŭ formoj devas dokumentiĝi en la teksto, kiel mem proponas Spenĉjo, sed ne estas argumento kontraŭ uzo de la vorto "Rozbero" en la titolo. Do {{por}} la ŝanĝo de la titolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[Boise (Idaho)]] -> [[Bojsio]] == Mi volas alinomi ĉi tiu artikolon, ĉar la paĝo havas neesperantnomon, kiam esperantnomo ekzistas kaj uzas ofte. Ankaŭ, aliaj usonaj urbpaĝoj ne havas subŝtatnomojn, krom urboj kiu samnomatas je aliajn urbojn. Ekzemple, [[Seatlo]], [[Novjorko]], [[San-Francisko]], [[Portlando (Oregono)]], kaj [[Portland (Majno)]]. [[Uzanto:Loffy570|Loffy570]] ([[Uzanto-Diskuto:Loffy570|diskuto]]) 22:07, 4 aŭg. 2025 (UTC) :{{re|Loffy570}} Estas en ordo diskuti, ĉu uzi "Esperanto-nomon kiu ekzistas kaj uziĝas ofte". Tamen, tiun aserton en kazo de dubo necesas pruvi per (almenaŭ) du ekstervikipediaj referencoj. Mi persone multfoje en Esperanto vidis esperantajn nomojn [[Novjorko]] kaj [[San-Francisko]], kaj neniam vidis urbonomon Bojsio, do mi esprimas dubon. Nun estas "kazo de dubo" kaj necesas pruvi ke la aserto estas vera. Bonvolu. La eksa retejo [https://web.archive.org/web/20140112074056/http://terpomuloj.org/ terpomuloj.org] laŭ la [[interreta arkivo]] senŝanĝe ekzistis [https://web.archive.org/web/20041212013742/http://www.terpomuloj.org:80/ de 2004] ĝis 2014, en 2015 ĝi jam estis morta, sed pro la senŝanĝeco eblas konstati ke ĝi estis de 2004 kaj simple videblis dum sekvaj sed jaroj. Tia unu retpaĝo de 2004, tre kredebla farita de unusola entuziasmulo, ne estas pruvo de "Esperanto-nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte"... Eĉ por la historia renkontiĝo NOREK 2004, mi ekster la arkivigita paĝo terpomuloj.org de 2004 nur trovis indikon ke ĝi okazis en urbo "Boise (Idaho)": notinde en [https://wallydutemple.com/2017/08/13/la-historio-de-norek-norda-okcidenta-esperanto-konferenco/ "historio de NOREK" de Wally du Temple] kaj la [https://bulteno.esperanto-usa.org/a/2004/02/00-pdf/bulteno.pdf bulteno "Esperanto USA", aprilo 2004, p. 12] (PDF, nur eta anonco, probable post la renkontiĝo ekzistis pli ampleksa raporto en tiu bulteno, sed tiun mi nun ne trovis). Sincere salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 5 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi kontestas tiun fremdan principon, truditan de tute aliprincipa ''Wikipedia''. Esperanto celas logikecon kaj sistememon. Se oni prononcas /bojsi(o)/, oni do skribu «Bojsio».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:32, 11 aŭg. 2025 (UTC) :::Inter la lokanoj la prononco varias inter [bojsi(o)] kaj [bojzi(o)]. La origino de la vorto estas la franca vorto ''boisé(e)'' [bŭazé], kvankam ŝajnas, ke en la angla lingvo pli multaj lokanoj preferas la varianton [bójsi]. La nuraj esperantistoj el Boise, kun kiuj mi multfoje parolis (tio estis antaŭ multaj jaroj), miamemore prononcis [bójzi] (sen plena esperantigo). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:33, 14 aŭg. 2025 (UTC) :::: Mi trovis la urbonomon ankoraŭ en la esperantlingva [[Poŝatlaso de la mondo]], en kiu profesiece estas multaj mapoj kun amasoj da esperantlingvaj urbonomoj, kaj la urbo bildiĝas eĉ en du vastaj dupaĝaj mapoj, 31 kaj 33, tamen '''ambaŭfoje en la formo "Boise"'''. Sed {{re|Sergio}}: Mi tute ne scias al kiu "tute aliprincipa ''Wikipedia''" vi aludas, ĉu la angla, germana, jida, kataluna, islanda, litova vikipedia kolektivo... Laŭ mia sociiĝo en esperantlingva Eŭropo, mi observis ke jam en la 1980-aj jaroj esperantlingve aperis pluraj libroj kaj artikoloj de pensiula eksa instruisto kun nomo Rikardo Ŝulco (laŭ pasporto Richard Schulz, sed per tiu nomo neniu rajtis citi lin en Esperanto), kiu ne nur esperantigis ĉiun vilaĝon, domaron, kvartalon kaj urboparteton, sed ankaŭ la nomojn de ĉiuj ajn jam mortintaj kaj nuntempaj homoj - ĉiu kiu ne sukcesis forkuri plej atletike estis esperantigita. Tiu troigo nerekoneble aliformigi ĉiujn nomojn "de ekster nia esperantista kosmo al belaj nomoj en la zamenhofa lingvo", nomoj de ĉiaj neesperantistoj kiuj ĝis la invento de nova nomo per Rikardo Ŝulco neniam havis esperantan nomon, kvazaŭ preni iun ajn telefonlibron de iu distrikta vilaĝa komunumo de okcidenta Germanio kaj simple aliformigi ĉiun nomon, estis tiom absurde radikala, kaj rezultis en tio ke multaj memdeklaritaj lingvopapoj havis diversajn ideojn ŝanĝi nacilingvajn nomojn per nur esperantaj literoj kaj ĉiuj kun o-finaĵoj, ke fine multaj esperantistoj tute nerviĝis pri tio. Despli ke la "esperantista kosmo" ne estas propra universo, sed kunvivas kun naciaj kaj regionaj lingvoj kaj kulturoj en precipe neesperantista universo. Tio, kaj ne iuj krokodilaj alilingvaj vikipediaj komunumoj, laŭ mi estas la fundo de skeptikeco pri spontaneaj kreoj de tutnovaj esperantaj nomoj, kiuj ĝis tiu sekundo ankoraŭ ne estas kutimaj. Se iu povas nur duone konvinki, ke iu nomo "Bojsio" estas "nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte", tiam jam estas en ordo. Sed almenaŭ en Esperantujo ekster Usono, supozeble ekster Idaho, urbonomoj Novjorko, San-Francisko, Seatlo, Ĉikago kaj Vaŝingtono estas bonkonataj kaj vere "uziĝas ofte", sed nomoj en la [[kantono Ada]] de Idaho kiel "Bojsio", "Kuna", "Ŝtelo", aŭ imageblaj nomoj "Fotlodedejlo". "Eŭklandpako" aŭ "Kverkuja Parko", "Ŭiltenmanezo" (prononce fˈɔːt lˈɔːdədˌe͡ɪl, ˈə͡ʊklənd pˈɑːk, wˈɪltən mˈanəz aŭ internacie Fort Lauderdale, Oakland Park, Wilton Manors) en Florido simple estas malpli multe aŭditaj. Se ni forlasus la principon ke entute gravas ke iu esperanta nomo estus "multe uzata", kiel argumentis Loffy570 la 4-an de aŭgusto, sed sufiĉas ke estas iu prononco nacilingva per [[sistemo IFA]], kion oni tradukas al nomo kun esperantaj literoj, kun o-finaĵo kaj nepre akcentata je la antaŭlasta silabo, oni aŭ kreas montojn da novaj esperanto-vortoj nur en diskutpaĝoj de vikipedio, aŭ en fejsbuko, ŭatsepo ktp, kiuj eksplodigas la vortotrezoron aŭ oni kreas same multajn pseŭdo-vortojn kiuj ŝajnigas esti vortoj sed fakte ne estas. Laŭ mi estas valora principo ke ni '''ne''' simple inventas nian mondon en vikipediaj paĝoj kaj diskutejoj, sed provas laŭeble atenti, kio okazas esperantlingve en la praktika vivo de la ekstervikipedia mondo, kaj uzas nur tion kion oni ankaŭ uzas en la "vera mondo". 23:02, 30 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Alta sacerdoto]] → Ĉefpastro == La artikolo plene ignoras la tradicion de la esperanta literaturo (kaj titole, kaj enhave). En «[[La Faraono]]», [[Londona Biblio]], «[[Pro Iŝtar]]», «[[Quo vadis?]]» ktp ktp la koncerna termino estas '''ĉefpastro'''. (Akceptebla difino troveblas [https://www.reta-vortaro.de/revo/art/pastr.html#pastr.cxef0o en ReVo]; la difino en la PIV-oj estas fuŝa, malakorda kun la reala Esperanto kaj kun la uzo de PIV mem, ekz-e «'''Aaron/o''' ב Frato de Moseo k unua ĉefpastro de la hebreoj»)--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}}Kaj krome, «sacerdoto» estas nur kristanisma laŭ vortaraj difinoj, tamen la artikolo parolas pri religioj sumera kaj babilonia (kaj eĉ se ne estas menciate tie, ankaŭ amerikaj indiĝenoj havis ĉefpastrojn, ekzemple la majaj «ahau can mai» [ahaŭ kan maj]). Kelkaj lingvoj, ekz. la hispana, ja uzas «sacerdote/sacerdotisa» por ajnreligia pastro/ĉefpastro, sed Esperanto ne sekvu tiujn alilingvajn kutimojn kiel eble plej multe. --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 03:58, 14 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ la argumentoj de Sergio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:22, 14 aŭg. 2025 (UTC) ::{{por}} La argumentoj sonas al mi konvinkaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:17, 20 aŭg. 2025 (UTC) : {{farite}} --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:33, 21 aŭg. 2025 (UTC) == [[Meretrico de Babilono]] → Babela malĉastistino == «Meritrico» estas tute nekonvena: # La biblia termino estas «malĉastist(in)o», vorto pli preciza kaj memklariga. # «[[Meretrico]]» estas vorto tute marĝena en Esperanto, malpreciza (ĉu amatora ‹malĉast<u>ul</u>ino›? ĉu profesia ‹malĉast<u>ist</u>ino›? Laŭ la artikolo «[[Meretrico]]» ĝi estas jen unu, jen la alio). # La koncerna biblia termino aludas templajn amortistojn virajn aŭ inajn, ekz-e «Ne enportu pagon de '''malĉastistino''' nek de '''malĉastisto''' en la domon de la Eternulo» (Readmono 23:18). Se oni elektas «meretrico»n, kiel esprimi «malĉastisto»n? Ankaŭ «de Babilono» estas krikinda. Anstataŭ la plumpa prepoziciaĵo en Esperanto eblas uzi pli elegantan adjektivon: Babilona, Babela. Laŭ la lingvaĵo Biblia preferindas «Babela», kp «[[Babela turo]]». Ankaŭ latine oni uzas adjektivon: ''Babyloniacus fornicaria''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:05, 21 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} En Esperanto la Biblio havas norman tradukon kies kvaliton neniu serioze kritikas, do estus bone ke bibliaj konceptoj kaj roluloj nomiĝu laŭ tiu traduko. Tial mi preferas "malĉastistino" kaj "Babel". Pri la elekto inter "Babela" kaj "de Babel" mi ne havas opinion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:26, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:58, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:15, 23 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 30 aŭg. 2025 (UTC) {{farite}} kun 5 poraj voĉoj kaj neniu dubema. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Plinio la Maljuna]] == Estas multe da artikoloj, en kiuj oni diferencigas per «(pli) juna» / «(pli) maljuna». Min tio ĝenas, kiel insulto al racia vortuzo. La francoj estas iom pli sentivaj kaj diras [[:fr:Pline l'Ancien]] (Plinio la Malnova). Tre logike, kp «la Malnova Testamento — la Nova Testamento». Tamen anstataŭ «Plinio la Nova» (kp [[:fr:La nouvelle Héloïse|«La Nouvelle Héloïse»]]) ili paneas kaj diras «Plinio la juna» :-( Mi tamen opinias, ke la kontrastigo per «maljuna/juna» estas lingva (kaj logika) eraro, kontraŭa al la spirito de Esperanto. Logiko postulas la kontrastigon per «malnova/nova». Konkrete en la okazo pri la Plinioj eblas alia kontrastigo: «Plinio la onklo» / «Plinio la nevo» (kp «Dumas-père» / «Dumas-fils»). Tamen en multaj aliaj okazoj ne temas pri parencoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:38, 24 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} "Plinio la juna" eĉ estas ekzemplo en PIV: [https://vortaro.net/#juna_kd]. Kaj laŭ mia kompreno, tio tute respektas logikon kaj Esperantan vortuzon. Homoj kaj aliaj organismoj estas (mal)junaj, ne (mal)novaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:18, 27 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} alinomigo. Laŭ argumentoj de Arbarulo. Kaj mi tre esperas ke kiam '''mi''' estos vere maljuna, ke oni nomos min "maljuna" kaj ne "malnova", kvazaŭ mi estus objekto, aparato, ilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:59, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::''Maljuna'' indikas la aĝon, ĝi estas relativa al onia naskiĝtempo (kaj farto). Kiam Plinio ''la Malnova'' estis infano li estis tre ''juna''; kaj Plinio ''la Nova'' mortis jam ''maljuna''. La ''antikvaj grekoj'' ne ĉiuj estis ''maljunaj grekoj'', kaj la ''modernaj grekoj'' ne ĉiuj estas ''junaj''. Ne ĉiuj lingvoj konfuzas la relativan aĝon kaj la absolutan malnovon. :: Oni povas juĝi pri noveco per la aĝoj kadre de unu sama familio: ''pli juna'' infano estas ''posta''; ido estas pli juna ol la gepatroj. Tamen tio postulas komparativon: ''pli'' (mal)juna. Kaj tio ne validas ekster la familio. :: Sinonime eblus distingi inter «la antaŭa Plinio» kaj «la posta Plinio». Kaj jen alisence, tamen ja rilate al homo (kion vi opinias malebla), en la [[Epistolo al la Efesanoj]]: ::: 22 por ke vi formetu ... ''la malnovan homon'', pereeman laŭ trompaj deziroj, ...<br> 24 kaj surmetu ''la novan homon'', kreitan laŭ Dio en justeco kaj vera sankteco. ::''Plinio la Maljuna'' estas tute mallogika kaj kontraŭa al diferenco inter ''maljuna'' kaj ''malnova'' (krom se efektive temas pri iu el la Plinioj en lia maljunaĝo).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:52, 1 sep. 2025 (UTC) :Karaj - Distingado per ''absolutaj'' epitetoj "juna" kaj "maljuna" efektive povas esti misgvida aŭ almenaŭ stumbliga. :Tamen la ''relativa'' karakterizo "pli juna" kaj "pli maljuna" (aŭ "malpli juna", se temas pri du junuloj) ne havas tian evidentan problemon. :Mi vidas aperojn de tiaj formoj en iuj vikipediaj artikoloj. :Memkompreneble, oni povas disputi pri tio, ke en Esperanto oni principe povas distingi inter "pli juna" kaj "malpli maljuna", sed mi dubas, ke tia hardplitafo efiku uzeblon de la formo "Plinio la pli juna". :[[Uzanto:Sergio|Sergio]] - ĉu vi opinias ankaŭ la formon "pli juna" evitinda? :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:42, 1 sep. 2025 (UTC) ::La du Pinioj estis kompareblaj laŭ la aĝo, ĉar ilaj vivotempoj havas komunaĵon. Sed kio pri la du Katonoj? La malnova mortis en 149 a.K., la nova naskiĝis 54 jarojn poste, en 95 a.K. Estas du disaj vivintervaloj — kiel eblas kompari iliajn «aĝojn»? La tradiciaj epitetoj estas plena absurdo, dum «nova» kaj «malnova» estas tute logikaj kaj klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:59, 1 sep. 2025 (UTC) :::Jen alia analogio. Imagu ke antaŭ 3 jaroj mi amikiĝis kun 20-jarulo, kaj 2 jarojn poste, kun 60-jarulo. Evidente la unua (nun 23-jarulo) estas la pli malnova amiko, kaj la dua (61-jarulo), la pli nova amiko. Sed laŭ via logiko, la 61-jarulo estas «la pli juna amiko», kaj 23-jarulo, «la pli maluna». Aĉ!--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 14:31, 1 sep. 2025 (UTC) ::::Kara, ::::Verdire, tiu ĉi ekzemplo ne rilatas senpere al la pridiskutata temo. "Nova amiko" kaj "malnova amiko" estas tute kutimaj, vaste uzataj esprimoj Neniu miksas la nociojn "juna amiko" kaj "nova amiko". ::::Tamen vi pravas, ke la esprimoj "nova amiko" kaj "malnova amiko" dubindigas iujn (sed ne ĉiujn!) el la obĵetoj kontraŭ tiaspeca uzado de "(mal)nova". ::::Bedaŭrinde, el la nuntempa vidpunkto ambaŭ Plinioj (kaj Katonoj) estas malnovaj, kaj ankaŭ komparado laŭ malnoveco ne sonas nature: Plinio la malpli nova kaj Plinio la pli nova? Aŭ Plinio la pli malnova kaj Plinio la malpli malnova? Ial tio sonas tre stumblige... Ĉu nur pro tio, ke tiaj esprimoj estas nekutimaj? Hm, pripensinde... ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:01, 1 sep. 2025 (UTC) {{kom}} Kara {{u|Sergio}}, dankon por viaj rimarkigoj. Laŭ mia lingvosperto, esperantistoj ja kutime diras ĉi tie "juna". Supozeble ili faras tion * ĉar tio estas la ĝenerala lingvouzo en Esperanto, kaj/aŭ * ĉar ili paŭsas tion el naciaj lingvoj, kie oni same uzas "juna". Ĉu iu alia esprimo estus teorie pli logika ol "juna", tio certe estas interesa diskuto, kiu meritas havi sian lokon, sed ĝi ne tuŝas Vikipedion. Vikipedio sekvu la normalan lingvouzon, tute sendepende ĉu tiu estas "logika" aŭ ne. Ni nepre ne kreu apartan vikipedian dialekton de Esperanto. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:56, 2 sep. 2025 (UTC) == [[Fendo (gimnastiko)]] > [[Spagato]] == Saluton. Ne estas fontoj pri la traduko “fendo”, kaj la PIV enhavas la vortojn “spagato” [https://vortaro.net/#spagato_kd] aŭ “streĉangulo” [https://vortaro.net/#stre%C4%89angulo_kd] por tiu figuro. [[Uzanto:Lepticed7|Lepticed7]] ([[Uzanto-Diskuto:Lepticed7|diskuto]]) 13:26, 2 okt. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ argumento de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:17, 3 okt. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 16:06, 12 nov. 2025 (UTC) :{{por}} [[Spagato]] estas bona vorto. Al mi persone, ambaŭ variaĵoj “fendo” kaj “streĉangulo” (pardonu, PIV) aspektas strangegaj. Redukti unu vortradikon ĉi tie nur rezultos en strangaj vortumoj. Estu spagato. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 7 dec. 2025 (UTC) {{farite}} kun kvar poraj voĉoj kaj nenui duba aŭ kontraŭa - ŝanĝita al la vortumo "spagato". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Bonfarto]] > ?== La artikolo prezentas "bonfarto" kiel sinonimon de la anglalingva neologismo ''wellness'', tre nebula koncepto distingebla de ''health'' "sano" ĉefe en tio, ke ĝi havas konotacion de vivostilaj, precipe "alternativaj" metodoj. Tamen "bonfarti" en Esperanto ne havas tian konotocion, sed signifas nur tion, kion diras PIV, kiel la artikolo citas sed poste ignoras: "esti en bona stato, esti sana". Mi ne havas firman ideon pri la uzenda titolo. Kelkaj eblaj solvoj estas ''[[Wellness]]'', [[Saneco]], [[Bonvivado]], [[Sana vivostilo]], aŭ kunigi kun [[Sano]]. Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:44, 23 okt. 2025 (UTC) :Mi faris la duan artikolon [[Farto]]. Mi ne tute kontentas pri tiu titolo kaj bonvenigos alternativajn proponojn ankaŭ pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 25 okt. 2025 (UTC) ::{{farite}} al ''[[Wellness]]''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 2 nov. 2025 (UTC) :::Mi konsentas pri distingo inter ''Wellness'' = Bonvivado kaj ''Well-being'' = Bonfarto. Ambaŭ estas io alia ol ''Health'' = sano, tial kontraŭ kunigoj. Mi ne feliĉas pri la nun anglalingva titolo, kiu povus lasi la impreson ke ne ekzistus esperanta vorto, sed se oni uzas la esperantan terminon "Bonvivado" en unua frazo kaj per alidirektilo al la teksto, estas tolereble. Tial mi malgraŭ mia ne plena entuziasmo ne kontraŭas la anglan titolon ''Wellness'' por esperanta teksto alternative al titolo Bonvivado. Kaj mi subtenas la originan planon de Arbarulo ''«Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being".»'' Ĝuste tiel estu! "Farto" estas iu ajn stato de vivkondiĉo, sed ''Well-being'' estas ekzakte Bonfarto kaj fine havu tiun titolon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Povo politika kreskas el tubo pafila]] --> « El la pafilo venas ŝtatpotenco » == {{por}} Ne nur pli fidela al la ĉina 槍桿子裏面出政權, sed ankaŭ ĉi tiel aperas en la esperant-lingvaj eldonoj de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ (Ruĝa Libreto). [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 14:50, 17 nov. 2025 (UTC) :Atentu, ke la senco de diraĵo ŝanĝiĝas, se oni ŝanĝas vortordon: "povo kreskas el pafilo" klarigas la fonton de povo; "el pafilo venas potenco" klarigas, kio venas el pafilo. Tiel estas en normala bonstila lingvaĵo. (Memkompreneble, oni povas celi ian alian stilon.) :Oni do elektu la vortordon konforman al la intencita senco. Al mi ŝajnas, ke Maŭ celis la unuan sencon, t.e. ke por reteni kaj kreskigi potencon necesas armiloj, aŭ, pli metaforece, "la potenco fontas el pafiltubo". :Se mia klarigo konfuzas vin, bonvolu (re)legi la elpaŝon de la Akademio pri la vortordo en Esperanto: [https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_35_2021.html ĉi tie]. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:30, 17 nov. 2025 (UTC) ::Atentu, ke neniel rilatas al vortordo. La aktuala titolo de la artikolo estis paŭsita de, preskaŭ certe, eŭropa lingvo. La citaĵo aperas en ambaŭ tekstoj eldonitaj de Fremdlinga Eldonejo kiel: « El la pafilo venas ŝtatpotenco » [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 17:25, 17 nov. 2025 (UTC) : {{Sindetena}} al "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]". {{Kontraŭ}} specialaj citiloj <big>«&nbsp;»</big>. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Mi fidas la kompetentecon de la tradukintoj de Maŭaj verkoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:04, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Sed atentu tion, ke en Esperanto, malkiel en la franca lingvo, oni ne lasas spacon inter citiloj kaj vortoj. Ĉu uzi citilon aŭ kursivon por la titolo, tio estas alia demando - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:32, 27 nov. 2025 (UTC) ::{{Por}} "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]", fidante la esperantajn eldonojn de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ. Kompreneble la interna ligilo estos sen iuj ajn citiloj, sed en teksto specialaj kaj simplaj citiloj ambaŭ estas en ordo, nu kompreneble sen spaco inter tiuj signoj kaj la titolaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:58, 7 dec. 2025 (UTC) :::{{farite}} Fine estis kvar voĉoj por ŝanĝo al "El la pafilo venas ŝtatpotenco", ĉefe ĉar en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas tiu formo. Unu voĉo sindetenis, kaj Filozofo esprimiĝis sindetene ĝis kontraŭe (mi cetere samopinias kun Filozofo ke la antaŭa formo sonas pli elegante, sed se en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas la dua formo, ĝi preferiĝu). Ĉiukaze, estas plimulto por la ŝanĝo. Mi realigas ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Kapostacio -> ?? == NUL trafoj en tekstaro, ne en PIV, ne en ReVo. [[Kapostacio]] -> [[Mortfina stacio]] ?? [[Saka stacio]] ?? [[Unudirekta stacio]] ?? . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Mi ne sufiĉe komprenas la koncepton. Kiel povas esti, ke venas linioj el pluraj flankoj, sed trajnoj povas atingi la stacion nur de unu flanko? Ĉu do estas nur unu uzebla linio, kaj aliaj senfunkciaj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 21 nov. 2025 (UTC) ::Laŭ mia kompreno de la ligitaj artikoloj en la germana kaj franca vikipedio, temas pri stacio, ĉe kiu finas la linioj, kiuj atingas ĝin. Do trajnoj povas atingi la stacion de pluraj direktoj, se estas pluraj linioj, sed devas poste reiri laŭ la sama linio - neniu trajno povas veni de unu direkto kaj foriri en alia. Mia rekomendo estas {{por}} alinomi al [[Finstacio]] (registrita en PIV, jen la difino [https://vortaro.net/#finstacio_kd]) kaj reverki la misgvidan tekston. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 21 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} La vorto estas traduko de la hungara vorto, do mi komprenas, sed tio estas nur mia aldono.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:43, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Finstacio - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:34, 27 nov. 2025 (UTC) :::{{por}} Finstacio aspektas klara vortumo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:52, 7 dec. 2025 (UTC) : {{kom}} Temas pri stacio kie ĉiuj trakoj finiĝas, kaj ĉiu trajno devas halti, kaj sekve almenaŭ komence vojaĝi al la kontraŭa direkto. Ofte sed ne nepre tio ankaŭ estas fino de la linio. Do ne temas pri "finstacio" laŭ la difino de PIV. La difinoj estas malbonaj, kaj pli-malpli samaj. Disponeblas malbona bildo: [[:File:Durchgangsbahnhof und Kopfbahnhof (Schema).svg]] kie tamen iomete videblas ke la por la flava linio la koncerna stacio NE estas finstacio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:38, 19 dec. 2025 (UTC) ::Mi ne komprenas la distingon inter "linio" kaj "trako", nek certas ke la flavaj trakoj en la bildo apartenas al unu "linio". (Mi ne vidas mencion de "linio" en la bildopriskribo.) Mi ankaŭ pensas ke "finstacio" egale taŭgas por paroli pri trakfinoj kiel pri linifinoj, se ili estas malsamaj aferoj. Tamen se tio ŝajnas konfuza al aliaj vikipediistoj "kap(o)stacio" povas resti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:56, 19 dec. 2025 (UTC) == [[Sep fratinoj (ŝtatoj)]] -> [[Nordorienta Barato]] == Tiu eble popola metaforo ne aperas en aliaj lingvoj. Pri geografie preciza estus [[Nordorienta Barato]]. La nuna titolo povus resti en la redakto kiel alternativa nomo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:20, 18 nov. 2025 (UTC) : {{por}} alinomigo al [[Nordorienta Barato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 19 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Se oni faros tion, oni verŝajne devos reverki la artikoleton por inkludi Sikimon, kiu laŭ aliaj vikipedioj estas la oka ŝtato de la regiono Nordorienta Barato. Alternative, oni povas ŝanĝi la intervikiojn de la nuna artikolo ligante ĝin al [[:d:Q2920148]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 21 nov. 2025 (UTC) : {{farite}}.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 1 dec. 2025 (UTC) : Sed, la teksto devas ankoraŭ adaptiĝeti laŭ la supra propono de Arbarulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:42, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinofestivalo]] == Laŭ la origina nomo (hispane Festival Internacional de Cine de San Sebastián, eŭske Donostia Zinemaldia, angle San Sebastian International Film Festival) anstataŭ la anglalingva nomo, troe misuzata eĉ en esperanta Vikipedio. Laŭ mi Kinfestivalo estas pli facile prononcebla kaj pli ĝusta traduko, ĉar en pluraj lingvoj eble filmo kaj kino estas sinonimaj, sed ne en Esperanto. Kaj en tiaj festivaloj ĉefa afero estas prezento de filmoj, sed ankaŭ gazetaraj kunsidoj, solena fotado, intervjuoj, premioj, ceremonioj ktp. Mi bedaŭras, ke la tendenco estis nur ripeti la anglalingvecan internaciecon, eĉ kiam la originala nomo de la festivalo estas "de kino" kaj ne "de filmoj". Tiurilate oni povas vidi en PIV tion, kio estas filmo kaj kio estas kino.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:56, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Fakte "filmarto" kaj "kino" jes estas sinonimoj, kaj logike la lingvo ne bezonas du radikojn, do pri logiko ni ne insistu. Kaj evidentas ĉe la Tekstaro ke ambaŭ esprimoj ("filmfestivalo" kaj "kinfestivalo") estas tre oftaj en praktiko. Tamen veras ke ''cine'' en la hispana pli ekvivalentas al "kino" aŭ "filmarto" ol rekte "filmo", do tio estas malforta apogo por "Kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:44, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Mi jam la 21-an de novembro komentis en maniero simila kiel iom poste faris Arbarulo, sed iel mia komputilo restartis sin kaj mi missupozis ke mia redakto ankoraŭ estis savita. Tial mi ne emas reskribi mian pledon nun, sed simple aliĝas al la noto de Arbarulo. Mi ne favorus anstataŭi ĉiujn ajn uzojn de "filmfestivalo" en Esperanto per "kinfestivalo", sed tio ankaŭ ne estas la propono. Sed en la hispana nomo klare estas la vorto "cine", en la eŭska klare la vorto "zine", kaj en tiu kazo permesi al si la ekzaktecon traduki tion al esperanta vortero "kin'" estas plene en ordo. Klaras ke la intervjuoj, premioj, ceremonioj, komuna fotado, babilado kaj manĝado en tiuj festivaloj plene temas pri filmoj, tial "filmfestivalo" neniel estas malpli ĝusta, sed ankaŭ ne pli ĝusta ol la alternativo "kinfestivalo". Laŭ mi estas plene en ordo libere elekti inter la du sinonimoj laŭ pli bona redono de la nacilingva titolo. Nur ni atentu ke ne ekestos du kategorioj, kaj du artikoloj kiuj volus harfende distingi kio enhave estus la diferenco inter "filmfestivalo" kaj "kinfestivalo", kaj inter "eko" kaj "komenco" ktp. Ne estas diferenco - tion klarigas la vorto [[sinonimo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:49, 7 dec. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi ne havas firman preferon. Tamen, se oni decidos transiri al la radiko ''kin''-, mi preferus la (pli facile prononceblan kaj internaciae rekoneblan) formon "kinofestivalo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:25, 19 dec. 2025 (UTC) ::Sed: Je 18:33, 1 dec. 2025 Kani jam movis la paĝon Donostia Internacia Kinfestivalo. Mi atentigas ke Arbarulo kaj mi nur voĉdonis por "kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj, ne por ĝenerala anstataŭigo de ĉiu uzo de la vorto "filmfestivalo" per "kin(o)festivalo". Mi facile subtenus ankaŭ la same post la alinomigo alvenintan proponon de Filozofo pri aldono de centra vokalo kaj formo "kinofestivalo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:00, 8 feb. 2026 (UTC) == [[HEC Paris en Kataro]] -> HEC Paris, Doha == Nova nomo de la lernejo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37808-99|&#126;2025-37808-99]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37808-99|diskuto]]) 08:03, 2 dec. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Ĉu vi volus rigardi la proponon? Vi estis la origina metinto de la paĝo, kaj jam iom estas en la temo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 7 dec. 2025 (UTC) ::{{farite}} je 2025 12 13 {{kom}} Anonimulo kun alia IP-adreso la 13-an de decembro 2025 simple ĉe [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon#Helpo_pri_renomado_de_paĝo]] petis pri renomigo, kaj {{re|Stefangrotz}} simple estis tiom afabla kaj faris la alinomigon, eĉ ne konsciante pri la peto ĉi-tie kaj la ne jam reago de Dominik je 2025-12-13. Ĉi tie ne estas problemo: mi rekontrolis en la oficiala retejo, tie klare videblas la nova nomo. Mi eĉ trovis novan emblemon en la komunejo, povis interŝanĝi tion kaj povis ankaŭ interŝanĝi plurajn menciojn en la teksto. Tion mi fakte pensis ke Dominik povus fari - sed povas okazi ke oni foje nur supraĵe registras "pingan" notiĝon kaj poste forgesas ĝin. Mi povintus ankoraŭ noti noton en la diskutpaĝo de la tiama paĝo "HEC Paris en Kataro" je 2025-12-07, kvankam mi dubas ke oni 100-procente vidus mian noton tie, atentigante pri la komencita diskuto ĉi tie, kaj mi povintus fari al mi privatan noton postkontroli post semajno, do 2025-12-14, ĉu Dominik jam solvis la problemon, aŭ laste Stefangrotz povus ankaŭ aŭtomate pensi pri tio kontroli, se temas pri alinomigo por anonimulo, ĉu hazarde en la koncerna diskutpaĝo, do ĉi tie, estas diskuto pri la alinomigo. Tamen ĉi tie ne estas konflikto. Sed same ankaŭ iu anonimulo, se en VP:AA estas plimulto kontraŭ alinomigo, povus per simila maniero simple demandi en [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon]] aŭ povas rekte alskribi iun afablan administranton kun peto fari alinomigon anstataŭ li. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Stikado]] -> [[Fortranĉado (kultivado)]] aŭ [[Fortranĉaĵo (kultivado)]]== Mian atenton tiris al la temo artikolo ĵus aperigita de Heidi Goes en ''Esperantista Vegetarano'', kiu tekstas "Multaj herboj povas esti disvastigitaj per fortranĉaĵoj." Mi taksas ke derivaĵo "fortranĉ-" estas facile komprenebla kompare al pli arbitra, verŝajne malvaste konata radiko "stik-". En la Tekstaro mi trovas neniun ekzemplon de "fortranĉ-" en ĉi tiu senco, sed ankaŭ nur unu ekzemplon de "stik-". Ĉiuokaze, mi pensas ke ambaŭ terminoj devas menciiĝi en la artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:34, 20 dec. 2025 (UTC) :{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:54, 28 dec. 2025 (UTC) == [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Deportado de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forŝovo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forpelo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] == En ĉiuj aliaj similaj kazoj estas uzata la vorto ''deportado'', ne stranga inventaĵo ''ellandigo''. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:04, 22 dec. 2025 (UTC) [[Dosiero:Alchimowicz Deportees.jpg|thumb|''Deportitoj en Siberion'' de Kazimierz Alchimowicz (1894), c Nacia muzeo en [[Varsovio]], bildiganta suferon de polaj siberiaj forpelitoj.]] :{{por}} -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:26, 22 dec. 2025 (UTC) :forte {{kontraŭ}} la paĝo ne estas finita. La vorto "ellandigo" ne estas inventaĵo. Same ni povas diri elvagoniĝi, entramiĝi ktp. Germanoj kaj ĉeĥoj perceptas tiun ĉi parton de la komuna historio diverse. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 22 dec. 2025 (UTC) :aldono: Germanoj estis forpelitaj, forŝovitaj el la ĉeĥa vidpunkto de tiama epoko. Same hodiaŭ oni povas ellandigi fremdulon el ŝtato el diversaj kaŭzoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:52, 22 dec. 2025 (UTC) ::Ne gravas kiu kaj kiel traktas la historiajn eventojn. La germanoj en Ĉeĥoslovakio estis deportitaj, do forpelitaj el sia patrujo, same kiel en ĉiuj landoj de Orienta Eŭropo. La sola ŝtato ne forpelinta siajn germanojn estis Sovetunio, sed eĉ tie ili spertis internan deportadon, kiu en la sovetia, rusia kaj internacia historiografio estas nomata ĝuste tiel — deportado de la germanoj de Volgio. Same nomiĝas en Esperanto-Vikipedio [[Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj]] kaj [[Deportado de krime-tataroj]] (kavnkam ĉiuj ĉi etnaj grupoj estis post kelkaj jaroj rehabilititaj kaj revenis hejmen). Oni povas diskuti, ĉu tio estis ago prava aŭ malprava, sed ne pri tio ĉu tio estis deportado aŭ ne. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:29, 23 dec. 2025 (UTC) :::Bonvolu kompari la nomo de tiu paĝo kun aliaj lingvo. Angle [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]], [[:en:Expulsion of Germans from Czechoslovakia]], [[:de:Vertreibung der Deutschen aus der Tschechoslowakei]]. Ĉu vi vidas tie vorton bazita de vorto deportado, deportation? Nur la rusa uzas titolon de paĝo [[:ru:Депортация немцев из Чехословакии]]. Ŝajnas, ke vi volas akomodigi ĝin laŭ la rusa. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:16, 23 dec. 2025 (UTC) ::::Bonvolu kompari la nomon de tiu ĉi paĝo kun la nomoj de la aliaj paĝoj dediĉitaj al la similaj okazaĵoj. Deportado estas deportado, kaj oni ne provu maski la perfortan agon per mildaj ŝajnigaĵoj. La germanoj, kies prauloj dum jarcentoj loĝis en tiu ĉi regiono, estis perforte forpelitaj — sen posedaĵoj, rajto reveni aŭ procesi, ofte batitaj, foje murditaj. Kial translokado de ĉeĉenoj ene de Sovetunio kun reveno post kelkaj jaroj al la sama regiono kun kompleta restarigo de ties rajtoj estas deportado dum elpelo de la germanoj el Ĉeĥoslovakio — por eterne, sen iuj ajn rajtoj — estas ''ellandigo''? Ŝajnas ke vi volas akomodigi ĝin al la ĉeĥa politika tradicio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:42, 23 dec. 2025 (UTC) :::::RG72, vi redatis tiun paĝon je la ''14:08, 27 okt. 2018 RG72 diskuto kontribuoj 7 634 bitokoj +234 →Referencoj malfari [aŭtomate patrolita]''. Vidu la historion de redaktoj. Redaktis ĝin ankaŭ pluraj redaktintoj, neniu klopodis ŝanĝi la titolon, kaj subite vi post tiom da jaroj klopodas alinomi ĝin. Kial? Ellasu politikon el Vikipedio. Ni ne komparu nekompareblan. Vi ne ŝanĝos historion nur tial, ke iu nomo ne plaĉas al vi. Sovetunio ne estis Ĉeĥoslovakio kaj Ĉehoslovakio ne estis Sovetunio. Nur por via imago. La vorto Sudetio estis en tiu tempo malpermesita vorto en Ĉeĥoslovakio kaj fakte en la tempo de la socialisma Ĉeĥoslovakio. Ĝi malperis el mapoj, el oficoj... Mi ne volas kvereli kun vi pri tiu historia tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:27, 24 dec. 2025 (UTC) ::::::Pardonon sed vi prezentis eĉ ne unu argumenton validan en scienca diskuto kiuj sole akcepteblas kiam temas pri la '''enciklopedio'''. Ne gravas kiu kaj kiam redaktis la artikolon, al kiu (mal)plaĉas iuj vortoj kaj certe neniu diras ke Sovetunio estis Ĉeĥoslovakio, Angolo estas Haitio, urso estas ĝirafo ktp. La afero estas ekstreme simpla: Ĉeĥoslavio faris rilate siajn germanojn tion kio en Esperanto nomiĝas '''deportado'''. La enciklopedio fajfas pri ĉeĥaj politikaj tradicioj, historio de redaktoj kaj personaj (mal)plaĉoj. Ĝi estas scienca verko kaj nur sciencaj argumentoj estas konsiderindaj. Ĝis nun vi ne prezentis ilin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:42, 30 dec. 2025 (UTC) Kvankam tio estis amasa deportado, tiu historia periodo, tiu deportado ricevis tiam nomon '''Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio''', ĉeĥe [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]]. Se vi deziras, vi povas traduki la titolon en Esperanton. Aŭ aldonu la paĝon en kategorion pri deportadoj. Krome, estas ĉi tie paĝo [[Forpelo de germanoj (1944–1950)]], do nenia "deportado de germanoj" en la titolo. Estas ĉi tie [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938]], do nenia deportado en la titolo. Ĉio havas sian nomon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:25, 30 dec. 2025 (UTC) :Ripete: Ni verkas ne la ĉeĥan enciklopedion en la ĉeĥa, sed Esperanto-enciklopedion en Esperanto, do por ni gravas ne ĉheĥa terminaro, sed sole Esperanto-terminaro kaj ĝi estu maksimume unueca. Ĉeĥaj historiistoj povus nomi deportadon ''ellandigo'', mortigadon — ''malvivigo'' ktp, sed ni sekvu ne tiun ĉi Orwell-lingvaĵon, sed normalan lingvaĵon de la historia kaj jura sciencoj. Se provizora translokado de krimeaj tataroj, ĉeĉenoj, kalmukoj kaj volgaj tataroj ene de ilia ŝtato meritas nomiĝi ''deportado'', do certe ankaŭ porĉiama forpelado de la ĉeĥaj germanoj ekster ilia ŝtato nomiĝu tiel. Dura lex sed lex. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:38, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} Mi konstatas, ke la tuta debato estas inter ruso kaj ĉeĥo, kio sugestas, ke la naciaj influoj forte movas ilin al diskuto. Laŭ mi, ambaŭ titoloj eblus kaj tial ili devas aperi en la enkonduko, tamen mi apogas la proponon ĉar ŝajnas, ke ellandigo estus tro milda esprimo ([[eŭfemismo]]) por tio kio okazis antaŭ multaj jardekoj kaj pri kio nuntempaj homoj devus rigarde dedistance.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:12, 31 dec. 2025 (UTC) ::Mi samopinias krom la rimarko ke temas pri la diskuto inter ruso kaj ĉeĥo, ĉar mi diskutas sole kiel sciencisto kunverkanta la enciklopedion, do mi insistias sole pri unueco de la terminaro. Ni ne pritaksas ĉi tie ĉu deportado de la germanoj el Ĉeĥoslovakio estis justa aŭ maljusta (en Orienta Eŭropo ĉiuj ŝtatoj faris tion — krom Sovetunio. Ni sole konstatas la nekontesteblan fakton ke ili estis deportitaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:18, 31 dec. 2025 (UTC) ::: Vi "kiel sciencisto" evidente denove malpravas. La bolŝevisma Sovetunio (pro kapricoj de ĝia diktatoro Jozefo Stalino) kaj larĝskale genocidumis kaj larĝskale amasdeportis dum la Dua Mondomilito kaj alitempe. Ĝi deportis interalie finnlingvanojn de Karelio, pollingvanojn kaj germanlingvanojn de okcidenta Pollando kaj Königsberg, kaj diversajn ulojn inklusive ruslingvanoj al Siberio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 31 dec. 2025 (UTC) ::::Kiel ne-sciencisto vi komplete perdiĝis en la diskuto. Supre mi plurfoje menciis deportadon de volgaj germanoj en Sovetunio kaj diris ke se tiu ĉi translokado de etna grupo ene de la ŝtato meritas nomiĝi deportado, do ankaŭ porĉiama forpelo de etna grupo ekster ĝia patrujo nomiĝu tiel. Mi aldonu ke la germanoj deportitaj al Siberio jam post kelkaj jaroj estis komplete restarigitaj je siaj rajtoj kaj denove iĝis plenrajtaj civitanoj. Guberniestro de mia [[Tjumena provinco]] estas Aleksandr Moor, prezidanto de la provinca departemento pri edukado estas Rajder, prezidanto de Sberbanko estas Gref, prezidanto de Gazpromo estas Miller, ktp.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 1 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} "ellandigo" kaj {{kontraŭ}} "deportado" pro malĝusta uzo afikso <code>-ad-</code>. {{por}} "'''amasforpelo'''" aŭ "'''forpelo'''" por '''ĉiuj''' artikoloj pri tiaspecaj temoj. :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BEe%5Dllandigo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "ellandigo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BFf%5Dorpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "forpelo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BAa%5Dmasforpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "amasforpelo" 0 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deporto%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deporto" 1...2 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deportado%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deportado" 2...4 trafoj] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 4 jan. 2026 (UTC) Tralegu la unuan alineon de tiu paĝo. Vi faras el tiu alinomado loterion. Oni povas skribi diverse tiun liston de "trafoj". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:35, 4 jan. 2026 (UTC) ::{{por}} unueca lingvaĵo. Debatoj pri la (mal)justeco de tiaj aferoj esprimiĝu kun konvena grado de nuanco en la artikola enhavo. Tio ne estas la tasko de la titolo. Kaj precipe {{por}} "forpelo" laŭ la propono de Taylor 49, ĉar tiu vorto jam estas uzata en Esperanto por la bezonata signifo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:35, 9 jan. 2026 (UTC) ::: {{farite}} tri poraj voĉoj (krom mia kaj voĉo de la proponinto), unu kontraŭa. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:37, 2 feb. 2026 (UTC) ::::Do kvin poraj voĉoj. Se mi vidintus la diskutojn ĝustatempe, mi ankaŭ voĉdonintus por la ŝovo al termino "forpelo" (aŭ deportado). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:50, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Germanaj baltoj]] => [[Baltaj germanoj]] == Temas ĝuste pri germanoj, kies prauloj konkeris Baltion antaŭ multaj jarcentoj, do aplikeblas la sama modelo kiel kaze [[Volgaj germanoj]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:37, 30 dec. 2025 (UTC) :{{por}}Pro la menciitaj kialoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:08, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} En la germana lingvo, kiel la unua frazo ĝuste indikas, estas ĉiukaze ambaŭ formoj, pli ofte ''Deutsch-Balten'' (germanaj baltoj), malpli ofte ''Baltendeutsche'' (baltaj germanoj). Kion mi aŭdis kaj legis pri la grupiĝo (en Darmstadt estas la centra kulturejo por la Baltaj germanoj), la koncernuloj kiuj mem preferis formon evivalentan al "Germanaj baltoj" volis indiki ke ili unuavice estas baltoj, kaj nur flanke estas germanlingvaj. Do ili en 1918 ne volis konfrontiĝi kun tronaciigitaj estonoj aŭ latvoj kiuj krius "Iru hejmen", ĉar ilia hejmlando kaj tiu de la prapatroj efektive estis inter Talino kaj Rigo, ne en Akeno, Kolonjo aŭ Treviro, de Talino pli-malpli 2000 kilometrojn for. Inter la baltiaj lingvoj ankaŭ estas ambaŭ formoj, en la estona (Baltisakslased) kaj litova (Baltvokiečiai, baltaj germanoj) oni preferas la novan formon, en la latva (Vācbaltieši, germanaj baltoj) la malnovan. Do nenio kontraŭ prefero de la nova formo, kvankam kompreneble devos resti alidirektilo, ĉar la formo germanaj baltoj signife disvastiĝis dum la lastaj jaroj en vikipedio kaj en la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Ŝablono:Informkesto programaro -> Ŝablono:Informkesto programo == [[Ŝablono:Informkesto programaro]] -> [[Ŝablono:Informkesto programo]]. La paĝo [[7-Zip]] fanfaronas per: :> 7-Zip estas libera programo kaj ne :> 7-Zip estas libera programaro 7-ZIP estas programo. '''Kune''' 7-ZIP, WingRAR, GIMP kaj InkScape estas programaro. La afikso -ar- malĝustas en la kunteksto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:34, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}}[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:59, 1 jan. 2026 (UTC) :{{por}} Mi ne scias ĉu ne estus eblecoj uzi ankaŭ ŝablonon "informkesto programaro", sed ĉiukaze la pli ofta kazo estas uzi ĝin por unuopa programo, kaj la ekzemplo de Taylor tre konvinke bildigas tion. Sed eĉ se estus (aŭ iam ekestus) iuj paĝoj pri programaroj, por kiuj ni ne volus uzi informkeston "programoj", tio tamen ne estas problemo. Estas ŝablonoj "informkesto monto" KAJ "informkesto montaro", "informkesto insulo" KAJ "informkesto insularo", do ankaŭ ĉi tie en kazo de neceso povas ekesti dua ŝablono, se ĝi urĝe bezonatos. Sed la alinomigo nun sendube utilas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:30, 8 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Oktopieduloj]] => [[Polpoj]] aŭ [[Polpo]], [[Polpo]] => [[Oktopodo]] == En 2018 [[Uzanto:Rdelre]] alinomis la artikolon pri ordo Octopoda de [[Polpo]] al [[Oktopieduloj]] kaj kreis novan artikolon sub la titolo [[Polpo]] pri genro ''Octopus''. Mi trovas neniun spuron de interkonsultiĝo pri tiu ŝanĝo. Kaj en PIV mi trovas neniun spuron, ke iu ajn vorto "oktopiedulo" ekzistas. Male, ĝi uzas "oktopodo" por ''Octopus'' kaj oni povas konkludi de la difino ke "polpoj" estas Octopoda. En la Tekstaro evidentas, ke "polpo" estas la sola vorto uzata en komuna lingvaĵo. Ankaŭ tio apogas la ideon, ke "polpo" signifas Octopoda, ĉar ordinaraj homoj kutime scias distingi Octopoda de aliaj bestoj sed ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj Octopoda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:56, 4 jan. 2026 (UTC) :Dankon, [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. :Verdire, la komento ke ordinaraj homoj kutime ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj ''Octopoda'' ne plene veras. Se vi montrus al ordinara homo la foton de [[Argonaŭto (biologio)|argonaŭto]], ano de ''Octopoda'' kun konko, li dirus ke ĝi ne estas polpo, kvankam la artikolo priskribas ĝin kiel "pelaga polpo". --- Aldone, enciklopedioj ne pritraktas nur aĵojn konatajn de ordinaraj homoj. :Vi tamen pravas, ke "Oktopieduloj" ne estis bona elekto (mi ne plu memoras, post 7 jaroj, kial mi uzis ĝin). "Oktopod-o", kvankam neoficiala, estas simila al aliaj sciencaj radikoj bazitaj sur internaciaj sciencaj nomoj, do estas kialoj por subteni ĝin. Ankaŭ la kunmetaĵo "Okpieduloj" estus uzebla. Estas nur ia problemo, ĉar ambaŭ povas rilati kaj al ''Octopoda'' kaj al ''Octopus''. :Pri via propono uzi "Polpoj" (aŭ "Polpo") pri ''Octopoda'' kaj "Oktopodo" pri ''Octopus'', mi konsentas. Mi favoras [[Polpoj]] pri la ordo. Pri la genro ''Octopus'' mi sugestas - kiel en aliaj vikipediaj artikoloj (ekzemple [[Hirundo (genro)]], [[Lotuso (genro)]]) - aldoni la vorton "genro" por klareco: [[Oktopodo (genro)]] aŭ [[Okpiedulo (genro)]]. --[[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 11:10, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Rdelre}} Mi dankas vian komprenon pri la plej gravaj aferoj, kaj ankaŭ la informon pri argonaŭtoj. Ankaŭ mi ne estus rekoninta ilin kiel polpojn. Ĉiam estas io nova por lerni! ::En kiu senco "oktopodo" povas rilati al Octopoda? Laŭ mia kompreno nia sola bona fonto estas PIV, kaj tio senambigue diras, ke ĝi signifas ''Octopus'' [https://vortaro.net/#oktopodo_kd]. Normale laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon. Aŭ ĉu iu alia vikipediisto opinias, ke ĉi tie estas motivo por escepto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:20, 9 jan. 2026 (UTC) :::{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 jan. 2026 (UTC) ::::Kvankam jam tro malfrue, mi konsentas pri la ŝanĝoj, kaj aparte tre subtenas la gvidlinion ke "aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon". Ĉio iris bone ĉi tie, kvankam ne pliaj homoj kundiskutis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 8 feb. 2026 (UTC) == Turo de la Pucelo > Virgulina turo == La titolo [[Virgulina turo]] (facile komprenebla esperanta vorto) ekde jaroj gvidas al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] (tute ne komprenebla pseŭdoesperanta titolo). En tio kompreneble la vorto pucelo estas la dubinda - [https://vortaro.net/#pucelo_kd PIV en ĉiuj ĝisnunaj eldonoj de 1970-2020] ne konas ĝin, kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#NeoGlo ReVo nur indikas ke estu neoficiala neologismo, tre malofta, en senco de "juna virgulino"] (cetere vikipedio kaj vikivortaro same '''ne''' havas la vorton, krom en tiu ĉi titolo, sed tio ne estas forta argumento, ĉar ĉiu povas ĉiusekunde krei eron - tamen ĝis nun neniu faris). En tio ne estas klara, kio estus "aparte juna": ĉu ne plenkreska, do ĝis 17 jarojn aĝa, aŭ ĉu antaŭ la unua menstruo, individue ekde la 9-a ĝis 14-a jaro, aŭ ĉu antaŭ la lerneja aĝo, 5- ĝis 6-jara??? Ĉar mi same ne trovas ĝin en iu du-lingva Esperanto-vortaro, tiuj demandoj eĉ ne estas facile respondeblaj, kaj eĉ se, ankoraŭ estas la demando kiaj aĝoj de junulinoj aŭ infanoj la 12-jarcenta turo en Bakuo celus. Laŭ mia kompreno virgulino estus simple virino kun neŝirita himeno, kiu do garantiite ne jam amoris - se estus simple tiu difino por "pucelo", tiam la aldona vorto tute ne havus sencon - tiam oni tuj povus uzi la kutiman vorton virgulino. Se ĉiuj tiuj demandoj ne estas klaraj, tiam probable pro tio ke oni tiom "tre malofte" uzas la neologismon. Kaj la strangaj vortokreoj en tio ankoraŭ ne finiĝis. En vikidatumoj ankoraŭ indikiĝas "alternativa nomo": "Turo de la Pucelino", tio estas vortokreo tute absurda: Se laŭ ReVo pucel'o estas aparte juna virg'ul'in'o, tiam pucel'in'o estas aparte juna virg'ul'in'-in'o - tiu kombino plene ne konvinkas. Plie en la alilingvaj formoj de la vikipedia titolo pri la turo kiujn mi komprenas mi vidas nur ekvivalentojn al simpla vorto "virgulino". La uzanto Petr Tomasovsky en sia diskutpaĝo solene informis, ke ekde aŭgusto 2025 li ne plu partoprenas en Vikipedio. Konsiderante kiom malfacile estis ekhavi iuspecan interkonsenton kun li, kiam li ankoraŭ partoprenis, tio eble eĉ estas bona memvola decido. Sed eĉ se li ankoraŭ estus, iu juĝo de li "mi ŝatas la vorton pucelino kaj mi volas propagandi ĝin, laŭ mi ReVo malpravas kaj PIV entute nekompetentas" ankoraŭ ne estus aŭtoritata referenco. Sume mi volas proponi entute forpreni la alidirektilon de la titolo [[Virgulina turo]] al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] - kaj uzi la normaluzan unuan titolon kiel titolo de la teksto pri la malnova turo en Bakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:09, 8 feb. 2026 (UTC) :Forte {{por}} "pucelo" estas stranga, neesperanta vorto kaj neuzenda. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:38, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:31, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Komunlingva nomo]] => [[Ordinara nomo]] == Saluton. En 2010 mi kreis tiun artikolon kun la titolo Komunlingva nomo. Pasis jaroj kaj en 2020 Moonbri movis paĝon Komuna nomo al Ordinara nomo: Esperanta "'komuna" ne samsignifas kun angla "common", franca "commun" ktp. Laŭ mi, li tion faris ege prave. Tamen en 2023 Sergio movis paĝon Ordinara nomo al Komunlingva nomo: La tradicia termino Esperanta. Kvankam tiu alia titolo ne estas erara, ordinara plej taŭgas (en PIV Konforma al la ĉiutaga uzado, al la kutimo; ne diferencanta de la plimulto el la okazoj), tio estas male al la [[scienca nomo]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Estus pli bone, se Sergio estus bonorde proponinta kaj diskutinta sian alinomadon. Tamen ĉi tiu propono ne donas kialojn por dubi lian pravigon "tradicia termino Esperanta". Kaj eĉ laŭ la logika flanko, "komunlingva" ŝajnas pli bona - jes, ĝi estas pli ordinara ol scienca nomo, sed nur precize en tiu senco, ke ĝi estas en lingvo komuna al fakuloj kaj nefakuloj anstataŭ kvazaŭlatina sciencfaka kodo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 11 mar. 2026 (UTC) == Kondensilo -> Kapacitilo == @[[User:DidCORN]] -- [[Kondensilo]] -> [[Kapacitilo]] ĉar '''Kapacitilo''' provizas [[Kapacitanco|kapacitancon]], ne [[Kondensado]]n. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:56, 25 feb. 2026 (UTC) == Fabeloj de H.C. Andersen == Estas propono alinomi jenajn fabelojn al jenaj titoloj kiujn Zamenhof elektis por siaj klasikaj tradukoj: * [[La novaj vestoj de la Imperiestro]] => [[La novaj vestoj de la reĝo]] {{farite}} * [[La marvirineto]] => [[La virineto de maro]] Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:34, 4 mar. 2026 (UTC) :Estas po unu voĉo {{por}} la alinomado en respondaj diskutpaĝoj, kaj estas neniu kontraŭa voĉo. Do entute la opinio estas (iom) pozitiva. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:59, 11 mar. 2026 (UTC) Ankoraŭ pliaj: * [[La knabineto kun la alumetoj]] => [[Knabineto kun alumetoj]], vidu [https://www.steloj.de/esperanto/fabeloj2/alumetoj.html jen] {{farite}} * [[La tindrujo]]/[[La fajrilo]] => [[Fajrilo (Andersen)|Fajrilo]] {{farite}} * [[La princino sur pizo]] => [[Reĝidino sur pizo]] {{farite}} * [[La malbela anasido]] => [[Malbela anasido]] {{farite}} [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:05, 16 mar. 2026 (UTC) :Necesas trarigardi la zamenhofajn tradukojn. Eble troviĝas pli da alinomendaj artikoloj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:35, 16 mar. 2026 (UTC) :Resume {{por|por}} la ekzakta kopiado de la fabelotitoloj kiujn uzis Zamenhof. Pri la [[La novaj vestoj de la reĝo]] tio kreas bizaran situacion ke en la dana kaj pli malpli ĉiuj eŭropaj lingvoj estos "imperiestro", dum ĉe ni kaprice "reĝo", sed la fabeloj tradukitaj de Zamenhof ne estas sekretoj, kaj estas bone unuece uzi ekzakte tiujn titolojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} titoloj de kanonaj esperantaj tradukoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 26 mar. 2026 (UTC) :{{por}} zamenhofa formo de titoloj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 00:43, 28 mar. 2026 (UTC) == Kategorio:Vikipedio:Vikipedio == [[:Kategorio:Vikipedio:Vikipedio]] -> [[:Kategorio:Administrado de Vikipedio]] aŭ [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] Jam proponite sur [[Kategorio-Diskuto:Vikipedio:Vikipedio]] @[[User:Salatonbv]] Pluroblaj nomspacaj prefiksoj estas fuŝaĵo kaj konfuzigaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:49, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] akorde kun aliaj vikipedioj ([[d:Q2944611]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 01:42, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} @[[User:Salatonbv]] -- [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:22, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Transbajkalo]] => [[Transbajkalio]] == Pli korekta nomo de la regiono, fiksita en la [https://rueo.ru/sercxo/Забайкалье Kondratjev-vortaro]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:23, 15 mar. 2026 (UTC) :{{re|RG72}} Mi komprenas la argumenton, sed klaras ke ambaŭ tekstoj jam havas enhavojn, kompreneble tre similajn, sed laŭ vikidatumoj tamen distingitajn. La unua nun estas malformala geografia regiono sen fiksaj limoj, la dua estas federacia subjekto de Rusia Federacio kun tre konkretaj limoj kaj difiniĝo. Ne eblas simple movi la nunan tekston al dua titolo, ĉar tie jam estas teksto. Krome atentindas ke la koncerna kategorio pri la federacia subjekto tute bizare havas tutalian nomon, "Zabajkala regiono". Ĉu la geografia regiono iĝu "Transbajkalio" kaj la subjekto iĝu "Transbajkala regiono" (kun samnoma kategorio), aŭ kio estus via propono?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:10, 24 mar. 2026 (UTC) ::Se ni sekvu la jaman lingvotradicion, ni alinomu la duan artikolon al "Transbajkala regiono". La unua artikolo temas pri regiono geografia, la dua celas federacian subjekton, do administran regionon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Tiam {{por}} la nun klara propono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:49, 24 mar. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Orkestrestroj]] => [[:Kategorio:Dirigentoj]] == Nun estas du kategorioj pri la sama afero. Mi proponas meti ĉiujn respektivajn artikolojn sub la dua kiel plej konvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:48, 18 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:30, 23 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:12, 28 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 01:40, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:50, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:34, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Vizelo]] => [[Neĝmustelo]] == '''Neĝmustelo''' troviĝas interalie en la granda germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause, kaj Carl Støp-Bowitz uzis ĝin en sia IKU-prelego en 1991. Same kiel ''vizelo'' ĝi mankas en PIV, sed malkiel ''vizelo'' ĝi estas kumetaĵo, kies senco estas facile divenebla, ĉar '''neĝmustelo''' estas rekta traduko de la scienca nomo ''Mustela nivalis''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:27, 21 mar. 2026 (UTC) :{{por}} fidante la enketon de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:02, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Kunmetita vorto ĉiam estas pli saĝa ol tute novinventita vorto ne en vortaroj, se ĝiaj elementoj estas bone kompreneblaj, kaj [https://vortaro.net/#neĝo_kd neĝo] kaj [https://vortaro.net/#mustelo_kd mustelo] sendube estas, eĉ se oni eble devas biologie lerneti kio ekzakte estas musteloj. Kompare la vorto vizelo nur kompreneblas se oni hazarde konas similan formon en iu nacia lingvo - tia neologismo estas tolerebla se ĉiuj Esperanto-vortaroj klarigas pri kio temas, sed ĉi tie ne nur PIV kaj Reta Vortaro malkonas tian vorton, mi ankaŭ ne trovis alian vortaron kiu konus la vorton. Krome la argumentoj pri fontoj de Krause kaj Støp-Bowitz estas aldona pluso por "neĝmustelo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:53, 24 mar. 2026 (UTC) '''Farite''', ĉar neniu kontraŭis kaj pasis jam unu semajno. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:08, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Irana milito de 2026]] => [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]] == La artikolo estas neriproĉebla, sed la titolo estas tia en kelkaj lingvoj, dum en aliaj pli ĝuste estas [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]], ĉar la nuna titolo ŝajnigus, ke estas milito '''de''' Irano, kaj fakte la milito ne estas jam nur '''en''' Irano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:35, 23 mar. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Mi kreis la artikolon kaj elektis la titolon cele al simpleco, kaj konsiderante ke la plejparto de la milito okazas en Irano kaj pri Irano. Sed mi komprenas ke la proponita titolo estas pli proksima al kompleteco, kaj ke tio povas esti aparte dezirinda en dolora temo kiel milito. Do mi ne konvinkiĝis apogi la ŝanĝon, sed ne malfeliĉos, se oni interkonsentos fari ĝin. Verŝajne iu nomo poste fariĝos norma en fidindaj fontoj, kaj tiam ĉiuokaze necesos repensi nian elekton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:13, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi komprenas deziron subtreki ke temis pri atako kontraŭ Irano, sed ĝenerale ni ne nomas la artikolojn tiel. Kutime je la nomo estas uzataj loko de milito, ekzemple [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Iraka milito]] ktp) aŭ milita kaŭzo ([[Opia milito]] ks). La sola escepto estas [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]], sed tiu ĉi titolo estas tutevidente propaganda kaj ŝanĝenda al neŭtrala ''Rusia-Ukraina milito'' aŭ io simila, ĉar pli frua milito en la sama lando nomiĝas [[Donbasa Milito]]. Do ni sekvu la jaman tradicion kaj la agresan karakteron de la uson-israela atako montru en la artikolo mem. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:49, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi havas la impreson ke la milito de Rusio en Ukrainio estis aŭ estas iom aparta, sed ne volas revarmigi la poton ĉi tie kie temas pri alia milito. Sed "Irana milito de 2026" '''ne''' diras ke temus pri milito de Irano, sed pri milito de 2026 kiu iel rilatas al Irano. Kaj tio ĝustas. Mi ĝojos se tiun militon oni ne devos renomi en 2027 "Irana milito ekde 2026", sed por la momento la titolo ŝajnas al mi bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:56, 24 mar. 2026 (UTC) ::{{kom}} La milito en Ukrainio ŝajnas io aparta nur danke al amasa cerbolava propagando kaj totala blokado kaj/aŭ marĝenigo de alternativaj informfontoj, faritaj de regantaj elitoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Plejparto de la mondo ekster tiu ĉi areo traktas ĝin ĝuste kiel unu el multaj konfliktoj inter okcidentaj ŝtatoj, batalantaj pri povo kaj nacia sekureco, kaj pro tio ili ne konsideras ĝin iel rilata al si, do daŭrigas rilatojn kun ambaŭ flankoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:44, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}1. La militon (kaj ties tuton ekde 1979, kaj la nunan, espereble finan, fazon) provokis ekstremisma konduto de la irana reĝimo, ne la landoj, kiuj estas viktimoj de ĝiaj atakoj. 2. Nun (fine de marto de la jaro 2026-a) jam 30 landoj rezistas la atakojn de la irana reĝimo. Do, la milito estas ĝuste ''irana'' el ĉiuj vidpunktoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:29, 26 mar. 2026 (UTC) :: {{por}} alinomigo, la milito estas kreajxo de Usono. Tamen eblus konservi la jaron "2026" en la titolo. La sola kaŭzo kial Irano ataketas 30 (?!) kalifatojn estas ke ili gastigas usonajn teroristojn. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:02, 19 apr. 2026 (UTC) == Ĉu la ĉefurbo de Kataro estas Daŭho aŭ "Doho"? == La milito kompreneble influas ĉiujn ŝtatojn ĉe la Persa Golfo, ankaŭ Kataron, kaj tial mi ĵus konsciiĝis pri strangaĵo kiu ĉe ni jam ekzistas ekde februaro 2007, kaj certe multaj jam miris pri ĝi, sed mi nur ĵus ekmiris: La ĉefurbo de Kataro ĉe ni nomiĝas "Doho aŭ [[Daŭho]] aŭ Dohao". La tekston ekfaris anonimulo en 2007 je la titolo "Doho", kiu tiam estis tre aŭdaca elekto, sed intertempe post 2007 "produktis" kelkajn ekzemplojn favore al tiu formo. Pri "'''Daŭho'''" la ekstervikipediaj referencoj estas senkompare plej konvinkaj: * La [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago ([[:dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|vidu!]]), * la poŝkalendaro de [[Monato (gazeto)|''Monato'']] el Antverpeno (jam citita en la unua versio de la vikipedia teksto de feb. 2007) * kaj ankaŭ [https://vortaro.net/#Da%C5%ADho_kd NPIV (vidu!)] en la eldono de 2020, en presita formo kaj ankaŭ rete, uzas por ĝi la nomon ''Daŭho'' * [[Monato (gazeto)|''Monato'']] ankaŭ en artikoloj uzas la formon "Daŭho", ekz. en la teksto [https://www.monato.be/2013/011003.php Evgeni Georgiev: "Gravas agoj, ne paroladoj" de 2013] * [[Reta Vortaro]] salomone [https://reta-vortaro.de/revo/art/doh.html# listigas] ĉiujn formojn "Daŭho", "Doho" kaj "Dohao". "'''Doho'''" laŭdire estas uzata en la socialisma [[Monda Asembleo Socia]] fondita en 2005 ('''sen''' ekstervikipedia referenco, nur estas aserto) kaj en ''[[Le Monde diplomatique en Esperanto]]'': ankaŭ pri tio en la vikipedia teksto ĝis nun ankaŭ mankis ĉia referenco, sed [[Reta Vortaro]] notas du ekzemplojn, [https://tekstaro.com/t?nomo=mondediplo-2008&sekcio=MondeDiplo-1604 de majo 2010] kaj [https://eo.mondediplo.com/article2674.html de oktobro 2018]. :<small>Ankoraŭ mi povus citi [https://europeantimes.news/eo/2025/11/not-just-dreams-but-rights-social-justice-in-focus-at-doha-summit/ artikolon "Ne nur revoj, sed rajtoj: Socia justeco en fokuso ĉe la pintkunveno de Doho" de novembro 2025] en la retgazeto ''The European Times'' (gazeto ŝajne ankoraŭ tute nekonata en wiki.eo, ĉu? Eĉ vikidatumoj ŝajne ne konas ĝin, krom [[:d:Q99003875|jen miniatura aludo]]), sed ĉar jam ekde februaro 2007 wiki.eo propagande reklamas la formon "Doho" kaj la artikolo estas nur de novembro 2025, dubindas ĉu ne la skribinto, eble estis eĉ AI-algoritmo, apogiĝis je Vikipedio.</small> Pri la teorie inventebla formo "'''Dohao'''" ĝis nun mankis en Vikipedio ĉia ekstervikipedia referenco. [[Reta Vortaro]] pri tiu formo notas du dubindajn pruvojn: la artikolo [[:n:Norvega atleto gajnis la oran medalon ĉe la Atletika Monda Ĉampioneco en Dohao|«Norvega atleto gajnis la oran medalon ... en Dohao»]] de oktobro 2019 el '''[[vikinovaĵoj]]''' kiel ekstervikipedia referenco estas '''senutila''', ĉar tute ne "ekstervikipedia" (ĝi eble nur spegulas la privatan preferon de la uzanto "Chaetodipus" el 2019) kaj [http://www.china.org.cn/95e/world/news211.htm laŭdira artikolo "Ĉina delegacio ĉeestos la ministran konferencon de MKO en Dohao"] el "China Interreta Informa Centro" estas bedaŭrinde rete tute fuŝita retpaĝo. Sume la referencoj pri "Daŭho" daŭre estas plej konvinkaj, kvankam eblas konstati penojn enkonduki novan formon "Doho" ekde 2007. Eble la ekfaro de la vikipedia teksto [[Doho]] en 2007 estas jam frukto de tiu nova kampanjo, aŭ eble ĝi estas bazo de la modo, ĉar "normalaj esperantistoj" kompreneble tre orientiĝas laŭ la Vikipedio en Esperanto kaj konsideras ĝin valida informfonto. Sume mi estus por apliko de la origina kaj daŭre plej konvinka formo "Daŭho" en wiki.eo. Same en 2020 pledis jam {{re|Wierzbowski|Susomoinhos}} sed ili ne komencis disputon ĉi tie, nur notis sian proteston en la artikola diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:17, 24 mar. 2026 (UTC) La [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] tekstas: Daŭho [https://rueo.ru/sercxo/доха] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:47, 24 mar. 2026 (UTC) :Mi ne volas prisilenti, ke kolego Moldur post atenta serĉado ankoraŭ trovis unu validan referencon por la tria alternativo, "Dohao": https://bertilow.com/lanlin/azio.html - Mi ne bone komprenas, kial ankaŭ Bertilo Wennergren kontribuas pri tri nomoj de unu urbo, kiu en la unua eldono de PIV en 1970 ankoraŭ estis tute forgesita. Sed bone, nun kiam la referenco estas konata, oni povas kunkonsideri ĝin. Sed tamen, restas nur 1 valida referenco por "Dohao", du artikoletoj el ''Le Monde diplo'' por "Doho", kaj ĉiuj aliaj referencoj ĝis nun por "Daŭho". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Do, por "Daŭho", fontojn vidu supre. Kial ni havus PIV, se ni tamen tiom ofte pridubis ĝian aŭtoritaton? Ĝi aparte ekzistas pro tio, ke unuopaj esperantistoj hobie emas inventi proprajn esperantigojn, kaj en PIV eblas arbitracie vidi kiu estas la plej oficiala formo, sen longaj kaj vanaj disputoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:18, 13 apr. 2026 (UTC) == [[Minĵetilo]] => [[Bombokanono]] == [https://vortaro.net/#bombokanono_kd PIV]: '''bombokanono'''. Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:41, 9 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Atente sekvinte la ĝisnunan diskuton, mi konkludas, ke estas pli prudente dume ne ŝanĝi la titolon de la artikolo kaj ne miksi apartajn artikolojn, almenaŭ ĝis kiam stabiliĝos distingado de historiaj kaj modernaj sencoj de tiu grupo de armiloj (mortiroj, haŭbizoj, minĵetiloj, grenadoĵetiloj ks). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:56, 12 apr. 2026 (UTC) {{komento}} Jes, ''[[bombokanono]]'' ŝajnas pli bona ol ''[[minĵetilo]]'', sed la afero estas pli komplikita, ĉar Vikipedio havas ankaŭ artikolon kun la fuŝa titolo ''[[Mortero (armilo)]]'', kaj al mi ne estas klare, ĉu ''[[haŭbizo]]'' estas speco de [[bombokanono]], aŭ io aparta. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:05, 10 apr. 2026 (UTC) :''Mortiro'' (''mortero'' estas "Miksaĵo de kalko kun sablo, per kiu oni kunigas la ŝtonojn aŭ brikojn de muro, konstruaĵo ks"[https://vortaro.net/#mortero_kd ]) kaj ''haŭbizo'' estas specoj de kanono, kies nomoj nun uzeblas plejparte kiel historiaj terminoj, do ili bezonas apartajn artikolojn kun akcento je historiaj aspektoj. ''Minĵetilo'' estas paŭsaĵo de la slava (rusa, ĉeĥa ktp) termino. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:16, 10 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Eble mi tamen kontraŭas la precizan proponon, ĉar pli bone estas alinomi: [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]]. Poste la enhavo de "[[minĵetilo]]" estu kopiita al "[[bombokanono]]", kaj fine "[[minĵetilo]]" sendu al "[[bombokanono]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 05:57, 11 apr. 2026 (UTC) :Mortiro estis reala armilo, vaste uzita kaj pro tio artikoloj pri ĝi ekzistas en pluraj lingvoj. Por kio perdi tiun ĉi artikolon? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:58, 11 apr. 2026 (UTC) {{komento}}: Diferenco inter kanono kaj minĵetilo estas en trajektorio de pafado. La kanono pafas rekte, la minĵetilo per arko. Laŭ PIV "ĵetilo" estas ilo por ĵeti malproksimen pezan rondan objekton, do minĵetilo ĵetas minojn. Minĵetilo estas do ĝusta termino en Esperanto. El ĵetiloj estas ĉi tie ankaŭ ekz. [[flamĵetilo]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 08:32, 11 apr. 2026 (UTC) :Ni sekvu la jaman tradicion kaj vortarojn, ne inventu novajn vortoversiojn senbezone. Kanonoj pafas ne nur rekte, sed ankaŭ (plej ofte) arke. Krome la bomboj, sendataj de bombokanono, plejparte ne estas rondaj kaj apenaŭ diferencigeblas de tiuj kanonaj. Ili same eksplodas tuj post trafi obstaklon, ne atendas sian viktimon en akvo aŭ tero kiel veraj minoj. Do temas pri speco de kanono sendanta specon de bomboj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:31, 11 apr. 2026 (UTC) :Bombokanono – tiu ĉi nomo sonas kiel io el arsenalo de pirata ŝipo aŭ fantazia sieĝmaŝino, sed ne kiel preciza infanteria armilo pafanta malantaŭ la horizonto. :Minĵetilo - ĝuste tial, ke la minĵetilo estas difinita per la maniero de pafado (malantaŭ monteto) kaj ne nur per tipo de eksplodaĵo, la nomo "minĵetilo" por la armilo estas multe pli preciza. Bombokanono estas ja pli komprenebla por laiko, sed teknike prenite tio estas kontraŭparolo - kanono, kiu ne estas kanono. Se vi tradukas instrukciojn por videoludo, mi sincere rekomendas uzi vian proponon tie. :En Esperanto la vorto "bombo" evokas pli aviadilan bombon. La pafaĵo el minĵetilo estas en Esperanto teknike pafgrenado aŭ minĵetaĵo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:19, 11 apr. 2026 (UTC) Ĉio ĉi estas interesa, sed ni havas la jaman tradicion de lingvouzo kaj dubindan proponon de nova vorto, bazitan sur paŭsaĵo de aliaj lingvoj. Mi aldonu ke en Esperanto ''mino'' elvokas pensojn pri eksplodaĵo metita teren aŭ akven por eksplodi kiam ĝi estos tuŝita, certe ne eksplodaĵon pafatan por eksplodi tuj ĉe sia celo. Do solvante unu (laŭdiran) problemon, vi kreas la alian. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:29, 11 apr. 2026 (UTC) Mi ne konsentas, ke mi 'kreas problemon' defendante la precizan kaj establitan terminon 'minĵetilo'. Male, la problemo aperas ĝuste per la provo senbezone enkonduki neologismon 'bombokanono', kiu estas teknike konfuza kaj balistike nelogika. Se vi insistas pri lingva eksperimento anstataŭ faka precizeco, estas vi, kiuj kreas malkonformecon kun la ĝisnuna tradicio kaj vortaroj. Mi ne intencas plu diskuti pri tiu ĉi artefarita afero – por mi la valida termino restas 'minĵetilo'. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:55, 11 apr. 2026 (UTC) :La vorto ''bombokanono'' estas en PIV kaj militvortaroj, la vorto ''minĵetilo'' estas nenie, tamen vi asertas malon kaj nomas la PIV-vorton ''eksperimento''. Tro strange kaj emocie por la enciklopedio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 17:35, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Citiĝis PIV kiel pruvo ke "bombokanono" uziĝas, citiĝis neniu pruvo ke "minĵetilo" uziĝas. {{kontraŭ}} kunigo, ĉar la du artikoloj estas klare distingataj. Mi ne plene konvinkiĝis pri tio, kiu el la du havu la titolon "bombokanono", sed volus ke tiaj duboj ne fariĝu preteksto por daŭrigi la nunan staton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:34, 11 apr. 2026 (UTC) Via kritiko kontraŭ 'minĵetilo' estas tute nelogika kaj malkonsekvenca. Se al vi malplaĉas tiu ĉi vorto, vi devus same ataki ankaŭ la terminon 'flamĵetilo', kiu baziĝas sur tute identa principo de vortformado. Tamen, 'flamĵetilo' al vi ne ĝenas. Ŝajne via obsedo pri la neologismo 'bombokanono' fontas ne el lingva logiko, sed el ia stranga fiksado je la vorto 'bombo'. Viaj argumentoj havas la saman nivelon kiel babilado ĉe la kaso pri krosantoj, kiuj hazarde similas al bomboj. Se vi volas esti seriozaj redaktantoj, vi ne povas uzi duoblajn normojn laŭ via nuna humoro. Minĵetilo restas faka termino, ĉu vi vidas en ĝi krosantojn aŭ ne. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:27, 12 apr. 2026 (UTC) :Pardonon, sed via parolo iĝas tute nekomprenebla. ''Krosanto''? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 08:47, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Kvankam via malkapablo ĝuste nomi tiun ĉi armilon ne signifas, ke la traduko 'minĵetilo' estas malĝusta. Mi kontraŭas la alinomigon, ĉar 'minĵetilo' estas la ĝusta esprimo por tiu ĉi armilo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:40, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} '''bombokanono''' estas ne malpli fuŝa ol '''minĵetilo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «'''Kanono'''» estas pafilego kies pafoj havas platan, preskaŭ rektan trajektorion. La koncerna pafilego pafas preskaŭ verikale, kaj tute malsimilas kanonon. '''Kanono''' estas miskvalita vorto kun 3 senrilataj kaj malkonvenaj signifoj. Ankaŭ '''mino''' havas 3 diversajn signifojn. La bona termino estas en ReVo: : [https://revaj.steloj.de/revo/dlg/index-2p.html#bomb.0opafilo '''bomb·o·paf·il·o'''] MIL Pafilego, plej ofte glattuba, por pafi bombojn laŭ alta, arkforma trajektorio, uzata ekz-e por pafi trans monto aŭ alia vertikala baro. Tipa bombopafilo konsistas el tubo, dukrura afusto, apoga plato kaj celilo. La kutimaj kalibroj estas 50–60mm (rota bombopafilo), 81–90mm (bataliona), 105mm (aŭ pli, regimenta). Kp haŭbizo. Estas mirinde, kiel la esperantistoj malvolas uzi klarajn kaj koterajn terminojn.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) == [[Batalo de Slavkov]] => [[Batalo ĉe Austerlitz]] == Ni nomu la artikolon same kiel en ĉiuj enciklopedioj per tiutempa nomo de la setlejo, ne inventu unikajn Esperanto-formojn nekonatajn al la monda historiografio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 12 apr. 2026 (UTC) {{por}} Ĝenerale oni uzu la tiutempajn nomojn, mi supozas. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:13, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} sekvi la fontojn, sen trudo de propra sistemo, eĉ logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:35, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}}[[Batalo ĉe Austerlitz]]--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:39, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Batalo ĉe Austerlitz]]. – [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:51, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:19, 29 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Kiel oni elektas inter "Batalo ĉe ..." kaj "Batalo de ..."? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:35, 14 apr. 2026 (UTC) :Bona demando, tion mi preteratentis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:49, 14 apr. 2026 (UTC) {{por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''', '''Aŭsterlica batalo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:36, 29 apr. 2026 (UTC) {{Por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''' – kaj la batalo, kaj la histotia nomo de la loko, kie ĝi okazis, estas internacie konataj kaj famaj por meriti uzadon de esperantigita lokonomo, kiu ja estas atestita en Esperanto. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:07, 29 apr. 2026 (UTC) == [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]] == PIV havas la vorton '''bombokanono''': "Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon" laŭ PIV 2020, aŭ "mallongtuba kanono, kiu povas pafi nur laŭ granda celangulo" laŭ testo.vortaro.net. La angla Vikipedio havas [[:en:Mortar (weapon)]], kaj la germana Vikipedio havas [[:de:Mörser (Geschütz)]], kaj tiuj artikoloj estas interligitaj. Angla-Esperanta vortaro de John Wells tradukas ''mortar'' per '''bombokanono''', kaj germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause tradukas ''Mörser'' per '''bombokanono'''. Do ŝajnas al mi, ke la establita Esperanta vortaro estas '''bombokanono''', kaj ne "mortero", kiu laŭ PIV estas "miksaĵo de kalko, cemento kaj sablo". Pli da esplorado pri diversaj specoj de bombokanono kaj parencaj armiloj povus esti utila, sed mi kredas, ke ne necesas atendi tion por efektivigi la evidentan korekton. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 16:06, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] havas paron [https://rueo.ru/sercxo/мортира ''мортира'' — ''mortiro'']. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 16:35, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Ja interese, sed tiu estas pli malnova vortaro, kaj ''mortiro'' ne estas en PIV. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:08, 12 apr. 2026 (UTC) : {{por}} bombokanono, vorto perfekte komprenebla ankaŭ por ĉiu ne-militisto. Pri mia ĵusa komento pri PIV vidu supre en ĉapitro "Daŭho". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:21, 13 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «Mortero» certe estas ŝanĝenda, ĉar laŭ la Fundamento ĝi havas alian signifon. Tamen mi preferus ŝanĝi ĝin al '''mortiro''' (kun historia signifo diferenca disde tiu de bombopafilo). En Esperanto oni povas paroli pri la nuntempo aŭ pri historio. En la 2ª mondmilito ankoraŭ ekzistis '''mortiroj''', kiel la jena germana: <gallery caption="Mortiro kaj bombopafilo"> Mörser Karl 'Adam' at the Tank Museum, Kubinka pic5.JPG|Mortiro (60 cm) Mortar M29.jpg|Bombopafilo </gallery> sed nun ilin anstataŭis haŭbizoj kaj bombopafiloj. La angla lingvo ne distingas inter ili; en aliaj lingvoj ili havas apartajn nomojn, kaj la termino sone simila al '''mortiro''' indikas ĝuste la malnovan pafilegon (ekz‑e la rusa [[:ru:Мортира]])--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 10:19, 27 apr. 2026 (UTC) == Diversaj hungaroj de nomo Péter Magyar == Mi simple kopias la jam diskutpaĝe ekkomencitan proponon ĉi tien, por pliaj komentoj: Ni bezonas alinomigi ĉi tie la tekston [[Péter Magyar (juristo)]] aŭ [[Péter Magyar (politikisto)]] al simple Péter Magyar kaj alinomi la samnomulo [[Péter Magyar]] al [[Péter Magyar (drumisto)]]. La unua estis ekkreita en 2024 kaj la dua en 2019, malgraŭ tio la unua estas multege pli fama. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:31, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}} En 2019 la alia Péter Magyar verŝajne estis pli konata, nun la afero kompreneble ŝanĝiĝis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:44, 13 apr. 2026 (UTC) ::Proponu en [[VP:AA]], laŭ la normala proceduro. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:24, 13 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} simpla nomo [[Péter Magyar]] por la politikisto, kaj kun aldonaĵo "...(drumisto)" aŭ "[[Péter Magyar (muzikisto)]]" por la muzikisto. Tiam ankaŭ eblas aldoni ŝablonon {{ŝ|aliaj signifoj}} supre de la paĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 13 apr. 2026 (UTC) ::::PS Se ektroviĝos esperantaj tekstoj pri tria aŭ kvara Péter Magyar, oni povas senprobleme ekhavi apartigilon [[Péter Magyar (apartigilo)]], sed por nur du bonuloj tio estus troigo, kaj utilas havi la simplan nomon sen alfonaĵo por la politikisto, kiel prave proponis Sj1mor! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:29, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}}simple Péter Magyar.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:38, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} la politikisto sen interkrampaĵo, lia samnomulo kun "... (muzikisto)" aŭ "... (drumisto)". [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 11:44, 14 apr. 2026 (UTC) :{{Komento}} La hungara paĝo prezentas 7 personojn, tamen menciindas nur 3. Ĝi estas ofta nomo. [https://hu.wikipedia.org/wiki/Magyar_P%C3%A9ter_(egy%C3%A9rtelm%C5%B1s%C3%ADt%C5%91_lap)].--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 13:13, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} tute komprenebla. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 23:20, 17 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:41, 18 apr. 2026 (UTC) == [[Agonia kutimaro]] => [[Luktema kutimaro]] == Mi mem kreis la iaman artikolon adaptante alilingvajn nomon kaj etimologion el greka ''agon'', sed nun konstatas, ke agonio en PIV tute ne enhavas tiun signifon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:42, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} "Luktema" aŭ prefere "lukta", kiu estas perfekta traduko etimologie kaj sence, "agonia" havas rilatan devenon sed ŝanĝitan signifon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 14 apr. 2026 (UTC) :{{komento}} Eble "lukta konduto" anstataŭ "kutimaro"? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:46, 18 apr. 2026 (UTC) ::Mi ne volis diri tion por ne komplikigi la aferon, sed ankaŭ mi pensas ke "konduto" estas pli trafa ol "kutimaro". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:20, 18 apr. 2026 (UTC) :::Mi preferus "konkurenca konduto" aŭ "rivaleca konduto". {{por}} "[[konduto]]". {{Kontraŭ}} "kutimaro", "agonia" kaj "lukt(em)a". - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:07, 18 apr. 2026 (UTC) ::::Ĉu ne prefere "konkura" ol "konkurenca", ĉar laŭ PIV "konkurenco" estas specife ekonomia konkuro? Krom tio, ankaŭ "konkura" kaj "rivaleca" ŝajnas al mi tute bonaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:49, 18 apr. 2026 (UTC) :::::Do, ''[[konkura konduto]]''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:42, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::Laŭ mi jes (oni jam povas kalkuli min {{por}} iu ajn esprimo kun "konkura", "rival(ec)a", "lukt(-)a"). Mi esperas ke la diskuto pri la plej bona vortumo ne forgesigos nin, ke verŝajne ĉiuj konsentas ke la nuna vortumo estas la malplej bona. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:25, 21 apr. 2026 (UTC) == [[Cimo (insekto)]] => [[Litocimo]] == "Cimo (insekto)" ŝajnas esti maltaŭga titolo por ĉi tiu artikolo. [https://www.vortaro.net/#cimo_kd Laŭ PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o laŭ ReVo,] la esperanta vorto "cimo" povas indiki du grupojn de insektoj. Larĝsence, cimo estas [[heteroptero]] - signifo subtenata de la Fundamento. Mallarĝsence, cimo referas al la genro ''Cimex''. Tamen, ĉi tiu artikolo temas nek pri unu nek pri la alia, sed pri "litocimoj", ĉefe sed ne nur pri la specio ''Cimex lectularius''. Ĝi estas nun ligita al la vikidatumero {{wikidata|Q940337}}, sed laŭ mi ĝi estus fakte pli taŭga ĉe {{wikidata|Q48385308}}, datumero pri parazitaj cimoj kun la sama komuna nomo. Mi rekomendas alinomi la artikolon al "Litocimo", kaj ŝanĝi "cimo (insekto)" al alidirektilo al la artikolo [[Heteropteroj]] aŭ al la apartigilo [[Cimo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:02, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:42, 18 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La sola vaste uzata insekta senco, kiun (miascie) havas la Esperanta vorto "cimo" estas identa al la rusa vorto "клоп" (en zamenhofa tempo skribata kiel "клопъ", kaj tion klare indikas Fundamento!) aŭ la angla "bedbug". :Miaopinie estus prudente uzi la nomon "'''Cimo'''" por tiu ci artikolo, ĉar tio estas kerna vorto, de kiu estis adoptita por la komputista slangaĵo "'''Cimo (komputado)'''" kiel kompakta traduko de la simile mallonga anglalingva "bug", kaj la apartigila artikolo nomiĝu "'''Cimo (apartigilo)'''". :Tia estus, miaopinie, prudenta nomado de la artikoloj. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:25, 19 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, laŭ [[Wiktionary:ru:клоп]], la rusa vorto "клоп" signifas kaj litocimo kaj [[hemiptero]]. (Temas pri grupo, kiu inkluzivas heteropterojn.) ::Kaj krome la Fundamento klare indikas ankaŭ la germanan "[[Wiktionary:de:Wanze|Wanze]]" kaj la francan "[[Wiktionary:fr:punaise|punaise]]", kiuj senambigue indikas heteropterojn (laŭ la sinonimaj sekcioj de la ligitaj paĝoj). La angla fundamenta traduko "[[Wiktionary:en:bug|bug]]" havas plurajn bestajn signifojn, sed interalie ankaŭ hemiptero (aŭ plej ofte heteroptero laŭ la artikolo ĉe "[[Wiktionary:en:true bug|true bug]]), kaj ne litocimo. Aliflanke, la pola fundamenta traduko "[[Wiktionary:pl:pluskwa|pluskwa]]" ja signifas nur litocimo (aŭ pli precize ''Cimex lectularius''). ::Do entute estas unu lingvo en la Fundamento, kiu sugestas, ke oni interpretu "клопъ" kiel litocimo, kaj tri lingvoj, kiuj sugestas, ke la ĝusta interpreto de "клопъ" estas "hemiptero/heteroptero". ::Cetere, laŭ mi verŝajne indus lasi la titolon de la apartiga artikolo senŝanĝa pro tio, ke kaj PIV kaj ReVo indikas du malsamajn taksonomiajn grupojn por la vorto "cimo". Do almenaŭ laŭ tiuj vortaroj, eĉ la kerna insekta signifo de la vorto ne estas senambigua. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 12:02, 19 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} Laŭ argumentoj de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:20, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi ne estas zoologo kaj ne povas juĝi fakan uzadon, sed komunlingve la sola senco kaj de la rusa vorto "клоп" kaj la Esperanta vorto "cimo" (kiun mi renkontis centojn, eble milojn da fojoj kaj en tekstoj, kaj en parola uzado) estas ĝuste la koncerna sangosuĉa parazito de homo (angle: "bed bug"). :::Tio ne malebligas fakan uzadon de la nomo "''Kлопы''"/"Cimoj" por diversampleksaj kaj daŭre reklasigataj zoologiaj taksonoj, sed tia uzado estas tro marĝena en komunlingva uzado por uzurpi la oftegan kaj kutiman nomon "клоп" kiel artikolnomon. :::Kompromise oni ja povas havi artikolon "Cimo" pri la komunlingva nocio kaj artikolon "Cimoj" pri la koncerna fake uzata taksono (verŝajne ''Heteroptera''). :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:27, 19 apr. 2026 (UTC) :::Ne temas pri "''Kлопы''"/"Cimoj", sed pri "''Bettwanze''/''Cimex lectularius''/''Cimex lectularius''/...". Rigardu la aliajn lingvojn! Kaj la artikolo mem komenciĝas per la vorto '''Litocimo'''! Do ankaŭ ĝia titolo estus "[[Litocimo]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:23, 19 apr. 2026 (UTC) ::::Temas pri tio, kio jam en Fundamento nomiĝas cimo/''клоп''. Do ankaŭ la titolo estu "клоп". Tio, ke la zoologia nomenklaturo estas pli komplika kaj zigzage evoluis post la tempo de Fundamento, estas flanka detalo. ::::La ordinaran, normalan, atendeblan formon de la vorto ilustras, ekzemple, la teatraĵo pri socia "parazito", kiun verkis [[Vladimir Majakovskij]] kaj kiu nomiĝas simple kaj klare "Клоп", en la franca kaj angla tradukoj respektive "La punaise" kaj "The bedbug" (vidu la artikolojn en la koncernaj vikioj), kaj en Esperanto, nature, "La cimo" (vidu la artikolon "[[Vladimir Majakovskij]]". ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 01:48, 20 apr. 2026 (UTC) :::::Titolo de teatraĵo estas tute alia afero ol titolo de enciklopedia artikolo. La titolo de la teatraĵo estas malpreciza, kaj tio estas tute akceptebla: oni povas diveni, ke temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo. Titolo de enciklopedia artikolo estu pli preciza. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:55, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::La titolo de teatraĵo kaj ĝiaj tradukoj konvinke (ĉar oni zorge teadukas verkotitolojn) konfirmas tion, kion oni observas en normala, ĉiutaga kaj literatura, lingvouzado. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:37, 20 apr. 2026 (UTC) :Mi ĵus kontrolis en ''tekstaro.com'': la vorto "cimo" en la pridiskutata senco (kutima sangosuĉa insekto) aperas en diversepokaj tekstoj (eĉ de Zamenhof); la formoj "litocimo" aŭ "litcimo" ne aperas eĉ unufoje. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:59, 20 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, ''cimo'' aperas nur 6-foje en tekstaro.com kun insekta senco, do ĝi apenaŭ estas ofta vorto, eĉ tiam, kaj en la hodiaŭa mondo litocimoj estas malpli oftaj ol en la tempo de Zamenhof, mi supozas. (Cetere, ''cimo'' aperas 4-foje kun la senco "eraro" kaj unufoje kun la dubinda senco "subaŭskultilo", kaj ŝajnas al mi ne tute certe, ke ĉe Szathmari temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo; la kunteksto ne estas tute klara.) Do mi restas tute ne konvinkita, ke ''cimo'' en Esperanto estu pli specifa ol ĝiaj angla, franca kaj germana tradukoj en la Fundamento. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:14, 20 apr. 2026 (UTC) == [[Ruĝa cimo]] => [[Fajrocimo]] == La artikolo [[Ruĝa cimo]] prezentas "ruĝa cimo" kiel la ĉefan nomon de la insekto, kaj "fajrocimo" kiel la komunan nomon. Tamen, ŝajnas al mi, ke "ruĝa cimo" estas inventaĵo de la verkintoj de la artikolo, ĉar mi trovas ĝin nur en fontoj rilataj al Wikimedia. [https://www.vortaro.net/#fajrocimo_kd PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o ReVo] mencias nur "fajrocimo" kaj ne "ruĝa cimo". Ĝi eĉ ne estas traduko de la scienca nomo ''Pyrrhocoris apterus'', ĉar ''Pyrrhocoris'' venas de grekaj vortoj por "fajro" kaj "cimo", kaj ''apterus'' signifas "senflugila". Do la nomo "ruĝa cimo" ŝajnas al mi tute foriginda el la artikolo, kaj la titolo estas ŝanĝinda. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:43, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:39, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Animala fiziologio]] => [[:Kategorio:Besta fiziologio]] == La koncerna vikipedia artikolo en Esperanto nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", ne "animala fiziologio", kaj ŝajnas al mi ke bonus se baza teksto kaj baza kategorio havas saman titolon. Tial mi proponas alinomigon de la kategorio al la (pli sendiskute akceptebla nomo) "besta fiziologio". Tio kaŭzus remeton de 24 eroj al nova kategorio, tial pli bonas diskuti kaj laŭeble havi konsenton, antaŭ ol procedi pri la translokigo... Kompreneblas ke la esperanta koncepto de [[Bestoj]] en la latina lingvo estas ''Animalia'', tial por parolantoj de romanidaj lingvoj kaj de la angla la vorto ''"animal'-"'' povas ŝajni pli hejmeca, sed tamen en Esperanto la vorto Bestoj signifas ĝuste tion, kaj Esperanto ne estas romanida lingvo, ne estas dialekto de la itala aŭ de la angla (kvankam foje aspektas tiel)... Tial estas bone ke la vikipedia artikolo en Esperanto jam nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", nur la kategorio ĝis nun iras alian vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} ĉiutaga prefere ol teknika lingvaĵo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:21, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 01:38, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:50, 19 apr. 2026 (UTC) {{farite}} per 6 poraj voĉoj kaj neniu duba. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Natura historio]] => [[Biontologio]] == PIV ne havas "natura historio"; ĝi havas nur "naturhistorio (arĥaismo) = natursciencoj". La esprimo "natura historio" ŝajnas laŭvorta traduko el la angla/franca kaj mallogika en Esperanto. Do kial ne uzi la PIV-an vorton '''biontologio'''. (PIV indikas "arĥaismo", sed mi kredas, ke ĝi estas arkaika ĝuste tiel, kiel "natural history" en la angla estas arkaika: ĝi ne plu estas scienca fako.) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:48, 19 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} PIV indikas ke "biontologio" estas arkaika sinonimo de "biologio". [[Natura historio]] ne temas pri biologio ĝenerale (se ĝi temus, ĝi estus kunigenda kun [[biologio]]) sed specife pri observa anstataŭ eksperimenta metodaro por biologio. Kaj tiu koncepto ne estas arkaika nek eksa, kvankam la scienca sistemo malpli rekompencas ĝin nun ol antaŭ cent jaroj. (En mia kantono, preskaŭ ĉiu biologo kaj multaj ĉiĉeronoj havas en sia domo libregon ''Costa Rican Natural History'', jam kvardek jarojn aĝan sed neniel eksmodan.) :Aliflanke povas esti, ke la vortumo "natura historio" estas etnolingvismo. Sed ŝanĝo al alia misa vortumo ne helpos nin trovi la ĝustan. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:31, 19 apr. 2026 (UTC) :Ĉu iu havas alian proponon? La difino ŝajnas esti io simila al "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". ("Biontologio" tute ne ŝajnas al mi "misa": vortaroj agnoskas, ke "bionto" signifas "vivulon".) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:27, 20 apr. 2026 (UTC) ::Slavaj (kaj iuj aliaj) lingvoj uzas por tiu ĉi scienca kampo la nomon forme kaj sence similan al "'''Naturscienco'''". Tia memklariga kaj regula formo ŝajnas al mi akceptebla kaj trafa. Ĝi, krome, estas paralela al aliaj regulaj formoj por nomi sciencojn kaj sciencajn fakojn kiel, ekzemple, "lingvoscienco" kaj "komputoscienco". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:30, 20 apr. 2026 (UTC) :::Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. Cetere, la Esperanta Vikipedio jam uzas la PIV-an sencon de [[naturscienco]]. Do tiu propono apenaŭ havas ŝancon, laŭ mi. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:19, 20 apr. 2026 (UTC) ::::Kial? "Naturscienco", miakomprene, tute konformas kun la nocio, kiun difinas PIV kaj tiu ĉi artikolo: en iu stadio ĝi estis tuteca studado de la naturo; poste eiaj brancoj specialiĝis kaj iĝis apartaj sciencoj kaj sciencaj fakoj (biologio, fiziko, ĥemio, geologio, astronomio; zoologio, botaniko, nuklea fiziko, kvantuma teorio, fizika ĥemio kaj ĥemia fiziko, tektoniko, astrofiziko, fiziologio ktp) kaj daŭre disbranĉiĝas. Eblas rigardi tian tuton "naturscienco" (iam antaŭe tute nature, nun kun ioma streĉo, ĉar ne ekzistas fakuloj pri la enorme kreskinta tuto, kvankam enkondukan bazan studobjekton en lernejo principe eblas nomi tiel kaj eble oni ankoraŭ faras tion en iuj lingvoj) aŭ kiel kunigon de ĝiaj konsistigaj partoj, kiuj estas konsiderebla kiel "natursciencoj". ::::"Biontologio" evidente ne taŭgas por tiu celo, speciale, se oni ĝin derivas de "bionto" = vivulo aŭ interpretad kiel kunfando de ''bio-'' kaj "ontologio", ĉar temas ne nur pri vivuloj, kaj ne nur pri bio[logio]: fiziko, ĥemio, geologio, astronomio apenaŭ estas koncepteblaj kiel sciencoj pri vivuloj aŭ limigitaj al bio-... en ia ajn senco. ::::Cetere, la naiva paŭsaĵo "natura historio" kiel ĉia "falsa amiko" estas miskomprenebla sen klarigo, ke temas pri sklava imito de alilingva idiotismo. ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:26, 21 apr. 2026 (UTC) :::::Eble vi estas konfuzita. Ni serĉas esprimon por la senco "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". Pri tio temas la koncerna artikolo. (Nu, la Esperanta artikolo mencias "scienca", sed tio ŝajnas miskompreno, se oni komparas kun la nacilingvaj artikoloj.) Ĉiuokaze, fiziko apartenas al natursciencoj, sed ne al tio, pri kio temas pri artikolo, kaj kion mi preferus nomi "biontologio". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:34, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::Ŝajnas, ke konfuzitaj estas ankaŭ la aŭtoroj de la artikolo, kiuj skribis, interalie: "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj [tiel!] kaj organismoj". ::::::Simile konfuzitaj estas ankaŭ alilingvaj ligitaj artikoloj: ::::::Franclingva vikio: «c'est l'enquête, la description de tout ce qui est visible dans le monde naturel : animal, végétal, minéral.» ktp ::::::Eĉ la anglalingva vikio ne konsentas kun vi: «In antiquity, "natural history" covered essentially anything connected with nature, or used materials drawn from nature, such as Pliny the Elder's encyclopedia of this title, published c. 77 to 79 AD, which covers astronomy, geography, humans and their technology, medicine, and superstition, as well as animals and plants.», «A slightly different framework for natural history, covering a similar range of themes, is also implied in the scope of work encompassed by many leading natural history museums, which often include elements of anthropology, geology, paleontology, and astronomy along with botany and zoology, or include both cultural and natural components of the world.» ktp ::::::La ruslingva vikio estas eĉ pli kategoria pri la vasteco de la fako: «совокупность знаний о природных объектах, явлениях и процессах» (la tuto da scioj pri naturaj objektoj, fenomenoj kaj procezoj) ::::::kaj simile en aliaj lingvoj. ::::::Alternativa interpreto estas, ke konfuzita estas vi – per unu el la mallarĝigaj difinoj en la angla lingvo, kiun vi iukiale preferas. Nu, Esperantaj terminoj estu pli internaciaj kaj malpli efemeraj, ol tio... ::::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:48, 21 apr. 2026 (UTC) :::::::Nia nuna artikolo klare difinas sian temon kiel nur certan specon de naturscienco, "kline pli al observado, ol al eksperimentadaj metodoj de studado, kaj ampleksas precipe tiajn esplorojn, kiuj estas eldonataj ne en striktasence sciencaj revuoj sed en revuoj pli vastatemaj." Nia artikolo ne ''jam'' estas samtema kun [[naturscienco]], ĉar la observa stilo de naturscienco ne estas la sola stilo. La cito "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj kaj organismoj" ne kontraŭdiras tion - "natura historio" estas difinita laŭ metodoj kaj ne laŭ esplortemo. :::::::La franca artikolo ŝajne estas pri iom alia koncepto kaj eble devus ne esti ligita al la sama vikidatumero. La ŝajne kontraŭdiraj citoj el la anglalingva vikipedio ne estas en nia artikolo, do striktasence ne rilatas al la diskuto. Kaj unu (''In antiquity . . .'') klare estas celita kiel historia, malaktuala difino (tial ĝi estas en subsekcio "Before 1900") kaj la alia klare estas markita kiel malsama de la kutimaj difinoj (''A slightly different framework . . .''). Do ili ne difinas la temon de la artikolo. Dume la difino ''leaning more towards observational than experimental methods of study'' estas en la unua frazo de la artikolo, klare intencita kiel temdifina, ne kiel nur unu inter pluraj mallarĝigaj difinoj. :::::::Ĉiuj vikipedio malrespektetas la principon "Vikipedio ne estas vortaro" ĉe plursencaj titoloj kiel ĉi tiu. Tio ne estas imitinda. :::::::Do la demandoj estas 1) Ĉu la specife observa stilo de naturscienco meritas artikolon, aŭ ĉu ĝi estas kunigenda kun [[naturscienco]]? (Mi pensas ke ĝi estas memstare menciinda temo, sed oni povus racie malkonsenti.) 2) Ĉu titolo "Natura historio" estas tolerinda, aŭ kiun alian titolo ĝi havu?--[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:57, 21 apr. 2026 (UTC) ::::@[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]]: ::::: @[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] diris: :::::: Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. ::::: La vorto '''naturscienco''' evidente venas el la tradicio germana (kaj pli ĝenerale orienteŭropa), kaj la angla-latinidaj aŭtoroj de PIV ĝin miskomprenis. Naturscienco estas la tuto da sci(enc)oj pri la naturo, kiel la germana {{lang|de|'''Natur·kunde'''}} aŭ la rusa {{lang|ru|'''естество·знание'''}}. Tiu tegmenta signifo povas rilati al la historia periodo kiam la studoj de la naturo ankoraŭ ne disfakiĝis en apartajn sciencojn; tiu signifo restas aktuala ekz‑e en la instruado: en la elementa lernejo ni havas studfakon {{lang|ru|природоведение}}, en kiu la lernantoj ricevas la unuajn sciojn pri fiziko, ĥemio, biologio, astronomio… Supozeble tiusence la revuo «Esperanto» informas nin, ke :::::: «André Cherpillod (1930) estas emerita mezlerneja instruisto pri '''naturscienco'''.» ::::: En la sistemo germana-orienteŭropa estas do klara diferenco inter '''naturscienco''' ĝenerale kaj '''(pri)natura scienco''' speciale (ekz‑e geologio, zoologio ktp). Simile '''lingvoscienco''' ({{lang-ru|языкознание}}) ĝenerale kaj prilingvaj sciencoj speciale (gramatiko, leksikografio, dialektologio ktp). Simile '''[[sociscienco]]''' ({{lang-ru|обществознание}}) ĝenerale kaj ''sociaj sciencoj'' speciale (historio, ekonomiko, etnografio…). En tiu sistemo estas kohera diferencigo de la klasifikaj niveloj, malsamaj nocioj estas esprimataj per malsamaj vortoj. ::::: En la tradicio angla-latinida tiun diferencon oni esprimas per la nombro de unu sama termino: :::::: Les '''[[:fr:sciences sociales]]''' sont un ensemble de disciplines académiques&nbsp;… :::::: '''[[:en:Social science]]''' (or the '''social sciences''') is one of the branches of science,… ::::: T.e. la nocioj ekzistas, sed estas esprimataj konfuze kaj malkohere. La germana sistemo estas pli logika kaj imitinda, tiom pli ke ĝi utiligas la rimedon disponeblan en Esperanto: la diferencon inter ‹umo·scienco› kaj ‹uma scienco›. La PIVa difino estas misa.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:55, 29 apr. 2026 (UTC) ==Ŝtatoj de Meksiko== Nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]] diras ke "nomoj de subŝtatoj" "ĉiam estu Esperantigitaj". Mi supozas ke tio ne ĉiam estas aplikebla en praktiko, ĉar Esperantigoj en multaj federaj landoj ne ekzistas. Tamen la federitaj [[subŝtatoj de Meksiko|ŝtatoj de Meksiko]] jam havas esperantigojn menciitajn en la artikoloj. Ĉar la lando estas granda kaj havas sufiĉe longan historion de Esperanto-aktivado, mi atendas ke tiuj Esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj, kaj ke fontoj estas troveblaj por la plej multaj aŭ ĉiuj. Sed la artikoltitoloj estas en la hispana. Do - ĉu ni ŝanĝu la titolojn en Esperantajn, aŭ ĉiujn aŭ minimume tiujn, por kiuj fontoj rapide troveblos? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:37, 27 apr. 2026 (UTC) :Plejparte {{farite}}. [[Chiapas]], [[Tabasco]], [[Veracruz]] bezonas administranton. [[Ĉiŭaŭo]], [[Gvanaĥŭato]], [[Pŭeblo]] estas suspektindaj pro malnormala uzado de ''ŭ'' kaj eble bezonas plian kontrolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:44, 9 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Nia titolpolitiko ke "nomoj de subŝtatoj" laŭeble "ĉiam estu Esperantigitaj", jes estas saĝa laŭ pure praktikaj konsideroj de redaktado. Tamen mi intertempe tre favoras iun fidindan referencon aŭ plurajn pri ĉiuj esperantigoj, kaj ne entuziasmas pri pure vikipediaj kreaĵoj - sekve la ideala deziro vere "ne ĉiam estas aplikebla en praktiko". Mi ĵus kontrolis en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]] de 1971, kiu en la vasta mapo 35 havas liston pri ĉiuj [[subŝtatoj de Meksiko]], sed preskaŭ ĉiujn nomas hispane. Nur [[Kampeŝo]] (tiel!!!, ĉe ni ''Campeche'' resp. [[Kampeĉo]] sen referenco, PIV2020 ne havas vorton), [[Meksikio]] (tiel!!, laŭ PIV2020 zamenhofa vorto, ĉe ni [[Meksikŝtato]]) + [[Jukatano]] (ĉe ni kaj laŭ PIV2020 [[Jukatanio]]) tie dokumentiĝas kiel pure esperantaj, aldone [[Hidalgo]] + [[Durango]] estas aŭtomate esperantaj kaj hispanaj. Mi forte supozas ke la poŝatlasa komisiono de 1971 elektis formon kampeŝo ĉar [[kampeĉo]] jam estas biologia vorto. Sed tio tamen estas aŭdaca ideo. Tamen ĉiukaze nur [[Jukatanio]], [[Hidalgo]] + [[urango]] konsidereblas sendiskute klaraj esperantigoj. La supozo ke ĉiuj "esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj" estas naiva. Se ili estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, kion mi volonte volus kredi, tiam devos esti eble almenaŭ unu ekstervikipedian referencon alporti pri ĉiu - kaj en tio la poŝatlaso de 1971 ne estos granda helpo. Sed ĝi jes ne estas la sola ebla fonto... Tial mi ankoraŭ ne volus movi la tekstojn al esperantaj titoloj Ĉiapaso, Tabasko kaj Verakruco, sen ke ni individue dokumentigas nian ekstervikipedian referencadon - pri Verakruco ĉiukaze klaras ke ĝi estas meksika urbo en PIV2020, do la paŝo argumenti ke ni povas uzi la urbonomon ankaŭ por la subŝtato estas malgranda. Do mi postulas ke ni ne pigru kaj serĉu ekstervikipediajn fontojn pri la novaj esperantaj nomoj, en PIV, Reta vortaro aŭ iu ajn alia vortaro, tekstaro.com aŭ iu simpla reta serĉado. Ĉar bazigi enciklopedion sur "pure vikipediaj vortokreaĵoj" estas koncepto tre dubinda, kaj se la novaj vortoj estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, tiam devas ebli trovi pruvon pri tio (almenaŭ unusolan). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:52, 18 maj. 2026 (UTC) :Verŝajne ThomasPusch pravas pri ĉi tiu afero. Mi emas restarigi la hispanlingvajn titolojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:09, 30 maj. 2026 (UTC) ==Artefaritaj planedoj== Mi faras diskuton ĉe [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]] pri tio, kiel distingi la titolojn de ekzistanta artikolo [[Artefarita planedo]] kaj nova artikolo kun [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9366370 jena enhavo]. Mi kopias ĉi tien mian ĵusan komenton: ::::La nomoj de niaj artikoloj estas konfuzaj, sed mi pensas ke la temoj estas koncepte malsamaj: [[Satelito]] estas pri io ajn, kio orbitas ĉirkaŭ io ajn; [[artefarita satelito]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ planedo'' aŭ ĉirkaŭ satelito de planedo; [[artefarita planedo]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ la Suno'' aŭ teorie ĉirkaŭ aliaj steloj. ::::Ŝajnas al mi ke la ekzistanta artikolo povus nomiĝi [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]] kaj via povus nomiĝi [[Artefarita planedo (megastrukturo)]]. Kion vi pensas? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:49, 5 maj. 2026 (UTC) Laŭ mi, "planedo" estas objekto tiel granda, ke ĝi iĝas proksimume sfera pro gravito, kaj kiu forigas aliajn objektojn el sia orbito. Se eĉ [[Plutono]] ne estas planedo, nomi Luna-1 planedo, eĉ "artefarita planedo", ŝajnas ridinde. Cetere, neniu nomas artefaritajn satelitojn "artefaritaj lunoj". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:00, 6 maj. 2026 (UTC) :{{re|Lingvano}} Mi komprenas tion kiel voĉon, ke la nova artikolo estu [[Artefarita planedo]] sen interkrampaĵo. Kion vi volas fari al la ekzistanta artikolo? Alinomi, forigi aŭ kunigi kun alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:36, 6 maj. 2026 (UTC) ::Eble oni provizore alinomu ĝin al [[Artefarita planedo (satelito)]], sed oni povus ankaŭ forviŝi ĝin. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:41, 6 maj. 2026 (UTC) :::Mi apenaŭ sukcesas orientiĝi, tiom konfuziga iĝis la movado de la tekstoj. Iusence ŝajnas domaĝe forĵeti la [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9334784 novan version] de 19 mar. 2026 farita de uzanto Piotrus, sed aliflanke la nova traduko el la angla al Esperanto estis nur duonfarita kaj havas multajn fuŝajn ruĝajn ligilojn, ekz. [[The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy]], kvankam ekzistas teksto [[La Petveturista Gvidlibro pri la Galaksio]], kaj simple anglalingve nomi novajn ruĝajn ligilojn en [[Vikipedio en Esperanto]] kiel [[Atmospheric escape]] (por vorto "eskapon de atmosfero") aŭ [[Science fiction on television]] (por simpla vorto "sciencfikcion") ankaŭ ne ŝajnas aparte saĝe. Do probable tamen ne indas je ĉiu kosto savi la ektradukon de Piotrus, nur por esti afabla al li, kaj poste havi amason da plia laboro en tio fari veran fintradukon el la malneto. {{re|Arbarulo|Lingvano}} Eble vi du simple povas fari komisionon kaj ordigi la mison, ĉar pli da kuiristoj kiuj kirlas en la poto ne plifaciligas la ordigon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:03, 20 maj. 2026 (UTC) ::::Eble Piotrus ankoraŭ volos fari tion mem. Mi petos. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Katorgo]] => [[Punlaboro en Rusio]] == La novvorto ''katorgo'' aspektas dubinda, ĉar mi ne trovis ĝin en vortaroj, nek trovas bezonon je aparta vorto por komuna fenomeno de punlaboro, konata ekde antikva epoko kaj ekzistinta ankaŭ en Britio, Francio kaj multaj aliaj landoj. En Rusio ĝi aperis en la epoko de Rusa carlando kaj daŭris en la Rusia imperio, la termino mem estis renaskita por mallonge eĉ en Stalin-tempo. Do mi proponas uzi simplan kaj klaran vortumon [[Punlaboro en Rusio]]. Espereble poste aperos [[Punlaboro en Francio]], [[Punlaboro en Britio]] ktp. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:21, 7 maj. 2026 (UTC) :<s>{{por}}</s> Vere. La novvorton "katorgo" ankaŭ mi ne trovis ĝin en vortaroj, gazetoj, literaturo - ankaŭ [https://tekstaro.com/?s=6a0b0ce727a57 tekstaro.com] malhavas ĝin. Do mi estas tre por ŝovo al titolo [[Punlaboro en Rusio]]. Kvankam vikidatumoj proponas tradukon "Ekziligo", kio estas grava atentigo pri nuanco: la ekziligo estis almenaŭ same grava puno kiom deviga laboro. Sed mi dubemas ĉu sencas la kondamnon je punlaboro kaj je ekziligo ŝtopi en la saman titolon...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:28, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ|tamen kontraŭ, post rekonsidero}} Tamen, mi nun ankoraŭ konsciis pri la historia libreto de 1912 nomata "[https://arkivo.esperanto-france.org/katalogo.htm Politika malliberulo. Unutagaĵo dediĉita al la afero de politikaj malliberuloj en rusa regno kun speciala konsidero «la Katorgon»]" de [[Zygmunt Marek]], Krakovo, kiu jes ja jam estis menciita en la teksto (la fina parto de la titolo "konsidero «la Katorgon»" en akuzativo nuntempe impresas nekutima, sed tiel ekzakte oni titoligis la libron en 1912, kaj la vorto «Katorgo» estas sendube tie menciita). Kaj recenzo pri la libro, same mencianta la vorton Katorgo, troveblas en [https://dn790003.ca.archive.org/0/items/BelgaEsperantisto_1912_n050_dec/BelgaEsperantisto_(1912)_n050_dec.pdf la Belga Esperantisto, dec. 1912, p. 31]. Per tiu trovo mia antaŭa argumento, ke "mi ne trovis ĝin en ... gazetoj, literaturo" ne plu validas - nun mi tamen trovis ĝin, kaj en literaturo kaj en la gazetaro. Tial mi retiras mian voĉdonon. Mi ĵus faris esperantan tekston pri la historia esperantista socialdemokrato [[Zygmunt Marek]] kaj pensas, ke se la homo plantis la novan vorton en 1912 en la esperantan literaturon kaj gazetaron, ke tiam jam ne plu eblas nomi ĝin "nova vorto" en 2026, 114 post la enkonduko. Cetere, mi atentigas ke la vortradiko estas antikva greka termino, ne estis inventaĵo nur de la cara Rusio kaj ne nur "makulus la memoron de historia Rusio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:11, 18 maj. 2026 (UTC) :::Ni verkas la enciklopedion, do ni prezentu la science pruvitajn faktojn kaj ne gravas ĉu ili makulas ies historion aŭ ne. La fakto estas ke punlaboro en Rusio estis la sama sistemo, kiun aplikis Britio, Francio kaj pluraj aliaj landoj, do uzado de malliberuloj por plej pezaj laboroj, kutime en foraj lokoj. Tio estis konsiderata samtempe ilo de punado kaj koloniado (Siberio, Aŭstralio, Franca Gujano ktp). En Rusio post la revolucio ĝi estis abolita (kvankam dum la Stalin-periodo aperis [[GULAG]]-sistemo, ekzistinta du jardekojn), en Francio ĝi funkciis eĉ post la Dua mondmilito ([[Papilio (libro)|jen ekzemplo]]). Se ni uzas vortumon [[Prizonkolonio]] (ne ''Penal colony'' aŭ ''Colonie pénale''), kial ni elpensu specialan vorton por la sama institucio en Rusio? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:37, 3 jun. 2026 (UTC) :Cetere, mi mem videble ne multe okupiĝis pri punlaboroj en interŝtata komparo. Kiuj estas la vikidatumaj eroj por [[Punlaboro en Francio]] kaj [[Punlaboro en Britio]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:34, 20 maj. 2026 (UTC) {{kom}} [[:d:Q17089987|Punlaboro en Usono]] estas sufiĉe grava temo en usona politiko, kaj punlaboro en Ĉinujo estas ofta riproĉo de usonanoj (hipokrita sed verŝajne prava, ŝajne ankoraŭ sen vikidatumero) al la registaro de tiu lando. Ambaŭ estus bonaj kandidatoj por artikoloj. Alilingvaj artikoloj rilataj al punlaboro troviĝas en la kategorioj ligitaj kun ĉi tiuj eroj: [[:d:Q8719629]], [[:d:Q8864536]] (esperante [[:Kategorio:Trudlaboro]]). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Anglikana Komunio]] > Anglikana Komunumo == Ni ĉiuj scias ke [[komunio]] estas "[[sakramento]], kiu estas [[rito|rita]] [[ofero]] de [[pano]] kaj [[vino]]" en iuj kristanismaj diservoj, kaj la verbo komunii laŭ [https://vortaro.net/#komunio_kd PIV] estas "doni al iu por manĝi, eventuale trinki, la panon kaj vinon" en tia renkontiĝo. Do, la titolo "Anglikana Komunio" por '''tiu teksto estas misa'''. Kaj efektive, en [[vikidatumoj]] la temo en Esperanto nomiĝas Anglikana '''Komunumo''' = internacia grupo de anglikanaj eklezioj. La vorto [[komunumo]] ĉi-tie estas la ĝusta. Mi proponas alinomiĝon. Eĉ se tute ne necesas esti anglikana, aŭ esti kristana por juĝi en tiu demando, ankaŭ ne necesas havi la pezan vortaron PIV hejme, sed sufiĉas havi aliron al komputilo por povi rigardi en ''vortaro.net'', kaj tute klaras ke "komunio" estas ago kiun praktikas plej diversaj kristanoj, kaj '''ne estas nomo''' por organizaĵo aŭ federacio de diversaj organizaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:30, 20 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Evidente. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:36, 20 maj. 2026 (UTC) <s>:{{kontraŭ}}</s> Laŭ mia kompreno la Anglikana Komunio ne estas organizaĵo aŭ federacio de organizaĵoj, sed aro da eklezioj difinitaj de tio, ke ili sufiĉe bone interkonsentas pri doktrinoj por reciproke agnoski la validecon de sia komunia rito. Tial oni nomas ĝin angle ''Communion'', kio estas la angla vorto por komunio, aŭ pli ĝenerale komuniko aŭ samsenteco, sed neniam por komunumo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) ::El tiu respondo kaj el la artikolo mi ne vidas, kiel tio diferencas disde «[[Anglikanismo]]». La franca Vikipedio same opinias, kaj pludrektas [[:fr:Communion_anglicane]] → [[:fr:Anglicanisme]], kio ŝajnas tre logika.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:16, 22 maj. 2026 (UTC) :::Fakte la artikolo «[[Anglikana Komunio]]» nesufiĉe klare diras, ke temas pri ''[[:en:Full communion|Communio in sacris]]'', kaj misgvide uzas la vorton «komunumeco». Se oni ial vols lasi tiun artikolon, ĝin necesas iom reverki. Cetere, kial majusklo en «Komunio»? Ĉiel ajn, antaŭ ol verki pri speciale «Anglikana komunio», necesas havi pli ĝeneralan artikolon pri «Eŭĥaristia komunikado» (la ortodoksa ekvivalento por ''Communio in sacris'').--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:03, 22 maj. 2026 (UTC) ::::Laŭ la anglalingvaj artikoloj, anglikanismo estas la tradicio deveninta de la [[Eklezio de Anglio]] (Eklezio de Anglujo). Pluraj eklezioj apartiĝis de la Anglikana Komunio, interalie pro disputoj pri la rajtoj de virinoj kaj GLAT-uloj, sed restas anglikanaj. Ĉio ĉi bedaŭrinde ne estas klarigita en niaj artikoloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:53, 22 maj. 2026 (UTC) :::::Se Arbarulo en sia unua noto aludas ke komunio pli ĝenerale estus komuniko aŭ samsenteco, li malpravas. [https://vortaro.net/#komunio_kd Komunio] en Esperanto klare estas la rita manĝado de iom da [[pano]] kaj [[vino]] en kristanaj kunvenoj. Se lasi la artikolon je tiu nomo, necesus klarigi kial kaj kiel la anglikana rita manĝado de pano kaj vino diferencas de la restaj kristanaj grupiĝoj. Kompreneble pri majusklo de la dua vorto estas tute neniu klarigo. Do se lasi la artikolon je la nuna nomo, necesas tute teologie koncentriĝi pri la rito kaj neniel pri "la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo kaj estas en komunumeco inter si". Tio bezonas pli ol nur iom da reverkado. Tial laŭ mi la ŝanĝo for de vorto "komunio" en la titolo estas pli praktika solvo de la dilemo, ĉar tiu ĉi teksto klare ne temas pri priskribo de rito, sed pri grupigo de kristanaj organizaĵoj. Eblas bone proponi alian novan vortumon por la titolo, sed tiu ĉi teksto maltaŭgas sub la nuna titolo "[[Anglikana Komunio]]". Mi suferas per iom da kapdoloro, kiam mi legas iujn de la tekstoj, kiujn la antaŭa tre maljuna kaj intertempe longe mortinta uzanto Ludovica verkis, ofte en nebulaj vortumoj, ĉiam sen referencoj, kaj certe ne estas la ĝusta por reverkado de la ekzistanta teksto. Tial mi ankaŭ subtenus entute forigi la tekston kaj anstataŭigi ĝin per alidirektigo al la esperantlingva teksto [[anglikanismo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:07, 23 maj. 2026 (UTC) PS: La sama miso, mi ĵus konstatis, validas ankaŭ por la teksto <big>'''[[Komunio de Porvoo]]'''</big>, kie same ne temas pri la maniero kiel manĝi panon, sed pri ''«unio inter la anglikana kaj evangelia luterana eklezioj farita en 1992»'' - do same pri iu organiza grupigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:29, 23 maj. 2026 (UTC) :Kiom mi komprenas, temas ne pri organizaĵo aŭ komunumo, sed pri reciproka '''agnosko''' aŭ '''akcepto''' de eŭĥaristio inter iuj konfesioj. T.e. ekz‑e ke anglikano povas komunii en luterana diservo (kaj inverse); en ortodoksismo tio ankaŭ signifas, ke pastroj de la koncernaj konfesioj rajtas '''kuncelebri''' unu saman eŭĥaristian diservon. Tamen la terminoj de la tipo «komunio de NN» impresas min kiel tre fuŝaj. Ili pensigas pri ia speco de liturgio (kiel la «liturgio de Johano la Orbuŝa» aŭ«[[Trenta meso]]»), dum fakte temas pri interagnosko. Tiajn interagnoskojn oni prefere menciu ĉe la artikoloj pri la konfesioj (kun kiuj aliaj konfesioj la koncerna konfesio estas en la eŭĥaristiaj rilatoj) prefere ol en apartaj artikoloj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 16:23, 23 maj. 2026 (UTC) ::ThomasPusch miskomprenas min. Mi neniam diris ke "komunio" signifas komunikon aŭ samsentecon. Tio estas signifoj de ''communion'', kiujn mi menciis nur por pruvi, ke ''communion'' ne signifas "komunumo". ::La argumento estas: la normala etnolingva nomo de la afero signifas "komunio", do ni fidele traduku tion kaj ne provu renomi ne-Esperantajn aferojn laŭ tio, kio ŝajnas al ni pli logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:37, 23 maj. 2026 (UTC) :::Angle [[:en:Christian communion]] '''ne estas''' la Esperanta [[komunio]], ili estas [[ŝajnamikoj]], kaj traduki tion per «komunio» estas mistraduki kaj konfuzi. Pli ĝusta termino angla estas [[:en:koinonia]] ← {{lang-el|κοινωνία}}, la reponda Esperanta artikolo estas [[Komuneco (kristanismo)]]. La teologoj kutime citas ĉi-rilate ''Agojn'' 2:42, kie la Londona Biblio havas «kunuleco»n (Kaj ili persistis en la instruo de la apostoloj kaj en la '''kunuleco''', en la dispecigo de pano kaj en preĝoj). Resume, la meĥanika paŭsaĵo per «Anglikana <s>komunio</s>» estas kontraŭesperanta eraro.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 04:11, 25 maj. 2026 (UTC) ::La malsameco inter "Anglikana Komunio" kaj "anglikanismo" estas menciita en la artikolo [[Anglikana Komunio]]: "La Anglikana Komunio estas la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo '''kaj estas en <s>komunumeco</s> komunio inter si'''". Do ĉiuj membroj de la Anglikana Komunio estas anglikanoj, sed ne ĉiuj anglikanoj estas membroj de la Anglikana Komunio. Kaj la enhavo de la artikolo spegulas la distingon: [[Anglikana Komunio]] temas pri tio, kiuj anglikanaj eklezioj inkludiĝas en la komunio kaj kiuj ne; [[Anglikanismo]] temas pri la doktrinaj kaj kulturaj aferoj, kiuj distingas la anglikanojn de aliaj kristanaj tradicioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:45, 23 maj. 2026 (UTC) :::Laŭ [[:en:Anglican Communion]], "The Anglican Communion (AC) is a Christian communion consisting of the autocephalous national and regional churches '''historically''' in '''full communion''' with the Archbishop of Canterbury." En la ortodoksa terminaro, temas pri la ''eklezioj-filinoj'' de la Brituja eklezio (histiorio) kaj ''eŭĥaristia kuneco'' (=[[Komuneco (kristanismo)|Komuneco]]). Ambaŭ trajtojn eblas esprimi la sufikso -ism; kp la difinon de ''katolikismo'' en NPIV: :::«2 (ss) La kristana religio, bazita sur la dogmaro k ritaro difinitaj de ĉiuj ĝisnunaj koncilioj, k agnoskanta la aŭtoritaton k neerarivecon de la papo.» :::Tie enestas kaj doktrino-kulturo (dogmaro kaj ritaro), kaj la administra aŭtoritato de la papo. Simile ''anglikanismo'' povas kombini (kaj en la reala lingvuzo reale kombinas) doktrina-kulturan kaj la historian aspektojn. Internacie '''anglikanismo''' estas la plej klara kaj taŭga esprimo; «Anglikana Komunio» estas misgvida kaj lingve erara mistraduko.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:02, 25 maj. 2026 (UTC) ::::Mi hezitemas tial, ke se ''communion'' ne signifas "komunio" ĉi tie, estas tiel stranga hazardaĵo ke tiom gravas ĝuste la reciproka agnosko de komunio inter la eklezioj. Tamen mi provizore fidas ke Sergio scias pli pri eklezia terminologio ol mi. Kalkulu min {{sindetena}} pri la titolo. ::::Pri la dueco de la artikoloj, ŝajnas evidente ke estas du konceptoj, do kunigo nur estus en ordo se montriĝus, ke niaj artikoloj kaj la ligitaj anglalingvaj artikoloj misprezentas siajn fontojn. La distingo inter la konceptoj sendependas de la artikolaj titoloj, do ankaŭ sendependas de la signifo de "-ismo", "komunio" aŭ aliaj elementoj de Esperanto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:54, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Stelhalmao]] => [[Stelhalmo]] == Temas pri speco de [[halmo]] ludata sur stelforma tabulo, do kial ne [[stelhalmo]]? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:28, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Laŭ [[Halmo]], "halmo" kaj "halmao" estas variantoj por la sama koncepto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:56, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Jes, certe, sed estus preferinde havi nur unu formon de la vorto. Ŝajnas al mi, ke oni inkluzivas la finan vokalon, esperantigante vorton, nur kiam necesas distingi ĝin de alia radiko. Mi ne vidas motivon por esperantigi ''halma'' alie ol per '''halmo'''. Ĉiuokaze, estus bone, se la artikoloj pri '''halm(a)o''' kaj '''stelhalm(a)o''' uzus la saman formon en siaj titoloj. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) == [[Literatura salono]] => [[Salono (kunvenejo)]] / [[Salono (rondeto)]] == La aktuala nomo akcentas sole literaturajn kunvenojn, sed fakte tio estis ankaŭ lokoj, kie oni priparolis politikajn, sociajn, filozofiajn, religiajn aferojn. Do ni adaptu la titolon al pli larĝa origina senco de la fenomeno, kiel tion faris la aliaj vikioj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:40, 3 jun. 2026 (UTC) :Bona ideo! "Salono (kunvenejo)" ŝajnas al mi tute taŭga anstataŭo. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:49, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Salono (kunvenejo)'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) == [[Ŝajna heredanto]] -> [[Heredonto]]== La vorto "ŝajna" havas alian sencon, ne trafan ĉi tie: "ŝajna. Erariga pro sia ekstera aspekto, kiu ne estas konforma al la interna kerna esenco; prezentanta nur eksteran supraĵan similecon kun io alia". Tiu ĉi heredanto ja klare ne estas "erariga", sed estas "verŝajna, probabla, antaŭvidebla" k.s. La paĝo estas alinomenda al io pli taŭga. Pli bona nomo povus esti, ekz-e "Verŝajna heredanto" aŭ "Probabla heredanto" aŭ simile. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:11, 6 jun. 2026 (UTC) :Verdire, la nuna titolo estas misgvida, eĉ erara. :Miaopinie, la ĝusta termino estas "heredonto". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:45, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:27, 7 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:09, 7 jun. 2026 (UTC) ::Mi baze konsentas pri la propono '''Heredonto''', sed ŝatus iom pli precizigi: Tial {{por}} '''Tronheredonto'''. Heredi oni ankaŭ povas monon, aŭ librojn, aŭ supkuleron, sed ĉi tie temas pli specife pri '''trono''' en hereda monarĥio.- [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:05, 9 jun. 2026 (UTC) :::La nuna teksto diras, interalie: "la termino estas ĝenerala por iu ajn titolo de nobeleco". Evidente do, ne temas nur pri tronheredado. :::Memkompreneble, oni povas mallarĝigi la temon de la artikolo. Aliflanke, oni povas, male, plilarĝigi ĝin, ĉar kial heredado de trono, nobela titolo, bieno, privata kapitalo ktp estu traktataj malsame (havi apartan terminon kaj artikolon) en Esperanta Vikipedio? Eblas difini la terminon "heredonto" ĝenerale, sed dediĉi grandan parton de la artikolo al la obskuraj lokaj reguloj kaj rradicioj de tronheredado (kaj eventuale titolheredado), laŭbezone. :::Tio permesos havi prudentan nivelon de lingva reguleco kaj sistemeco kaj, tamen, reteni ligitecon al tiuj lingvaj vikioj, kiuj traktas esence paŭsaĵojn de la anglalingva idiomaĵo ''heir apparent''. :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:26, 9 jun. 2026 (UTC) ::::Grava diferenco estas, ke heredadon de bieno aŭ mono normale decidas la testamento, sed reĝo aŭ duko normale (almenaŭ laŭ mia limigita scio pri Eŭropo) ne povas mem decidi, kiu heredos la titolon. Eble do '''titolheredonto'''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:55, 11 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Titolheredonto'''. Ĉar l'artikolo temas pri iu ajn titolo.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:50, 1 jul. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Poligenistoj]] -> [[:Kategorio:Polenigistoj]] == Estis konfuzo inter du ŝajnaj terminoj. Temas pri [[polenado]] per [[polenigisto]] pri kiu estu ligita al la bona "kategorio:Polenigistoj" kiu domaĝe aperas ruĝe, kiel kategorio de tiu artikolo. ''Poligenistoj'' rilatas al [[poligenismo]], kiu rilatas al tuta alia afero. Atentu, ke ŝanĝi la nomon de tiu kategorio necesas ŝanĝi la kategorion en ĉiuj artikoloj rilatantaj al la malbona kategrio.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 12:55, 1 jul. 2026 (UTC) 06kzz6xm9pnum09rkbyend732fw7dqo 9418242 9418085 2026-07-01T17:58:36Z DidCORN 34571 /* Bonfarto > ? */ 9418242 wikitext text/x-wiki __LIGILOALNOVASEKCIO__ '''Vikipedio:Alinomendaj artikoloj''' estas ejo por peti la alinomigon de artikolo, ŝablono, aŭ projekt-paĝo en Vikipedio. Bonvolu legi nian [[VP:TA|artikolon pri titol-politiko]] kaj nian [[Helpo:Alinomigi paĝon|gvidlinion por alinomi]] antaŭ ol movi paĝon aŭ peti paĝ-movadon. Ĉi tiu paĝo celas organizi la laŭeble sisteman alinomigon de artikoloj. '''Arkivo''' de proponoj ne plu aktualaj troviĝas ĉi tie: [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj/Arkivo]]. Por tio ekzistas ŝablono kiel markiloj pri tia propono kaj respektivaj kategorioj. *{{Ŝ|Alinomu}}, [[:Kategorio:Alinomendaj paĝoj]], [[:Kategorio:Alinomitaj paĝoj]] Jene sekvu listigoj pri la proponitaj paĝoj. {{/Enkonduko}} == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn proponojn movu al [[/Arkivo]], vidu la keston "Malnovaj diskutoj" ĉi-supre. Dankon! == Aktivaj (de 2022) == === [[Kamrimeno]] -→ [[Sinkrona rimeno]] 2022 02 19 === La alternatva propono ŝajnas pli klara. Mi kopiis ĉi-suben la iam okazintan diskuton el la diskuto-paĝo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:39, 19 feb. 2022 (UTC) Mi kontraŭas (alinomi al dentrimeno") ĉar dentrimeno estas ĝenerala rimeno sen specifa funkcio, do meritas apartan artikolon. Ĉi tie estas celata la rimeno kiu sinkronigas la [[kamŝafto]] kun la [[krankŝafto]]. (angle: i.a. cambelt aŭ timing belt). --[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:10, 7 feb. 2022 (UTC) :Ŝajnas prave. DidCORN devus argumenti. Male, oni devus forigi la proponon, ĉu ne?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:15, 7 feb. 2022 (UTC) ::Jes sed ĉiu rajtas esprimi sian opinion. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 23:15, 7 feb. 2022 (UTC) :::Mia argumento estas, ke tia rimeno havas [[dento]]jn kaj neniun [[kamo]]n, do la titolo estas erarema. Se oni volas distingi tiun rimenon rilate al a ĝenerala ''dentrimeno'', kial anstataŭe nomi ĝin '''[[sinkrona rimeno]]''', pli klara titolo, kiun oni trovas en la franca Vikipedio?--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 21:00, 8 feb. 2022 (UTC) ::::Kamrimemo fakte estas mallongigo por kamŝaftpropulsadentrimeno. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 11:33, 11 feb. 2022 (UTC) :::::Ne, karaulo, tia rimeno ne propulsas, SED nur helpas sinkroni la sparkilojn de ĉiu piŝto en la motoro. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:22, 1 feb. 2024 (UTC) ::::::Do kamŝaftsinkronigadentrimeno (angle:timing belt (also called a cambelt) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 14:23, 8 feb. 2024 (UTC) === [[Skalmodelo]] -→ [[Maketo]]; [[Maketo (arkitekturo)]] -→ [[Maketo]] 2022 05 01 === [[Skalmodelo]] volas esti alinomita al [[maketo]]. Maketo estas en PIV. La alinomadon povas fari nur administranto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 1 maj. 2022 (UTC) :Krome ekzistas ĉi tie paĝo [[Maketo (arkitekturo)]], kiu devus esti kunigita kun maketo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:37, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} Mi tute ne konsentas kunigi la du artikolojn [[Maketo]] kaj [[Maketo (arkitekturo)]], la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj, al kiuj normale rilatas ĉiu el la du.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:27, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} [[Skalmodelo]] al [[Maketo]] jes; [[Maketo (arkitekturo)]] al [[Maketo]] tute ne: la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj. Povas temi pri ŝipo, aparato, teatra scenejo, ktp.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:26, 17 maj. 2022 (UTC) == Aktivaj (de 2023) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2023)}} === "Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto" → "Vikipedio:Mempatrolantoj" + "Vikipedio:Kontrolantoj" → "Vikipedio:IP-kontrolantoj" 2023 02 14 === "[[Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto]]" → "[[Vikipedio:Mempatrolantoj]]" kaj "[[Vikipedio:Kontrolantoj]]" → "[[Vikipedio:IP-kontrolantoj]]". Vorto "kontrolanto" estas malklara. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:35, 14 feb. 2023 (UTC) === [[Kabineto]] → [[Kabineto (registaro)]] 2023 05 16 === Ĉar la aliaj artikoloj ligitaj ĉi tien temas pri registara institucio, ne pri apartigilo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:45, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Mi estas tre konfuzita. La paĝo ne aspektas kiel ordinara artikolo. Ne estas vera apartigilo, ĉar la punktoj (1), (2), (3), (4) nenion apartigas (kie estas la bluaj ligiloj?). La paĝo pli similas al paĝo de vortaro, kaj eble ne estas taŭga por VP. Mi opinias, ke indas forigi la supran parton kaj krei apartajn artikolojn pri la 4 signifoj. — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 15:51, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Jes, nun tiu ĉi artikolo aspektas kiel vortara, do korektenda. Mi proponas krei apartigilon surbaze de ĝi kaj la nuna artikolon dediĉi sole al la registara institucio, ĉar ĝuste tion celas ĉiuj alilingvaj versioj. Kompreneble por tio necesos ĝin alinomi laŭe. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:32, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} alinomigo kaj alifarado al enciklopedia artikolo. Artikoloj kies enhavo estas kopiita el PIV aux ReVo estas senvaloraj, eble ecx tujforigendaj. [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2021#Substanco]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:40, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} '''[[Kabineto (registaro)]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:18, 19 maj. 2023 (UTC) :{{por}} [[Kabineto (registaro)]] [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 20 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} multaj intervikioj, tamen neutila paĝo. Vikipedio ne estas vortaro. Sama afero som [[registaro]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:31, 22 maj. 2023 (UTC) :{{por}} Redifino de la origina teksto al apartigilo kaj por kreo de aparta teksto pri kabineto en senco de ministraro. Tamen mi pensas ke ĉi tie aŭdiĝas multe tro akraj kaj tro radikalaj sonoj. La teksto neniel estas "senvalora enhavo nur kopiita el PIV" - komparu la tekston en PIV kaj la tekston en Vikipedio kaj vi vidas ke jam nun la vikipedia artikolo havas multe pli da informoj. Intence la teksto citas la modelon de PIV listigi la diversajn signifojn, ĉar vikipedio kompreniĝas kiel ampleksigo de antaŭaj sciobankoj, kiel PIV, ReVo aŭ - pri certaj temoj, ne ĉi tie, [[EdE]]. Tiel estas tute sence komenci de baza difino, kaj de tiu kerno pluampleksigi la temon. Kaj pri la demando: kie estas la bluaj ligiloj? Bluaj ligiloj estas, tion scias ĉiu ĉi-tie, kiam oni faris artikolon. Mi nun faris novan artikolon [[kabineto (ĉambro)]] pri la laŭ PIV unua signifo. Ke pri la dua signifo necesus aparta artikolo, mi dubas, ĉar tiu signifo ŝajnas al mi jam esti eksmoda ekde la 19-a jarcento. Pri la tria signifo ekzistas diverslingvaj tekstoj en [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo, kiun iu en vikipedio alinventis (en PIV estis nur tri diferencigoj), mi eĉ ne scias ĉu estas iu alilingva modelo. Do pri "kabineto (registaro)" eblas gaje ekverki artikolon laŭ [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo eble ankaŭ, se oni trovas bonajn alilingvajn vikipediajn aŭ ekstervikipediajn tekstojn, kiuj donas ideojn pri vortumoj, grafikaĵoj, eksteraj ligiloj kaj referencoj. Ni devos ankoraŭ decidi, kiu teksto fine havos la bazan titolonomon "kabineto", ĉar domaĝus se ĝi estus nur plugvidilo al iuj subpaĝoj. Supozeble plej sencas, ke la teksto [[Kabineto (registaro)]], kiam ĝi estos kreita kaj estas stabila, ricevos la titolonomon "kabineto" ... sed unue ĝi devas esti kreata! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:37, 11 dec. 2023 (UTC) :{{komento}} Mi plene subtenas la celon sisteme ordigi la artikolojn pri "Kabineto". :La nuna paĝo [[Kabineto (apartigilo)]] (redirektata de [[Kabineto]]) enhavas tro da informoj por simpla apartigilo; ĝi devus esti kiel: ::''Kabineto havas plurajn signifojn: ::''[[Kabineto (ĉambro)]] — malgranda, privata ĉambro, ofte por studado, laboro, aŭ konservado de valoraj objektoj. ::''[[Kabineto (registaro)]] — la ĉefa plenuma konsilio de registaro, kutime konsistanta el ministroj aŭ sekretarioj. ::''[[Kabinetpentraĵo]] — malgranda pentraĵo destinita por privata kontemplado, ofte kun detala temo kaj fajnaj artaj kvalitoj. ::''[[Kuriozaĵkabineto]] — kolekto de raraj, ekzotikaj, aŭ nekutimaj objektoj, tipa de la renesanca kaj baroka epokoj. :Pro la unua defino de la signifo "ĉambro" en PIV, mi proponas, ke la artikolo [[Kabineto (ĉambro)]] estu alinomata al simple [[Kabineto]]. En ĉi tiu nova ĉefartikolo, estus esence aldoni klaran ligilon al la simpligita apartigilo (ekz. "Por aliaj signifoj, vidu [[Kabineto (apartigilo)]]").--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:43, 13 jun. 2025 (UTC) === [[Bangka-Belitungo]] → [[Bangkao kaj Belitungo]] 2023 08 01 === La provinco konsistas el du principaj insuloj, kiel Trinidado kaj Tobago. La indonezia nomo ja neniam mencias "kaj" kiam iu areo konsistas el du principaj subareoj; ekzemple: Kuantan Singingi (reĝenco kiu havas du grandaj riverojn fluas trae: rivero Kuantan kaj rivero Singingi), kaj Parigi Moutong (reĝenco kiu konsistas el la grandaj distriktoj de Parigi kaj Moutong). Mi elektas Bangkao ĉar la nomo Bangko estas nomo de distrikto en la provinco de Jambi (Ĝambio). --[[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 14:34, 1 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Eble jes. Mi ne certas pri la esperantigo de «Bangka». Ĉu ekzistas fontoj, ekzemple, en indoneziaj retejoj de esperantistoj?—<span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 23:47, 5 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Esperantigoj dependas de konvencio. Provincoj de Indonezio certe meritas esperantigon, sed se oni ne efektive faris tion en aliaj fontoj, Vikipedio prefere ne estu la provejo. (Kaj ĉiuokaze la esperantigo estu ''Bankao'' aŭ simile; laŭ mia kompreno, la indonezia literumo "ngk" indikas nur du konsonantojn.) [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:25, 16 aŭg. 2023 (UTC) ::{{ping|Aryabferduzi}} Ĉu vi scias, kiu estas la esperantigo de la nomo de la insuloj uzata far Indoneziaj esperanto-parolantoj? —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|<sup>🪰</sup>]] 22:12, 15 nov. 2023 (UTC) :::Ĝi indas esti diskutinda temo inter indonezianoj, eble en la nacia Esperanta kongreso. [[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 10:05, 4 jan. 2024 (UTC) :{{komento}} En kazo de dubo prefere eĉ uzi tute indonezilingvan nomon en Esperanto, ol gaje inventi pli kaj pli esperantecajn nomojn: kun referencoj eblas ĉio, sed sen nur eblas, se ne leviĝas iu dubo. Kaj duboj jam legeblas ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:36, 29 nov. 2023 (UTC) ::Do laŭ la rezonado devos esti titolo ''Bangka Belitung'', pure indonezie, tute ne esperantlingve. Kompromise eblas konsoli, ke eblas fari el la titoloj Bangka-Belitungo kaj Bangkao kaj Belitungo alidirektilojn al la titolo ''Bangka Belitung''. Sed kontrolu: neniel pri ĉiuj provincoj en la mondo en Esperanto jam establiĝis esperantigitaj provinconomoj, kvankam por esperantlingva redaktado kompreneble pli facilas se ili estas. Cetere nur pri la insuloj Bankga ĝis nun ekzistas insula artikolo, pri la insulo [[Belitung]] ne.... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 8 nov. 2024 (UTC) === :Kategorio:Sovetiaj militistoj de la dua mondmilito → [[:Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]] 2023 10 25 === En eo-vikio estas multaj kategorioj kiuj anstataŭ '''D'''ua '''M'''ondmilito havas en sia titolo eraraj '''d'''ua '''m'''ondmilito aŭ Dua '''m'''ondmilito. Mi pretas ripri la kategoriojn kaj rilatajn al ili artikolojn. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 14:14, 25 okt. 2023 (UTC) :mi malsamopinias, uskegoj ne utilas :Dua mondmilito tamen ja malbonegas, kompare al Duamondmilito aŭ Dua Mondmilito [[Specialaĵo:Kontribuoj/2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C|2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C]] 15:16, 25 okt. 2023 (UTC) :: > ''uskego''<br>mi ne konas la vorton. Kaj miaj vortaroj ne konas. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 16:58, 25 okt. 2023 (UTC) ::: trovis... [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 17:00, 25 okt. 2023 (UTC) : Do, ĉar ne aperis kontraŭoj mi fermas la diskuton kaj plu aktive alinomigas kategoriojn rilatajn al Dua kaj Unua Mondmilitoj. Nun mi aktivas en kategorioj de la Dua Mundmilito. Somtempe mi preparas alinomigon en temoj ligitaj kun la Unua Mondmilito. Plue, se aperos demando, bv sinturni al mia PD (persona diskutejo). [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 06:17, 10 nov. 2023 (UTC) ::{{kom}} Kial Dua Mondmilito estas pli bona ol Dua mondmilito? Laŭ mi Dua mondmilito estas ĝuste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 15 nov. 2023 (UTC) === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]] → [[Kooperativa banko]] 2023 11 02 === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]]: Ĉar nun ekzistanta titolo rompas [[VP:TA]]: ĝi ne estas propra nomo kaj ne estas akronimo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 11:33, 2 nov. 2023 (UTC) {{komento}} Karaj, temas pri tre grava tipo de (plejparte neprofitcelaj, kolektive posedataj de la membroj) financaj institucioj (kaj pli demokratieca kompare kun komercaj/akciaj bankoj), por kiu mi dum pluraj jardekoj aŭdis (kaj mem uzas) la nomon '''[[kooperativa banko]]'''. La vorto "unio" puŝas la nomon tro for de ĝia vera natura senco, kaj en multaj lingvoj aperas la vorto "kooperativa". Cetere, ne estas malfacile lingve korekti tiun ĉi tekston, kiam ĝi havos akcepteblan nomon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:52, 2 nov. 2023 (UTC) : {{Komento}} mi rekomendas esplori titolojn de samtemaj artikoloj en diversaj vikioj: [https://www.wikidata.org/wiki/Q745877] [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:17, 3 : {{komento}} Multaj lingvoj enhavas en la titolo indikon, ke temas pri kooperativa institucio aŭ financa (plejparte kredita) kooperativo: rusa, belorusa, hispana, indonezia, itala, kataluna, portugala, rumana. : Aliflanke, la karakterizo "kredita" por tiuj institucioj (kvankam tradicia en multaj lingvoj) estas tro malvasta: ekzemple, en Usono, tiaj institucioj havas la saman gamon da servoj kiel ordinaraj profitcelaj bankoj; la sola diferenco estas, ke ili ne estas profitcelaj, kaj formale funkcias kiel kooperativoj (t.e. ili estas kolektiva posedaĵo de siaj membroj) kaj estas neprofitcelaj, t.e. la profito de kooperativaj bankoj re-investiĝas aŭ distribuiĝas inter la membroj, sed ne iras kiel dividendo al akciuloj. Do, "kredita kooperativo" estus tro limiga (kaj tial misgvida) termino, sed '''Kooperativa banko''' ŝajnas al mi adekvata: eĉ se evidentiĝos, ke en iuj landoj tiaj institucioj rajtas okupiĝi nur pri kreditaj servoj, tio estus en ordo, ĉar ja ekzistas ankaŭ profitcelaj bankoj, kiuj okupiĝas (aŭ okupiĝis) nur (aŭ precipe) pri kreditoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:56, 3 nov. 2023 (UTC) :{{kontraŭ|kontraŭ}} ''kooperativa banko'': Mi vidas la vorton "kredito" en pli-malpli ĉiuj el la diverslingvaj nomoj, foje en formo "kredita unio" (supozeble pro modelo de la angla lingvo), kaj ofte ankaŭ en formo "kredita kooperativo". Interesas ke ĉiuj artikoloj tiom substrekas ke la iniciato fontis en Germanlingvio (ankaŭ ol ŝtato Germanio formale estis), sed ke ĝuste germana artikolo pri la temo mankas. Tamen, vikidatumoj kaj ĉiuj tiaj bankoj en nuna Germanio konsentas ke tiulingve la nomo estas ''Kreditgenossenschaft'', do ankaŭ "kredita kooperativo". Tial, malgraŭ ke la formo "kredita kooperativo" laŭ Filozofo "estus tro limiga", ĝi ŝajnas al mi esti la sole pravigebla alternativo al la ankoraŭ pli strangaj vortoj "kredita unio" aŭ "kredita unuiĝo" - kvankam, se pli da lingvoj kiuj vere havas tiajn bankojn (en Esperantujo, klare, eĉ ne estas unu) oficiale uzus nomon ''kooperativa banko'' kaj oni povus konvinki pliajn vikipediajn lingvoversiojn adapti la titolon, tiam ĝi estus bela nomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:51, 29 nov. 2023 (UTC) ::{{komento}} Mi voĉdonus {{por|por "kredita kooperativo"}}, se tio estus la temo de voĉdono. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:40, 3 dec. 2023 (UTC) :::Kvankam mi jam voĉdonis la 29-an de novembro, nur sen grafike klara verda pilko: mi substrekas ke mi estas {{por}} ŝanĝo al "kredita kooperativo", kiu estas pli koresponda al pluraj alilingvaj titoloj kaj laŭ mi bona kompromiso inter la angleca [[Kredita unio]] kaj bela, sed eble meminventita vorto [[Kooperativa banko]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:05, 7 dec. 2023 (UTC) ::::Kaj do? Ĉu signifas ke kiam mankas konsento nenio ŝanĝiĝas kaj restas la titolo "kredita unio", kiun ĉiu kiu kundiskutis malplej ŝatas? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:20, 19 dec. 2023 (UTC) == Aktivaj (de 2024) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2024)}} == [[Homa spirado]] => [[Spirado]] 2024 09 20 == El pli ol cent lingvoj nur la itala nomiĝas homa. Tio malhelpas la ampleksigon de havenda artikolo, kion fakte mi jam entreprenis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:54, 20 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]] restus kiel alidirektilo kaj estas ĉapitro de la havenda artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:16, 20 sep. 2024 (UTC) ::Saluton, Kani. Eble vi memoras la diskutegon inter mi kaj DidCORN pri tiu temo antaŭ du jaroj. Informoj similaj al tiuj, kiujn vi nun metas en la artikolon [[Homa spirado]], jam troviĝas en nia artikolo [[Spiro]], kiu devus esti alinomita al [[Spirado]], sed ankoraŭ neniu administranto faris tion - tial la diskuto ankoraŭ troviĝas ĉi tie kiel aktiva propono. ::Mi proponis kaj faris la ŝanĝon al "[[Homa spirado]]" ĉar la artikolo en sia tiama stato temis preskaŭ nur pri homoj, kaj necesis distingi ĝin de [[Spiro]], kiu temas ankaŭ pri aliaj organismoj. Sed estas granda malkohero inter diverslingvaj vikipedioj kaj ene de ĉiu unuopa vikipedio. Kion vi volas fari al [[Spiro]]? Mi ne volus reiri al la situacio antaŭ mia interveno, nek imiti la situacion de la hispana vikipedio, kun du samtemaj artikoloj, sed verŝajne povus akcepti aliajn solvojn. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:57, 26 sep. 2024 (UTC) :::Mi nun faris rigardon al la koncernaj artikoloj en la angla, hispana, franca, kaj germana. Kvankam neniu uzas la titolon "Homa spirado", la franca kaj germana uzas "Pulma ventolo", kiu certe estas pli specifa koncepto ol spirado ĝenerale. Krome, en ĉiuj kvar vikipedioj mi trovas malkontentajn voĉojn sur diskutaj paĝoj, kiuj plendas simile kiel mi, ke la artikoltemoj en tiuj vikipedioj estas fuŝaj. En la angla [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Breathing#All_vertebrates?], germana [https://de.wikipedia.org/wiki/Diskussion:Lungenventilation#Säuger_und_andere_Tiere], kaj franca [https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion:Respiration#Respirons_!] oni plendas, ke pli taŭga titolo estus "Homa spirado" aŭ simile, kaj en la hispana [https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Respiraci%C3%B3n_(fisiolog%C3%ADa)] oni plendas, ke la artikoloj ligitaj al nia [[Homa spirado]] kaj [[Spiro]] havas la saman temon. :::Al mi ŝajnas klare, ke ni devos kunigi vian kontribuon kun la nuna enhavo de [[Spiro]] (ne de [[Homa spirado]]). La sola demando estas, en kiu artikolo kaj sub kiu titolo ni kunigu ilin. Mi bedaŭras la malŝparon de tempo. Mi kredas ke la kulpo de la situacio estas intervikia kaj metavikia, ne nia. Vere la havenda artikolo devus esti [[Spiro]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:50, 27 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]], poste [[Spirado]], estas unu el la mil havendaj artikoloj, ekzistanta en pli ol 100 lingvoj kun enhavo de pli ol 30 000 bitokoj kaj tial en la plej alta kategorio el tri eblaj. [[Spiro]] estas ekzistanta en iom pli ol 50 lingvoj kun enhavo de pli ol 15 000 bitokoj, tio estas la duono de la alia. La diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula. La realo de du similaj artikoloj en la tuta vikia sistemo evidente ne estas nia kulpo, sed ankaŭ ne ni devas tordi la situacion. Vi plu povas labori por la artikolo [[Spiro]] kaj ni povas reteni [[Spirado]]n en la alta kategorio de la havendaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:11, 11 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne klare komprenas kion vi kontraŭas kiam vi diras "ne ni devas tordi la situacion." Fakte la aliaj vikioj estas tre malsamaj unu de la alia - ili ne prezentas unu saman situacion. Ĝis nun mi provis fari nur la minimuman ŝanĝon al la reala situacio de nia vikio bezonatan por ke la du artikoloj havu malsamajn temojn. Ne mi kreis [[Spiro]]. Kaj tiutempe, se gravas al vi, la rezulto estas pligrandigo de la oficiale havenda artikolo. ::Ĉu vi akceptus ekzemple kunigi la du artikolojn? Aŭ proponi ĉe Metavikio ke oni redonu la statuson "havenda" al [[Spiro]]? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :Ĉi tiu diskuto restas longe sen kontribuoj. Se ne estos interkonsento pri alia solvo, mi rekonformigos la enhavon al la titolo transmovante la novan materialon al "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:59, 31 okt. 2024 (UTC) ::Ve, vere la "diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula", do spirado kaj spiro estas faktaj sinonimoj (la naturo de spiro estas ke ĝi okazas plurfoje, alikaze la organismo jam mortis), tial havi unu artikolon "spiro" kaj alian "spiro" estas iom stranga, sed havi artikolon "'''homa''' spirado", kiu temas pri "animala spirado ĉe senvertebruloj kaj ĉe vertebruloj" estas simile strange. Klaras ke ni ne povas premi ĉiujn lingvoversiojn kunfandi la du artikolojn kiuj duoble ekzistas en 50 lingvoj, kaj fari kiel la germanoj kiuj en unu el la du tute evitas la vorton spiro/spirado en la titolo kaj nomas ĝin "pulma ventilado" ankaŭ estas iom trompa, ĉar fakte "pulma ventilado" '''estas''' spirado. Kaj fari kiel faris la angloj kaj iuj aliaj lingvanoj kiuj baze diferencigas inter "spirado" kaj "spirado (fiziologio)" same strangas, ĉar ambaŭ tekstoj en ĉiuj lingvoj temas pri fiziologio. Mi nur vidas la eliron, fari kiel nun klarigas la unuaj frazoj de [[homa spirado]] (de multaj animaloj), [[spiro]] kaj [[Spiro (apartigilo)]], nome akcenti ke la unua procezo nepre bezonas pulmon kaj la dua, pli vasta koncepto ankaŭ priskribas interŝanĝon de oksigeno sen pulmo. Rezulto estus nomi la unuan tekston "pulma spirado" kaj la duan, pli vastan simple "spirado", laŭplaĉe ankaŭ sen "-ad-". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 31 okt. 2024 (UTC) :::Mi povas akcepti ke "Homa spirado" fariĝu "Pulma spirado". Ankoraŭ tio necesigus ke la plejparto de la nova materialo moviĝu en la artikolon "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:58, 1 nov. 2024 (UTC) :{{Ne farite}} laŭ la propono, sed mi ŝanĝis [[Homa spirado]] al [[Pulma spirado]] laŭ la ideo de ThomasPusch. Mi mem enplektis la novan materialon en la artikolon [[Spiro]], krom parto kiu rilatas al nehomaj pulmohavantoj kaj restas en [[Pulma spirado]]. :Mi ne povas fari la ŝanĝon de [[Spiro]] al [[Spirado]] ĉar mi ne estas administranto. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:02, 17 nov. 2024 (UTC) :{{Farite}} La paĝo estis kreita en 2016 kiel [[Spirado]]. Poste okazis pluraj alinomigoj kaj renomigoj. Estis diversaj opinioj pri kiu materialo estu en diversaj similtemaj artikoloj, kaj mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj kun la dekomenca titolo, simila al la plimulto de la aliaj lingvoj kaj kun materialo ankaŭ simila al multaj el tiuj lingvoj. Fakte mi eraris montrante ĉi tie ŝajnan kazon de alinomado, kvankam vere temis nur pri restarigo de la origina nomo. Ĉi tie okazis opinidebatoj, sed neniu klara tendenco kolektiva.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:14, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Kani}}, vi asertas ke via ŝanĝo estas restarigo de origina nomo (de 2016). Eble vi ne rimarkis ke la titolo "Spirado" origine apartenis al la artikolo kiu nun nomiĝas "[[Spiro]]", ekde ĝia kreo en 2004. Alaudo ŝanĝis "Spirado" al "Spiro" kaj kreis la duan artikolon "Spirado" ŝajne sen iu ajn konsulto aŭ interkonsiliĝo kun aliaj vikipedianoj. Do se temus pri restarigo de la originala situacio, la solvo estus kunigi la du artikolojn. Fakte mi jam proponis tion kiel eblan solvon. Ĉu vi konsentus al kunigo de la artikoloj? Se jes, ne necesos paroli pri aliaj aferoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:12, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Kunigi ambaŭ artikolojn estus lasi sen esperantlingva versio [[Spiro]], kiu povus esti alinomita al [[Spiro (fiziologio)]] same kiel estas en angla, hispana kaj aliaj lingvoj. Pri ĝia enhavo mi ne zorgos. Pro la restigado de [[Spirado]] tia kia ĝi estas mi opinias ĝin utila, estante unu el la Mil havendaj artikoloj, kun aparta rangigo en kiu Esperanto estas en tre alta konsidero.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 22 nov. 2024 (UTC) :::Mi jam rimarkigis ke la vikipedioj kiujn vi citas estas fuŝaj, kaj eĉ ne sammaniere fuŝaj. Bonvolu ne trudi iliajn fuŝojn ankaŭ al ni. Se vi ne povas klarigi kiel malsamas spirado kaj spiroj, aŭ kia spirado ne estas fiziologia - eĉ entute "ne zorgos" pri la afero - kaj tamen insistas ke la artikolo ekzistu, vi ne plu verkas enciklopedion, sed celas ion alian - prefere mi ne provu diveni kion. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) Ĉi tio estas malrespekto al Vikipedio, kian mi ĝis nun ne vidis en Alinomendaj Artikoloj. '''Kani malrespektas la bazan principon, ke ĉiu artikolo havu apartan temon.''' Tio estas principo de iu ajn enciklopedio. En Vikipedio, nia gvidpolitiko [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon]] tre klare diras, "Vi ja ne kreu artikolojn kiuj jam ekzistas (eble sub alia nomo)". Ankaŭ la unua kialo por [[Helpo:Kunigi paĝojn|kunigi paĝojn]] estas tio, ke "estas du aŭ pli da paĝoj pri ĝuste la sama temo." Se ankoraŭ neniu skribis politikon, kiu diras rekte, "ne ŝanĝu la temon de ekzistanta artikolo tiel, ke ĝi fariĝas sama kun alia," mi supozas ke neniu imagis, ke bonintenca vikipediisto provos fari tion. '''Kani malrespektas la politikon de interkonsento.''' Ni supozu momente ke neniu baza principo estas tuŝita. Tiam oni devas fari decidojn per [[Vikipedio:Interkonsento|interkonsento]]. Kiam en 2022 mi trovis la problemon de du artikoloj praktike samtitolaj (tiam ankoraŭ ne vere samtemaj), mi afiŝis proponon ĉi tie, faris interkonsenton kun DidCORN, kaj sufiĉe laboris por plenumi ĝin. Tiam nek Kani nek iu ajn alia argumentis kontraŭe aŭ entute interesiĝis pri la afero. Nun, du jarojn poste, Kani unue malrespektas tiun rezulton per radikala ŝanĝo; nur poste faras proponon por la ŝanĝo; kiam konsento al la propono ne tuj aperas, bojkotas la diskuton; kiam do mi parte (eĉ ne tute) malfaras lian unuopulan trudon, ree trudas ĝin; kaj post tio aŭdacas akuzi sur mia diskutpaĝo, ke mi estas malĝentila kaj malkunlaborema. '''Kani misuzas siajn administrajn privilegiojn por trudi sian preferon.''' En granda perspektivo tio estas la plej danĝera aspekto de ĉi tiu disputo. Kani mem anoncis, ke li protektis [[Spirado]]. Sed "Paĝoj estadas ŝlosataj nur dum certaj specialaj cirkonstancoj" ([[Vikipedio:Administrantoj]]). Tiuj cirkonstancoj ne estas tute precizigitaj, sed mi certas ke "mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj" ne estas taŭga pravigo. Aliflanke ĉesigi redaktomiliton jes estas bona kialo kaj alia administranto verŝajne rajtus apliki ĝin al ĉi tiu okazo, - sed estas malnormale kaj misuzo de privilegioj, ke administranto mem komencas redaktomiliton kaj tuj ŝlosas la paĝon en la stato preferata de li. Mi volas emfazi ke antaŭe ĉi tia konduto ''ne'' estis tipa de Kani. Tial mi ĝis nun provadis trovi ian interkonsenton, kaj ankoraŭ nun esperas ke li poste komprenos la situacion pli bone. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) :Mi restarigis pulman spiradon kiel la temon de [[Spirado]], post transdono de la statuso "havenda artikolo" ĉe Metavikio al [[Spiro]], pro kio ne plu ekzistas eĉ malprava motivo por la samtemigo. Pro la senkonsentaj alinomigoj, nun neadministrantoj ne povas fari la interkonsentitajn alinomigojn. {{re|ThomasPusch}} aŭ alia administranto, kiam vi havos liberan momenton, mi petas ke vi faru la interkonsentitajn ŝanĝojn [[Spirado]] > [[Pulma spirado]] kaj [[Spiro]] > [[Spirado]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 9 okt. 2025 (UTC) == [[Ig-Nobel-premio]] => ? 2024 09 26 == La artikolo estas malbona kaj parta traduko de anglalingva artikolo. Kvalito de la artikolo estas aparta temo.<br> Mi opinias, ke la nomo de temo estas tre stranga anglaĵo, kiun elpensis ne esperantisto kaj la kreinto ne scias regulojn de Esperanto. -Ig estas sufikso, kiu havas tre certan sencon. Nun la nomo de artikolo havas jenan sencon: igi Nobelpremio, Nobelpremiigi. <br> Sed senco de artikola temo estas ŝerca analogo de Nobelpremio. Atentu, la temo ne estas malNobelpremio, ŝar la premio neniun maligas. Temo de la artikolo estas mokaindaj atingoj de scienculoj kaj ne nur scienculoj. La premio havas trajtojn de scienca premio, sed ĝi ne estas scienca. Nun la nomo de la artikolo ne kongruas al temo de la artikolo.<br> Mi ne scias al kia nomo necesas alinomigi, sed lasi nunan nomon estas moki Esperanton, ties regulojn kaj lingvouzadon. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:24, 26 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} La titolo estas anglaĵo ĉar la nomo de la temo estas angla vortludo, do ne rekte tradukebla. La nuna versio havas la avantaĝon ke ĝi videbligas la aludon al la [[Nobel-premio]]j. Ebla alternativo estas konservi eĉ pli laŭvorte la anglan nomon: [[Premio Ig Nobel]] aŭ [[Ig Nobel Prize]]. Mi pensas ke la risko, ke iu interpretus ĝin kiel "Nobelpremiigo," ne estas pli granda ol la risko, ke iu interpretus Nobel-premion mem kiel premion por nobeloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:51, 26 sep. 2024 (UTC) : Al mi tre plaĉas varianto elektita en ukraina vikio: [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F Ігнобелівська премія]. <small>Certe ruslingva vercio multe pli plaĉas [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F Шнобелевская премия], sed tio estas vortludo (bonega, sed rekte ne tradukebla).</small><br>Mi opinias ke en esperanto bone taŭgas '''Ignobel-premio''': :# ni bone prezentas la anglalingvan nomon :# ĝi estas memstara vorto kaj ĝin ne eblas erare miksi kun aliaj vortoj :# ĝi ne aspektas kiel mallongigo kaj neniu prononcos la nomon "Igo-Nobel-premio" :# la vorton eblas kombini kun prepozicioj, konjukcioj, akuzativo, pluralo ktp. : [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 08:03, 27 sep. 2024 (UTC) ::{{kontraŭ}} [[Ignobel-premio]] La propono estas malavantaĝa je punkto 1, ĉar ĝi unuvortigas nomon kiun la angla prezentas kiel du vortojn. Ĝi gajnas nenion je 2, ĉar kunmetaĵoj kutime ne havas strekon en Esperanto, do se iu povus interpreti "Ig-Nobel" kiel Esperantan kunmetaĵon (kion mi trovas malverŝajna), tiu povus same misinterpreti "Ignobel". Eble ĝi gajnas iomete je 3, sed mi trovas misinterpreton de "Ig-Nobel" kiel mallongigon tre malverŝajna. Ĝi gajnas nenion je 4. Pli ĝenerale, mi malkonsentas kun la ideo, ke simileco inter alilingva nomo kaj Esperanta radiko estas bona kialo por aliformigi la nomon en Vikipedio. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 27 sep. 2024 (UTC) :{{komento}} Mi proponas por la premio kaj la artikolo la nomon '''[[Malnobela premio]]'''. Ĝi klare kaj precize esprimas la spiriton de la vortludo kaj estas neriproĉebla esperantigo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:04, 7 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Mi povas akcepti [[Malnobela premio]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:20, 7 okt. 2024 (UTC) :: {{Kontraŭ}} mi kontraŭas ĉar en Eo prefikso "mal-" havas strikte certan sencon kaj la premio tutcerte ne estas mala rilate al Nobelpremio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:53, 8 okt. 2024 (UTC) ::: {{komento}} Kara - la vorto "mal/nobel/a" estas regula Esperanta vorto, derivaĵo de la radiko "nobel-" ([https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=Nobelo&kap=1&der=1 Radiko '''nobel/''' en PIV]). La implico, ke temas pri Alfred Nobel aperas en ĝi nur kiel kalembureca ŝerca aludo, esence same kiel en la angla esprimo ''ignobel prize'' (en kiu forte kaj klare aŭdiĝas la adjektivo ''ignoble'', t.e. mal-''noble'' = malnobela, kaj, fone, vole-nevole aŭdiĝas ankaŭ ''Nobel Prize'' = Nobel-premio). Temas do pri maksimume fidela traduko de la origina angla esprimo kune kun ĝiaj konotacioj kaj ŝerca aludo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 10:44, 8 okt. 2024 (UTC) : {{Kontraŭ}} Ĉar mi vidas, ke Ig-Nobel-premio ne estas same kiel Igi Nobel-premio, bazo de la debato; resume "Ig" en la propra nomo Ig-Nobel ne samas al sufikso "ig-" en nepropranoma vorto. Ankaŭ Nobel ne estas konfuzebla kun "nobel-". Eble "Ig-Nobel premio" povus esti solvo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:30, 11 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Kara [[Uzanto:Kani|Kani]] - bedaŭrinde, la formo "Ig-Nobel premio", stranga sinsekvo de neesperantigita propra nomo ''Nobel'' kun prefikse alkroĉita Esperanta sufikso -ig- (kio formas nekompreneblan "vorton" "Ig-Nobel" aperanta en nekomprenebla gramatika funkcio -- bonvolu noti, ke ankaŭ "Nobel premio" en Esperanto estas malebla en la senco de senprobleme Esperantaj formoj kiel "Nobel-premio", "premio Nobel", "premio de Nobel" aŭ simile), kiun sekvas tute regula sed neniel rilata Esperanta substantivo "premio", estas neniel interpretebla en Esperant-lingva kunteksto... Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:32, 11 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Estas klare, ke necesas trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan, sed ne nepre bazitan sur la samaj metaforoj kiel la anglalingva aŭ ruslingva formoj. Tiu, kiu ne ŝatas la formon '''[[Malnobela premio]]''', serĉu ion alian. Ĉu eble '''[[Bobel-premio]]''', kiu sufiĉe proksime similas al "Nobel-premio" kaj baziĝas sur metaforo, kiu estas eĉ pli elvoka ol la sufiĉe arbitraj anglalingva kaj ruslingva kalemburecaj aludoj, ja kiel "premio" pro stultaĵo rilatas al nobeleco aŭ nobleco aŭ al slanga nomo de nazo, dum nomi stultan malgravaĵon bobelo aŭ stultulon bobel-kapulo estas tute nature! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:48, 11 okt. 2024 (UTC) :: {{Por}} Bobel-premio - por mi la nomo bone transdonas esencon de la premio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:20, 14 okt. 2024 (UTC) :{{por}} '''[[Bobel-premio]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:07, 13 okt. 2024 (UTC) :Ankaŭ mi akceptas [[Bobel-premio]]. Kvankam mi ne vidas tian tutmondan gravon en la afero, ke ĝi indus je Esperantigo, tamen se ni devas Esperantigi, tiu Esperantigo estas bonega. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne certas ke "estas klare, ke '''necesas''' trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan". Mi mem, kaj certe pli-malpli ĉiuj aliaj esperanto-parolantoj, dekomence tute ne komprenis kiun sencon havus la vorto "bobel-premio", ankaŭ se oni bone konas ambaŭ bazajn vortojn. Estas aliel, se en ĉiuj esperantaj gazetoj kaj blogoj estas amase multaj Esperantaj artikoloj pri "bobel-premioj" sub tiu nomo, eblus citi almenaŭ 5 de tiaj eksteraj esperantlingvaj referencoj, kaj pli-malpli ĉiu ke kapablas legi la lingvon jam legis la vorton ekster vikipedio. Sed dum tio ne estas, laŭ mi la titolo "malnobela premio" aŭ prefere malnobla premio" estas pli akceptebla kaj klara - "malnobela premio" tute akcepteblas, se PIV jam oficialigis duan signifon de [https://vortaro.net/#Nobelo_kd "Nobelo"=Nobel], kvankam multaj homoj daŭre pli tradukis la adjektivon "nobela" al "grafa, princa", kaj ne kiel "iel rilata al s-ro Nobel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:28, 25 okt. 2024 (UTC) :::Ankaŭ mi estas {{kontraŭ|kontraŭ}} ne tuj komprenebla [[Bobel-premio]] kaj {{kontraŭ|kontraŭ}} la origina titolo [[Ig-Nobel-premio]]="fara?? Nobel-premio" de antaŭ 20 jaroj fare de anonimulo. konsidereblus simple lasi la tuton en usona angla kaj prezenti ĝin en tri ne-ligitaj vorto kaj nepre klinitaj literoj {{lang-en|"Ig Nobel Prize"}} [{{IFA|ˈɪɡ nə͡ʊbˈɛl pɹˈa͡ɪz}}], tiel ke tute klaras ke temas pri fremdlingva koncepto kaj kampanjo. Sed mi tamen timas ke poste revenas iuj entuziasmaj esperantistoj kiuj tamen inventas iun ajn "esperantigon" por la premio. Krome la tradukoj de {{lang-en|Ig Nobel Prize}} al {{lang-fr|Prix Nobel Ig}} kaj es {{lang-es|Premio Ig Nobel}} aspektas al mi baze sensencaj en ĉiuj tri lingvoj kaj nek aspektas angla nek franca nek hispana vorto (pri aliaj lingvoj kompreneble estus same). Sume mi pensas ke la propono {{por|por}} [[mal-Nobela premio]] kun iom malbela sed necesa majusko meze de la adjektivo estas la malplej malbona solvo. Ja PIV 2020 konfirmas ke [https://vortaro.net/#Nobelo_kd Nobelo] majuskle havas duan signifon aludi al s-ro Nobel, do signifas ne nur "grafa, princa", sed ankaŭ "iel rilata al s-ro Nobel". Sed aparte al tiu diskuto pri la titolo mi eksplicite atentigas al la katastrofa ĝenerala stato de la artikolo, el lingva vidpunkto sed ankaŭ el ĝenerale teknika (Vladimir aludis tion per la frazo "Kvalito de la artikolo estas aparta temo"). Tio ne estas granda problemo kaj eblas ripari la mankojn, sed nepre necesas fari tion (tiom "aparta" de la titolo tiu kritiko ne estas: malmatura titolo de 2004 staras kun malmatura teksto)! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 31 okt. 2024 (UTC) ::::'''Atentigo:''' Iel la temo ekde 2024 restis ne plene finita. Se mi bone komprenas en la propono "Bobel-premio" nun estas 3 voĉoj por kaj 2 klaraj voĉoj kontraŭ. En la propono "mal-Nobela premio" estis 4 voĉoj por kaj 1 klara voĉo kontraŭ. Kaj la origina formo "Ig-Nobel-premio" havis 1 voĉo por kaj 4 klarajn voĉojn kontraŭ. Klaras ke la voĉdono iĝis malfacile superrigardebla. Sed tamen necesas fini tiom malnovecan disputon, kaj poste movi ĝin al la arkivo, ĉar ĉi tie amasiĝas tiom da ne vere finitaj disputoj, ke la paĝo estas tro peza. Laŭ mia kompreno por la formo "mal-Nobela premio"/"malnobela premio" je rezulto 4:1 estas plej da konsento. Ĉu iu tute malkonsentus pri tiu kalkulo? Se ne mi post du pliaj tagoj, do je 18 feb. 2026, movus la paĝon al formo "mal-Nobela premio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:04, 16 feb. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Italaj epokfilmoj]] => [[:Kategorio:Italaj epikfilmoj]] == La aliaj lingvoj listigas epikajn filmojn, kaj ne epokajn, eble kun la senco historiaj filmoj, sed jam ekzistas [[:Kategorio:Italaj historiaj filmoj]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:01, 11 okt. 2024 (UTC) :{{por}} la propono, kaj simile por ŝanĝi la nunajn [[:Kategorio:Epokfilmoj]], [[:Kategorio:Epokfilmoj laŭ landoj]], [[:Kategorio:Sovetiaj epokfilmoj]], [[:Kategorio:Usonaj epokfilmoj]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Se mi ĝuste komprenas, temas pri du iom interrilataj, sed principe malsamaj nocioj: (1) '''historiaj filmoj'''; (2) '''kinoepopeoj'''. Kiam aperos klareco, pri kiu el la du nocioj temas, oni miaopinie apliku ĝuste tiajn terminojn. Bonvolu noti, ke la vorto "'''[[epopeo]]'''" estas oficiala (1a Oficiala Aldono), sed "epiko" ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos, ĉar ĝi (miakomprene) estas pli-malpli plena sinonimo de "epopeo", kaj la Akademio kutime evitas senbezone oficialigi sinonimojn de jam oficialaj vortoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:23, 13 okt. 2024 (UTC) ::Mi subtenus ankaŭ (eĉ prefere) [[:Kategorio:Epopeaj filmoj]] aŭ simile. ::La koncernaj kategorioj ŝajne estas ligitaj al alilingvaj kategorioj, kiuj temas pri epikaj/epopeaj filmoj. Kaj mi vidis almenaŭ unu filmon de ''Star Wars'', mi kredas, kiu apartenus nur al tre vasta difino de "epoka"! Tial mi subtenas la ŝanĝon. Tamen estus plej bone, se iu kontrolus ĉu estas iu filmo en la kategorioj, kiu efektive estas pli "epoka" ol "epika", kaj se jes, transmetus ĝin en kategorion pri historiaj filmoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::: "Kategorio:E...filmoj laŭ landoj" estas en kategorio "Kategorio:E...filmoj" kaj tiu estas en supera kategorio [[:Kategorio:Eposoj]]. Tial "Kategorio:Eposaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj laŭ mi eĉ pli bonas ol "Kategorio:Epopeaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj. Do {{por|por}} "Kategorio:'''Eposaj filmoj'''" kun variaĵoj laŭ landoj. Konsentite ke la vorto "epiko" ''"ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos"'', sed [https://vortaro.net/#eposo_kd eposo] <sup>[[Zamenhof|Z]]</sup> kaj [https://vortaro.net/#epopeo_kd epopeo] ambaŭ estas oficialaj vortoj, kun enhava nuanco, kaj mi ŝatas la vorton [[eposo]] ĉi tie '''pli''' ol la enhave '''malvastan''' nomon "epopeo" kiu nepre bezonas prikanti "heroojn, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto".<sup>[https://vortaro.net/#epopeo_kd PIV]</sup> Ĉu la usona komerca filmaro ''[[Star Wars]]'' <sup>©</sup> estis produktita el ''"patruja, religia, mora vidpunkto"'' ? ? Mi forte pridubas tion! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 31 okt. 2024 (UTC) ::::Fakte, laŭ mia nebula memoro de ''Star Wars'', la heroo Luke Skywalker jes reprezentas patrujan, religian, moran vidpunkton. Eĉ se ne, la kerna malsamo inter "epopeo" kaj "eposo" estas, ke "epopeo" havas certan specon de enhavo ("rakontanta la aventurojn de herooj"), dum "eposo" estas nur forma kategorio ("La rakonta poezio, sen speciale heroa signifo"). Kaj la heroa enhavo estas la aludenda eco de la filmoj, pri kiuj temas. Certe ''Star Wars'' havas neniun apartan similecon kun neheroa rakonta poemo. Do laŭ mi "epos-" estas malpli taŭga radiko ol "epope-", kvankam pli taŭga ol "epok-". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:39, 1 nov. 2024 (UTC) :::::Mi el mia rigardado de la filma serio ankaŭ ne havas la impreson, ke "la usona komerca filmaro Star Wars © estis produktita el "patruja, religia, mora vidpunkto". Kaj ŝajnas al mi ke "epos-" simple estas pli vasta difino ol "epope-", despli ke la kategorio jam nun estas en kategorio "eposoj" (kvankam konsentite ke kategoriojn oni povas relative facile adapti). Do mia voĉodono estas por eposaj filmoj, kaj ĉiukaze kontraŭ epok/epikaj filmoj, sed pri tio, ŝajnas al mi, ĉiuj konsentas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:12, 24 nov. 2024 (UTC) ::::::Pardonu, mi devis diri ke la difinoj de "epope-" kaj "epos-" en mia komento venis de PIV. Ĉu vi havas iajn pruvojn kontraŭ ili? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 05:20, 11 jan. 2025 (UTC) == [[Afrikanso]] -> [[Afrikansa lingvo]] 2024 10 20 == Oni ŝanĝis la titolon al "Afrikanso" antaŭ kelkaj jaroj pro [https://www.vortaro.net/#afrikanso_kd ĝia artikolo en PIV,] sed 1) la formo "la afrikansa" estas multe pli ofta nomo por la lingvo ol "afrikanso", ankaŭ inter la plej grandaj kaj respektataj revuoj de Esperanto; 2) la sekva versio de PIV tre verŝajne ŝanĝos ĝian rekomendon al "afrikansa" por la lingvo kaj "afrikanso" por homo de la rilata etna grupo. Vidu pli da detaloj ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:33, 20 okt. 2024 (UTC) :Mi supozas ke ĉiuj aktivaj uzantoj bonvenigos la adapton de la ĝisnuna indiko de PIV 1970 ĝis 2020 de "afrikanso = lingvo de la nederlanddevenaj sudafrikanoj" al "la afrikansa", kiu respegulos la lingvouzon jam de jaroj. "La afrikansa" ŝajnas tiom normala etna lingvo kiel miloj da aliaj lingvoj, ke homoj simple ne venus al la ideo kompreni ke "Afrikanso"<sup><small>©</small></sup> estus substantiva "markonomo" kiel Esperanto<sup><small>©</small></sup>, Volapuko<sup><small>©</small></sup>, Interlingvao<sup><small>©</small></sup> aŭ Sanskrito<sup><small>©</small></sup>. Kaj eĉ se, homoj scias ke kvankam la lingvo de Romio origine nomiĝas Latino<sup><small>©</small></sup>, tamen eblas adjektivigi baze ĉiun substantivon, do se diri latina poezio, gramatiko, civilizacio, tiam ankaŭ eblas diri 'la latina lingvo', kaj en koncizigo forlasante la vorton lingvo oni alvenas al adjektiva formo "la latina", kiu estas la praktike uzata formo por la lingvo. Paralele, oni supozas ke tia adjektivigo eblas ankaŭ ĉe Sanskrita ("Kamasutro estas sanskrita libro"<sup><small>PIV</small></sup>, do libro en la sanskrita), kaj same ankaŭ devus ebli aludi al "afrikansa poezio, gramatiko, literaturo" kaj analogie devus ebli ankaŭ paroli pri "la afrikansa lingvo", do koncize pri "la afrikansa". Lingvo devos esti sufiĉe ekzotika, ke oni sentos strangan senton diri, "mi flue parolas la [[volapuka]]n kaj la idan", sed pri pli modaj artefaritaj lingvoj eĉ tio eblas, "mi pli bone parolas la [[klingona]]n ol la [[navia]]n". Tial homoj simple ne atentos pri la ĝisnuna averto de PIV, ke formo afrikansa ne ekzistas, ĉar "Afrikanso" estas komerca persona nomo kaj la o estas ne disigebla parto de la nomo, kiel ekzemple en [[Macudo]] (japane 松戸市) la o estas japana kaj ne esperanta o - kie la "o" de "Afrikanso" tiam estas en la nacilingva formo ''Afrikaans''? Do ĉiu bonvenigo la novan permeson nomi la sudafrikan lingvon "la afrikansa" samkiel la antikvan romian lingvon "la latina". :'''Sed tamen''', por ŝanĝi iun vorton en vikipedia titolo, pri kiu miloj da esperanto-vortaroj avertas ke ĝi estas erara kaj ne eblas uzi ĝin, oni bezonas iun pri fortan pruvan eksteran referencon ol nur iun personan nomon en vikipedia diskutpaĝo "mi esperas ke en ĉiuj estontaj vortaroj estos tiu nova vorto", aŭ "mia amiko parolis kun la kara edzino de Bertilo, kaj ŝi diras ke li diras ke nepre en la nova PIV estos la formo 'la afrikansa'". Ni bezonos iun citeblan fonton, aŭ en retejo ekster Vikipedio, aŭ en presita bulteno, kun numeroj de la eldono kaj de la paĝo. Eĉ se oni eble produktas artikoleton aparte por esti citebla pruvo (ekzemple "La Ondo de Esperanto mallonge intervujis Sp. van der Meulen kaj M. Cramer pri la progresoj de la redaktoj por nova eldono de PIV kaj pri iuj ŝanĝoj, pri kiuj estas aparte unuanimaj proponoj en la teamo"), devos esti io kion oni devos povi citi en referenco. Ĉu iu havas krean ideon, kiel oni povos produkti tian citeblan referencon? Eĉ Wolfram Diestel en Reta Vortaro ne povas simple malfermi artikoleton "la afrikansa" kaj noti kiel referencon "tiun formom mia fratino opinias ekstreme mojosa". Se ne alporteblas iu ajn citebla referenco, tiam ni fakte devos atendi, ĝis la nova PIV estos aĉetebla, kaj ankaŭ estas rete daŭre konsultebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:03, 21 okt. 2024 (UTC) ::Ankaŭ mi bonvenigus ŝanĝon kun almenaŭ unu ekstera referenco. Mi ne havus altan postulon pri tia referenco, ankaŭ se Spencer skribas pli-malpli tion kion li skribis en la paĝa diskutpaĝo, sed vidigas tion en ekstera retejo, kaj tiun noton oni povas reference enplekti ĉi-tie, tio sufiĉus al mi. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:10, 25 okt. 2024 (UTC) :::Estas [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o nova artikolo pri "afrikanso" kaj "afrikansa"] en Reta Vortaro. Tiu estus laŭ mi la plej uzinda ekstera referenco. Alia eblo estus citi la personan retejon de Bertilo Wennergren, en kiu li rekomendas "la afrikansa" por la lingvo kaj "afrikansoj" por la popolo en [https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#lingvoj siaj notoj pri lingvonomoj] kaj en [https://bertilow.com/piv/index.html#lande siaj kritikaj notoj pri PIV 2002 kaj 2005.] [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:04, 28 okt. 2024 (UTC) :: {{por}} ''' Afrikansa lingvo''', same kiel "la sveda". Ĉi vi emas eklerni Svedon? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:41, 25 okt. 2024 (UTC) :::Tamen, Taylor, tiom simple ne estas. Tute eblas lerni Esperanton, Latinon, Volapukon, Sanskriton kaj laŭ la nuna stato de la vortaroj ankaŭ Afrikanson. Tio aparte eblas, ĉar svedo klare estas individua homo el certa kulturo, kaj ''"esperanto, latino, volapuko, sanskrito kaj afrikanso"'' laŭ la nuna stato de la vortaroj '''ne''' estas individua homo. Do ne temas nur pri tio, per levo de tri aŭ kvin manoj ĉi tie ŝanĝi la esperantajn vortarojn, sed temas pri tio efektive ŝanĝi la vortarojn kaj, se tio ankoraŭ daŭros, almenaŭ klare kaj konvinke dokumenti argumentojn kial la esperantlingva Vikipedio malatentas la esperantlingvajn vortarojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:29, 31 okt. 2024 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Mi tute konsentas kun vi, ke "ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV" estas aĉa argumento por titolŝanĝo. Mi menciis tion nur por kontraŭi la argumenton, ke "Afrikanso" estus pli uzinda nur pro tio, ke ĝi estas en PIV; kaj tio estis menciinda, ĉar tio estas la argumento iam uzita por ŝanĝi la artikoltitolon al "Afrikanso". Mia ĉefa kialo por rekomendi titolŝanĝon estas, ke "la afrikansa" estas klare multe pli uzata en fidindaj fontoj ol "afrikanso". Kiel mi diris ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]], en Tekstaro facile troveblas multaj citindaj artikoloj de diversaj aŭtoroj, redaktoroj kaj revuoj, kiuj povas subteni rekomendon de "la afrikansa". Multaj citaĵoj de tiaj artikoloj aperas nun kiel fontoj en [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o la nova sekcio pri "afrikansa" en Reta Vortaro,] kiu espereble estas kontentiga fonto por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:55, 28 okt. 2024 (UTC) :::::Mi tute ne opinias, ke ''"ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV"'' estas '''aĉa''' argumento por titolŝanĝo: kun konvinka(j) referenco(j) estas '''bona''' argumento. Nur sen estas problemo. La noton en ReVo oni povas citi, bone, la du fontojn de Bertil ankaŭ kaj eblas amasigi konvenajn teksterojn el la Tekstaro, kvankam daŭre je la alia flanko pezas kvar eldonoj de PIV (1970, 2002, 2005 kaj 2020). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:23, 28 okt. 2024 (UTC) ::::::Kial la diskuto silentiĝis? Mi estus por alinomigo jam antaŭ publikigo de la eldono de "PIV post 2020", '''SE''' estas rete alirebla skriba aprobo de la PIV-redakcio aŭ de la retejo de AdE, aŭ almenaŭ alvoko de la ĉefkunveno de la landa asocio de UEA en Sudafriko pri propono de estonta nomigo "afrikansa lingvo", ne nur "Afrikanso" en la vortprovizo de Esperanto. Sed ĉar mi tian oficialan dokumenton ankoraŭ ne vidis, la nun plej lastmomenta referenco estas el PIV 2020, kaj ĉiuj scias kion tio signifas. Tial mi estas {{kontraŭ}} alinomigo, kaj alvokas atendi ĝis kiam estos konvinka referenco por alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:57, 24 nov. 2024 (UTC) :{{Por}} "'''Afrikansa lingvo'''". {{Uzanto:Robin van der Vliet/Subskribo}} 22:32, 26 nov. 2024 (UTC) ::Bone, tiam alportu kaj metu en la paĝon konvinkajn, kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj defendas uzon de la adjektiva formo "afrikansa lingvo". Referenco kiu notas "Robin, Aidas, Spenĉjo, Taylor kaj Topu ŝatas la adjektivan formon "afrikansa lingvo", egale ke PIV de 1970 ĝis 2020 nomas la lingvon nur substantive Afrikanso." estas malserioza kaj ne konvinka ekstera referenco. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:20, 27 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Aidas}} Mi supozas, ke povus sufiĉi [https://bertilow.com/piv/index.html ĉi tiu paĝo] en la retejo de Bertilo Wennergren, ĉu ne? Ĝi diras ke 'nomi ilian lingvon “la afrikansa (lingvo)” (...) ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado.' Aliokaze, facile eblas per Tekstaro serĉi diversajn referencojn de publikaĵoj, kiuj uzas "afrikansa" ĉi tiel. Tio pruvus minimume, ke tia uzado estas akceptebla al pluraj redaktoroj. Ekzemple [https://www.monato.be/2016/011620.php ĉi tiu artikolo] el Monato, [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2008-10&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl1799&ignorifremdajhojn=1&uskle=1&serchesprimo=afrikans#dl1799 ĉi tiu] el Revuo Esperanto, kaj [https://esperanto-ondo.ru/Ondo/99-lode.htm#99-26 ĉi tiu] el La Ondo de Esperanto. Sed eble tio estas tro kiel originala esploro? ([[VP:OR]]) Mi ne certas. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:46, 30 maj. 2025 (UTC) ::::Fakte estas ankaŭ la [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#afrika1.0a artikolo pri afrikanso] en Reta Vortaro, kiu ŝajnas tre uzinda. Mi forgesis pri ĝi. Kaj ke mi fakte jam ligis al ĝi antaŭe en ĉi tiu fadeno. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:01, 30 maj. 2025 (UTC) :::::{{re|Aidas}} Mi ĵus metis en la paĝon kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj estas espereble sufiĉe konvinkaj por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 00:15, 31 maj. 2025 (UTC) ::::::Mi pardonpetas ke mi plurajn tagojn ne estis en vikipedio kaj nur nun vidas la noton de antaŭ 12 tagoj. Efektive estos bone noti ĉiun vortaran, literaturan kaj gazetaran referencon pri uzo de noveca, alternativa uzo de "afrikansa lingvo" en la tekston - ankaŭ bonvole viajn citaĵojn el ''Monato'' ktp. Ni ne forgesu, ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV. La noto de Bertilo, ke "Multaj tamen preferas doni al “afrikans/o” la signifon de “ano de la nederlanddevena gento de Sud-Afriko”, kaj nomi ilian lingvon “la afrikansa”. Tio ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado" ankaŭ taŭgas kiel unu el pluraj referencoj, sed tio tamen estas tute subjektiva opinio de Bertilo el 2006. Bona argumento estus se li uzus sian influon en la PIV-teamo kaj laborus en la direkton oficialigi la opinion en PIV. 2006 estis longe antaŭ 2020. Do, nepre enigu la referencojn de Monato 2016, revuo Esperanto 2008 kaj La Ondo 2003 en la tekston: citi referencojn ne estas "tro da originala esploro", male. Mi tute bonvolas subteni iom avangardan aplikon de la lingvo, se kunskrapiĝis ĉiuj haveblaj referencoj, kaj se la teksto ne donas misan impreson ke jam temas pri oficiala ŝanĝo de la lingvo, sed nur ke temas pri tendenco en la gazetaro kaj neformala lingvouzo spiti la (ankoraŭ) oficialan lingvan difinon. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:33, 13 jun. 2025 (UTC) :{{re|ThomasPusch|Aidas}} Antaŭ kelkaj monatoj publikiĝis publika testa versio de la sekva eldono de PIV ĉe [https://testo.vortaro.net/ testo.vortaro.net]. Do nun iu ajn povas kontroli en la koncerna artikolo [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd ĉi tie], ke "afrikanso" estas korektita al genta signifo, kaj la lingva signifo de tiu vorto ne plu estas agnoskata en la nuna malneto de PIV, sed movita al "afrikansa". La testa versio ankoraŭ ne estas oficialigita, sed laŭ mi tamen menciinda en ĉi tiu diskuto. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 19:34, 25 mar. 2026 (UTC) :::{{re|Spenĉjo}} Tre tre bone. Se Aidas skribis "ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV", tiam la '''5-a''' volumo de PIV estas la plej bona argumento. KUN TIUJ plej plej novaj difinoj de la kapvortoj [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd «afrikanso»] kaj [https://testo.vortaro.net/#afrikansa_kd «afrikansa»], mi facile estas {{Por|POR}} ŝanĝo al "'''afrikansa lingvo'''". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:58, 25 mar. 2026 (UTC) [[Afrikanso]] pli verŝajne estas lingvo ol homo, laŭ mi, sed la titolo de la artikolo prefere estu [[afrikansa lingvo]], ĉar tiel oni plej ofte nomas ĝin, kaj tiel certe estas ĝuste. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 08:26, 28 mar. 2026 (UTC) :Jes, sed ĉi tie ne temis pri verŝajneco aŭ kiel probable multaj homoj eble komprenos la sencon de vorto "afrikanso", sed temis pri neceso fundamentigi de iuj deziratan ŝanĝon de baza signifo de vorto en la Esperanto-vortaro kaj precipe en PIV per konvinka ekstervikipedia referenco. Tial la nova referenco estas konvinka paŝo en tiun direkton. Kun ĝi, ankaŭ mi estas {{por|por}} la alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:55, 28 mar. 2026 (UTC) == Taroko (kartoj) -> Tarokoj 2025 01 13 == La artikolo, kiu antaŭe troviĝis ĉe [[Tarokoj]], nun troviĝas ĉe [[Tarokludoj]] (kio pli taŭgas por sia enhavo). Tial indas alinomi la artikolon [[Taroko (kartoj)]] por ke ĝi havu la plej ĝeneralan titolon. --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 12:02, 13 jan. 2025 (UTC) :La propono aspektas saĝa: konkretigaj aldonaĵoj inter krampoj pravigeblas nur kiam ili urĝe necesas. Mi ne vidos obstaklon kontraŭ la simpligo, do {{por|por}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:19, 3 feb. 2025 (UTC) ::Kial ne, {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:17, 3 feb. 2025 (UTC) ::{{por}} Kiel argumentite, interkrampa specifigo estas superflua. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 16 feb. 2025 (UTC) {{farite}} per kvar poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 28 feb. 2025 (UTC) :La propono eksplicite signifis ŝanĝon de Taroko (kartoj) en singulara formo al Tarokoj en plurala formo. Mi esperas ke ĉiuj atentis pri tio. Mi nun akcidente dum la alinomigo unue simple forstrekis la aldonon inter krampoj kaj poste aldonis la pluralon, do movis Taroko (kartoj) > Taroko > Tarokoj. Tio estas tute bona tiel, ĉar sencas ke '''ne''' Taroko estas ruĝa ligilo kaj Taroko'''j''' estas artikolo. Fino de movado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:40, 28 feb. 2025 (UTC) == "Sulaveso" 2025 02 03 == Mi havas ankoraŭ alian temon, kiu estas pli sciigo ol invito al diskuto pri erara formo "[[Sulaveso]]", sed tamen eblas decidi kiun formon uzi anstataŭe: En la esperanta vikipedio en paĝaj titoloj, tekstoj, kategorioj kaj en vikidatumoj ekde 2010 la unuavice tute esperanto-aspekta insula pseŭdonomo "Sulaveso" estas en grandaj kvantoj uzita. Tamen, en eksteraj fontoj dokumentiĝas nur la nomoj * ''Celebeso'' - [http://vortaro.net/#Celebeso ''Celebeso'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], ankaŭ jam en PIV 1970, p. 137 - en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]], Pago 1971, mapo 40, dokumentiĝas eĉ la variaĵo'' Celebo'', sed tiu formo post 1971 ne estis uzata kaj * alternative dua esperantlingva nomo '''Sulaŭesio''' - [http://vortaro.net/#Sulaŭesio ''Sulaŭesio'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], en PIV 1970 ankoraŭ ne, sed jam en PIV 2002, p. 1097, kaj en PIV 2005 same. Do temas pri la pli nova vorto. En tiu vortpropono la litero "aŭ" estas en ordo, ĉar ne temas pri izolita "ŭ". Mi en Esperanto trovis neniun referencon, ke eĉ plia nova nomo, "Sulaveso", estus pravigebla, tia formo do estas '''eraro'''. Ni bedaŭrinde en 15 jaroj ne rimarkis nian eraron, sed eraro kiun oni 15 jarojn faras, per tio ne fariĝas ĝusta. Do necesas senspure forigi la malĝustan tajperaron "Sulaveso" - ĉar la tasko de vikipediaj fuŝoj ne estas "ĝustigi la vortarojn". Mi principe reflekse revenus al la unua esperanta vorto. Sed internacie estas klare, ke ĝuste en la 1970-aj jaroj la antaŭa kolonia vorto "Celebes" (portugala, poste nederlanda) anstataŭiĝis per la loka vorto "Sulawesi" (kiu ankaŭ antaŭe ĉiam estis, sed ne estis oficiala). Tion tre bone montras [https://books.google.com/ngrams/graph?content=Sulawesi%2CCelebes&year_start=1800&year_end=2020&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2CSulawesi%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2CCelebes%3B%2Cc0 grafikigo pri la angla lingvouzo de ambaŭ vortoj, kiu ĝuste ŝanĝiĝis inter 1972 kaj 1976. Ĉar ni havas du formojn je elekto en PIV, ni povas decidi pri "Celebeso" aŭ pli moderna "Sulaŭesio": sed la eraro "Sulaveso" ne estas elekto! Mi tendencus ne konservative voli subteni la kolonian vorton "Celebeso", kaj tio signifas ke nur restas la alternativo ''Sulaŭesio''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 3 feb. 2025 (UTC) : Ne temas pri eraro aux "Vikipedia vortokreaĵo", sed pri esperantigo. En la tekstaro estas tri trafoj por "[[Sulaveso]]" sed NUL por "Celebeso". {{kontraŭ}} koloniisma "Celebeso", {{por}} "[[Sulaveso]]" aux "[[Sulawesi]]". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:52, 3 feb. 2025 (UTC) :: La tekstaro ne estas vortaro, nur reflektas la efektivan lingvouzon, inkluzive de eblaj inventaĵoj. Ke en la tekstaro estas nul trafoj por Celebeso, jam signifas ke ni bone ŝanĝis nian liongvouzon konforme al la indonezia kaj sekve ankaŭ angla vortuzo. Sed se la esperanta vikipedio dum 15 jaroj reklamis tute senreferencan, libere vikipedie inventitan vorton, tiam tute ne mirigas ke iuj esperantistoj influiĝas de tio kaj erare kredas ke ĉio kio estas en la esperanta vikipedio estas ĝusta (ankaŭ mi alkutimiĝis al la pseŭdovorto "Sulaveso" kaj neniam pensis pri tio serĉi fonton). Laŭ la nuna stato, ŝajnas ke ambaŭ viaj favorataj formoj, "[[Sulaveso]]" kaj "[[Sulawesi]]", ne estas esperantlingvaj. Sulawesi estas klare ''bahasa indonesia'', kaj "Sulaveso" estas eble Ido aŭ Occidental, sed ne estas eĉ unusola fidinda referenco ke ĝi estus pli ĝusta formo ol la esperanta formo "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, kaj ke ĝi oficiale anstataŭigus la formon "Sulaŭesio" en Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:05, 3 feb. 2025 (UTC) :::Mi rigardis en la tekstaro: ĉiuj 3 trafoj estas el "Le Monde diplomatique en Esperanto 2008-2010", kaj ĉi tie jam ekde marto 2007 estas la vikipedia teksto "Sulaveso" en kiu Verdulo enkondukis la novan nomon. Kiu en 2007 ankoraŭ havis nul trafojn en la tekstaro. Kiel nederlandano li sendube tre sekvis la evoluon post la nederlanda kolonia epoko de Indonezio, kaj certe tre atentis pri la politike ĝusta adapto de la antaŭa vorto Celebes al nova vorto Sulawesi en la nederlanda. Ke li ne kontrolis la vorton en vortaro estas domaĝe - sed mi eĉ ne scias ĉu li povus rigardi en kompetenta vortaro en 2007 - se mi estintus en lia loko, mi havintus mian malnovan PIV de 1970, havintus mian vortaron NL-EO-NL de Middelkoop kiu entute ne mencias iun insulon "Celebes" - kaj vortaro.com tiam ankortaŭ ne estis "en la reto"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 3 feb. 2025 (UTC) :::: Eble estas problemo por mondolingvo kiam duono de oficialaj vortaristoj estas germanuloj kaj la alia duono estas rusuloj. "[[Sulaveso]]" certe ne estas Ido, sed la plej natura esperantigo de "Sulawesi". Cetere, kelkaj forte trouzas aliajn planligvojn (kiel Ido, Novial, kaj malofte eĉ Occidental) por atentigi ion kion ili ne ŝatas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:21, 3 feb. 2025 (UTC) ::::: Ne estu paranoja. La ĉefaj oficialaj vortaristoj de PIV 1970 estis [[Kunlaborintoj de PIV#Tabelo pri la lingvo-distribuo|denaskaj parolintoj de la franca (16) kaj angla (10)]], kaj en la teamo de 2021 estas [https://vortaro.net/blogo/?p=454 bunta miksaĵo ĉirkaŭ Bertil Wennergren], sed se estas iu grupo da nacilingvanoj kies teamanoj havas pli grandan procentaĵon ol en la monda loĝantaro, tiam estas la svedoj kaj nederlandanoj-flandroj. Nenio pri "duono germanuloj duono rusuloj"... Sed ĉiukaze ili juĝas aŭ provas juĝi laŭ esperantaj kriterioj, ne defendas interesojn de siaj naciaj gepatraj lingvoj, kaj ankaŭ ne ŝanĝadas la leksikon de Esperanto de jaro al jaro laŭ propra gusto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: LMS Bertilo jam vivis en Germanlando dum jardekoj, do probable alkutimiĝis al la sistemo kaj ĉesis esti svedo. Sed alinomu al "Sulaŭesio" pro neraciaj argumentoj, eble poste iu alvenos kaj postulos ke la sola ĝusta formo estu " '''Sulaŭesujo''' " pro same neraciaj kaj kontraŭ-idaj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: Cetere, se vi ekhavas la impreson ke mi "simple ne malŝatas la plej naturan esperantigon Sulaveso", tiam vi malpravas. Mi kutimiĝis al la vikipedia vorto "Sulaveso", kaj neniam pridemandis ĝin, ĝis hodiaŭ mi unuafoje legis la tekston kaj vidis ke tie estis unua vorto Sulaveso sen referenco, tiam dua vorto Celebeso kun referenco PIV kaj tria vorto Sulaŭesio kun referenco PIV. Mi miris ĉar tri vortoj por indonezia insulo pri kies E-movadon mi ankoraŭ nenion aŭdis estas iom multe, kaj pensis ke mi plej ofte aŭdis kaj legis la unuan formon, kaj simple iu por la "plej natura esperantigo" forgesis meti la vortaran referencon. Tiam mi serĉis kaj ne trovis iun ajn vortaran referencon. En tiu situacio nur restis al mi konstati, ke ŝajne mi kaj ni ĉiuj alkutimiĝis al libera inventaĵo. Mi ne volas kondamni min ke mi ne kontrolis en la "beta-versio de reta PIV" kiu jam estis enrete ekde aprilo 2012, kaj ne volas kondamni iun alian, sed mi vere ne trovas konvinkajn eksterajn argumentojn por la vorto "Sulaveso", krom la tute nefakan argumenton ke ni ĉiuj jam alkutimiĝis al la nova vorto kaj ĝi aspektas kvazaŭ ĝi povus esti Esperanto-vorto (tial mi uzis komparon kun Ido, ne kun Volapuko aŭ la finna aŭ litova, ĉar la vortoj de tiuj lingvoj ne frape similas al Esperanto-vortoj, tiuj de Ido jes). Sed malŝpari tiom da vortoj tute ne utilas: Iu konvinku nin ĉiujn kun konvinkaj referencoj, ke Sulaveso estas la nova oficiala Esperanto-vorto por la insulo, kiu anstaŭas la malnovan-novan vorton "Sulaŭesio" oficiala ekde 2002/2005, kaj tiam tute ne necesas ŝanĝi unu vikipedian kategorion. Mi ne trovas argumenton, nur tiun ke mi kaj Taylor ŝatas la vorton "Sulaveso", kaj ke por mi tiu persona ŝato ne estas argumento. 23:01, 3 feb. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) Mi alkutimiĝis al la (ŝajne misa) formo "Sulaveso", ankoraŭ neniam vidis en Vikipedio la PIV-an formon "Sulaŭesio", kio sekve ŝajnas al mi stranga, kiel ĉio kion mi ne konas. Sed mi rigardis, nun (!), en vortaro.net, kaj Thomas pravas. Ke oni alkutimiĝis al origine fantazia inventaĵo, ne igas ĝin ĝusta. Do kontraŭ Sulaveso pro manka referenco, kaj kontraŭ Celebeso pro la kolonia konotacio en 2025. Restas nur la nekutima PIV-a vorto kun la "aŭ" en la mezo ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:12, 3 feb. 2025 (UTC) {{komento}} "'''[[Sulaveso]]'''" estas natura maniero esperantigi fremdan vorton "Sulawesi" [sulaŭési]. Komparu tion kun, ekzemple, la nekontestata esperantigo "Okinavo" (ankaŭ [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&apa=1&s=Okinavo&kap=1&der=1 laŭ PIV]) de la fremda propra nomo "Okinawa" [okináŭa]. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]'''. -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :: Kiel mi diris, al mi tute simpatias la vorto "Sulaveso", nur mi dubas ĉu estas esperanta vorto - estas multaj vortoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ tute belaj inventitaj vortoj, kiuj havas o-finaĵon, malhavas fremdajn literojn (wqxyöḁ), kaj tamen ne dokumentiĝis esperantaj vortoj. Kaj laŭ la "[[15-a regulo]]" de LLZ ni rajtas alinventi vortojn se ekestas koncepto pri kiu bezonatas sed ''mankas'' esperanta vorto, nur tiam. Pri la insulo jam estas malnova, koloniisma esperanta vorto "Celebeso", kaj ankaŭ nova, neimperiisma vorto, "Sulaŭesio", elektita probable en la 1970-aj jaroj, ĉiukaze inter 1970 kaj 2002, al kiu probable neniu vere alkutimiĝis, ankaŭ mi ne, sed kiu nun estas la dokumentita nova vorto por la insulo. Do ne ''mankas'' esperanta vorto, eĉ estas du je dispono. Per kiu rajto ni, manpleno da redaktantoj de komuna retejo, havas la licencon simple korekti la lingvouzon de PIV kaj ŝanĝi vorton en ĝi? Kaj se ni rajtas, ĉu iu granda ''Facebook''-grupo pri Esperanto ankaŭ havas tiun rajton? Aŭ ĉu ni rajtas per simpla guglo-serĉo decidi pri ŝanĝo de nia vortaro, aŭ per serĉo en la retejo ''tekstaro.com'' aŭ en ''google-books''? Mi ne kritikas uzon de tiuj enketiloj, kiujn ankaŭ mi uzas, sed ĉi tie temas pri la rajto simple de eta grupo da certe bonintencaj kaj diligentaj movadanoj superi la norman vortaron de Esperanto. Estus multe pli simple se estus neŭtralaj eksteraj referencoj pri propono de nova "plej natura esperantigo" aldone al la tradicia vorto kaj de nova, nekolonia vorto, ambaŭ dokumentitaj en la 20-a jarcento, la nova formo plej laste en 2002. Mi dubas ĉu '''mi''' havas la rajton en tiu situacio inventi kaj oficialigi "vorton pli belan ol tiu kiu estas skribita en PIV", kaj mi dubas ankaŭ ĉu ni ĉiuj havas la legitimon. Sed ŝajnas ke neŭtralajn eksterajn referencojn pri defendo de la bela nova vorto "Sulaveso", kiu laŭ mia nuna kompreno arbitre inventiĝis en marto 2007 kiam ni komencis vikipedian teksteton pri la insulo, ankoraŭ neniu trovis. Nur la 3 uzoj en "Le monde diplo..." el 2008-2010, post kiam nia teksteto kun la nova nomo jam estis. Aŭ ĉu iu havas legitimigan fonton? Fonton, kiu almenaŭ asertas ke estas oficiala vorto de la fina 20-a jarcento "kiu hazarde kaptiĝis en PIV 2002" kaj estas plia oficiala vorto "Sulaveso" kiu konkurencas kun la PIV-a vorto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:32, 4 feb. 2025 (UTC) {{komento}} Laŭ [[:en:Sulawesi]], :: The name ''Sulawesi'' possibly comes from the words ''sula'' ("island") and ''besi'' ("iron")… — do, la probabla prononco estas /su.la.we.si/, ne /sul.aŭ.e.si/ (kion sugestus la misesperantigo «Sula ͡uesi»); en la vorto estas la konsonanto /w/, ne diftongo /aŭ/, kaj la silaba limo supozeble estas /la.we/. Kaj la normala esperantigo de la '''konsonanto''' /w/ estas per ''v'' (kiel en ''O.ki.na.vo, Taj.va.no'' ktp). Ankaŭ la hezito inter ''b'' kaj ''w'' (besi/wesi) apogas la konsonantan version. Cetere, guglante pri «"Sulaveson" OR "Sulaveso" kiu kaj» mi trovas ege pli multe da trafoj (ne nur Vikipediaj), ol por «"Sulaŭesion" OR "Sulaŭesio" kiu kaj». Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]''', {{kontraŭ}} Sulaŭesio.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 15:00, 5 feb. 2025 (UTC) : Okazis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?diff=9014570&oldid=8939651 sendiskuta alinomigo] kiu eble rilatas al problemo de esperantigo de [[Sulawesi]]. {{kontraŭ}} la ĵusa alinomigo de [[Tokorozava]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 feb. 2025 (UTC) :La plej bona moderna fonto kiun mi trovas interrete estas [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf artikolo] de [[Heidi Goes]], kiu uzas "Celebeso". Tial mi voĉdonas {{por}} [[Celebeso]]. Se poste montriĝos ke "celebesaj" aŭ aliaj indoneziaj esperantistoj uzas alian nomon, kompreneble tiam ŝanĝo estos prava. :Mi pensas ke la afero pri "Tokorozava" ne rilatas al ĉi tiu diskuto, sed dankon al Taylor 49 pro la atentigo al la sendiskuta alinomado. Ĉu ni prefere ne sekvu niajn deklaritajn politikojn? Ĉi-kaze nek la antaŭa nek la ŝanĝita formo faras tion. Kaj se iu volas ŝanĝi la politikojn, ĉu ni ne prefere aperte diskutu? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:29, 16 feb. 2025 (UTC) ::Kompreneble la temo pri [[Tokorozava]] estas komplete alia temo: tie temas pri [[Transskribo de la japana lingvo en Esperanton]] (kaj ŝajne la protesto de Taylor nun kaŭzis ke la teksto pri la japana urbo nun fuŝe ne estas vikidatume ligita, sed jes, komplete alia temo), ĉi tie pri esperantlingva nomo de insulo. La malnova kolonia nomo [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] ĉiukaze estas dokumentita en PIV, same kiel la nova, postkolonia formo "Sulaŭesio" de PIV, kiu estas ankoraŭ nekutima, kaj kion ŝajne ĉi tie ĉiu bojkotas (kvankam mi demandas al mi kiom arogantaj ni estas se ni simple bojkotas vorton el la norma plej referenca vortaro). Do se ni decidas fajfi pri postkolonia ĝusteco, tiam Celebeso estas bona alternativo. Ĉiukaze mi estas kontraŭ la simpla inventado de nova nomo "Sulaveso", kiom ajn bela la literaro sonas kaj kiom la trovoj en guglo-paĝoj diras - sed ni ĉiuj scias ke la trovoj en guglo-serĉoj fluas, kaj tia momenta kalkuleto ne estas vera aŭtoritata referenco. Ĉi tie, ŝajnas, estas alternativoj malnova [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] kaj nova [https://vortaro.net/#Sulaŭesio_kd Sulaŭesio], kaj se ni volas bojkoti la novan vorton "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, tiam nur restas la malnova, kolonia formo Celebeso, kun referenco de 4 PIV-oj kaj de Heidi Goes kaj sendube ankoraŭ en aliaj pli malnovaj fontoj. Ĉiukaze {{kontraŭ|kontraŭ}} meminventita vorto "Sulaveso", ĉar la opinio ke tiu meminventita vorto estas "natura maniero esperantigi fremdan vorton" (mi tute dividas tiun privatan opinion) ne estas aŭtoritata skriba referenco. Ni memoru ke ni ne estas la Akademio de Esperanto ĉi tie kaj ni ne estas la redakta teamo de estonta "PIV 2030"! Tiuj grupoj povas verki referencojn, ni kiel enciklopedianoj nur povas kolekti kaj citi referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:22, 27 feb. 2025 (UTC) :::Mi fakte indigniĝas, ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV, kiu, eĉ se iuj ne ŝatas iun aserton en ĝi, estas la norma vortaro en Eo. Tial mi daŭre estus {{por|por}} la PIV-a postkolonia formo "Sulaŭesio", sendepende ke ekzistas alia, alilanda insulo [[Okinavo]] kiu estas sendiskuta vorto en Japanio, kun almenaŭ 3 aŭtoritataj referencoj. Sed se vi sincere decidas bojkoti la nomon "Sulaŭesio" de PIV, nomante ĝin nur "persona propono" de kelkdekpersona PIV-komitato, kun argumento ke Taylor malrespekte opinias pri kolego Wennergren kaj juĝas lin "malbonigita pro tro da jaroj ekster Svedio", kio laŭ mi estas konsternige malserioza argumentado, tiam efektive la sola alternativo estas la malnova e-lingva nomo "Celebeso". Do mi voĉdonas prefere por la postkolonia nomo "Sulaŭesio", duarange por la malnova formo "Celebeso", kaj klare protestas kontraŭ meminvento de (bela) formo "Sulaveso", pri kiu Thomas alvokis alporti aŭtoritatajn referencojn, sed evidente neniu havas ilin. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:49, 27 feb. 2025 (UTC) :{{komento}} Karaj - la formon kun silabo ''-ŭe-'' klare malebligas jena dokumento de [[Akademio de Esperanto]]: [https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/index.html "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ"]; ĝi detale klarigas la kialon kaj (implicite) aludas simplan solvon: "'''[[Sulaveso]]'''". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:40, 27 feb. 2025 (UTC) ::Nu, bedaŭrinde tio estas ruza advokata argumentado: la PIV-an formon "Sulaŭesio" kun silabo -aŭ- klare '''ebligas''' la "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ" (de 2023): la ''«litero ŭ plej ofte aperas (A1) - kaj klare permeseblas (A2) - en la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"»''. La deklaro tute ne esprimas ion pri litero '''post''' la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ", tie povas esti vokalo aŭ konsonanto aŭ nenio (aŭ, ankaŭ, ankoraŭ). Tial ankaŭ la argumento ke en la deklaro «implicite» jam estas la vorto «Sulaveso» tiel ne ĝustas. PIV 2002/2005/2020 do ne draste fuŝis. Necesas iu vera, ne dubinda «implicita» interpretita referenco, ĉar nia referenco ĝis nun estas "Vikipedio:Alinomendaj artikoloj", niaj propraj personaj opinioj ĉi tie, kaj socia diskutejo en vikipedio ne kalkuleblas kiel ekstervikipedia referenco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:51, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kara kolego [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] - Mi havas la impreson, ke via repliko estas pli advokatece ruza, ol mia komento, al kiu vi respondis ;) :::Unue, la esprimo ''sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"'' estas simple komunlingva maniero diri ''diftongoj "aŭ" kaj "eŭ"'', evitante fakan terminon. Estas klare, ke la literkombino "aŭe" en "Sulaŭesi" enhavas sonkombinon [wa] (Su-la-ŭe-si laŭ silabodivido sed ne Su-laŭ-e-si kun diftongo "aŭ"!), kion la akademia decido rekte malrekomendas kaj detale klarigas tian decidon. Bonvolu noti, ke tiu decido ne povis diri pli rezolute, ke la _literkombinoj_ "ŭa" kaj "ŭe" estas evitendaj, ĉar, la vortoj de la tipo "baldaŭa" (bal-daŭ-a laŭ silabado) kaj "antaŭe" estas, memkompreneble, tute akcepteblaj. Via "refuto", do, estas tre lerta, sed nevalida ;) :::Due, ja estus bone havi precedencan uzon en lingve modela fonto, sed tio ne ĉiam eblas. Tamen, ekzemple, la fonologie tre simila "Okinavo" (ne "Okinaŭo"!) tute klare montras la ĝustan vojon. :::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:10, 28 feb. 2025 (UTC) ::::Jes, la fonologie tre simila, kvankam alilingva "Okinavo" estas sendiskuta: sed tie estas pluraj fidindaj fontoj, nelaste en PIV, kaj neniu havas ion kontraŭ tiu nomo. Sed ĉi tie, damne, estas fidinda fonto, kiu postulus alian formon, kiu ĉi tie al neniu vere ŝajnas hejmeca (eĉ al Aidas ne, kvankam li daŭre pledas simple sekvi la fonton de PIV, negrave ke la vorto subjektive ŝajnas ekzotika) ... kaj estas neniu ajn vera fonto kontraŭpezanta la voĉojn de 3 PIV-oj, nur la arbitra novbapto de Verdulo en 2007 kaj argumentadoj en tiu ĉi diskuto... kaj, en vasta senco, eblus ankoraŭ konstati ke la [https://translate.google.com/?sl=fr&tl=eo&text=Sulawesi&op=translate guglo-tradukilo ŝtelis la vorton Sulaveso] el la "fidinda fonto" Vikipedio en Esperanto al sia traduka vortaro, kaj tiel suzpozeble faris ankaŭ aliaj robotaj tradukaj algoritmoj ([https://kratomdudes.com/eo/kratombutiko/verda-vejno-kratom/Verda-Sulaveso/ ekz. la jena lingva kirlaĵo]). Sed se tiel argumenti, ni denove estas ĉe la novbapto de Verdulo en 2007. Mi supozas ke se ni volas "bojkoti la voĉon de PIV" ĉi-tie, restas nur la salomona propono de Arbarulo: la pura solvo konservative ŝajnigi ke ni estas en 1975 kaj tiam la solaj alternativoj estis "Celebeso" (PIV, Parizo 1970, p. 137) kaj la unufoje uzita "Celebo" ("Poŝatlaso de la mondo", Prago 1971, mapo 40). Mi ne bone scias kion refuti, se iu junulo protestas "ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV", ĉar la kritiko estas sekvebla. Dubindas ĉu eĉ estus konvinka iniciato verki grandan artikolon pri la "insulo Sulaveso" en la revuo ''Monato'' kun mencio ke en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj provizore instaliĝis alternativa vortumo sed intertempe la vorto Sulaveso estas firme konstanta kaj estos la vorto en "PIV 2030". Do plej saĝos simple lasi la formon "Celebeso" el 1970 kiel titolo, kaj pri la intertempa populariĝo de la indonezia vorto ''Sulawesi'', esperante tradukebla al "Sulaŭesio" en 3 PIV-oj kaj al "Sulaveso" 3x en ''La Monde diplomatique'' ekde 2008, oni povas skribi en la teksto (simple ne atentante ke mi ne bone scias kion refuti se iu junulo protestas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 28 feb. 2025 (UTC) :::::Mi ne akceptas karakterizon de PIV kiel "norma vortaro". Iuj formoj kaj multaj difinoj en ĝi ankoraŭ restas harstarige fuŝaj, sed espereble sekva eldono korektos multajn el tiuj misaĵoj. :::::Cetere, nun okazas ambicia projekto pri plivastigo kaj plibonigo de la (efektive norma, sed ne plena) Akademia Vortaro, sed la Akademio apenaŭ oficiale traktos la nomon por Sulaveso. :::::Mi konsultos kelkajn aliajn akademianojn pri la nun diskutata geografiaĵo. :::::Tio postulos iom da tempo, ĉar ĵus finiĝis elektoj de novaj membroj, kaj nun oni okupiĝas pri preparado por elektoj de la nova Estraro kaj direktoroj de sekcioj kaj komisionoj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:05, 28 feb. 2025 (UTC) :Kiel promesite: ::Kelkaj (entute naŭ) akademianoj (eksterofice) interŝanĝis opiniojn pri la propono ŝanĝi la nomon de vikipedia artikolo "[[Sulaveso]]" al "Sulaŭesio": ::1. El tiuj, sep ([[Marc Bavant]], [[Cyril Brosch]], [[Edmund Grimley Evans]], [[Valentin Melnikov]], [[Carlo Minnaja]], [[Paŭlo Moĵajev]] kaj [[Alexander Shlafer]]) opinias, ke la formo kun "v" (sed ne "ŭ") estas preferinda esperantigo de la nomo de tiu indonezia insulo ("Sulawesi" [sulawési] en la indonezia kaj simile en multaj aliaj lingvoj, kiuj havas fonemon /w/). ::La decid(ig)a argumento kontraŭ la formoj "Sulaŭeso" aŭ "Sulaŭesio'' estas, ke la tradicia kaj kutima esperantigo de la fremda fonemo /w/ estas esperanta fonemo /v/ (litero "v" prononcata kiel [v]). ::2. Iom alia sepopo (Marc Bavant, Edmund Grimley Evans, [[Markos Kramer]], Valentin Melnikov, Carlo Minaja, Paŭlo Moĵajev kaj Alexander Shlafer) krome opinias, ke la tradicio de esperantigoj '''ne''' sugestas enmeton de "i" (Sulaves'''i'''o) - komparu, ekzemple: la kartvela ĉefurbo [tbilís'''i'''] iĝas en Esperanto "Tbilis'''o'''" [tiel, ekzemple, en PIV, ReVo kaj Vikipedio]; krome, tia sufikseca -i- povas krei misgvidan kaj facile eviteblan impreson, ke temas pri landonomo sed ne pri nomo de insulo. ::Tial ni forte preferas la formon "'''[[Sulaveso]]'''". ::P.S. Bonvolu noti, ke tio ĉi estas '''privata (eksterofica) opiniesprimo''' de grupo da akademianoj kiel kompetentaj lingvanoj, sed '''ne oficiala decido''' de la Akademio. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:12, 5 mar. 2025 (UTC) ::Plie mi sciigas ke en la lasta numero de ''Esperanto'', Amri Wandel raportas pri vizito skribante trifoje "Sulavesi" kaj dufoje "Sulavesio". Tamen, se indonezia fonto ne haveblas, mi ankoraŭ opinias ke ni devas sekvi Heidi Goes, la eksterulon kiu plej multe kunlaboris kun la indonezia Esperanto-movado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:59, 3 apr. 2025 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Kolektante ĉiaspecajn fontojn pri la diversaj formoj: kiu estis la monatonomo/numero de tiu "lasta numero de ''Esperanto''", kaj en kiu paĝo aperis la raporto de A. Wandel? Kaj la rekomendo aparte konsideri la lingvouzon de Heidi Goes ankaŭ aspektas senca: ĉu krom la [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf citita artikolo] estas ankoraŭ ie alia loko rn kiu [[Heidi Goes]] skribas pri la insulo? Rememoru: ni ĉi tie ne voĉdonas pri personaj preferoj aŭ pri privataj rezonadoj en vikipedia(j) diskutpaĝo(j), kial aparte la vorto Sulaveso preferindas al aliaj variaĵoj. Sed temas pri trovoj de fidindaj, ekstervikipediaj referencoj, kiuj kontraŭpezus la fidindajn, ekstervikipediajn referencojn de PIV 2002, 2005 kaj 2020. Mi volonte ankaŭ konsiderus la privatan opiniosondon de ''Filozofo'' kun ses kunakademianoj, se mi havus fidindan, ekstervikipedian referencon pri ĝi. Sed referenco "vidu la diskuton en 'Vikipedio:Alinomendaj artikoloj'" laŭ mia kompreno ne nomeblas "ekstervikipedia"... Tial la diskuto tiom stagnas. Ni laŭ la vikipedia logiko ne simple povas referenci al niaj propraj privataj preferoj. Se '''estus tiel''', mi gaje kunvoĉdonus pri nova vikipedia vorto "Sulaveso" nun kaj pri samtempa malvalidigo de "PIV 2002, 2005, 2020" kaj de ĉiuj aliaj referencoj, kiuj statas iun alian. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 15 apr. 2025 (UTC) ::::PS: Ĉar la artikolo de H. Goes komenciĝas sur "paĝo 23", klaras ke estas 22 paĝoj antaŭ tio, do ne estas iu PDF-dosiero komputile farita kaj komputile alŝutíta en la reton, sed io kio jam iam estis presita. En kiu kadro ĝi publikiĝis? Kiel nomiĝis la presaĵo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:21, 15 apr. 2025 (UTC) ::::Kara [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ::::Jen kelkaj tiaj referencoj (eksteraj ligoj): :::: ::::*[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0ohttps://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0o Artikolo "'''Sulaveso'''" en Reta Vortaro (ReVo)], kie troviĝas ekzemploj kaj pluaj referencoj; ::::*[https://eo.delachieve.com/kio-estas-insularo-malaja-arkta-kanadaj-alexander-japana-chagos-solovetsky-insularo/ Kio estas insularo?]; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/besoa_valley_sulawesi.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, Sulavesa InsuloValo Besoa, '''Sulaveso''']; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/megalitoj_de_bada_besoa_kaj_napu_valleys_sulawesi_insulo.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, '''Sulavesa''' Insulo]; ::::*[https://nusantarafund.org/eo/publikasi/cerita/memetakan-wilayah-adat-melindungi-ruang-hidup-masyarakat-adat-lambe-allu/ Mapado de Tradicia Teritorio]; ::::*[https://glosbe.com/en/eo/Sulawesi English-Esperanto Dictionary], kun registritaj frazo-specimenoj kun la vorto "Sulaveso" en Esperanto. ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:21, 15 apr. 2025 (UTC) :::::Mi akceptas la plej multajn el la retpaĝoj, kiujn mi nur supraĵe rigardetis, kiel "fidindaj, ekstervikipediaj referencoj", kvankam retpaĝoj estas ne ĉiam konstantaj dokumentoj kaj ankaŭ ne ĉiam fidindaj fontoj. '''Nur''' "Mapado de Tradicia Teritorio" ŝajnas al mi konfuza kaj fuŝeta aŭtomata kirlaĵo, ĝin mi persone ne nomus konvinka (iom senespera paĝaro se eĉ ne eblas skribi la vorton "hejpaĝo" sen eraro). Kaj pri ReVo mi ne akcentus la "pluajn referencojn" plurale: estas unu (singulara) mizera paĝeto el reta vortareto litova-esperanta, kiu ĉe mi hodiaŭ daŭre kraŝas, kaj evidente ne ŝajnas solide programita. Sed iel ajn: ReVo pure estas bona referenco, eĉ se ties ekzemploj mizeras. Do necesus enigi la referencojn por formo "Sulaveso" en la tekston, tre bone se iu ankoraŭ trovus referencon el "plumo" de Heidi Goes, sed ankaŭ poste aldoni ion ĉiam eblas. Ĉu vi enmetos la alportitajn referencojn krom "Mapado de Tradicia Teritorio"?? Tiam oni havos plimulton da referencoj por "Sulaveso" (la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas), havus malplimulton de 3 referencoj de "PIV 2002, 2005 kaj 2020" por "Sulaŭesio" kaj bone, unu de "revuo Esperanto 2025" por "Sulavesio". Ke momente cirkulas tri alternativoj por la malnova vorto "Celebeso", oni nepre ne kaŝu, sed se estas deca kvanto referencoj por "Sulaveso", ĉio estas en ordo. Tio estis tio kio mankis ĉi tie. Vidu: mi hodiaŭ volis bluigi ruĝan ligilon pri la [[goraontala lingvo]], unu el tiuj lingvoj kiuj havas propran vikipedian projekton, kaj vere sakris kiam mi vidis la tiu lingvo aparte paroliĝas en [[Sulaveso]]... Do mi - kion fari? - laŭeble koncize menciis ĉiujn kvar variaĵojn, sen preferi unu, sed mi vere esperas ke tia danco pri referencoj nun ne ĉiam necesos kiam hazarde la insula nomo aperos en iu teksto. La aliaj lingvotekstaj ĝermoj, kiujn mi hodiaŭ bluigis, pri la [[ŝana]] kaj [[saraika]], "bonŝance" ne estis de tiu insulo kaj estis multe pli rapide fareblaj miniature... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 15 apr. 2025 (UTC) ::::::Al la referencoj por "Sulaveso" eblas aldoni ankaŭ la tri ekzemplojn el ''Le Monde Diplomatique en Esperanto'', kiujn montras ''tekstaro.com''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:12, 15 apr. 2025 (UTC) :::::::Kompreneble, ĝuste tion celis mia duonfrazo "la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas". Tiel mi ankaŭ faris en la artikola ĝermo [[goraontala lingvo]] de antaŭ kelkaj horoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:22, 15 apr. 2025 (UTC) :Heidi Goes certe kaj multe skribis pri la temo en sia granda historio de Esperanto en Indonezio, ''Movadaj insuletoj''. Bedaŭrinde mi fordonis mian ekzempleron. Tamen la enhavotabelo, kiun ŝi montras surekrane en ĉi tiu prelegofilmo ĉe sekundo 2:03:53 [https://www.youtube.com/watch?v=ne75ZuoIscQ], vortumas "Sulaveso (antaŭe Celebeso)". Tial mi nun ŝanĝas mian voĉon {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por "Sulaveso." :Se iu interesiĝas pri la aliaj menciitaj fontoj, la kompleta cito de la artikolo kiun mi antaŭe trovis estas ĉi tie [https://biblio.ugent.be/publication/5873877], kaj la artikolo de Amri Wandel estas en ''Esperanto'' Aprilo 2025, p. 92-3. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:09, 20 apr. 2025 (UTC) ::{{ne farite}} do restos la ĝisnuna titolo "Sulaveso", ĉar ĉi tie nun kolektiĝis sufiĉe da konvinkaj referencoj, kvankam ili ĝisnun en la teksto ne jam dokumentiĝas :::{{re|Filozofo|Arbarulo}} Por vere fermi la temon, ankoraŭ necesos kompletigi la referencojn pri la PIV-aj formoj "Celebeso" kaj "Sulaŭesio" en la '''artikolo''' per pluraj eksteraj referencoj de formo "Sulaveso" kiuj konvinke kolektiĝis ĉi tie, sed ankoraŭ devos eniri la vikipedian artikolon. Ĉu unu el vi pretas enplekti la eksterajn referencojn de formo "Sulaveso" en la tekston? Mi tre volus jam fini kaj arkivigi tiun temon, kiu prenis enorman spacon en tiu ĉi paĝo. PS: Dankon pro la detalaj fontoj de la 20-a de aprilo, Arbarulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:31, 27 maj. 2025 (UTC) :::PS: Fine mi volas substreki ke estis mi, kiu '''jam en aprilo 2013''', en bona fido ke la nomo "Sulaveso" estus ĝusta, faris la kvin bazajn tekstojn de la kvin landopartoj [[Okcidenta Sulaveso]], [[Suda Sulaveso]], [[Centra Sulaveso]], [[Sudorienta Sulaveso]] kaj [[Norda Sulaveso]] je tiuj nomoj - 5-foje Sulaveso. Ankaŭ en aliaj paĝokreoj mi diligente kontribuis al vastigo de la vorto en Vikipedio. Ĝuste tial mi estis tiom ŝokita kiam mi en februaro 2025 legis ke en 3 eldonoj de PIV la nomo estas aŭ malnove Celebeso aŭ nove "Sulaŭesio", kaj ne povis trovi iun ajn referencon defende al la formo "Sulaveso". Tial mi mi vere dankemas ke nun kolektiĝis sufiĉe da referencoj por povi "superpezi" la tri pezajn volumojn de PIV. Kaj mi ne devos mem ŝanĝi ankaŭ miajn kvin tekstojn de la kvin landopartoj al varia formo. Tio nur, ĉar Taylor 49 ŝajne perceptis ke mi estus amara kaj sang-avida malamiko de la kompatinda kara vorto "Sulaveso". Ne, male: mi gaje uzis ĝin jam en kreoj de novaj tekstoj en 2013 kaj ankaŭ en aliaj kreoj de novaj tekstoj, nur ke mi ĝis 2025 neniam kontrolis la al mi ŝajne "memkompreneblan vorton" en PIV 2020 (tion en 2013 mi tute ne povis fari, ĉar tiam mi nur havis ĉe mi PIV 1970, ankoraŭ ne havis PIV 2002 kaj tiam PIV 2020 ankoraŭ ne alireblis)... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 27 maj. 2025 (UTC) == [[Kaĉo (Sebastopola municipo)]] > [[Kaĉa]] == Mi trovis paĝon en Vikipedio (fakte pri [[Vasilij Stalin (Ĝugaŝvili)]], filo de Stalin), kiu elstarigas ruĝan ligilon '''[[Kaĉa]]'''. La ruĝaj literoj informas ke e-lingva paĝo pri tiu loĝloko ne ekzistas, sed ĝi jes ekzistas, sub longeta titolo "[[Kaĉo (Sebastopola municipo)]]", iom surprize kun alia fina vokalo, kun substantiva o-finaĵo, kiu do informas ke temus pri Esperanto-vorto. Mia PIV tamen informas ke kaĉo estas nur grenkaĉo, kaj krimea loĝloko kun esperantlingva nomo "Kaĉo" ne ekzistas. Do, por malpliigi miskomprenojn inter niaj propraj paĝoj, rekomendindas nomi la loĝlokon kaj ankaŭ samnoman riveron al latinliterigita formo de la ukraina kaj rusa nomoj (nomigo laŭ la krime-tatara nomo ankaŭ belus, sed ĉar en Sovetunio granda parto de la krime-tataroj murdiĝis, nun la krime-tatara nomo supozeble malpli konatas ol la rusa kaj ukraina). '''Escepto''' kompreneble estus, se eblus noti 2-3 konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, ke la loĝlokonomo "Kaĉo" estas '''vaste uzata''' en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. PIV ne nepre estas la sola ebla referenco. Sed mi tute ne trovas tiajn konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, kaj dubas ke ili troveblas. Kaj konsiderante ke la '''loko estas eĉ ne municipo''', sed nur parto de ĝi, mi forte dubas ke sencas inventi propran esperantlingvan geografian nomon. Do la loko nomiĝu Kaĉa - efektive eblus rezigni pri la longa nomo "Kaĉa (Sebastopola municipo)" kaj interkonsenti ke la titolo de la loĝloko estos simple [[Kaĉa]] kaj la rivero, kiu nun troveblas sub titolo [[Kaĉo (rivero)]] nomiĝos [[Kaĉa (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:59, 27 feb. 2025 (UTC) :Laŭ [[esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]], kies rekomendoj ankaŭ uzeblas por "simpla esperanta latinliterigo" sen kreo de vera esperanta nomo, la transliterigo de Кача al Kaĉa estas sendube bona, kaj vere ankaŭ mi nur trovas esperantan formon de la municipo Sebastopolo en PIV (2020) kaj la "Poŝatlaso de la mondo" (1971), sed ne la municipoparton. Kompreneble la mapo 17 de la poŝatlaso bildigas tutan Krimeon en dimensio 3 x 2 cm: kiel tie povus esti iuj municipopartoj? Kaj tio ankaŭ ne necesas: [[vikipedio:Esperantigo de nomoj#NLPP en esperanta Vikipedio|"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."]] Do, sen referenco neniu esperantigo, nur latinliterigo, sekve Kaĉa. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:24, 27 feb. 2025 (UTC) ::Mi opinias tiun Vikipedian regulon malbona kaj kontraŭesperanta. Por Esperanto la morfologia asimilado same gravas kiel por la litova, kaj Vikipedio povus esti grava rimedo por evoluigi Esperantan nomaron. «Томск» iĝas «[[Tomsko]]», laŭ la lingvaĵo de la tieaj esperantistoj kaj analogie al [[:lt:Tomskas]]; sed «Барнаул», ĉiurilate egala (kaj litove egale asimilita: [[:lt:Barnaulas]]), aperas malesperante kiel [[Barnaul]]. ::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Kvankam la tataroj estas malmultenombraj en Krimeo, ili restas grava politika forto, kaj iliaj historiaj rajtoj je tiu regiono estas iel agnoskitaj; ĉiuj vikipedioj (ankaŭ la rusa) citas en siaj informkestoj la tataran nomon ''Qaçı''. Kaj eĉ en la slavaj nomoj, la radiko estas nur Кач- (Kaĉ-), la nominativa finaĵo -a aperas nur en 1 kazo el la 6 (aŭ el la 7, se kalkuli la ukrainan vokkazon).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:56, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kompreneble mi nepre defendas mencion de la tatara nomo Qaçı en la informkesto kaj en la unua frazo - sendiskute. Sed povas esti nur unu baza titolo de la teksto, kaj en tuta Krimeo post la stalinaj "purigoj" de la 1940-aj jaroj en la censo de 2002 estis 57 % da ruslingvanoj, la resto plejparte ukrainlingvanoj kaj nur eta malplimulto krime-tataroj (en la armee dominita loĝloko en 2014 estis 80 % da rusoj, 14 % da ukrainoj kaj la resto aliuloj, se la informoj en wiki.ru ĝustas, kaj supozeble ĉiuj iel komprenis kaj parolis la rusan). Tial nomi la esperantan titolon "Qaçı" ŝajnus al mi iom radikala, despli ke inter la 4 literoj estas 3 ne-esperantaj. Ankaŭ mi sentas la tentiĝon inventi iun esperantan nomon kun o-finaĵo, ĉar tiam oni ne devas favorigi unu/du plimultajn lingvojn super malplimulta lingvo. Sed la baza ideo estas, ne inventi amason da novaj informoj kiuj nur disvastiĝas kaj reklamiĝas en vikipedio, sed enpreni en Esperanton nur tion kio estas iel uzata en la "vera vivo", kaj povi pruvi tion se necese per referencoj. Narvalo iam antaŭ 20 jaroj malnete diris "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton, sed nur mondgravajn urbojn, kies nomojn rekonas esperantistoj en aliaj kontinentoj ankaŭ sen rigardi en vortaron" (do Vladivostoko, Rio-de-Ĵanejro aŭ Melburno, sed ne esperantigas ĉiun kvartalon kaj ĉiujn antaŭurbojn de tiuj urbegoj). Baza ideo estas trovi esperantigon aŭ en PIV, aŭ en iu alia vortaro, aŭ en internacia ĵurnalo, la literaturo ktp, kaj mencii du aŭ pli de tiuj referencoj. Sed, sincere dirite, la loĝloko "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, kaj ne mirigas ke pri ĝi ekster Vikipedio ne estas referenco pri ĝenerale uzata esperantigo. La litova vikipedio tute ne havas tekston pri la municipoparto; se ili iam havos, ili senhezite litovigos la nomon, ĉar la litova ankoraŭ pli radikale asimiligas vortojn ol Esperanto. Sed la litova lingvo gramatike havas plurajn finaĵojn je dispono, kaj oni kutime prenas tiun finaĵon kiu plej laŭ sono similas al la origina formo. Tio ĉi tie certe estos "Kača" (lt), tutcerte ne "Qaçı" kaj ne "Качa", ĉar tiuj formoj havas ne-litovajn literojn (do la loko en la litova estos gramatike "virina nomo"). Sed mi opinias tre grave, ke la esperantistoj ne forgesas, ke vikipedio estas projekto malferma al ĉiu, kiu priskribas la mondon kaj kolektas la tutmondan sciaron, kaj oni ne ĉi tie produktas "originalajn informojn kaj subjektivajn ideojn" - konsciante ke ofte eksteraj fontoj esperantlingvaj estos malmultaj, almenaŭ tiuj aktuale tuj videblaj interrete. Tial la limoj kiom da urboj rajtas esti esperantigeblaj estas detale diskuteblaj. Sed se estas duba kazo, despli gravas ke estas referencoj (pri la titolo "[[Londono]]" eĉ ne estas vikipedia referenco, ĉar ne estas dubo pri la e-lingva vorto, kaj ĉiu ajn povas facile kontroli la ĝustecon de la o-finaĵo rete en vortaro.net kaj reta-vortaro.de). Baze mi dirus ke Narvalo pravis per sia resumo "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton", kio estas koncizigo de [[VP:EN]]. Kaj kiel dirite, "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, tial ne mirigas ke iuj uzantoj simple metas ruĝan ligilon [[Kaĉa]] en tekston kaj mise supozas se la literoj estas ruĝaj ke teksto ankoraŭ ne estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:49, 28 feb. 2025 (UTC) : Se (o)ni verkas ''Esperantan'' vikipedion, (o)ni prefere uzu ĝuste Esperanton, ĉu ne? La formo "Kaĉa" en la ''Esperanta'' vikipedio havas neniun avantaĝon antaŭ "Kaĉo" (tiu lasta ja estas esperantigita nomo!). Anstataŭ zorgi pri la alinomado oni prefere zorgu pri la aktualigo de la jam ekzistantaj artikoloj aŭ pri verkado de la pliaj. Ne rompu tion, kio eĉ sen via interveno tute bone funkcias! Mi havas nenion plian por aldoni. [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 11:43, 1 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}Karaj - Mi emas konsenti kun [[Uzanto:Sergio|Sergio]] kaj [[Uzanto:Mevo|Mevo]]. Krome, konsiderante, ke la origina tatara nomo estas [kaĉi] kaj la radiko de rusa kaj ukraina nomo estas [kaĉ] kun variaj fleksiaj finaĵoj, la plena esperantigo "Kaĉ/o" ŝajnas tute natura kaj pli preferinda ol la preskaŭ arbitre kripligita parta esperantigo "Kaĉa". :La argumento, ke oni evitu geografian formon "Kaĉo", ĉar ĝi estas homonima kun la komunuza vorto "kaĉo", ne estas valida (sufiĉas rememori la tute kutiman nomon de insulo kaj lando [[Kubo]]), kaj, cetere, tiurilate la formo "Kaĉa" ne estas pli homonim-imuna. :Tial mi pledas {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por konservo de la nomo "'''Kaĉo'''" kaj por tiu ĉi rivero en Krimeo, kaj por la tiea loknomo/municipo). :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:43, 1 mar. 2025 (UTC), esperantistiĝinta en '''[[Tomsko]]''' ('''[[tiel!]]''' ;) :: Ĉi tio fakte estas {{kontraŭ}} alinomigo? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:15, 7 mar. 2025 (UTC) ::: Jes, {{kontraŭ}} alinomigo! Samtempe, mi alĝustigas mian ĉi-supran voĉdonan vortumon, kiu kaŭzis konfuzon. Dankon pro atentigo! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:44, 7 mar. 2025 (UTC) :{{por}} daŭrigi nian ĝisnunan politikon, kiun ThomasPusch ĝuste raportis. Aliaj Esperantistoj ne Esperantigas ĉiun urbeton, do ankaŭ vikipediistoj ne Esperantigu ilin. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:33, 6 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke la komparo de la municipoparto Качa aŭ Qaçı al la urbegoj Tomsko aŭ Barnaul estas iom misa, ĉar la grandecoj estas tute aliaj. Sed tamen, ankaŭ referencoj pri la esperanta urbonomo Tomsko ne facile troveblas: PIV kaj ReVo (kaj ankaŭ ĉiuj aliaj vortaroj kiujn mi havas en miaj bretaroj, sed kompreneble mi ne ĉavas ĉiujn, ne konas esperantigon "Tomsko"), la ĝis nun sola esperantlingva atlaso, [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite, same faras ĉiuj eldonoj de la [[Jarlibro de UEA]], kaj la retejo de la klubo ŝajne ekde 15 jaroj estas morta. Sed kun iom da peno eblas trovi arkivigon de la retejo el 2010, kie videblas la esperantigo Tomsko, kaj la serĉilo tekstaro.com montras ankaŭ trovojn en La Ondo de Esperanto - do pri Tomsko esperantigo sendube pravigeblas. Pri Barnaul mi nun ne volas ripeti la tutan serĉadon, ĉar en tiu paĝo ĝis nun neniu proponis esperantigon "Barnaŭlo", sed principe la serĉado sekvus saman vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:27, 12 mar. 2025 (UTC) Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo "Kaĉo"? Kompreneble ke se PIV kaj ReVo eĉ ne mencias Tomskon, ke des malpli ili mencias tiun kvartalon. Kaj ankaŭ por la ĝenerale grandaj mapoj de la "poŝatlaso" la loko multe tro etas. La Ondo de Esperanto kaj la "tekstaro" havas multajn citaĵojn pri grenkaĉo sed nenion pri loko en Krimeo... Kaj ankaŭ la vortaro de Pacjurko, ne mirinde, ne havas ajnan trovon. Ankaŭ aliaj vortaroj garantiita ne helpos, se entute, tiam iuj lokaj esperantaj gazetoj aŭ retejoj. {{re|Mevo}} Eble vi ja trovos ion. Se ne, vi malpravas: la esperantigita vikipedia artikolo neniel "multajn jarojn perfekte funkciis", sed ĝi simple ne atentiĝis kaj neniu rimarkis ke ĝi kontraŭas la esperantigon redaktopolitikon de la e-lingva vikipedio. Do, krom se alvenos konvinkaj kaj konfirmeblaj eksteraj referencoj - {{por}} alinomigo. Kompreneble la temo estas room flanka, kaj malatentata, ke oni povas ankaŭ decidi plu ignori ĝin. Sed tio malkredigos nian tutan argumentadon. Kaj ĝustas, ke plibonigo de la ekzistaj kaj kreado de novaj artikoloj bezonas nian energion, tiel ni laŭeble ne malŝparu pliajn semajnojn en diskuto pri fakte evidenta temo - sen referencoj, neniuj dubindaj esperantigoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:36, 12 mar. 2025 (UTC) :Ne estas mirinde, ke neniu fidinda E-lingva fonto uzas la formon ''Kaĉo'', ĉar la loĝloko neniel estas rimarkinda mondskale. Sed mi vidas neniun kialon por preferi kriplan transskribon en la formo "Kaĉa" anstataŭ la plene esperantigitan formon "Kaĉo". Ambaŭokaze ja temos pri homonimeco. Se oni preferas muŝbugradon pri malmulte gravaj nomoj anstataŭ plibonigi la ''enhavon'' de la vikipedio - nu, mi lavas la manojn. Faru la Esperantan vikipedion nur kaĉo el diverslingvaj nomoj, mi jam delonge fajfas pri tio. Ve, mi ja memoras la tempojn, kiam E-vikipedio estis iom avangarda kaj eĉ "elita" projekto. Nun ĝi fariĝis setlejo por duonkleraj nenifarantoj, kiuj zorgas ĉefe pri ĝenado al alte kvalifikitaj aŭtoroj. Mi fajfas, amen! Pardonu min pro iom libera sincereco! Faru, kion vi volas! [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 20:00, 13 mar. 2025 (UTC) ::Viaj frazoj iel aspektas tre frustite, amarege kaj malbonhumore, pli ol konvenas pri la miniatura temo. Mi komprenas ke la duonkleraj nenifarantoj estas interalie la 30-jara litovo Aidas kaj mi, kaj la ĝenitaj alte kvalifikitaj aŭtoroj estas unuavice vi. Objektive mezuri kvalifikon de vikipedia aŭtoro estas iom malfacile, mi ĝenerale emus juĝi ke la pli aktivaj vikipediaj aŭtoroj ĝenerale estas kvalifikitaj - objektive mezuri vikipedian aktivadon aŭ nenifaradon de ĉiu ajn uzanto estas tute facile (ekz. [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Aidas aidas], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Mevo vi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/ThomasPusch mi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Filofozo filofozo] ktp). Per tiom malbonhumora komento eblas efike sufokigi la kunlaboremon de ĉiuj diskutantoj, kiel ankaŭ okazis ĉi tie. Tamen ne nur temas pri kolekti "{{por|verdajn}} kaj {{kontraŭ|ruĝajn}} pilkojn" ĉi tie, sed temas pri orientiĝo laŭ la vikipediaj gvidlinioj, kiujn iuj uzantoj en la unuaj jaroj de la projekto starigis ĝuste por eviti monatajn luktojn pri miniaturaj temoj. ::Do la demando de Aidas, ''"Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo 'Kaĉo'?"'', evidente respondiĝas per: ''"Neniu ĝis nun trovis iun ajn!"''. Kaj la gvidlinio [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] konstatas tute seke ''"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."'' Laŭ tiu gvidlinio fakte '''ne eblas esperantigo'''. Aŭ ĉu ni fundamente reverku la gvidliniojn [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] kaj [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]]? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:57, 24 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Sergio}} Mi certigas al vi, ke por la litovlingvaj nomformoj de Barnaulas kaj Tomskas kaj Frankfurtas kaj ĉiuj pli etaj loĝlokoj de Eŭrazio kun litovaj loknomoj facile estas fidindaj kontroleblaj litovlingvaj referencoj, minimume en la grandaj leksikonoj kiel ''Visuotinė lietuvių enciklopedija'', sed neniel nur tie. Kaj kie troveblas tiaj aŭtoritataj referencoj esperantlingve, tie esperantigoj ankaŭ bonas. Sed estas konata hobio, ke iuj Esperanto-adeptoj ekscese emas esperantigi loknomojn de tre etaj loĝlokoj (en esperanta Mezeŭropo oni nomas tion "ŝulcismo", laŭ tiurilate ekstremisma pasinta esperantisto [[Richard Schulz]]), kaj mi vere opinias la kondiĉon povi trovi du sendependajn fontojn por litovigo/esperantigo aŭ iu-ajn-lingvigo de loknomoj tre saĝa bremsilo al senbrida kreado de milionoj da dubindaj personaj kaŝnomoj por lokoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:46, 28 maj. 2025 (UTC) ==[[Humanismaj sciencoj]] -> [[Homaj sciencoj]] -> [[Homsciencoj]]== Saluton. Mi kredas, ke humanismaj rilatas al [[Humanismo]], kio ne estas precize la samo. Mi kredas, ke tiu artikolo devus nomiĝi [[Homaj sciencoj]], same kiel en ĉiuj aliaj lingvoj, al kiuj ĝi estas ligita. Mi scias, ke estas alia artikolo [[Homa scienco]], kun simila sed ne sama enhavo, kaj la pluralo povas savi la diferencon. Tiu artikolo kun plurala titolo ekzistis, sed nur kiel alidirektilo al Homa scienco, kaj mi nuligis ĝin por ke ĝi povu esti la nun kreita artikolo. Se finfine oni preferas reteni la dekomencan titolon, mi restarigus la nuligitan alidirektilon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:20, 3 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}La titolo "Humanismaj sciencoj" estas ankaŭ miaopinie erara. "Homaj sciencoj" estas sendube pli taŭga, sed eble eĉ pli taŭga estus titolo "Homsciencoj", t.e. sciencoj, kies precipa intereso senpere fokusiĝas sur hom(ar)o. Mi do uzus titolon "'''[[Homsciencoj]]'''", sed en la enkonduka frazo dirus simile sl jeno: " '''[[Homsciencoj]]''' aŭ '''[[Homaj sciencoj]]''' estas ..." Mi ĵus kontrolis kaj vidas, ke la formoj "homsciencoj" kaj "homscienca" jam aperas en titoloj kaj tekstoj de multaj artikoloj. Tio konfirmas mian proponon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:41, 3 mar. 2025 (UTC) ::Jes, «homsciencoj» estas pli bona formo. Tamen ili estas ne «homaj sciencoj», sed «prihomaj sciencoj». Historie ''studia humanitatis'' estis kontrastigataj al teologio (''Studia Divinitatis''), kaj nun la angla Vikipedio avertas kontraŭ konfuzo inter [[:en:Human sciencie]](s) kaj [[:en:Humanities]], kvankam ĝi mem konfuzas ilin kun [[:en:Social science]]: ja ''history, philosophy, sociology, psychology, justice studies folkloristics…'' temas pri ''socio'', sed ial estas listigitaj sub [[:en:Human science]]. Ŝajnas ke tiuj dividoj malsamas en diversaj landoj, kaj la disdivido de angla Vikipedio ne estas racia.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:15, 4 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} [[Homaj sciencoj]] aŭ [[Homsciencoj]], senprefere, ĉar ''human-'' ne havas la bezonatan signifon. Mi rimarkigas ankaŭ ke PIV registras tiun sencon de ''humanisma'' kiel evitindan. ::Parenteze, mi pensas ke en la angla, ''social sciences'' normale estas subkategorio aŭ sinonimo de ''human sciences''. Mi ne scias ĉu ie tiuj terminoj estas ekskluda divido. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]: Jes, tiu fako lamas pri logiko, samkiel la angla ortografio. La ĉiama konflikto inter sistememo kaj internaciismo.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:30, 7 mar. 2025 (UTC) ::::Mi tre subtenus movon de "humanismaj sciencoj" al "homaj sciencoj" , sed ne feliĉas pri tio ke tiam estas du konkurencaj tekstoj "homa scienco" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj) kaj "homaj sciencoj" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj). kaj la difinoj en grandaj naciaj lingvoj rekte kontraŭdiras sin reciproke, kaj ne eblas havi unuecan tradukon kiu kontentigos ĉiujn naciajn difinojn. Ĉiukaze ofte estas unu superkategorio, kontraste al "ekzaktaj sciencoj" (fiziko, ĥemio, geologio ktp), kaj unu historia koncepto kiu devenas el la renesanco kaj kontrastigas la fakon al teologio, tio do ne malproksimas fakte al la filozofio de "humanismo" ankaŭ el tiu epoko. Se ni konsentas ke ni serĉas kunan vorton por multaj prihomaj sciencoj, mi pledus ke ni havus unu tekston, ne du, "homa" kaj "homaj". Aŭ: iuj devus konvinke kaj simple klarigi al mi la bazan diferencon inter la titolo plurala kaj tiu singulara... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 1 apr. 2025 (UTC) :::::Nun rigardinte la enhavon, mi facile konsentus al kunigo, ĉar ŝajne estas neniu koncepta distingo inter la esperantaj artikoloj --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:46, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::{{por}} kunigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:20, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Homa scienco]] > [[Humanismaj studoj]] == La proponatan vortumon uzas nia kara Prezidanto Charters [https://revuoesperanto.org/novjara_parolo_2020] (mem fakulo pri la afero). Krome ĝi aperas en PIV, sed kiel ekzemplo, do sen difino. [https://vortaro.net/#humanisma_kd] Ĉi tiu propono rilatas al la tuj supra. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :Ial Esperanto estas aparte malfacila por lingvistoj kaj filologoj, kvankam ekzistas eminentaj esceptoj. «Humanismaj studoj» estas ĝene ambigua. Kial la priaj fakuloj ne aplikas siajn fakajn sciojn kaj ne uzas samsencan varianton senambiguan, ekz-e ion surbaze de [[:wiktionary:humaniora]]? La latinaĵo implicas aron (plurnombron; sed por Esperanto pli bone sonus "humaniaro"), do humanio → humaniisto, humaniaro … Sed Vikipedio tabuas malkaŝan kreadon de terminoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:27, 7 mar. 2025 (UTC) == [[Kombinaŭto]] > [[Bienaŭto]] == Kvar esprimoj estas menciitaj en la diskutopaĝo. La esprimo ''[[bienaŭto]]'' ŝajnas pli uzata ol ''[[kombinaŭto]]''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 14:06, 19 mar. 2025 (UTC) :Mi iritiĝas pri la vorto "bienaŭto", ĉar mi neniel asociigus la aŭton kun bieno, kampara vivo, agrikulturo. Laŭ mi estas simpla aŭtotipo por familioj, homoj kiuj foje havas pli da aĉetaĵoj, sportiloj aŭ valizoj - do simple aŭto por pluraj uzoj aŭ kombinitaj uzoj. Tial kombinaŭto povus esti bona vorto, se iu vortaro reklamus ĝin, sed ŝajne ne estas tiel, kombiaŭto havas vortaran referencon, sed sincere dirite ne estas Esperanta vorto: kio estus "kombio aŭ kombia"??? Pluruza aŭto malkomforte havas unu silabon pli, sed ĉiukaze donas bonan komprenon, ĉiukaze pli ol la agrikultura veturilo "bienaŭto", egale ke ĝi menciiĝas en pluraj vortaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:59, 1 apr. 2025 (UTC) ::Mi konsentas, ke la vorto ''bienaŭto'' estas arbitra, sed tio ne ĝenas min. La vorto almenaŭ klare indikas specon de aŭto. La esprimo ''pluruza aŭto'' al mi ŝajnas tute sensenca kaj eĉ ne klare indikas specon de aŭto. Pluruza manĝilo estas manĝilo, kiun oni ne forĵetas post unu uzo, ĉu ne? Kiel aŭto povus ne esti "pluruza"? Eĉ se oni komprenus "plurajn uzmanierojn", la senco restas tute enigma. Kiu aŭto ne havas plurajn uzmanierojn? Cetere, pri kiuj aŭ kiaj uzmanieroj temus? Kaj longajn kaj mallongajn distancojn? Ĉu ankaŭ tiri plugilon per ĝi? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 10:11, 7 apr. 2025 (UTC) :::[[dosiero:sporks - 20070804.jpg|eta|160ra|{{centre|<small>forko+kulero<nowiki>=</nowiki>"forkulero"?</small>}}]] :::Pluruza manĝilo laŭ mi estas ekzemple manĝilo kiu samtempe estas forko kaj kulero, io kio aspektas kiel kulero kun pintoj antaŭe - kiel en la bildo dekstre (angle fork+spoon="spork", germane Gabel+Löffel="Göffel", esperante forko+kulero="forkulero"?). Pri la demando, pri kiuj uzmanieroj temus "kombinaŭto": temus pri pluraj ''kutimaj'' uzoj de aŭtoj. Laŭ mi tiri plugilon ''ne'' estas kutima uzo de ajna aŭto, sed transportado de homoj sur komfortaj sidlokoj kaj transporto de kargo, valizoj, mebloj, skioj aŭ multaj korbopilkoj, sakoj da ŝtonoj aŭ sablo, kestoj da boteloj aŭ da libroj, jes estus pluraj kutimaj uzoj de aŭto. :::Jes ja ''"la esprimo bienaŭto ŝajnas pli uzata - en esperantaj vortaroj kaj bildvortaroj - ol kombinaŭto"'', sed, mi pardonpetas, mi daŭre iritiĝas pri la vorto "bienaŭto". Sed mi estas nur unu el multegaj Esperanto-parolantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:28, 24 maj. 2025 (UTC) == [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] == La artikolo mem diras, ke la proponata nomo uziĝas "pli ofte". En PIV ''ĉerkes-'' ekzistas (kvankam ĝi ne eksplice aplikiĝas al lingvo, nur al popolo), kaj ''adig-'' ne. Oni jam proponis la alinomigon ĉe "Kunigendaj artikoloj", do mi transprenas la ideon ĉi tien. Rimarku ke [[ĉerkesa lingvo]] nun estas alidirektilo al [[Abĥaz-adigea lingvaro]], kiu nomas la koncernan temon [[ĉerkesaj lingvoj]] (ŝajne estas kutimspeca disputo "ĉu lingvoj aŭ dialektoj"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:07, 25 mar. 2025 (UTC) :Mi ne kompetentas pri la tre komplikita temo pri la Nord-Kaŭkazaj lingvoj, tamen :# la formo ''ĉerkes-''&nbsp;estas multe pli internacia (vd [[:wikidata:Q858543#sitelinks-wikipedia|la liston]]); :# la formo ''adiga'' en Esperanto estas maloportuna pro la ŝajnaj sufiksoj: ad·ig·a. :Cetere, en Ad'''ygh'''a nek '''y''' (ы) estas '''i''', nek '''gh''' (г) estas '''g'''. :Resume, mi estas {{por}} «Ĉerkesa lingv(ar)o» aŭ «Ĉerkesaj lingvoj».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:51, 26 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} Mi ne kontraŭas al apliko ke la pli internacia kaj PIV-a radiko "ĉerkes' " ĉi tie." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:46, 1 apr. 2025 (UTC) :::Ŝajne neniu kontraŭas, sed nur administranto povas fari la ŝanĝon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 1 maj. 2025 (UTC) ::::Mi vere lastatempe havas maltro da tempo por energie sekvi la diskutojn ĉi tie, kaj ne sufiĉe movas la diskutadojn. Bonvolu pardoni, kaj en kazo de neceso pli klare premu min al ago, per uzo de ŝablono {{ŝ|re}} aŭ noteto en mia persona diskutpaĝo. Mi nun faris la administran movon [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] kaj ligis la rezulton al la vikidatumo [[d:Q858543]]. Tie plimulto de la paĝoj komprenas la temon plurale, do proponas titolon "Ĉerkesaj lingvoj", ne "Ĉerkesa lingvo", kiel Arbarulo ankaŭ aludis en la noto de 25 mar. 2025. Nun mi vidas ke Sergio klare voĉdonis por la plurala variaĵo, ĉu Arbarulo havis jam klaran preferon pri "Ĉerkesaj lingvoj" mi ne scias. Ĉiukaze mi, kvankam mi nun nur faris la movon laŭ la diskuta titolo [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]], estus {{Por|Por}} plumovo al titolo "Ĉerkesaj lingvoj" plurale. Kaj kompreneble mi aldone forte estus {{Por|Por}} ioma vastigo de la mikroartikolo. Mi supozas ke plumovon al titolo "[[Ĉerkesaj lingvoj]]" plurale povas nun fari ĉiu ajn uzanto, ĉar tie estas nur vakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:31, 23 maj. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Mi havas nenion kontraŭ plurnombrigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 25 maj. 2025 (UTC) ::::::{{por}} plu-movo al ĉerkesaj lingvoj (= ĉerkesa lingvaro), kiel ankaŭ esprimis Sergio, Thomas kaj Arbarulo - la teksto kaj vikidatumoj tute ne kaŝas ke temas pri "lingva familio", kaj tiel efektive estas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:25, 28 maj. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} la plumovo al plurala termino [[ĉerkesaj lingvoj]]. En la teksto pri la pli vasta [[abĥaz-adigea lingvaro]] la ĝusta termino [[ĉerkesaj lingvoj]] jam uziĝas ekde januaro 2009, kiel komence atentigis Arbarulo. Nun, post pli ol 16 jaroj, nia teksto mem uzas la saman nomon... ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Neceloj]] > [[Incel]] -> [[Nevola ĉastulo]] == "Necelo" estas neologismo nelogika kaj tute ne uzata, evidente elpensita unuafoje en Novembro 2024 por tiu ĉi vikipedia artikolo. Cetere, ĝi kontraŭas la fundamentan regulon 15. ''Inselo'' ŝajnas bona alternativo, se vere necese (malpli konfuza ol ''incelo'' en ĉi kunteksto). --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 15:39, 28 apr. 2025 (UTC) :{{por}} ''[[Incel]]'', laŭ la rezonoj de Kwekubo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "incelo" aŭ "inselo" ŝajnas al mi egale konfuzaj: kaj in/cel/o, kaj in/sel/o povas esti misinterpretita kiel kunmetaĵo, kio estos pardonebla, ĉar tiu ĉi koncepto estas verŝajne nur marĝene konata kaj uzata, pri kio atestas la fakto, ke, dume, praktike neniu alia lingvo vere asimilis tiun ĉi vorton: pli-malpli ĉiuj lingvoj rekte uzas aŭ laŭlitere transskribas la anglan formon. :Mi do opinias prudente simple uzi la anglalingvan formon ''incel'' kaj klare indiki tion en la teksto. Se tamen necesas uzi esperantigitan formon, mi preferus la formon incel/o kiel pli rekoneblan kaj pli konforman al la tradiciaj manieroj esperantigi la vortojn kun literon "c" en en la sama fonetika pozicio: komparu, ekzemple, "incesto", "inciti", "incidento" ktp. : :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 02:22, 19 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "necelo", "incelo" aŭ "inselo" egale konsternigas min. Ankaŭ "Incel" ne estas tre bela titolo, sed, ĉar tute fremdlingva, almenaŭ pli bona ol la miskomprenigaj tristaĵoj "necelo", "incelo" aŭ "inselo". Tial {{Por|Por}} la usonismo "Incel", se vere ne estas alternativo, sed ankoraŭ pli bonus laŭeble silaboŝpara vera esperanta vorto, laŭ mia kalkulo "senvola ĉastulo" (6 silaboj) plej mallongus, "kontraŭvola ĉastulo" jam estus 7, "senĉastulo" jam estus la malo. Sed kiu diras ke laŭ usonismaj mallongigoj ĉiujn esperantajn psikiatrajn konceptojn kaj simptomojn necesas premi en du silabojn? Ĉu vere monstraj vortoj sen esperantaj finaĵoj kiel "mizog" por mizogineco, "mizan" por mizantropio, "memko" por memkompato kaj "memmal" por memmalamo brile modernigos nian lingvon? Do {{Por|Por}} la usonismo "Incel", por eviti krei iun tre dubindan vorton por koncepto, pri kiu mi en neniu el miaj naciaj lingvoj iam ajn legis, kaj kio vere miapercepte estas tre flanka temo. Sed eĉ pli por vera esperanta vorto, aŭtomate komprenebla, kaj sen dubindaj kreoj de novaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:59, 23 maj. 2025 (UTC) ::"Nevola ĉastulo" estas, miaopinie, pli trafa priskribo de tiu, kiu nevole estas ĉasta. (Komparu, ekzemple la difinojn de "nevola" kaj "senvola" en PIV). Cetere, la vorto "nevola" estas ankaŭ pli mallonga. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:30, 24 maj. 2025 (UTC) :::"Nevola" ne pli mallongas parole, laŭ silaboj, nur skribe, unu literon, sed al mi "nevola ĉastulo" perfekte taŭgas. Ke PIV tiom detale difinas la vorteton [https://vortaro.net/#senvola_kdc senvola], mi hieraŭ ne kontrolis. Klaras ke la fakte subkomprenita ideo jes estas "kontraŭvola", rekte mala al la propra volo, sed tio estus tro da silaboj; kun "nevola ĉastulo" ni havus vorton kiun ĉiu esperantisto tuj komprenus, ankaŭ se oni ĝis tiam neniam aŭdis pri angla akronimo ''In-Cel''. Mi supozas ke viroj kiuj tre volas havi inon sed neniel sukcesas kaj pro tio tre amariĝas kaj frustriĝas, ne estas '''ekskluzive''' nur en Usono - ankaŭ tial fakte tutmonda nomo pli taŭgus ol uson-angla slangaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 24 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} mi ŝatas la esperantisman alternativon "nevola ĉastulo" de Thomas kaj Filozofo multe pli ol usonisman fremdan slangaĵon "Incel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:21, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} "'''[[nevola ĉastulo]]'''", se ne troviĝos pli taŭga solvo (je kio mi ne tre esperas). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:54, 1 jun. 2025 (UTC) :::: Do mi oficiale aliĝis al voĉdono {{por|por}} la vortumo "[[nevola ĉastulo]]", kiun mi mem kiel alternativo ekinstigis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:54, 2 jun. 2025 (UTC) ::::{{por}} "nevola ĉastulo". Tute taŭga termino. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:05, 3 jun. 2025 (UTC) {{farite}} Per ŝovo al esperanta vortumo "nevola ĉastumo" anstataŭ fremdlingva slangaĵo netrovebla en iu ajn presita esperanta vortaro, por 4 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:45, 18 jun. 2025 (UTC) :{{kom}} mi supraĵe adaptis la tekston, sed petus ke ankoraŭ aliulo reviziu la tekston, ĉar povas esti ke mi preteratentis iun adapton. Problemo ankoraŭ estis ke en la teksto aperis ruĝa ligilo [[memkompato]] - mi do ĵus faris tiun artikoleton, kaj havis okazon aldoni plian internan ligilon al la biografio pri [[Talcott Parsons]], kiu ĝis tiam nur estis ligita el kvar paĝoj, kio estas ne multo pli ol esti "[[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]]"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:00, 18 jun. 2025 (UTC) ==Homaj vivetapoj== Ni daŭre havas apartajn artikolojn pri [[infano]] kaj [[infanaĝo]], malakceptinte mian proponon kunigi ilin. [[Infanaĝo]] konsistas nur el konsideroj pri la nomo mem kaj ĝia difino, dum ĉiuj signifaj informoj estas en [[infano]]. Por ĉiuj aliaj partoj de la homa vivociklo ni havas po unu artikolon, kaj ili konsistas el signifaj informoj pri la homoj mem kiuj apartenas al la aĝoklaso, kiel [[infano]] kaj malkiel [[infanaĝo]]. Tial mi proponas ŝanĝi almenaŭ: *[[Maljunaĝo]] > [[Maljunulo]] *[[Junaĝo]] > [[Junulo]]. Mi restas neŭtrala pri eventualaj aldonaj ŝanĝoj: *[[Plenkreskeco]] > [[Plenkreskulo]] ("Plenskreskeco" estas tia ĝermeto ke ĝi ne havas tute klaran temon) * [[Adolesko]] > [[Adoleskanto]] ("Adoleskanto" estas preferinda laŭ la ĉi-supra argumento, sed "Adolesko" estas preferinda laŭ la kriterio de lingva simpleco) Krome mi proponas [[Preadolesko]] > [[Antaŭadolesko]] (aŭ [[Antaŭadoleskanto]]) por forigi la superfluan prefikson ''pre-''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{por}} Mi subtenas la proponojn de [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. Sen detale studi la aferon, mi apriore opinias, ke pli bazaj kaj pli konkretaj nocioj [[infano]], [[junulo]], [[maljunulo]] ktp pli taŭgas kiel titoloj de enciklopediaj artikoloj, ol la pli abstraktaj derivitaj nocioj infanaĝo, junaĝo, maljunaĝo ktp. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:07, 3 maj. 2025 (UTC) ::[[Maljunaĝo]] kaj [[Preadolesko]] estas alinomitaj. Por [[Junaĝo]] necesas administranto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:54, 12 maj. 2025 (UTC) ::: Mi ne detale partoprenis en la diskuto, sed ĵus liberigas la vojon per movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]. {{re|Arbarulo}} ĉu vi tiam finfaros la enkondukon, atentante ke la pli abstraktaj vortoj ''junaĝo'' kaj ''juneco'' ankoraŭ menciiĝos en la unua frazo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 21 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ĵus revortumis la unuan frazon; bonvulu kontroli, ĉu ĝi kontentigas vin. Bedaŭrinde vi ne liberigis la vojon, kaj mi ankoraŭ ne povas alinomi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 maj. 2025 (UTC) ::::: {{re|Arbarulo}} Vi pravas ke mi iel forgesis realigi la anoncitan paŝon pri administra movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]... nun farita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:52, 23 maj. 2025 (UTC) :::::: {{kontraŭ}} movoj de homaj vivetapoj al uloj kiel Junaĝo -> Junulo. {{por}} artikoloj pri vivetapoj kiel [[Infaneco]] [[Junaĝo]] [[Adolesko]] [[Plenkreskeco]] [[Maljunaĝo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:45, 23 maj. 2025 (UTC) Mi ankoraŭ ne detale partoprenas en la diskuto, sed almenaŭ ĵus statigas superrigardon. Nun ni havas: * [[bebo]] inter 0 kaj 1 jaro ([[d:Q998|d]]) <span style="color:grey">(ne bebaĝo)</span>, poste [[infaneto]] ([[d:Q1340307|d]]) inter 1 kaj 3 jaroj * [[infano]] ([[d:Q7569|d]]) ([[knabo]], [[knabino]]) kaj [[infanaĝo]] / infaneco [[d:Q276258|d]]) * [[junulo]] ([[d:Q12350071|d]]) <small>''kun antaŭadolesko kaj adolesko''</small> <span style="color:grey">(ne plu junaĝo / juneco)</span> ([[d:Q190007|d]]) * <span style="color:grey">(ne antaŭadoleskulo)</span> [[antaŭadolesko]] ([[d:Q719723|d]]) * <span style="color:grey">(ne adoleskulo, </span>[[d:Q1492760|evtl. dekkelkjarulo d]]) [[adolesko]] ([[d:Q131774|d]]) * [[plenkreskulo|<span style="color:grey">(plenkreskulo)</span>]] ([[viro]], [[virino]]) kaj [[plenkreskeco]] ([[d:Q80994|d]]) * [[maljunulo]] <span style="color:grey">(ne plu maljunaĝo / maljuneco)</span> ([[d:Q191089|d]]) kun [[maljuniĝo]] ([[d:Q332154|d]])&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 12:55, 24 maj. 2025 (UTC) :Unu korekteto: Ni ne havas artikolon pri "plenkreskulo", nur alidirektilon. "Viro" kaj "Virino" ja teorie estas subkategorioj de plenkreskulo, sed en la praktiko la artikoloj nun temas nur pri seksa distingo, ne aĝa. Do la sola kategorio, kie ni provas distingi inter uloj kaj aĝo, estas "Infano"/"Infanaĝo". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:10, 25 maj. 2025 (UTC) ::Prave. Dankon. Sed ne nur la esperanta vikipedio provas, sed tuta vikidatumaro kun, se mi bone kalkuletis, 59 lingvoversioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 28 maj. 2025 (UTC) == teritorio Edo en Niĝerio kun samnoma etno kaj lingvo == La anoj de la afrika etno de vikidatumo [[d:Q1287326]] nun en la e-lingva vikipedio nomatas "'''[[edoj]]'''", kiuj parolas lingvon en la e-lingva vikipedio nomatan la "'''[[edoa]]'''" kaj vivas en la niĝeria subŝtato "'''[[subŝtato Edo|Edo]]'''". Tiel fakte '''ne (!) funkcias''' Esperanto: devas esti unu vortradiko, kaj aliaj vortoj deriviĝas per sufiksoj. Ke substantivo por la etno kaj adjektivo por la lingvo uzas saman radikon, estas tute en ordo (komp. litovo/litova, ĉino/ĉina, germano/germana, koreo/korea, franco/franca, japano/japana, italo/itala ktp ktp), kaj ankaŭ pravigeblus ke substantivo por la lando kaj adjektivo interalie por la lingvo uzas saman radikon (ekz. Birmo/birma, Nederlando/nederlanda, Indonezio/indonezia), sed se lingvo nomiĝas "edoa", tiam etno devas nomiĝi "edooj" kaj lando iom ekzotike "Edoio" aŭ "Edolando" '''aŭ''' la lando "Edoo" kaj etno plus diversetnaj civitanoj "edoanoj". '''Se''' la lando en Esperanto konservu la nacilingvan nomon "Edo", kiu jam havas praktikan o-finaĵon, tiam la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj", kaj la lingvo rajtas nomiĝi "eda" '''aŭ''' "edana" sed '''ne''' "edoa". Do simple devas ekesti interkonsento. Kion esprimas pri tio aŭtoritataj eksteraj referencoj? PIV, Reva Vortaro kaj supozeble ĉiuj aliaj paperaj esperanto-vortaroj tute silentas pri la temo, kaj la listo [https://bertilow.com/lanlin Landoj kaj Lingvoj] de Bertil Wennergren proponas lingvonomon [https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Eda "eda"] por la lando Edo, sekve restas ambiguo ke la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj" (samkiel etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de Nederlando estas nederlandanoj, tiu ambiguo ankaŭ tolereblas de la esperantistoj en Hago, Amsterdamo kaj Roterdamo). Ĉar mi ne trovis ajnan alian aŭtoritata ekstera referencon, mi proponas sekvi la proponon de B. Wennergren, nomi la lingvon "eda", la teritorion "Edo" kaj la etnanojn "edanoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:17, 21 maj. 2025 (UTC) :Sekvi Bertilon estas bona ideo. Sed li decidis nur la formon de la radiko (''ed-''), kaj silentas pri la demando, ĉu ĝi estas etna aŭ landa radiko. Mi emas kompreni ŝtatnomon Edo kiel ne-Esperantan, kiu nur hazarde finiĝas per ''-o'' - verŝajne la ŝtatoj de Niĝerio ne havas stabilajn Esperantajn nomojn. Do formale kalkulu min {{por}} [[Edoa lingvo]] > [[Eda lingvo]] kaj {{sindetena}} pri [[Edoj]] kaj [[Edo (subŝtato)]], por ne bloki vin se vi insistas, sed malkonsilanta ŝanĝon. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:03, 21 maj. 2025 (UTC) ::Bone, estu [[eda lingvo]], laŭ B. Wennergren. Klaras ke la teritorio "Edo" en Niĝerio ne estas esperanta vorto, sed kompreni la teritorion "Edo" (samkiel la malnova nomo de Tokio) kaj la etnanojn "edanoj" ŝajnas al mi malpli dubinda ol nomi la etnanojn "edoj" kaj devi elvringi el la gramatika logiko iun aŭdacan teritorion "Edio", "Edujo" aŭ "Edlando", kiu al mi persone malgraŭ ĉiu logiko aspektas neakcepteble - konsiderante ke en la loka lingvo la teritorio tiom belsone estas "Edo", ne esperante, sed aspektante pli esperantlingva ol la torditaj landonomoj, kiuj rezultas se oni aplikus hipotezon ke ed- estus la etnonomo. Sed simple lasi la etnanojn "[[edoj]]" '''kaj''' la landon "[[Edo (subŝtato)|Edo]]" laŭ mia kompreno ne funkcius. Estas kiel ankaŭ vi skribis, ke la radiko (ed-) devas esti "etna '''AŬ''' landa radiko", ne ambaŭ samtemp (!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 24 maj. 2025 (UTC) :::Mia rekomendo ne estas ke "ed-" estu etna kaj landa radiko samtempe. Mia rekomendo estas ke ni provizore uzu ĝin kiel etnan radikon, kaj por la ŝtato uzu la oficialan nomon "Edo", kiu hazarde aspektas kiel Esperanta vorto sed ne estas Esperanta, sekve ne enhavas iun Esperantan radikon. Mi rekomendas tion parte ĉar ni havas kutimon en Vikipedio Esperantigi ĉiujn etnonomojn, inkluzive la plejmulton kiu ne ligiĝas al iu politika unuo, do "Edoj" kiel etnonomo ne aspektas strange apud aliaj artikoloj kiel [[Joruboj]], [[Igaloj]], [[Igboj]], sed "edanoj" jes. Male, federaciajn ŝtatojn kaj similajn subnaciajn entojn ni kutimas Esperantigi nur se oni jam faras tion en fontoj. Mi faras mian rekomendon ankaŭ parte ĉar mi suspektas, ke se forta Esperanto-movado iam estiĝos en Niĝerio, ĝi ja nomos la etnon "edoj" kaj la ŝtaton "Edujo"/"Edio" - ja la ŝtato kreiĝis nur en 1991, dum la etno ekzistas de antaŭ jarcentoj. Ankaŭ ĉar multaj loĝantoj de la ŝtato ne apartenas al la etno, do se "Edo" estas Esperanta nomo, tiam oni atendus ke artikolo pri "edanoj" temu pri ĉiuj ĝiaj loĝantoj, ne nur tiu etno. Sed kiel mi diris, mi restas sindetena kaj ne ĝenos vin se vi ne estos konvinkita kaj faros laŭ via plaĉo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:38, 25 maj. 2025 (UTC) ::::Mi komprenas vian ideon. Estas iom da risko, ke homoj tamen komprenos ke "edo", unu etnano, kaj "Edo", la administra teritorio, estos la sama esperanta vorto (plej laste se iam iu ekskribos pri "eda kuirarto", "eda pentrado" aŭ "eda muziko"). Pli facilas se vorto kun o-finaĵo havas klare malesperantajn literkombinojn antaŭe: "Cappuccino" kaj "Latte Macchiato", "Pernambuco" aŭ "Ribeirão Preto" pli facile rekoneblas kiel ne-esperantaj vortoj ol "Edo". Do, mi provos sekvi vian rezonadon kaj esperas ke ni ne plantos grandajn miskomprenojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::::{{por}} ėda lingvo, kaj etnanoj "edoj", sendepende ke "Edo" majuskle difiniĝu kiel ne-esperanta vorto kiu "nur hazarde finiĝas per litero o, ne per o-finaĵo". Mi dubas ke neniu komprenos la vorton kiel esperanta, kaj ne fabrikos adjektivaj kaj adverbajn formojn el la "ne-esperanta vorto Edo", sed tio ne estos pleja katastrofo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 14 jun. 2025 (UTC) == Voĉdon... 2025-05-27 == * [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]] movo ne postlasante alidirektilon * [[Voĉdono]] -> [[Elekto]] konektita al [[d:Q40231]] (publika ŝtata elekto) * [[Voĉdonado]] konektita al [[d:Q189760]] neniu movo [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:59, 27 maj. 2025 (UTC) :{{por}} [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]], ĉar ĝi fakte estas apartigilo. {{kontraŭ}} [[Voĉdono]] -> [[Elekto]], ĉar "voĉdono" estas specifa kaj vaste konata vorto, eĉ se ne tute logika, kaj "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto (ĝuste tial ĝi bezonas apartigilon). :Mi pensas ke [[Voĉdono]] devus esti kunigita kun [[Voĉdonado]] aŭ tute reverkita. La temoj estas samaj, malkiel ekz. en la angla, kie la artikolo ligita kun "Voĉdono" temas specife pri balotadoj por elekti personon, do ne traktas referendumojn kaj simile. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:25, 27 maj. 2025 (UTC) :: Nuntempaj artikoloj [[Voĉdono]] kaj [[Voĉdonado]] temas pri plejparte sama afero, dum ke artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" mankas. Do la proponita alinomigo kunportu drastan ŝanĝon de enhavo. Eble "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto, sed vikipedio ne estas vortaro. Artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" nepras, kaj vi povas proponi pli bonan titolon. Eĉ "Voĉdono (elekto)" pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:00, 28 maj. 2025 (UTC) :::{{kom}} Mi apogas "drastan ŝanĝon de la enhavo" fare de Taylor 49. Mi preferus atendi la novan enhavon antaŭ ol decidi pri novaj titoloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:18, 31 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi volas atentigi, ke en Esperanto proceduron de publika voĉdonado kiel parton de politika procezo oni kutime nomas '''elektoj''' (ĉiam plurale; ekzemple, "parlamentaj elektoj", "prezidentaj elektoj"), kio permesas ne miksi elektojn en tia senco kun la ĝenerala komunuza kaj vastasenca vorto "elekto". Tian konvencion rutine sekvas, ekzemple, zorge redaktitaj tekstoj en la rubriko '''POLITIKO''' de la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:34, 2 jul. 2025 (UTC) == [[Ĉukotko]] > [[Ĉukĉio]] == Kopiite el la diskutpaĝo [[diskuto:Ĉukotko]], kiu jam diras ĉion necesan: Ni jam establis ''[[ĉukĉoj]]'' kiel nomon de la popolo, ĉu do la regiono ne estu "Ĉukĉio"? Kp. "[[sameoj]]" (Samee ''sámi'') kaj "[[Sameio]]" (samee ''Sápmi''). {{por}} formo Ĉukĉio. [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:18 (UTC) :{{por}} samopinias [[Vikipediisto:Narvalo|Narvalo]] 4. Jul 2005 11:21 (UTC) ::Ni bezonus almenaŭ unu plian voĉon antaŭ movi, ĉu ne? [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:28 (UTC) :::La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn geografiaĵojn, sed ne la duoninsulon. Sed ĝi en sia mapo 15 indikas la maron norde de la duoninsulo, oriente de la "Vrangela insulo", "Ĉukĉa Maro", kio estas ne-rekta subteno de la vortumo "Ĉukĉio" por la duoninsulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 28 maj. 2025 (UTC) :::Kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#insul.CxukcxaDuon0o klarigo pri Ĉukĉa duoninsulo en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}}) eĉ estas pli klara. Pri "Ĉukotko" mi dume trovas neniun referencon, krom retaj tekstoĉitaĵoj de la esperantlingva vikipedia teksto, kie cetere unue en 2002 la duoninsulo ricevis nomon "Chukotka", poste ĝis aŭg. 2004 "Ĉukotka", nur tiam sen iu indikita referenco sanĝiĝis la nomo al improvizita "Ĉukotko" en sep. 2004. Klaras ke pri la rusa formo Чукотка (= Ĉukotka) estas referencoj, sed ĉi tie temas pri Esperanto. {{por}} formo Ĉukĉio kun indiko de la sendube same ĝusta kaj referencita pli longa formo Ĉukĉa duoninsulo en la unua frazo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:32, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} Ĉiukĉio kaj mencio de la pli longa alternativo "Ĉukĉa duoninsulo" en la unua frazo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:01, 14 jun. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per movo al [[Ĉukĉio]], per du malnovaj kaj du novaj voĉoj, do sume 4. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:06, 15 jun. 2025 (UTC) ::::: Cetere paralele ankoraŭ necesas movi la titolon [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] al nova kaj pli ĝusta titolo [[Ĉukĉa aŭtonoma distrikto]], kaj ankaŭ la kategoriojn [[:Kategorio:Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] kaj [[:Kategorio:Geografio de Ĉukotka aŭtonoma distrikto]]. Bonŝance ankoraŭ ne estas multaj eroj en ili... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Stranga decido. Temas ne pri administra regiono kiel [[Tatario]] aŭ [[Baŝkirio]], sed pri la duoninsulo, do fizika objekto kies limoj estas strikte difintaj kaj neŝanĝeblaj sendepende ĉu tie loĝas ĉukĉoj aŭ ne. La formo '''Ĉukotko''' estas uzata de rusiaj esperantistoj dum jardekoj: [http://esperanto.china.org.cn/2024-01/03/content_116914995.htm Vasilij Eroŝenko kaj nia epoko], [https://reu.ru/prenu/cerbe_kaj_kore_14_majo_2020.pdf Cerbe kaj kore], [https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/REGo83Kolker.pdf REGO], [https://www.esperanto.mv.ru/Cetero/Mia_vivo_en_Esperanto-lando.html Mia vivo en Esperanto-lando], ankaŭ alilandaj esperantistoj uzas ĝin, ekzemple [https://eo.mondediplo.com/2007/09/article1298.html Le Monde diplomatique en Esperanto], [https://ikso.net/rusio-volas-konekti-asion-kun-ameriko-per-submara-fervojo/ E@I]. La enciklopedio devas sekvi la jaman lingvouzon, ne inventi ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:51, 19 dec. 2025 (UTC) ::Ankaŭ min mirigas tia iama decido. Mi ne memoras, ke iu uzus la formon "Ĉukĉio", dum "Ĉukotko" estas formo kutima kaj internacie rekonebla. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:15, 19 dec. 2025 (UTC) :: {{kom}} ĉiuj 3 referencoj en la artikolo estas fidinde mortintaj, kaj mi eble subtenus ŝovon al "Ĉukotko" ĉar tio ŝajne estas proksime al <big>Чуко́тка</big>, sed antaŭe ŝatus vidi la nomon de la duoninsulo en la loka ĉuka lingvo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:33, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Same kiel la aliaj primitivaj popoloj, la ĉukĉoj origine havis en sia lingvo nur la vortojn priksribantajn iliajn senperajn spertojn, do videblajn montojn, riverojn kaj arbojn, sed ne la duoninsulon kiun ili neniam vidis komplete. Do ili simple neniel ĝin nomis, ĉar por ili ĝi ne ekzistis. Poste la ĉukĉa transprenis ĝian nomon el la rusa, adaptinte iom, do nun ekzemple [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] en la ĉukĉa nomiĝas [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ckt/Чукоткакэн_автономныкэн_округ Чукоткакэн автономныкэн округ] (Ĉukotkaken aŭtonomniken okrug). Do la nuna formo ''Ĉukĉio'' estas same malkutima por la rusoj, ĉukĉoj kaj esperantistoj. Tiu ĉi alinomo estis la solvo sen la problemo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:34, 21 dec. 2025 (UTC) == [[Raspaĵo]] -> [[Paneroj]] -> [[Panraspaĵo]] == Raspaĵo estas io ajn raspita, ne nur pano kaj aliaj bakaĵoj. Povus temi pri fromaĝo, kokoso, karotoj, ktp, ktp. Mi proponus alinomi ĝin al {{por|"paneroj"}}, kiu estas sufiĉe internacia termino por ĉi tiu kuirarta ingredienco. (Vidu anglan "breadcrumbs", nederlandan "broodkruim", japanan "パン粉", ĉinan "麵包屑", vjetnaman "vụn bánh mì", indonezian "tepung roti", ktp.) Aliokaze eblus eventuale uzi "panraspaĵo" aŭ "raspita pano" aŭ simile. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:16, 28 maj. 2025 (UTC) :{{por}} pli klara titolo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:20, 31 maj. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". "Raspaĵo" ŝajnas tute ne taŭga: estas apenaŭ imageble, ke oni raspas panon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:25, 1 jun. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". Se panon eblas raspi, tiam ĝi jam tre sekas kaj malmolas, sed mi jam vidis ion tian. Ĉiukaze paneroj estas plene trafa vorto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 2 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". Mi proponas titolon '''[[Panraspaĵo]]'''. Spenĉjo tre pravas ke "raspaĵo" ne estas bona titolo por paĝo kiu temas pri raspaĵo de pano. Problemoj kun propono "paneroj" estas du, nome plurala formo, kaj malapero de raspado per kiu la materialo estiĝas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 6 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". [[Panraspaĵo]] akcepteblas. Krome estas ferraspaĵo per farliloj, fromaĝraspaĵo, --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:00, 6 jun. 2025 (UTC)ktp. ::{{por}} Paneroj. Tio estas la vorto, kiun mi plurfoje aŭdis, ankaŭ legis en tekstoj, kaj PIV havas propran kapvorton "panero" kaj konfirmas mian subjektivan memoron. Mi ne komprenas kial pluralo estus problemo ĉi tie. Laŭ la naturo de la temo, unu panero nur estas minimuma malpuro, por kuireja recepto oni bezonas plurajn panerojn. Kaj do? Panraspaĵo estus teorie ebla alternativo, sed tute artefarita, teoria: kiu povus eĉ unu ekstervikipedian referencon alporti, kiu konfirmus vastan uzon de la vorto "panraspaĵo" en e-lingva literaturo kaj gazetaro? Kaj kie estas vortara kapvorto, kiu por "panero" '''jes''' ekzistas? Ankaŭ ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' konfirmas mian juĝon: pri "panero" estas 22 trafoj, pri "panraspaĵo" estas ekzakte '''nul'''. Homoj, detenu vin inventi en vikipediaj diskutoj iujn vortojn, kiuj ne estas uzataj en la reala vivo! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:01, 13 jun. 2025 (UTC) :::PS: Cetere, {{re|Crosstor}} Kio estas "farliloj"??? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:06, 13 jun. 2025 (UTC) ::::Pardonu!: [[fajlilo]]. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:58, 13 jun. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Se ne alvenos signifaj pluaj voĉdonoj dum la sekva tago, mi morgaŭ finos la temon kun 5 voĉoj por [[Paneroj]] kaj 2 por [[Panraspaĵo]]. Aparte la referenco el PIV por panero kaj nemencio de panraspaĵo, kaj la meta-kalkulo el ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' de Aidas estas konvinkaj - kio cetere ankaŭ devus plaĉi al Taylor, kiu laŭ mia percepto ege ŝatas tiajn statistikajn meta-kalkulojn el ''tekstaro.com''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:43, 14 jun. 2025 (UTC) ::::::Dankon, Crosstor... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:59, 14 jun. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} per 5 voĉoj por Paneroj kaj 2 por Panraspaĵo ŝovita al nova titolo [[paneroj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 15 jun. 2025 (UTC) ::::::::{{re|Filozofo|Verdulo|Kani|Arbarulo|Spenĉjo|Aidas|Taylor 49|Crosstor}} PS: Mi nur nun vidas la aldonan aserton "ĝi kreas la t.n. tripakumon". De kie estas la vortumo '''"tripakumo"'''? Guglo tute ne trovas la vorton, kio signifas ke kompreneble PIV kaj RetaVortaro kaj ĉiuj aliaj konsulteblaj E-vortaroj ne konas ĝin. Kiu estus la koresponda ero en vikidatumoj, do kiuj estus alilingvaj ekvivalentoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Mi tute ne imagas, pri kio temas. Mi dubas, ke mi antaŭe renkontis tiun ĉi vorton... Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:42, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Ĝis ĉi-monate, la esperanta artikolo ŝajnis esti tre proksima traduko de la ĉeĥa artikolo [[w:cs:Strouhanka|Strouhanka]], kaj "tripakumo" ŝajnas esti rekta traduko de la vorto "trojobal", kiu havas propran artikolon [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (d:Q1571226) en ĉeĥa Vikipedio. Laŭ tiu artikolo, trojobal estas nomo por la metodo kovri (pakumi?) manĝaĵon per tri tavoloj, nome faruno, ovo kaj paneroj. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:12, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Dankon pro la enketado. Nu, laŭ la alilingvaj klarigoj de [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (en vikidatumoj Q1571226), temas pri tio kion PIV nomas [https://vortaro.net/#panumi_kd per simpla verbo "panumi"], tial estas tute konsekvence ke la esperanta vorto por la vikidatuma koncepto [[d:Q1571226]] ne estas "tripakumo", sed "panumaĵo". Mi sume havas suspekton, ke la vorto "tripakumo" estas propa inventaĵo de nia kolego Petr T., estas per neniu presita esperanta vortaro aŭ kuirlibro konfirmebla kaj estas klare "originala persona spontanea inventaĵo aparte por ĵus kreita vikipedia teksto". Tial mi proponas forigi la "ĉeĥismon", eĉ se iuj slovakaj vortaroj aŭ dialektaj vortaroj de la germana lingvo de Prago aŭ eble dialekta vorto de la jida el tiu urbo ankaŭ konfirmas iun tian koncepton de farunumo-ovumo-panerumo, kaj uzi la PIV-an vortradikon "panum'i/panum'o" por la kuireja proceduro: hispane "empanado", germane "panieren", itale "panatura", litove "paniravimas", nederlande "paneren", pole "panierowanie", slovene "paniranje", svede "paneringde" ktp - en ĉiuj klare videblas la latina vorto "panis" resp. esperanta "pano" kaj "paneroj", same greke пανάρισμα [panárisma], ukraine панірування [paniruvannja] kaj en aliaj nelatinaj lingvoj... Do la PIV-a propono de "panumo" perfekte akordiĝas kun la konceptoj en tute malsamaj lingvoj por la kuireja proceduro... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:36, 18 jun. 2025 (UTC) == [[Ortodoksismo]] -> [[Ortodoksa kristanismo]] == Laŭ [[ReVo]] kaj [[PIV]], ortodoksa = konforma al la tradicia doktrino [ne nepre kristana - [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]]]. Ortodoksa povas esti ne nur [[kristanismo]], sed ankaŭ [[judaismo]], [[marksismo]] ktp. Ĉu do "'''[[Ortodoksa kristanismo]]'''" ne estus pli klara, preciza, rekonebla kaj do trafa titolo? Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:13, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} tute prave. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} Tute konsentas kun la argumento de Filozofo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:03, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per kvar poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) == Japanaj geografiaj nomoj en la Hepburnan sistemon se mankas fontoj == Saluton al ĉiuj,<br> Post ampleksa diskuto en [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], ni preskaŭ atingis interkonsenton pri normigo de japanaj geografiaj nomoj en Vikipedio.<br> Laŭ Regulo 2 de [[VP:NELATINA]] ("Uzu alilingvan akceptitan transskribon en latina alfabeto"), ni proponas, ke japanaj geografiaj nomoj sen ekzistantaj Esperanto-fontoj estu ŝanĝitaj al la japana transskriba Hepburn-sistemo.<br> Samtempe, ĉar la sekcio "Esperantigo de nomoj" en [[VP:TA]] specife postulas, ke "Nomoj de subŝtatoj ĉiam estu Esperantigitaj," ni lanĉis [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]. Ĉi tiu projekto celas sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por japanaj regionoj kaj gubernioj, kun la ebla celo krei estontan oficialan eksteran referencon.<br> Ĉu vi konsentas pri ĉi tiu duobla aliro? Ĝi permesus al ni provizore uzi la Hepburnan kie mankas Esperanto-fontoj, dum ni aktive laboras por la longtempa Esperantigo per la menciita projekto.<br> Via opinio kaj subteno estus tre valoraj por antaŭenigi ĉi tiun gravan laboron.--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 02:04, 16 jun. 2025 (UTC) Saluton al ĉiuj. Konforme al la daŭraj diskutoj kaj la proponita [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], mi intencas komenci alinomi la artikolojn de japanaj gubernioj, komence post unu semajno, se ne aperos pliaj komentoj aŭ oponoj en ĉi tiu diskuto. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas jena: * [[Gubernio Ajĉio]] → [[Gubernio Aichi]] * [[Gubernio Akita]] * [[Gubernio Aomori]] * [[Gubernio Ĉiba]] → [[Gubernio Chiba]] * [[Gubernio Ehime]] * [[Gubernio Fukui]] * [[Gubernio Fukuoka]] * [[Gubernio Fukuŝima]] → [[Gubernio Fukuŝimo]] * [[Gubernio Gifu]] * [[Gubernio Gunma]] * [[Gubernio Hiroŝimo]] * [[Gubernio Hiogo]] → [[Gubernio Hyōgo]] * [[Gubernio Ibaraki]] * [[Gubernio Iŝikavo]] → [[Gubernio Ishikawa]] * [[Gubernio Iŭate]] → [[Gubernio Iwate]] * [[Gubernio Kagavo]] → [[Gubernio Kagawa]] * [[Gubernio Kagoŝimo]] * [[Gubernio Kanagavo]] * [[Gubernio Kioto]] * [[Gubernio Koĉi]] → [[Gubernio Kōchi]] * [[Gubernio Kumamoto]] * [[Gubernio Mie]] * [[Gubernio Mijagi]] → [[Gubernio Miyagi]] * [[Gubernio Mijazako]] * [[Gubernio Nagano]] * [[Gubernio Nagasaki]] → [[Gubernio Nagasako]] * [[Gubernio Nara]] * [[Gubernio Nigato]] → [[Gubernio Niigata]] * [[Gubernio Oitao]] → [[Gubernio Ōita]] * [[Gubernio Okajamo]] * [[Gubernio Okinavo]] * [[Gubernio Osaka]] → [[Gubernio Osako]] * [[Gubernio Saga]] * [[Gubernio Sajtama]] → [[Gubernio Saitama]] * [[Gubernio Ŝiga]] → [[Gubernio Shiga]] * [[Gubernio Ŝimane]] → [[Gubernio Shimane]] * [[Gubernio Ŝizuoka]] → [[Gubernio Ŝizuoko]] * [[Gubernio Toĉigi]] → [[Gubernio Tochigi]] * [[Gubernio Tokuŝimo]] * [[Gubernio Totoro]] * [[Gubernio Tojamo]] * [[Gubernio Vakajamo]] * [[Gubernio Jamagata]] → [[Gubernio Jamagato]] * [[Gubernio Jamaguĉi]] → [[Gubernio Yamaguchi]] * [[Gubernio Jamanaŝi]] → [[Gubernio Yamanashi]] * [[Hokajdo]] * [[Tokio]] Laŭ la principo 'Kiu silentas, tiu konsentas', mi procedos se ne estos obĵetoj antaŭ tiu tempo. --[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:10, 20 jun. 2025 (UTC) :{{farite}} Saluton al ĉiuj, :La unusemajna periodo por komentoj kaj oponoj pri la normigo de japanaj geografiaj nomoj pasis. Ĉar mi ricevis neniun validan opozicion al nia projekto aŭ al la portempa uzado de Hepburn-romanigo, kaj post detalaj diskutoj kiuj plifortigis nian metodologion, ni antaŭeniras. :Laŭ la Regulo 2 de [[VP:NELATINA]], mi komencas la procezon de alinomo de japanaj guberniaj artikoloj al la Hepburn-sistemo, kie mankas ekzistantaj Esperanto-fontoj. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas tiu jam portempa. La sama logiko de portempa normigo validas ankaŭ por malpli grandaj administraj unuoj, kiel urboj kaj urbetoj, ĉar multaj el tiuj same ne posedas establitajn Esperanto-formojn. :Ĉi tiu apliko de Hepburn estas portempa solvo por certigi tujan normigon kaj konformecon kun la nunaj Vikipediaj reguloj. Ĝi tuj korektas la nunan malkonsekvencon per oficiale agnoskita internacia normo. :Nia finfina celo, tamen, restas la plena kaj sistema Esperantigo de ĉi tiuj nomoj, kiel postulas [[VP:TA]] por subŝtatoj. Tial ni aktive laboras per nia [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], celante sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por estonta oficiala referenco. :Esperantigi administrajn unuojn tra la mondo estas daŭra procezo. Nia esploro montras, ke unua-nivelaj administraj unuoj en landoj kiel Usono, Aŭstralio, Brazilo, Kolombio, kaj Barato estas vaste Esperantigitaj. Kvankam iuj landoj (ekz. Francio, Hungario) montras malsamajn alirojn aŭ nekompletan Esperantigon, tio nur evidentigas la vivantan naturon de Vikipedio, ne kontraŭas la celon de sistema Esperantigo de unua-nivelaj administraj unuoj de Japanio. :Dankon pro via kunlaboro kaj subteno. :--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 12:07, 26 jun. 2025 (UTC) == [[La Klaŭno]] == Mi proponas alinomi la artikolon «[[La Klaŭno]]» al «Opinioj de klaŭno». Prefere traduki la originalan titolon ("Ansichten eines Clowns"), ol tiun de la angla traduko ("The Clown"). - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:52, 13 jul. 2025 (UTC) :Absolute. Mi ne atendis debaton. Farite.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:07, 14 jul. 2025 (UTC) == (film) -> (filmo) == Anonimulo [[Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/78.154.163.85]] kreis plurajn artikolojn pri kinofilmoj, kun la aldono "(film)" - tiel, sen -o. Ili alinomendas al "(filmo)". (Pluraj ankaŭ bezonas poluradon kaj kategoriojn.) - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:53, 14 jul. 2025 (UTC) :Unu filmon (pri Timm Thaler) mi jam plibonigis. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 15 jul. 2025 (UTC) :: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?go=Ek&search=intitle%3A%2Ffilm%5C%29%2F&ns0=1 intitle] {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:23, 15 jul. 2025 (UTC) :::Dankon! Kaj pluan dankon ke vi ankaŭ minuskligis troan majusklecon en kelkaj titoloj! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:59, 15 jul. 2025 (UTC) ::::Dankon pro la purigo!! Mi eĉ dubas ĉu utilas havi alidirektilojn kiel [[Luno (film)]], [[Nigra Korvo (film)]] aŭ [[Timm Thaler kaj la Vendita Rido (film)]]. Neniu venus al la ideo krei alidirektilojn kiel [[Luno (película)]] hispane aŭ [[Luno (filmas)]] litove, kaj kial fari esceptojn por teknikaj aldonaĵoj en la angla lingvo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 4 aŭg. 2025 (UTC) == [[Naziismo]] -> [[Nacisocialismo]] == Karaj, La vorto "naziismo" estas paŭsita gentalingva mallongigo de la normala nomo de la koncerna ideologio kaj movado naci-socialismo. Estis kompreneble, kial samtempuloj tiel mallongigis la iom longan vorton en lingvoj gentaj, kie ekzistas tradicio de tiaj mallongigoj. Por tio ekzistis ankaŭ psiĥologiaj kialoj: oni kaŝe defias opresan totalisman reĝimon, uzante (anstataŭ ĝia serioza, impona, oficiala nomo por ĝiaj timigaj adeptoj) amuzan, familiaran formon. Tamen nuntempe oni ne tiom ofte parolas pri nacisocialismo, kaj - eble pli grave! - en Esperanto ekzistas nek kutimo regule uzi apartajn malpli longajn variantojn de longaj vortoj, nek tradicio vaste uzi slangecajn kaj aparte lernendajn vortokunfandajn mallongigojn. Tiaj formoj ĝenerale ne tre bone sidas en Esperanto. Krome, "nazio" ne sonas en Esperanto same amuze kaj timodefie kiel "nazi" en la germana, kie tiaspecaj mallongigoj estas tre kutimaj diminutivaj formoj ... Aparte strange estas uzi tian mallongigon en enciklopedia artikolo, kaj eĉ pli strange estas uzi ĝin en la titolo. Tial mi proponas alinomi artikolon jene: "'''[[Nacisocialismo]]'''" kaj krom mencio de la formoj "nazio" kaj "naziismo" regule uzi la normalajn enciklopediajn formojn "nacisocialisto" kaj "nacisocialismo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:01, 25 jul. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Laŭ mia kompreno kaj laŭ PIV, en Esperanto "nazio" ne estas mallongigo sed sendependa radiko. Kaj ĝi estas multege pli ofte uzata ol "nacisocialisto" - ne nur laŭ mia sperto, kiu certe estas malpli vasta ol tiu de Filozofo, sed ankaŭ laŭ la Tekstaro (18 trafoj por "nacisocial", kredeble kelkcent por "nazi"). :Tio tute similas al la situacio en la angla, la hispana, kaj verŝajne la plej multaj lingvoj. Oni uzas "nazi" sen ia konscio ke originale ĝi estis mallongigo, des malpli pri amuzaj aŭ timdefiaj kromsignifoj; ĝi nur estas la nomo de tiu speco de ekstrema rasismo. Estas parte simile kiel ni parolas pri "faŝismo", ne iu etimologie pli fidela *faskismo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:15, 29 jul. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} kiel prave resumigis la kontraŭajn argumentojn Arbarulo. Kaj fidu min, en la germana lingvo la vorto ''Nazi'' tute ne sonas amuze. Jes, estas iuj karesvortoj kiuj finiĝas per -i, tute ne ĉiuj, sed se vi volas asociigon de la vokalo "i" en la germana vorto ''Nazi'', ĉe mi ĝi elvokas etan germanlingvan infanon, kiu estas ŝokita per abomeno kaj naŭzo, kaj esprimas tion per elkrio "iiiiiiiiii!" - kvazaŭ ĝi rimarkus ke ĝi ĵus manĝis ion kio fakte estas plena je ŝimo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:25, 4 aŭg. 2025 (UTC) :::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:56, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 20 aŭg. 2025 (UTC) == [[Rozfrukto]] -> [[Rozbero]] == Uzanto [[Uzanto:Wolfgang Bohr|Wolfgang Bohr]] movis la artikolon de "Rozbero" al "Rozfrukto" en 2015 kun la komento "la frukto de la rozo ne estas bero, sed plurfrukto". Tamen, kiel la artikolo [[Bero]] notas, tre multaj fruktoj, kiuj botanike ne estas beroj, tamen nomiĝas beroj en komuna uzado. Ŝajne ambaŭ "rozbero" kaj "rozfrukto" troveblas en po iom da nacilingvaj-esperantaj vortaroj, sed laŭ mia esplorado, "rozbero" ŝajnas esti signife pli ofta en efektiva uzado en la reto kaj en esperanta literaturo. Ĝi troveblas ekzemple en [https://libro.ee/file.php?id=3041 la romano Ojstro de Etelo Liliano Vojniĉ,] en poemo de la poemaro Kantante Vivi ([https://www.verduloj.org/GMO_S-ulo_2010-5.pdf#page=34 citita en revuo de SAT]), en [https://www.ikue.org/cz/arkivo/a-105-1-17.pdf#page=18 gazeto de la Katolika Sekcio de ĈEA,] kaj en [https://steemit.com/rozbero/@johano/rozbero-a-tuna-festo ĉi tiu blogaĵo pri rozberoj.] Dume, ekster Vikimediaj projektoj mi trovas la vorton "rozfrukto" plejparte nur en vortaroj kaj en maŝintradukitaj retpaĝoj. "Rozfrukto" ja estas tute bona vorto menciita en kelkaj respektindaj vortaroj, do ĝi estas certe menciinda en la artikolo. Sed ŝajnas al mi, ke ni uzu la pli tradician vorton "Rozbero" en la titolo. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 15:15, 28 jul. 2025 (UTC) : Mi respektas la trovojn, konsentas ke laŭ la vortaroj ambaŭ vortoj proksimume same amplekse uziĝas, do ambaŭ formoj devas dokumentiĝi en la teksto, kiel mem proponas Spenĉjo, sed ne estas argumento kontraŭ uzo de la vorto "Rozbero" en la titolo. Do {{por}} la ŝanĝo de la titolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[Boise (Idaho)]] -> [[Bojsio]] == Mi volas alinomi ĉi tiu artikolon, ĉar la paĝo havas neesperantnomon, kiam esperantnomo ekzistas kaj uzas ofte. Ankaŭ, aliaj usonaj urbpaĝoj ne havas subŝtatnomojn, krom urboj kiu samnomatas je aliajn urbojn. Ekzemple, [[Seatlo]], [[Novjorko]], [[San-Francisko]], [[Portlando (Oregono)]], kaj [[Portland (Majno)]]. [[Uzanto:Loffy570|Loffy570]] ([[Uzanto-Diskuto:Loffy570|diskuto]]) 22:07, 4 aŭg. 2025 (UTC) :{{re|Loffy570}} Estas en ordo diskuti, ĉu uzi "Esperanto-nomon kiu ekzistas kaj uziĝas ofte". Tamen, tiun aserton en kazo de dubo necesas pruvi per (almenaŭ) du ekstervikipediaj referencoj. Mi persone multfoje en Esperanto vidis esperantajn nomojn [[Novjorko]] kaj [[San-Francisko]], kaj neniam vidis urbonomon Bojsio, do mi esprimas dubon. Nun estas "kazo de dubo" kaj necesas pruvi ke la aserto estas vera. Bonvolu. La eksa retejo [https://web.archive.org/web/20140112074056/http://terpomuloj.org/ terpomuloj.org] laŭ la [[interreta arkivo]] senŝanĝe ekzistis [https://web.archive.org/web/20041212013742/http://www.terpomuloj.org:80/ de 2004] ĝis 2014, en 2015 ĝi jam estis morta, sed pro la senŝanĝeco eblas konstati ke ĝi estis de 2004 kaj simple videblis dum sekvaj sed jaroj. Tia unu retpaĝo de 2004, tre kredebla farita de unusola entuziasmulo, ne estas pruvo de "Esperanto-nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte"... Eĉ por la historia renkontiĝo NOREK 2004, mi ekster la arkivigita paĝo terpomuloj.org de 2004 nur trovis indikon ke ĝi okazis en urbo "Boise (Idaho)": notinde en [https://wallydutemple.com/2017/08/13/la-historio-de-norek-norda-okcidenta-esperanto-konferenco/ "historio de NOREK" de Wally du Temple] kaj la [https://bulteno.esperanto-usa.org/a/2004/02/00-pdf/bulteno.pdf bulteno "Esperanto USA", aprilo 2004, p. 12] (PDF, nur eta anonco, probable post la renkontiĝo ekzistis pli ampleksa raporto en tiu bulteno, sed tiun mi nun ne trovis). Sincere salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 5 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi kontestas tiun fremdan principon, truditan de tute aliprincipa ''Wikipedia''. Esperanto celas logikecon kaj sistememon. Se oni prononcas /bojsi(o)/, oni do skribu «Bojsio».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:32, 11 aŭg. 2025 (UTC) :::Inter la lokanoj la prononco varias inter [bojsi(o)] kaj [bojzi(o)]. La origino de la vorto estas la franca vorto ''boisé(e)'' [bŭazé], kvankam ŝajnas, ke en la angla lingvo pli multaj lokanoj preferas la varianton [bójsi]. La nuraj esperantistoj el Boise, kun kiuj mi multfoje parolis (tio estis antaŭ multaj jaroj), miamemore prononcis [bójzi] (sen plena esperantigo). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:33, 14 aŭg. 2025 (UTC) :::: Mi trovis la urbonomon ankoraŭ en la esperantlingva [[Poŝatlaso de la mondo]], en kiu profesiece estas multaj mapoj kun amasoj da esperantlingvaj urbonomoj, kaj la urbo bildiĝas eĉ en du vastaj dupaĝaj mapoj, 31 kaj 33, tamen '''ambaŭfoje en la formo "Boise"'''. Sed {{re|Sergio}}: Mi tute ne scias al kiu "tute aliprincipa ''Wikipedia''" vi aludas, ĉu la angla, germana, jida, kataluna, islanda, litova vikipedia kolektivo... Laŭ mia sociiĝo en esperantlingva Eŭropo, mi observis ke jam en la 1980-aj jaroj esperantlingve aperis pluraj libroj kaj artikoloj de pensiula eksa instruisto kun nomo Rikardo Ŝulco (laŭ pasporto Richard Schulz, sed per tiu nomo neniu rajtis citi lin en Esperanto), kiu ne nur esperantigis ĉiun vilaĝon, domaron, kvartalon kaj urboparteton, sed ankaŭ la nomojn de ĉiuj ajn jam mortintaj kaj nuntempaj homoj - ĉiu kiu ne sukcesis forkuri plej atletike estis esperantigita. Tiu troigo nerekoneble aliformigi ĉiujn nomojn "de ekster nia esperantista kosmo al belaj nomoj en la zamenhofa lingvo", nomoj de ĉiaj neesperantistoj kiuj ĝis la invento de nova nomo per Rikardo Ŝulco neniam havis esperantan nomon, kvazaŭ preni iun ajn telefonlibron de iu distrikta vilaĝa komunumo de okcidenta Germanio kaj simple aliformigi ĉiun nomon, estis tiom absurde radikala, kaj rezultis en tio ke multaj memdeklaritaj lingvopapoj havis diversajn ideojn ŝanĝi nacilingvajn nomojn per nur esperantaj literoj kaj ĉiuj kun o-finaĵoj, ke fine multaj esperantistoj tute nerviĝis pri tio. Despli ke la "esperantista kosmo" ne estas propra universo, sed kunvivas kun naciaj kaj regionaj lingvoj kaj kulturoj en precipe neesperantista universo. Tio, kaj ne iuj krokodilaj alilingvaj vikipediaj komunumoj, laŭ mi estas la fundo de skeptikeco pri spontaneaj kreoj de tutnovaj esperantaj nomoj, kiuj ĝis tiu sekundo ankoraŭ ne estas kutimaj. Se iu povas nur duone konvinki, ke iu nomo "Bojsio" estas "nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte", tiam jam estas en ordo. Sed almenaŭ en Esperantujo ekster Usono, supozeble ekster Idaho, urbonomoj Novjorko, San-Francisko, Seatlo, Ĉikago kaj Vaŝingtono estas bonkonataj kaj vere "uziĝas ofte", sed nomoj en la [[kantono Ada]] de Idaho kiel "Bojsio", "Kuna", "Ŝtelo", aŭ imageblaj nomoj "Fotlodedejlo". "Eŭklandpako" aŭ "Kverkuja Parko", "Ŭiltenmanezo" (prononce fˈɔːt lˈɔːdədˌe͡ɪl, ˈə͡ʊklənd pˈɑːk, wˈɪltən mˈanəz aŭ internacie Fort Lauderdale, Oakland Park, Wilton Manors) en Florido simple estas malpli multe aŭditaj. Se ni forlasus la principon ke entute gravas ke iu esperanta nomo estus "multe uzata", kiel argumentis Loffy570 la 4-an de aŭgusto, sed sufiĉas ke estas iu prononco nacilingva per [[sistemo IFA]], kion oni tradukas al nomo kun esperantaj literoj, kun o-finaĵo kaj nepre akcentata je la antaŭlasta silabo, oni aŭ kreas montojn da novaj esperanto-vortoj nur en diskutpaĝoj de vikipedio, aŭ en fejsbuko, ŭatsepo ktp, kiuj eksplodigas la vortotrezoron aŭ oni kreas same multajn pseŭdo-vortojn kiuj ŝajnigas esti vortoj sed fakte ne estas. Laŭ mi estas valora principo ke ni '''ne''' simple inventas nian mondon en vikipediaj paĝoj kaj diskutejoj, sed provas laŭeble atenti, kio okazas esperantlingve en la praktika vivo de la ekstervikipedia mondo, kaj uzas nur tion kion oni ankaŭ uzas en la "vera mondo". 23:02, 30 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Alta sacerdoto]] → Ĉefpastro == La artikolo plene ignoras la tradicion de la esperanta literaturo (kaj titole, kaj enhave). En «[[La Faraono]]», [[Londona Biblio]], «[[Pro Iŝtar]]», «[[Quo vadis?]]» ktp ktp la koncerna termino estas '''ĉefpastro'''. (Akceptebla difino troveblas [https://www.reta-vortaro.de/revo/art/pastr.html#pastr.cxef0o en ReVo]; la difino en la PIV-oj estas fuŝa, malakorda kun la reala Esperanto kaj kun la uzo de PIV mem, ekz-e «'''Aaron/o''' ב Frato de Moseo k unua ĉefpastro de la hebreoj»)--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}}Kaj krome, «sacerdoto» estas nur kristanisma laŭ vortaraj difinoj, tamen la artikolo parolas pri religioj sumera kaj babilonia (kaj eĉ se ne estas menciate tie, ankaŭ amerikaj indiĝenoj havis ĉefpastrojn, ekzemple la majaj «ahau can mai» [ahaŭ kan maj]). Kelkaj lingvoj, ekz. la hispana, ja uzas «sacerdote/sacerdotisa» por ajnreligia pastro/ĉefpastro, sed Esperanto ne sekvu tiujn alilingvajn kutimojn kiel eble plej multe. --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 03:58, 14 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ la argumentoj de Sergio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:22, 14 aŭg. 2025 (UTC) ::{{por}} La argumentoj sonas al mi konvinkaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:17, 20 aŭg. 2025 (UTC) : {{farite}} --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:33, 21 aŭg. 2025 (UTC) == [[Meretrico de Babilono]] → Babela malĉastistino == «Meritrico» estas tute nekonvena: # La biblia termino estas «malĉastist(in)o», vorto pli preciza kaj memklariga. # «[[Meretrico]]» estas vorto tute marĝena en Esperanto, malpreciza (ĉu amatora ‹malĉast<u>ul</u>ino›? ĉu profesia ‹malĉast<u>ist</u>ino›? Laŭ la artikolo «[[Meretrico]]» ĝi estas jen unu, jen la alio). # La koncerna biblia termino aludas templajn amortistojn virajn aŭ inajn, ekz-e «Ne enportu pagon de '''malĉastistino''' nek de '''malĉastisto''' en la domon de la Eternulo» (Readmono 23:18). Se oni elektas «meretrico»n, kiel esprimi «malĉastisto»n? Ankaŭ «de Babilono» estas krikinda. Anstataŭ la plumpa prepoziciaĵo en Esperanto eblas uzi pli elegantan adjektivon: Babilona, Babela. Laŭ la lingvaĵo Biblia preferindas «Babela», kp «[[Babela turo]]». Ankaŭ latine oni uzas adjektivon: ''Babyloniacus fornicaria''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:05, 21 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} En Esperanto la Biblio havas norman tradukon kies kvaliton neniu serioze kritikas, do estus bone ke bibliaj konceptoj kaj roluloj nomiĝu laŭ tiu traduko. Tial mi preferas "malĉastistino" kaj "Babel". Pri la elekto inter "Babela" kaj "de Babel" mi ne havas opinion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:26, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:58, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:15, 23 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 30 aŭg. 2025 (UTC) {{farite}} kun 5 poraj voĉoj kaj neniu dubema. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Plinio la Maljuna]] == Estas multe da artikoloj, en kiuj oni diferencigas per «(pli) juna» / «(pli) maljuna». Min tio ĝenas, kiel insulto al racia vortuzo. La francoj estas iom pli sentivaj kaj diras [[:fr:Pline l'Ancien]] (Plinio la Malnova). Tre logike, kp «la Malnova Testamento — la Nova Testamento». Tamen anstataŭ «Plinio la Nova» (kp [[:fr:La nouvelle Héloïse|«La Nouvelle Héloïse»]]) ili paneas kaj diras «Plinio la juna» :-( Mi tamen opinias, ke la kontrastigo per «maljuna/juna» estas lingva (kaj logika) eraro, kontraŭa al la spirito de Esperanto. Logiko postulas la kontrastigon per «malnova/nova». Konkrete en la okazo pri la Plinioj eblas alia kontrastigo: «Plinio la onklo» / «Plinio la nevo» (kp «Dumas-père» / «Dumas-fils»). Tamen en multaj aliaj okazoj ne temas pri parencoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:38, 24 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} "Plinio la juna" eĉ estas ekzemplo en PIV: [https://vortaro.net/#juna_kd]. Kaj laŭ mia kompreno, tio tute respektas logikon kaj Esperantan vortuzon. Homoj kaj aliaj organismoj estas (mal)junaj, ne (mal)novaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:18, 27 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} alinomigo. Laŭ argumentoj de Arbarulo. Kaj mi tre esperas ke kiam '''mi''' estos vere maljuna, ke oni nomos min "maljuna" kaj ne "malnova", kvazaŭ mi estus objekto, aparato, ilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:59, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::''Maljuna'' indikas la aĝon, ĝi estas relativa al onia naskiĝtempo (kaj farto). Kiam Plinio ''la Malnova'' estis infano li estis tre ''juna''; kaj Plinio ''la Nova'' mortis jam ''maljuna''. La ''antikvaj grekoj'' ne ĉiuj estis ''maljunaj grekoj'', kaj la ''modernaj grekoj'' ne ĉiuj estas ''junaj''. Ne ĉiuj lingvoj konfuzas la relativan aĝon kaj la absolutan malnovon. :: Oni povas juĝi pri noveco per la aĝoj kadre de unu sama familio: ''pli juna'' infano estas ''posta''; ido estas pli juna ol la gepatroj. Tamen tio postulas komparativon: ''pli'' (mal)juna. Kaj tio ne validas ekster la familio. :: Sinonime eblus distingi inter «la antaŭa Plinio» kaj «la posta Plinio». Kaj jen alisence, tamen ja rilate al homo (kion vi opinias malebla), en la [[Epistolo al la Efesanoj]]: ::: 22 por ke vi formetu ... ''la malnovan homon'', pereeman laŭ trompaj deziroj, ...<br> 24 kaj surmetu ''la novan homon'', kreitan laŭ Dio en justeco kaj vera sankteco. ::''Plinio la Maljuna'' estas tute mallogika kaj kontraŭa al diferenco inter ''maljuna'' kaj ''malnova'' (krom se efektive temas pri iu el la Plinioj en lia maljunaĝo).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:52, 1 sep. 2025 (UTC) :Karaj - Distingado per ''absolutaj'' epitetoj "juna" kaj "maljuna" efektive povas esti misgvida aŭ almenaŭ stumbliga. :Tamen la ''relativa'' karakterizo "pli juna" kaj "pli maljuna" (aŭ "malpli juna", se temas pri du junuloj) ne havas tian evidentan problemon. :Mi vidas aperojn de tiaj formoj en iuj vikipediaj artikoloj. :Memkompreneble, oni povas disputi pri tio, ke en Esperanto oni principe povas distingi inter "pli juna" kaj "malpli maljuna", sed mi dubas, ke tia hardplitafo efiku uzeblon de la formo "Plinio la pli juna". :[[Uzanto:Sergio|Sergio]] - ĉu vi opinias ankaŭ la formon "pli juna" evitinda? :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:42, 1 sep. 2025 (UTC) ::La du Pinioj estis kompareblaj laŭ la aĝo, ĉar ilaj vivotempoj havas komunaĵon. Sed kio pri la du Katonoj? La malnova mortis en 149 a.K., la nova naskiĝis 54 jarojn poste, en 95 a.K. Estas du disaj vivintervaloj — kiel eblas kompari iliajn «aĝojn»? La tradiciaj epitetoj estas plena absurdo, dum «nova» kaj «malnova» estas tute logikaj kaj klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:59, 1 sep. 2025 (UTC) :::Jen alia analogio. Imagu ke antaŭ 3 jaroj mi amikiĝis kun 20-jarulo, kaj 2 jarojn poste, kun 60-jarulo. Evidente la unua (nun 23-jarulo) estas la pli malnova amiko, kaj la dua (61-jarulo), la pli nova amiko. Sed laŭ via logiko, la 61-jarulo estas «la pli juna amiko», kaj 23-jarulo, «la pli maluna». Aĉ!--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 14:31, 1 sep. 2025 (UTC) ::::Kara, ::::Verdire, tiu ĉi ekzemplo ne rilatas senpere al la pridiskutata temo. "Nova amiko" kaj "malnova amiko" estas tute kutimaj, vaste uzataj esprimoj Neniu miksas la nociojn "juna amiko" kaj "nova amiko". ::::Tamen vi pravas, ke la esprimoj "nova amiko" kaj "malnova amiko" dubindigas iujn (sed ne ĉiujn!) el la obĵetoj kontraŭ tiaspeca uzado de "(mal)nova". ::::Bedaŭrinde, el la nuntempa vidpunkto ambaŭ Plinioj (kaj Katonoj) estas malnovaj, kaj ankaŭ komparado laŭ malnoveco ne sonas nature: Plinio la malpli nova kaj Plinio la pli nova? Aŭ Plinio la pli malnova kaj Plinio la malpli malnova? Ial tio sonas tre stumblige... Ĉu nur pro tio, ke tiaj esprimoj estas nekutimaj? Hm, pripensinde... ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:01, 1 sep. 2025 (UTC) {{kom}} Kara {{u|Sergio}}, dankon por viaj rimarkigoj. Laŭ mia lingvosperto, esperantistoj ja kutime diras ĉi tie "juna". Supozeble ili faras tion * ĉar tio estas la ĝenerala lingvouzo en Esperanto, kaj/aŭ * ĉar ili paŭsas tion el naciaj lingvoj, kie oni same uzas "juna". Ĉu iu alia esprimo estus teorie pli logika ol "juna", tio certe estas interesa diskuto, kiu meritas havi sian lokon, sed ĝi ne tuŝas Vikipedion. Vikipedio sekvu la normalan lingvouzon, tute sendepende ĉu tiu estas "logika" aŭ ne. Ni nepre ne kreu apartan vikipedian dialekton de Esperanto. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:56, 2 sep. 2025 (UTC) == [[Fendo (gimnastiko)]] > [[Spagato]] == Saluton. Ne estas fontoj pri la traduko “fendo”, kaj la PIV enhavas la vortojn “spagato” [https://vortaro.net/#spagato_kd] aŭ “streĉangulo” [https://vortaro.net/#stre%C4%89angulo_kd] por tiu figuro. [[Uzanto:Lepticed7|Lepticed7]] ([[Uzanto-Diskuto:Lepticed7|diskuto]]) 13:26, 2 okt. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ argumento de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:17, 3 okt. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 16:06, 12 nov. 2025 (UTC) :{{por}} [[Spagato]] estas bona vorto. Al mi persone, ambaŭ variaĵoj “fendo” kaj “streĉangulo” (pardonu, PIV) aspektas strangegaj. Redukti unu vortradikon ĉi tie nur rezultos en strangaj vortumoj. Estu spagato. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 7 dec. 2025 (UTC) {{farite}} kun kvar poraj voĉoj kaj nenui duba aŭ kontraŭa - ŝanĝita al la vortumo "spagato". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Bonfarto]] > [[Farto]]== La artikolo prezentas "bonfarto" kiel sinonimon de la anglalingva neologismo ''wellness'', tre nebula koncepto distingebla de ''health'' "sano" ĉefe en tio, ke ĝi havas konotacion de vivostilaj, precipe "alternativaj" metodoj. Tamen "bonfarti" en Esperanto ne havas tian konotocion, sed signifas nur tion, kion diras PIV, kiel la artikolo citas sed poste ignoras: "esti en bona stato, esti sana". Mi ne havas firman ideon pri la uzenda titolo. Kelkaj eblaj solvoj estas ''[[Wellness]]'', [[Saneco]], [[Bonvivado]], [[Sana vivostilo]], aŭ kunigi kun [[Sano]]. Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:44, 23 okt. 2025 (UTC) :Mi faris la duan artikolon [[Farto]]. Mi ne tute kontentas pri tiu titolo kaj bonvenigos alternativajn proponojn ankaŭ pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 25 okt. 2025 (UTC) ::{{farite}} al ''[[Wellness]]''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 2 nov. 2025 (UTC) :::Mi konsentas pri distingo inter ''Wellness'' = Bonvivado kaj ''Well-being'' = Bonfarto. Ambaŭ estas io alia ol ''Health'' = sano, tial kontraŭ kunigoj. Mi ne feliĉas pri la nun anglalingva titolo, kiu povus lasi la impreson ke ne ekzistus esperanta vorto, sed se oni uzas la esperantan terminon "Bonvivado" en unua frazo kaj per alidirektilo al la teksto, estas tolereble. Tial mi malgraŭ mia ne plena entuziasmo ne kontraŭas la anglan titolon ''Wellness'' por esperanta teksto alternative al titolo Bonvivado. Kaj mi subtenas la originan planon de Arbarulo ''«Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being".»'' Ĝuste tiel estu! "Farto" estas iu ajn stato de vivkondiĉo, sed ''Well-being'' estas ekzakte Bonfarto kaj fine havu tiun titolon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Povo politika kreskas el tubo pafila]] --> « El la pafilo venas ŝtatpotenco » == {{por}} Ne nur pli fidela al la ĉina 槍桿子裏面出政權, sed ankaŭ ĉi tiel aperas en la esperant-lingvaj eldonoj de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ (Ruĝa Libreto). [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 14:50, 17 nov. 2025 (UTC) :Atentu, ke la senco de diraĵo ŝanĝiĝas, se oni ŝanĝas vortordon: "povo kreskas el pafilo" klarigas la fonton de povo; "el pafilo venas potenco" klarigas, kio venas el pafilo. Tiel estas en normala bonstila lingvaĵo. (Memkompreneble, oni povas celi ian alian stilon.) :Oni do elektu la vortordon konforman al la intencita senco. Al mi ŝajnas, ke Maŭ celis la unuan sencon, t.e. ke por reteni kaj kreskigi potencon necesas armiloj, aŭ, pli metaforece, "la potenco fontas el pafiltubo". :Se mia klarigo konfuzas vin, bonvolu (re)legi la elpaŝon de la Akademio pri la vortordo en Esperanto: [https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_35_2021.html ĉi tie]. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:30, 17 nov. 2025 (UTC) ::Atentu, ke neniel rilatas al vortordo. La aktuala titolo de la artikolo estis paŭsita de, preskaŭ certe, eŭropa lingvo. La citaĵo aperas en ambaŭ tekstoj eldonitaj de Fremdlinga Eldonejo kiel: « El la pafilo venas ŝtatpotenco » [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 17:25, 17 nov. 2025 (UTC) : {{Sindetena}} al "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]". {{Kontraŭ}} specialaj citiloj <big>«&nbsp;»</big>. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Mi fidas la kompetentecon de la tradukintoj de Maŭaj verkoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:04, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Sed atentu tion, ke en Esperanto, malkiel en la franca lingvo, oni ne lasas spacon inter citiloj kaj vortoj. Ĉu uzi citilon aŭ kursivon por la titolo, tio estas alia demando - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:32, 27 nov. 2025 (UTC) ::{{Por}} "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]", fidante la esperantajn eldonojn de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ. Kompreneble la interna ligilo estos sen iuj ajn citiloj, sed en teksto specialaj kaj simplaj citiloj ambaŭ estas en ordo, nu kompreneble sen spaco inter tiuj signoj kaj la titolaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:58, 7 dec. 2025 (UTC) :::{{farite}} Fine estis kvar voĉoj por ŝanĝo al "El la pafilo venas ŝtatpotenco", ĉefe ĉar en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas tiu formo. Unu voĉo sindetenis, kaj Filozofo esprimiĝis sindetene ĝis kontraŭe (mi cetere samopinias kun Filozofo ke la antaŭa formo sonas pli elegante, sed se en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas la dua formo, ĝi preferiĝu). Ĉiukaze, estas plimulto por la ŝanĝo. Mi realigas ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Kapostacio -> ?? == NUL trafoj en tekstaro, ne en PIV, ne en ReVo. [[Kapostacio]] -> [[Mortfina stacio]] ?? [[Saka stacio]] ?? [[Unudirekta stacio]] ?? . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Mi ne sufiĉe komprenas la koncepton. Kiel povas esti, ke venas linioj el pluraj flankoj, sed trajnoj povas atingi la stacion nur de unu flanko? Ĉu do estas nur unu uzebla linio, kaj aliaj senfunkciaj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 21 nov. 2025 (UTC) ::Laŭ mia kompreno de la ligitaj artikoloj en la germana kaj franca vikipedio, temas pri stacio, ĉe kiu finas la linioj, kiuj atingas ĝin. Do trajnoj povas atingi la stacion de pluraj direktoj, se estas pluraj linioj, sed devas poste reiri laŭ la sama linio - neniu trajno povas veni de unu direkto kaj foriri en alia. Mia rekomendo estas {{por}} alinomi al [[Finstacio]] (registrita en PIV, jen la difino [https://vortaro.net/#finstacio_kd]) kaj reverki la misgvidan tekston. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 21 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} La vorto estas traduko de la hungara vorto, do mi komprenas, sed tio estas nur mia aldono.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:43, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Finstacio - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:34, 27 nov. 2025 (UTC) :::{{por}} Finstacio aspektas klara vortumo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:52, 7 dec. 2025 (UTC) : {{kom}} Temas pri stacio kie ĉiuj trakoj finiĝas, kaj ĉiu trajno devas halti, kaj sekve almenaŭ komence vojaĝi al la kontraŭa direkto. Ofte sed ne nepre tio ankaŭ estas fino de la linio. Do ne temas pri "finstacio" laŭ la difino de PIV. La difinoj estas malbonaj, kaj pli-malpli samaj. Disponeblas malbona bildo: [[:File:Durchgangsbahnhof und Kopfbahnhof (Schema).svg]] kie tamen iomete videblas ke la por la flava linio la koncerna stacio NE estas finstacio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:38, 19 dec. 2025 (UTC) ::Mi ne komprenas la distingon inter "linio" kaj "trako", nek certas ke la flavaj trakoj en la bildo apartenas al unu "linio". (Mi ne vidas mencion de "linio" en la bildopriskribo.) Mi ankaŭ pensas ke "finstacio" egale taŭgas por paroli pri trakfinoj kiel pri linifinoj, se ili estas malsamaj aferoj. Tamen se tio ŝajnas konfuza al aliaj vikipediistoj "kap(o)stacio" povas resti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:56, 19 dec. 2025 (UTC) == [[Sep fratinoj (ŝtatoj)]] -> [[Nordorienta Barato]] == Tiu eble popola metaforo ne aperas en aliaj lingvoj. Pri geografie preciza estus [[Nordorienta Barato]]. La nuna titolo povus resti en la redakto kiel alternativa nomo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:20, 18 nov. 2025 (UTC) : {{por}} alinomigo al [[Nordorienta Barato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 19 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Se oni faros tion, oni verŝajne devos reverki la artikoleton por inkludi Sikimon, kiu laŭ aliaj vikipedioj estas la oka ŝtato de la regiono Nordorienta Barato. Alternative, oni povas ŝanĝi la intervikiojn de la nuna artikolo ligante ĝin al [[:d:Q2920148]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 21 nov. 2025 (UTC) : {{farite}}.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 1 dec. 2025 (UTC) : Sed, la teksto devas ankoraŭ adaptiĝeti laŭ la supra propono de Arbarulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:42, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinofestivalo]] == Laŭ la origina nomo (hispane Festival Internacional de Cine de San Sebastián, eŭske Donostia Zinemaldia, angle San Sebastian International Film Festival) anstataŭ la anglalingva nomo, troe misuzata eĉ en esperanta Vikipedio. Laŭ mi Kinfestivalo estas pli facile prononcebla kaj pli ĝusta traduko, ĉar en pluraj lingvoj eble filmo kaj kino estas sinonimaj, sed ne en Esperanto. Kaj en tiaj festivaloj ĉefa afero estas prezento de filmoj, sed ankaŭ gazetaraj kunsidoj, solena fotado, intervjuoj, premioj, ceremonioj ktp. Mi bedaŭras, ke la tendenco estis nur ripeti la anglalingvecan internaciecon, eĉ kiam la originala nomo de la festivalo estas "de kino" kaj ne "de filmoj". Tiurilate oni povas vidi en PIV tion, kio estas filmo kaj kio estas kino.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:56, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Fakte "filmarto" kaj "kino" jes estas sinonimoj, kaj logike la lingvo ne bezonas du radikojn, do pri logiko ni ne insistu. Kaj evidentas ĉe la Tekstaro ke ambaŭ esprimoj ("filmfestivalo" kaj "kinfestivalo") estas tre oftaj en praktiko. Tamen veras ke ''cine'' en la hispana pli ekvivalentas al "kino" aŭ "filmarto" ol rekte "filmo", do tio estas malforta apogo por "Kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:44, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Mi jam la 21-an de novembro komentis en maniero simila kiel iom poste faris Arbarulo, sed iel mia komputilo restartis sin kaj mi missupozis ke mia redakto ankoraŭ estis savita. Tial mi ne emas reskribi mian pledon nun, sed simple aliĝas al la noto de Arbarulo. Mi ne favorus anstataŭi ĉiujn ajn uzojn de "filmfestivalo" en Esperanto per "kinfestivalo", sed tio ankaŭ ne estas la propono. Sed en la hispana nomo klare estas la vorto "cine", en la eŭska klare la vorto "zine", kaj en tiu kazo permesi al si la ekzaktecon traduki tion al esperanta vortero "kin'" estas plene en ordo. Klaras ke la intervjuoj, premioj, ceremonioj, komuna fotado, babilado kaj manĝado en tiuj festivaloj plene temas pri filmoj, tial "filmfestivalo" neniel estas malpli ĝusta, sed ankaŭ ne pli ĝusta ol la alternativo "kinfestivalo". Laŭ mi estas plene en ordo libere elekti inter la du sinonimoj laŭ pli bona redono de la nacilingva titolo. Nur ni atentu ke ne ekestos du kategorioj, kaj du artikoloj kiuj volus harfende distingi kio enhave estus la diferenco inter "filmfestivalo" kaj "kinfestivalo", kaj inter "eko" kaj "komenco" ktp. Ne estas diferenco - tion klarigas la vorto [[sinonimo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:49, 7 dec. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi ne havas firman preferon. Tamen, se oni decidos transiri al la radiko ''kin''-, mi preferus la (pli facile prononceblan kaj internaciae rekoneblan) formon "kinofestivalo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:25, 19 dec. 2025 (UTC) ::Sed: Je 18:33, 1 dec. 2025 Kani jam movis la paĝon Donostia Internacia Kinfestivalo. Mi atentigas ke Arbarulo kaj mi nur voĉdonis por "kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj, ne por ĝenerala anstataŭigo de ĉiu uzo de la vorto "filmfestivalo" per "kin(o)festivalo". Mi facile subtenus ankaŭ la same post la alinomigo alvenintan proponon de Filozofo pri aldono de centra vokalo kaj formo "kinofestivalo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:00, 8 feb. 2026 (UTC) == [[HEC Paris en Kataro]] -> HEC Paris, Doha == Nova nomo de la lernejo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37808-99|&#126;2025-37808-99]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37808-99|diskuto]]) 08:03, 2 dec. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Ĉu vi volus rigardi la proponon? Vi estis la origina metinto de la paĝo, kaj jam iom estas en la temo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 7 dec. 2025 (UTC) ::{{farite}} je 2025 12 13 {{kom}} Anonimulo kun alia IP-adreso la 13-an de decembro 2025 simple ĉe [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon#Helpo_pri_renomado_de_paĝo]] petis pri renomigo, kaj {{re|Stefangrotz}} simple estis tiom afabla kaj faris la alinomigon, eĉ ne konsciante pri la peto ĉi-tie kaj la ne jam reago de Dominik je 2025-12-13. Ĉi tie ne estas problemo: mi rekontrolis en la oficiala retejo, tie klare videblas la nova nomo. Mi eĉ trovis novan emblemon en la komunejo, povis interŝanĝi tion kaj povis ankaŭ interŝanĝi plurajn menciojn en la teksto. Tion mi fakte pensis ke Dominik povus fari - sed povas okazi ke oni foje nur supraĵe registras "pingan" notiĝon kaj poste forgesas ĝin. Mi povintus ankoraŭ noti noton en la diskutpaĝo de la tiama paĝo "HEC Paris en Kataro" je 2025-12-07, kvankam mi dubas ke oni 100-procente vidus mian noton tie, atentigante pri la komencita diskuto ĉi tie, kaj mi povintus fari al mi privatan noton postkontroli post semajno, do 2025-12-14, ĉu Dominik jam solvis la problemon, aŭ laste Stefangrotz povus ankaŭ aŭtomate pensi pri tio kontroli, se temas pri alinomigo por anonimulo, ĉu hazarde en la koncerna diskutpaĝo, do ĉi tie, estas diskuto pri la alinomigo. Tamen ĉi tie ne estas konflikto. Sed same ankaŭ iu anonimulo, se en VP:AA estas plimulto kontraŭ alinomigo, povus per simila maniero simple demandi en [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon]] aŭ povas rekte alskribi iun afablan administranton kun peto fari alinomigon anstataŭ li. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Stikado]] -> [[Fortranĉado (kultivado)]] aŭ [[Fortranĉaĵo (kultivado)]]== Mian atenton tiris al la temo artikolo ĵus aperigita de Heidi Goes en ''Esperantista Vegetarano'', kiu tekstas "Multaj herboj povas esti disvastigitaj per fortranĉaĵoj." Mi taksas ke derivaĵo "fortranĉ-" estas facile komprenebla kompare al pli arbitra, verŝajne malvaste konata radiko "stik-". En la Tekstaro mi trovas neniun ekzemplon de "fortranĉ-" en ĉi tiu senco, sed ankaŭ nur unu ekzemplon de "stik-". Ĉiuokaze, mi pensas ke ambaŭ terminoj devas menciiĝi en la artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:34, 20 dec. 2025 (UTC) :{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:54, 28 dec. 2025 (UTC) == [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Deportado de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forŝovo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forpelo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] == En ĉiuj aliaj similaj kazoj estas uzata la vorto ''deportado'', ne stranga inventaĵo ''ellandigo''. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:04, 22 dec. 2025 (UTC) [[Dosiero:Alchimowicz Deportees.jpg|thumb|''Deportitoj en Siberion'' de Kazimierz Alchimowicz (1894), c Nacia muzeo en [[Varsovio]], bildiganta suferon de polaj siberiaj forpelitoj.]] :{{por}} -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:26, 22 dec. 2025 (UTC) :forte {{kontraŭ}} la paĝo ne estas finita. La vorto "ellandigo" ne estas inventaĵo. Same ni povas diri elvagoniĝi, entramiĝi ktp. Germanoj kaj ĉeĥoj perceptas tiun ĉi parton de la komuna historio diverse. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 22 dec. 2025 (UTC) :aldono: Germanoj estis forpelitaj, forŝovitaj el la ĉeĥa vidpunkto de tiama epoko. Same hodiaŭ oni povas ellandigi fremdulon el ŝtato el diversaj kaŭzoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:52, 22 dec. 2025 (UTC) ::Ne gravas kiu kaj kiel traktas la historiajn eventojn. La germanoj en Ĉeĥoslovakio estis deportitaj, do forpelitaj el sia patrujo, same kiel en ĉiuj landoj de Orienta Eŭropo. La sola ŝtato ne forpelinta siajn germanojn estis Sovetunio, sed eĉ tie ili spertis internan deportadon, kiu en la sovetia, rusia kaj internacia historiografio estas nomata ĝuste tiel — deportado de la germanoj de Volgio. Same nomiĝas en Esperanto-Vikipedio [[Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj]] kaj [[Deportado de krime-tataroj]] (kavnkam ĉiuj ĉi etnaj grupoj estis post kelkaj jaroj rehabilititaj kaj revenis hejmen). Oni povas diskuti, ĉu tio estis ago prava aŭ malprava, sed ne pri tio ĉu tio estis deportado aŭ ne. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:29, 23 dec. 2025 (UTC) :::Bonvolu kompari la nomo de tiu paĝo kun aliaj lingvo. Angle [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]], [[:en:Expulsion of Germans from Czechoslovakia]], [[:de:Vertreibung der Deutschen aus der Tschechoslowakei]]. Ĉu vi vidas tie vorton bazita de vorto deportado, deportation? Nur la rusa uzas titolon de paĝo [[:ru:Депортация немцев из Чехословакии]]. Ŝajnas, ke vi volas akomodigi ĝin laŭ la rusa. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:16, 23 dec. 2025 (UTC) ::::Bonvolu kompari la nomon de tiu ĉi paĝo kun la nomoj de la aliaj paĝoj dediĉitaj al la similaj okazaĵoj. Deportado estas deportado, kaj oni ne provu maski la perfortan agon per mildaj ŝajnigaĵoj. La germanoj, kies prauloj dum jarcentoj loĝis en tiu ĉi regiono, estis perforte forpelitaj — sen posedaĵoj, rajto reveni aŭ procesi, ofte batitaj, foje murditaj. Kial translokado de ĉeĉenoj ene de Sovetunio kun reveno post kelkaj jaroj al la sama regiono kun kompleta restarigo de ties rajtoj estas deportado dum elpelo de la germanoj el Ĉeĥoslovakio — por eterne, sen iuj ajn rajtoj — estas ''ellandigo''? Ŝajnas ke vi volas akomodigi ĝin al la ĉeĥa politika tradicio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:42, 23 dec. 2025 (UTC) :::::RG72, vi redatis tiun paĝon je la ''14:08, 27 okt. 2018 RG72 diskuto kontribuoj 7 634 bitokoj +234 →Referencoj malfari [aŭtomate patrolita]''. Vidu la historion de redaktoj. Redaktis ĝin ankaŭ pluraj redaktintoj, neniu klopodis ŝanĝi la titolon, kaj subite vi post tiom da jaroj klopodas alinomi ĝin. Kial? Ellasu politikon el Vikipedio. Ni ne komparu nekompareblan. Vi ne ŝanĝos historion nur tial, ke iu nomo ne plaĉas al vi. Sovetunio ne estis Ĉeĥoslovakio kaj Ĉehoslovakio ne estis Sovetunio. Nur por via imago. La vorto Sudetio estis en tiu tempo malpermesita vorto en Ĉeĥoslovakio kaj fakte en la tempo de la socialisma Ĉeĥoslovakio. Ĝi malperis el mapoj, el oficoj... Mi ne volas kvereli kun vi pri tiu historia tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:27, 24 dec. 2025 (UTC) ::::::Pardonon sed vi prezentis eĉ ne unu argumenton validan en scienca diskuto kiuj sole akcepteblas kiam temas pri la '''enciklopedio'''. Ne gravas kiu kaj kiam redaktis la artikolon, al kiu (mal)plaĉas iuj vortoj kaj certe neniu diras ke Sovetunio estis Ĉeĥoslovakio, Angolo estas Haitio, urso estas ĝirafo ktp. La afero estas ekstreme simpla: Ĉeĥoslavio faris rilate siajn germanojn tion kio en Esperanto nomiĝas '''deportado'''. La enciklopedio fajfas pri ĉeĥaj politikaj tradicioj, historio de redaktoj kaj personaj (mal)plaĉoj. Ĝi estas scienca verko kaj nur sciencaj argumentoj estas konsiderindaj. Ĝis nun vi ne prezentis ilin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:42, 30 dec. 2025 (UTC) Kvankam tio estis amasa deportado, tiu historia periodo, tiu deportado ricevis tiam nomon '''Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio''', ĉeĥe [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]]. Se vi deziras, vi povas traduki la titolon en Esperanton. Aŭ aldonu la paĝon en kategorion pri deportadoj. Krome, estas ĉi tie paĝo [[Forpelo de germanoj (1944–1950)]], do nenia "deportado de germanoj" en la titolo. Estas ĉi tie [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938]], do nenia deportado en la titolo. Ĉio havas sian nomon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:25, 30 dec. 2025 (UTC) :Ripete: Ni verkas ne la ĉeĥan enciklopedion en la ĉeĥa, sed Esperanto-enciklopedion en Esperanto, do por ni gravas ne ĉheĥa terminaro, sed sole Esperanto-terminaro kaj ĝi estu maksimume unueca. Ĉeĥaj historiistoj povus nomi deportadon ''ellandigo'', mortigadon — ''malvivigo'' ktp, sed ni sekvu ne tiun ĉi Orwell-lingvaĵon, sed normalan lingvaĵon de la historia kaj jura sciencoj. Se provizora translokado de krimeaj tataroj, ĉeĉenoj, kalmukoj kaj volgaj tataroj ene de ilia ŝtato meritas nomiĝi ''deportado'', do certe ankaŭ porĉiama forpelado de la ĉeĥaj germanoj ekster ilia ŝtato nomiĝu tiel. Dura lex sed lex. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:38, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} Mi konstatas, ke la tuta debato estas inter ruso kaj ĉeĥo, kio sugestas, ke la naciaj influoj forte movas ilin al diskuto. Laŭ mi, ambaŭ titoloj eblus kaj tial ili devas aperi en la enkonduko, tamen mi apogas la proponon ĉar ŝajnas, ke ellandigo estus tro milda esprimo ([[eŭfemismo]]) por tio kio okazis antaŭ multaj jardekoj kaj pri kio nuntempaj homoj devus rigarde dedistance.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:12, 31 dec. 2025 (UTC) ::Mi samopinias krom la rimarko ke temas pri la diskuto inter ruso kaj ĉeĥo, ĉar mi diskutas sole kiel sciencisto kunverkanta la enciklopedion, do mi insistias sole pri unueco de la terminaro. Ni ne pritaksas ĉi tie ĉu deportado de la germanoj el Ĉeĥoslovakio estis justa aŭ maljusta (en Orienta Eŭropo ĉiuj ŝtatoj faris tion — krom Sovetunio. Ni sole konstatas la nekontesteblan fakton ke ili estis deportitaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:18, 31 dec. 2025 (UTC) ::: Vi "kiel sciencisto" evidente denove malpravas. La bolŝevisma Sovetunio (pro kapricoj de ĝia diktatoro Jozefo Stalino) kaj larĝskale genocidumis kaj larĝskale amasdeportis dum la Dua Mondomilito kaj alitempe. Ĝi deportis interalie finnlingvanojn de Karelio, pollingvanojn kaj germanlingvanojn de okcidenta Pollando kaj Königsberg, kaj diversajn ulojn inklusive ruslingvanoj al Siberio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 31 dec. 2025 (UTC) ::::Kiel ne-sciencisto vi komplete perdiĝis en la diskuto. Supre mi plurfoje menciis deportadon de volgaj germanoj en Sovetunio kaj diris ke se tiu ĉi translokado de etna grupo ene de la ŝtato meritas nomiĝi deportado, do ankaŭ porĉiama forpelo de etna grupo ekster ĝia patrujo nomiĝu tiel. Mi aldonu ke la germanoj deportitaj al Siberio jam post kelkaj jaroj estis komplete restarigitaj je siaj rajtoj kaj denove iĝis plenrajtaj civitanoj. Guberniestro de mia [[Tjumena provinco]] estas Aleksandr Moor, prezidanto de la provinca departemento pri edukado estas Rajder, prezidanto de Sberbanko estas Gref, prezidanto de Gazpromo estas Miller, ktp.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 1 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} "ellandigo" kaj {{kontraŭ}} "deportado" pro malĝusta uzo afikso <code>-ad-</code>. {{por}} "'''amasforpelo'''" aŭ "'''forpelo'''" por '''ĉiuj''' artikoloj pri tiaspecaj temoj. :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BEe%5Dllandigo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "ellandigo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BFf%5Dorpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "forpelo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BAa%5Dmasforpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "amasforpelo" 0 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deporto%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deporto" 1...2 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deportado%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deportado" 2...4 trafoj] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 4 jan. 2026 (UTC) Tralegu la unuan alineon de tiu paĝo. Vi faras el tiu alinomado loterion. Oni povas skribi diverse tiun liston de "trafoj". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:35, 4 jan. 2026 (UTC) ::{{por}} unueca lingvaĵo. Debatoj pri la (mal)justeco de tiaj aferoj esprimiĝu kun konvena grado de nuanco en la artikola enhavo. Tio ne estas la tasko de la titolo. Kaj precipe {{por}} "forpelo" laŭ la propono de Taylor 49, ĉar tiu vorto jam estas uzata en Esperanto por la bezonata signifo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:35, 9 jan. 2026 (UTC) ::: {{farite}} tri poraj voĉoj (krom mia kaj voĉo de la proponinto), unu kontraŭa. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:37, 2 feb. 2026 (UTC) ::::Do kvin poraj voĉoj. Se mi vidintus la diskutojn ĝustatempe, mi ankaŭ voĉdonintus por la ŝovo al termino "forpelo" (aŭ deportado). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:50, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Germanaj baltoj]] => [[Baltaj germanoj]] == Temas ĝuste pri germanoj, kies prauloj konkeris Baltion antaŭ multaj jarcentoj, do aplikeblas la sama modelo kiel kaze [[Volgaj germanoj]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:37, 30 dec. 2025 (UTC) :{{por}}Pro la menciitaj kialoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:08, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} En la germana lingvo, kiel la unua frazo ĝuste indikas, estas ĉiukaze ambaŭ formoj, pli ofte ''Deutsch-Balten'' (germanaj baltoj), malpli ofte ''Baltendeutsche'' (baltaj germanoj). Kion mi aŭdis kaj legis pri la grupiĝo (en Darmstadt estas la centra kulturejo por la Baltaj germanoj), la koncernuloj kiuj mem preferis formon evivalentan al "Germanaj baltoj" volis indiki ke ili unuavice estas baltoj, kaj nur flanke estas germanlingvaj. Do ili en 1918 ne volis konfrontiĝi kun tronaciigitaj estonoj aŭ latvoj kiuj krius "Iru hejmen", ĉar ilia hejmlando kaj tiu de la prapatroj efektive estis inter Talino kaj Rigo, ne en Akeno, Kolonjo aŭ Treviro, de Talino pli-malpli 2000 kilometrojn for. Inter la baltiaj lingvoj ankaŭ estas ambaŭ formoj, en la estona (Baltisakslased) kaj litova (Baltvokiečiai, baltaj germanoj) oni preferas la novan formon, en la latva (Vācbaltieši, germanaj baltoj) la malnovan. Do nenio kontraŭ prefero de la nova formo, kvankam kompreneble devos resti alidirektilo, ĉar la formo germanaj baltoj signife disvastiĝis dum la lastaj jaroj en vikipedio kaj en la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Ŝablono:Informkesto programaro -> Ŝablono:Informkesto programo == [[Ŝablono:Informkesto programaro]] -> [[Ŝablono:Informkesto programo]]. La paĝo [[7-Zip]] fanfaronas per: :> 7-Zip estas libera programo kaj ne :> 7-Zip estas libera programaro 7-ZIP estas programo. '''Kune''' 7-ZIP, WingRAR, GIMP kaj InkScape estas programaro. La afikso -ar- malĝustas en la kunteksto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:34, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}}[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:59, 1 jan. 2026 (UTC) :{{por}} Mi ne scias ĉu ne estus eblecoj uzi ankaŭ ŝablonon "informkesto programaro", sed ĉiukaze la pli ofta kazo estas uzi ĝin por unuopa programo, kaj la ekzemplo de Taylor tre konvinke bildigas tion. Sed eĉ se estus (aŭ iam ekestus) iuj paĝoj pri programaroj, por kiuj ni ne volus uzi informkeston "programoj", tio tamen ne estas problemo. Estas ŝablonoj "informkesto monto" KAJ "informkesto montaro", "informkesto insulo" KAJ "informkesto insularo", do ankaŭ ĉi tie en kazo de neceso povas ekesti dua ŝablono, se ĝi urĝe bezonatos. Sed la alinomigo nun sendube utilas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:30, 8 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Oktopieduloj]] => [[Polpoj]] aŭ [[Polpo]], [[Polpo]] => [[Oktopodo]] == En 2018 [[Uzanto:Rdelre]] alinomis la artikolon pri ordo Octopoda de [[Polpo]] al [[Oktopieduloj]] kaj kreis novan artikolon sub la titolo [[Polpo]] pri genro ''Octopus''. Mi trovas neniun spuron de interkonsultiĝo pri tiu ŝanĝo. Kaj en PIV mi trovas neniun spuron, ke iu ajn vorto "oktopiedulo" ekzistas. Male, ĝi uzas "oktopodo" por ''Octopus'' kaj oni povas konkludi de la difino ke "polpoj" estas Octopoda. En la Tekstaro evidentas, ke "polpo" estas la sola vorto uzata en komuna lingvaĵo. Ankaŭ tio apogas la ideon, ke "polpo" signifas Octopoda, ĉar ordinaraj homoj kutime scias distingi Octopoda de aliaj bestoj sed ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj Octopoda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:56, 4 jan. 2026 (UTC) :Dankon, [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. :Verdire, la komento ke ordinaraj homoj kutime ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj ''Octopoda'' ne plene veras. Se vi montrus al ordinara homo la foton de [[Argonaŭto (biologio)|argonaŭto]], ano de ''Octopoda'' kun konko, li dirus ke ĝi ne estas polpo, kvankam la artikolo priskribas ĝin kiel "pelaga polpo". --- Aldone, enciklopedioj ne pritraktas nur aĵojn konatajn de ordinaraj homoj. :Vi tamen pravas, ke "Oktopieduloj" ne estis bona elekto (mi ne plu memoras, post 7 jaroj, kial mi uzis ĝin). "Oktopod-o", kvankam neoficiala, estas simila al aliaj sciencaj radikoj bazitaj sur internaciaj sciencaj nomoj, do estas kialoj por subteni ĝin. Ankaŭ la kunmetaĵo "Okpieduloj" estus uzebla. Estas nur ia problemo, ĉar ambaŭ povas rilati kaj al ''Octopoda'' kaj al ''Octopus''. :Pri via propono uzi "Polpoj" (aŭ "Polpo") pri ''Octopoda'' kaj "Oktopodo" pri ''Octopus'', mi konsentas. Mi favoras [[Polpoj]] pri la ordo. Pri la genro ''Octopus'' mi sugestas - kiel en aliaj vikipediaj artikoloj (ekzemple [[Hirundo (genro)]], [[Lotuso (genro)]]) - aldoni la vorton "genro" por klareco: [[Oktopodo (genro)]] aŭ [[Okpiedulo (genro)]]. --[[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 11:10, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Rdelre}} Mi dankas vian komprenon pri la plej gravaj aferoj, kaj ankaŭ la informon pri argonaŭtoj. Ankaŭ mi ne estus rekoninta ilin kiel polpojn. Ĉiam estas io nova por lerni! ::En kiu senco "oktopodo" povas rilati al Octopoda? Laŭ mia kompreno nia sola bona fonto estas PIV, kaj tio senambigue diras, ke ĝi signifas ''Octopus'' [https://vortaro.net/#oktopodo_kd]. Normale laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon. Aŭ ĉu iu alia vikipediisto opinias, ke ĉi tie estas motivo por escepto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:20, 9 jan. 2026 (UTC) :::{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 jan. 2026 (UTC) ::::Kvankam jam tro malfrue, mi konsentas pri la ŝanĝoj, kaj aparte tre subtenas la gvidlinion ke "aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon". Ĉio iris bone ĉi tie, kvankam ne pliaj homoj kundiskutis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 8 feb. 2026 (UTC) == Turo de la Pucelo > Virgulina turo == La titolo [[Virgulina turo]] (facile komprenebla esperanta vorto) ekde jaroj gvidas al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] (tute ne komprenebla pseŭdoesperanta titolo). En tio kompreneble la vorto pucelo estas la dubinda - [https://vortaro.net/#pucelo_kd PIV en ĉiuj ĝisnunaj eldonoj de 1970-2020] ne konas ĝin, kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#NeoGlo ReVo nur indikas ke estu neoficiala neologismo, tre malofta, en senco de "juna virgulino"] (cetere vikipedio kaj vikivortaro same '''ne''' havas la vorton, krom en tiu ĉi titolo, sed tio ne estas forta argumento, ĉar ĉiu povas ĉiusekunde krei eron - tamen ĝis nun neniu faris). En tio ne estas klara, kio estus "aparte juna": ĉu ne plenkreska, do ĝis 17 jarojn aĝa, aŭ ĉu antaŭ la unua menstruo, individue ekde la 9-a ĝis 14-a jaro, aŭ ĉu antaŭ la lerneja aĝo, 5- ĝis 6-jara??? Ĉar mi same ne trovas ĝin en iu du-lingva Esperanto-vortaro, tiuj demandoj eĉ ne estas facile respondeblaj, kaj eĉ se, ankoraŭ estas la demando kiaj aĝoj de junulinoj aŭ infanoj la 12-jarcenta turo en Bakuo celus. Laŭ mia kompreno virgulino estus simple virino kun neŝirita himeno, kiu do garantiite ne jam amoris - se estus simple tiu difino por "pucelo", tiam la aldona vorto tute ne havus sencon - tiam oni tuj povus uzi la kutiman vorton virgulino. Se ĉiuj tiuj demandoj ne estas klaraj, tiam probable pro tio ke oni tiom "tre malofte" uzas la neologismon. Kaj la strangaj vortokreoj en tio ankoraŭ ne finiĝis. En vikidatumoj ankoraŭ indikiĝas "alternativa nomo": "Turo de la Pucelino", tio estas vortokreo tute absurda: Se laŭ ReVo pucel'o estas aparte juna virg'ul'in'o, tiam pucel'in'o estas aparte juna virg'ul'in'-in'o - tiu kombino plene ne konvinkas. Plie en la alilingvaj formoj de la vikipedia titolo pri la turo kiujn mi komprenas mi vidas nur ekvivalentojn al simpla vorto "virgulino". La uzanto Petr Tomasovsky en sia diskutpaĝo solene informis, ke ekde aŭgusto 2025 li ne plu partoprenas en Vikipedio. Konsiderante kiom malfacile estis ekhavi iuspecan interkonsenton kun li, kiam li ankoraŭ partoprenis, tio eble eĉ estas bona memvola decido. Sed eĉ se li ankoraŭ estus, iu juĝo de li "mi ŝatas la vorton pucelino kaj mi volas propagandi ĝin, laŭ mi ReVo malpravas kaj PIV entute nekompetentas" ankoraŭ ne estus aŭtoritata referenco. Sume mi volas proponi entute forpreni la alidirektilon de la titolo [[Virgulina turo]] al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] - kaj uzi la normaluzan unuan titolon kiel titolo de la teksto pri la malnova turo en Bakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:09, 8 feb. 2026 (UTC) :Forte {{por}} "pucelo" estas stranga, neesperanta vorto kaj neuzenda. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:38, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:31, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Komunlingva nomo]] => [[Ordinara nomo]] == Saluton. En 2010 mi kreis tiun artikolon kun la titolo Komunlingva nomo. Pasis jaroj kaj en 2020 Moonbri movis paĝon Komuna nomo al Ordinara nomo: Esperanta "'komuna" ne samsignifas kun angla "common", franca "commun" ktp. Laŭ mi, li tion faris ege prave. Tamen en 2023 Sergio movis paĝon Ordinara nomo al Komunlingva nomo: La tradicia termino Esperanta. Kvankam tiu alia titolo ne estas erara, ordinara plej taŭgas (en PIV Konforma al la ĉiutaga uzado, al la kutimo; ne diferencanta de la plimulto el la okazoj), tio estas male al la [[scienca nomo]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Estus pli bone, se Sergio estus bonorde proponinta kaj diskutinta sian alinomadon. Tamen ĉi tiu propono ne donas kialojn por dubi lian pravigon "tradicia termino Esperanta". Kaj eĉ laŭ la logika flanko, "komunlingva" ŝajnas pli bona - jes, ĝi estas pli ordinara ol scienca nomo, sed nur precize en tiu senco, ke ĝi estas en lingvo komuna al fakuloj kaj nefakuloj anstataŭ kvazaŭlatina sciencfaka kodo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 11 mar. 2026 (UTC) == Kondensilo -> Kapacitilo == @[[User:DidCORN]] -- [[Kondensilo]] -> [[Kapacitilo]] ĉar '''Kapacitilo''' provizas [[Kapacitanco|kapacitancon]], ne [[Kondensado]]n. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:56, 25 feb. 2026 (UTC) == Fabeloj de H.C. Andersen == Estas propono alinomi jenajn fabelojn al jenaj titoloj kiujn Zamenhof elektis por siaj klasikaj tradukoj: * [[La novaj vestoj de la Imperiestro]] => [[La novaj vestoj de la reĝo]] {{farite}} * [[La marvirineto]] => [[La virineto de maro]] Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:34, 4 mar. 2026 (UTC) :Estas po unu voĉo {{por}} la alinomado en respondaj diskutpaĝoj, kaj estas neniu kontraŭa voĉo. Do entute la opinio estas (iom) pozitiva. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:59, 11 mar. 2026 (UTC) Ankoraŭ pliaj: * [[La knabineto kun la alumetoj]] => [[Knabineto kun alumetoj]], vidu [https://www.steloj.de/esperanto/fabeloj2/alumetoj.html jen] {{farite}} * [[La tindrujo]]/[[La fajrilo]] => [[Fajrilo (Andersen)|Fajrilo]] {{farite}} * [[La princino sur pizo]] => [[Reĝidino sur pizo]] {{farite}} * [[La malbela anasido]] => [[Malbela anasido]] {{farite}} [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:05, 16 mar. 2026 (UTC) :Necesas trarigardi la zamenhofajn tradukojn. Eble troviĝas pli da alinomendaj artikoloj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:35, 16 mar. 2026 (UTC) :Resume {{por|por}} la ekzakta kopiado de la fabelotitoloj kiujn uzis Zamenhof. Pri la [[La novaj vestoj de la reĝo]] tio kreas bizaran situacion ke en la dana kaj pli malpli ĉiuj eŭropaj lingvoj estos "imperiestro", dum ĉe ni kaprice "reĝo", sed la fabeloj tradukitaj de Zamenhof ne estas sekretoj, kaj estas bone unuece uzi ekzakte tiujn titolojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} titoloj de kanonaj esperantaj tradukoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 26 mar. 2026 (UTC) :{{por}} zamenhofa formo de titoloj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 00:43, 28 mar. 2026 (UTC) == Kategorio:Vikipedio:Vikipedio == [[:Kategorio:Vikipedio:Vikipedio]] -> [[:Kategorio:Administrado de Vikipedio]] aŭ [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] Jam proponite sur [[Kategorio-Diskuto:Vikipedio:Vikipedio]] @[[User:Salatonbv]] Pluroblaj nomspacaj prefiksoj estas fuŝaĵo kaj konfuzigaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:49, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] akorde kun aliaj vikipedioj ([[d:Q2944611]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 01:42, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} @[[User:Salatonbv]] -- [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:22, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Transbajkalo]] => [[Transbajkalio]] == Pli korekta nomo de la regiono, fiksita en la [https://rueo.ru/sercxo/Забайкалье Kondratjev-vortaro]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:23, 15 mar. 2026 (UTC) :{{re|RG72}} Mi komprenas la argumenton, sed klaras ke ambaŭ tekstoj jam havas enhavojn, kompreneble tre similajn, sed laŭ vikidatumoj tamen distingitajn. La unua nun estas malformala geografia regiono sen fiksaj limoj, la dua estas federacia subjekto de Rusia Federacio kun tre konkretaj limoj kaj difiniĝo. Ne eblas simple movi la nunan tekston al dua titolo, ĉar tie jam estas teksto. Krome atentindas ke la koncerna kategorio pri la federacia subjekto tute bizare havas tutalian nomon, "Zabajkala regiono". Ĉu la geografia regiono iĝu "Transbajkalio" kaj la subjekto iĝu "Transbajkala regiono" (kun samnoma kategorio), aŭ kio estus via propono?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:10, 24 mar. 2026 (UTC) ::Se ni sekvu la jaman lingvotradicion, ni alinomu la duan artikolon al "Transbajkala regiono". La unua artikolo temas pri regiono geografia, la dua celas federacian subjekton, do administran regionon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Tiam {{por}} la nun klara propono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:49, 24 mar. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Orkestrestroj]] => [[:Kategorio:Dirigentoj]] == Nun estas du kategorioj pri la sama afero. Mi proponas meti ĉiujn respektivajn artikolojn sub la dua kiel plej konvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:48, 18 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:30, 23 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:12, 28 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 01:40, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:50, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:34, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Vizelo]] => [[Neĝmustelo]] == '''Neĝmustelo''' troviĝas interalie en la granda germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause, kaj Carl Støp-Bowitz uzis ĝin en sia IKU-prelego en 1991. Same kiel ''vizelo'' ĝi mankas en PIV, sed malkiel ''vizelo'' ĝi estas kumetaĵo, kies senco estas facile divenebla, ĉar '''neĝmustelo''' estas rekta traduko de la scienca nomo ''Mustela nivalis''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:27, 21 mar. 2026 (UTC) :{{por}} fidante la enketon de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:02, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Kunmetita vorto ĉiam estas pli saĝa ol tute novinventita vorto ne en vortaroj, se ĝiaj elementoj estas bone kompreneblaj, kaj [https://vortaro.net/#neĝo_kd neĝo] kaj [https://vortaro.net/#mustelo_kd mustelo] sendube estas, eĉ se oni eble devas biologie lerneti kio ekzakte estas musteloj. Kompare la vorto vizelo nur kompreneblas se oni hazarde konas similan formon en iu nacia lingvo - tia neologismo estas tolerebla se ĉiuj Esperanto-vortaroj klarigas pri kio temas, sed ĉi tie ne nur PIV kaj Reta Vortaro malkonas tian vorton, mi ankaŭ ne trovis alian vortaron kiu konus la vorton. Krome la argumentoj pri fontoj de Krause kaj Støp-Bowitz estas aldona pluso por "neĝmustelo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:53, 24 mar. 2026 (UTC) '''Farite''', ĉar neniu kontraŭis kaj pasis jam unu semajno. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:08, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Irana milito de 2026]] => [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]] == La artikolo estas neriproĉebla, sed la titolo estas tia en kelkaj lingvoj, dum en aliaj pli ĝuste estas [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]], ĉar la nuna titolo ŝajnigus, ke estas milito '''de''' Irano, kaj fakte la milito ne estas jam nur '''en''' Irano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:35, 23 mar. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Mi kreis la artikolon kaj elektis la titolon cele al simpleco, kaj konsiderante ke la plejparto de la milito okazas en Irano kaj pri Irano. Sed mi komprenas ke la proponita titolo estas pli proksima al kompleteco, kaj ke tio povas esti aparte dezirinda en dolora temo kiel milito. Do mi ne konvinkiĝis apogi la ŝanĝon, sed ne malfeliĉos, se oni interkonsentos fari ĝin. Verŝajne iu nomo poste fariĝos norma en fidindaj fontoj, kaj tiam ĉiuokaze necesos repensi nian elekton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:13, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi komprenas deziron subtreki ke temis pri atako kontraŭ Irano, sed ĝenerale ni ne nomas la artikolojn tiel. Kutime je la nomo estas uzataj loko de milito, ekzemple [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Iraka milito]] ktp) aŭ milita kaŭzo ([[Opia milito]] ks). La sola escepto estas [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]], sed tiu ĉi titolo estas tutevidente propaganda kaj ŝanĝenda al neŭtrala ''Rusia-Ukraina milito'' aŭ io simila, ĉar pli frua milito en la sama lando nomiĝas [[Donbasa Milito]]. Do ni sekvu la jaman tradicion kaj la agresan karakteron de la uson-israela atako montru en la artikolo mem. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:49, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi havas la impreson ke la milito de Rusio en Ukrainio estis aŭ estas iom aparta, sed ne volas revarmigi la poton ĉi tie kie temas pri alia milito. Sed "Irana milito de 2026" '''ne''' diras ke temus pri milito de Irano, sed pri milito de 2026 kiu iel rilatas al Irano. Kaj tio ĝustas. Mi ĝojos se tiun militon oni ne devos renomi en 2027 "Irana milito ekde 2026", sed por la momento la titolo ŝajnas al mi bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:56, 24 mar. 2026 (UTC) ::{{kom}} La milito en Ukrainio ŝajnas io aparta nur danke al amasa cerbolava propagando kaj totala blokado kaj/aŭ marĝenigo de alternativaj informfontoj, faritaj de regantaj elitoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Plejparto de la mondo ekster tiu ĉi areo traktas ĝin ĝuste kiel unu el multaj konfliktoj inter okcidentaj ŝtatoj, batalantaj pri povo kaj nacia sekureco, kaj pro tio ili ne konsideras ĝin iel rilata al si, do daŭrigas rilatojn kun ambaŭ flankoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:44, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}1. La militon (kaj ties tuton ekde 1979, kaj la nunan, espereble finan, fazon) provokis ekstremisma konduto de la irana reĝimo, ne la landoj, kiuj estas viktimoj de ĝiaj atakoj. 2. Nun (fine de marto de la jaro 2026-a) jam 30 landoj rezistas la atakojn de la irana reĝimo. Do, la milito estas ĝuste ''irana'' el ĉiuj vidpunktoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:29, 26 mar. 2026 (UTC) :: {{por}} alinomigo, la milito estas kreajxo de Usono. Tamen eblus konservi la jaron "2026" en la titolo. La sola kaŭzo kial Irano ataketas 30 (?!) kalifatojn estas ke ili gastigas usonajn teroristojn. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:02, 19 apr. 2026 (UTC) == Ĉu la ĉefurbo de Kataro estas Daŭho aŭ "Doho"? == La milito kompreneble influas ĉiujn ŝtatojn ĉe la Persa Golfo, ankaŭ Kataron, kaj tial mi ĵus konsciiĝis pri strangaĵo kiu ĉe ni jam ekzistas ekde februaro 2007, kaj certe multaj jam miris pri ĝi, sed mi nur ĵus ekmiris: La ĉefurbo de Kataro ĉe ni nomiĝas "Doho aŭ [[Daŭho]] aŭ Dohao". La tekston ekfaris anonimulo en 2007 je la titolo "Doho", kiu tiam estis tre aŭdaca elekto, sed intertempe post 2007 "produktis" kelkajn ekzemplojn favore al tiu formo. Pri "'''Daŭho'''" la ekstervikipediaj referencoj estas senkompare plej konvinkaj: * La [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago ([[:dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|vidu!]]), * la poŝkalendaro de [[Monato (gazeto)|''Monato'']] el Antverpeno (jam citita en la unua versio de la vikipedia teksto de feb. 2007) * kaj ankaŭ [https://vortaro.net/#Da%C5%ADho_kd NPIV (vidu!)] en la eldono de 2020, en presita formo kaj ankaŭ rete, uzas por ĝi la nomon ''Daŭho'' * [[Monato (gazeto)|''Monato'']] ankaŭ en artikoloj uzas la formon "Daŭho", ekz. en la teksto [https://www.monato.be/2013/011003.php Evgeni Georgiev: "Gravas agoj, ne paroladoj" de 2013] * [[Reta Vortaro]] salomone [https://reta-vortaro.de/revo/art/doh.html# listigas] ĉiujn formojn "Daŭho", "Doho" kaj "Dohao". "'''Doho'''" laŭdire estas uzata en la socialisma [[Monda Asembleo Socia]] fondita en 2005 ('''sen''' ekstervikipedia referenco, nur estas aserto) kaj en ''[[Le Monde diplomatique en Esperanto]]'': ankaŭ pri tio en la vikipedia teksto ĝis nun ankaŭ mankis ĉia referenco, sed [[Reta Vortaro]] notas du ekzemplojn, [https://tekstaro.com/t?nomo=mondediplo-2008&sekcio=MondeDiplo-1604 de majo 2010] kaj [https://eo.mondediplo.com/article2674.html de oktobro 2018]. :<small>Ankoraŭ mi povus citi [https://europeantimes.news/eo/2025/11/not-just-dreams-but-rights-social-justice-in-focus-at-doha-summit/ artikolon "Ne nur revoj, sed rajtoj: Socia justeco en fokuso ĉe la pintkunveno de Doho" de novembro 2025] en la retgazeto ''The European Times'' (gazeto ŝajne ankoraŭ tute nekonata en wiki.eo, ĉu? Eĉ vikidatumoj ŝajne ne konas ĝin, krom [[:d:Q99003875|jen miniatura aludo]]), sed ĉar jam ekde februaro 2007 wiki.eo propagande reklamas la formon "Doho" kaj la artikolo estas nur de novembro 2025, dubindas ĉu ne la skribinto, eble estis eĉ AI-algoritmo, apogiĝis je Vikipedio.</small> Pri la teorie inventebla formo "'''Dohao'''" ĝis nun mankis en Vikipedio ĉia ekstervikipedia referenco. [[Reta Vortaro]] pri tiu formo notas du dubindajn pruvojn: la artikolo [[:n:Norvega atleto gajnis la oran medalon ĉe la Atletika Monda Ĉampioneco en Dohao|«Norvega atleto gajnis la oran medalon ... en Dohao»]] de oktobro 2019 el '''[[vikinovaĵoj]]''' kiel ekstervikipedia referenco estas '''senutila''', ĉar tute ne "ekstervikipedia" (ĝi eble nur spegulas la privatan preferon de la uzanto "Chaetodipus" el 2019) kaj [http://www.china.org.cn/95e/world/news211.htm laŭdira artikolo "Ĉina delegacio ĉeestos la ministran konferencon de MKO en Dohao"] el "China Interreta Informa Centro" estas bedaŭrinde rete tute fuŝita retpaĝo. Sume la referencoj pri "Daŭho" daŭre estas plej konvinkaj, kvankam eblas konstati penojn enkonduki novan formon "Doho" ekde 2007. Eble la ekfaro de la vikipedia teksto [[Doho]] en 2007 estas jam frukto de tiu nova kampanjo, aŭ eble ĝi estas bazo de la modo, ĉar "normalaj esperantistoj" kompreneble tre orientiĝas laŭ la Vikipedio en Esperanto kaj konsideras ĝin valida informfonto. Sume mi estus por apliko de la origina kaj daŭre plej konvinka formo "Daŭho" en wiki.eo. Same en 2020 pledis jam {{re|Wierzbowski|Susomoinhos}} sed ili ne komencis disputon ĉi tie, nur notis sian proteston en la artikola diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:17, 24 mar. 2026 (UTC) La [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] tekstas: Daŭho [https://rueo.ru/sercxo/доха] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:47, 24 mar. 2026 (UTC) :Mi ne volas prisilenti, ke kolego Moldur post atenta serĉado ankoraŭ trovis unu validan referencon por la tria alternativo, "Dohao": https://bertilow.com/lanlin/azio.html - Mi ne bone komprenas, kial ankaŭ Bertilo Wennergren kontribuas pri tri nomoj de unu urbo, kiu en la unua eldono de PIV en 1970 ankoraŭ estis tute forgesita. Sed bone, nun kiam la referenco estas konata, oni povas kunkonsideri ĝin. Sed tamen, restas nur 1 valida referenco por "Dohao", du artikoletoj el ''Le Monde diplo'' por "Doho", kaj ĉiuj aliaj referencoj ĝis nun por "Daŭho". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Do, por "Daŭho", fontojn vidu supre. Kial ni havus PIV, se ni tamen tiom ofte pridubis ĝian aŭtoritaton? Ĝi aparte ekzistas pro tio, ke unuopaj esperantistoj hobie emas inventi proprajn esperantigojn, kaj en PIV eblas arbitracie vidi kiu estas la plej oficiala formo, sen longaj kaj vanaj disputoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:18, 13 apr. 2026 (UTC) == [[Minĵetilo]] => [[Bombokanono]] == [https://vortaro.net/#bombokanono_kd PIV]: '''bombokanono'''. Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:41, 9 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Atente sekvinte la ĝisnunan diskuton, mi konkludas, ke estas pli prudente dume ne ŝanĝi la titolon de la artikolo kaj ne miksi apartajn artikolojn, almenaŭ ĝis kiam stabiliĝos distingado de historiaj kaj modernaj sencoj de tiu grupo de armiloj (mortiroj, haŭbizoj, minĵetiloj, grenadoĵetiloj ks). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:56, 12 apr. 2026 (UTC) {{komento}} Jes, ''[[bombokanono]]'' ŝajnas pli bona ol ''[[minĵetilo]]'', sed la afero estas pli komplikita, ĉar Vikipedio havas ankaŭ artikolon kun la fuŝa titolo ''[[Mortero (armilo)]]'', kaj al mi ne estas klare, ĉu ''[[haŭbizo]]'' estas speco de [[bombokanono]], aŭ io aparta. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:05, 10 apr. 2026 (UTC) :''Mortiro'' (''mortero'' estas "Miksaĵo de kalko kun sablo, per kiu oni kunigas la ŝtonojn aŭ brikojn de muro, konstruaĵo ks"[https://vortaro.net/#mortero_kd ]) kaj ''haŭbizo'' estas specoj de kanono, kies nomoj nun uzeblas plejparte kiel historiaj terminoj, do ili bezonas apartajn artikolojn kun akcento je historiaj aspektoj. ''Minĵetilo'' estas paŭsaĵo de la slava (rusa, ĉeĥa ktp) termino. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:16, 10 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Eble mi tamen kontraŭas la precizan proponon, ĉar pli bone estas alinomi: [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]]. Poste la enhavo de "[[minĵetilo]]" estu kopiita al "[[bombokanono]]", kaj fine "[[minĵetilo]]" sendu al "[[bombokanono]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 05:57, 11 apr. 2026 (UTC) :Mortiro estis reala armilo, vaste uzita kaj pro tio artikoloj pri ĝi ekzistas en pluraj lingvoj. Por kio perdi tiun ĉi artikolon? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:58, 11 apr. 2026 (UTC) {{komento}}: Diferenco inter kanono kaj minĵetilo estas en trajektorio de pafado. La kanono pafas rekte, la minĵetilo per arko. Laŭ PIV "ĵetilo" estas ilo por ĵeti malproksimen pezan rondan objekton, do minĵetilo ĵetas minojn. Minĵetilo estas do ĝusta termino en Esperanto. El ĵetiloj estas ĉi tie ankaŭ ekz. [[flamĵetilo]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 08:32, 11 apr. 2026 (UTC) :Ni sekvu la jaman tradicion kaj vortarojn, ne inventu novajn vortoversiojn senbezone. Kanonoj pafas ne nur rekte, sed ankaŭ (plej ofte) arke. Krome la bomboj, sendataj de bombokanono, plejparte ne estas rondaj kaj apenaŭ diferencigeblas de tiuj kanonaj. Ili same eksplodas tuj post trafi obstaklon, ne atendas sian viktimon en akvo aŭ tero kiel veraj minoj. Do temas pri speco de kanono sendanta specon de bomboj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:31, 11 apr. 2026 (UTC) :Bombokanono – tiu ĉi nomo sonas kiel io el arsenalo de pirata ŝipo aŭ fantazia sieĝmaŝino, sed ne kiel preciza infanteria armilo pafanta malantaŭ la horizonto. :Minĵetilo - ĝuste tial, ke la minĵetilo estas difinita per la maniero de pafado (malantaŭ monteto) kaj ne nur per tipo de eksplodaĵo, la nomo "minĵetilo" por la armilo estas multe pli preciza. Bombokanono estas ja pli komprenebla por laiko, sed teknike prenite tio estas kontraŭparolo - kanono, kiu ne estas kanono. Se vi tradukas instrukciojn por videoludo, mi sincere rekomendas uzi vian proponon tie. :En Esperanto la vorto "bombo" evokas pli aviadilan bombon. La pafaĵo el minĵetilo estas en Esperanto teknike pafgrenado aŭ minĵetaĵo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:19, 11 apr. 2026 (UTC) Ĉio ĉi estas interesa, sed ni havas la jaman tradicion de lingvouzo kaj dubindan proponon de nova vorto, bazitan sur paŭsaĵo de aliaj lingvoj. Mi aldonu ke en Esperanto ''mino'' elvokas pensojn pri eksplodaĵo metita teren aŭ akven por eksplodi kiam ĝi estos tuŝita, certe ne eksplodaĵon pafatan por eksplodi tuj ĉe sia celo. Do solvante unu (laŭdiran) problemon, vi kreas la alian. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:29, 11 apr. 2026 (UTC) Mi ne konsentas, ke mi 'kreas problemon' defendante la precizan kaj establitan terminon 'minĵetilo'. Male, la problemo aperas ĝuste per la provo senbezone enkonduki neologismon 'bombokanono', kiu estas teknike konfuza kaj balistike nelogika. Se vi insistas pri lingva eksperimento anstataŭ faka precizeco, estas vi, kiuj kreas malkonformecon kun la ĝisnuna tradicio kaj vortaroj. Mi ne intencas plu diskuti pri tiu ĉi artefarita afero – por mi la valida termino restas 'minĵetilo'. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:55, 11 apr. 2026 (UTC) :La vorto ''bombokanono'' estas en PIV kaj militvortaroj, la vorto ''minĵetilo'' estas nenie, tamen vi asertas malon kaj nomas la PIV-vorton ''eksperimento''. Tro strange kaj emocie por la enciklopedio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 17:35, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Citiĝis PIV kiel pruvo ke "bombokanono" uziĝas, citiĝis neniu pruvo ke "minĵetilo" uziĝas. {{kontraŭ}} kunigo, ĉar la du artikoloj estas klare distingataj. Mi ne plene konvinkiĝis pri tio, kiu el la du havu la titolon "bombokanono", sed volus ke tiaj duboj ne fariĝu preteksto por daŭrigi la nunan staton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:34, 11 apr. 2026 (UTC) Via kritiko kontraŭ 'minĵetilo' estas tute nelogika kaj malkonsekvenca. Se al vi malplaĉas tiu ĉi vorto, vi devus same ataki ankaŭ la terminon 'flamĵetilo', kiu baziĝas sur tute identa principo de vortformado. Tamen, 'flamĵetilo' al vi ne ĝenas. Ŝajne via obsedo pri la neologismo 'bombokanono' fontas ne el lingva logiko, sed el ia stranga fiksado je la vorto 'bombo'. Viaj argumentoj havas la saman nivelon kiel babilado ĉe la kaso pri krosantoj, kiuj hazarde similas al bomboj. Se vi volas esti seriozaj redaktantoj, vi ne povas uzi duoblajn normojn laŭ via nuna humoro. Minĵetilo restas faka termino, ĉu vi vidas en ĝi krosantojn aŭ ne. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:27, 12 apr. 2026 (UTC) :Pardonon, sed via parolo iĝas tute nekomprenebla. ''Krosanto''? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 08:47, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Kvankam via malkapablo ĝuste nomi tiun ĉi armilon ne signifas, ke la traduko 'minĵetilo' estas malĝusta. Mi kontraŭas la alinomigon, ĉar 'minĵetilo' estas la ĝusta esprimo por tiu ĉi armilo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:40, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} '''bombokanono''' estas ne malpli fuŝa ol '''minĵetilo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «'''Kanono'''» estas pafilego kies pafoj havas platan, preskaŭ rektan trajektorion. La koncerna pafilego pafas preskaŭ verikale, kaj tute malsimilas kanonon. '''Kanono''' estas miskvalita vorto kun 3 senrilataj kaj malkonvenaj signifoj. Ankaŭ '''mino''' havas 3 diversajn signifojn. La bona termino estas en ReVo: : [https://revaj.steloj.de/revo/dlg/index-2p.html#bomb.0opafilo '''bomb·o·paf·il·o'''] MIL Pafilego, plej ofte glattuba, por pafi bombojn laŭ alta, arkforma trajektorio, uzata ekz-e por pafi trans monto aŭ alia vertikala baro. Tipa bombopafilo konsistas el tubo, dukrura afusto, apoga plato kaj celilo. La kutimaj kalibroj estas 50–60mm (rota bombopafilo), 81–90mm (bataliona), 105mm (aŭ pli, regimenta). Kp haŭbizo. Estas mirinde, kiel la esperantistoj malvolas uzi klarajn kaj koterajn terminojn.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) == [[Batalo de Slavkov]] => [[Batalo ĉe Austerlitz]] == Ni nomu la artikolon same kiel en ĉiuj enciklopedioj per tiutempa nomo de la setlejo, ne inventu unikajn Esperanto-formojn nekonatajn al la monda historiografio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 12 apr. 2026 (UTC) {{por}} Ĝenerale oni uzu la tiutempajn nomojn, mi supozas. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:13, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} sekvi la fontojn, sen trudo de propra sistemo, eĉ logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:35, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}}[[Batalo ĉe Austerlitz]]--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:39, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Batalo ĉe Austerlitz]]. – [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:51, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:19, 29 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Kiel oni elektas inter "Batalo ĉe ..." kaj "Batalo de ..."? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:35, 14 apr. 2026 (UTC) :Bona demando, tion mi preteratentis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:49, 14 apr. 2026 (UTC) {{por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''', '''Aŭsterlica batalo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:36, 29 apr. 2026 (UTC) {{Por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''' – kaj la batalo, kaj la histotia nomo de la loko, kie ĝi okazis, estas internacie konataj kaj famaj por meriti uzadon de esperantigita lokonomo, kiu ja estas atestita en Esperanto. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:07, 29 apr. 2026 (UTC) == [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]] == PIV havas la vorton '''bombokanono''': "Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon" laŭ PIV 2020, aŭ "mallongtuba kanono, kiu povas pafi nur laŭ granda celangulo" laŭ testo.vortaro.net. La angla Vikipedio havas [[:en:Mortar (weapon)]], kaj la germana Vikipedio havas [[:de:Mörser (Geschütz)]], kaj tiuj artikoloj estas interligitaj. Angla-Esperanta vortaro de John Wells tradukas ''mortar'' per '''bombokanono''', kaj germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause tradukas ''Mörser'' per '''bombokanono'''. Do ŝajnas al mi, ke la establita Esperanta vortaro estas '''bombokanono''', kaj ne "mortero", kiu laŭ PIV estas "miksaĵo de kalko, cemento kaj sablo". Pli da esplorado pri diversaj specoj de bombokanono kaj parencaj armiloj povus esti utila, sed mi kredas, ke ne necesas atendi tion por efektivigi la evidentan korekton. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 16:06, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] havas paron [https://rueo.ru/sercxo/мортира ''мортира'' — ''mortiro'']. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 16:35, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Ja interese, sed tiu estas pli malnova vortaro, kaj ''mortiro'' ne estas en PIV. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:08, 12 apr. 2026 (UTC) : {{por}} bombokanono, vorto perfekte komprenebla ankaŭ por ĉiu ne-militisto. Pri mia ĵusa komento pri PIV vidu supre en ĉapitro "Daŭho". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:21, 13 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «Mortero» certe estas ŝanĝenda, ĉar laŭ la Fundamento ĝi havas alian signifon. Tamen mi preferus ŝanĝi ĝin al '''mortiro''' (kun historia signifo diferenca disde tiu de bombopafilo). En Esperanto oni povas paroli pri la nuntempo aŭ pri historio. En la 2ª mondmilito ankoraŭ ekzistis '''mortiroj''', kiel la jena germana: <gallery caption="Mortiro kaj bombopafilo"> Mörser Karl 'Adam' at the Tank Museum, Kubinka pic5.JPG|Mortiro (60 cm) Mortar M29.jpg|Bombopafilo </gallery> sed nun ilin anstataŭis haŭbizoj kaj bombopafiloj. La angla lingvo ne distingas inter ili; en aliaj lingvoj ili havas apartajn nomojn, kaj la termino sone simila al '''mortiro''' indikas ĝuste la malnovan pafilegon (ekz‑e la rusa [[:ru:Мортира]])--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 10:19, 27 apr. 2026 (UTC) == Diversaj hungaroj de nomo Péter Magyar == Mi simple kopias la jam diskutpaĝe ekkomencitan proponon ĉi tien, por pliaj komentoj: Ni bezonas alinomigi ĉi tie la tekston [[Péter Magyar (juristo)]] aŭ [[Péter Magyar (politikisto)]] al simple Péter Magyar kaj alinomi la samnomulo [[Péter Magyar]] al [[Péter Magyar (drumisto)]]. La unua estis ekkreita en 2024 kaj la dua en 2019, malgraŭ tio la unua estas multege pli fama. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:31, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}} En 2019 la alia Péter Magyar verŝajne estis pli konata, nun la afero kompreneble ŝanĝiĝis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:44, 13 apr. 2026 (UTC) ::Proponu en [[VP:AA]], laŭ la normala proceduro. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:24, 13 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} simpla nomo [[Péter Magyar]] por la politikisto, kaj kun aldonaĵo "...(drumisto)" aŭ "[[Péter Magyar (muzikisto)]]" por la muzikisto. Tiam ankaŭ eblas aldoni ŝablonon {{ŝ|aliaj signifoj}} supre de la paĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 13 apr. 2026 (UTC) ::::PS Se ektroviĝos esperantaj tekstoj pri tria aŭ kvara Péter Magyar, oni povas senprobleme ekhavi apartigilon [[Péter Magyar (apartigilo)]], sed por nur du bonuloj tio estus troigo, kaj utilas havi la simplan nomon sen alfonaĵo por la politikisto, kiel prave proponis Sj1mor! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:29, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}}simple Péter Magyar.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:38, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} la politikisto sen interkrampaĵo, lia samnomulo kun "... (muzikisto)" aŭ "... (drumisto)". [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 11:44, 14 apr. 2026 (UTC) :{{Komento}} La hungara paĝo prezentas 7 personojn, tamen menciindas nur 3. Ĝi estas ofta nomo. [https://hu.wikipedia.org/wiki/Magyar_P%C3%A9ter_(egy%C3%A9rtelm%C5%B1s%C3%ADt%C5%91_lap)].--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 13:13, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} tute komprenebla. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 23:20, 17 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:41, 18 apr. 2026 (UTC) == [[Agonia kutimaro]] => [[Luktema kutimaro]] == Mi mem kreis la iaman artikolon adaptante alilingvajn nomon kaj etimologion el greka ''agon'', sed nun konstatas, ke agonio en PIV tute ne enhavas tiun signifon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:42, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} "Luktema" aŭ prefere "lukta", kiu estas perfekta traduko etimologie kaj sence, "agonia" havas rilatan devenon sed ŝanĝitan signifon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 14 apr. 2026 (UTC) :{{komento}} Eble "lukta konduto" anstataŭ "kutimaro"? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:46, 18 apr. 2026 (UTC) ::Mi ne volis diri tion por ne komplikigi la aferon, sed ankaŭ mi pensas ke "konduto" estas pli trafa ol "kutimaro". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:20, 18 apr. 2026 (UTC) :::Mi preferus "konkurenca konduto" aŭ "rivaleca konduto". {{por}} "[[konduto]]". {{Kontraŭ}} "kutimaro", "agonia" kaj "lukt(em)a". - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:07, 18 apr. 2026 (UTC) ::::Ĉu ne prefere "konkura" ol "konkurenca", ĉar laŭ PIV "konkurenco" estas specife ekonomia konkuro? Krom tio, ankaŭ "konkura" kaj "rivaleca" ŝajnas al mi tute bonaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:49, 18 apr. 2026 (UTC) :::::Do, ''[[konkura konduto]]''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:42, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::Laŭ mi jes (oni jam povas kalkuli min {{por}} iu ajn esprimo kun "konkura", "rival(ec)a", "lukt(-)a"). Mi esperas ke la diskuto pri la plej bona vortumo ne forgesigos nin, ke verŝajne ĉiuj konsentas ke la nuna vortumo estas la malplej bona. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:25, 21 apr. 2026 (UTC) == [[Cimo (insekto)]] => [[Litocimo]] == "Cimo (insekto)" ŝajnas esti maltaŭga titolo por ĉi tiu artikolo. [https://www.vortaro.net/#cimo_kd Laŭ PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o laŭ ReVo,] la esperanta vorto "cimo" povas indiki du grupojn de insektoj. Larĝsence, cimo estas [[heteroptero]] - signifo subtenata de la Fundamento. Mallarĝsence, cimo referas al la genro ''Cimex''. Tamen, ĉi tiu artikolo temas nek pri unu nek pri la alia, sed pri "litocimoj", ĉefe sed ne nur pri la specio ''Cimex lectularius''. Ĝi estas nun ligita al la vikidatumero {{wikidata|Q940337}}, sed laŭ mi ĝi estus fakte pli taŭga ĉe {{wikidata|Q48385308}}, datumero pri parazitaj cimoj kun la sama komuna nomo. Mi rekomendas alinomi la artikolon al "Litocimo", kaj ŝanĝi "cimo (insekto)" al alidirektilo al la artikolo [[Heteropteroj]] aŭ al la apartigilo [[Cimo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:02, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:42, 18 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La sola vaste uzata insekta senco, kiun (miascie) havas la Esperanta vorto "cimo" estas identa al la rusa vorto "клоп" (en zamenhofa tempo skribata kiel "клопъ", kaj tion klare indikas Fundamento!) aŭ la angla "bedbug". :Miaopinie estus prudente uzi la nomon "'''Cimo'''" por tiu ci artikolo, ĉar tio estas kerna vorto, de kiu estis adoptita por la komputista slangaĵo "'''Cimo (komputado)'''" kiel kompakta traduko de la simile mallonga anglalingva "bug", kaj la apartigila artikolo nomiĝu "'''Cimo (apartigilo)'''". :Tia estus, miaopinie, prudenta nomado de la artikoloj. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:25, 19 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, laŭ [[Wiktionary:ru:клоп]], la rusa vorto "клоп" signifas kaj litocimo kaj [[hemiptero]]. (Temas pri grupo, kiu inkluzivas heteropterojn.) ::Kaj krome la Fundamento klare indikas ankaŭ la germanan "[[Wiktionary:de:Wanze|Wanze]]" kaj la francan "[[Wiktionary:fr:punaise|punaise]]", kiuj senambigue indikas heteropterojn (laŭ la sinonimaj sekcioj de la ligitaj paĝoj). La angla fundamenta traduko "[[Wiktionary:en:bug|bug]]" havas plurajn bestajn signifojn, sed interalie ankaŭ hemiptero (aŭ plej ofte heteroptero laŭ la artikolo ĉe "[[Wiktionary:en:true bug|true bug]]), kaj ne litocimo. Aliflanke, la pola fundamenta traduko "[[Wiktionary:pl:pluskwa|pluskwa]]" ja signifas nur litocimo (aŭ pli precize ''Cimex lectularius''). ::Do entute estas unu lingvo en la Fundamento, kiu sugestas, ke oni interpretu "клопъ" kiel litocimo, kaj tri lingvoj, kiuj sugestas, ke la ĝusta interpreto de "клопъ" estas "hemiptero/heteroptero". ::Cetere, laŭ mi verŝajne indus lasi la titolon de la apartiga artikolo senŝanĝa pro tio, ke kaj PIV kaj ReVo indikas du malsamajn taksonomiajn grupojn por la vorto "cimo". Do almenaŭ laŭ tiuj vortaroj, eĉ la kerna insekta signifo de la vorto ne estas senambigua. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 12:02, 19 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} Laŭ argumentoj de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:20, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi ne estas zoologo kaj ne povas juĝi fakan uzadon, sed komunlingve la sola senco kaj de la rusa vorto "клоп" kaj la Esperanta vorto "cimo" (kiun mi renkontis centojn, eble milojn da fojoj kaj en tekstoj, kaj en parola uzado) estas ĝuste la koncerna sangosuĉa parazito de homo (angle: "bed bug"). :::Tio ne malebligas fakan uzadon de la nomo "''Kлопы''"/"Cimoj" por diversampleksaj kaj daŭre reklasigataj zoologiaj taksonoj, sed tia uzado estas tro marĝena en komunlingva uzado por uzurpi la oftegan kaj kutiman nomon "клоп" kiel artikolnomon. :::Kompromise oni ja povas havi artikolon "Cimo" pri la komunlingva nocio kaj artikolon "Cimoj" pri la koncerna fake uzata taksono (verŝajne ''Heteroptera''). :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:27, 19 apr. 2026 (UTC) :::Ne temas pri "''Kлопы''"/"Cimoj", sed pri "''Bettwanze''/''Cimex lectularius''/''Cimex lectularius''/...". Rigardu la aliajn lingvojn! Kaj la artikolo mem komenciĝas per la vorto '''Litocimo'''! Do ankaŭ ĝia titolo estus "[[Litocimo]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:23, 19 apr. 2026 (UTC) ::::Temas pri tio, kio jam en Fundamento nomiĝas cimo/''клоп''. Do ankaŭ la titolo estu "клоп". Tio, ke la zoologia nomenklaturo estas pli komplika kaj zigzage evoluis post la tempo de Fundamento, estas flanka detalo. ::::La ordinaran, normalan, atendeblan formon de la vorto ilustras, ekzemple, la teatraĵo pri socia "parazito", kiun verkis [[Vladimir Majakovskij]] kaj kiu nomiĝas simple kaj klare "Клоп", en la franca kaj angla tradukoj respektive "La punaise" kaj "The bedbug" (vidu la artikolojn en la koncernaj vikioj), kaj en Esperanto, nature, "La cimo" (vidu la artikolon "[[Vladimir Majakovskij]]". ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 01:48, 20 apr. 2026 (UTC) :::::Titolo de teatraĵo estas tute alia afero ol titolo de enciklopedia artikolo. La titolo de la teatraĵo estas malpreciza, kaj tio estas tute akceptebla: oni povas diveni, ke temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo. Titolo de enciklopedia artikolo estu pli preciza. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:55, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::La titolo de teatraĵo kaj ĝiaj tradukoj konvinke (ĉar oni zorge teadukas verkotitolojn) konfirmas tion, kion oni observas en normala, ĉiutaga kaj literatura, lingvouzado. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:37, 20 apr. 2026 (UTC) :Mi ĵus kontrolis en ''tekstaro.com'': la vorto "cimo" en la pridiskutata senco (kutima sangosuĉa insekto) aperas en diversepokaj tekstoj (eĉ de Zamenhof); la formoj "litocimo" aŭ "litcimo" ne aperas eĉ unufoje. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:59, 20 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, ''cimo'' aperas nur 6-foje en tekstaro.com kun insekta senco, do ĝi apenaŭ estas ofta vorto, eĉ tiam, kaj en la hodiaŭa mondo litocimoj estas malpli oftaj ol en la tempo de Zamenhof, mi supozas. (Cetere, ''cimo'' aperas 4-foje kun la senco "eraro" kaj unufoje kun la dubinda senco "subaŭskultilo", kaj ŝajnas al mi ne tute certe, ke ĉe Szathmari temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo; la kunteksto ne estas tute klara.) Do mi restas tute ne konvinkita, ke ''cimo'' en Esperanto estu pli specifa ol ĝiaj angla, franca kaj germana tradukoj en la Fundamento. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:14, 20 apr. 2026 (UTC) == [[Ruĝa cimo]] => [[Fajrocimo]] == La artikolo [[Ruĝa cimo]] prezentas "ruĝa cimo" kiel la ĉefan nomon de la insekto, kaj "fajrocimo" kiel la komunan nomon. Tamen, ŝajnas al mi, ke "ruĝa cimo" estas inventaĵo de la verkintoj de la artikolo, ĉar mi trovas ĝin nur en fontoj rilataj al Wikimedia. [https://www.vortaro.net/#fajrocimo_kd PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o ReVo] mencias nur "fajrocimo" kaj ne "ruĝa cimo". Ĝi eĉ ne estas traduko de la scienca nomo ''Pyrrhocoris apterus'', ĉar ''Pyrrhocoris'' venas de grekaj vortoj por "fajro" kaj "cimo", kaj ''apterus'' signifas "senflugila". Do la nomo "ruĝa cimo" ŝajnas al mi tute foriginda el la artikolo, kaj la titolo estas ŝanĝinda. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:43, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:39, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Animala fiziologio]] => [[:Kategorio:Besta fiziologio]] == La koncerna vikipedia artikolo en Esperanto nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", ne "animala fiziologio", kaj ŝajnas al mi ke bonus se baza teksto kaj baza kategorio havas saman titolon. Tial mi proponas alinomigon de la kategorio al la (pli sendiskute akceptebla nomo) "besta fiziologio". Tio kaŭzus remeton de 24 eroj al nova kategorio, tial pli bonas diskuti kaj laŭeble havi konsenton, antaŭ ol procedi pri la translokigo... Kompreneblas ke la esperanta koncepto de [[Bestoj]] en la latina lingvo estas ''Animalia'', tial por parolantoj de romanidaj lingvoj kaj de la angla la vorto ''"animal'-"'' povas ŝajni pli hejmeca, sed tamen en Esperanto la vorto Bestoj signifas ĝuste tion, kaj Esperanto ne estas romanida lingvo, ne estas dialekto de la itala aŭ de la angla (kvankam foje aspektas tiel)... Tial estas bone ke la vikipedia artikolo en Esperanto jam nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", nur la kategorio ĝis nun iras alian vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} ĉiutaga prefere ol teknika lingvaĵo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:21, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 01:38, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:50, 19 apr. 2026 (UTC) {{farite}} per 6 poraj voĉoj kaj neniu duba. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Natura historio]] => [[Biontologio]] == PIV ne havas "natura historio"; ĝi havas nur "naturhistorio (arĥaismo) = natursciencoj". La esprimo "natura historio" ŝajnas laŭvorta traduko el la angla/franca kaj mallogika en Esperanto. Do kial ne uzi la PIV-an vorton '''biontologio'''. (PIV indikas "arĥaismo", sed mi kredas, ke ĝi estas arkaika ĝuste tiel, kiel "natural history" en la angla estas arkaika: ĝi ne plu estas scienca fako.) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:48, 19 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} PIV indikas ke "biontologio" estas arkaika sinonimo de "biologio". [[Natura historio]] ne temas pri biologio ĝenerale (se ĝi temus, ĝi estus kunigenda kun [[biologio]]) sed specife pri observa anstataŭ eksperimenta metodaro por biologio. Kaj tiu koncepto ne estas arkaika nek eksa, kvankam la scienca sistemo malpli rekompencas ĝin nun ol antaŭ cent jaroj. (En mia kantono, preskaŭ ĉiu biologo kaj multaj ĉiĉeronoj havas en sia domo libregon ''Costa Rican Natural History'', jam kvardek jarojn aĝan sed neniel eksmodan.) :Aliflanke povas esti, ke la vortumo "natura historio" estas etnolingvismo. Sed ŝanĝo al alia misa vortumo ne helpos nin trovi la ĝustan. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:31, 19 apr. 2026 (UTC) :Ĉu iu havas alian proponon? La difino ŝajnas esti io simila al "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". ("Biontologio" tute ne ŝajnas al mi "misa": vortaroj agnoskas, ke "bionto" signifas "vivulon".) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:27, 20 apr. 2026 (UTC) ::Slavaj (kaj iuj aliaj) lingvoj uzas por tiu ĉi scienca kampo la nomon forme kaj sence similan al "'''Naturscienco'''". Tia memklariga kaj regula formo ŝajnas al mi akceptebla kaj trafa. Ĝi, krome, estas paralela al aliaj regulaj formoj por nomi sciencojn kaj sciencajn fakojn kiel, ekzemple, "lingvoscienco" kaj "komputoscienco". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:30, 20 apr. 2026 (UTC) :::Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. Cetere, la Esperanta Vikipedio jam uzas la PIV-an sencon de [[naturscienco]]. Do tiu propono apenaŭ havas ŝancon, laŭ mi. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:19, 20 apr. 2026 (UTC) ::::Kial? "Naturscienco", miakomprene, tute konformas kun la nocio, kiun difinas PIV kaj tiu ĉi artikolo: en iu stadio ĝi estis tuteca studado de la naturo; poste eiaj brancoj specialiĝis kaj iĝis apartaj sciencoj kaj sciencaj fakoj (biologio, fiziko, ĥemio, geologio, astronomio; zoologio, botaniko, nuklea fiziko, kvantuma teorio, fizika ĥemio kaj ĥemia fiziko, tektoniko, astrofiziko, fiziologio ktp) kaj daŭre disbranĉiĝas. Eblas rigardi tian tuton "naturscienco" (iam antaŭe tute nature, nun kun ioma streĉo, ĉar ne ekzistas fakuloj pri la enorme kreskinta tuto, kvankam enkondukan bazan studobjekton en lernejo principe eblas nomi tiel kaj eble oni ankoraŭ faras tion en iuj lingvoj) aŭ kiel kunigon de ĝiaj konsistigaj partoj, kiuj estas konsiderebla kiel "natursciencoj". ::::"Biontologio" evidente ne taŭgas por tiu celo, speciale, se oni ĝin derivas de "bionto" = vivulo aŭ interpretad kiel kunfando de ''bio-'' kaj "ontologio", ĉar temas ne nur pri vivuloj, kaj ne nur pri bio[logio]: fiziko, ĥemio, geologio, astronomio apenaŭ estas koncepteblaj kiel sciencoj pri vivuloj aŭ limigitaj al bio-... en ia ajn senco. ::::Cetere, la naiva paŭsaĵo "natura historio" kiel ĉia "falsa amiko" estas miskomprenebla sen klarigo, ke temas pri sklava imito de alilingva idiotismo. ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:26, 21 apr. 2026 (UTC) :::::Eble vi estas konfuzita. Ni serĉas esprimon por la senco "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". Pri tio temas la koncerna artikolo. (Nu, la Esperanta artikolo mencias "scienca", sed tio ŝajnas miskompreno, se oni komparas kun la nacilingvaj artikoloj.) Ĉiuokaze, fiziko apartenas al natursciencoj, sed ne al tio, pri kio temas pri artikolo, kaj kion mi preferus nomi "biontologio". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:34, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::Ŝajnas, ke konfuzitaj estas ankaŭ la aŭtoroj de la artikolo, kiuj skribis, interalie: "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj [tiel!] kaj organismoj". ::::::Simile konfuzitaj estas ankaŭ alilingvaj ligitaj artikoloj: ::::::Franclingva vikio: «c'est l'enquête, la description de tout ce qui est visible dans le monde naturel : animal, végétal, minéral.» ktp ::::::Eĉ la anglalingva vikio ne konsentas kun vi: «In antiquity, "natural history" covered essentially anything connected with nature, or used materials drawn from nature, such as Pliny the Elder's encyclopedia of this title, published c. 77 to 79 AD, which covers astronomy, geography, humans and their technology, medicine, and superstition, as well as animals and plants.», «A slightly different framework for natural history, covering a similar range of themes, is also implied in the scope of work encompassed by many leading natural history museums, which often include elements of anthropology, geology, paleontology, and astronomy along with botany and zoology, or include both cultural and natural components of the world.» ktp ::::::La ruslingva vikio estas eĉ pli kategoria pri la vasteco de la fako: «совокупность знаний о природных объектах, явлениях и процессах» (la tuto da scioj pri naturaj objektoj, fenomenoj kaj procezoj) ::::::kaj simile en aliaj lingvoj. ::::::Alternativa interpreto estas, ke konfuzita estas vi – per unu el la mallarĝigaj difinoj en la angla lingvo, kiun vi iukiale preferas. Nu, Esperantaj terminoj estu pli internaciaj kaj malpli efemeraj, ol tio... ::::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:48, 21 apr. 2026 (UTC) :::::::Nia nuna artikolo klare difinas sian temon kiel nur certan specon de naturscienco, "kline pli al observado, ol al eksperimentadaj metodoj de studado, kaj ampleksas precipe tiajn esplorojn, kiuj estas eldonataj ne en striktasence sciencaj revuoj sed en revuoj pli vastatemaj." Nia artikolo ne ''jam'' estas samtema kun [[naturscienco]], ĉar la observa stilo de naturscienco ne estas la sola stilo. La cito "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj kaj organismoj" ne kontraŭdiras tion - "natura historio" estas difinita laŭ metodoj kaj ne laŭ esplortemo. :::::::La franca artikolo ŝajne estas pri iom alia koncepto kaj eble devus ne esti ligita al la sama vikidatumero. La ŝajne kontraŭdiraj citoj el la anglalingva vikipedio ne estas en nia artikolo, do striktasence ne rilatas al la diskuto. Kaj unu (''In antiquity . . .'') klare estas celita kiel historia, malaktuala difino (tial ĝi estas en subsekcio "Before 1900") kaj la alia klare estas markita kiel malsama de la kutimaj difinoj (''A slightly different framework . . .''). Do ili ne difinas la temon de la artikolo. Dume la difino ''leaning more towards observational than experimental methods of study'' estas en la unua frazo de la artikolo, klare intencita kiel temdifina, ne kiel nur unu inter pluraj mallarĝigaj difinoj. :::::::Ĉiuj vikipedio malrespektetas la principon "Vikipedio ne estas vortaro" ĉe plursencaj titoloj kiel ĉi tiu. Tio ne estas imitinda. :::::::Do la demandoj estas 1) Ĉu la specife observa stilo de naturscienco meritas artikolon, aŭ ĉu ĝi estas kunigenda kun [[naturscienco]]? (Mi pensas ke ĝi estas memstare menciinda temo, sed oni povus racie malkonsenti.) 2) Ĉu titolo "Natura historio" estas tolerinda, aŭ kiun alian titolo ĝi havu?--[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:57, 21 apr. 2026 (UTC) ::::@[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]]: ::::: @[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] diris: :::::: Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. ::::: La vorto '''naturscienco''' evidente venas el la tradicio germana (kaj pli ĝenerale orienteŭropa), kaj la angla-latinidaj aŭtoroj de PIV ĝin miskomprenis. Naturscienco estas la tuto da sci(enc)oj pri la naturo, kiel la germana {{lang|de|'''Natur·kunde'''}} aŭ la rusa {{lang|ru|'''естество·знание'''}}. Tiu tegmenta signifo povas rilati al la historia periodo kiam la studoj de la naturo ankoraŭ ne disfakiĝis en apartajn sciencojn; tiu signifo restas aktuala ekz‑e en la instruado: en la elementa lernejo ni havas studfakon {{lang|ru|природоведение}}, en kiu la lernantoj ricevas la unuajn sciojn pri fiziko, ĥemio, biologio, astronomio… Supozeble tiusence la revuo «Esperanto» informas nin, ke :::::: «André Cherpillod (1930) estas emerita mezlerneja instruisto pri '''naturscienco'''.» ::::: En la sistemo germana-orienteŭropa estas do klara diferenco inter '''naturscienco''' ĝenerale kaj '''(pri)natura scienco''' speciale (ekz‑e geologio, zoologio ktp). Simile '''lingvoscienco''' ({{lang-ru|языкознание}}) ĝenerale kaj prilingvaj sciencoj speciale (gramatiko, leksikografio, dialektologio ktp). Simile '''[[sociscienco]]''' ({{lang-ru|обществознание}}) ĝenerale kaj ''sociaj sciencoj'' speciale (historio, ekonomiko, etnografio…). En tiu sistemo estas kohera diferencigo de la klasifikaj niveloj, malsamaj nocioj estas esprimataj per malsamaj vortoj. ::::: En la tradicio angla-latinida tiun diferencon oni esprimas per la nombro de unu sama termino: :::::: Les '''[[:fr:sciences sociales]]''' sont un ensemble de disciplines académiques&nbsp;… :::::: '''[[:en:Social science]]''' (or the '''social sciences''') is one of the branches of science,… ::::: T.e. la nocioj ekzistas, sed estas esprimataj konfuze kaj malkohere. La germana sistemo estas pli logika kaj imitinda, tiom pli ke ĝi utiligas la rimedon disponeblan en Esperanto: la diferencon inter ‹umo·scienco› kaj ‹uma scienco›. La PIVa difino estas misa.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:55, 29 apr. 2026 (UTC) ==Ŝtatoj de Meksiko== Nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]] diras ke "nomoj de subŝtatoj" "ĉiam estu Esperantigitaj". Mi supozas ke tio ne ĉiam estas aplikebla en praktiko, ĉar Esperantigoj en multaj federaj landoj ne ekzistas. Tamen la federitaj [[subŝtatoj de Meksiko|ŝtatoj de Meksiko]] jam havas esperantigojn menciitajn en la artikoloj. Ĉar la lando estas granda kaj havas sufiĉe longan historion de Esperanto-aktivado, mi atendas ke tiuj Esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj, kaj ke fontoj estas troveblaj por la plej multaj aŭ ĉiuj. Sed la artikoltitoloj estas en la hispana. Do - ĉu ni ŝanĝu la titolojn en Esperantajn, aŭ ĉiujn aŭ minimume tiujn, por kiuj fontoj rapide troveblos? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:37, 27 apr. 2026 (UTC) :Plejparte {{farite}}. [[Chiapas]], [[Tabasco]], [[Veracruz]] bezonas administranton. [[Ĉiŭaŭo]], [[Gvanaĥŭato]], [[Pŭeblo]] estas suspektindaj pro malnormala uzado de ''ŭ'' kaj eble bezonas plian kontrolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:44, 9 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Nia titolpolitiko ke "nomoj de subŝtatoj" laŭeble "ĉiam estu Esperantigitaj", jes estas saĝa laŭ pure praktikaj konsideroj de redaktado. Tamen mi intertempe tre favoras iun fidindan referencon aŭ plurajn pri ĉiuj esperantigoj, kaj ne entuziasmas pri pure vikipediaj kreaĵoj - sekve la ideala deziro vere "ne ĉiam estas aplikebla en praktiko". Mi ĵus kontrolis en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]] de 1971, kiu en la vasta mapo 35 havas liston pri ĉiuj [[subŝtatoj de Meksiko]], sed preskaŭ ĉiujn nomas hispane. Nur [[Kampeŝo]] (tiel!!!, ĉe ni ''Campeche'' resp. [[Kampeĉo]] sen referenco, PIV2020 ne havas vorton), [[Meksikio]] (tiel!!, laŭ PIV2020 zamenhofa vorto, ĉe ni [[Meksikŝtato]]) + [[Jukatano]] (ĉe ni kaj laŭ PIV2020 [[Jukatanio]]) tie dokumentiĝas kiel pure esperantaj, aldone [[Hidalgo]] + [[Durango]] estas aŭtomate esperantaj kaj hispanaj. Mi forte supozas ke la poŝatlasa komisiono de 1971 elektis formon kampeŝo ĉar [[kampeĉo]] jam estas biologia vorto. Sed tio tamen estas aŭdaca ideo. Tamen ĉiukaze nur [[Jukatanio]], [[Hidalgo]] + [[urango]] konsidereblas sendiskute klaraj esperantigoj. La supozo ke ĉiuj "esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj" estas naiva. Se ili estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, kion mi volonte volus kredi, tiam devos esti eble almenaŭ unu ekstervikipedian referencon alporti pri ĉiu - kaj en tio la poŝatlaso de 1971 ne estos granda helpo. Sed ĝi jes ne estas la sola ebla fonto... Tial mi ankoraŭ ne volus movi la tekstojn al esperantaj titoloj Ĉiapaso, Tabasko kaj Verakruco, sen ke ni individue dokumentigas nian ekstervikipedian referencadon - pri Verakruco ĉiukaze klaras ke ĝi estas meksika urbo en PIV2020, do la paŝo argumenti ke ni povas uzi la urbonomon ankaŭ por la subŝtato estas malgranda. Do mi postulas ke ni ne pigru kaj serĉu ekstervikipediajn fontojn pri la novaj esperantaj nomoj, en PIV, Reta vortaro aŭ iu ajn alia vortaro, tekstaro.com aŭ iu simpla reta serĉado. Ĉar bazigi enciklopedion sur "pure vikipediaj vortokreaĵoj" estas koncepto tre dubinda, kaj se la novaj vortoj estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, tiam devas ebli trovi pruvon pri tio (almenaŭ unusolan). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:52, 18 maj. 2026 (UTC) :Verŝajne ThomasPusch pravas pri ĉi tiu afero. Mi emas restarigi la hispanlingvajn titolojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:09, 30 maj. 2026 (UTC) ==Artefaritaj planedoj== Mi faras diskuton ĉe [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]] pri tio, kiel distingi la titolojn de ekzistanta artikolo [[Artefarita planedo]] kaj nova artikolo kun [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9366370 jena enhavo]. Mi kopias ĉi tien mian ĵusan komenton: ::::La nomoj de niaj artikoloj estas konfuzaj, sed mi pensas ke la temoj estas koncepte malsamaj: [[Satelito]] estas pri io ajn, kio orbitas ĉirkaŭ io ajn; [[artefarita satelito]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ planedo'' aŭ ĉirkaŭ satelito de planedo; [[artefarita planedo]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ la Suno'' aŭ teorie ĉirkaŭ aliaj steloj. ::::Ŝajnas al mi ke la ekzistanta artikolo povus nomiĝi [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]] kaj via povus nomiĝi [[Artefarita planedo (megastrukturo)]]. Kion vi pensas? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:49, 5 maj. 2026 (UTC) Laŭ mi, "planedo" estas objekto tiel granda, ke ĝi iĝas proksimume sfera pro gravito, kaj kiu forigas aliajn objektojn el sia orbito. Se eĉ [[Plutono]] ne estas planedo, nomi Luna-1 planedo, eĉ "artefarita planedo", ŝajnas ridinde. Cetere, neniu nomas artefaritajn satelitojn "artefaritaj lunoj". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:00, 6 maj. 2026 (UTC) :{{re|Lingvano}} Mi komprenas tion kiel voĉon, ke la nova artikolo estu [[Artefarita planedo]] sen interkrampaĵo. Kion vi volas fari al la ekzistanta artikolo? Alinomi, forigi aŭ kunigi kun alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:36, 6 maj. 2026 (UTC) ::Eble oni provizore alinomu ĝin al [[Artefarita planedo (satelito)]], sed oni povus ankaŭ forviŝi ĝin. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:41, 6 maj. 2026 (UTC) :::Mi apenaŭ sukcesas orientiĝi, tiom konfuziga iĝis la movado de la tekstoj. Iusence ŝajnas domaĝe forĵeti la [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9334784 novan version] de 19 mar. 2026 farita de uzanto Piotrus, sed aliflanke la nova traduko el la angla al Esperanto estis nur duonfarita kaj havas multajn fuŝajn ruĝajn ligilojn, ekz. [[The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy]], kvankam ekzistas teksto [[La Petveturista Gvidlibro pri la Galaksio]], kaj simple anglalingve nomi novajn ruĝajn ligilojn en [[Vikipedio en Esperanto]] kiel [[Atmospheric escape]] (por vorto "eskapon de atmosfero") aŭ [[Science fiction on television]] (por simpla vorto "sciencfikcion") ankaŭ ne ŝajnas aparte saĝe. Do probable tamen ne indas je ĉiu kosto savi la ektradukon de Piotrus, nur por esti afabla al li, kaj poste havi amason da plia laboro en tio fari veran fintradukon el la malneto. {{re|Arbarulo|Lingvano}} Eble vi du simple povas fari komisionon kaj ordigi la mison, ĉar pli da kuiristoj kiuj kirlas en la poto ne plifaciligas la ordigon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:03, 20 maj. 2026 (UTC) ::::Eble Piotrus ankoraŭ volos fari tion mem. Mi petos. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Katorgo]] => [[Punlaboro en Rusio]] == La novvorto ''katorgo'' aspektas dubinda, ĉar mi ne trovis ĝin en vortaroj, nek trovas bezonon je aparta vorto por komuna fenomeno de punlaboro, konata ekde antikva epoko kaj ekzistinta ankaŭ en Britio, Francio kaj multaj aliaj landoj. En Rusio ĝi aperis en la epoko de Rusa carlando kaj daŭris en la Rusia imperio, la termino mem estis renaskita por mallonge eĉ en Stalin-tempo. Do mi proponas uzi simplan kaj klaran vortumon [[Punlaboro en Rusio]]. Espereble poste aperos [[Punlaboro en Francio]], [[Punlaboro en Britio]] ktp. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:21, 7 maj. 2026 (UTC) :<s>{{por}}</s> Vere. La novvorton "katorgo" ankaŭ mi ne trovis ĝin en vortaroj, gazetoj, literaturo - ankaŭ [https://tekstaro.com/?s=6a0b0ce727a57 tekstaro.com] malhavas ĝin. Do mi estas tre por ŝovo al titolo [[Punlaboro en Rusio]]. Kvankam vikidatumoj proponas tradukon "Ekziligo", kio estas grava atentigo pri nuanco: la ekziligo estis almenaŭ same grava puno kiom deviga laboro. Sed mi dubemas ĉu sencas la kondamnon je punlaboro kaj je ekziligo ŝtopi en la saman titolon...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:28, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ|tamen kontraŭ, post rekonsidero}} Tamen, mi nun ankoraŭ konsciis pri la historia libreto de 1912 nomata "[https://arkivo.esperanto-france.org/katalogo.htm Politika malliberulo. Unutagaĵo dediĉita al la afero de politikaj malliberuloj en rusa regno kun speciala konsidero «la Katorgon»]" de [[Zygmunt Marek]], Krakovo, kiu jes ja jam estis menciita en la teksto (la fina parto de la titolo "konsidero «la Katorgon»" en akuzativo nuntempe impresas nekutima, sed tiel ekzakte oni titoligis la libron en 1912, kaj la vorto «Katorgo» estas sendube tie menciita). Kaj recenzo pri la libro, same mencianta la vorton Katorgo, troveblas en [https://dn790003.ca.archive.org/0/items/BelgaEsperantisto_1912_n050_dec/BelgaEsperantisto_(1912)_n050_dec.pdf la Belga Esperantisto, dec. 1912, p. 31]. Per tiu trovo mia antaŭa argumento, ke "mi ne trovis ĝin en ... gazetoj, literaturo" ne plu validas - nun mi tamen trovis ĝin, kaj en literaturo kaj en la gazetaro. Tial mi retiras mian voĉdonon. Mi ĵus faris esperantan tekston pri la historia esperantista socialdemokrato [[Zygmunt Marek]] kaj pensas, ke se la homo plantis la novan vorton en 1912 en la esperantan literaturon kaj gazetaron, ke tiam jam ne plu eblas nomi ĝin "nova vorto" en 2026, 114 post la enkonduko. Cetere, mi atentigas ke la vortradiko estas antikva greka termino, ne estis inventaĵo nur de la cara Rusio kaj ne nur "makulus la memoron de historia Rusio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:11, 18 maj. 2026 (UTC) :::Ni verkas la enciklopedion, do ni prezentu la science pruvitajn faktojn kaj ne gravas ĉu ili makulas ies historion aŭ ne. La fakto estas ke punlaboro en Rusio estis la sama sistemo, kiun aplikis Britio, Francio kaj pluraj aliaj landoj, do uzado de malliberuloj por plej pezaj laboroj, kutime en foraj lokoj. Tio estis konsiderata samtempe ilo de punado kaj koloniado (Siberio, Aŭstralio, Franca Gujano ktp). En Rusio post la revolucio ĝi estis abolita (kvankam dum la Stalin-periodo aperis [[GULAG]]-sistemo, ekzistinta du jardekojn), en Francio ĝi funkciis eĉ post la Dua mondmilito ([[Papilio (libro)|jen ekzemplo]]). Se ni uzas vortumon [[Prizonkolonio]] (ne ''Penal colony'' aŭ ''Colonie pénale''), kial ni elpensu specialan vorton por la sama institucio en Rusio? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:37, 3 jun. 2026 (UTC) :Cetere, mi mem videble ne multe okupiĝis pri punlaboroj en interŝtata komparo. Kiuj estas la vikidatumaj eroj por [[Punlaboro en Francio]] kaj [[Punlaboro en Britio]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:34, 20 maj. 2026 (UTC) {{kom}} [[:d:Q17089987|Punlaboro en Usono]] estas sufiĉe grava temo en usona politiko, kaj punlaboro en Ĉinujo estas ofta riproĉo de usonanoj (hipokrita sed verŝajne prava, ŝajne ankoraŭ sen vikidatumero) al la registaro de tiu lando. Ambaŭ estus bonaj kandidatoj por artikoloj. Alilingvaj artikoloj rilataj al punlaboro troviĝas en la kategorioj ligitaj kun ĉi tiuj eroj: [[:d:Q8719629]], [[:d:Q8864536]] (esperante [[:Kategorio:Trudlaboro]]). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Anglikana Komunio]] > Anglikana Komunumo == Ni ĉiuj scias ke [[komunio]] estas "[[sakramento]], kiu estas [[rito|rita]] [[ofero]] de [[pano]] kaj [[vino]]" en iuj kristanismaj diservoj, kaj la verbo komunii laŭ [https://vortaro.net/#komunio_kd PIV] estas "doni al iu por manĝi, eventuale trinki, la panon kaj vinon" en tia renkontiĝo. Do, la titolo "Anglikana Komunio" por '''tiu teksto estas misa'''. Kaj efektive, en [[vikidatumoj]] la temo en Esperanto nomiĝas Anglikana '''Komunumo''' = internacia grupo de anglikanaj eklezioj. La vorto [[komunumo]] ĉi-tie estas la ĝusta. Mi proponas alinomiĝon. Eĉ se tute ne necesas esti anglikana, aŭ esti kristana por juĝi en tiu demando, ankaŭ ne necesas havi la pezan vortaron PIV hejme, sed sufiĉas havi aliron al komputilo por povi rigardi en ''vortaro.net'', kaj tute klaras ke "komunio" estas ago kiun praktikas plej diversaj kristanoj, kaj '''ne estas nomo''' por organizaĵo aŭ federacio de diversaj organizaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:30, 20 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Evidente. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:36, 20 maj. 2026 (UTC) <s>:{{kontraŭ}}</s> Laŭ mia kompreno la Anglikana Komunio ne estas organizaĵo aŭ federacio de organizaĵoj, sed aro da eklezioj difinitaj de tio, ke ili sufiĉe bone interkonsentas pri doktrinoj por reciproke agnoski la validecon de sia komunia rito. Tial oni nomas ĝin angle ''Communion'', kio estas la angla vorto por komunio, aŭ pli ĝenerale komuniko aŭ samsenteco, sed neniam por komunumo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) ::El tiu respondo kaj el la artikolo mi ne vidas, kiel tio diferencas disde «[[Anglikanismo]]». La franca Vikipedio same opinias, kaj pludrektas [[:fr:Communion_anglicane]] → [[:fr:Anglicanisme]], kio ŝajnas tre logika.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:16, 22 maj. 2026 (UTC) :::Fakte la artikolo «[[Anglikana Komunio]]» nesufiĉe klare diras, ke temas pri ''[[:en:Full communion|Communio in sacris]]'', kaj misgvide uzas la vorton «komunumeco». Se oni ial vols lasi tiun artikolon, ĝin necesas iom reverki. Cetere, kial majusklo en «Komunio»? Ĉiel ajn, antaŭ ol verki pri speciale «Anglikana komunio», necesas havi pli ĝeneralan artikolon pri «Eŭĥaristia komunikado» (la ortodoksa ekvivalento por ''Communio in sacris'').--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:03, 22 maj. 2026 (UTC) ::::Laŭ la anglalingvaj artikoloj, anglikanismo estas la tradicio deveninta de la [[Eklezio de Anglio]] (Eklezio de Anglujo). Pluraj eklezioj apartiĝis de la Anglikana Komunio, interalie pro disputoj pri la rajtoj de virinoj kaj GLAT-uloj, sed restas anglikanaj. Ĉio ĉi bedaŭrinde ne estas klarigita en niaj artikoloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:53, 22 maj. 2026 (UTC) :::::Se Arbarulo en sia unua noto aludas ke komunio pli ĝenerale estus komuniko aŭ samsenteco, li malpravas. [https://vortaro.net/#komunio_kd Komunio] en Esperanto klare estas la rita manĝado de iom da [[pano]] kaj [[vino]] en kristanaj kunvenoj. Se lasi la artikolon je tiu nomo, necesus klarigi kial kaj kiel la anglikana rita manĝado de pano kaj vino diferencas de la restaj kristanaj grupiĝoj. Kompreneble pri majusklo de la dua vorto estas tute neniu klarigo. Do se lasi la artikolon je la nuna nomo, necesas tute teologie koncentriĝi pri la rito kaj neniel pri "la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo kaj estas en komunumeco inter si". Tio bezonas pli ol nur iom da reverkado. Tial laŭ mi la ŝanĝo for de vorto "komunio" en la titolo estas pli praktika solvo de la dilemo, ĉar tiu ĉi teksto klare ne temas pri priskribo de rito, sed pri grupigo de kristanaj organizaĵoj. Eblas bone proponi alian novan vortumon por la titolo, sed tiu ĉi teksto maltaŭgas sub la nuna titolo "[[Anglikana Komunio]]". Mi suferas per iom da kapdoloro, kiam mi legas iujn de la tekstoj, kiujn la antaŭa tre maljuna kaj intertempe longe mortinta uzanto Ludovica verkis, ofte en nebulaj vortumoj, ĉiam sen referencoj, kaj certe ne estas la ĝusta por reverkado de la ekzistanta teksto. Tial mi ankaŭ subtenus entute forigi la tekston kaj anstataŭigi ĝin per alidirektigo al la esperantlingva teksto [[anglikanismo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:07, 23 maj. 2026 (UTC) PS: La sama miso, mi ĵus konstatis, validas ankaŭ por la teksto <big>'''[[Komunio de Porvoo]]'''</big>, kie same ne temas pri la maniero kiel manĝi panon, sed pri ''«unio inter la anglikana kaj evangelia luterana eklezioj farita en 1992»'' - do same pri iu organiza grupigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:29, 23 maj. 2026 (UTC) :Kiom mi komprenas, temas ne pri organizaĵo aŭ komunumo, sed pri reciproka '''agnosko''' aŭ '''akcepto''' de eŭĥaristio inter iuj konfesioj. T.e. ekz‑e ke anglikano povas komunii en luterana diservo (kaj inverse); en ortodoksismo tio ankaŭ signifas, ke pastroj de la koncernaj konfesioj rajtas '''kuncelebri''' unu saman eŭĥaristian diservon. Tamen la terminoj de la tipo «komunio de NN» impresas min kiel tre fuŝaj. Ili pensigas pri ia speco de liturgio (kiel la «liturgio de Johano la Orbuŝa» aŭ«[[Trenta meso]]»), dum fakte temas pri interagnosko. Tiajn interagnoskojn oni prefere menciu ĉe la artikoloj pri la konfesioj (kun kiuj aliaj konfesioj la koncerna konfesio estas en la eŭĥaristiaj rilatoj) prefere ol en apartaj artikoloj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 16:23, 23 maj. 2026 (UTC) ::ThomasPusch miskomprenas min. Mi neniam diris ke "komunio" signifas komunikon aŭ samsentecon. Tio estas signifoj de ''communion'', kiujn mi menciis nur por pruvi, ke ''communion'' ne signifas "komunumo". ::La argumento estas: la normala etnolingva nomo de la afero signifas "komunio", do ni fidele traduku tion kaj ne provu renomi ne-Esperantajn aferojn laŭ tio, kio ŝajnas al ni pli logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:37, 23 maj. 2026 (UTC) :::Angle [[:en:Christian communion]] '''ne estas''' la Esperanta [[komunio]], ili estas [[ŝajnamikoj]], kaj traduki tion per «komunio» estas mistraduki kaj konfuzi. Pli ĝusta termino angla estas [[:en:koinonia]] ← {{lang-el|κοινωνία}}, la reponda Esperanta artikolo estas [[Komuneco (kristanismo)]]. La teologoj kutime citas ĉi-rilate ''Agojn'' 2:42, kie la Londona Biblio havas «kunuleco»n (Kaj ili persistis en la instruo de la apostoloj kaj en la '''kunuleco''', en la dispecigo de pano kaj en preĝoj). Resume, la meĥanika paŭsaĵo per «Anglikana <s>komunio</s>» estas kontraŭesperanta eraro.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 04:11, 25 maj. 2026 (UTC) ::La malsameco inter "Anglikana Komunio" kaj "anglikanismo" estas menciita en la artikolo [[Anglikana Komunio]]: "La Anglikana Komunio estas la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo '''kaj estas en <s>komunumeco</s> komunio inter si'''". Do ĉiuj membroj de la Anglikana Komunio estas anglikanoj, sed ne ĉiuj anglikanoj estas membroj de la Anglikana Komunio. Kaj la enhavo de la artikolo spegulas la distingon: [[Anglikana Komunio]] temas pri tio, kiuj anglikanaj eklezioj inkludiĝas en la komunio kaj kiuj ne; [[Anglikanismo]] temas pri la doktrinaj kaj kulturaj aferoj, kiuj distingas la anglikanojn de aliaj kristanaj tradicioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:45, 23 maj. 2026 (UTC) :::Laŭ [[:en:Anglican Communion]], "The Anglican Communion (AC) is a Christian communion consisting of the autocephalous national and regional churches '''historically''' in '''full communion''' with the Archbishop of Canterbury." En la ortodoksa terminaro, temas pri la ''eklezioj-filinoj'' de la Brituja eklezio (histiorio) kaj ''eŭĥaristia kuneco'' (=[[Komuneco (kristanismo)|Komuneco]]). Ambaŭ trajtojn eblas esprimi la sufikso -ism; kp la difinon de ''katolikismo'' en NPIV: :::«2 (ss) La kristana religio, bazita sur la dogmaro k ritaro difinitaj de ĉiuj ĝisnunaj koncilioj, k agnoskanta la aŭtoritaton k neerarivecon de la papo.» :::Tie enestas kaj doktrino-kulturo (dogmaro kaj ritaro), kaj la administra aŭtoritato de la papo. Simile ''anglikanismo'' povas kombini (kaj en la reala lingvuzo reale kombinas) doktrina-kulturan kaj la historian aspektojn. Internacie '''anglikanismo''' estas la plej klara kaj taŭga esprimo; «Anglikana Komunio» estas misgvida kaj lingve erara mistraduko.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:02, 25 maj. 2026 (UTC) ::::Mi hezitemas tial, ke se ''communion'' ne signifas "komunio" ĉi tie, estas tiel stranga hazardaĵo ke tiom gravas ĝuste la reciproka agnosko de komunio inter la eklezioj. Tamen mi provizore fidas ke Sergio scias pli pri eklezia terminologio ol mi. Kalkulu min {{sindetena}} pri la titolo. ::::Pri la dueco de la artikoloj, ŝajnas evidente ke estas du konceptoj, do kunigo nur estus en ordo se montriĝus, ke niaj artikoloj kaj la ligitaj anglalingvaj artikoloj misprezentas siajn fontojn. La distingo inter la konceptoj sendependas de la artikolaj titoloj, do ankaŭ sendependas de la signifo de "-ismo", "komunio" aŭ aliaj elementoj de Esperanto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:54, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Stelhalmao]] => [[Stelhalmo]] == Temas pri speco de [[halmo]] ludata sur stelforma tabulo, do kial ne [[stelhalmo]]? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:28, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Laŭ [[Halmo]], "halmo" kaj "halmao" estas variantoj por la sama koncepto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:56, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Jes, certe, sed estus preferinde havi nur unu formon de la vorto. Ŝajnas al mi, ke oni inkluzivas la finan vokalon, esperantigante vorton, nur kiam necesas distingi ĝin de alia radiko. Mi ne vidas motivon por esperantigi ''halma'' alie ol per '''halmo'''. Ĉiuokaze, estus bone, se la artikoloj pri '''halm(a)o''' kaj '''stelhalm(a)o''' uzus la saman formon en siaj titoloj. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) == [[Literatura salono]] => [[Salono (kunvenejo)]] / [[Salono (rondeto)]] == La aktuala nomo akcentas sole literaturajn kunvenojn, sed fakte tio estis ankaŭ lokoj, kie oni priparolis politikajn, sociajn, filozofiajn, religiajn aferojn. Do ni adaptu la titolon al pli larĝa origina senco de la fenomeno, kiel tion faris la aliaj vikioj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:40, 3 jun. 2026 (UTC) :Bona ideo! "Salono (kunvenejo)" ŝajnas al mi tute taŭga anstataŭo. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:49, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Salono (kunvenejo)'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) == [[Ŝajna heredanto]] -> [[Heredonto]]== La vorto "ŝajna" havas alian sencon, ne trafan ĉi tie: "ŝajna. Erariga pro sia ekstera aspekto, kiu ne estas konforma al la interna kerna esenco; prezentanta nur eksteran supraĵan similecon kun io alia". Tiu ĉi heredanto ja klare ne estas "erariga", sed estas "verŝajna, probabla, antaŭvidebla" k.s. La paĝo estas alinomenda al io pli taŭga. Pli bona nomo povus esti, ekz-e "Verŝajna heredanto" aŭ "Probabla heredanto" aŭ simile. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:11, 6 jun. 2026 (UTC) :Verdire, la nuna titolo estas misgvida, eĉ erara. :Miaopinie, la ĝusta termino estas "heredonto". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:45, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:27, 7 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:09, 7 jun. 2026 (UTC) ::Mi baze konsentas pri la propono '''Heredonto''', sed ŝatus iom pli precizigi: Tial {{por}} '''Tronheredonto'''. Heredi oni ankaŭ povas monon, aŭ librojn, aŭ supkuleron, sed ĉi tie temas pli specife pri '''trono''' en hereda monarĥio.- [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:05, 9 jun. 2026 (UTC) :::La nuna teksto diras, interalie: "la termino estas ĝenerala por iu ajn titolo de nobeleco". Evidente do, ne temas nur pri tronheredado. :::Memkompreneble, oni povas mallarĝigi la temon de la artikolo. Aliflanke, oni povas, male, plilarĝigi ĝin, ĉar kial heredado de trono, nobela titolo, bieno, privata kapitalo ktp estu traktataj malsame (havi apartan terminon kaj artikolon) en Esperanta Vikipedio? Eblas difini la terminon "heredonto" ĝenerale, sed dediĉi grandan parton de la artikolo al la obskuraj lokaj reguloj kaj rradicioj de tronheredado (kaj eventuale titolheredado), laŭbezone. :::Tio permesos havi prudentan nivelon de lingva reguleco kaj sistemeco kaj, tamen, reteni ligitecon al tiuj lingvaj vikioj, kiuj traktas esence paŭsaĵojn de la anglalingva idiomaĵo ''heir apparent''. :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:26, 9 jun. 2026 (UTC) ::::Grava diferenco estas, ke heredadon de bieno aŭ mono normale decidas la testamento, sed reĝo aŭ duko normale (almenaŭ laŭ mia limigita scio pri Eŭropo) ne povas mem decidi, kiu heredos la titolon. Eble do '''titolheredonto'''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:55, 11 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Titolheredonto'''. Ĉar l'artikolo temas pri iu ajn titolo.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:50, 1 jul. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Poligenistoj]] -> [[:Kategorio:Polenigistoj]] == Estis konfuzo inter du ŝajnaj terminoj. Temas pri [[polenado]] per [[polenigisto]] pri kiu estu ligita al la bona "kategorio:Polenigistoj" kiu domaĝe aperas ruĝe, kiel kategorio de tiu artikolo. ''Poligenistoj'' rilatas al [[poligenismo]], kiu rilatas al tuta alia afero. Atentu, ke ŝanĝi la nomon de tiu kategorio necesas ŝanĝi la kategorion en ĉiuj artikoloj rilatantaj al la malbona kategrio.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 12:55, 1 jul. 2026 (UTC) rmvkjtt9djjz0yt7ls09f4ytsxexqi3 9418270 9418242 2026-07-01T19:08:33Z Arbarulo 135469 /* Bonfarto > Farto */ 9418270 wikitext text/x-wiki __LIGILOALNOVASEKCIO__ '''Vikipedio:Alinomendaj artikoloj''' estas ejo por peti la alinomigon de artikolo, ŝablono, aŭ projekt-paĝo en Vikipedio. Bonvolu legi nian [[VP:TA|artikolon pri titol-politiko]] kaj nian [[Helpo:Alinomigi paĝon|gvidlinion por alinomi]] antaŭ ol movi paĝon aŭ peti paĝ-movadon. Ĉi tiu paĝo celas organizi la laŭeble sisteman alinomigon de artikoloj. '''Arkivo''' de proponoj ne plu aktualaj troviĝas ĉi tie: [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj/Arkivo]]. Por tio ekzistas ŝablono kiel markiloj pri tia propono kaj respektivaj kategorioj. *{{Ŝ|Alinomu}}, [[:Kategorio:Alinomendaj paĝoj]], [[:Kategorio:Alinomitaj paĝoj]] Jene sekvu listigoj pri la proponitaj paĝoj. {{/Enkonduko}} == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn proponojn movu al [[/Arkivo]], vidu la keston "Malnovaj diskutoj" ĉi-supre. Dankon! == Aktivaj (de 2022) == === [[Kamrimeno]] -→ [[Sinkrona rimeno]] 2022 02 19 === La alternatva propono ŝajnas pli klara. Mi kopiis ĉi-suben la iam okazintan diskuton el la diskuto-paĝo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:39, 19 feb. 2022 (UTC) Mi kontraŭas (alinomi al dentrimeno") ĉar dentrimeno estas ĝenerala rimeno sen specifa funkcio, do meritas apartan artikolon. Ĉi tie estas celata la rimeno kiu sinkronigas la [[kamŝafto]] kun la [[krankŝafto]]. (angle: i.a. cambelt aŭ timing belt). --[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:10, 7 feb. 2022 (UTC) :Ŝajnas prave. DidCORN devus argumenti. Male, oni devus forigi la proponon, ĉu ne?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:15, 7 feb. 2022 (UTC) ::Jes sed ĉiu rajtas esprimi sian opinion. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 23:15, 7 feb. 2022 (UTC) :::Mia argumento estas, ke tia rimeno havas [[dento]]jn kaj neniun [[kamo]]n, do la titolo estas erarema. Se oni volas distingi tiun rimenon rilate al a ĝenerala ''dentrimeno'', kial anstataŭe nomi ĝin '''[[sinkrona rimeno]]''', pli klara titolo, kiun oni trovas en la franca Vikipedio?--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 21:00, 8 feb. 2022 (UTC) ::::Kamrimemo fakte estas mallongigo por kamŝaftpropulsadentrimeno. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 11:33, 11 feb. 2022 (UTC) :::::Ne, karaulo, tia rimeno ne propulsas, SED nur helpas sinkroni la sparkilojn de ĉiu piŝto en la motoro. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:22, 1 feb. 2024 (UTC) ::::::Do kamŝaftsinkronigadentrimeno (angle:timing belt (also called a cambelt) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 14:23, 8 feb. 2024 (UTC) === [[Skalmodelo]] -→ [[Maketo]]; [[Maketo (arkitekturo)]] -→ [[Maketo]] 2022 05 01 === [[Skalmodelo]] volas esti alinomita al [[maketo]]. Maketo estas en PIV. La alinomadon povas fari nur administranto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 1 maj. 2022 (UTC) :Krome ekzistas ĉi tie paĝo [[Maketo (arkitekturo)]], kiu devus esti kunigita kun maketo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:37, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} Mi tute ne konsentas kunigi la du artikolojn [[Maketo]] kaj [[Maketo (arkitekturo)]], la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj, al kiuj normale rilatas ĉiu el la du.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:27, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} [[Skalmodelo]] al [[Maketo]] jes; [[Maketo (arkitekturo)]] al [[Maketo]] tute ne: la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj. Povas temi pri ŝipo, aparato, teatra scenejo, ktp.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:26, 17 maj. 2022 (UTC) == Aktivaj (de 2023) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2023)}} === "Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto" → "Vikipedio:Mempatrolantoj" + "Vikipedio:Kontrolantoj" → "Vikipedio:IP-kontrolantoj" 2023 02 14 === "[[Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto]]" → "[[Vikipedio:Mempatrolantoj]]" kaj "[[Vikipedio:Kontrolantoj]]" → "[[Vikipedio:IP-kontrolantoj]]". Vorto "kontrolanto" estas malklara. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:35, 14 feb. 2023 (UTC) === [[Kabineto]] → [[Kabineto (registaro)]] 2023 05 16 === Ĉar la aliaj artikoloj ligitaj ĉi tien temas pri registara institucio, ne pri apartigilo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:45, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Mi estas tre konfuzita. La paĝo ne aspektas kiel ordinara artikolo. Ne estas vera apartigilo, ĉar la punktoj (1), (2), (3), (4) nenion apartigas (kie estas la bluaj ligiloj?). La paĝo pli similas al paĝo de vortaro, kaj eble ne estas taŭga por VP. Mi opinias, ke indas forigi la supran parton kaj krei apartajn artikolojn pri la 4 signifoj. — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 15:51, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Jes, nun tiu ĉi artikolo aspektas kiel vortara, do korektenda. Mi proponas krei apartigilon surbaze de ĝi kaj la nuna artikolon dediĉi sole al la registara institucio, ĉar ĝuste tion celas ĉiuj alilingvaj versioj. Kompreneble por tio necesos ĝin alinomi laŭe. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:32, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} alinomigo kaj alifarado al enciklopedia artikolo. Artikoloj kies enhavo estas kopiita el PIV aux ReVo estas senvaloraj, eble ecx tujforigendaj. [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2021#Substanco]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:40, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} '''[[Kabineto (registaro)]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:18, 19 maj. 2023 (UTC) :{{por}} [[Kabineto (registaro)]] [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 20 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} multaj intervikioj, tamen neutila paĝo. Vikipedio ne estas vortaro. Sama afero som [[registaro]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:31, 22 maj. 2023 (UTC) :{{por}} Redifino de la origina teksto al apartigilo kaj por kreo de aparta teksto pri kabineto en senco de ministraro. Tamen mi pensas ke ĉi tie aŭdiĝas multe tro akraj kaj tro radikalaj sonoj. La teksto neniel estas "senvalora enhavo nur kopiita el PIV" - komparu la tekston en PIV kaj la tekston en Vikipedio kaj vi vidas ke jam nun la vikipedia artikolo havas multe pli da informoj. Intence la teksto citas la modelon de PIV listigi la diversajn signifojn, ĉar vikipedio kompreniĝas kiel ampleksigo de antaŭaj sciobankoj, kiel PIV, ReVo aŭ - pri certaj temoj, ne ĉi tie, [[EdE]]. Tiel estas tute sence komenci de baza difino, kaj de tiu kerno pluampleksigi la temon. Kaj pri la demando: kie estas la bluaj ligiloj? Bluaj ligiloj estas, tion scias ĉiu ĉi-tie, kiam oni faris artikolon. Mi nun faris novan artikolon [[kabineto (ĉambro)]] pri la laŭ PIV unua signifo. Ke pri la dua signifo necesus aparta artikolo, mi dubas, ĉar tiu signifo ŝajnas al mi jam esti eksmoda ekde la 19-a jarcento. Pri la tria signifo ekzistas diverslingvaj tekstoj en [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo, kiun iu en vikipedio alinventis (en PIV estis nur tri diferencigoj), mi eĉ ne scias ĉu estas iu alilingva modelo. Do pri "kabineto (registaro)" eblas gaje ekverki artikolon laŭ [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo eble ankaŭ, se oni trovas bonajn alilingvajn vikipediajn aŭ ekstervikipediajn tekstojn, kiuj donas ideojn pri vortumoj, grafikaĵoj, eksteraj ligiloj kaj referencoj. Ni devos ankoraŭ decidi, kiu teksto fine havos la bazan titolonomon "kabineto", ĉar domaĝus se ĝi estus nur plugvidilo al iuj subpaĝoj. Supozeble plej sencas, ke la teksto [[Kabineto (registaro)]], kiam ĝi estos kreita kaj estas stabila, ricevos la titolonomon "kabineto" ... sed unue ĝi devas esti kreata! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:37, 11 dec. 2023 (UTC) :{{komento}} Mi plene subtenas la celon sisteme ordigi la artikolojn pri "Kabineto". :La nuna paĝo [[Kabineto (apartigilo)]] (redirektata de [[Kabineto]]) enhavas tro da informoj por simpla apartigilo; ĝi devus esti kiel: ::''Kabineto havas plurajn signifojn: ::''[[Kabineto (ĉambro)]] — malgranda, privata ĉambro, ofte por studado, laboro, aŭ konservado de valoraj objektoj. ::''[[Kabineto (registaro)]] — la ĉefa plenuma konsilio de registaro, kutime konsistanta el ministroj aŭ sekretarioj. ::''[[Kabinetpentraĵo]] — malgranda pentraĵo destinita por privata kontemplado, ofte kun detala temo kaj fajnaj artaj kvalitoj. ::''[[Kuriozaĵkabineto]] — kolekto de raraj, ekzotikaj, aŭ nekutimaj objektoj, tipa de la renesanca kaj baroka epokoj. :Pro la unua defino de la signifo "ĉambro" en PIV, mi proponas, ke la artikolo [[Kabineto (ĉambro)]] estu alinomata al simple [[Kabineto]]. En ĉi tiu nova ĉefartikolo, estus esence aldoni klaran ligilon al la simpligita apartigilo (ekz. "Por aliaj signifoj, vidu [[Kabineto (apartigilo)]]").--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:43, 13 jun. 2025 (UTC) === [[Bangka-Belitungo]] → [[Bangkao kaj Belitungo]] 2023 08 01 === La provinco konsistas el du principaj insuloj, kiel Trinidado kaj Tobago. La indonezia nomo ja neniam mencias "kaj" kiam iu areo konsistas el du principaj subareoj; ekzemple: Kuantan Singingi (reĝenco kiu havas du grandaj riverojn fluas trae: rivero Kuantan kaj rivero Singingi), kaj Parigi Moutong (reĝenco kiu konsistas el la grandaj distriktoj de Parigi kaj Moutong). Mi elektas Bangkao ĉar la nomo Bangko estas nomo de distrikto en la provinco de Jambi (Ĝambio). --[[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 14:34, 1 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Eble jes. Mi ne certas pri la esperantigo de «Bangka». Ĉu ekzistas fontoj, ekzemple, en indoneziaj retejoj de esperantistoj?—<span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 23:47, 5 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Esperantigoj dependas de konvencio. Provincoj de Indonezio certe meritas esperantigon, sed se oni ne efektive faris tion en aliaj fontoj, Vikipedio prefere ne estu la provejo. (Kaj ĉiuokaze la esperantigo estu ''Bankao'' aŭ simile; laŭ mia kompreno, la indonezia literumo "ngk" indikas nur du konsonantojn.) [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:25, 16 aŭg. 2023 (UTC) ::{{ping|Aryabferduzi}} Ĉu vi scias, kiu estas la esperantigo de la nomo de la insuloj uzata far Indoneziaj esperanto-parolantoj? —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|<sup>🪰</sup>]] 22:12, 15 nov. 2023 (UTC) :::Ĝi indas esti diskutinda temo inter indonezianoj, eble en la nacia Esperanta kongreso. [[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 10:05, 4 jan. 2024 (UTC) :{{komento}} En kazo de dubo prefere eĉ uzi tute indonezilingvan nomon en Esperanto, ol gaje inventi pli kaj pli esperantecajn nomojn: kun referencoj eblas ĉio, sed sen nur eblas, se ne leviĝas iu dubo. Kaj duboj jam legeblas ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:36, 29 nov. 2023 (UTC) ::Do laŭ la rezonado devos esti titolo ''Bangka Belitung'', pure indonezie, tute ne esperantlingve. Kompromise eblas konsoli, ke eblas fari el la titoloj Bangka-Belitungo kaj Bangkao kaj Belitungo alidirektilojn al la titolo ''Bangka Belitung''. Sed kontrolu: neniel pri ĉiuj provincoj en la mondo en Esperanto jam establiĝis esperantigitaj provinconomoj, kvankam por esperantlingva redaktado kompreneble pli facilas se ili estas. Cetere nur pri la insuloj Bankga ĝis nun ekzistas insula artikolo, pri la insulo [[Belitung]] ne.... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 8 nov. 2024 (UTC) === :Kategorio:Sovetiaj militistoj de la dua mondmilito → [[:Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]] 2023 10 25 === En eo-vikio estas multaj kategorioj kiuj anstataŭ '''D'''ua '''M'''ondmilito havas en sia titolo eraraj '''d'''ua '''m'''ondmilito aŭ Dua '''m'''ondmilito. Mi pretas ripri la kategoriojn kaj rilatajn al ili artikolojn. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 14:14, 25 okt. 2023 (UTC) :mi malsamopinias, uskegoj ne utilas :Dua mondmilito tamen ja malbonegas, kompare al Duamondmilito aŭ Dua Mondmilito [[Specialaĵo:Kontribuoj/2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C|2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C]] 15:16, 25 okt. 2023 (UTC) :: > ''uskego''<br>mi ne konas la vorton. Kaj miaj vortaroj ne konas. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 16:58, 25 okt. 2023 (UTC) ::: trovis... [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 17:00, 25 okt. 2023 (UTC) : Do, ĉar ne aperis kontraŭoj mi fermas la diskuton kaj plu aktive alinomigas kategoriojn rilatajn al Dua kaj Unua Mondmilitoj. Nun mi aktivas en kategorioj de la Dua Mundmilito. Somtempe mi preparas alinomigon en temoj ligitaj kun la Unua Mondmilito. Plue, se aperos demando, bv sinturni al mia PD (persona diskutejo). [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 06:17, 10 nov. 2023 (UTC) ::{{kom}} Kial Dua Mondmilito estas pli bona ol Dua mondmilito? Laŭ mi Dua mondmilito estas ĝuste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 15 nov. 2023 (UTC) === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]] → [[Kooperativa banko]] 2023 11 02 === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]]: Ĉar nun ekzistanta titolo rompas [[VP:TA]]: ĝi ne estas propra nomo kaj ne estas akronimo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 11:33, 2 nov. 2023 (UTC) {{komento}} Karaj, temas pri tre grava tipo de (plejparte neprofitcelaj, kolektive posedataj de la membroj) financaj institucioj (kaj pli demokratieca kompare kun komercaj/akciaj bankoj), por kiu mi dum pluraj jardekoj aŭdis (kaj mem uzas) la nomon '''[[kooperativa banko]]'''. La vorto "unio" puŝas la nomon tro for de ĝia vera natura senco, kaj en multaj lingvoj aperas la vorto "kooperativa". Cetere, ne estas malfacile lingve korekti tiun ĉi tekston, kiam ĝi havos akcepteblan nomon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:52, 2 nov. 2023 (UTC) : {{Komento}} mi rekomendas esplori titolojn de samtemaj artikoloj en diversaj vikioj: [https://www.wikidata.org/wiki/Q745877] [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:17, 3 : {{komento}} Multaj lingvoj enhavas en la titolo indikon, ke temas pri kooperativa institucio aŭ financa (plejparte kredita) kooperativo: rusa, belorusa, hispana, indonezia, itala, kataluna, portugala, rumana. : Aliflanke, la karakterizo "kredita" por tiuj institucioj (kvankam tradicia en multaj lingvoj) estas tro malvasta: ekzemple, en Usono, tiaj institucioj havas la saman gamon da servoj kiel ordinaraj profitcelaj bankoj; la sola diferenco estas, ke ili ne estas profitcelaj, kaj formale funkcias kiel kooperativoj (t.e. ili estas kolektiva posedaĵo de siaj membroj) kaj estas neprofitcelaj, t.e. la profito de kooperativaj bankoj re-investiĝas aŭ distribuiĝas inter la membroj, sed ne iras kiel dividendo al akciuloj. Do, "kredita kooperativo" estus tro limiga (kaj tial misgvida) termino, sed '''Kooperativa banko''' ŝajnas al mi adekvata: eĉ se evidentiĝos, ke en iuj landoj tiaj institucioj rajtas okupiĝi nur pri kreditaj servoj, tio estus en ordo, ĉar ja ekzistas ankaŭ profitcelaj bankoj, kiuj okupiĝas (aŭ okupiĝis) nur (aŭ precipe) pri kreditoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:56, 3 nov. 2023 (UTC) :{{kontraŭ|kontraŭ}} ''kooperativa banko'': Mi vidas la vorton "kredito" en pli-malpli ĉiuj el la diverslingvaj nomoj, foje en formo "kredita unio" (supozeble pro modelo de la angla lingvo), kaj ofte ankaŭ en formo "kredita kooperativo". Interesas ke ĉiuj artikoloj tiom substrekas ke la iniciato fontis en Germanlingvio (ankaŭ ol ŝtato Germanio formale estis), sed ke ĝuste germana artikolo pri la temo mankas. Tamen, vikidatumoj kaj ĉiuj tiaj bankoj en nuna Germanio konsentas ke tiulingve la nomo estas ''Kreditgenossenschaft'', do ankaŭ "kredita kooperativo". Tial, malgraŭ ke la formo "kredita kooperativo" laŭ Filozofo "estus tro limiga", ĝi ŝajnas al mi esti la sole pravigebla alternativo al la ankoraŭ pli strangaj vortoj "kredita unio" aŭ "kredita unuiĝo" - kvankam, se pli da lingvoj kiuj vere havas tiajn bankojn (en Esperantujo, klare, eĉ ne estas unu) oficiale uzus nomon ''kooperativa banko'' kaj oni povus konvinki pliajn vikipediajn lingvoversiojn adapti la titolon, tiam ĝi estus bela nomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:51, 29 nov. 2023 (UTC) ::{{komento}} Mi voĉdonus {{por|por "kredita kooperativo"}}, se tio estus la temo de voĉdono. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:40, 3 dec. 2023 (UTC) :::Kvankam mi jam voĉdonis la 29-an de novembro, nur sen grafike klara verda pilko: mi substrekas ke mi estas {{por}} ŝanĝo al "kredita kooperativo", kiu estas pli koresponda al pluraj alilingvaj titoloj kaj laŭ mi bona kompromiso inter la angleca [[Kredita unio]] kaj bela, sed eble meminventita vorto [[Kooperativa banko]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:05, 7 dec. 2023 (UTC) ::::Kaj do? Ĉu signifas ke kiam mankas konsento nenio ŝanĝiĝas kaj restas la titolo "kredita unio", kiun ĉiu kiu kundiskutis malplej ŝatas? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:20, 19 dec. 2023 (UTC) == Aktivaj (de 2024) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2024)}} == [[Homa spirado]] => [[Spirado]] 2024 09 20 == El pli ol cent lingvoj nur la itala nomiĝas homa. Tio malhelpas la ampleksigon de havenda artikolo, kion fakte mi jam entreprenis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:54, 20 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]] restus kiel alidirektilo kaj estas ĉapitro de la havenda artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:16, 20 sep. 2024 (UTC) ::Saluton, Kani. Eble vi memoras la diskutegon inter mi kaj DidCORN pri tiu temo antaŭ du jaroj. Informoj similaj al tiuj, kiujn vi nun metas en la artikolon [[Homa spirado]], jam troviĝas en nia artikolo [[Spiro]], kiu devus esti alinomita al [[Spirado]], sed ankoraŭ neniu administranto faris tion - tial la diskuto ankoraŭ troviĝas ĉi tie kiel aktiva propono. ::Mi proponis kaj faris la ŝanĝon al "[[Homa spirado]]" ĉar la artikolo en sia tiama stato temis preskaŭ nur pri homoj, kaj necesis distingi ĝin de [[Spiro]], kiu temas ankaŭ pri aliaj organismoj. Sed estas granda malkohero inter diverslingvaj vikipedioj kaj ene de ĉiu unuopa vikipedio. Kion vi volas fari al [[Spiro]]? Mi ne volus reiri al la situacio antaŭ mia interveno, nek imiti la situacion de la hispana vikipedio, kun du samtemaj artikoloj, sed verŝajne povus akcepti aliajn solvojn. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:57, 26 sep. 2024 (UTC) :::Mi nun faris rigardon al la koncernaj artikoloj en la angla, hispana, franca, kaj germana. Kvankam neniu uzas la titolon "Homa spirado", la franca kaj germana uzas "Pulma ventolo", kiu certe estas pli specifa koncepto ol spirado ĝenerale. Krome, en ĉiuj kvar vikipedioj mi trovas malkontentajn voĉojn sur diskutaj paĝoj, kiuj plendas simile kiel mi, ke la artikoltemoj en tiuj vikipedioj estas fuŝaj. En la angla [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Breathing#All_vertebrates?], germana [https://de.wikipedia.org/wiki/Diskussion:Lungenventilation#Säuger_und_andere_Tiere], kaj franca [https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion:Respiration#Respirons_!] oni plendas, ke pli taŭga titolo estus "Homa spirado" aŭ simile, kaj en la hispana [https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Respiraci%C3%B3n_(fisiolog%C3%ADa)] oni plendas, ke la artikoloj ligitaj al nia [[Homa spirado]] kaj [[Spiro]] havas la saman temon. :::Al mi ŝajnas klare, ke ni devos kunigi vian kontribuon kun la nuna enhavo de [[Spiro]] (ne de [[Homa spirado]]). La sola demando estas, en kiu artikolo kaj sub kiu titolo ni kunigu ilin. Mi bedaŭras la malŝparon de tempo. Mi kredas ke la kulpo de la situacio estas intervikia kaj metavikia, ne nia. Vere la havenda artikolo devus esti [[Spiro]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:50, 27 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]], poste [[Spirado]], estas unu el la mil havendaj artikoloj, ekzistanta en pli ol 100 lingvoj kun enhavo de pli ol 30 000 bitokoj kaj tial en la plej alta kategorio el tri eblaj. [[Spiro]] estas ekzistanta en iom pli ol 50 lingvoj kun enhavo de pli ol 15 000 bitokoj, tio estas la duono de la alia. La diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula. La realo de du similaj artikoloj en la tuta vikia sistemo evidente ne estas nia kulpo, sed ankaŭ ne ni devas tordi la situacion. Vi plu povas labori por la artikolo [[Spiro]] kaj ni povas reteni [[Spirado]]n en la alta kategorio de la havendaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:11, 11 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne klare komprenas kion vi kontraŭas kiam vi diras "ne ni devas tordi la situacion." Fakte la aliaj vikioj estas tre malsamaj unu de la alia - ili ne prezentas unu saman situacion. Ĝis nun mi provis fari nur la minimuman ŝanĝon al la reala situacio de nia vikio bezonatan por ke la du artikoloj havu malsamajn temojn. Ne mi kreis [[Spiro]]. Kaj tiutempe, se gravas al vi, la rezulto estas pligrandigo de la oficiale havenda artikolo. ::Ĉu vi akceptus ekzemple kunigi la du artikolojn? Aŭ proponi ĉe Metavikio ke oni redonu la statuson "havenda" al [[Spiro]]? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :Ĉi tiu diskuto restas longe sen kontribuoj. Se ne estos interkonsento pri alia solvo, mi rekonformigos la enhavon al la titolo transmovante la novan materialon al "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:59, 31 okt. 2024 (UTC) ::Ve, vere la "diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula", do spirado kaj spiro estas faktaj sinonimoj (la naturo de spiro estas ke ĝi okazas plurfoje, alikaze la organismo jam mortis), tial havi unu artikolon "spiro" kaj alian "spiro" estas iom stranga, sed havi artikolon "'''homa''' spirado", kiu temas pri "animala spirado ĉe senvertebruloj kaj ĉe vertebruloj" estas simile strange. Klaras ke ni ne povas premi ĉiujn lingvoversiojn kunfandi la du artikolojn kiuj duoble ekzistas en 50 lingvoj, kaj fari kiel la germanoj kiuj en unu el la du tute evitas la vorton spiro/spirado en la titolo kaj nomas ĝin "pulma ventilado" ankaŭ estas iom trompa, ĉar fakte "pulma ventilado" '''estas''' spirado. Kaj fari kiel faris la angloj kaj iuj aliaj lingvanoj kiuj baze diferencigas inter "spirado" kaj "spirado (fiziologio)" same strangas, ĉar ambaŭ tekstoj en ĉiuj lingvoj temas pri fiziologio. Mi nur vidas la eliron, fari kiel nun klarigas la unuaj frazoj de [[homa spirado]] (de multaj animaloj), [[spiro]] kaj [[Spiro (apartigilo)]], nome akcenti ke la unua procezo nepre bezonas pulmon kaj la dua, pli vasta koncepto ankaŭ priskribas interŝanĝon de oksigeno sen pulmo. Rezulto estus nomi la unuan tekston "pulma spirado" kaj la duan, pli vastan simple "spirado", laŭplaĉe ankaŭ sen "-ad-". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 31 okt. 2024 (UTC) :::Mi povas akcepti ke "Homa spirado" fariĝu "Pulma spirado". Ankoraŭ tio necesigus ke la plejparto de la nova materialo moviĝu en la artikolon "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:58, 1 nov. 2024 (UTC) :{{Ne farite}} laŭ la propono, sed mi ŝanĝis [[Homa spirado]] al [[Pulma spirado]] laŭ la ideo de ThomasPusch. Mi mem enplektis la novan materialon en la artikolon [[Spiro]], krom parto kiu rilatas al nehomaj pulmohavantoj kaj restas en [[Pulma spirado]]. :Mi ne povas fari la ŝanĝon de [[Spiro]] al [[Spirado]] ĉar mi ne estas administranto. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:02, 17 nov. 2024 (UTC) :{{Farite}} La paĝo estis kreita en 2016 kiel [[Spirado]]. Poste okazis pluraj alinomigoj kaj renomigoj. Estis diversaj opinioj pri kiu materialo estu en diversaj similtemaj artikoloj, kaj mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj kun la dekomenca titolo, simila al la plimulto de la aliaj lingvoj kaj kun materialo ankaŭ simila al multaj el tiuj lingvoj. Fakte mi eraris montrante ĉi tie ŝajnan kazon de alinomado, kvankam vere temis nur pri restarigo de la origina nomo. Ĉi tie okazis opinidebatoj, sed neniu klara tendenco kolektiva.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:14, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Kani}}, vi asertas ke via ŝanĝo estas restarigo de origina nomo (de 2016). Eble vi ne rimarkis ke la titolo "Spirado" origine apartenis al la artikolo kiu nun nomiĝas "[[Spiro]]", ekde ĝia kreo en 2004. Alaudo ŝanĝis "Spirado" al "Spiro" kaj kreis la duan artikolon "Spirado" ŝajne sen iu ajn konsulto aŭ interkonsiliĝo kun aliaj vikipedianoj. Do se temus pri restarigo de la originala situacio, la solvo estus kunigi la du artikolojn. Fakte mi jam proponis tion kiel eblan solvon. Ĉu vi konsentus al kunigo de la artikoloj? Se jes, ne necesos paroli pri aliaj aferoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:12, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Kunigi ambaŭ artikolojn estus lasi sen esperantlingva versio [[Spiro]], kiu povus esti alinomita al [[Spiro (fiziologio)]] same kiel estas en angla, hispana kaj aliaj lingvoj. Pri ĝia enhavo mi ne zorgos. Pro la restigado de [[Spirado]] tia kia ĝi estas mi opinias ĝin utila, estante unu el la Mil havendaj artikoloj, kun aparta rangigo en kiu Esperanto estas en tre alta konsidero.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 22 nov. 2024 (UTC) :::Mi jam rimarkigis ke la vikipedioj kiujn vi citas estas fuŝaj, kaj eĉ ne sammaniere fuŝaj. Bonvolu ne trudi iliajn fuŝojn ankaŭ al ni. Se vi ne povas klarigi kiel malsamas spirado kaj spiroj, aŭ kia spirado ne estas fiziologia - eĉ entute "ne zorgos" pri la afero - kaj tamen insistas ke la artikolo ekzistu, vi ne plu verkas enciklopedion, sed celas ion alian - prefere mi ne provu diveni kion. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) Ĉi tio estas malrespekto al Vikipedio, kian mi ĝis nun ne vidis en Alinomendaj Artikoloj. '''Kani malrespektas la bazan principon, ke ĉiu artikolo havu apartan temon.''' Tio estas principo de iu ajn enciklopedio. En Vikipedio, nia gvidpolitiko [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon]] tre klare diras, "Vi ja ne kreu artikolojn kiuj jam ekzistas (eble sub alia nomo)". Ankaŭ la unua kialo por [[Helpo:Kunigi paĝojn|kunigi paĝojn]] estas tio, ke "estas du aŭ pli da paĝoj pri ĝuste la sama temo." Se ankoraŭ neniu skribis politikon, kiu diras rekte, "ne ŝanĝu la temon de ekzistanta artikolo tiel, ke ĝi fariĝas sama kun alia," mi supozas ke neniu imagis, ke bonintenca vikipediisto provos fari tion. '''Kani malrespektas la politikon de interkonsento.''' Ni supozu momente ke neniu baza principo estas tuŝita. Tiam oni devas fari decidojn per [[Vikipedio:Interkonsento|interkonsento]]. Kiam en 2022 mi trovis la problemon de du artikoloj praktike samtitolaj (tiam ankoraŭ ne vere samtemaj), mi afiŝis proponon ĉi tie, faris interkonsenton kun DidCORN, kaj sufiĉe laboris por plenumi ĝin. Tiam nek Kani nek iu ajn alia argumentis kontraŭe aŭ entute interesiĝis pri la afero. Nun, du jarojn poste, Kani unue malrespektas tiun rezulton per radikala ŝanĝo; nur poste faras proponon por la ŝanĝo; kiam konsento al la propono ne tuj aperas, bojkotas la diskuton; kiam do mi parte (eĉ ne tute) malfaras lian unuopulan trudon, ree trudas ĝin; kaj post tio aŭdacas akuzi sur mia diskutpaĝo, ke mi estas malĝentila kaj malkunlaborema. '''Kani misuzas siajn administrajn privilegiojn por trudi sian preferon.''' En granda perspektivo tio estas la plej danĝera aspekto de ĉi tiu disputo. Kani mem anoncis, ke li protektis [[Spirado]]. Sed "Paĝoj estadas ŝlosataj nur dum certaj specialaj cirkonstancoj" ([[Vikipedio:Administrantoj]]). Tiuj cirkonstancoj ne estas tute precizigitaj, sed mi certas ke "mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj" ne estas taŭga pravigo. Aliflanke ĉesigi redaktomiliton jes estas bona kialo kaj alia administranto verŝajne rajtus apliki ĝin al ĉi tiu okazo, - sed estas malnormale kaj misuzo de privilegioj, ke administranto mem komencas redaktomiliton kaj tuj ŝlosas la paĝon en la stato preferata de li. Mi volas emfazi ke antaŭe ĉi tia konduto ''ne'' estis tipa de Kani. Tial mi ĝis nun provadis trovi ian interkonsenton, kaj ankoraŭ nun esperas ke li poste komprenos la situacion pli bone. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) :Mi restarigis pulman spiradon kiel la temon de [[Spirado]], post transdono de la statuso "havenda artikolo" ĉe Metavikio al [[Spiro]], pro kio ne plu ekzistas eĉ malprava motivo por la samtemigo. Pro la senkonsentaj alinomigoj, nun neadministrantoj ne povas fari la interkonsentitajn alinomigojn. {{re|ThomasPusch}} aŭ alia administranto, kiam vi havos liberan momenton, mi petas ke vi faru la interkonsentitajn ŝanĝojn [[Spirado]] > [[Pulma spirado]] kaj [[Spiro]] > [[Spirado]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 9 okt. 2025 (UTC) == [[Ig-Nobel-premio]] => ? 2024 09 26 == La artikolo estas malbona kaj parta traduko de anglalingva artikolo. Kvalito de la artikolo estas aparta temo.<br> Mi opinias, ke la nomo de temo estas tre stranga anglaĵo, kiun elpensis ne esperantisto kaj la kreinto ne scias regulojn de Esperanto. -Ig estas sufikso, kiu havas tre certan sencon. Nun la nomo de artikolo havas jenan sencon: igi Nobelpremio, Nobelpremiigi. <br> Sed senco de artikola temo estas ŝerca analogo de Nobelpremio. Atentu, la temo ne estas malNobelpremio, ŝar la premio neniun maligas. Temo de la artikolo estas mokaindaj atingoj de scienculoj kaj ne nur scienculoj. La premio havas trajtojn de scienca premio, sed ĝi ne estas scienca. Nun la nomo de la artikolo ne kongruas al temo de la artikolo.<br> Mi ne scias al kia nomo necesas alinomigi, sed lasi nunan nomon estas moki Esperanton, ties regulojn kaj lingvouzadon. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:24, 26 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} La titolo estas anglaĵo ĉar la nomo de la temo estas angla vortludo, do ne rekte tradukebla. La nuna versio havas la avantaĝon ke ĝi videbligas la aludon al la [[Nobel-premio]]j. Ebla alternativo estas konservi eĉ pli laŭvorte la anglan nomon: [[Premio Ig Nobel]] aŭ [[Ig Nobel Prize]]. Mi pensas ke la risko, ke iu interpretus ĝin kiel "Nobelpremiigo," ne estas pli granda ol la risko, ke iu interpretus Nobel-premion mem kiel premion por nobeloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:51, 26 sep. 2024 (UTC) : Al mi tre plaĉas varianto elektita en ukraina vikio: [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F Ігнобелівська премія]. <small>Certe ruslingva vercio multe pli plaĉas [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F Шнобелевская премия], sed tio estas vortludo (bonega, sed rekte ne tradukebla).</small><br>Mi opinias ke en esperanto bone taŭgas '''Ignobel-premio''': :# ni bone prezentas la anglalingvan nomon :# ĝi estas memstara vorto kaj ĝin ne eblas erare miksi kun aliaj vortoj :# ĝi ne aspektas kiel mallongigo kaj neniu prononcos la nomon "Igo-Nobel-premio" :# la vorton eblas kombini kun prepozicioj, konjukcioj, akuzativo, pluralo ktp. : [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 08:03, 27 sep. 2024 (UTC) ::{{kontraŭ}} [[Ignobel-premio]] La propono estas malavantaĝa je punkto 1, ĉar ĝi unuvortigas nomon kiun la angla prezentas kiel du vortojn. Ĝi gajnas nenion je 2, ĉar kunmetaĵoj kutime ne havas strekon en Esperanto, do se iu povus interpreti "Ig-Nobel" kiel Esperantan kunmetaĵon (kion mi trovas malverŝajna), tiu povus same misinterpreti "Ignobel". Eble ĝi gajnas iomete je 3, sed mi trovas misinterpreton de "Ig-Nobel" kiel mallongigon tre malverŝajna. Ĝi gajnas nenion je 4. Pli ĝenerale, mi malkonsentas kun la ideo, ke simileco inter alilingva nomo kaj Esperanta radiko estas bona kialo por aliformigi la nomon en Vikipedio. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 27 sep. 2024 (UTC) :{{komento}} Mi proponas por la premio kaj la artikolo la nomon '''[[Malnobela premio]]'''. Ĝi klare kaj precize esprimas la spiriton de la vortludo kaj estas neriproĉebla esperantigo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:04, 7 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Mi povas akcepti [[Malnobela premio]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:20, 7 okt. 2024 (UTC) :: {{Kontraŭ}} mi kontraŭas ĉar en Eo prefikso "mal-" havas strikte certan sencon kaj la premio tutcerte ne estas mala rilate al Nobelpremio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:53, 8 okt. 2024 (UTC) ::: {{komento}} Kara - la vorto "mal/nobel/a" estas regula Esperanta vorto, derivaĵo de la radiko "nobel-" ([https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=Nobelo&kap=1&der=1 Radiko '''nobel/''' en PIV]). La implico, ke temas pri Alfred Nobel aperas en ĝi nur kiel kalembureca ŝerca aludo, esence same kiel en la angla esprimo ''ignobel prize'' (en kiu forte kaj klare aŭdiĝas la adjektivo ''ignoble'', t.e. mal-''noble'' = malnobela, kaj, fone, vole-nevole aŭdiĝas ankaŭ ''Nobel Prize'' = Nobel-premio). Temas do pri maksimume fidela traduko de la origina angla esprimo kune kun ĝiaj konotacioj kaj ŝerca aludo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 10:44, 8 okt. 2024 (UTC) : {{Kontraŭ}} Ĉar mi vidas, ke Ig-Nobel-premio ne estas same kiel Igi Nobel-premio, bazo de la debato; resume "Ig" en la propra nomo Ig-Nobel ne samas al sufikso "ig-" en nepropranoma vorto. Ankaŭ Nobel ne estas konfuzebla kun "nobel-". Eble "Ig-Nobel premio" povus esti solvo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:30, 11 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Kara [[Uzanto:Kani|Kani]] - bedaŭrinde, la formo "Ig-Nobel premio", stranga sinsekvo de neesperantigita propra nomo ''Nobel'' kun prefikse alkroĉita Esperanta sufikso -ig- (kio formas nekompreneblan "vorton" "Ig-Nobel" aperanta en nekomprenebla gramatika funkcio -- bonvolu noti, ke ankaŭ "Nobel premio" en Esperanto estas malebla en la senco de senprobleme Esperantaj formoj kiel "Nobel-premio", "premio Nobel", "premio de Nobel" aŭ simile), kiun sekvas tute regula sed neniel rilata Esperanta substantivo "premio", estas neniel interpretebla en Esperant-lingva kunteksto... Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:32, 11 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Estas klare, ke necesas trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan, sed ne nepre bazitan sur la samaj metaforoj kiel la anglalingva aŭ ruslingva formoj. Tiu, kiu ne ŝatas la formon '''[[Malnobela premio]]''', serĉu ion alian. Ĉu eble '''[[Bobel-premio]]''', kiu sufiĉe proksime similas al "Nobel-premio" kaj baziĝas sur metaforo, kiu estas eĉ pli elvoka ol la sufiĉe arbitraj anglalingva kaj ruslingva kalemburecaj aludoj, ja kiel "premio" pro stultaĵo rilatas al nobeleco aŭ nobleco aŭ al slanga nomo de nazo, dum nomi stultan malgravaĵon bobelo aŭ stultulon bobel-kapulo estas tute nature! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:48, 11 okt. 2024 (UTC) :: {{Por}} Bobel-premio - por mi la nomo bone transdonas esencon de la premio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:20, 14 okt. 2024 (UTC) :{{por}} '''[[Bobel-premio]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:07, 13 okt. 2024 (UTC) :Ankaŭ mi akceptas [[Bobel-premio]]. Kvankam mi ne vidas tian tutmondan gravon en la afero, ke ĝi indus je Esperantigo, tamen se ni devas Esperantigi, tiu Esperantigo estas bonega. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne certas ke "estas klare, ke '''necesas''' trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan". Mi mem, kaj certe pli-malpli ĉiuj aliaj esperanto-parolantoj, dekomence tute ne komprenis kiun sencon havus la vorto "bobel-premio", ankaŭ se oni bone konas ambaŭ bazajn vortojn. Estas aliel, se en ĉiuj esperantaj gazetoj kaj blogoj estas amase multaj Esperantaj artikoloj pri "bobel-premioj" sub tiu nomo, eblus citi almenaŭ 5 de tiaj eksteraj esperantlingvaj referencoj, kaj pli-malpli ĉiu ke kapablas legi la lingvon jam legis la vorton ekster vikipedio. Sed dum tio ne estas, laŭ mi la titolo "malnobela premio" aŭ prefere malnobla premio" estas pli akceptebla kaj klara - "malnobela premio" tute akcepteblas, se PIV jam oficialigis duan signifon de [https://vortaro.net/#Nobelo_kd "Nobelo"=Nobel], kvankam multaj homoj daŭre pli tradukis la adjektivon "nobela" al "grafa, princa", kaj ne kiel "iel rilata al s-ro Nobel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:28, 25 okt. 2024 (UTC) :::Ankaŭ mi estas {{kontraŭ|kontraŭ}} ne tuj komprenebla [[Bobel-premio]] kaj {{kontraŭ|kontraŭ}} la origina titolo [[Ig-Nobel-premio]]="fara?? Nobel-premio" de antaŭ 20 jaroj fare de anonimulo. konsidereblus simple lasi la tuton en usona angla kaj prezenti ĝin en tri ne-ligitaj vorto kaj nepre klinitaj literoj {{lang-en|"Ig Nobel Prize"}} [{{IFA|ˈɪɡ nə͡ʊbˈɛl pɹˈa͡ɪz}}], tiel ke tute klaras ke temas pri fremdlingva koncepto kaj kampanjo. Sed mi tamen timas ke poste revenas iuj entuziasmaj esperantistoj kiuj tamen inventas iun ajn "esperantigon" por la premio. Krome la tradukoj de {{lang-en|Ig Nobel Prize}} al {{lang-fr|Prix Nobel Ig}} kaj es {{lang-es|Premio Ig Nobel}} aspektas al mi baze sensencaj en ĉiuj tri lingvoj kaj nek aspektas angla nek franca nek hispana vorto (pri aliaj lingvoj kompreneble estus same). Sume mi pensas ke la propono {{por|por}} [[mal-Nobela premio]] kun iom malbela sed necesa majusko meze de la adjektivo estas la malplej malbona solvo. Ja PIV 2020 konfirmas ke [https://vortaro.net/#Nobelo_kd Nobelo] majuskle havas duan signifon aludi al s-ro Nobel, do signifas ne nur "grafa, princa", sed ankaŭ "iel rilata al s-ro Nobel". Sed aparte al tiu diskuto pri la titolo mi eksplicite atentigas al la katastrofa ĝenerala stato de la artikolo, el lingva vidpunkto sed ankaŭ el ĝenerale teknika (Vladimir aludis tion per la frazo "Kvalito de la artikolo estas aparta temo"). Tio ne estas granda problemo kaj eblas ripari la mankojn, sed nepre necesas fari tion (tiom "aparta" de la titolo tiu kritiko ne estas: malmatura titolo de 2004 staras kun malmatura teksto)! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 31 okt. 2024 (UTC) ::::'''Atentigo:''' Iel la temo ekde 2024 restis ne plene finita. Se mi bone komprenas en la propono "Bobel-premio" nun estas 3 voĉoj por kaj 2 klaraj voĉoj kontraŭ. En la propono "mal-Nobela premio" estis 4 voĉoj por kaj 1 klara voĉo kontraŭ. Kaj la origina formo "Ig-Nobel-premio" havis 1 voĉo por kaj 4 klarajn voĉojn kontraŭ. Klaras ke la voĉdono iĝis malfacile superrigardebla. Sed tamen necesas fini tiom malnovecan disputon, kaj poste movi ĝin al la arkivo, ĉar ĉi tie amasiĝas tiom da ne vere finitaj disputoj, ke la paĝo estas tro peza. Laŭ mia kompreno por la formo "mal-Nobela premio"/"malnobela premio" je rezulto 4:1 estas plej da konsento. Ĉu iu tute malkonsentus pri tiu kalkulo? Se ne mi post du pliaj tagoj, do je 18 feb. 2026, movus la paĝon al formo "mal-Nobela premio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:04, 16 feb. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Italaj epokfilmoj]] => [[:Kategorio:Italaj epikfilmoj]] == La aliaj lingvoj listigas epikajn filmojn, kaj ne epokajn, eble kun la senco historiaj filmoj, sed jam ekzistas [[:Kategorio:Italaj historiaj filmoj]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:01, 11 okt. 2024 (UTC) :{{por}} la propono, kaj simile por ŝanĝi la nunajn [[:Kategorio:Epokfilmoj]], [[:Kategorio:Epokfilmoj laŭ landoj]], [[:Kategorio:Sovetiaj epokfilmoj]], [[:Kategorio:Usonaj epokfilmoj]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Se mi ĝuste komprenas, temas pri du iom interrilataj, sed principe malsamaj nocioj: (1) '''historiaj filmoj'''; (2) '''kinoepopeoj'''. Kiam aperos klareco, pri kiu el la du nocioj temas, oni miaopinie apliku ĝuste tiajn terminojn. Bonvolu noti, ke la vorto "'''[[epopeo]]'''" estas oficiala (1a Oficiala Aldono), sed "epiko" ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos, ĉar ĝi (miakomprene) estas pli-malpli plena sinonimo de "epopeo", kaj la Akademio kutime evitas senbezone oficialigi sinonimojn de jam oficialaj vortoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:23, 13 okt. 2024 (UTC) ::Mi subtenus ankaŭ (eĉ prefere) [[:Kategorio:Epopeaj filmoj]] aŭ simile. ::La koncernaj kategorioj ŝajne estas ligitaj al alilingvaj kategorioj, kiuj temas pri epikaj/epopeaj filmoj. Kaj mi vidis almenaŭ unu filmon de ''Star Wars'', mi kredas, kiu apartenus nur al tre vasta difino de "epoka"! Tial mi subtenas la ŝanĝon. Tamen estus plej bone, se iu kontrolus ĉu estas iu filmo en la kategorioj, kiu efektive estas pli "epoka" ol "epika", kaj se jes, transmetus ĝin en kategorion pri historiaj filmoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::: "Kategorio:E...filmoj laŭ landoj" estas en kategorio "Kategorio:E...filmoj" kaj tiu estas en supera kategorio [[:Kategorio:Eposoj]]. Tial "Kategorio:Eposaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj laŭ mi eĉ pli bonas ol "Kategorio:Epopeaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj. Do {{por|por}} "Kategorio:'''Eposaj filmoj'''" kun variaĵoj laŭ landoj. Konsentite ke la vorto "epiko" ''"ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos"'', sed [https://vortaro.net/#eposo_kd eposo] <sup>[[Zamenhof|Z]]</sup> kaj [https://vortaro.net/#epopeo_kd epopeo] ambaŭ estas oficialaj vortoj, kun enhava nuanco, kaj mi ŝatas la vorton [[eposo]] ĉi tie '''pli''' ol la enhave '''malvastan''' nomon "epopeo" kiu nepre bezonas prikanti "heroojn, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto".<sup>[https://vortaro.net/#epopeo_kd PIV]</sup> Ĉu la usona komerca filmaro ''[[Star Wars]]'' <sup>©</sup> estis produktita el ''"patruja, religia, mora vidpunkto"'' ? ? Mi forte pridubas tion! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 31 okt. 2024 (UTC) ::::Fakte, laŭ mia nebula memoro de ''Star Wars'', la heroo Luke Skywalker jes reprezentas patrujan, religian, moran vidpunkton. Eĉ se ne, la kerna malsamo inter "epopeo" kaj "eposo" estas, ke "epopeo" havas certan specon de enhavo ("rakontanta la aventurojn de herooj"), dum "eposo" estas nur forma kategorio ("La rakonta poezio, sen speciale heroa signifo"). Kaj la heroa enhavo estas la aludenda eco de la filmoj, pri kiuj temas. Certe ''Star Wars'' havas neniun apartan similecon kun neheroa rakonta poemo. Do laŭ mi "epos-" estas malpli taŭga radiko ol "epope-", kvankam pli taŭga ol "epok-". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:39, 1 nov. 2024 (UTC) :::::Mi el mia rigardado de la filma serio ankaŭ ne havas la impreson, ke "la usona komerca filmaro Star Wars © estis produktita el "patruja, religia, mora vidpunkto". Kaj ŝajnas al mi ke "epos-" simple estas pli vasta difino ol "epope-", despli ke la kategorio jam nun estas en kategorio "eposoj" (kvankam konsentite ke kategoriojn oni povas relative facile adapti). Do mia voĉodono estas por eposaj filmoj, kaj ĉiukaze kontraŭ epok/epikaj filmoj, sed pri tio, ŝajnas al mi, ĉiuj konsentas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:12, 24 nov. 2024 (UTC) ::::::Pardonu, mi devis diri ke la difinoj de "epope-" kaj "epos-" en mia komento venis de PIV. Ĉu vi havas iajn pruvojn kontraŭ ili? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 05:20, 11 jan. 2025 (UTC) == [[Afrikanso]] -> [[Afrikansa lingvo]] 2024 10 20 == Oni ŝanĝis la titolon al "Afrikanso" antaŭ kelkaj jaroj pro [https://www.vortaro.net/#afrikanso_kd ĝia artikolo en PIV,] sed 1) la formo "la afrikansa" estas multe pli ofta nomo por la lingvo ol "afrikanso", ankaŭ inter la plej grandaj kaj respektataj revuoj de Esperanto; 2) la sekva versio de PIV tre verŝajne ŝanĝos ĝian rekomendon al "afrikansa" por la lingvo kaj "afrikanso" por homo de la rilata etna grupo. Vidu pli da detaloj ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:33, 20 okt. 2024 (UTC) :Mi supozas ke ĉiuj aktivaj uzantoj bonvenigos la adapton de la ĝisnuna indiko de PIV 1970 ĝis 2020 de "afrikanso = lingvo de la nederlanddevenaj sudafrikanoj" al "la afrikansa", kiu respegulos la lingvouzon jam de jaroj. "La afrikansa" ŝajnas tiom normala etna lingvo kiel miloj da aliaj lingvoj, ke homoj simple ne venus al la ideo kompreni ke "Afrikanso"<sup><small>©</small></sup> estus substantiva "markonomo" kiel Esperanto<sup><small>©</small></sup>, Volapuko<sup><small>©</small></sup>, Interlingvao<sup><small>©</small></sup> aŭ Sanskrito<sup><small>©</small></sup>. Kaj eĉ se, homoj scias ke kvankam la lingvo de Romio origine nomiĝas Latino<sup><small>©</small></sup>, tamen eblas adjektivigi baze ĉiun substantivon, do se diri latina poezio, gramatiko, civilizacio, tiam ankaŭ eblas diri 'la latina lingvo', kaj en koncizigo forlasante la vorton lingvo oni alvenas al adjektiva formo "la latina", kiu estas la praktike uzata formo por la lingvo. Paralele, oni supozas ke tia adjektivigo eblas ankaŭ ĉe Sanskrita ("Kamasutro estas sanskrita libro"<sup><small>PIV</small></sup>, do libro en la sanskrita), kaj same ankaŭ devus ebli aludi al "afrikansa poezio, gramatiko, literaturo" kaj analogie devus ebli ankaŭ paroli pri "la afrikansa lingvo", do koncize pri "la afrikansa". Lingvo devos esti sufiĉe ekzotika, ke oni sentos strangan senton diri, "mi flue parolas la [[volapuka]]n kaj la idan", sed pri pli modaj artefaritaj lingvoj eĉ tio eblas, "mi pli bone parolas la [[klingona]]n ol la [[navia]]n". Tial homoj simple ne atentos pri la ĝisnuna averto de PIV, ke formo afrikansa ne ekzistas, ĉar "Afrikanso" estas komerca persona nomo kaj la o estas ne disigebla parto de la nomo, kiel ekzemple en [[Macudo]] (japane 松戸市) la o estas japana kaj ne esperanta o - kie la "o" de "Afrikanso" tiam estas en la nacilingva formo ''Afrikaans''? Do ĉiu bonvenigo la novan permeson nomi la sudafrikan lingvon "la afrikansa" samkiel la antikvan romian lingvon "la latina". :'''Sed tamen''', por ŝanĝi iun vorton en vikipedia titolo, pri kiu miloj da esperanto-vortaroj avertas ke ĝi estas erara kaj ne eblas uzi ĝin, oni bezonas iun pri fortan pruvan eksteran referencon ol nur iun personan nomon en vikipedia diskutpaĝo "mi esperas ke en ĉiuj estontaj vortaroj estos tiu nova vorto", aŭ "mia amiko parolis kun la kara edzino de Bertilo, kaj ŝi diras ke li diras ke nepre en la nova PIV estos la formo 'la afrikansa'". Ni bezonos iun citeblan fonton, aŭ en retejo ekster Vikipedio, aŭ en presita bulteno, kun numeroj de la eldono kaj de la paĝo. Eĉ se oni eble produktas artikoleton aparte por esti citebla pruvo (ekzemple "La Ondo de Esperanto mallonge intervujis Sp. van der Meulen kaj M. Cramer pri la progresoj de la redaktoj por nova eldono de PIV kaj pri iuj ŝanĝoj, pri kiuj estas aparte unuanimaj proponoj en la teamo"), devos esti io kion oni devos povi citi en referenco. Ĉu iu havas krean ideon, kiel oni povos produkti tian citeblan referencon? Eĉ Wolfram Diestel en Reta Vortaro ne povas simple malfermi artikoleton "la afrikansa" kaj noti kiel referencon "tiun formom mia fratino opinias ekstreme mojosa". Se ne alporteblas iu ajn citebla referenco, tiam ni fakte devos atendi, ĝis la nova PIV estos aĉetebla, kaj ankaŭ estas rete daŭre konsultebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:03, 21 okt. 2024 (UTC) ::Ankaŭ mi bonvenigus ŝanĝon kun almenaŭ unu ekstera referenco. Mi ne havus altan postulon pri tia referenco, ankaŭ se Spencer skribas pli-malpli tion kion li skribis en la paĝa diskutpaĝo, sed vidigas tion en ekstera retejo, kaj tiun noton oni povas reference enplekti ĉi-tie, tio sufiĉus al mi. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:10, 25 okt. 2024 (UTC) :::Estas [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o nova artikolo pri "afrikanso" kaj "afrikansa"] en Reta Vortaro. Tiu estus laŭ mi la plej uzinda ekstera referenco. Alia eblo estus citi la personan retejon de Bertilo Wennergren, en kiu li rekomendas "la afrikansa" por la lingvo kaj "afrikansoj" por la popolo en [https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#lingvoj siaj notoj pri lingvonomoj] kaj en [https://bertilow.com/piv/index.html#lande siaj kritikaj notoj pri PIV 2002 kaj 2005.] [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:04, 28 okt. 2024 (UTC) :: {{por}} ''' Afrikansa lingvo''', same kiel "la sveda". Ĉi vi emas eklerni Svedon? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:41, 25 okt. 2024 (UTC) :::Tamen, Taylor, tiom simple ne estas. Tute eblas lerni Esperanton, Latinon, Volapukon, Sanskriton kaj laŭ la nuna stato de la vortaroj ankaŭ Afrikanson. Tio aparte eblas, ĉar svedo klare estas individua homo el certa kulturo, kaj ''"esperanto, latino, volapuko, sanskrito kaj afrikanso"'' laŭ la nuna stato de la vortaroj '''ne''' estas individua homo. Do ne temas nur pri tio, per levo de tri aŭ kvin manoj ĉi tie ŝanĝi la esperantajn vortarojn, sed temas pri tio efektive ŝanĝi la vortarojn kaj, se tio ankoraŭ daŭros, almenaŭ klare kaj konvinke dokumenti argumentojn kial la esperantlingva Vikipedio malatentas la esperantlingvajn vortarojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:29, 31 okt. 2024 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Mi tute konsentas kun vi, ke "ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV" estas aĉa argumento por titolŝanĝo. Mi menciis tion nur por kontraŭi la argumenton, ke "Afrikanso" estus pli uzinda nur pro tio, ke ĝi estas en PIV; kaj tio estis menciinda, ĉar tio estas la argumento iam uzita por ŝanĝi la artikoltitolon al "Afrikanso". Mia ĉefa kialo por rekomendi titolŝanĝon estas, ke "la afrikansa" estas klare multe pli uzata en fidindaj fontoj ol "afrikanso". Kiel mi diris ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]], en Tekstaro facile troveblas multaj citindaj artikoloj de diversaj aŭtoroj, redaktoroj kaj revuoj, kiuj povas subteni rekomendon de "la afrikansa". Multaj citaĵoj de tiaj artikoloj aperas nun kiel fontoj en [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o la nova sekcio pri "afrikansa" en Reta Vortaro,] kiu espereble estas kontentiga fonto por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:55, 28 okt. 2024 (UTC) :::::Mi tute ne opinias, ke ''"ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV"'' estas '''aĉa''' argumento por titolŝanĝo: kun konvinka(j) referenco(j) estas '''bona''' argumento. Nur sen estas problemo. La noton en ReVo oni povas citi, bone, la du fontojn de Bertil ankaŭ kaj eblas amasigi konvenajn teksterojn el la Tekstaro, kvankam daŭre je la alia flanko pezas kvar eldonoj de PIV (1970, 2002, 2005 kaj 2020). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:23, 28 okt. 2024 (UTC) ::::::Kial la diskuto silentiĝis? Mi estus por alinomigo jam antaŭ publikigo de la eldono de "PIV post 2020", '''SE''' estas rete alirebla skriba aprobo de la PIV-redakcio aŭ de la retejo de AdE, aŭ almenaŭ alvoko de la ĉefkunveno de la landa asocio de UEA en Sudafriko pri propono de estonta nomigo "afrikansa lingvo", ne nur "Afrikanso" en la vortprovizo de Esperanto. Sed ĉar mi tian oficialan dokumenton ankoraŭ ne vidis, la nun plej lastmomenta referenco estas el PIV 2020, kaj ĉiuj scias kion tio signifas. Tial mi estas {{kontraŭ}} alinomigo, kaj alvokas atendi ĝis kiam estos konvinka referenco por alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:57, 24 nov. 2024 (UTC) :{{Por}} "'''Afrikansa lingvo'''". {{Uzanto:Robin van der Vliet/Subskribo}} 22:32, 26 nov. 2024 (UTC) ::Bone, tiam alportu kaj metu en la paĝon konvinkajn, kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj defendas uzon de la adjektiva formo "afrikansa lingvo". Referenco kiu notas "Robin, Aidas, Spenĉjo, Taylor kaj Topu ŝatas la adjektivan formon "afrikansa lingvo", egale ke PIV de 1970 ĝis 2020 nomas la lingvon nur substantive Afrikanso." estas malserioza kaj ne konvinka ekstera referenco. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:20, 27 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Aidas}} Mi supozas, ke povus sufiĉi [https://bertilow.com/piv/index.html ĉi tiu paĝo] en la retejo de Bertilo Wennergren, ĉu ne? Ĝi diras ke 'nomi ilian lingvon “la afrikansa (lingvo)” (...) ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado.' Aliokaze, facile eblas per Tekstaro serĉi diversajn referencojn de publikaĵoj, kiuj uzas "afrikansa" ĉi tiel. Tio pruvus minimume, ke tia uzado estas akceptebla al pluraj redaktoroj. Ekzemple [https://www.monato.be/2016/011620.php ĉi tiu artikolo] el Monato, [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2008-10&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl1799&ignorifremdajhojn=1&uskle=1&serchesprimo=afrikans#dl1799 ĉi tiu] el Revuo Esperanto, kaj [https://esperanto-ondo.ru/Ondo/99-lode.htm#99-26 ĉi tiu] el La Ondo de Esperanto. Sed eble tio estas tro kiel originala esploro? ([[VP:OR]]) Mi ne certas. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:46, 30 maj. 2025 (UTC) ::::Fakte estas ankaŭ la [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#afrika1.0a artikolo pri afrikanso] en Reta Vortaro, kiu ŝajnas tre uzinda. Mi forgesis pri ĝi. Kaj ke mi fakte jam ligis al ĝi antaŭe en ĉi tiu fadeno. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:01, 30 maj. 2025 (UTC) :::::{{re|Aidas}} Mi ĵus metis en la paĝon kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj estas espereble sufiĉe konvinkaj por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 00:15, 31 maj. 2025 (UTC) ::::::Mi pardonpetas ke mi plurajn tagojn ne estis en vikipedio kaj nur nun vidas la noton de antaŭ 12 tagoj. Efektive estos bone noti ĉiun vortaran, literaturan kaj gazetaran referencon pri uzo de noveca, alternativa uzo de "afrikansa lingvo" en la tekston - ankaŭ bonvole viajn citaĵojn el ''Monato'' ktp. Ni ne forgesu, ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV. La noto de Bertilo, ke "Multaj tamen preferas doni al “afrikans/o” la signifon de “ano de la nederlanddevena gento de Sud-Afriko”, kaj nomi ilian lingvon “la afrikansa”. Tio ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado" ankaŭ taŭgas kiel unu el pluraj referencoj, sed tio tamen estas tute subjektiva opinio de Bertilo el 2006. Bona argumento estus se li uzus sian influon en la PIV-teamo kaj laborus en la direkton oficialigi la opinion en PIV. 2006 estis longe antaŭ 2020. Do, nepre enigu la referencojn de Monato 2016, revuo Esperanto 2008 kaj La Ondo 2003 en la tekston: citi referencojn ne estas "tro da originala esploro", male. Mi tute bonvolas subteni iom avangardan aplikon de la lingvo, se kunskrapiĝis ĉiuj haveblaj referencoj, kaj se la teksto ne donas misan impreson ke jam temas pri oficiala ŝanĝo de la lingvo, sed nur ke temas pri tendenco en la gazetaro kaj neformala lingvouzo spiti la (ankoraŭ) oficialan lingvan difinon. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:33, 13 jun. 2025 (UTC) :{{re|ThomasPusch|Aidas}} Antaŭ kelkaj monatoj publikiĝis publika testa versio de la sekva eldono de PIV ĉe [https://testo.vortaro.net/ testo.vortaro.net]. Do nun iu ajn povas kontroli en la koncerna artikolo [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd ĉi tie], ke "afrikanso" estas korektita al genta signifo, kaj la lingva signifo de tiu vorto ne plu estas agnoskata en la nuna malneto de PIV, sed movita al "afrikansa". La testa versio ankoraŭ ne estas oficialigita, sed laŭ mi tamen menciinda en ĉi tiu diskuto. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 19:34, 25 mar. 2026 (UTC) :::{{re|Spenĉjo}} Tre tre bone. Se Aidas skribis "ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV", tiam la '''5-a''' volumo de PIV estas la plej bona argumento. KUN TIUJ plej plej novaj difinoj de la kapvortoj [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd «afrikanso»] kaj [https://testo.vortaro.net/#afrikansa_kd «afrikansa»], mi facile estas {{Por|POR}} ŝanĝo al "'''afrikansa lingvo'''". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:58, 25 mar. 2026 (UTC) [[Afrikanso]] pli verŝajne estas lingvo ol homo, laŭ mi, sed la titolo de la artikolo prefere estu [[afrikansa lingvo]], ĉar tiel oni plej ofte nomas ĝin, kaj tiel certe estas ĝuste. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 08:26, 28 mar. 2026 (UTC) :Jes, sed ĉi tie ne temis pri verŝajneco aŭ kiel probable multaj homoj eble komprenos la sencon de vorto "afrikanso", sed temis pri neceso fundamentigi de iuj deziratan ŝanĝon de baza signifo de vorto en la Esperanto-vortaro kaj precipe en PIV per konvinka ekstervikipedia referenco. Tial la nova referenco estas konvinka paŝo en tiun direkton. Kun ĝi, ankaŭ mi estas {{por|por}} la alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:55, 28 mar. 2026 (UTC) == Taroko (kartoj) -> Tarokoj 2025 01 13 == La artikolo, kiu antaŭe troviĝis ĉe [[Tarokoj]], nun troviĝas ĉe [[Tarokludoj]] (kio pli taŭgas por sia enhavo). Tial indas alinomi la artikolon [[Taroko (kartoj)]] por ke ĝi havu la plej ĝeneralan titolon. --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 12:02, 13 jan. 2025 (UTC) :La propono aspektas saĝa: konkretigaj aldonaĵoj inter krampoj pravigeblas nur kiam ili urĝe necesas. Mi ne vidos obstaklon kontraŭ la simpligo, do {{por|por}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:19, 3 feb. 2025 (UTC) ::Kial ne, {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:17, 3 feb. 2025 (UTC) ::{{por}} Kiel argumentite, interkrampa specifigo estas superflua. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 16 feb. 2025 (UTC) {{farite}} per kvar poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 28 feb. 2025 (UTC) :La propono eksplicite signifis ŝanĝon de Taroko (kartoj) en singulara formo al Tarokoj en plurala formo. Mi esperas ke ĉiuj atentis pri tio. Mi nun akcidente dum la alinomigo unue simple forstrekis la aldonon inter krampoj kaj poste aldonis la pluralon, do movis Taroko (kartoj) > Taroko > Tarokoj. Tio estas tute bona tiel, ĉar sencas ke '''ne''' Taroko estas ruĝa ligilo kaj Taroko'''j''' estas artikolo. Fino de movado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:40, 28 feb. 2025 (UTC) == "Sulaveso" 2025 02 03 == Mi havas ankoraŭ alian temon, kiu estas pli sciigo ol invito al diskuto pri erara formo "[[Sulaveso]]", sed tamen eblas decidi kiun formon uzi anstataŭe: En la esperanta vikipedio en paĝaj titoloj, tekstoj, kategorioj kaj en vikidatumoj ekde 2010 la unuavice tute esperanto-aspekta insula pseŭdonomo "Sulaveso" estas en grandaj kvantoj uzita. Tamen, en eksteraj fontoj dokumentiĝas nur la nomoj * ''Celebeso'' - [http://vortaro.net/#Celebeso ''Celebeso'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], ankaŭ jam en PIV 1970, p. 137 - en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]], Pago 1971, mapo 40, dokumentiĝas eĉ la variaĵo'' Celebo'', sed tiu formo post 1971 ne estis uzata kaj * alternative dua esperantlingva nomo '''Sulaŭesio''' - [http://vortaro.net/#Sulaŭesio ''Sulaŭesio'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], en PIV 1970 ankoraŭ ne, sed jam en PIV 2002, p. 1097, kaj en PIV 2005 same. Do temas pri la pli nova vorto. En tiu vortpropono la litero "aŭ" estas en ordo, ĉar ne temas pri izolita "ŭ". Mi en Esperanto trovis neniun referencon, ke eĉ plia nova nomo, "Sulaveso", estus pravigebla, tia formo do estas '''eraro'''. Ni bedaŭrinde en 15 jaroj ne rimarkis nian eraron, sed eraro kiun oni 15 jarojn faras, per tio ne fariĝas ĝusta. Do necesas senspure forigi la malĝustan tajperaron "Sulaveso" - ĉar la tasko de vikipediaj fuŝoj ne estas "ĝustigi la vortarojn". Mi principe reflekse revenus al la unua esperanta vorto. Sed internacie estas klare, ke ĝuste en la 1970-aj jaroj la antaŭa kolonia vorto "Celebes" (portugala, poste nederlanda) anstataŭiĝis per la loka vorto "Sulawesi" (kiu ankaŭ antaŭe ĉiam estis, sed ne estis oficiala). Tion tre bone montras [https://books.google.com/ngrams/graph?content=Sulawesi%2CCelebes&year_start=1800&year_end=2020&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2CSulawesi%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2CCelebes%3B%2Cc0 grafikigo pri la angla lingvouzo de ambaŭ vortoj, kiu ĝuste ŝanĝiĝis inter 1972 kaj 1976. Ĉar ni havas du formojn je elekto en PIV, ni povas decidi pri "Celebeso" aŭ pli moderna "Sulaŭesio": sed la eraro "Sulaveso" ne estas elekto! Mi tendencus ne konservative voli subteni la kolonian vorton "Celebeso", kaj tio signifas ke nur restas la alternativo ''Sulaŭesio''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 3 feb. 2025 (UTC) : Ne temas pri eraro aux "Vikipedia vortokreaĵo", sed pri esperantigo. En la tekstaro estas tri trafoj por "[[Sulaveso]]" sed NUL por "Celebeso". {{kontraŭ}} koloniisma "Celebeso", {{por}} "[[Sulaveso]]" aux "[[Sulawesi]]". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:52, 3 feb. 2025 (UTC) :: La tekstaro ne estas vortaro, nur reflektas la efektivan lingvouzon, inkluzive de eblaj inventaĵoj. Ke en la tekstaro estas nul trafoj por Celebeso, jam signifas ke ni bone ŝanĝis nian liongvouzon konforme al la indonezia kaj sekve ankaŭ angla vortuzo. Sed se la esperanta vikipedio dum 15 jaroj reklamis tute senreferencan, libere vikipedie inventitan vorton, tiam tute ne mirigas ke iuj esperantistoj influiĝas de tio kaj erare kredas ke ĉio kio estas en la esperanta vikipedio estas ĝusta (ankaŭ mi alkutimiĝis al la pseŭdovorto "Sulaveso" kaj neniam pensis pri tio serĉi fonton). Laŭ la nuna stato, ŝajnas ke ambaŭ viaj favorataj formoj, "[[Sulaveso]]" kaj "[[Sulawesi]]", ne estas esperantlingvaj. Sulawesi estas klare ''bahasa indonesia'', kaj "Sulaveso" estas eble Ido aŭ Occidental, sed ne estas eĉ unusola fidinda referenco ke ĝi estus pli ĝusta formo ol la esperanta formo "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, kaj ke ĝi oficiale anstataŭigus la formon "Sulaŭesio" en Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:05, 3 feb. 2025 (UTC) :::Mi rigardis en la tekstaro: ĉiuj 3 trafoj estas el "Le Monde diplomatique en Esperanto 2008-2010", kaj ĉi tie jam ekde marto 2007 estas la vikipedia teksto "Sulaveso" en kiu Verdulo enkondukis la novan nomon. Kiu en 2007 ankoraŭ havis nul trafojn en la tekstaro. Kiel nederlandano li sendube tre sekvis la evoluon post la nederlanda kolonia epoko de Indonezio, kaj certe tre atentis pri la politike ĝusta adapto de la antaŭa vorto Celebes al nova vorto Sulawesi en la nederlanda. Ke li ne kontrolis la vorton en vortaro estas domaĝe - sed mi eĉ ne scias ĉu li povus rigardi en kompetenta vortaro en 2007 - se mi estintus en lia loko, mi havintus mian malnovan PIV de 1970, havintus mian vortaron NL-EO-NL de Middelkoop kiu entute ne mencias iun insulon "Celebes" - kaj vortaro.com tiam ankortaŭ ne estis "en la reto"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 3 feb. 2025 (UTC) :::: Eble estas problemo por mondolingvo kiam duono de oficialaj vortaristoj estas germanuloj kaj la alia duono estas rusuloj. "[[Sulaveso]]" certe ne estas Ido, sed la plej natura esperantigo de "Sulawesi". Cetere, kelkaj forte trouzas aliajn planligvojn (kiel Ido, Novial, kaj malofte eĉ Occidental) por atentigi ion kion ili ne ŝatas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:21, 3 feb. 2025 (UTC) ::::: Ne estu paranoja. La ĉefaj oficialaj vortaristoj de PIV 1970 estis [[Kunlaborintoj de PIV#Tabelo pri la lingvo-distribuo|denaskaj parolintoj de la franca (16) kaj angla (10)]], kaj en la teamo de 2021 estas [https://vortaro.net/blogo/?p=454 bunta miksaĵo ĉirkaŭ Bertil Wennergren], sed se estas iu grupo da nacilingvanoj kies teamanoj havas pli grandan procentaĵon ol en la monda loĝantaro, tiam estas la svedoj kaj nederlandanoj-flandroj. Nenio pri "duono germanuloj duono rusuloj"... Sed ĉiukaze ili juĝas aŭ provas juĝi laŭ esperantaj kriterioj, ne defendas interesojn de siaj naciaj gepatraj lingvoj, kaj ankaŭ ne ŝanĝadas la leksikon de Esperanto de jaro al jaro laŭ propra gusto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: LMS Bertilo jam vivis en Germanlando dum jardekoj, do probable alkutimiĝis al la sistemo kaj ĉesis esti svedo. Sed alinomu al "Sulaŭesio" pro neraciaj argumentoj, eble poste iu alvenos kaj postulos ke la sola ĝusta formo estu " '''Sulaŭesujo''' " pro same neraciaj kaj kontraŭ-idaj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: Cetere, se vi ekhavas la impreson ke mi "simple ne malŝatas la plej naturan esperantigon Sulaveso", tiam vi malpravas. Mi kutimiĝis al la vikipedia vorto "Sulaveso", kaj neniam pridemandis ĝin, ĝis hodiaŭ mi unuafoje legis la tekston kaj vidis ke tie estis unua vorto Sulaveso sen referenco, tiam dua vorto Celebeso kun referenco PIV kaj tria vorto Sulaŭesio kun referenco PIV. Mi miris ĉar tri vortoj por indonezia insulo pri kies E-movadon mi ankoraŭ nenion aŭdis estas iom multe, kaj pensis ke mi plej ofte aŭdis kaj legis la unuan formon, kaj simple iu por la "plej natura esperantigo" forgesis meti la vortaran referencon. Tiam mi serĉis kaj ne trovis iun ajn vortaran referencon. En tiu situacio nur restis al mi konstati, ke ŝajne mi kaj ni ĉiuj alkutimiĝis al libera inventaĵo. Mi ne volas kondamni min ke mi ne kontrolis en la "beta-versio de reta PIV" kiu jam estis enrete ekde aprilo 2012, kaj ne volas kondamni iun alian, sed mi vere ne trovas konvinkajn eksterajn argumentojn por la vorto "Sulaveso", krom la tute nefakan argumenton ke ni ĉiuj jam alkutimiĝis al la nova vorto kaj ĝi aspektas kvazaŭ ĝi povus esti Esperanto-vorto (tial mi uzis komparon kun Ido, ne kun Volapuko aŭ la finna aŭ litova, ĉar la vortoj de tiuj lingvoj ne frape similas al Esperanto-vortoj, tiuj de Ido jes). Sed malŝpari tiom da vortoj tute ne utilas: Iu konvinku nin ĉiujn kun konvinkaj referencoj, ke Sulaveso estas la nova oficiala Esperanto-vorto por la insulo, kiu anstaŭas la malnovan-novan vorton "Sulaŭesio" oficiala ekde 2002/2005, kaj tiam tute ne necesas ŝanĝi unu vikipedian kategorion. Mi ne trovas argumenton, nur tiun ke mi kaj Taylor ŝatas la vorton "Sulaveso", kaj ke por mi tiu persona ŝato ne estas argumento. 23:01, 3 feb. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) Mi alkutimiĝis al la (ŝajne misa) formo "Sulaveso", ankoraŭ neniam vidis en Vikipedio la PIV-an formon "Sulaŭesio", kio sekve ŝajnas al mi stranga, kiel ĉio kion mi ne konas. Sed mi rigardis, nun (!), en vortaro.net, kaj Thomas pravas. Ke oni alkutimiĝis al origine fantazia inventaĵo, ne igas ĝin ĝusta. Do kontraŭ Sulaveso pro manka referenco, kaj kontraŭ Celebeso pro la kolonia konotacio en 2025. Restas nur la nekutima PIV-a vorto kun la "aŭ" en la mezo ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:12, 3 feb. 2025 (UTC) {{komento}} "'''[[Sulaveso]]'''" estas natura maniero esperantigi fremdan vorton "Sulawesi" [sulaŭési]. Komparu tion kun, ekzemple, la nekontestata esperantigo "Okinavo" (ankaŭ [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&apa=1&s=Okinavo&kap=1&der=1 laŭ PIV]) de la fremda propra nomo "Okinawa" [okináŭa]. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]'''. -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :: Kiel mi diris, al mi tute simpatias la vorto "Sulaveso", nur mi dubas ĉu estas esperanta vorto - estas multaj vortoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ tute belaj inventitaj vortoj, kiuj havas o-finaĵon, malhavas fremdajn literojn (wqxyöḁ), kaj tamen ne dokumentiĝis esperantaj vortoj. Kaj laŭ la "[[15-a regulo]]" de LLZ ni rajtas alinventi vortojn se ekestas koncepto pri kiu bezonatas sed ''mankas'' esperanta vorto, nur tiam. Pri la insulo jam estas malnova, koloniisma esperanta vorto "Celebeso", kaj ankaŭ nova, neimperiisma vorto, "Sulaŭesio", elektita probable en la 1970-aj jaroj, ĉiukaze inter 1970 kaj 2002, al kiu probable neniu vere alkutimiĝis, ankaŭ mi ne, sed kiu nun estas la dokumentita nova vorto por la insulo. Do ne ''mankas'' esperanta vorto, eĉ estas du je dispono. Per kiu rajto ni, manpleno da redaktantoj de komuna retejo, havas la licencon simple korekti la lingvouzon de PIV kaj ŝanĝi vorton en ĝi? Kaj se ni rajtas, ĉu iu granda ''Facebook''-grupo pri Esperanto ankaŭ havas tiun rajton? Aŭ ĉu ni rajtas per simpla guglo-serĉo decidi pri ŝanĝo de nia vortaro, aŭ per serĉo en la retejo ''tekstaro.com'' aŭ en ''google-books''? Mi ne kritikas uzon de tiuj enketiloj, kiujn ankaŭ mi uzas, sed ĉi tie temas pri la rajto simple de eta grupo da certe bonintencaj kaj diligentaj movadanoj superi la norman vortaron de Esperanto. Estus multe pli simple se estus neŭtralaj eksteraj referencoj pri propono de nova "plej natura esperantigo" aldone al la tradicia vorto kaj de nova, nekolonia vorto, ambaŭ dokumentitaj en la 20-a jarcento, la nova formo plej laste en 2002. Mi dubas ĉu '''mi''' havas la rajton en tiu situacio inventi kaj oficialigi "vorton pli belan ol tiu kiu estas skribita en PIV", kaj mi dubas ankaŭ ĉu ni ĉiuj havas la legitimon. Sed ŝajnas ke neŭtralajn eksterajn referencojn pri defendo de la bela nova vorto "Sulaveso", kiu laŭ mia nuna kompreno arbitre inventiĝis en marto 2007 kiam ni komencis vikipedian teksteton pri la insulo, ankoraŭ neniu trovis. Nur la 3 uzoj en "Le monde diplo..." el 2008-2010, post kiam nia teksteto kun la nova nomo jam estis. Aŭ ĉu iu havas legitimigan fonton? Fonton, kiu almenaŭ asertas ke estas oficiala vorto de la fina 20-a jarcento "kiu hazarde kaptiĝis en PIV 2002" kaj estas plia oficiala vorto "Sulaveso" kiu konkurencas kun la PIV-a vorto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:32, 4 feb. 2025 (UTC) {{komento}} Laŭ [[:en:Sulawesi]], :: The name ''Sulawesi'' possibly comes from the words ''sula'' ("island") and ''besi'' ("iron")… — do, la probabla prononco estas /su.la.we.si/, ne /sul.aŭ.e.si/ (kion sugestus la misesperantigo «Sula ͡uesi»); en la vorto estas la konsonanto /w/, ne diftongo /aŭ/, kaj la silaba limo supozeble estas /la.we/. Kaj la normala esperantigo de la '''konsonanto''' /w/ estas per ''v'' (kiel en ''O.ki.na.vo, Taj.va.no'' ktp). Ankaŭ la hezito inter ''b'' kaj ''w'' (besi/wesi) apogas la konsonantan version. Cetere, guglante pri «"Sulaveson" OR "Sulaveso" kiu kaj» mi trovas ege pli multe da trafoj (ne nur Vikipediaj), ol por «"Sulaŭesion" OR "Sulaŭesio" kiu kaj». Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]''', {{kontraŭ}} Sulaŭesio.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 15:00, 5 feb. 2025 (UTC) : Okazis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?diff=9014570&oldid=8939651 sendiskuta alinomigo] kiu eble rilatas al problemo de esperantigo de [[Sulawesi]]. {{kontraŭ}} la ĵusa alinomigo de [[Tokorozava]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 feb. 2025 (UTC) :La plej bona moderna fonto kiun mi trovas interrete estas [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf artikolo] de [[Heidi Goes]], kiu uzas "Celebeso". Tial mi voĉdonas {{por}} [[Celebeso]]. Se poste montriĝos ke "celebesaj" aŭ aliaj indoneziaj esperantistoj uzas alian nomon, kompreneble tiam ŝanĝo estos prava. :Mi pensas ke la afero pri "Tokorozava" ne rilatas al ĉi tiu diskuto, sed dankon al Taylor 49 pro la atentigo al la sendiskuta alinomado. Ĉu ni prefere ne sekvu niajn deklaritajn politikojn? Ĉi-kaze nek la antaŭa nek la ŝanĝita formo faras tion. Kaj se iu volas ŝanĝi la politikojn, ĉu ni ne prefere aperte diskutu? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:29, 16 feb. 2025 (UTC) ::Kompreneble la temo pri [[Tokorozava]] estas komplete alia temo: tie temas pri [[Transskribo de la japana lingvo en Esperanton]] (kaj ŝajne la protesto de Taylor nun kaŭzis ke la teksto pri la japana urbo nun fuŝe ne estas vikidatume ligita, sed jes, komplete alia temo), ĉi tie pri esperantlingva nomo de insulo. La malnova kolonia nomo [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] ĉiukaze estas dokumentita en PIV, same kiel la nova, postkolonia formo "Sulaŭesio" de PIV, kiu estas ankoraŭ nekutima, kaj kion ŝajne ĉi tie ĉiu bojkotas (kvankam mi demandas al mi kiom arogantaj ni estas se ni simple bojkotas vorton el la norma plej referenca vortaro). Do se ni decidas fajfi pri postkolonia ĝusteco, tiam Celebeso estas bona alternativo. Ĉiukaze mi estas kontraŭ la simpla inventado de nova nomo "Sulaveso", kiom ajn bela la literaro sonas kaj kiom la trovoj en guglo-paĝoj diras - sed ni ĉiuj scias ke la trovoj en guglo-serĉoj fluas, kaj tia momenta kalkuleto ne estas vera aŭtoritata referenco. Ĉi tie, ŝajnas, estas alternativoj malnova [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] kaj nova [https://vortaro.net/#Sulaŭesio_kd Sulaŭesio], kaj se ni volas bojkoti la novan vorton "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, tiam nur restas la malnova, kolonia formo Celebeso, kun referenco de 4 PIV-oj kaj de Heidi Goes kaj sendube ankoraŭ en aliaj pli malnovaj fontoj. Ĉiukaze {{kontraŭ|kontraŭ}} meminventita vorto "Sulaveso", ĉar la opinio ke tiu meminventita vorto estas "natura maniero esperantigi fremdan vorton" (mi tute dividas tiun privatan opinion) ne estas aŭtoritata skriba referenco. Ni memoru ke ni ne estas la Akademio de Esperanto ĉi tie kaj ni ne estas la redakta teamo de estonta "PIV 2030"! Tiuj grupoj povas verki referencojn, ni kiel enciklopedianoj nur povas kolekti kaj citi referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:22, 27 feb. 2025 (UTC) :::Mi fakte indigniĝas, ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV, kiu, eĉ se iuj ne ŝatas iun aserton en ĝi, estas la norma vortaro en Eo. Tial mi daŭre estus {{por|por}} la PIV-a postkolonia formo "Sulaŭesio", sendepende ke ekzistas alia, alilanda insulo [[Okinavo]] kiu estas sendiskuta vorto en Japanio, kun almenaŭ 3 aŭtoritataj referencoj. Sed se vi sincere decidas bojkoti la nomon "Sulaŭesio" de PIV, nomante ĝin nur "persona propono" de kelkdekpersona PIV-komitato, kun argumento ke Taylor malrespekte opinias pri kolego Wennergren kaj juĝas lin "malbonigita pro tro da jaroj ekster Svedio", kio laŭ mi estas konsternige malserioza argumentado, tiam efektive la sola alternativo estas la malnova e-lingva nomo "Celebeso". Do mi voĉdonas prefere por la postkolonia nomo "Sulaŭesio", duarange por la malnova formo "Celebeso", kaj klare protestas kontraŭ meminvento de (bela) formo "Sulaveso", pri kiu Thomas alvokis alporti aŭtoritatajn referencojn, sed evidente neniu havas ilin. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:49, 27 feb. 2025 (UTC) :{{komento}} Karaj - la formon kun silabo ''-ŭe-'' klare malebligas jena dokumento de [[Akademio de Esperanto]]: [https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/index.html "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ"]; ĝi detale klarigas la kialon kaj (implicite) aludas simplan solvon: "'''[[Sulaveso]]'''". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:40, 27 feb. 2025 (UTC) ::Nu, bedaŭrinde tio estas ruza advokata argumentado: la PIV-an formon "Sulaŭesio" kun silabo -aŭ- klare '''ebligas''' la "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ" (de 2023): la ''«litero ŭ plej ofte aperas (A1) - kaj klare permeseblas (A2) - en la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"»''. La deklaro tute ne esprimas ion pri litero '''post''' la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ", tie povas esti vokalo aŭ konsonanto aŭ nenio (aŭ, ankaŭ, ankoraŭ). Tial ankaŭ la argumento ke en la deklaro «implicite» jam estas la vorto «Sulaveso» tiel ne ĝustas. PIV 2002/2005/2020 do ne draste fuŝis. Necesas iu vera, ne dubinda «implicita» interpretita referenco, ĉar nia referenco ĝis nun estas "Vikipedio:Alinomendaj artikoloj", niaj propraj personaj opinioj ĉi tie, kaj socia diskutejo en vikipedio ne kalkuleblas kiel ekstervikipedia referenco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:51, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kara kolego [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] - Mi havas la impreson, ke via repliko estas pli advokatece ruza, ol mia komento, al kiu vi respondis ;) :::Unue, la esprimo ''sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"'' estas simple komunlingva maniero diri ''diftongoj "aŭ" kaj "eŭ"'', evitante fakan terminon. Estas klare, ke la literkombino "aŭe" en "Sulaŭesi" enhavas sonkombinon [wa] (Su-la-ŭe-si laŭ silabodivido sed ne Su-laŭ-e-si kun diftongo "aŭ"!), kion la akademia decido rekte malrekomendas kaj detale klarigas tian decidon. Bonvolu noti, ke tiu decido ne povis diri pli rezolute, ke la _literkombinoj_ "ŭa" kaj "ŭe" estas evitendaj, ĉar, la vortoj de la tipo "baldaŭa" (bal-daŭ-a laŭ silabado) kaj "antaŭe" estas, memkompreneble, tute akcepteblaj. Via "refuto", do, estas tre lerta, sed nevalida ;) :::Due, ja estus bone havi precedencan uzon en lingve modela fonto, sed tio ne ĉiam eblas. Tamen, ekzemple, la fonologie tre simila "Okinavo" (ne "Okinaŭo"!) tute klare montras la ĝustan vojon. :::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:10, 28 feb. 2025 (UTC) ::::Jes, la fonologie tre simila, kvankam alilingva "Okinavo" estas sendiskuta: sed tie estas pluraj fidindaj fontoj, nelaste en PIV, kaj neniu havas ion kontraŭ tiu nomo. Sed ĉi tie, damne, estas fidinda fonto, kiu postulus alian formon, kiu ĉi tie al neniu vere ŝajnas hejmeca (eĉ al Aidas ne, kvankam li daŭre pledas simple sekvi la fonton de PIV, negrave ke la vorto subjektive ŝajnas ekzotika) ... kaj estas neniu ajn vera fonto kontraŭpezanta la voĉojn de 3 PIV-oj, nur la arbitra novbapto de Verdulo en 2007 kaj argumentadoj en tiu ĉi diskuto... kaj, en vasta senco, eblus ankoraŭ konstati ke la [https://translate.google.com/?sl=fr&tl=eo&text=Sulawesi&op=translate guglo-tradukilo ŝtelis la vorton Sulaveso] el la "fidinda fonto" Vikipedio en Esperanto al sia traduka vortaro, kaj tiel suzpozeble faris ankaŭ aliaj robotaj tradukaj algoritmoj ([https://kratomdudes.com/eo/kratombutiko/verda-vejno-kratom/Verda-Sulaveso/ ekz. la jena lingva kirlaĵo]). Sed se tiel argumenti, ni denove estas ĉe la novbapto de Verdulo en 2007. Mi supozas ke se ni volas "bojkoti la voĉon de PIV" ĉi-tie, restas nur la salomona propono de Arbarulo: la pura solvo konservative ŝajnigi ke ni estas en 1975 kaj tiam la solaj alternativoj estis "Celebeso" (PIV, Parizo 1970, p. 137) kaj la unufoje uzita "Celebo" ("Poŝatlaso de la mondo", Prago 1971, mapo 40). Mi ne bone scias kion refuti, se iu junulo protestas "ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV", ĉar la kritiko estas sekvebla. Dubindas ĉu eĉ estus konvinka iniciato verki grandan artikolon pri la "insulo Sulaveso" en la revuo ''Monato'' kun mencio ke en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj provizore instaliĝis alternativa vortumo sed intertempe la vorto Sulaveso estas firme konstanta kaj estos la vorto en "PIV 2030". Do plej saĝos simple lasi la formon "Celebeso" el 1970 kiel titolo, kaj pri la intertempa populariĝo de la indonezia vorto ''Sulawesi'', esperante tradukebla al "Sulaŭesio" en 3 PIV-oj kaj al "Sulaveso" 3x en ''La Monde diplomatique'' ekde 2008, oni povas skribi en la teksto (simple ne atentante ke mi ne bone scias kion refuti se iu junulo protestas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 28 feb. 2025 (UTC) :::::Mi ne akceptas karakterizon de PIV kiel "norma vortaro". Iuj formoj kaj multaj difinoj en ĝi ankoraŭ restas harstarige fuŝaj, sed espereble sekva eldono korektos multajn el tiuj misaĵoj. :::::Cetere, nun okazas ambicia projekto pri plivastigo kaj plibonigo de la (efektive norma, sed ne plena) Akademia Vortaro, sed la Akademio apenaŭ oficiale traktos la nomon por Sulaveso. :::::Mi konsultos kelkajn aliajn akademianojn pri la nun diskutata geografiaĵo. :::::Tio postulos iom da tempo, ĉar ĵus finiĝis elektoj de novaj membroj, kaj nun oni okupiĝas pri preparado por elektoj de la nova Estraro kaj direktoroj de sekcioj kaj komisionoj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:05, 28 feb. 2025 (UTC) :Kiel promesite: ::Kelkaj (entute naŭ) akademianoj (eksterofice) interŝanĝis opiniojn pri la propono ŝanĝi la nomon de vikipedia artikolo "[[Sulaveso]]" al "Sulaŭesio": ::1. El tiuj, sep ([[Marc Bavant]], [[Cyril Brosch]], [[Edmund Grimley Evans]], [[Valentin Melnikov]], [[Carlo Minnaja]], [[Paŭlo Moĵajev]] kaj [[Alexander Shlafer]]) opinias, ke la formo kun "v" (sed ne "ŭ") estas preferinda esperantigo de la nomo de tiu indonezia insulo ("Sulawesi" [sulawési] en la indonezia kaj simile en multaj aliaj lingvoj, kiuj havas fonemon /w/). ::La decid(ig)a argumento kontraŭ la formoj "Sulaŭeso" aŭ "Sulaŭesio'' estas, ke la tradicia kaj kutima esperantigo de la fremda fonemo /w/ estas esperanta fonemo /v/ (litero "v" prononcata kiel [v]). ::2. Iom alia sepopo (Marc Bavant, Edmund Grimley Evans, [[Markos Kramer]], Valentin Melnikov, Carlo Minaja, Paŭlo Moĵajev kaj Alexander Shlafer) krome opinias, ke la tradicio de esperantigoj '''ne''' sugestas enmeton de "i" (Sulaves'''i'''o) - komparu, ekzemple: la kartvela ĉefurbo [tbilís'''i'''] iĝas en Esperanto "Tbilis'''o'''" [tiel, ekzemple, en PIV, ReVo kaj Vikipedio]; krome, tia sufikseca -i- povas krei misgvidan kaj facile eviteblan impreson, ke temas pri landonomo sed ne pri nomo de insulo. ::Tial ni forte preferas la formon "'''[[Sulaveso]]'''". ::P.S. Bonvolu noti, ke tio ĉi estas '''privata (eksterofica) opiniesprimo''' de grupo da akademianoj kiel kompetentaj lingvanoj, sed '''ne oficiala decido''' de la Akademio. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:12, 5 mar. 2025 (UTC) ::Plie mi sciigas ke en la lasta numero de ''Esperanto'', Amri Wandel raportas pri vizito skribante trifoje "Sulavesi" kaj dufoje "Sulavesio". Tamen, se indonezia fonto ne haveblas, mi ankoraŭ opinias ke ni devas sekvi Heidi Goes, la eksterulon kiu plej multe kunlaboris kun la indonezia Esperanto-movado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:59, 3 apr. 2025 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Kolektante ĉiaspecajn fontojn pri la diversaj formoj: kiu estis la monatonomo/numero de tiu "lasta numero de ''Esperanto''", kaj en kiu paĝo aperis la raporto de A. Wandel? Kaj la rekomendo aparte konsideri la lingvouzon de Heidi Goes ankaŭ aspektas senca: ĉu krom la [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf citita artikolo] estas ankoraŭ ie alia loko rn kiu [[Heidi Goes]] skribas pri la insulo? Rememoru: ni ĉi tie ne voĉdonas pri personaj preferoj aŭ pri privataj rezonadoj en vikipedia(j) diskutpaĝo(j), kial aparte la vorto Sulaveso preferindas al aliaj variaĵoj. Sed temas pri trovoj de fidindaj, ekstervikipediaj referencoj, kiuj kontraŭpezus la fidindajn, ekstervikipediajn referencojn de PIV 2002, 2005 kaj 2020. Mi volonte ankaŭ konsiderus la privatan opiniosondon de ''Filozofo'' kun ses kunakademianoj, se mi havus fidindan, ekstervikipedian referencon pri ĝi. Sed referenco "vidu la diskuton en 'Vikipedio:Alinomendaj artikoloj'" laŭ mia kompreno ne nomeblas "ekstervikipedia"... Tial la diskuto tiom stagnas. Ni laŭ la vikipedia logiko ne simple povas referenci al niaj propraj privataj preferoj. Se '''estus tiel''', mi gaje kunvoĉdonus pri nova vikipedia vorto "Sulaveso" nun kaj pri samtempa malvalidigo de "PIV 2002, 2005, 2020" kaj de ĉiuj aliaj referencoj, kiuj statas iun alian. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 15 apr. 2025 (UTC) ::::PS: Ĉar la artikolo de H. Goes komenciĝas sur "paĝo 23", klaras ke estas 22 paĝoj antaŭ tio, do ne estas iu PDF-dosiero komputile farita kaj komputile alŝutíta en la reton, sed io kio jam iam estis presita. En kiu kadro ĝi publikiĝis? Kiel nomiĝis la presaĵo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:21, 15 apr. 2025 (UTC) ::::Kara [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ::::Jen kelkaj tiaj referencoj (eksteraj ligoj): :::: ::::*[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0ohttps://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0o Artikolo "'''Sulaveso'''" en Reta Vortaro (ReVo)], kie troviĝas ekzemploj kaj pluaj referencoj; ::::*[https://eo.delachieve.com/kio-estas-insularo-malaja-arkta-kanadaj-alexander-japana-chagos-solovetsky-insularo/ Kio estas insularo?]; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/besoa_valley_sulawesi.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, Sulavesa InsuloValo Besoa, '''Sulaveso''']; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/megalitoj_de_bada_besoa_kaj_napu_valleys_sulawesi_insulo.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, '''Sulavesa''' Insulo]; ::::*[https://nusantarafund.org/eo/publikasi/cerita/memetakan-wilayah-adat-melindungi-ruang-hidup-masyarakat-adat-lambe-allu/ Mapado de Tradicia Teritorio]; ::::*[https://glosbe.com/en/eo/Sulawesi English-Esperanto Dictionary], kun registritaj frazo-specimenoj kun la vorto "Sulaveso" en Esperanto. ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:21, 15 apr. 2025 (UTC) :::::Mi akceptas la plej multajn el la retpaĝoj, kiujn mi nur supraĵe rigardetis, kiel "fidindaj, ekstervikipediaj referencoj", kvankam retpaĝoj estas ne ĉiam konstantaj dokumentoj kaj ankaŭ ne ĉiam fidindaj fontoj. '''Nur''' "Mapado de Tradicia Teritorio" ŝajnas al mi konfuza kaj fuŝeta aŭtomata kirlaĵo, ĝin mi persone ne nomus konvinka (iom senespera paĝaro se eĉ ne eblas skribi la vorton "hejpaĝo" sen eraro). Kaj pri ReVo mi ne akcentus la "pluajn referencojn" plurale: estas unu (singulara) mizera paĝeto el reta vortareto litova-esperanta, kiu ĉe mi hodiaŭ daŭre kraŝas, kaj evidente ne ŝajnas solide programita. Sed iel ajn: ReVo pure estas bona referenco, eĉ se ties ekzemploj mizeras. Do necesus enigi la referencojn por formo "Sulaveso" en la tekston, tre bone se iu ankoraŭ trovus referencon el "plumo" de Heidi Goes, sed ankaŭ poste aldoni ion ĉiam eblas. Ĉu vi enmetos la alportitajn referencojn krom "Mapado de Tradicia Teritorio"?? Tiam oni havos plimulton da referencoj por "Sulaveso" (la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas), havus malplimulton de 3 referencoj de "PIV 2002, 2005 kaj 2020" por "Sulaŭesio" kaj bone, unu de "revuo Esperanto 2025" por "Sulavesio". Ke momente cirkulas tri alternativoj por la malnova vorto "Celebeso", oni nepre ne kaŝu, sed se estas deca kvanto referencoj por "Sulaveso", ĉio estas en ordo. Tio estis tio kio mankis ĉi tie. Vidu: mi hodiaŭ volis bluigi ruĝan ligilon pri la [[goraontala lingvo]], unu el tiuj lingvoj kiuj havas propran vikipedian projekton, kaj vere sakris kiam mi vidis la tiu lingvo aparte paroliĝas en [[Sulaveso]]... Do mi - kion fari? - laŭeble koncize menciis ĉiujn kvar variaĵojn, sen preferi unu, sed mi vere esperas ke tia danco pri referencoj nun ne ĉiam necesos kiam hazarde la insula nomo aperos en iu teksto. La aliaj lingvotekstaj ĝermoj, kiujn mi hodiaŭ bluigis, pri la [[ŝana]] kaj [[saraika]], "bonŝance" ne estis de tiu insulo kaj estis multe pli rapide fareblaj miniature... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 15 apr. 2025 (UTC) ::::::Al la referencoj por "Sulaveso" eblas aldoni ankaŭ la tri ekzemplojn el ''Le Monde Diplomatique en Esperanto'', kiujn montras ''tekstaro.com''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:12, 15 apr. 2025 (UTC) :::::::Kompreneble, ĝuste tion celis mia duonfrazo "la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas". Tiel mi ankaŭ faris en la artikola ĝermo [[goraontala lingvo]] de antaŭ kelkaj horoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:22, 15 apr. 2025 (UTC) :Heidi Goes certe kaj multe skribis pri la temo en sia granda historio de Esperanto en Indonezio, ''Movadaj insuletoj''. Bedaŭrinde mi fordonis mian ekzempleron. Tamen la enhavotabelo, kiun ŝi montras surekrane en ĉi tiu prelegofilmo ĉe sekundo 2:03:53 [https://www.youtube.com/watch?v=ne75ZuoIscQ], vortumas "Sulaveso (antaŭe Celebeso)". Tial mi nun ŝanĝas mian voĉon {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por "Sulaveso." :Se iu interesiĝas pri la aliaj menciitaj fontoj, la kompleta cito de la artikolo kiun mi antaŭe trovis estas ĉi tie [https://biblio.ugent.be/publication/5873877], kaj la artikolo de Amri Wandel estas en ''Esperanto'' Aprilo 2025, p. 92-3. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:09, 20 apr. 2025 (UTC) ::{{ne farite}} do restos la ĝisnuna titolo "Sulaveso", ĉar ĉi tie nun kolektiĝis sufiĉe da konvinkaj referencoj, kvankam ili ĝisnun en la teksto ne jam dokumentiĝas :::{{re|Filozofo|Arbarulo}} Por vere fermi la temon, ankoraŭ necesos kompletigi la referencojn pri la PIV-aj formoj "Celebeso" kaj "Sulaŭesio" en la '''artikolo''' per pluraj eksteraj referencoj de formo "Sulaveso" kiuj konvinke kolektiĝis ĉi tie, sed ankoraŭ devos eniri la vikipedian artikolon. Ĉu unu el vi pretas enplekti la eksterajn referencojn de formo "Sulaveso" en la tekston? Mi tre volus jam fini kaj arkivigi tiun temon, kiu prenis enorman spacon en tiu ĉi paĝo. PS: Dankon pro la detalaj fontoj de la 20-a de aprilo, Arbarulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:31, 27 maj. 2025 (UTC) :::PS: Fine mi volas substreki ke estis mi, kiu '''jam en aprilo 2013''', en bona fido ke la nomo "Sulaveso" estus ĝusta, faris la kvin bazajn tekstojn de la kvin landopartoj [[Okcidenta Sulaveso]], [[Suda Sulaveso]], [[Centra Sulaveso]], [[Sudorienta Sulaveso]] kaj [[Norda Sulaveso]] je tiuj nomoj - 5-foje Sulaveso. Ankaŭ en aliaj paĝokreoj mi diligente kontribuis al vastigo de la vorto en Vikipedio. Ĝuste tial mi estis tiom ŝokita kiam mi en februaro 2025 legis ke en 3 eldonoj de PIV la nomo estas aŭ malnove Celebeso aŭ nove "Sulaŭesio", kaj ne povis trovi iun ajn referencon defende al la formo "Sulaveso". Tial mi mi vere dankemas ke nun kolektiĝis sufiĉe da referencoj por povi "superpezi" la tri pezajn volumojn de PIV. Kaj mi ne devos mem ŝanĝi ankaŭ miajn kvin tekstojn de la kvin landopartoj al varia formo. Tio nur, ĉar Taylor 49 ŝajne perceptis ke mi estus amara kaj sang-avida malamiko de la kompatinda kara vorto "Sulaveso". Ne, male: mi gaje uzis ĝin jam en kreoj de novaj tekstoj en 2013 kaj ankaŭ en aliaj kreoj de novaj tekstoj, nur ke mi ĝis 2025 neniam kontrolis la al mi ŝajne "memkompreneblan vorton" en PIV 2020 (tion en 2013 mi tute ne povis fari, ĉar tiam mi nur havis ĉe mi PIV 1970, ankoraŭ ne havis PIV 2002 kaj tiam PIV 2020 ankoraŭ ne alireblis)... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 27 maj. 2025 (UTC) == [[Kaĉo (Sebastopola municipo)]] > [[Kaĉa]] == Mi trovis paĝon en Vikipedio (fakte pri [[Vasilij Stalin (Ĝugaŝvili)]], filo de Stalin), kiu elstarigas ruĝan ligilon '''[[Kaĉa]]'''. La ruĝaj literoj informas ke e-lingva paĝo pri tiu loĝloko ne ekzistas, sed ĝi jes ekzistas, sub longeta titolo "[[Kaĉo (Sebastopola municipo)]]", iom surprize kun alia fina vokalo, kun substantiva o-finaĵo, kiu do informas ke temus pri Esperanto-vorto. Mia PIV tamen informas ke kaĉo estas nur grenkaĉo, kaj krimea loĝloko kun esperantlingva nomo "Kaĉo" ne ekzistas. Do, por malpliigi miskomprenojn inter niaj propraj paĝoj, rekomendindas nomi la loĝlokon kaj ankaŭ samnoman riveron al latinliterigita formo de la ukraina kaj rusa nomoj (nomigo laŭ la krime-tatara nomo ankaŭ belus, sed ĉar en Sovetunio granda parto de la krime-tataroj murdiĝis, nun la krime-tatara nomo supozeble malpli konatas ol la rusa kaj ukraina). '''Escepto''' kompreneble estus, se eblus noti 2-3 konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, ke la loĝlokonomo "Kaĉo" estas '''vaste uzata''' en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. PIV ne nepre estas la sola ebla referenco. Sed mi tute ne trovas tiajn konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, kaj dubas ke ili troveblas. Kaj konsiderante ke la '''loko estas eĉ ne municipo''', sed nur parto de ĝi, mi forte dubas ke sencas inventi propran esperantlingvan geografian nomon. Do la loko nomiĝu Kaĉa - efektive eblus rezigni pri la longa nomo "Kaĉa (Sebastopola municipo)" kaj interkonsenti ke la titolo de la loĝloko estos simple [[Kaĉa]] kaj la rivero, kiu nun troveblas sub titolo [[Kaĉo (rivero)]] nomiĝos [[Kaĉa (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:59, 27 feb. 2025 (UTC) :Laŭ [[esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]], kies rekomendoj ankaŭ uzeblas por "simpla esperanta latinliterigo" sen kreo de vera esperanta nomo, la transliterigo de Кача al Kaĉa estas sendube bona, kaj vere ankaŭ mi nur trovas esperantan formon de la municipo Sebastopolo en PIV (2020) kaj la "Poŝatlaso de la mondo" (1971), sed ne la municipoparton. Kompreneble la mapo 17 de la poŝatlaso bildigas tutan Krimeon en dimensio 3 x 2 cm: kiel tie povus esti iuj municipopartoj? Kaj tio ankaŭ ne necesas: [[vikipedio:Esperantigo de nomoj#NLPP en esperanta Vikipedio|"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."]] Do, sen referenco neniu esperantigo, nur latinliterigo, sekve Kaĉa. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:24, 27 feb. 2025 (UTC) ::Mi opinias tiun Vikipedian regulon malbona kaj kontraŭesperanta. Por Esperanto la morfologia asimilado same gravas kiel por la litova, kaj Vikipedio povus esti grava rimedo por evoluigi Esperantan nomaron. «Томск» iĝas «[[Tomsko]]», laŭ la lingvaĵo de la tieaj esperantistoj kaj analogie al [[:lt:Tomskas]]; sed «Барнаул», ĉiurilate egala (kaj litove egale asimilita: [[:lt:Barnaulas]]), aperas malesperante kiel [[Barnaul]]. ::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Kvankam la tataroj estas malmultenombraj en Krimeo, ili restas grava politika forto, kaj iliaj historiaj rajtoj je tiu regiono estas iel agnoskitaj; ĉiuj vikipedioj (ankaŭ la rusa) citas en siaj informkestoj la tataran nomon ''Qaçı''. Kaj eĉ en la slavaj nomoj, la radiko estas nur Кач- (Kaĉ-), la nominativa finaĵo -a aperas nur en 1 kazo el la 6 (aŭ el la 7, se kalkuli la ukrainan vokkazon).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:56, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kompreneble mi nepre defendas mencion de la tatara nomo Qaçı en la informkesto kaj en la unua frazo - sendiskute. Sed povas esti nur unu baza titolo de la teksto, kaj en tuta Krimeo post la stalinaj "purigoj" de la 1940-aj jaroj en la censo de 2002 estis 57 % da ruslingvanoj, la resto plejparte ukrainlingvanoj kaj nur eta malplimulto krime-tataroj (en la armee dominita loĝloko en 2014 estis 80 % da rusoj, 14 % da ukrainoj kaj la resto aliuloj, se la informoj en wiki.ru ĝustas, kaj supozeble ĉiuj iel komprenis kaj parolis la rusan). Tial nomi la esperantan titolon "Qaçı" ŝajnus al mi iom radikala, despli ke inter la 4 literoj estas 3 ne-esperantaj. Ankaŭ mi sentas la tentiĝon inventi iun esperantan nomon kun o-finaĵo, ĉar tiam oni ne devas favorigi unu/du plimultajn lingvojn super malplimulta lingvo. Sed la baza ideo estas, ne inventi amason da novaj informoj kiuj nur disvastiĝas kaj reklamiĝas en vikipedio, sed enpreni en Esperanton nur tion kio estas iel uzata en la "vera vivo", kaj povi pruvi tion se necese per referencoj. Narvalo iam antaŭ 20 jaroj malnete diris "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton, sed nur mondgravajn urbojn, kies nomojn rekonas esperantistoj en aliaj kontinentoj ankaŭ sen rigardi en vortaron" (do Vladivostoko, Rio-de-Ĵanejro aŭ Melburno, sed ne esperantigas ĉiun kvartalon kaj ĉiujn antaŭurbojn de tiuj urbegoj). Baza ideo estas trovi esperantigon aŭ en PIV, aŭ en iu alia vortaro, aŭ en internacia ĵurnalo, la literaturo ktp, kaj mencii du aŭ pli de tiuj referencoj. Sed, sincere dirite, la loĝloko "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, kaj ne mirigas ke pri ĝi ekster Vikipedio ne estas referenco pri ĝenerale uzata esperantigo. La litova vikipedio tute ne havas tekston pri la municipoparto; se ili iam havos, ili senhezite litovigos la nomon, ĉar la litova ankoraŭ pli radikale asimiligas vortojn ol Esperanto. Sed la litova lingvo gramatike havas plurajn finaĵojn je dispono, kaj oni kutime prenas tiun finaĵon kiu plej laŭ sono similas al la origina formo. Tio ĉi tie certe estos "Kača" (lt), tutcerte ne "Qaçı" kaj ne "Качa", ĉar tiuj formoj havas ne-litovajn literojn (do la loko en la litova estos gramatike "virina nomo"). Sed mi opinias tre grave, ke la esperantistoj ne forgesas, ke vikipedio estas projekto malferma al ĉiu, kiu priskribas la mondon kaj kolektas la tutmondan sciaron, kaj oni ne ĉi tie produktas "originalajn informojn kaj subjektivajn ideojn" - konsciante ke ofte eksteraj fontoj esperantlingvaj estos malmultaj, almenaŭ tiuj aktuale tuj videblaj interrete. Tial la limoj kiom da urboj rajtas esti esperantigeblaj estas detale diskuteblaj. Sed se estas duba kazo, despli gravas ke estas referencoj (pri la titolo "[[Londono]]" eĉ ne estas vikipedia referenco, ĉar ne estas dubo pri la e-lingva vorto, kaj ĉiu ajn povas facile kontroli la ĝustecon de la o-finaĵo rete en vortaro.net kaj reta-vortaro.de). Baze mi dirus ke Narvalo pravis per sia resumo "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton", kio estas koncizigo de [[VP:EN]]. Kaj kiel dirite, "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, tial ne mirigas ke iuj uzantoj simple metas ruĝan ligilon [[Kaĉa]] en tekston kaj mise supozas se la literoj estas ruĝaj ke teksto ankoraŭ ne estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:49, 28 feb. 2025 (UTC) : Se (o)ni verkas ''Esperantan'' vikipedion, (o)ni prefere uzu ĝuste Esperanton, ĉu ne? La formo "Kaĉa" en la ''Esperanta'' vikipedio havas neniun avantaĝon antaŭ "Kaĉo" (tiu lasta ja estas esperantigita nomo!). Anstataŭ zorgi pri la alinomado oni prefere zorgu pri la aktualigo de la jam ekzistantaj artikoloj aŭ pri verkado de la pliaj. Ne rompu tion, kio eĉ sen via interveno tute bone funkcias! Mi havas nenion plian por aldoni. [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 11:43, 1 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}Karaj - Mi emas konsenti kun [[Uzanto:Sergio|Sergio]] kaj [[Uzanto:Mevo|Mevo]]. Krome, konsiderante, ke la origina tatara nomo estas [kaĉi] kaj la radiko de rusa kaj ukraina nomo estas [kaĉ] kun variaj fleksiaj finaĵoj, la plena esperantigo "Kaĉ/o" ŝajnas tute natura kaj pli preferinda ol la preskaŭ arbitre kripligita parta esperantigo "Kaĉa". :La argumento, ke oni evitu geografian formon "Kaĉo", ĉar ĝi estas homonima kun la komunuza vorto "kaĉo", ne estas valida (sufiĉas rememori la tute kutiman nomon de insulo kaj lando [[Kubo]]), kaj, cetere, tiurilate la formo "Kaĉa" ne estas pli homonim-imuna. :Tial mi pledas {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por konservo de la nomo "'''Kaĉo'''" kaj por tiu ĉi rivero en Krimeo, kaj por la tiea loknomo/municipo). :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:43, 1 mar. 2025 (UTC), esperantistiĝinta en '''[[Tomsko]]''' ('''[[tiel!]]''' ;) :: Ĉi tio fakte estas {{kontraŭ}} alinomigo? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:15, 7 mar. 2025 (UTC) ::: Jes, {{kontraŭ}} alinomigo! Samtempe, mi alĝustigas mian ĉi-supran voĉdonan vortumon, kiu kaŭzis konfuzon. Dankon pro atentigo! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:44, 7 mar. 2025 (UTC) :{{por}} daŭrigi nian ĝisnunan politikon, kiun ThomasPusch ĝuste raportis. Aliaj Esperantistoj ne Esperantigas ĉiun urbeton, do ankaŭ vikipediistoj ne Esperantigu ilin. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:33, 6 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke la komparo de la municipoparto Качa aŭ Qaçı al la urbegoj Tomsko aŭ Barnaul estas iom misa, ĉar la grandecoj estas tute aliaj. Sed tamen, ankaŭ referencoj pri la esperanta urbonomo Tomsko ne facile troveblas: PIV kaj ReVo (kaj ankaŭ ĉiuj aliaj vortaroj kiujn mi havas en miaj bretaroj, sed kompreneble mi ne ĉavas ĉiujn, ne konas esperantigon "Tomsko"), la ĝis nun sola esperantlingva atlaso, [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite, same faras ĉiuj eldonoj de la [[Jarlibro de UEA]], kaj la retejo de la klubo ŝajne ekde 15 jaroj estas morta. Sed kun iom da peno eblas trovi arkivigon de la retejo el 2010, kie videblas la esperantigo Tomsko, kaj la serĉilo tekstaro.com montras ankaŭ trovojn en La Ondo de Esperanto - do pri Tomsko esperantigo sendube pravigeblas. Pri Barnaul mi nun ne volas ripeti la tutan serĉadon, ĉar en tiu paĝo ĝis nun neniu proponis esperantigon "Barnaŭlo", sed principe la serĉado sekvus saman vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:27, 12 mar. 2025 (UTC) Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo "Kaĉo"? Kompreneble ke se PIV kaj ReVo eĉ ne mencias Tomskon, ke des malpli ili mencias tiun kvartalon. Kaj ankaŭ por la ĝenerale grandaj mapoj de la "poŝatlaso" la loko multe tro etas. La Ondo de Esperanto kaj la "tekstaro" havas multajn citaĵojn pri grenkaĉo sed nenion pri loko en Krimeo... Kaj ankaŭ la vortaro de Pacjurko, ne mirinde, ne havas ajnan trovon. Ankaŭ aliaj vortaroj garantiita ne helpos, se entute, tiam iuj lokaj esperantaj gazetoj aŭ retejoj. {{re|Mevo}} Eble vi ja trovos ion. Se ne, vi malpravas: la esperantigita vikipedia artikolo neniel "multajn jarojn perfekte funkciis", sed ĝi simple ne atentiĝis kaj neniu rimarkis ke ĝi kontraŭas la esperantigon redaktopolitikon de la e-lingva vikipedio. Do, krom se alvenos konvinkaj kaj konfirmeblaj eksteraj referencoj - {{por}} alinomigo. Kompreneble la temo estas room flanka, kaj malatentata, ke oni povas ankaŭ decidi plu ignori ĝin. Sed tio malkredigos nian tutan argumentadon. Kaj ĝustas, ke plibonigo de la ekzistaj kaj kreado de novaj artikoloj bezonas nian energion, tiel ni laŭeble ne malŝparu pliajn semajnojn en diskuto pri fakte evidenta temo - sen referencoj, neniuj dubindaj esperantigoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:36, 12 mar. 2025 (UTC) :Ne estas mirinde, ke neniu fidinda E-lingva fonto uzas la formon ''Kaĉo'', ĉar la loĝloko neniel estas rimarkinda mondskale. Sed mi vidas neniun kialon por preferi kriplan transskribon en la formo "Kaĉa" anstataŭ la plene esperantigitan formon "Kaĉo". Ambaŭokaze ja temos pri homonimeco. Se oni preferas muŝbugradon pri malmulte gravaj nomoj anstataŭ plibonigi la ''enhavon'' de la vikipedio - nu, mi lavas la manojn. Faru la Esperantan vikipedion nur kaĉo el diverslingvaj nomoj, mi jam delonge fajfas pri tio. Ve, mi ja memoras la tempojn, kiam E-vikipedio estis iom avangarda kaj eĉ "elita" projekto. Nun ĝi fariĝis setlejo por duonkleraj nenifarantoj, kiuj zorgas ĉefe pri ĝenado al alte kvalifikitaj aŭtoroj. Mi fajfas, amen! Pardonu min pro iom libera sincereco! Faru, kion vi volas! [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 20:00, 13 mar. 2025 (UTC) ::Viaj frazoj iel aspektas tre frustite, amarege kaj malbonhumore, pli ol konvenas pri la miniatura temo. Mi komprenas ke la duonkleraj nenifarantoj estas interalie la 30-jara litovo Aidas kaj mi, kaj la ĝenitaj alte kvalifikitaj aŭtoroj estas unuavice vi. Objektive mezuri kvalifikon de vikipedia aŭtoro estas iom malfacile, mi ĝenerale emus juĝi ke la pli aktivaj vikipediaj aŭtoroj ĝenerale estas kvalifikitaj - objektive mezuri vikipedian aktivadon aŭ nenifaradon de ĉiu ajn uzanto estas tute facile (ekz. [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Aidas aidas], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Mevo vi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/ThomasPusch mi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Filofozo filofozo] ktp). Per tiom malbonhumora komento eblas efike sufokigi la kunlaboremon de ĉiuj diskutantoj, kiel ankaŭ okazis ĉi tie. Tamen ne nur temas pri kolekti "{{por|verdajn}} kaj {{kontraŭ|ruĝajn}} pilkojn" ĉi tie, sed temas pri orientiĝo laŭ la vikipediaj gvidlinioj, kiujn iuj uzantoj en la unuaj jaroj de la projekto starigis ĝuste por eviti monatajn luktojn pri miniaturaj temoj. ::Do la demando de Aidas, ''"Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo 'Kaĉo'?"'', evidente respondiĝas per: ''"Neniu ĝis nun trovis iun ajn!"''. Kaj la gvidlinio [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] konstatas tute seke ''"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."'' Laŭ tiu gvidlinio fakte '''ne eblas esperantigo'''. Aŭ ĉu ni fundamente reverku la gvidliniojn [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] kaj [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]]? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:57, 24 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Sergio}} Mi certigas al vi, ke por la litovlingvaj nomformoj de Barnaulas kaj Tomskas kaj Frankfurtas kaj ĉiuj pli etaj loĝlokoj de Eŭrazio kun litovaj loknomoj facile estas fidindaj kontroleblaj litovlingvaj referencoj, minimume en la grandaj leksikonoj kiel ''Visuotinė lietuvių enciklopedija'', sed neniel nur tie. Kaj kie troveblas tiaj aŭtoritataj referencoj esperantlingve, tie esperantigoj ankaŭ bonas. Sed estas konata hobio, ke iuj Esperanto-adeptoj ekscese emas esperantigi loknomojn de tre etaj loĝlokoj (en esperanta Mezeŭropo oni nomas tion "ŝulcismo", laŭ tiurilate ekstremisma pasinta esperantisto [[Richard Schulz]]), kaj mi vere opinias la kondiĉon povi trovi du sendependajn fontojn por litovigo/esperantigo aŭ iu-ajn-lingvigo de loknomoj tre saĝa bremsilo al senbrida kreado de milionoj da dubindaj personaj kaŝnomoj por lokoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:46, 28 maj. 2025 (UTC) ==[[Humanismaj sciencoj]] -> [[Homaj sciencoj]] -> [[Homsciencoj]]== Saluton. Mi kredas, ke humanismaj rilatas al [[Humanismo]], kio ne estas precize la samo. Mi kredas, ke tiu artikolo devus nomiĝi [[Homaj sciencoj]], same kiel en ĉiuj aliaj lingvoj, al kiuj ĝi estas ligita. Mi scias, ke estas alia artikolo [[Homa scienco]], kun simila sed ne sama enhavo, kaj la pluralo povas savi la diferencon. Tiu artikolo kun plurala titolo ekzistis, sed nur kiel alidirektilo al Homa scienco, kaj mi nuligis ĝin por ke ĝi povu esti la nun kreita artikolo. Se finfine oni preferas reteni la dekomencan titolon, mi restarigus la nuligitan alidirektilon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:20, 3 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}La titolo "Humanismaj sciencoj" estas ankaŭ miaopinie erara. "Homaj sciencoj" estas sendube pli taŭga, sed eble eĉ pli taŭga estus titolo "Homsciencoj", t.e. sciencoj, kies precipa intereso senpere fokusiĝas sur hom(ar)o. Mi do uzus titolon "'''[[Homsciencoj]]'''", sed en la enkonduka frazo dirus simile sl jeno: " '''[[Homsciencoj]]''' aŭ '''[[Homaj sciencoj]]''' estas ..." Mi ĵus kontrolis kaj vidas, ke la formoj "homsciencoj" kaj "homscienca" jam aperas en titoloj kaj tekstoj de multaj artikoloj. Tio konfirmas mian proponon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:41, 3 mar. 2025 (UTC) ::Jes, «homsciencoj» estas pli bona formo. Tamen ili estas ne «homaj sciencoj», sed «prihomaj sciencoj». Historie ''studia humanitatis'' estis kontrastigataj al teologio (''Studia Divinitatis''), kaj nun la angla Vikipedio avertas kontraŭ konfuzo inter [[:en:Human sciencie]](s) kaj [[:en:Humanities]], kvankam ĝi mem konfuzas ilin kun [[:en:Social science]]: ja ''history, philosophy, sociology, psychology, justice studies folkloristics…'' temas pri ''socio'', sed ial estas listigitaj sub [[:en:Human science]]. Ŝajnas ke tiuj dividoj malsamas en diversaj landoj, kaj la disdivido de angla Vikipedio ne estas racia.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:15, 4 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} [[Homaj sciencoj]] aŭ [[Homsciencoj]], senprefere, ĉar ''human-'' ne havas la bezonatan signifon. Mi rimarkigas ankaŭ ke PIV registras tiun sencon de ''humanisma'' kiel evitindan. ::Parenteze, mi pensas ke en la angla, ''social sciences'' normale estas subkategorio aŭ sinonimo de ''human sciences''. Mi ne scias ĉu ie tiuj terminoj estas ekskluda divido. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]: Jes, tiu fako lamas pri logiko, samkiel la angla ortografio. La ĉiama konflikto inter sistememo kaj internaciismo.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:30, 7 mar. 2025 (UTC) ::::Mi tre subtenus movon de "humanismaj sciencoj" al "homaj sciencoj" , sed ne feliĉas pri tio ke tiam estas du konkurencaj tekstoj "homa scienco" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj) kaj "homaj sciencoj" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj). kaj la difinoj en grandaj naciaj lingvoj rekte kontraŭdiras sin reciproke, kaj ne eblas havi unuecan tradukon kiu kontentigos ĉiujn naciajn difinojn. Ĉiukaze ofte estas unu superkategorio, kontraste al "ekzaktaj sciencoj" (fiziko, ĥemio, geologio ktp), kaj unu historia koncepto kiu devenas el la renesanco kaj kontrastigas la fakon al teologio, tio do ne malproksimas fakte al la filozofio de "humanismo" ankaŭ el tiu epoko. Se ni konsentas ke ni serĉas kunan vorton por multaj prihomaj sciencoj, mi pledus ke ni havus unu tekston, ne du, "homa" kaj "homaj". Aŭ: iuj devus konvinke kaj simple klarigi al mi la bazan diferencon inter la titolo plurala kaj tiu singulara... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 1 apr. 2025 (UTC) :::::Nun rigardinte la enhavon, mi facile konsentus al kunigo, ĉar ŝajne estas neniu koncepta distingo inter la esperantaj artikoloj --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:46, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::{{por}} kunigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:20, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Homa scienco]] > [[Humanismaj studoj]] == La proponatan vortumon uzas nia kara Prezidanto Charters [https://revuoesperanto.org/novjara_parolo_2020] (mem fakulo pri la afero). Krome ĝi aperas en PIV, sed kiel ekzemplo, do sen difino. [https://vortaro.net/#humanisma_kd] Ĉi tiu propono rilatas al la tuj supra. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :Ial Esperanto estas aparte malfacila por lingvistoj kaj filologoj, kvankam ekzistas eminentaj esceptoj. «Humanismaj studoj» estas ĝene ambigua. Kial la priaj fakuloj ne aplikas siajn fakajn sciojn kaj ne uzas samsencan varianton senambiguan, ekz-e ion surbaze de [[:wiktionary:humaniora]]? La latinaĵo implicas aron (plurnombron; sed por Esperanto pli bone sonus "humaniaro"), do humanio → humaniisto, humaniaro … Sed Vikipedio tabuas malkaŝan kreadon de terminoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:27, 7 mar. 2025 (UTC) == [[Kombinaŭto]] > [[Bienaŭto]] == Kvar esprimoj estas menciitaj en la diskutopaĝo. La esprimo ''[[bienaŭto]]'' ŝajnas pli uzata ol ''[[kombinaŭto]]''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 14:06, 19 mar. 2025 (UTC) :Mi iritiĝas pri la vorto "bienaŭto", ĉar mi neniel asociigus la aŭton kun bieno, kampara vivo, agrikulturo. Laŭ mi estas simpla aŭtotipo por familioj, homoj kiuj foje havas pli da aĉetaĵoj, sportiloj aŭ valizoj - do simple aŭto por pluraj uzoj aŭ kombinitaj uzoj. Tial kombinaŭto povus esti bona vorto, se iu vortaro reklamus ĝin, sed ŝajne ne estas tiel, kombiaŭto havas vortaran referencon, sed sincere dirite ne estas Esperanta vorto: kio estus "kombio aŭ kombia"??? Pluruza aŭto malkomforte havas unu silabon pli, sed ĉiukaze donas bonan komprenon, ĉiukaze pli ol la agrikultura veturilo "bienaŭto", egale ke ĝi menciiĝas en pluraj vortaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:59, 1 apr. 2025 (UTC) ::Mi konsentas, ke la vorto ''bienaŭto'' estas arbitra, sed tio ne ĝenas min. La vorto almenaŭ klare indikas specon de aŭto. La esprimo ''pluruza aŭto'' al mi ŝajnas tute sensenca kaj eĉ ne klare indikas specon de aŭto. Pluruza manĝilo estas manĝilo, kiun oni ne forĵetas post unu uzo, ĉu ne? Kiel aŭto povus ne esti "pluruza"? Eĉ se oni komprenus "plurajn uzmanierojn", la senco restas tute enigma. Kiu aŭto ne havas plurajn uzmanierojn? Cetere, pri kiuj aŭ kiaj uzmanieroj temus? Kaj longajn kaj mallongajn distancojn? Ĉu ankaŭ tiri plugilon per ĝi? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 10:11, 7 apr. 2025 (UTC) :::[[dosiero:sporks - 20070804.jpg|eta|160ra|{{centre|<small>forko+kulero<nowiki>=</nowiki>"forkulero"?</small>}}]] :::Pluruza manĝilo laŭ mi estas ekzemple manĝilo kiu samtempe estas forko kaj kulero, io kio aspektas kiel kulero kun pintoj antaŭe - kiel en la bildo dekstre (angle fork+spoon="spork", germane Gabel+Löffel="Göffel", esperante forko+kulero="forkulero"?). Pri la demando, pri kiuj uzmanieroj temus "kombinaŭto": temus pri pluraj ''kutimaj'' uzoj de aŭtoj. Laŭ mi tiri plugilon ''ne'' estas kutima uzo de ajna aŭto, sed transportado de homoj sur komfortaj sidlokoj kaj transporto de kargo, valizoj, mebloj, skioj aŭ multaj korbopilkoj, sakoj da ŝtonoj aŭ sablo, kestoj da boteloj aŭ da libroj, jes estus pluraj kutimaj uzoj de aŭto. :::Jes ja ''"la esprimo bienaŭto ŝajnas pli uzata - en esperantaj vortaroj kaj bildvortaroj - ol kombinaŭto"'', sed, mi pardonpetas, mi daŭre iritiĝas pri la vorto "bienaŭto". Sed mi estas nur unu el multegaj Esperanto-parolantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:28, 24 maj. 2025 (UTC) == [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] == La artikolo mem diras, ke la proponata nomo uziĝas "pli ofte". En PIV ''ĉerkes-'' ekzistas (kvankam ĝi ne eksplice aplikiĝas al lingvo, nur al popolo), kaj ''adig-'' ne. Oni jam proponis la alinomigon ĉe "Kunigendaj artikoloj", do mi transprenas la ideon ĉi tien. Rimarku ke [[ĉerkesa lingvo]] nun estas alidirektilo al [[Abĥaz-adigea lingvaro]], kiu nomas la koncernan temon [[ĉerkesaj lingvoj]] (ŝajne estas kutimspeca disputo "ĉu lingvoj aŭ dialektoj"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:07, 25 mar. 2025 (UTC) :Mi ne kompetentas pri la tre komplikita temo pri la Nord-Kaŭkazaj lingvoj, tamen :# la formo ''ĉerkes-''&nbsp;estas multe pli internacia (vd [[:wikidata:Q858543#sitelinks-wikipedia|la liston]]); :# la formo ''adiga'' en Esperanto estas maloportuna pro la ŝajnaj sufiksoj: ad·ig·a. :Cetere, en Ad'''ygh'''a nek '''y''' (ы) estas '''i''', nek '''gh''' (г) estas '''g'''. :Resume, mi estas {{por}} «Ĉerkesa lingv(ar)o» aŭ «Ĉerkesaj lingvoj».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:51, 26 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} Mi ne kontraŭas al apliko ke la pli internacia kaj PIV-a radiko "ĉerkes' " ĉi tie." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:46, 1 apr. 2025 (UTC) :::Ŝajne neniu kontraŭas, sed nur administranto povas fari la ŝanĝon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 1 maj. 2025 (UTC) ::::Mi vere lastatempe havas maltro da tempo por energie sekvi la diskutojn ĉi tie, kaj ne sufiĉe movas la diskutadojn. Bonvolu pardoni, kaj en kazo de neceso pli klare premu min al ago, per uzo de ŝablono {{ŝ|re}} aŭ noteto en mia persona diskutpaĝo. Mi nun faris la administran movon [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] kaj ligis la rezulton al la vikidatumo [[d:Q858543]]. Tie plimulto de la paĝoj komprenas la temon plurale, do proponas titolon "Ĉerkesaj lingvoj", ne "Ĉerkesa lingvo", kiel Arbarulo ankaŭ aludis en la noto de 25 mar. 2025. Nun mi vidas ke Sergio klare voĉdonis por la plurala variaĵo, ĉu Arbarulo havis jam klaran preferon pri "Ĉerkesaj lingvoj" mi ne scias. Ĉiukaze mi, kvankam mi nun nur faris la movon laŭ la diskuta titolo [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]], estus {{Por|Por}} plumovo al titolo "Ĉerkesaj lingvoj" plurale. Kaj kompreneble mi aldone forte estus {{Por|Por}} ioma vastigo de la mikroartikolo. Mi supozas ke plumovon al titolo "[[Ĉerkesaj lingvoj]]" plurale povas nun fari ĉiu ajn uzanto, ĉar tie estas nur vakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:31, 23 maj. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Mi havas nenion kontraŭ plurnombrigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 25 maj. 2025 (UTC) ::::::{{por}} plu-movo al ĉerkesaj lingvoj (= ĉerkesa lingvaro), kiel ankaŭ esprimis Sergio, Thomas kaj Arbarulo - la teksto kaj vikidatumoj tute ne kaŝas ke temas pri "lingva familio", kaj tiel efektive estas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:25, 28 maj. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} la plumovo al plurala termino [[ĉerkesaj lingvoj]]. En la teksto pri la pli vasta [[abĥaz-adigea lingvaro]] la ĝusta termino [[ĉerkesaj lingvoj]] jam uziĝas ekde januaro 2009, kiel komence atentigis Arbarulo. Nun, post pli ol 16 jaroj, nia teksto mem uzas la saman nomon... ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Neceloj]] > [[Incel]] -> [[Nevola ĉastulo]] == "Necelo" estas neologismo nelogika kaj tute ne uzata, evidente elpensita unuafoje en Novembro 2024 por tiu ĉi vikipedia artikolo. Cetere, ĝi kontraŭas la fundamentan regulon 15. ''Inselo'' ŝajnas bona alternativo, se vere necese (malpli konfuza ol ''incelo'' en ĉi kunteksto). --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 15:39, 28 apr. 2025 (UTC) :{{por}} ''[[Incel]]'', laŭ la rezonoj de Kwekubo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "incelo" aŭ "inselo" ŝajnas al mi egale konfuzaj: kaj in/cel/o, kaj in/sel/o povas esti misinterpretita kiel kunmetaĵo, kio estos pardonebla, ĉar tiu ĉi koncepto estas verŝajne nur marĝene konata kaj uzata, pri kio atestas la fakto, ke, dume, praktike neniu alia lingvo vere asimilis tiun ĉi vorton: pli-malpli ĉiuj lingvoj rekte uzas aŭ laŭlitere transskribas la anglan formon. :Mi do opinias prudente simple uzi la anglalingvan formon ''incel'' kaj klare indiki tion en la teksto. Se tamen necesas uzi esperantigitan formon, mi preferus la formon incel/o kiel pli rekoneblan kaj pli konforman al la tradiciaj manieroj esperantigi la vortojn kun literon "c" en en la sama fonetika pozicio: komparu, ekzemple, "incesto", "inciti", "incidento" ktp. : :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 02:22, 19 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "necelo", "incelo" aŭ "inselo" egale konsternigas min. Ankaŭ "Incel" ne estas tre bela titolo, sed, ĉar tute fremdlingva, almenaŭ pli bona ol la miskomprenigaj tristaĵoj "necelo", "incelo" aŭ "inselo". Tial {{Por|Por}} la usonismo "Incel", se vere ne estas alternativo, sed ankoraŭ pli bonus laŭeble silaboŝpara vera esperanta vorto, laŭ mia kalkulo "senvola ĉastulo" (6 silaboj) plej mallongus, "kontraŭvola ĉastulo" jam estus 7, "senĉastulo" jam estus la malo. Sed kiu diras ke laŭ usonismaj mallongigoj ĉiujn esperantajn psikiatrajn konceptojn kaj simptomojn necesas premi en du silabojn? Ĉu vere monstraj vortoj sen esperantaj finaĵoj kiel "mizog" por mizogineco, "mizan" por mizantropio, "memko" por memkompato kaj "memmal" por memmalamo brile modernigos nian lingvon? Do {{Por|Por}} la usonismo "Incel", por eviti krei iun tre dubindan vorton por koncepto, pri kiu mi en neniu el miaj naciaj lingvoj iam ajn legis, kaj kio vere miapercepte estas tre flanka temo. Sed eĉ pli por vera esperanta vorto, aŭtomate komprenebla, kaj sen dubindaj kreoj de novaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:59, 23 maj. 2025 (UTC) ::"Nevola ĉastulo" estas, miaopinie, pli trafa priskribo de tiu, kiu nevole estas ĉasta. (Komparu, ekzemple la difinojn de "nevola" kaj "senvola" en PIV). Cetere, la vorto "nevola" estas ankaŭ pli mallonga. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:30, 24 maj. 2025 (UTC) :::"Nevola" ne pli mallongas parole, laŭ silaboj, nur skribe, unu literon, sed al mi "nevola ĉastulo" perfekte taŭgas. Ke PIV tiom detale difinas la vorteton [https://vortaro.net/#senvola_kdc senvola], mi hieraŭ ne kontrolis. Klaras ke la fakte subkomprenita ideo jes estas "kontraŭvola", rekte mala al la propra volo, sed tio estus tro da silaboj; kun "nevola ĉastulo" ni havus vorton kiun ĉiu esperantisto tuj komprenus, ankaŭ se oni ĝis tiam neniam aŭdis pri angla akronimo ''In-Cel''. Mi supozas ke viroj kiuj tre volas havi inon sed neniel sukcesas kaj pro tio tre amariĝas kaj frustriĝas, ne estas '''ekskluzive''' nur en Usono - ankaŭ tial fakte tutmonda nomo pli taŭgus ol uson-angla slangaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 24 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} mi ŝatas la esperantisman alternativon "nevola ĉastulo" de Thomas kaj Filozofo multe pli ol usonisman fremdan slangaĵon "Incel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:21, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} "'''[[nevola ĉastulo]]'''", se ne troviĝos pli taŭga solvo (je kio mi ne tre esperas). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:54, 1 jun. 2025 (UTC) :::: Do mi oficiale aliĝis al voĉdono {{por|por}} la vortumo "[[nevola ĉastulo]]", kiun mi mem kiel alternativo ekinstigis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:54, 2 jun. 2025 (UTC) ::::{{por}} "nevola ĉastulo". Tute taŭga termino. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:05, 3 jun. 2025 (UTC) {{farite}} Per ŝovo al esperanta vortumo "nevola ĉastumo" anstataŭ fremdlingva slangaĵo netrovebla en iu ajn presita esperanta vortaro, por 4 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:45, 18 jun. 2025 (UTC) :{{kom}} mi supraĵe adaptis la tekston, sed petus ke ankoraŭ aliulo reviziu la tekston, ĉar povas esti ke mi preteratentis iun adapton. Problemo ankoraŭ estis ke en la teksto aperis ruĝa ligilo [[memkompato]] - mi do ĵus faris tiun artikoleton, kaj havis okazon aldoni plian internan ligilon al la biografio pri [[Talcott Parsons]], kiu ĝis tiam nur estis ligita el kvar paĝoj, kio estas ne multo pli ol esti "[[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]]"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:00, 18 jun. 2025 (UTC) ==Homaj vivetapoj== Ni daŭre havas apartajn artikolojn pri [[infano]] kaj [[infanaĝo]], malakceptinte mian proponon kunigi ilin. [[Infanaĝo]] konsistas nur el konsideroj pri la nomo mem kaj ĝia difino, dum ĉiuj signifaj informoj estas en [[infano]]. Por ĉiuj aliaj partoj de la homa vivociklo ni havas po unu artikolon, kaj ili konsistas el signifaj informoj pri la homoj mem kiuj apartenas al la aĝoklaso, kiel [[infano]] kaj malkiel [[infanaĝo]]. Tial mi proponas ŝanĝi almenaŭ: *[[Maljunaĝo]] > [[Maljunulo]] *[[Junaĝo]] > [[Junulo]]. Mi restas neŭtrala pri eventualaj aldonaj ŝanĝoj: *[[Plenkreskeco]] > [[Plenkreskulo]] ("Plenskreskeco" estas tia ĝermeto ke ĝi ne havas tute klaran temon) * [[Adolesko]] > [[Adoleskanto]] ("Adoleskanto" estas preferinda laŭ la ĉi-supra argumento, sed "Adolesko" estas preferinda laŭ la kriterio de lingva simpleco) Krome mi proponas [[Preadolesko]] > [[Antaŭadolesko]] (aŭ [[Antaŭadoleskanto]]) por forigi la superfluan prefikson ''pre-''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{por}} Mi subtenas la proponojn de [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. Sen detale studi la aferon, mi apriore opinias, ke pli bazaj kaj pli konkretaj nocioj [[infano]], [[junulo]], [[maljunulo]] ktp pli taŭgas kiel titoloj de enciklopediaj artikoloj, ol la pli abstraktaj derivitaj nocioj infanaĝo, junaĝo, maljunaĝo ktp. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:07, 3 maj. 2025 (UTC) ::[[Maljunaĝo]] kaj [[Preadolesko]] estas alinomitaj. Por [[Junaĝo]] necesas administranto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:54, 12 maj. 2025 (UTC) ::: Mi ne detale partoprenis en la diskuto, sed ĵus liberigas la vojon per movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]. {{re|Arbarulo}} ĉu vi tiam finfaros la enkondukon, atentante ke la pli abstraktaj vortoj ''junaĝo'' kaj ''juneco'' ankoraŭ menciiĝos en la unua frazo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 21 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ĵus revortumis la unuan frazon; bonvulu kontroli, ĉu ĝi kontentigas vin. Bedaŭrinde vi ne liberigis la vojon, kaj mi ankoraŭ ne povas alinomi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 maj. 2025 (UTC) ::::: {{re|Arbarulo}} Vi pravas ke mi iel forgesis realigi la anoncitan paŝon pri administra movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]... nun farita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:52, 23 maj. 2025 (UTC) :::::: {{kontraŭ}} movoj de homaj vivetapoj al uloj kiel Junaĝo -> Junulo. {{por}} artikoloj pri vivetapoj kiel [[Infaneco]] [[Junaĝo]] [[Adolesko]] [[Plenkreskeco]] [[Maljunaĝo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:45, 23 maj. 2025 (UTC) Mi ankoraŭ ne detale partoprenas en la diskuto, sed almenaŭ ĵus statigas superrigardon. Nun ni havas: * [[bebo]] inter 0 kaj 1 jaro ([[d:Q998|d]]) <span style="color:grey">(ne bebaĝo)</span>, poste [[infaneto]] ([[d:Q1340307|d]]) inter 1 kaj 3 jaroj * [[infano]] ([[d:Q7569|d]]) ([[knabo]], [[knabino]]) kaj [[infanaĝo]] / infaneco [[d:Q276258|d]]) * [[junulo]] ([[d:Q12350071|d]]) <small>''kun antaŭadolesko kaj adolesko''</small> <span style="color:grey">(ne plu junaĝo / juneco)</span> ([[d:Q190007|d]]) * <span style="color:grey">(ne antaŭadoleskulo)</span> [[antaŭadolesko]] ([[d:Q719723|d]]) * <span style="color:grey">(ne adoleskulo, </span>[[d:Q1492760|evtl. dekkelkjarulo d]]) [[adolesko]] ([[d:Q131774|d]]) * [[plenkreskulo|<span style="color:grey">(plenkreskulo)</span>]] ([[viro]], [[virino]]) kaj [[plenkreskeco]] ([[d:Q80994|d]]) * [[maljunulo]] <span style="color:grey">(ne plu maljunaĝo / maljuneco)</span> ([[d:Q191089|d]]) kun [[maljuniĝo]] ([[d:Q332154|d]])&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 12:55, 24 maj. 2025 (UTC) :Unu korekteto: Ni ne havas artikolon pri "plenkreskulo", nur alidirektilon. "Viro" kaj "Virino" ja teorie estas subkategorioj de plenkreskulo, sed en la praktiko la artikoloj nun temas nur pri seksa distingo, ne aĝa. Do la sola kategorio, kie ni provas distingi inter uloj kaj aĝo, estas "Infano"/"Infanaĝo". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:10, 25 maj. 2025 (UTC) ::Prave. Dankon. Sed ne nur la esperanta vikipedio provas, sed tuta vikidatumaro kun, se mi bone kalkuletis, 59 lingvoversioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 28 maj. 2025 (UTC) == teritorio Edo en Niĝerio kun samnoma etno kaj lingvo == La anoj de la afrika etno de vikidatumo [[d:Q1287326]] nun en la e-lingva vikipedio nomatas "'''[[edoj]]'''", kiuj parolas lingvon en la e-lingva vikipedio nomatan la "'''[[edoa]]'''" kaj vivas en la niĝeria subŝtato "'''[[subŝtato Edo|Edo]]'''". Tiel fakte '''ne (!) funkcias''' Esperanto: devas esti unu vortradiko, kaj aliaj vortoj deriviĝas per sufiksoj. Ke substantivo por la etno kaj adjektivo por la lingvo uzas saman radikon, estas tute en ordo (komp. litovo/litova, ĉino/ĉina, germano/germana, koreo/korea, franco/franca, japano/japana, italo/itala ktp ktp), kaj ankaŭ pravigeblus ke substantivo por la lando kaj adjektivo interalie por la lingvo uzas saman radikon (ekz. Birmo/birma, Nederlando/nederlanda, Indonezio/indonezia), sed se lingvo nomiĝas "edoa", tiam etno devas nomiĝi "edooj" kaj lando iom ekzotike "Edoio" aŭ "Edolando" '''aŭ''' la lando "Edoo" kaj etno plus diversetnaj civitanoj "edoanoj". '''Se''' la lando en Esperanto konservu la nacilingvan nomon "Edo", kiu jam havas praktikan o-finaĵon, tiam la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj", kaj la lingvo rajtas nomiĝi "eda" '''aŭ''' "edana" sed '''ne''' "edoa". Do simple devas ekesti interkonsento. Kion esprimas pri tio aŭtoritataj eksteraj referencoj? PIV, Reva Vortaro kaj supozeble ĉiuj aliaj paperaj esperanto-vortaroj tute silentas pri la temo, kaj la listo [https://bertilow.com/lanlin Landoj kaj Lingvoj] de Bertil Wennergren proponas lingvonomon [https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Eda "eda"] por la lando Edo, sekve restas ambiguo ke la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj" (samkiel etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de Nederlando estas nederlandanoj, tiu ambiguo ankaŭ tolereblas de la esperantistoj en Hago, Amsterdamo kaj Roterdamo). Ĉar mi ne trovis ajnan alian aŭtoritata ekstera referencon, mi proponas sekvi la proponon de B. Wennergren, nomi la lingvon "eda", la teritorion "Edo" kaj la etnanojn "edanoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:17, 21 maj. 2025 (UTC) :Sekvi Bertilon estas bona ideo. Sed li decidis nur la formon de la radiko (''ed-''), kaj silentas pri la demando, ĉu ĝi estas etna aŭ landa radiko. Mi emas kompreni ŝtatnomon Edo kiel ne-Esperantan, kiu nur hazarde finiĝas per ''-o'' - verŝajne la ŝtatoj de Niĝerio ne havas stabilajn Esperantajn nomojn. Do formale kalkulu min {{por}} [[Edoa lingvo]] > [[Eda lingvo]] kaj {{sindetena}} pri [[Edoj]] kaj [[Edo (subŝtato)]], por ne bloki vin se vi insistas, sed malkonsilanta ŝanĝon. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:03, 21 maj. 2025 (UTC) ::Bone, estu [[eda lingvo]], laŭ B. Wennergren. Klaras ke la teritorio "Edo" en Niĝerio ne estas esperanta vorto, sed kompreni la teritorion "Edo" (samkiel la malnova nomo de Tokio) kaj la etnanojn "edanoj" ŝajnas al mi malpli dubinda ol nomi la etnanojn "edoj" kaj devi elvringi el la gramatika logiko iun aŭdacan teritorion "Edio", "Edujo" aŭ "Edlando", kiu al mi persone malgraŭ ĉiu logiko aspektas neakcepteble - konsiderante ke en la loka lingvo la teritorio tiom belsone estas "Edo", ne esperante, sed aspektante pli esperantlingva ol la torditaj landonomoj, kiuj rezultas se oni aplikus hipotezon ke ed- estus la etnonomo. Sed simple lasi la etnanojn "[[edoj]]" '''kaj''' la landon "[[Edo (subŝtato)|Edo]]" laŭ mia kompreno ne funkcius. Estas kiel ankaŭ vi skribis, ke la radiko (ed-) devas esti "etna '''AŬ''' landa radiko", ne ambaŭ samtemp (!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 24 maj. 2025 (UTC) :::Mia rekomendo ne estas ke "ed-" estu etna kaj landa radiko samtempe. Mia rekomendo estas ke ni provizore uzu ĝin kiel etnan radikon, kaj por la ŝtato uzu la oficialan nomon "Edo", kiu hazarde aspektas kiel Esperanta vorto sed ne estas Esperanta, sekve ne enhavas iun Esperantan radikon. Mi rekomendas tion parte ĉar ni havas kutimon en Vikipedio Esperantigi ĉiujn etnonomojn, inkluzive la plejmulton kiu ne ligiĝas al iu politika unuo, do "Edoj" kiel etnonomo ne aspektas strange apud aliaj artikoloj kiel [[Joruboj]], [[Igaloj]], [[Igboj]], sed "edanoj" jes. Male, federaciajn ŝtatojn kaj similajn subnaciajn entojn ni kutimas Esperantigi nur se oni jam faras tion en fontoj. Mi faras mian rekomendon ankaŭ parte ĉar mi suspektas, ke se forta Esperanto-movado iam estiĝos en Niĝerio, ĝi ja nomos la etnon "edoj" kaj la ŝtaton "Edujo"/"Edio" - ja la ŝtato kreiĝis nur en 1991, dum la etno ekzistas de antaŭ jarcentoj. Ankaŭ ĉar multaj loĝantoj de la ŝtato ne apartenas al la etno, do se "Edo" estas Esperanta nomo, tiam oni atendus ke artikolo pri "edanoj" temu pri ĉiuj ĝiaj loĝantoj, ne nur tiu etno. Sed kiel mi diris, mi restas sindetena kaj ne ĝenos vin se vi ne estos konvinkita kaj faros laŭ via plaĉo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:38, 25 maj. 2025 (UTC) ::::Mi komprenas vian ideon. Estas iom da risko, ke homoj tamen komprenos ke "edo", unu etnano, kaj "Edo", la administra teritorio, estos la sama esperanta vorto (plej laste se iam iu ekskribos pri "eda kuirarto", "eda pentrado" aŭ "eda muziko"). Pli facilas se vorto kun o-finaĵo havas klare malesperantajn literkombinojn antaŭe: "Cappuccino" kaj "Latte Macchiato", "Pernambuco" aŭ "Ribeirão Preto" pli facile rekoneblas kiel ne-esperantaj vortoj ol "Edo". Do, mi provos sekvi vian rezonadon kaj esperas ke ni ne plantos grandajn miskomprenojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::::{{por}} ėda lingvo, kaj etnanoj "edoj", sendepende ke "Edo" majuskle difiniĝu kiel ne-esperanta vorto kiu "nur hazarde finiĝas per litero o, ne per o-finaĵo". Mi dubas ke neniu komprenos la vorton kiel esperanta, kaj ne fabrikos adjektivaj kaj adverbajn formojn el la "ne-esperanta vorto Edo", sed tio ne estos pleja katastrofo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 14 jun. 2025 (UTC) == Voĉdon... 2025-05-27 == * [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]] movo ne postlasante alidirektilon * [[Voĉdono]] -> [[Elekto]] konektita al [[d:Q40231]] (publika ŝtata elekto) * [[Voĉdonado]] konektita al [[d:Q189760]] neniu movo [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:59, 27 maj. 2025 (UTC) :{{por}} [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]], ĉar ĝi fakte estas apartigilo. {{kontraŭ}} [[Voĉdono]] -> [[Elekto]], ĉar "voĉdono" estas specifa kaj vaste konata vorto, eĉ se ne tute logika, kaj "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto (ĝuste tial ĝi bezonas apartigilon). :Mi pensas ke [[Voĉdono]] devus esti kunigita kun [[Voĉdonado]] aŭ tute reverkita. La temoj estas samaj, malkiel ekz. en la angla, kie la artikolo ligita kun "Voĉdono" temas specife pri balotadoj por elekti personon, do ne traktas referendumojn kaj simile. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:25, 27 maj. 2025 (UTC) :: Nuntempaj artikoloj [[Voĉdono]] kaj [[Voĉdonado]] temas pri plejparte sama afero, dum ke artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" mankas. Do la proponita alinomigo kunportu drastan ŝanĝon de enhavo. Eble "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto, sed vikipedio ne estas vortaro. Artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" nepras, kaj vi povas proponi pli bonan titolon. Eĉ "Voĉdono (elekto)" pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:00, 28 maj. 2025 (UTC) :::{{kom}} Mi apogas "drastan ŝanĝon de la enhavo" fare de Taylor 49. Mi preferus atendi la novan enhavon antaŭ ol decidi pri novaj titoloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:18, 31 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi volas atentigi, ke en Esperanto proceduron de publika voĉdonado kiel parton de politika procezo oni kutime nomas '''elektoj''' (ĉiam plurale; ekzemple, "parlamentaj elektoj", "prezidentaj elektoj"), kio permesas ne miksi elektojn en tia senco kun la ĝenerala komunuza kaj vastasenca vorto "elekto". Tian konvencion rutine sekvas, ekzemple, zorge redaktitaj tekstoj en la rubriko '''POLITIKO''' de la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:34, 2 jul. 2025 (UTC) == [[Ĉukotko]] > [[Ĉukĉio]] == Kopiite el la diskutpaĝo [[diskuto:Ĉukotko]], kiu jam diras ĉion necesan: Ni jam establis ''[[ĉukĉoj]]'' kiel nomon de la popolo, ĉu do la regiono ne estu "Ĉukĉio"? Kp. "[[sameoj]]" (Samee ''sámi'') kaj "[[Sameio]]" (samee ''Sápmi''). {{por}} formo Ĉukĉio. [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:18 (UTC) :{{por}} samopinias [[Vikipediisto:Narvalo|Narvalo]] 4. Jul 2005 11:21 (UTC) ::Ni bezonus almenaŭ unu plian voĉon antaŭ movi, ĉu ne? [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:28 (UTC) :::La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn geografiaĵojn, sed ne la duoninsulon. Sed ĝi en sia mapo 15 indikas la maron norde de la duoninsulo, oriente de la "Vrangela insulo", "Ĉukĉa Maro", kio estas ne-rekta subteno de la vortumo "Ĉukĉio" por la duoninsulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 28 maj. 2025 (UTC) :::Kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#insul.CxukcxaDuon0o klarigo pri Ĉukĉa duoninsulo en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}}) eĉ estas pli klara. Pri "Ĉukotko" mi dume trovas neniun referencon, krom retaj tekstoĉitaĵoj de la esperantlingva vikipedia teksto, kie cetere unue en 2002 la duoninsulo ricevis nomon "Chukotka", poste ĝis aŭg. 2004 "Ĉukotka", nur tiam sen iu indikita referenco sanĝiĝis la nomo al improvizita "Ĉukotko" en sep. 2004. Klaras ke pri la rusa formo Чукотка (= Ĉukotka) estas referencoj, sed ĉi tie temas pri Esperanto. {{por}} formo Ĉukĉio kun indiko de la sendube same ĝusta kaj referencita pli longa formo Ĉukĉa duoninsulo en la unua frazo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:32, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} Ĉiukĉio kaj mencio de la pli longa alternativo "Ĉukĉa duoninsulo" en la unua frazo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:01, 14 jun. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per movo al [[Ĉukĉio]], per du malnovaj kaj du novaj voĉoj, do sume 4. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:06, 15 jun. 2025 (UTC) ::::: Cetere paralele ankoraŭ necesas movi la titolon [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] al nova kaj pli ĝusta titolo [[Ĉukĉa aŭtonoma distrikto]], kaj ankaŭ la kategoriojn [[:Kategorio:Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] kaj [[:Kategorio:Geografio de Ĉukotka aŭtonoma distrikto]]. Bonŝance ankoraŭ ne estas multaj eroj en ili... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Stranga decido. Temas ne pri administra regiono kiel [[Tatario]] aŭ [[Baŝkirio]], sed pri la duoninsulo, do fizika objekto kies limoj estas strikte difintaj kaj neŝanĝeblaj sendepende ĉu tie loĝas ĉukĉoj aŭ ne. La formo '''Ĉukotko''' estas uzata de rusiaj esperantistoj dum jardekoj: [http://esperanto.china.org.cn/2024-01/03/content_116914995.htm Vasilij Eroŝenko kaj nia epoko], [https://reu.ru/prenu/cerbe_kaj_kore_14_majo_2020.pdf Cerbe kaj kore], [https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/REGo83Kolker.pdf REGO], [https://www.esperanto.mv.ru/Cetero/Mia_vivo_en_Esperanto-lando.html Mia vivo en Esperanto-lando], ankaŭ alilandaj esperantistoj uzas ĝin, ekzemple [https://eo.mondediplo.com/2007/09/article1298.html Le Monde diplomatique en Esperanto], [https://ikso.net/rusio-volas-konekti-asion-kun-ameriko-per-submara-fervojo/ E@I]. La enciklopedio devas sekvi la jaman lingvouzon, ne inventi ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:51, 19 dec. 2025 (UTC) ::Ankaŭ min mirigas tia iama decido. Mi ne memoras, ke iu uzus la formon "Ĉukĉio", dum "Ĉukotko" estas formo kutima kaj internacie rekonebla. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:15, 19 dec. 2025 (UTC) :: {{kom}} ĉiuj 3 referencoj en la artikolo estas fidinde mortintaj, kaj mi eble subtenus ŝovon al "Ĉukotko" ĉar tio ŝajne estas proksime al <big>Чуко́тка</big>, sed antaŭe ŝatus vidi la nomon de la duoninsulo en la loka ĉuka lingvo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:33, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Same kiel la aliaj primitivaj popoloj, la ĉukĉoj origine havis en sia lingvo nur la vortojn priksribantajn iliajn senperajn spertojn, do videblajn montojn, riverojn kaj arbojn, sed ne la duoninsulon kiun ili neniam vidis komplete. Do ili simple neniel ĝin nomis, ĉar por ili ĝi ne ekzistis. Poste la ĉukĉa transprenis ĝian nomon el la rusa, adaptinte iom, do nun ekzemple [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] en la ĉukĉa nomiĝas [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ckt/Чукоткакэн_автономныкэн_округ Чукоткакэн автономныкэн округ] (Ĉukotkaken aŭtonomniken okrug). Do la nuna formo ''Ĉukĉio'' estas same malkutima por la rusoj, ĉukĉoj kaj esperantistoj. Tiu ĉi alinomo estis la solvo sen la problemo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:34, 21 dec. 2025 (UTC) == [[Raspaĵo]] -> [[Paneroj]] -> [[Panraspaĵo]] == Raspaĵo estas io ajn raspita, ne nur pano kaj aliaj bakaĵoj. Povus temi pri fromaĝo, kokoso, karotoj, ktp, ktp. Mi proponus alinomi ĝin al {{por|"paneroj"}}, kiu estas sufiĉe internacia termino por ĉi tiu kuirarta ingredienco. (Vidu anglan "breadcrumbs", nederlandan "broodkruim", japanan "パン粉", ĉinan "麵包屑", vjetnaman "vụn bánh mì", indonezian "tepung roti", ktp.) Aliokaze eblus eventuale uzi "panraspaĵo" aŭ "raspita pano" aŭ simile. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:16, 28 maj. 2025 (UTC) :{{por}} pli klara titolo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:20, 31 maj. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". "Raspaĵo" ŝajnas tute ne taŭga: estas apenaŭ imageble, ke oni raspas panon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:25, 1 jun. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". Se panon eblas raspi, tiam ĝi jam tre sekas kaj malmolas, sed mi jam vidis ion tian. Ĉiukaze paneroj estas plene trafa vorto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 2 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". Mi proponas titolon '''[[Panraspaĵo]]'''. Spenĉjo tre pravas ke "raspaĵo" ne estas bona titolo por paĝo kiu temas pri raspaĵo de pano. Problemoj kun propono "paneroj" estas du, nome plurala formo, kaj malapero de raspado per kiu la materialo estiĝas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 6 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". [[Panraspaĵo]] akcepteblas. Krome estas ferraspaĵo per farliloj, fromaĝraspaĵo, --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:00, 6 jun. 2025 (UTC)ktp. ::{{por}} Paneroj. Tio estas la vorto, kiun mi plurfoje aŭdis, ankaŭ legis en tekstoj, kaj PIV havas propran kapvorton "panero" kaj konfirmas mian subjektivan memoron. Mi ne komprenas kial pluralo estus problemo ĉi tie. Laŭ la naturo de la temo, unu panero nur estas minimuma malpuro, por kuireja recepto oni bezonas plurajn panerojn. Kaj do? Panraspaĵo estus teorie ebla alternativo, sed tute artefarita, teoria: kiu povus eĉ unu ekstervikipedian referencon alporti, kiu konfirmus vastan uzon de la vorto "panraspaĵo" en e-lingva literaturo kaj gazetaro? Kaj kie estas vortara kapvorto, kiu por "panero" '''jes''' ekzistas? Ankaŭ ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' konfirmas mian juĝon: pri "panero" estas 22 trafoj, pri "panraspaĵo" estas ekzakte '''nul'''. Homoj, detenu vin inventi en vikipediaj diskutoj iujn vortojn, kiuj ne estas uzataj en la reala vivo! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:01, 13 jun. 2025 (UTC) :::PS: Cetere, {{re|Crosstor}} Kio estas "farliloj"??? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:06, 13 jun. 2025 (UTC) ::::Pardonu!: [[fajlilo]]. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:58, 13 jun. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Se ne alvenos signifaj pluaj voĉdonoj dum la sekva tago, mi morgaŭ finos la temon kun 5 voĉoj por [[Paneroj]] kaj 2 por [[Panraspaĵo]]. Aparte la referenco el PIV por panero kaj nemencio de panraspaĵo, kaj la meta-kalkulo el ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' de Aidas estas konvinkaj - kio cetere ankaŭ devus plaĉi al Taylor, kiu laŭ mia percepto ege ŝatas tiajn statistikajn meta-kalkulojn el ''tekstaro.com''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:43, 14 jun. 2025 (UTC) ::::::Dankon, Crosstor... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:59, 14 jun. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} per 5 voĉoj por Paneroj kaj 2 por Panraspaĵo ŝovita al nova titolo [[paneroj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 15 jun. 2025 (UTC) ::::::::{{re|Filozofo|Verdulo|Kani|Arbarulo|Spenĉjo|Aidas|Taylor 49|Crosstor}} PS: Mi nur nun vidas la aldonan aserton "ĝi kreas la t.n. tripakumon". De kie estas la vortumo '''"tripakumo"'''? Guglo tute ne trovas la vorton, kio signifas ke kompreneble PIV kaj RetaVortaro kaj ĉiuj aliaj konsulteblaj E-vortaroj ne konas ĝin. Kiu estus la koresponda ero en vikidatumoj, do kiuj estus alilingvaj ekvivalentoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Mi tute ne imagas, pri kio temas. Mi dubas, ke mi antaŭe renkontis tiun ĉi vorton... Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:42, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Ĝis ĉi-monate, la esperanta artikolo ŝajnis esti tre proksima traduko de la ĉeĥa artikolo [[w:cs:Strouhanka|Strouhanka]], kaj "tripakumo" ŝajnas esti rekta traduko de la vorto "trojobal", kiu havas propran artikolon [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (d:Q1571226) en ĉeĥa Vikipedio. Laŭ tiu artikolo, trojobal estas nomo por la metodo kovri (pakumi?) manĝaĵon per tri tavoloj, nome faruno, ovo kaj paneroj. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:12, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Dankon pro la enketado. Nu, laŭ la alilingvaj klarigoj de [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (en vikidatumoj Q1571226), temas pri tio kion PIV nomas [https://vortaro.net/#panumi_kd per simpla verbo "panumi"], tial estas tute konsekvence ke la esperanta vorto por la vikidatuma koncepto [[d:Q1571226]] ne estas "tripakumo", sed "panumaĵo". Mi sume havas suspekton, ke la vorto "tripakumo" estas propa inventaĵo de nia kolego Petr T., estas per neniu presita esperanta vortaro aŭ kuirlibro konfirmebla kaj estas klare "originala persona spontanea inventaĵo aparte por ĵus kreita vikipedia teksto". Tial mi proponas forigi la "ĉeĥismon", eĉ se iuj slovakaj vortaroj aŭ dialektaj vortaroj de la germana lingvo de Prago aŭ eble dialekta vorto de la jida el tiu urbo ankaŭ konfirmas iun tian koncepton de farunumo-ovumo-panerumo, kaj uzi la PIV-an vortradikon "panum'i/panum'o" por la kuireja proceduro: hispane "empanado", germane "panieren", itale "panatura", litove "paniravimas", nederlande "paneren", pole "panierowanie", slovene "paniranje", svede "paneringde" ktp - en ĉiuj klare videblas la latina vorto "panis" resp. esperanta "pano" kaj "paneroj", same greke пανάρισμα [panárisma], ukraine панірування [paniruvannja] kaj en aliaj nelatinaj lingvoj... Do la PIV-a propono de "panumo" perfekte akordiĝas kun la konceptoj en tute malsamaj lingvoj por la kuireja proceduro... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:36, 18 jun. 2025 (UTC) == [[Ortodoksismo]] -> [[Ortodoksa kristanismo]] == Laŭ [[ReVo]] kaj [[PIV]], ortodoksa = konforma al la tradicia doktrino [ne nepre kristana - [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]]]. Ortodoksa povas esti ne nur [[kristanismo]], sed ankaŭ [[judaismo]], [[marksismo]] ktp. Ĉu do "'''[[Ortodoksa kristanismo]]'''" ne estus pli klara, preciza, rekonebla kaj do trafa titolo? Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:13, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} tute prave. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} Tute konsentas kun la argumento de Filozofo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:03, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per kvar poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) == Japanaj geografiaj nomoj en la Hepburnan sistemon se mankas fontoj == Saluton al ĉiuj,<br> Post ampleksa diskuto en [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], ni preskaŭ atingis interkonsenton pri normigo de japanaj geografiaj nomoj en Vikipedio.<br> Laŭ Regulo 2 de [[VP:NELATINA]] ("Uzu alilingvan akceptitan transskribon en latina alfabeto"), ni proponas, ke japanaj geografiaj nomoj sen ekzistantaj Esperanto-fontoj estu ŝanĝitaj al la japana transskriba Hepburn-sistemo.<br> Samtempe, ĉar la sekcio "Esperantigo de nomoj" en [[VP:TA]] specife postulas, ke "Nomoj de subŝtatoj ĉiam estu Esperantigitaj," ni lanĉis [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]. Ĉi tiu projekto celas sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por japanaj regionoj kaj gubernioj, kun la ebla celo krei estontan oficialan eksteran referencon.<br> Ĉu vi konsentas pri ĉi tiu duobla aliro? Ĝi permesus al ni provizore uzi la Hepburnan kie mankas Esperanto-fontoj, dum ni aktive laboras por la longtempa Esperantigo per la menciita projekto.<br> Via opinio kaj subteno estus tre valoraj por antaŭenigi ĉi tiun gravan laboron.--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 02:04, 16 jun. 2025 (UTC) Saluton al ĉiuj. Konforme al la daŭraj diskutoj kaj la proponita [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], mi intencas komenci alinomi la artikolojn de japanaj gubernioj, komence post unu semajno, se ne aperos pliaj komentoj aŭ oponoj en ĉi tiu diskuto. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas jena: * [[Gubernio Ajĉio]] → [[Gubernio Aichi]] * [[Gubernio Akita]] * [[Gubernio Aomori]] * [[Gubernio Ĉiba]] → [[Gubernio Chiba]] * [[Gubernio Ehime]] * [[Gubernio Fukui]] * [[Gubernio Fukuoka]] * [[Gubernio Fukuŝima]] → [[Gubernio Fukuŝimo]] * [[Gubernio Gifu]] * [[Gubernio Gunma]] * [[Gubernio Hiroŝimo]] * [[Gubernio Hiogo]] → [[Gubernio Hyōgo]] * [[Gubernio Ibaraki]] * [[Gubernio Iŝikavo]] → [[Gubernio Ishikawa]] * [[Gubernio Iŭate]] → [[Gubernio Iwate]] * [[Gubernio Kagavo]] → [[Gubernio Kagawa]] * [[Gubernio Kagoŝimo]] * [[Gubernio Kanagavo]] * [[Gubernio Kioto]] * [[Gubernio Koĉi]] → [[Gubernio Kōchi]] * [[Gubernio Kumamoto]] * [[Gubernio Mie]] * [[Gubernio Mijagi]] → [[Gubernio Miyagi]] * [[Gubernio Mijazako]] * [[Gubernio Nagano]] * [[Gubernio Nagasaki]] → [[Gubernio Nagasako]] * [[Gubernio Nara]] * [[Gubernio Nigato]] → [[Gubernio Niigata]] * [[Gubernio Oitao]] → [[Gubernio Ōita]] * [[Gubernio Okajamo]] * [[Gubernio Okinavo]] * [[Gubernio Osaka]] → [[Gubernio Osako]] * [[Gubernio Saga]] * [[Gubernio Sajtama]] → [[Gubernio Saitama]] * [[Gubernio Ŝiga]] → [[Gubernio Shiga]] * [[Gubernio Ŝimane]] → [[Gubernio Shimane]] * [[Gubernio Ŝizuoka]] → [[Gubernio Ŝizuoko]] * [[Gubernio Toĉigi]] → [[Gubernio Tochigi]] * [[Gubernio Tokuŝimo]] * [[Gubernio Totoro]] * [[Gubernio Tojamo]] * [[Gubernio Vakajamo]] * [[Gubernio Jamagata]] → [[Gubernio Jamagato]] * [[Gubernio Jamaguĉi]] → [[Gubernio Yamaguchi]] * [[Gubernio Jamanaŝi]] → [[Gubernio Yamanashi]] * [[Hokajdo]] * [[Tokio]] Laŭ la principo 'Kiu silentas, tiu konsentas', mi procedos se ne estos obĵetoj antaŭ tiu tempo. --[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:10, 20 jun. 2025 (UTC) :{{farite}} Saluton al ĉiuj, :La unusemajna periodo por komentoj kaj oponoj pri la normigo de japanaj geografiaj nomoj pasis. Ĉar mi ricevis neniun validan opozicion al nia projekto aŭ al la portempa uzado de Hepburn-romanigo, kaj post detalaj diskutoj kiuj plifortigis nian metodologion, ni antaŭeniras. :Laŭ la Regulo 2 de [[VP:NELATINA]], mi komencas la procezon de alinomo de japanaj guberniaj artikoloj al la Hepburn-sistemo, kie mankas ekzistantaj Esperanto-fontoj. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas tiu jam portempa. La sama logiko de portempa normigo validas ankaŭ por malpli grandaj administraj unuoj, kiel urboj kaj urbetoj, ĉar multaj el tiuj same ne posedas establitajn Esperanto-formojn. :Ĉi tiu apliko de Hepburn estas portempa solvo por certigi tujan normigon kaj konformecon kun la nunaj Vikipediaj reguloj. Ĝi tuj korektas la nunan malkonsekvencon per oficiale agnoskita internacia normo. :Nia finfina celo, tamen, restas la plena kaj sistema Esperantigo de ĉi tiuj nomoj, kiel postulas [[VP:TA]] por subŝtatoj. Tial ni aktive laboras per nia [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], celante sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por estonta oficiala referenco. :Esperantigi administrajn unuojn tra la mondo estas daŭra procezo. Nia esploro montras, ke unua-nivelaj administraj unuoj en landoj kiel Usono, Aŭstralio, Brazilo, Kolombio, kaj Barato estas vaste Esperantigitaj. Kvankam iuj landoj (ekz. Francio, Hungario) montras malsamajn alirojn aŭ nekompletan Esperantigon, tio nur evidentigas la vivantan naturon de Vikipedio, ne kontraŭas la celon de sistema Esperantigo de unua-nivelaj administraj unuoj de Japanio. :Dankon pro via kunlaboro kaj subteno. :--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 12:07, 26 jun. 2025 (UTC) == [[La Klaŭno]] == Mi proponas alinomi la artikolon «[[La Klaŭno]]» al «Opinioj de klaŭno». Prefere traduki la originalan titolon ("Ansichten eines Clowns"), ol tiun de la angla traduko ("The Clown"). - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:52, 13 jul. 2025 (UTC) :Absolute. Mi ne atendis debaton. Farite.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:07, 14 jul. 2025 (UTC) == (film) -> (filmo) == Anonimulo [[Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/78.154.163.85]] kreis plurajn artikolojn pri kinofilmoj, kun la aldono "(film)" - tiel, sen -o. Ili alinomendas al "(filmo)". (Pluraj ankaŭ bezonas poluradon kaj kategoriojn.) - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:53, 14 jul. 2025 (UTC) :Unu filmon (pri Timm Thaler) mi jam plibonigis. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 15 jul. 2025 (UTC) :: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?go=Ek&search=intitle%3A%2Ffilm%5C%29%2F&ns0=1 intitle] {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:23, 15 jul. 2025 (UTC) :::Dankon! Kaj pluan dankon ke vi ankaŭ minuskligis troan majusklecon en kelkaj titoloj! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:59, 15 jul. 2025 (UTC) ::::Dankon pro la purigo!! Mi eĉ dubas ĉu utilas havi alidirektilojn kiel [[Luno (film)]], [[Nigra Korvo (film)]] aŭ [[Timm Thaler kaj la Vendita Rido (film)]]. Neniu venus al la ideo krei alidirektilojn kiel [[Luno (película)]] hispane aŭ [[Luno (filmas)]] litove, kaj kial fari esceptojn por teknikaj aldonaĵoj en la angla lingvo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 4 aŭg. 2025 (UTC) == [[Naziismo]] -> [[Nacisocialismo]] == Karaj, La vorto "naziismo" estas paŭsita gentalingva mallongigo de la normala nomo de la koncerna ideologio kaj movado naci-socialismo. Estis kompreneble, kial samtempuloj tiel mallongigis la iom longan vorton en lingvoj gentaj, kie ekzistas tradicio de tiaj mallongigoj. Por tio ekzistis ankaŭ psiĥologiaj kialoj: oni kaŝe defias opresan totalisman reĝimon, uzante (anstataŭ ĝia serioza, impona, oficiala nomo por ĝiaj timigaj adeptoj) amuzan, familiaran formon. Tamen nuntempe oni ne tiom ofte parolas pri nacisocialismo, kaj - eble pli grave! - en Esperanto ekzistas nek kutimo regule uzi apartajn malpli longajn variantojn de longaj vortoj, nek tradicio vaste uzi slangecajn kaj aparte lernendajn vortokunfandajn mallongigojn. Tiaj formoj ĝenerale ne tre bone sidas en Esperanto. Krome, "nazio" ne sonas en Esperanto same amuze kaj timodefie kiel "nazi" en la germana, kie tiaspecaj mallongigoj estas tre kutimaj diminutivaj formoj ... Aparte strange estas uzi tian mallongigon en enciklopedia artikolo, kaj eĉ pli strange estas uzi ĝin en la titolo. Tial mi proponas alinomi artikolon jene: "'''[[Nacisocialismo]]'''" kaj krom mencio de la formoj "nazio" kaj "naziismo" regule uzi la normalajn enciklopediajn formojn "nacisocialisto" kaj "nacisocialismo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:01, 25 jul. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Laŭ mia kompreno kaj laŭ PIV, en Esperanto "nazio" ne estas mallongigo sed sendependa radiko. Kaj ĝi estas multege pli ofte uzata ol "nacisocialisto" - ne nur laŭ mia sperto, kiu certe estas malpli vasta ol tiu de Filozofo, sed ankaŭ laŭ la Tekstaro (18 trafoj por "nacisocial", kredeble kelkcent por "nazi"). :Tio tute similas al la situacio en la angla, la hispana, kaj verŝajne la plej multaj lingvoj. Oni uzas "nazi" sen ia konscio ke originale ĝi estis mallongigo, des malpli pri amuzaj aŭ timdefiaj kromsignifoj; ĝi nur estas la nomo de tiu speco de ekstrema rasismo. Estas parte simile kiel ni parolas pri "faŝismo", ne iu etimologie pli fidela *faskismo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:15, 29 jul. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} kiel prave resumigis la kontraŭajn argumentojn Arbarulo. Kaj fidu min, en la germana lingvo la vorto ''Nazi'' tute ne sonas amuze. Jes, estas iuj karesvortoj kiuj finiĝas per -i, tute ne ĉiuj, sed se vi volas asociigon de la vokalo "i" en la germana vorto ''Nazi'', ĉe mi ĝi elvokas etan germanlingvan infanon, kiu estas ŝokita per abomeno kaj naŭzo, kaj esprimas tion per elkrio "iiiiiiiiii!" - kvazaŭ ĝi rimarkus ke ĝi ĵus manĝis ion kio fakte estas plena je ŝimo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:25, 4 aŭg. 2025 (UTC) :::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:56, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 20 aŭg. 2025 (UTC) == [[Rozfrukto]] -> [[Rozbero]] == Uzanto [[Uzanto:Wolfgang Bohr|Wolfgang Bohr]] movis la artikolon de "Rozbero" al "Rozfrukto" en 2015 kun la komento "la frukto de la rozo ne estas bero, sed plurfrukto". Tamen, kiel la artikolo [[Bero]] notas, tre multaj fruktoj, kiuj botanike ne estas beroj, tamen nomiĝas beroj en komuna uzado. Ŝajne ambaŭ "rozbero" kaj "rozfrukto" troveblas en po iom da nacilingvaj-esperantaj vortaroj, sed laŭ mia esplorado, "rozbero" ŝajnas esti signife pli ofta en efektiva uzado en la reto kaj en esperanta literaturo. Ĝi troveblas ekzemple en [https://libro.ee/file.php?id=3041 la romano Ojstro de Etelo Liliano Vojniĉ,] en poemo de la poemaro Kantante Vivi ([https://www.verduloj.org/GMO_S-ulo_2010-5.pdf#page=34 citita en revuo de SAT]), en [https://www.ikue.org/cz/arkivo/a-105-1-17.pdf#page=18 gazeto de la Katolika Sekcio de ĈEA,] kaj en [https://steemit.com/rozbero/@johano/rozbero-a-tuna-festo ĉi tiu blogaĵo pri rozberoj.] Dume, ekster Vikimediaj projektoj mi trovas la vorton "rozfrukto" plejparte nur en vortaroj kaj en maŝintradukitaj retpaĝoj. "Rozfrukto" ja estas tute bona vorto menciita en kelkaj respektindaj vortaroj, do ĝi estas certe menciinda en la artikolo. Sed ŝajnas al mi, ke ni uzu la pli tradician vorton "Rozbero" en la titolo. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 15:15, 28 jul. 2025 (UTC) : Mi respektas la trovojn, konsentas ke laŭ la vortaroj ambaŭ vortoj proksimume same amplekse uziĝas, do ambaŭ formoj devas dokumentiĝi en la teksto, kiel mem proponas Spenĉjo, sed ne estas argumento kontraŭ uzo de la vorto "Rozbero" en la titolo. Do {{por}} la ŝanĝo de la titolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[Boise (Idaho)]] -> [[Bojsio]] == Mi volas alinomi ĉi tiu artikolon, ĉar la paĝo havas neesperantnomon, kiam esperantnomo ekzistas kaj uzas ofte. Ankaŭ, aliaj usonaj urbpaĝoj ne havas subŝtatnomojn, krom urboj kiu samnomatas je aliajn urbojn. Ekzemple, [[Seatlo]], [[Novjorko]], [[San-Francisko]], [[Portlando (Oregono)]], kaj [[Portland (Majno)]]. [[Uzanto:Loffy570|Loffy570]] ([[Uzanto-Diskuto:Loffy570|diskuto]]) 22:07, 4 aŭg. 2025 (UTC) :{{re|Loffy570}} Estas en ordo diskuti, ĉu uzi "Esperanto-nomon kiu ekzistas kaj uziĝas ofte". Tamen, tiun aserton en kazo de dubo necesas pruvi per (almenaŭ) du ekstervikipediaj referencoj. Mi persone multfoje en Esperanto vidis esperantajn nomojn [[Novjorko]] kaj [[San-Francisko]], kaj neniam vidis urbonomon Bojsio, do mi esprimas dubon. Nun estas "kazo de dubo" kaj necesas pruvi ke la aserto estas vera. Bonvolu. La eksa retejo [https://web.archive.org/web/20140112074056/http://terpomuloj.org/ terpomuloj.org] laŭ la [[interreta arkivo]] senŝanĝe ekzistis [https://web.archive.org/web/20041212013742/http://www.terpomuloj.org:80/ de 2004] ĝis 2014, en 2015 ĝi jam estis morta, sed pro la senŝanĝeco eblas konstati ke ĝi estis de 2004 kaj simple videblis dum sekvaj sed jaroj. Tia unu retpaĝo de 2004, tre kredebla farita de unusola entuziasmulo, ne estas pruvo de "Esperanto-nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte"... Eĉ por la historia renkontiĝo NOREK 2004, mi ekster la arkivigita paĝo terpomuloj.org de 2004 nur trovis indikon ke ĝi okazis en urbo "Boise (Idaho)": notinde en [https://wallydutemple.com/2017/08/13/la-historio-de-norek-norda-okcidenta-esperanto-konferenco/ "historio de NOREK" de Wally du Temple] kaj la [https://bulteno.esperanto-usa.org/a/2004/02/00-pdf/bulteno.pdf bulteno "Esperanto USA", aprilo 2004, p. 12] (PDF, nur eta anonco, probable post la renkontiĝo ekzistis pli ampleksa raporto en tiu bulteno, sed tiun mi nun ne trovis). Sincere salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 5 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi kontestas tiun fremdan principon, truditan de tute aliprincipa ''Wikipedia''. Esperanto celas logikecon kaj sistememon. Se oni prononcas /bojsi(o)/, oni do skribu «Bojsio».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:32, 11 aŭg. 2025 (UTC) :::Inter la lokanoj la prononco varias inter [bojsi(o)] kaj [bojzi(o)]. La origino de la vorto estas la franca vorto ''boisé(e)'' [bŭazé], kvankam ŝajnas, ke en la angla lingvo pli multaj lokanoj preferas la varianton [bójsi]. La nuraj esperantistoj el Boise, kun kiuj mi multfoje parolis (tio estis antaŭ multaj jaroj), miamemore prononcis [bójzi] (sen plena esperantigo). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:33, 14 aŭg. 2025 (UTC) :::: Mi trovis la urbonomon ankoraŭ en la esperantlingva [[Poŝatlaso de la mondo]], en kiu profesiece estas multaj mapoj kun amasoj da esperantlingvaj urbonomoj, kaj la urbo bildiĝas eĉ en du vastaj dupaĝaj mapoj, 31 kaj 33, tamen '''ambaŭfoje en la formo "Boise"'''. Sed {{re|Sergio}}: Mi tute ne scias al kiu "tute aliprincipa ''Wikipedia''" vi aludas, ĉu la angla, germana, jida, kataluna, islanda, litova vikipedia kolektivo... Laŭ mia sociiĝo en esperantlingva Eŭropo, mi observis ke jam en la 1980-aj jaroj esperantlingve aperis pluraj libroj kaj artikoloj de pensiula eksa instruisto kun nomo Rikardo Ŝulco (laŭ pasporto Richard Schulz, sed per tiu nomo neniu rajtis citi lin en Esperanto), kiu ne nur esperantigis ĉiun vilaĝon, domaron, kvartalon kaj urboparteton, sed ankaŭ la nomojn de ĉiuj ajn jam mortintaj kaj nuntempaj homoj - ĉiu kiu ne sukcesis forkuri plej atletike estis esperantigita. Tiu troigo nerekoneble aliformigi ĉiujn nomojn "de ekster nia esperantista kosmo al belaj nomoj en la zamenhofa lingvo", nomoj de ĉiaj neesperantistoj kiuj ĝis la invento de nova nomo per Rikardo Ŝulco neniam havis esperantan nomon, kvazaŭ preni iun ajn telefonlibron de iu distrikta vilaĝa komunumo de okcidenta Germanio kaj simple aliformigi ĉiun nomon, estis tiom absurde radikala, kaj rezultis en tio ke multaj memdeklaritaj lingvopapoj havis diversajn ideojn ŝanĝi nacilingvajn nomojn per nur esperantaj literoj kaj ĉiuj kun o-finaĵoj, ke fine multaj esperantistoj tute nerviĝis pri tio. Despli ke la "esperantista kosmo" ne estas propra universo, sed kunvivas kun naciaj kaj regionaj lingvoj kaj kulturoj en precipe neesperantista universo. Tio, kaj ne iuj krokodilaj alilingvaj vikipediaj komunumoj, laŭ mi estas la fundo de skeptikeco pri spontaneaj kreoj de tutnovaj esperantaj nomoj, kiuj ĝis tiu sekundo ankoraŭ ne estas kutimaj. Se iu povas nur duone konvinki, ke iu nomo "Bojsio" estas "nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte", tiam jam estas en ordo. Sed almenaŭ en Esperantujo ekster Usono, supozeble ekster Idaho, urbonomoj Novjorko, San-Francisko, Seatlo, Ĉikago kaj Vaŝingtono estas bonkonataj kaj vere "uziĝas ofte", sed nomoj en la [[kantono Ada]] de Idaho kiel "Bojsio", "Kuna", "Ŝtelo", aŭ imageblaj nomoj "Fotlodedejlo". "Eŭklandpako" aŭ "Kverkuja Parko", "Ŭiltenmanezo" (prononce fˈɔːt lˈɔːdədˌe͡ɪl, ˈə͡ʊklənd pˈɑːk, wˈɪltən mˈanəz aŭ internacie Fort Lauderdale, Oakland Park, Wilton Manors) en Florido simple estas malpli multe aŭditaj. Se ni forlasus la principon ke entute gravas ke iu esperanta nomo estus "multe uzata", kiel argumentis Loffy570 la 4-an de aŭgusto, sed sufiĉas ke estas iu prononco nacilingva per [[sistemo IFA]], kion oni tradukas al nomo kun esperantaj literoj, kun o-finaĵo kaj nepre akcentata je la antaŭlasta silabo, oni aŭ kreas montojn da novaj esperanto-vortoj nur en diskutpaĝoj de vikipedio, aŭ en fejsbuko, ŭatsepo ktp, kiuj eksplodigas la vortotrezoron aŭ oni kreas same multajn pseŭdo-vortojn kiuj ŝajnigas esti vortoj sed fakte ne estas. Laŭ mi estas valora principo ke ni '''ne''' simple inventas nian mondon en vikipediaj paĝoj kaj diskutejoj, sed provas laŭeble atenti, kio okazas esperantlingve en la praktika vivo de la ekstervikipedia mondo, kaj uzas nur tion kion oni ankaŭ uzas en la "vera mondo". 23:02, 30 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Alta sacerdoto]] → Ĉefpastro == La artikolo plene ignoras la tradicion de la esperanta literaturo (kaj titole, kaj enhave). En «[[La Faraono]]», [[Londona Biblio]], «[[Pro Iŝtar]]», «[[Quo vadis?]]» ktp ktp la koncerna termino estas '''ĉefpastro'''. (Akceptebla difino troveblas [https://www.reta-vortaro.de/revo/art/pastr.html#pastr.cxef0o en ReVo]; la difino en la PIV-oj estas fuŝa, malakorda kun la reala Esperanto kaj kun la uzo de PIV mem, ekz-e «'''Aaron/o''' ב Frato de Moseo k unua ĉefpastro de la hebreoj»)--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}}Kaj krome, «sacerdoto» estas nur kristanisma laŭ vortaraj difinoj, tamen la artikolo parolas pri religioj sumera kaj babilonia (kaj eĉ se ne estas menciate tie, ankaŭ amerikaj indiĝenoj havis ĉefpastrojn, ekzemple la majaj «ahau can mai» [ahaŭ kan maj]). Kelkaj lingvoj, ekz. la hispana, ja uzas «sacerdote/sacerdotisa» por ajnreligia pastro/ĉefpastro, sed Esperanto ne sekvu tiujn alilingvajn kutimojn kiel eble plej multe. --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 03:58, 14 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ la argumentoj de Sergio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:22, 14 aŭg. 2025 (UTC) ::{{por}} La argumentoj sonas al mi konvinkaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:17, 20 aŭg. 2025 (UTC) : {{farite}} --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:33, 21 aŭg. 2025 (UTC) == [[Meretrico de Babilono]] → Babela malĉastistino == «Meritrico» estas tute nekonvena: # La biblia termino estas «malĉastist(in)o», vorto pli preciza kaj memklariga. # «[[Meretrico]]» estas vorto tute marĝena en Esperanto, malpreciza (ĉu amatora ‹malĉast<u>ul</u>ino›? ĉu profesia ‹malĉast<u>ist</u>ino›? Laŭ la artikolo «[[Meretrico]]» ĝi estas jen unu, jen la alio). # La koncerna biblia termino aludas templajn amortistojn virajn aŭ inajn, ekz-e «Ne enportu pagon de '''malĉastistino''' nek de '''malĉastisto''' en la domon de la Eternulo» (Readmono 23:18). Se oni elektas «meretrico»n, kiel esprimi «malĉastisto»n? Ankaŭ «de Babilono» estas krikinda. Anstataŭ la plumpa prepoziciaĵo en Esperanto eblas uzi pli elegantan adjektivon: Babilona, Babela. Laŭ la lingvaĵo Biblia preferindas «Babela», kp «[[Babela turo]]». Ankaŭ latine oni uzas adjektivon: ''Babyloniacus fornicaria''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:05, 21 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} En Esperanto la Biblio havas norman tradukon kies kvaliton neniu serioze kritikas, do estus bone ke bibliaj konceptoj kaj roluloj nomiĝu laŭ tiu traduko. Tial mi preferas "malĉastistino" kaj "Babel". Pri la elekto inter "Babela" kaj "de Babel" mi ne havas opinion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:26, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:58, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:15, 23 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 30 aŭg. 2025 (UTC) {{farite}} kun 5 poraj voĉoj kaj neniu dubema. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Plinio la Maljuna]] == Estas multe da artikoloj, en kiuj oni diferencigas per «(pli) juna» / «(pli) maljuna». Min tio ĝenas, kiel insulto al racia vortuzo. La francoj estas iom pli sentivaj kaj diras [[:fr:Pline l'Ancien]] (Plinio la Malnova). Tre logike, kp «la Malnova Testamento — la Nova Testamento». Tamen anstataŭ «Plinio la Nova» (kp [[:fr:La nouvelle Héloïse|«La Nouvelle Héloïse»]]) ili paneas kaj diras «Plinio la juna» :-( Mi tamen opinias, ke la kontrastigo per «maljuna/juna» estas lingva (kaj logika) eraro, kontraŭa al la spirito de Esperanto. Logiko postulas la kontrastigon per «malnova/nova». Konkrete en la okazo pri la Plinioj eblas alia kontrastigo: «Plinio la onklo» / «Plinio la nevo» (kp «Dumas-père» / «Dumas-fils»). Tamen en multaj aliaj okazoj ne temas pri parencoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:38, 24 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} "Plinio la juna" eĉ estas ekzemplo en PIV: [https://vortaro.net/#juna_kd]. Kaj laŭ mia kompreno, tio tute respektas logikon kaj Esperantan vortuzon. Homoj kaj aliaj organismoj estas (mal)junaj, ne (mal)novaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:18, 27 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} alinomigo. Laŭ argumentoj de Arbarulo. Kaj mi tre esperas ke kiam '''mi''' estos vere maljuna, ke oni nomos min "maljuna" kaj ne "malnova", kvazaŭ mi estus objekto, aparato, ilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:59, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::''Maljuna'' indikas la aĝon, ĝi estas relativa al onia naskiĝtempo (kaj farto). Kiam Plinio ''la Malnova'' estis infano li estis tre ''juna''; kaj Plinio ''la Nova'' mortis jam ''maljuna''. La ''antikvaj grekoj'' ne ĉiuj estis ''maljunaj grekoj'', kaj la ''modernaj grekoj'' ne ĉiuj estas ''junaj''. Ne ĉiuj lingvoj konfuzas la relativan aĝon kaj la absolutan malnovon. :: Oni povas juĝi pri noveco per la aĝoj kadre de unu sama familio: ''pli juna'' infano estas ''posta''; ido estas pli juna ol la gepatroj. Tamen tio postulas komparativon: ''pli'' (mal)juna. Kaj tio ne validas ekster la familio. :: Sinonime eblus distingi inter «la antaŭa Plinio» kaj «la posta Plinio». Kaj jen alisence, tamen ja rilate al homo (kion vi opinias malebla), en la [[Epistolo al la Efesanoj]]: ::: 22 por ke vi formetu ... ''la malnovan homon'', pereeman laŭ trompaj deziroj, ...<br> 24 kaj surmetu ''la novan homon'', kreitan laŭ Dio en justeco kaj vera sankteco. ::''Plinio la Maljuna'' estas tute mallogika kaj kontraŭa al diferenco inter ''maljuna'' kaj ''malnova'' (krom se efektive temas pri iu el la Plinioj en lia maljunaĝo).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:52, 1 sep. 2025 (UTC) :Karaj - Distingado per ''absolutaj'' epitetoj "juna" kaj "maljuna" efektive povas esti misgvida aŭ almenaŭ stumbliga. :Tamen la ''relativa'' karakterizo "pli juna" kaj "pli maljuna" (aŭ "malpli juna", se temas pri du junuloj) ne havas tian evidentan problemon. :Mi vidas aperojn de tiaj formoj en iuj vikipediaj artikoloj. :Memkompreneble, oni povas disputi pri tio, ke en Esperanto oni principe povas distingi inter "pli juna" kaj "malpli maljuna", sed mi dubas, ke tia hardplitafo efiku uzeblon de la formo "Plinio la pli juna". :[[Uzanto:Sergio|Sergio]] - ĉu vi opinias ankaŭ la formon "pli juna" evitinda? :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:42, 1 sep. 2025 (UTC) ::La du Pinioj estis kompareblaj laŭ la aĝo, ĉar ilaj vivotempoj havas komunaĵon. Sed kio pri la du Katonoj? La malnova mortis en 149 a.K., la nova naskiĝis 54 jarojn poste, en 95 a.K. Estas du disaj vivintervaloj — kiel eblas kompari iliajn «aĝojn»? La tradiciaj epitetoj estas plena absurdo, dum «nova» kaj «malnova» estas tute logikaj kaj klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:59, 1 sep. 2025 (UTC) :::Jen alia analogio. Imagu ke antaŭ 3 jaroj mi amikiĝis kun 20-jarulo, kaj 2 jarojn poste, kun 60-jarulo. Evidente la unua (nun 23-jarulo) estas la pli malnova amiko, kaj la dua (61-jarulo), la pli nova amiko. Sed laŭ via logiko, la 61-jarulo estas «la pli juna amiko», kaj 23-jarulo, «la pli maluna». Aĉ!--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 14:31, 1 sep. 2025 (UTC) ::::Kara, ::::Verdire, tiu ĉi ekzemplo ne rilatas senpere al la pridiskutata temo. "Nova amiko" kaj "malnova amiko" estas tute kutimaj, vaste uzataj esprimoj Neniu miksas la nociojn "juna amiko" kaj "nova amiko". ::::Tamen vi pravas, ke la esprimoj "nova amiko" kaj "malnova amiko" dubindigas iujn (sed ne ĉiujn!) el la obĵetoj kontraŭ tiaspeca uzado de "(mal)nova". ::::Bedaŭrinde, el la nuntempa vidpunkto ambaŭ Plinioj (kaj Katonoj) estas malnovaj, kaj ankaŭ komparado laŭ malnoveco ne sonas nature: Plinio la malpli nova kaj Plinio la pli nova? Aŭ Plinio la pli malnova kaj Plinio la malpli malnova? Ial tio sonas tre stumblige... Ĉu nur pro tio, ke tiaj esprimoj estas nekutimaj? Hm, pripensinde... ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:01, 1 sep. 2025 (UTC) {{kom}} Kara {{u|Sergio}}, dankon por viaj rimarkigoj. Laŭ mia lingvosperto, esperantistoj ja kutime diras ĉi tie "juna". Supozeble ili faras tion * ĉar tio estas la ĝenerala lingvouzo en Esperanto, kaj/aŭ * ĉar ili paŭsas tion el naciaj lingvoj, kie oni same uzas "juna". Ĉu iu alia esprimo estus teorie pli logika ol "juna", tio certe estas interesa diskuto, kiu meritas havi sian lokon, sed ĝi ne tuŝas Vikipedion. Vikipedio sekvu la normalan lingvouzon, tute sendepende ĉu tiu estas "logika" aŭ ne. Ni nepre ne kreu apartan vikipedian dialekton de Esperanto. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:56, 2 sep. 2025 (UTC) == [[Fendo (gimnastiko)]] > [[Spagato]] == Saluton. Ne estas fontoj pri la traduko “fendo”, kaj la PIV enhavas la vortojn “spagato” [https://vortaro.net/#spagato_kd] aŭ “streĉangulo” [https://vortaro.net/#stre%C4%89angulo_kd] por tiu figuro. [[Uzanto:Lepticed7|Lepticed7]] ([[Uzanto-Diskuto:Lepticed7|diskuto]]) 13:26, 2 okt. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ argumento de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:17, 3 okt. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 16:06, 12 nov. 2025 (UTC) :{{por}} [[Spagato]] estas bona vorto. Al mi persone, ambaŭ variaĵoj “fendo” kaj “streĉangulo” (pardonu, PIV) aspektas strangegaj. Redukti unu vortradikon ĉi tie nur rezultos en strangaj vortumoj. Estu spagato. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 7 dec. 2025 (UTC) {{farite}} kun kvar poraj voĉoj kaj nenui duba aŭ kontraŭa - ŝanĝita al la vortumo "spagato". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Bonfarto]] > [[Bonvivado]]== La artikolo prezentas "bonfarto" kiel sinonimon de la anglalingva neologismo ''wellness'', tre nebula koncepto distingebla de ''health'' "sano" ĉefe en tio, ke ĝi havas konotacion de vivostilaj, precipe "alternativaj" metodoj. Tamen "bonfarti" en Esperanto ne havas tian konotocion, sed signifas nur tion, kion diras PIV, kiel la artikolo citas sed poste ignoras: "esti en bona stato, esti sana". Mi ne havas firman ideon pri la uzenda titolo. Kelkaj eblaj solvoj estas ''[[Wellness]]'', [[Saneco]], [[Bonvivado]], [[Sana vivostilo]], aŭ kunigi kun [[Sano]]. Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:44, 23 okt. 2025 (UTC) :Mi faris la duan artikolon [[Farto]]. Mi ne tute kontentas pri tiu titolo kaj bonvenigos alternativajn proponojn ankaŭ pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 25 okt. 2025 (UTC) ::{{farite}} al ''[[Wellness]]''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 2 nov. 2025 (UTC) :::Mi konsentas pri distingo inter ''Wellness'' = Bonvivado kaj ''Well-being'' = Bonfarto. Ambaŭ estas io alia ol ''Health'' = sano, tial kontraŭ kunigoj. Mi ne feliĉas pri la nun anglalingva titolo, kiu povus lasi la impreson ke ne ekzistus esperanta vorto, sed se oni uzas la esperantan terminon "Bonvivado" en unua frazo kaj per alidirektilo al la teksto, estas tolereble. Tial mi malgraŭ mia ne plena entuziasmo ne kontraŭas la anglan titolon ''Wellness'' por esperanta teksto alternative al titolo Bonvivado. Kaj mi subtenas la originan planon de Arbarulo ''«Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being".»'' Ĝuste tiel estu! "Farto" estas iu ajn stato de vivkondiĉo, sed ''Well-being'' estas ekzakte Bonfarto kaj fine havu tiun titolon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Povo politika kreskas el tubo pafila]] --> « El la pafilo venas ŝtatpotenco » == {{por}} Ne nur pli fidela al la ĉina 槍桿子裏面出政權, sed ankaŭ ĉi tiel aperas en la esperant-lingvaj eldonoj de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ (Ruĝa Libreto). [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 14:50, 17 nov. 2025 (UTC) :Atentu, ke la senco de diraĵo ŝanĝiĝas, se oni ŝanĝas vortordon: "povo kreskas el pafilo" klarigas la fonton de povo; "el pafilo venas potenco" klarigas, kio venas el pafilo. Tiel estas en normala bonstila lingvaĵo. (Memkompreneble, oni povas celi ian alian stilon.) :Oni do elektu la vortordon konforman al la intencita senco. Al mi ŝajnas, ke Maŭ celis la unuan sencon, t.e. ke por reteni kaj kreskigi potencon necesas armiloj, aŭ, pli metaforece, "la potenco fontas el pafiltubo". :Se mia klarigo konfuzas vin, bonvolu (re)legi la elpaŝon de la Akademio pri la vortordo en Esperanto: [https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_35_2021.html ĉi tie]. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:30, 17 nov. 2025 (UTC) ::Atentu, ke neniel rilatas al vortordo. La aktuala titolo de la artikolo estis paŭsita de, preskaŭ certe, eŭropa lingvo. La citaĵo aperas en ambaŭ tekstoj eldonitaj de Fremdlinga Eldonejo kiel: « El la pafilo venas ŝtatpotenco » [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 17:25, 17 nov. 2025 (UTC) : {{Sindetena}} al "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]". {{Kontraŭ}} specialaj citiloj <big>«&nbsp;»</big>. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Mi fidas la kompetentecon de la tradukintoj de Maŭaj verkoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:04, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Sed atentu tion, ke en Esperanto, malkiel en la franca lingvo, oni ne lasas spacon inter citiloj kaj vortoj. Ĉu uzi citilon aŭ kursivon por la titolo, tio estas alia demando - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:32, 27 nov. 2025 (UTC) ::{{Por}} "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]", fidante la esperantajn eldonojn de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ. Kompreneble la interna ligilo estos sen iuj ajn citiloj, sed en teksto specialaj kaj simplaj citiloj ambaŭ estas en ordo, nu kompreneble sen spaco inter tiuj signoj kaj la titolaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:58, 7 dec. 2025 (UTC) :::{{farite}} Fine estis kvar voĉoj por ŝanĝo al "El la pafilo venas ŝtatpotenco", ĉefe ĉar en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas tiu formo. Unu voĉo sindetenis, kaj Filozofo esprimiĝis sindetene ĝis kontraŭe (mi cetere samopinias kun Filozofo ke la antaŭa formo sonas pli elegante, sed se en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas la dua formo, ĝi preferiĝu). Ĉiukaze, estas plimulto por la ŝanĝo. Mi realigas ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Kapostacio -> ?? == NUL trafoj en tekstaro, ne en PIV, ne en ReVo. [[Kapostacio]] -> [[Mortfina stacio]] ?? [[Saka stacio]] ?? [[Unudirekta stacio]] ?? . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Mi ne sufiĉe komprenas la koncepton. Kiel povas esti, ke venas linioj el pluraj flankoj, sed trajnoj povas atingi la stacion nur de unu flanko? Ĉu do estas nur unu uzebla linio, kaj aliaj senfunkciaj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 21 nov. 2025 (UTC) ::Laŭ mia kompreno de la ligitaj artikoloj en la germana kaj franca vikipedio, temas pri stacio, ĉe kiu finas la linioj, kiuj atingas ĝin. Do trajnoj povas atingi la stacion de pluraj direktoj, se estas pluraj linioj, sed devas poste reiri laŭ la sama linio - neniu trajno povas veni de unu direkto kaj foriri en alia. Mia rekomendo estas {{por}} alinomi al [[Finstacio]] (registrita en PIV, jen la difino [https://vortaro.net/#finstacio_kd]) kaj reverki la misgvidan tekston. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 21 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} La vorto estas traduko de la hungara vorto, do mi komprenas, sed tio estas nur mia aldono.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:43, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Finstacio - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:34, 27 nov. 2025 (UTC) :::{{por}} Finstacio aspektas klara vortumo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:52, 7 dec. 2025 (UTC) : {{kom}} Temas pri stacio kie ĉiuj trakoj finiĝas, kaj ĉiu trajno devas halti, kaj sekve almenaŭ komence vojaĝi al la kontraŭa direkto. Ofte sed ne nepre tio ankaŭ estas fino de la linio. Do ne temas pri "finstacio" laŭ la difino de PIV. La difinoj estas malbonaj, kaj pli-malpli samaj. Disponeblas malbona bildo: [[:File:Durchgangsbahnhof und Kopfbahnhof (Schema).svg]] kie tamen iomete videblas ke la por la flava linio la koncerna stacio NE estas finstacio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:38, 19 dec. 2025 (UTC) ::Mi ne komprenas la distingon inter "linio" kaj "trako", nek certas ke la flavaj trakoj en la bildo apartenas al unu "linio". (Mi ne vidas mencion de "linio" en la bildopriskribo.) Mi ankaŭ pensas ke "finstacio" egale taŭgas por paroli pri trakfinoj kiel pri linifinoj, se ili estas malsamaj aferoj. Tamen se tio ŝajnas konfuza al aliaj vikipediistoj "kap(o)stacio" povas resti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:56, 19 dec. 2025 (UTC) == [[Sep fratinoj (ŝtatoj)]] -> [[Nordorienta Barato]] == Tiu eble popola metaforo ne aperas en aliaj lingvoj. Pri geografie preciza estus [[Nordorienta Barato]]. La nuna titolo povus resti en la redakto kiel alternativa nomo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:20, 18 nov. 2025 (UTC) : {{por}} alinomigo al [[Nordorienta Barato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 19 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Se oni faros tion, oni verŝajne devos reverki la artikoleton por inkludi Sikimon, kiu laŭ aliaj vikipedioj estas la oka ŝtato de la regiono Nordorienta Barato. Alternative, oni povas ŝanĝi la intervikiojn de la nuna artikolo ligante ĝin al [[:d:Q2920148]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 21 nov. 2025 (UTC) : {{farite}}.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 1 dec. 2025 (UTC) : Sed, la teksto devas ankoraŭ adaptiĝeti laŭ la supra propono de Arbarulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:42, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinofestivalo]] == Laŭ la origina nomo (hispane Festival Internacional de Cine de San Sebastián, eŭske Donostia Zinemaldia, angle San Sebastian International Film Festival) anstataŭ la anglalingva nomo, troe misuzata eĉ en esperanta Vikipedio. Laŭ mi Kinfestivalo estas pli facile prononcebla kaj pli ĝusta traduko, ĉar en pluraj lingvoj eble filmo kaj kino estas sinonimaj, sed ne en Esperanto. Kaj en tiaj festivaloj ĉefa afero estas prezento de filmoj, sed ankaŭ gazetaraj kunsidoj, solena fotado, intervjuoj, premioj, ceremonioj ktp. Mi bedaŭras, ke la tendenco estis nur ripeti la anglalingvecan internaciecon, eĉ kiam la originala nomo de la festivalo estas "de kino" kaj ne "de filmoj". Tiurilate oni povas vidi en PIV tion, kio estas filmo kaj kio estas kino.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:56, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Fakte "filmarto" kaj "kino" jes estas sinonimoj, kaj logike la lingvo ne bezonas du radikojn, do pri logiko ni ne insistu. Kaj evidentas ĉe la Tekstaro ke ambaŭ esprimoj ("filmfestivalo" kaj "kinfestivalo") estas tre oftaj en praktiko. Tamen veras ke ''cine'' en la hispana pli ekvivalentas al "kino" aŭ "filmarto" ol rekte "filmo", do tio estas malforta apogo por "Kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:44, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Mi jam la 21-an de novembro komentis en maniero simila kiel iom poste faris Arbarulo, sed iel mia komputilo restartis sin kaj mi missupozis ke mia redakto ankoraŭ estis savita. Tial mi ne emas reskribi mian pledon nun, sed simple aliĝas al la noto de Arbarulo. Mi ne favorus anstataŭi ĉiujn ajn uzojn de "filmfestivalo" en Esperanto per "kinfestivalo", sed tio ankaŭ ne estas la propono. Sed en la hispana nomo klare estas la vorto "cine", en la eŭska klare la vorto "zine", kaj en tiu kazo permesi al si la ekzaktecon traduki tion al esperanta vortero "kin'" estas plene en ordo. Klaras ke la intervjuoj, premioj, ceremonioj, komuna fotado, babilado kaj manĝado en tiuj festivaloj plene temas pri filmoj, tial "filmfestivalo" neniel estas malpli ĝusta, sed ankaŭ ne pli ĝusta ol la alternativo "kinfestivalo". Laŭ mi estas plene en ordo libere elekti inter la du sinonimoj laŭ pli bona redono de la nacilingva titolo. Nur ni atentu ke ne ekestos du kategorioj, kaj du artikoloj kiuj volus harfende distingi kio enhave estus la diferenco inter "filmfestivalo" kaj "kinfestivalo", kaj inter "eko" kaj "komenco" ktp. Ne estas diferenco - tion klarigas la vorto [[sinonimo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:49, 7 dec. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi ne havas firman preferon. Tamen, se oni decidos transiri al la radiko ''kin''-, mi preferus la (pli facile prononceblan kaj internaciae rekoneblan) formon "kinofestivalo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:25, 19 dec. 2025 (UTC) ::Sed: Je 18:33, 1 dec. 2025 Kani jam movis la paĝon Donostia Internacia Kinfestivalo. Mi atentigas ke Arbarulo kaj mi nur voĉdonis por "kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj, ne por ĝenerala anstataŭigo de ĉiu uzo de la vorto "filmfestivalo" per "kin(o)festivalo". Mi facile subtenus ankaŭ la same post la alinomigo alvenintan proponon de Filozofo pri aldono de centra vokalo kaj formo "kinofestivalo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:00, 8 feb. 2026 (UTC) == [[HEC Paris en Kataro]] -> HEC Paris, Doha == Nova nomo de la lernejo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37808-99|&#126;2025-37808-99]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37808-99|diskuto]]) 08:03, 2 dec. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Ĉu vi volus rigardi la proponon? Vi estis la origina metinto de la paĝo, kaj jam iom estas en la temo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 7 dec. 2025 (UTC) ::{{farite}} je 2025 12 13 {{kom}} Anonimulo kun alia IP-adreso la 13-an de decembro 2025 simple ĉe [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon#Helpo_pri_renomado_de_paĝo]] petis pri renomigo, kaj {{re|Stefangrotz}} simple estis tiom afabla kaj faris la alinomigon, eĉ ne konsciante pri la peto ĉi-tie kaj la ne jam reago de Dominik je 2025-12-13. Ĉi tie ne estas problemo: mi rekontrolis en la oficiala retejo, tie klare videblas la nova nomo. Mi eĉ trovis novan emblemon en la komunejo, povis interŝanĝi tion kaj povis ankaŭ interŝanĝi plurajn menciojn en la teksto. Tion mi fakte pensis ke Dominik povus fari - sed povas okazi ke oni foje nur supraĵe registras "pingan" notiĝon kaj poste forgesas ĝin. Mi povintus ankoraŭ noti noton en la diskutpaĝo de la tiama paĝo "HEC Paris en Kataro" je 2025-12-07, kvankam mi dubas ke oni 100-procente vidus mian noton tie, atentigante pri la komencita diskuto ĉi tie, kaj mi povintus fari al mi privatan noton postkontroli post semajno, do 2025-12-14, ĉu Dominik jam solvis la problemon, aŭ laste Stefangrotz povus ankaŭ aŭtomate pensi pri tio kontroli, se temas pri alinomigo por anonimulo, ĉu hazarde en la koncerna diskutpaĝo, do ĉi tie, estas diskuto pri la alinomigo. Tamen ĉi tie ne estas konflikto. Sed same ankaŭ iu anonimulo, se en VP:AA estas plimulto kontraŭ alinomigo, povus per simila maniero simple demandi en [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon]] aŭ povas rekte alskribi iun afablan administranton kun peto fari alinomigon anstataŭ li. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Stikado]] -> [[Fortranĉado (kultivado)]] aŭ [[Fortranĉaĵo (kultivado)]]== Mian atenton tiris al la temo artikolo ĵus aperigita de Heidi Goes en ''Esperantista Vegetarano'', kiu tekstas "Multaj herboj povas esti disvastigitaj per fortranĉaĵoj." Mi taksas ke derivaĵo "fortranĉ-" estas facile komprenebla kompare al pli arbitra, verŝajne malvaste konata radiko "stik-". En la Tekstaro mi trovas neniun ekzemplon de "fortranĉ-" en ĉi tiu senco, sed ankaŭ nur unu ekzemplon de "stik-". Ĉiuokaze, mi pensas ke ambaŭ terminoj devas menciiĝi en la artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:34, 20 dec. 2025 (UTC) :{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:54, 28 dec. 2025 (UTC) == [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Deportado de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forŝovo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forpelo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] == En ĉiuj aliaj similaj kazoj estas uzata la vorto ''deportado'', ne stranga inventaĵo ''ellandigo''. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:04, 22 dec. 2025 (UTC) [[Dosiero:Alchimowicz Deportees.jpg|thumb|''Deportitoj en Siberion'' de Kazimierz Alchimowicz (1894), c Nacia muzeo en [[Varsovio]], bildiganta suferon de polaj siberiaj forpelitoj.]] :{{por}} -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:26, 22 dec. 2025 (UTC) :forte {{kontraŭ}} la paĝo ne estas finita. La vorto "ellandigo" ne estas inventaĵo. Same ni povas diri elvagoniĝi, entramiĝi ktp. Germanoj kaj ĉeĥoj perceptas tiun ĉi parton de la komuna historio diverse. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 22 dec. 2025 (UTC) :aldono: Germanoj estis forpelitaj, forŝovitaj el la ĉeĥa vidpunkto de tiama epoko. Same hodiaŭ oni povas ellandigi fremdulon el ŝtato el diversaj kaŭzoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:52, 22 dec. 2025 (UTC) ::Ne gravas kiu kaj kiel traktas la historiajn eventojn. La germanoj en Ĉeĥoslovakio estis deportitaj, do forpelitaj el sia patrujo, same kiel en ĉiuj landoj de Orienta Eŭropo. La sola ŝtato ne forpelinta siajn germanojn estis Sovetunio, sed eĉ tie ili spertis internan deportadon, kiu en la sovetia, rusia kaj internacia historiografio estas nomata ĝuste tiel — deportado de la germanoj de Volgio. Same nomiĝas en Esperanto-Vikipedio [[Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj]] kaj [[Deportado de krime-tataroj]] (kavnkam ĉiuj ĉi etnaj grupoj estis post kelkaj jaroj rehabilititaj kaj revenis hejmen). Oni povas diskuti, ĉu tio estis ago prava aŭ malprava, sed ne pri tio ĉu tio estis deportado aŭ ne. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:29, 23 dec. 2025 (UTC) :::Bonvolu kompari la nomo de tiu paĝo kun aliaj lingvo. Angle [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]], [[:en:Expulsion of Germans from Czechoslovakia]], [[:de:Vertreibung der Deutschen aus der Tschechoslowakei]]. Ĉu vi vidas tie vorton bazita de vorto deportado, deportation? Nur la rusa uzas titolon de paĝo [[:ru:Депортация немцев из Чехословакии]]. Ŝajnas, ke vi volas akomodigi ĝin laŭ la rusa. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:16, 23 dec. 2025 (UTC) ::::Bonvolu kompari la nomon de tiu ĉi paĝo kun la nomoj de la aliaj paĝoj dediĉitaj al la similaj okazaĵoj. Deportado estas deportado, kaj oni ne provu maski la perfortan agon per mildaj ŝajnigaĵoj. La germanoj, kies prauloj dum jarcentoj loĝis en tiu ĉi regiono, estis perforte forpelitaj — sen posedaĵoj, rajto reveni aŭ procesi, ofte batitaj, foje murditaj. Kial translokado de ĉeĉenoj ene de Sovetunio kun reveno post kelkaj jaroj al la sama regiono kun kompleta restarigo de ties rajtoj estas deportado dum elpelo de la germanoj el Ĉeĥoslovakio — por eterne, sen iuj ajn rajtoj — estas ''ellandigo''? Ŝajnas ke vi volas akomodigi ĝin al la ĉeĥa politika tradicio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:42, 23 dec. 2025 (UTC) :::::RG72, vi redatis tiun paĝon je la ''14:08, 27 okt. 2018 RG72 diskuto kontribuoj 7 634 bitokoj +234 →Referencoj malfari [aŭtomate patrolita]''. Vidu la historion de redaktoj. Redaktis ĝin ankaŭ pluraj redaktintoj, neniu klopodis ŝanĝi la titolon, kaj subite vi post tiom da jaroj klopodas alinomi ĝin. Kial? Ellasu politikon el Vikipedio. Ni ne komparu nekompareblan. Vi ne ŝanĝos historion nur tial, ke iu nomo ne plaĉas al vi. Sovetunio ne estis Ĉeĥoslovakio kaj Ĉehoslovakio ne estis Sovetunio. Nur por via imago. La vorto Sudetio estis en tiu tempo malpermesita vorto en Ĉeĥoslovakio kaj fakte en la tempo de la socialisma Ĉeĥoslovakio. Ĝi malperis el mapoj, el oficoj... Mi ne volas kvereli kun vi pri tiu historia tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:27, 24 dec. 2025 (UTC) ::::::Pardonon sed vi prezentis eĉ ne unu argumenton validan en scienca diskuto kiuj sole akcepteblas kiam temas pri la '''enciklopedio'''. Ne gravas kiu kaj kiam redaktis la artikolon, al kiu (mal)plaĉas iuj vortoj kaj certe neniu diras ke Sovetunio estis Ĉeĥoslovakio, Angolo estas Haitio, urso estas ĝirafo ktp. La afero estas ekstreme simpla: Ĉeĥoslavio faris rilate siajn germanojn tion kio en Esperanto nomiĝas '''deportado'''. La enciklopedio fajfas pri ĉeĥaj politikaj tradicioj, historio de redaktoj kaj personaj (mal)plaĉoj. Ĝi estas scienca verko kaj nur sciencaj argumentoj estas konsiderindaj. Ĝis nun vi ne prezentis ilin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:42, 30 dec. 2025 (UTC) Kvankam tio estis amasa deportado, tiu historia periodo, tiu deportado ricevis tiam nomon '''Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio''', ĉeĥe [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]]. Se vi deziras, vi povas traduki la titolon en Esperanton. Aŭ aldonu la paĝon en kategorion pri deportadoj. Krome, estas ĉi tie paĝo [[Forpelo de germanoj (1944–1950)]], do nenia "deportado de germanoj" en la titolo. Estas ĉi tie [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938]], do nenia deportado en la titolo. Ĉio havas sian nomon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:25, 30 dec. 2025 (UTC) :Ripete: Ni verkas ne la ĉeĥan enciklopedion en la ĉeĥa, sed Esperanto-enciklopedion en Esperanto, do por ni gravas ne ĉheĥa terminaro, sed sole Esperanto-terminaro kaj ĝi estu maksimume unueca. Ĉeĥaj historiistoj povus nomi deportadon ''ellandigo'', mortigadon — ''malvivigo'' ktp, sed ni sekvu ne tiun ĉi Orwell-lingvaĵon, sed normalan lingvaĵon de la historia kaj jura sciencoj. Se provizora translokado de krimeaj tataroj, ĉeĉenoj, kalmukoj kaj volgaj tataroj ene de ilia ŝtato meritas nomiĝi ''deportado'', do certe ankaŭ porĉiama forpelado de la ĉeĥaj germanoj ekster ilia ŝtato nomiĝu tiel. Dura lex sed lex. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:38, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} Mi konstatas, ke la tuta debato estas inter ruso kaj ĉeĥo, kio sugestas, ke la naciaj influoj forte movas ilin al diskuto. Laŭ mi, ambaŭ titoloj eblus kaj tial ili devas aperi en la enkonduko, tamen mi apogas la proponon ĉar ŝajnas, ke ellandigo estus tro milda esprimo ([[eŭfemismo]]) por tio kio okazis antaŭ multaj jardekoj kaj pri kio nuntempaj homoj devus rigarde dedistance.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:12, 31 dec. 2025 (UTC) ::Mi samopinias krom la rimarko ke temas pri la diskuto inter ruso kaj ĉeĥo, ĉar mi diskutas sole kiel sciencisto kunverkanta la enciklopedion, do mi insistias sole pri unueco de la terminaro. Ni ne pritaksas ĉi tie ĉu deportado de la germanoj el Ĉeĥoslovakio estis justa aŭ maljusta (en Orienta Eŭropo ĉiuj ŝtatoj faris tion — krom Sovetunio. Ni sole konstatas la nekontesteblan fakton ke ili estis deportitaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:18, 31 dec. 2025 (UTC) ::: Vi "kiel sciencisto" evidente denove malpravas. La bolŝevisma Sovetunio (pro kapricoj de ĝia diktatoro Jozefo Stalino) kaj larĝskale genocidumis kaj larĝskale amasdeportis dum la Dua Mondomilito kaj alitempe. Ĝi deportis interalie finnlingvanojn de Karelio, pollingvanojn kaj germanlingvanojn de okcidenta Pollando kaj Königsberg, kaj diversajn ulojn inklusive ruslingvanoj al Siberio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 31 dec. 2025 (UTC) ::::Kiel ne-sciencisto vi komplete perdiĝis en la diskuto. Supre mi plurfoje menciis deportadon de volgaj germanoj en Sovetunio kaj diris ke se tiu ĉi translokado de etna grupo ene de la ŝtato meritas nomiĝi deportado, do ankaŭ porĉiama forpelo de etna grupo ekster ĝia patrujo nomiĝu tiel. Mi aldonu ke la germanoj deportitaj al Siberio jam post kelkaj jaroj estis komplete restarigitaj je siaj rajtoj kaj denove iĝis plenrajtaj civitanoj. Guberniestro de mia [[Tjumena provinco]] estas Aleksandr Moor, prezidanto de la provinca departemento pri edukado estas Rajder, prezidanto de Sberbanko estas Gref, prezidanto de Gazpromo estas Miller, ktp.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 1 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} "ellandigo" kaj {{kontraŭ}} "deportado" pro malĝusta uzo afikso <code>-ad-</code>. {{por}} "'''amasforpelo'''" aŭ "'''forpelo'''" por '''ĉiuj''' artikoloj pri tiaspecaj temoj. :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BEe%5Dllandigo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "ellandigo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BFf%5Dorpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "forpelo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BAa%5Dmasforpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "amasforpelo" 0 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deporto%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deporto" 1...2 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deportado%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deportado" 2...4 trafoj] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 4 jan. 2026 (UTC) Tralegu la unuan alineon de tiu paĝo. Vi faras el tiu alinomado loterion. Oni povas skribi diverse tiun liston de "trafoj". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:35, 4 jan. 2026 (UTC) ::{{por}} unueca lingvaĵo. Debatoj pri la (mal)justeco de tiaj aferoj esprimiĝu kun konvena grado de nuanco en la artikola enhavo. Tio ne estas la tasko de la titolo. Kaj precipe {{por}} "forpelo" laŭ la propono de Taylor 49, ĉar tiu vorto jam estas uzata en Esperanto por la bezonata signifo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:35, 9 jan. 2026 (UTC) ::: {{farite}} tri poraj voĉoj (krom mia kaj voĉo de la proponinto), unu kontraŭa. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:37, 2 feb. 2026 (UTC) ::::Do kvin poraj voĉoj. Se mi vidintus la diskutojn ĝustatempe, mi ankaŭ voĉdonintus por la ŝovo al termino "forpelo" (aŭ deportado). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:50, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Germanaj baltoj]] => [[Baltaj germanoj]] == Temas ĝuste pri germanoj, kies prauloj konkeris Baltion antaŭ multaj jarcentoj, do aplikeblas la sama modelo kiel kaze [[Volgaj germanoj]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:37, 30 dec. 2025 (UTC) :{{por}}Pro la menciitaj kialoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:08, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} En la germana lingvo, kiel la unua frazo ĝuste indikas, estas ĉiukaze ambaŭ formoj, pli ofte ''Deutsch-Balten'' (germanaj baltoj), malpli ofte ''Baltendeutsche'' (baltaj germanoj). Kion mi aŭdis kaj legis pri la grupiĝo (en Darmstadt estas la centra kulturejo por la Baltaj germanoj), la koncernuloj kiuj mem preferis formon evivalentan al "Germanaj baltoj" volis indiki ke ili unuavice estas baltoj, kaj nur flanke estas germanlingvaj. Do ili en 1918 ne volis konfrontiĝi kun tronaciigitaj estonoj aŭ latvoj kiuj krius "Iru hejmen", ĉar ilia hejmlando kaj tiu de la prapatroj efektive estis inter Talino kaj Rigo, ne en Akeno, Kolonjo aŭ Treviro, de Talino pli-malpli 2000 kilometrojn for. Inter la baltiaj lingvoj ankaŭ estas ambaŭ formoj, en la estona (Baltisakslased) kaj litova (Baltvokiečiai, baltaj germanoj) oni preferas la novan formon, en la latva (Vācbaltieši, germanaj baltoj) la malnovan. Do nenio kontraŭ prefero de la nova formo, kvankam kompreneble devos resti alidirektilo, ĉar la formo germanaj baltoj signife disvastiĝis dum la lastaj jaroj en vikipedio kaj en la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Ŝablono:Informkesto programaro -> Ŝablono:Informkesto programo == [[Ŝablono:Informkesto programaro]] -> [[Ŝablono:Informkesto programo]]. La paĝo [[7-Zip]] fanfaronas per: :> 7-Zip estas libera programo kaj ne :> 7-Zip estas libera programaro 7-ZIP estas programo. '''Kune''' 7-ZIP, WingRAR, GIMP kaj InkScape estas programaro. La afikso -ar- malĝustas en la kunteksto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:34, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}}[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:59, 1 jan. 2026 (UTC) :{{por}} Mi ne scias ĉu ne estus eblecoj uzi ankaŭ ŝablonon "informkesto programaro", sed ĉiukaze la pli ofta kazo estas uzi ĝin por unuopa programo, kaj la ekzemplo de Taylor tre konvinke bildigas tion. Sed eĉ se estus (aŭ iam ekestus) iuj paĝoj pri programaroj, por kiuj ni ne volus uzi informkeston "programoj", tio tamen ne estas problemo. Estas ŝablonoj "informkesto monto" KAJ "informkesto montaro", "informkesto insulo" KAJ "informkesto insularo", do ankaŭ ĉi tie en kazo de neceso povas ekesti dua ŝablono, se ĝi urĝe bezonatos. Sed la alinomigo nun sendube utilas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:30, 8 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Oktopieduloj]] => [[Polpoj]] aŭ [[Polpo]], [[Polpo]] => [[Oktopodo]] == En 2018 [[Uzanto:Rdelre]] alinomis la artikolon pri ordo Octopoda de [[Polpo]] al [[Oktopieduloj]] kaj kreis novan artikolon sub la titolo [[Polpo]] pri genro ''Octopus''. Mi trovas neniun spuron de interkonsultiĝo pri tiu ŝanĝo. Kaj en PIV mi trovas neniun spuron, ke iu ajn vorto "oktopiedulo" ekzistas. Male, ĝi uzas "oktopodo" por ''Octopus'' kaj oni povas konkludi de la difino ke "polpoj" estas Octopoda. En la Tekstaro evidentas, ke "polpo" estas la sola vorto uzata en komuna lingvaĵo. Ankaŭ tio apogas la ideon, ke "polpo" signifas Octopoda, ĉar ordinaraj homoj kutime scias distingi Octopoda de aliaj bestoj sed ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj Octopoda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:56, 4 jan. 2026 (UTC) :Dankon, [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. :Verdire, la komento ke ordinaraj homoj kutime ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj ''Octopoda'' ne plene veras. Se vi montrus al ordinara homo la foton de [[Argonaŭto (biologio)|argonaŭto]], ano de ''Octopoda'' kun konko, li dirus ke ĝi ne estas polpo, kvankam la artikolo priskribas ĝin kiel "pelaga polpo". --- Aldone, enciklopedioj ne pritraktas nur aĵojn konatajn de ordinaraj homoj. :Vi tamen pravas, ke "Oktopieduloj" ne estis bona elekto (mi ne plu memoras, post 7 jaroj, kial mi uzis ĝin). "Oktopod-o", kvankam neoficiala, estas simila al aliaj sciencaj radikoj bazitaj sur internaciaj sciencaj nomoj, do estas kialoj por subteni ĝin. Ankaŭ la kunmetaĵo "Okpieduloj" estus uzebla. Estas nur ia problemo, ĉar ambaŭ povas rilati kaj al ''Octopoda'' kaj al ''Octopus''. :Pri via propono uzi "Polpoj" (aŭ "Polpo") pri ''Octopoda'' kaj "Oktopodo" pri ''Octopus'', mi konsentas. Mi favoras [[Polpoj]] pri la ordo. Pri la genro ''Octopus'' mi sugestas - kiel en aliaj vikipediaj artikoloj (ekzemple [[Hirundo (genro)]], [[Lotuso (genro)]]) - aldoni la vorton "genro" por klareco: [[Oktopodo (genro)]] aŭ [[Okpiedulo (genro)]]. --[[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 11:10, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Rdelre}} Mi dankas vian komprenon pri la plej gravaj aferoj, kaj ankaŭ la informon pri argonaŭtoj. Ankaŭ mi ne estus rekoninta ilin kiel polpojn. Ĉiam estas io nova por lerni! ::En kiu senco "oktopodo" povas rilati al Octopoda? Laŭ mia kompreno nia sola bona fonto estas PIV, kaj tio senambigue diras, ke ĝi signifas ''Octopus'' [https://vortaro.net/#oktopodo_kd]. Normale laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon. Aŭ ĉu iu alia vikipediisto opinias, ke ĉi tie estas motivo por escepto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:20, 9 jan. 2026 (UTC) :::{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 jan. 2026 (UTC) ::::Kvankam jam tro malfrue, mi konsentas pri la ŝanĝoj, kaj aparte tre subtenas la gvidlinion ke "aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon". Ĉio iris bone ĉi tie, kvankam ne pliaj homoj kundiskutis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 8 feb. 2026 (UTC) == Turo de la Pucelo > Virgulina turo == La titolo [[Virgulina turo]] (facile komprenebla esperanta vorto) ekde jaroj gvidas al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] (tute ne komprenebla pseŭdoesperanta titolo). En tio kompreneble la vorto pucelo estas la dubinda - [https://vortaro.net/#pucelo_kd PIV en ĉiuj ĝisnunaj eldonoj de 1970-2020] ne konas ĝin, kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#NeoGlo ReVo nur indikas ke estu neoficiala neologismo, tre malofta, en senco de "juna virgulino"] (cetere vikipedio kaj vikivortaro same '''ne''' havas la vorton, krom en tiu ĉi titolo, sed tio ne estas forta argumento, ĉar ĉiu povas ĉiusekunde krei eron - tamen ĝis nun neniu faris). En tio ne estas klara, kio estus "aparte juna": ĉu ne plenkreska, do ĝis 17 jarojn aĝa, aŭ ĉu antaŭ la unua menstruo, individue ekde la 9-a ĝis 14-a jaro, aŭ ĉu antaŭ la lerneja aĝo, 5- ĝis 6-jara??? Ĉar mi same ne trovas ĝin en iu du-lingva Esperanto-vortaro, tiuj demandoj eĉ ne estas facile respondeblaj, kaj eĉ se, ankoraŭ estas la demando kiaj aĝoj de junulinoj aŭ infanoj la 12-jarcenta turo en Bakuo celus. Laŭ mia kompreno virgulino estus simple virino kun neŝirita himeno, kiu do garantiite ne jam amoris - se estus simple tiu difino por "pucelo", tiam la aldona vorto tute ne havus sencon - tiam oni tuj povus uzi la kutiman vorton virgulino. Se ĉiuj tiuj demandoj ne estas klaraj, tiam probable pro tio ke oni tiom "tre malofte" uzas la neologismon. Kaj la strangaj vortokreoj en tio ankoraŭ ne finiĝis. En vikidatumoj ankoraŭ indikiĝas "alternativa nomo": "Turo de la Pucelino", tio estas vortokreo tute absurda: Se laŭ ReVo pucel'o estas aparte juna virg'ul'in'o, tiam pucel'in'o estas aparte juna virg'ul'in'-in'o - tiu kombino plene ne konvinkas. Plie en la alilingvaj formoj de la vikipedia titolo pri la turo kiujn mi komprenas mi vidas nur ekvivalentojn al simpla vorto "virgulino". La uzanto Petr Tomasovsky en sia diskutpaĝo solene informis, ke ekde aŭgusto 2025 li ne plu partoprenas en Vikipedio. Konsiderante kiom malfacile estis ekhavi iuspecan interkonsenton kun li, kiam li ankoraŭ partoprenis, tio eble eĉ estas bona memvola decido. Sed eĉ se li ankoraŭ estus, iu juĝo de li "mi ŝatas la vorton pucelino kaj mi volas propagandi ĝin, laŭ mi ReVo malpravas kaj PIV entute nekompetentas" ankoraŭ ne estus aŭtoritata referenco. Sume mi volas proponi entute forpreni la alidirektilon de la titolo [[Virgulina turo]] al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] - kaj uzi la normaluzan unuan titolon kiel titolo de la teksto pri la malnova turo en Bakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:09, 8 feb. 2026 (UTC) :Forte {{por}} "pucelo" estas stranga, neesperanta vorto kaj neuzenda. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:38, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:31, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Komunlingva nomo]] => [[Ordinara nomo]] == Saluton. En 2010 mi kreis tiun artikolon kun la titolo Komunlingva nomo. Pasis jaroj kaj en 2020 Moonbri movis paĝon Komuna nomo al Ordinara nomo: Esperanta "'komuna" ne samsignifas kun angla "common", franca "commun" ktp. Laŭ mi, li tion faris ege prave. Tamen en 2023 Sergio movis paĝon Ordinara nomo al Komunlingva nomo: La tradicia termino Esperanta. Kvankam tiu alia titolo ne estas erara, ordinara plej taŭgas (en PIV Konforma al la ĉiutaga uzado, al la kutimo; ne diferencanta de la plimulto el la okazoj), tio estas male al la [[scienca nomo]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Estus pli bone, se Sergio estus bonorde proponinta kaj diskutinta sian alinomadon. Tamen ĉi tiu propono ne donas kialojn por dubi lian pravigon "tradicia termino Esperanta". Kaj eĉ laŭ la logika flanko, "komunlingva" ŝajnas pli bona - jes, ĝi estas pli ordinara ol scienca nomo, sed nur precize en tiu senco, ke ĝi estas en lingvo komuna al fakuloj kaj nefakuloj anstataŭ kvazaŭlatina sciencfaka kodo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 11 mar. 2026 (UTC) == Kondensilo -> Kapacitilo == @[[User:DidCORN]] -- [[Kondensilo]] -> [[Kapacitilo]] ĉar '''Kapacitilo''' provizas [[Kapacitanco|kapacitancon]], ne [[Kondensado]]n. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:56, 25 feb. 2026 (UTC) == Fabeloj de H.C. Andersen == Estas propono alinomi jenajn fabelojn al jenaj titoloj kiujn Zamenhof elektis por siaj klasikaj tradukoj: * [[La novaj vestoj de la Imperiestro]] => [[La novaj vestoj de la reĝo]] {{farite}} * [[La marvirineto]] => [[La virineto de maro]] Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:34, 4 mar. 2026 (UTC) :Estas po unu voĉo {{por}} la alinomado en respondaj diskutpaĝoj, kaj estas neniu kontraŭa voĉo. Do entute la opinio estas (iom) pozitiva. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:59, 11 mar. 2026 (UTC) Ankoraŭ pliaj: * [[La knabineto kun la alumetoj]] => [[Knabineto kun alumetoj]], vidu [https://www.steloj.de/esperanto/fabeloj2/alumetoj.html jen] {{farite}} * [[La tindrujo]]/[[La fajrilo]] => [[Fajrilo (Andersen)|Fajrilo]] {{farite}} * [[La princino sur pizo]] => [[Reĝidino sur pizo]] {{farite}} * [[La malbela anasido]] => [[Malbela anasido]] {{farite}} [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:05, 16 mar. 2026 (UTC) :Necesas trarigardi la zamenhofajn tradukojn. Eble troviĝas pli da alinomendaj artikoloj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:35, 16 mar. 2026 (UTC) :Resume {{por|por}} la ekzakta kopiado de la fabelotitoloj kiujn uzis Zamenhof. Pri la [[La novaj vestoj de la reĝo]] tio kreas bizaran situacion ke en la dana kaj pli malpli ĉiuj eŭropaj lingvoj estos "imperiestro", dum ĉe ni kaprice "reĝo", sed la fabeloj tradukitaj de Zamenhof ne estas sekretoj, kaj estas bone unuece uzi ekzakte tiujn titolojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} titoloj de kanonaj esperantaj tradukoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 26 mar. 2026 (UTC) :{{por}} zamenhofa formo de titoloj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 00:43, 28 mar. 2026 (UTC) == Kategorio:Vikipedio:Vikipedio == [[:Kategorio:Vikipedio:Vikipedio]] -> [[:Kategorio:Administrado de Vikipedio]] aŭ [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] Jam proponite sur [[Kategorio-Diskuto:Vikipedio:Vikipedio]] @[[User:Salatonbv]] Pluroblaj nomspacaj prefiksoj estas fuŝaĵo kaj konfuzigaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:49, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] akorde kun aliaj vikipedioj ([[d:Q2944611]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 01:42, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} @[[User:Salatonbv]] -- [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:22, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Transbajkalo]] => [[Transbajkalio]] == Pli korekta nomo de la regiono, fiksita en la [https://rueo.ru/sercxo/Забайкалье Kondratjev-vortaro]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:23, 15 mar. 2026 (UTC) :{{re|RG72}} Mi komprenas la argumenton, sed klaras ke ambaŭ tekstoj jam havas enhavojn, kompreneble tre similajn, sed laŭ vikidatumoj tamen distingitajn. La unua nun estas malformala geografia regiono sen fiksaj limoj, la dua estas federacia subjekto de Rusia Federacio kun tre konkretaj limoj kaj difiniĝo. Ne eblas simple movi la nunan tekston al dua titolo, ĉar tie jam estas teksto. Krome atentindas ke la koncerna kategorio pri la federacia subjekto tute bizare havas tutalian nomon, "Zabajkala regiono". Ĉu la geografia regiono iĝu "Transbajkalio" kaj la subjekto iĝu "Transbajkala regiono" (kun samnoma kategorio), aŭ kio estus via propono?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:10, 24 mar. 2026 (UTC) ::Se ni sekvu la jaman lingvotradicion, ni alinomu la duan artikolon al "Transbajkala regiono". La unua artikolo temas pri regiono geografia, la dua celas federacian subjekton, do administran regionon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Tiam {{por}} la nun klara propono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:49, 24 mar. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Orkestrestroj]] => [[:Kategorio:Dirigentoj]] == Nun estas du kategorioj pri la sama afero. Mi proponas meti ĉiujn respektivajn artikolojn sub la dua kiel plej konvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:48, 18 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:30, 23 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:12, 28 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 01:40, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:50, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:34, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Vizelo]] => [[Neĝmustelo]] == '''Neĝmustelo''' troviĝas interalie en la granda germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause, kaj Carl Støp-Bowitz uzis ĝin en sia IKU-prelego en 1991. Same kiel ''vizelo'' ĝi mankas en PIV, sed malkiel ''vizelo'' ĝi estas kumetaĵo, kies senco estas facile divenebla, ĉar '''neĝmustelo''' estas rekta traduko de la scienca nomo ''Mustela nivalis''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:27, 21 mar. 2026 (UTC) :{{por}} fidante la enketon de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:02, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Kunmetita vorto ĉiam estas pli saĝa ol tute novinventita vorto ne en vortaroj, se ĝiaj elementoj estas bone kompreneblaj, kaj [https://vortaro.net/#neĝo_kd neĝo] kaj [https://vortaro.net/#mustelo_kd mustelo] sendube estas, eĉ se oni eble devas biologie lerneti kio ekzakte estas musteloj. Kompare la vorto vizelo nur kompreneblas se oni hazarde konas similan formon en iu nacia lingvo - tia neologismo estas tolerebla se ĉiuj Esperanto-vortaroj klarigas pri kio temas, sed ĉi tie ne nur PIV kaj Reta Vortaro malkonas tian vorton, mi ankaŭ ne trovis alian vortaron kiu konus la vorton. Krome la argumentoj pri fontoj de Krause kaj Støp-Bowitz estas aldona pluso por "neĝmustelo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:53, 24 mar. 2026 (UTC) '''Farite''', ĉar neniu kontraŭis kaj pasis jam unu semajno. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:08, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Irana milito de 2026]] => [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]] == La artikolo estas neriproĉebla, sed la titolo estas tia en kelkaj lingvoj, dum en aliaj pli ĝuste estas [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]], ĉar la nuna titolo ŝajnigus, ke estas milito '''de''' Irano, kaj fakte la milito ne estas jam nur '''en''' Irano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:35, 23 mar. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Mi kreis la artikolon kaj elektis la titolon cele al simpleco, kaj konsiderante ke la plejparto de la milito okazas en Irano kaj pri Irano. Sed mi komprenas ke la proponita titolo estas pli proksima al kompleteco, kaj ke tio povas esti aparte dezirinda en dolora temo kiel milito. Do mi ne konvinkiĝis apogi la ŝanĝon, sed ne malfeliĉos, se oni interkonsentos fari ĝin. Verŝajne iu nomo poste fariĝos norma en fidindaj fontoj, kaj tiam ĉiuokaze necesos repensi nian elekton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:13, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi komprenas deziron subtreki ke temis pri atako kontraŭ Irano, sed ĝenerale ni ne nomas la artikolojn tiel. Kutime je la nomo estas uzataj loko de milito, ekzemple [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Iraka milito]] ktp) aŭ milita kaŭzo ([[Opia milito]] ks). La sola escepto estas [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]], sed tiu ĉi titolo estas tutevidente propaganda kaj ŝanĝenda al neŭtrala ''Rusia-Ukraina milito'' aŭ io simila, ĉar pli frua milito en la sama lando nomiĝas [[Donbasa Milito]]. Do ni sekvu la jaman tradicion kaj la agresan karakteron de la uson-israela atako montru en la artikolo mem. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:49, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi havas la impreson ke la milito de Rusio en Ukrainio estis aŭ estas iom aparta, sed ne volas revarmigi la poton ĉi tie kie temas pri alia milito. Sed "Irana milito de 2026" '''ne''' diras ke temus pri milito de Irano, sed pri milito de 2026 kiu iel rilatas al Irano. Kaj tio ĝustas. Mi ĝojos se tiun militon oni ne devos renomi en 2027 "Irana milito ekde 2026", sed por la momento la titolo ŝajnas al mi bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:56, 24 mar. 2026 (UTC) ::{{kom}} La milito en Ukrainio ŝajnas io aparta nur danke al amasa cerbolava propagando kaj totala blokado kaj/aŭ marĝenigo de alternativaj informfontoj, faritaj de regantaj elitoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Plejparto de la mondo ekster tiu ĉi areo traktas ĝin ĝuste kiel unu el multaj konfliktoj inter okcidentaj ŝtatoj, batalantaj pri povo kaj nacia sekureco, kaj pro tio ili ne konsideras ĝin iel rilata al si, do daŭrigas rilatojn kun ambaŭ flankoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:44, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}1. La militon (kaj ties tuton ekde 1979, kaj la nunan, espereble finan, fazon) provokis ekstremisma konduto de la irana reĝimo, ne la landoj, kiuj estas viktimoj de ĝiaj atakoj. 2. Nun (fine de marto de la jaro 2026-a) jam 30 landoj rezistas la atakojn de la irana reĝimo. Do, la milito estas ĝuste ''irana'' el ĉiuj vidpunktoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:29, 26 mar. 2026 (UTC) :: {{por}} alinomigo, la milito estas kreajxo de Usono. Tamen eblus konservi la jaron "2026" en la titolo. La sola kaŭzo kial Irano ataketas 30 (?!) kalifatojn estas ke ili gastigas usonajn teroristojn. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:02, 19 apr. 2026 (UTC) == Ĉu la ĉefurbo de Kataro estas Daŭho aŭ "Doho"? == La milito kompreneble influas ĉiujn ŝtatojn ĉe la Persa Golfo, ankaŭ Kataron, kaj tial mi ĵus konsciiĝis pri strangaĵo kiu ĉe ni jam ekzistas ekde februaro 2007, kaj certe multaj jam miris pri ĝi, sed mi nur ĵus ekmiris: La ĉefurbo de Kataro ĉe ni nomiĝas "Doho aŭ [[Daŭho]] aŭ Dohao". La tekston ekfaris anonimulo en 2007 je la titolo "Doho", kiu tiam estis tre aŭdaca elekto, sed intertempe post 2007 "produktis" kelkajn ekzemplojn favore al tiu formo. Pri "'''Daŭho'''" la ekstervikipediaj referencoj estas senkompare plej konvinkaj: * La [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago ([[:dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|vidu!]]), * la poŝkalendaro de [[Monato (gazeto)|''Monato'']] el Antverpeno (jam citita en la unua versio de la vikipedia teksto de feb. 2007) * kaj ankaŭ [https://vortaro.net/#Da%C5%ADho_kd NPIV (vidu!)] en la eldono de 2020, en presita formo kaj ankaŭ rete, uzas por ĝi la nomon ''Daŭho'' * [[Monato (gazeto)|''Monato'']] ankaŭ en artikoloj uzas la formon "Daŭho", ekz. en la teksto [https://www.monato.be/2013/011003.php Evgeni Georgiev: "Gravas agoj, ne paroladoj" de 2013] * [[Reta Vortaro]] salomone [https://reta-vortaro.de/revo/art/doh.html# listigas] ĉiujn formojn "Daŭho", "Doho" kaj "Dohao". "'''Doho'''" laŭdire estas uzata en la socialisma [[Monda Asembleo Socia]] fondita en 2005 ('''sen''' ekstervikipedia referenco, nur estas aserto) kaj en ''[[Le Monde diplomatique en Esperanto]]'': ankaŭ pri tio en la vikipedia teksto ĝis nun ankaŭ mankis ĉia referenco, sed [[Reta Vortaro]] notas du ekzemplojn, [https://tekstaro.com/t?nomo=mondediplo-2008&sekcio=MondeDiplo-1604 de majo 2010] kaj [https://eo.mondediplo.com/article2674.html de oktobro 2018]. :<small>Ankoraŭ mi povus citi [https://europeantimes.news/eo/2025/11/not-just-dreams-but-rights-social-justice-in-focus-at-doha-summit/ artikolon "Ne nur revoj, sed rajtoj: Socia justeco en fokuso ĉe la pintkunveno de Doho" de novembro 2025] en la retgazeto ''The European Times'' (gazeto ŝajne ankoraŭ tute nekonata en wiki.eo, ĉu? Eĉ vikidatumoj ŝajne ne konas ĝin, krom [[:d:Q99003875|jen miniatura aludo]]), sed ĉar jam ekde februaro 2007 wiki.eo propagande reklamas la formon "Doho" kaj la artikolo estas nur de novembro 2025, dubindas ĉu ne la skribinto, eble estis eĉ AI-algoritmo, apogiĝis je Vikipedio.</small> Pri la teorie inventebla formo "'''Dohao'''" ĝis nun mankis en Vikipedio ĉia ekstervikipedia referenco. [[Reta Vortaro]] pri tiu formo notas du dubindajn pruvojn: la artikolo [[:n:Norvega atleto gajnis la oran medalon ĉe la Atletika Monda Ĉampioneco en Dohao|«Norvega atleto gajnis la oran medalon ... en Dohao»]] de oktobro 2019 el '''[[vikinovaĵoj]]''' kiel ekstervikipedia referenco estas '''senutila''', ĉar tute ne "ekstervikipedia" (ĝi eble nur spegulas la privatan preferon de la uzanto "Chaetodipus" el 2019) kaj [http://www.china.org.cn/95e/world/news211.htm laŭdira artikolo "Ĉina delegacio ĉeestos la ministran konferencon de MKO en Dohao"] el "China Interreta Informa Centro" estas bedaŭrinde rete tute fuŝita retpaĝo. Sume la referencoj pri "Daŭho" daŭre estas plej konvinkaj, kvankam eblas konstati penojn enkonduki novan formon "Doho" ekde 2007. Eble la ekfaro de la vikipedia teksto [[Doho]] en 2007 estas jam frukto de tiu nova kampanjo, aŭ eble ĝi estas bazo de la modo, ĉar "normalaj esperantistoj" kompreneble tre orientiĝas laŭ la Vikipedio en Esperanto kaj konsideras ĝin valida informfonto. Sume mi estus por apliko de la origina kaj daŭre plej konvinka formo "Daŭho" en wiki.eo. Same en 2020 pledis jam {{re|Wierzbowski|Susomoinhos}} sed ili ne komencis disputon ĉi tie, nur notis sian proteston en la artikola diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:17, 24 mar. 2026 (UTC) La [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] tekstas: Daŭho [https://rueo.ru/sercxo/доха] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:47, 24 mar. 2026 (UTC) :Mi ne volas prisilenti, ke kolego Moldur post atenta serĉado ankoraŭ trovis unu validan referencon por la tria alternativo, "Dohao": https://bertilow.com/lanlin/azio.html - Mi ne bone komprenas, kial ankaŭ Bertilo Wennergren kontribuas pri tri nomoj de unu urbo, kiu en la unua eldono de PIV en 1970 ankoraŭ estis tute forgesita. Sed bone, nun kiam la referenco estas konata, oni povas kunkonsideri ĝin. Sed tamen, restas nur 1 valida referenco por "Dohao", du artikoletoj el ''Le Monde diplo'' por "Doho", kaj ĉiuj aliaj referencoj ĝis nun por "Daŭho". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Do, por "Daŭho", fontojn vidu supre. Kial ni havus PIV, se ni tamen tiom ofte pridubis ĝian aŭtoritaton? Ĝi aparte ekzistas pro tio, ke unuopaj esperantistoj hobie emas inventi proprajn esperantigojn, kaj en PIV eblas arbitracie vidi kiu estas la plej oficiala formo, sen longaj kaj vanaj disputoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:18, 13 apr. 2026 (UTC) == [[Minĵetilo]] => [[Bombokanono]] == [https://vortaro.net/#bombokanono_kd PIV]: '''bombokanono'''. Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:41, 9 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Atente sekvinte la ĝisnunan diskuton, mi konkludas, ke estas pli prudente dume ne ŝanĝi la titolon de la artikolo kaj ne miksi apartajn artikolojn, almenaŭ ĝis kiam stabiliĝos distingado de historiaj kaj modernaj sencoj de tiu grupo de armiloj (mortiroj, haŭbizoj, minĵetiloj, grenadoĵetiloj ks). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:56, 12 apr. 2026 (UTC) {{komento}} Jes, ''[[bombokanono]]'' ŝajnas pli bona ol ''[[minĵetilo]]'', sed la afero estas pli komplikita, ĉar Vikipedio havas ankaŭ artikolon kun la fuŝa titolo ''[[Mortero (armilo)]]'', kaj al mi ne estas klare, ĉu ''[[haŭbizo]]'' estas speco de [[bombokanono]], aŭ io aparta. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:05, 10 apr. 2026 (UTC) :''Mortiro'' (''mortero'' estas "Miksaĵo de kalko kun sablo, per kiu oni kunigas la ŝtonojn aŭ brikojn de muro, konstruaĵo ks"[https://vortaro.net/#mortero_kd ]) kaj ''haŭbizo'' estas specoj de kanono, kies nomoj nun uzeblas plejparte kiel historiaj terminoj, do ili bezonas apartajn artikolojn kun akcento je historiaj aspektoj. ''Minĵetilo'' estas paŭsaĵo de la slava (rusa, ĉeĥa ktp) termino. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:16, 10 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Eble mi tamen kontraŭas la precizan proponon, ĉar pli bone estas alinomi: [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]]. Poste la enhavo de "[[minĵetilo]]" estu kopiita al "[[bombokanono]]", kaj fine "[[minĵetilo]]" sendu al "[[bombokanono]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 05:57, 11 apr. 2026 (UTC) :Mortiro estis reala armilo, vaste uzita kaj pro tio artikoloj pri ĝi ekzistas en pluraj lingvoj. Por kio perdi tiun ĉi artikolon? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:58, 11 apr. 2026 (UTC) {{komento}}: Diferenco inter kanono kaj minĵetilo estas en trajektorio de pafado. La kanono pafas rekte, la minĵetilo per arko. Laŭ PIV "ĵetilo" estas ilo por ĵeti malproksimen pezan rondan objekton, do minĵetilo ĵetas minojn. Minĵetilo estas do ĝusta termino en Esperanto. El ĵetiloj estas ĉi tie ankaŭ ekz. [[flamĵetilo]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 08:32, 11 apr. 2026 (UTC) :Ni sekvu la jaman tradicion kaj vortarojn, ne inventu novajn vortoversiojn senbezone. Kanonoj pafas ne nur rekte, sed ankaŭ (plej ofte) arke. Krome la bomboj, sendataj de bombokanono, plejparte ne estas rondaj kaj apenaŭ diferencigeblas de tiuj kanonaj. Ili same eksplodas tuj post trafi obstaklon, ne atendas sian viktimon en akvo aŭ tero kiel veraj minoj. Do temas pri speco de kanono sendanta specon de bomboj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:31, 11 apr. 2026 (UTC) :Bombokanono – tiu ĉi nomo sonas kiel io el arsenalo de pirata ŝipo aŭ fantazia sieĝmaŝino, sed ne kiel preciza infanteria armilo pafanta malantaŭ la horizonto. :Minĵetilo - ĝuste tial, ke la minĵetilo estas difinita per la maniero de pafado (malantaŭ monteto) kaj ne nur per tipo de eksplodaĵo, la nomo "minĵetilo" por la armilo estas multe pli preciza. Bombokanono estas ja pli komprenebla por laiko, sed teknike prenite tio estas kontraŭparolo - kanono, kiu ne estas kanono. Se vi tradukas instrukciojn por videoludo, mi sincere rekomendas uzi vian proponon tie. :En Esperanto la vorto "bombo" evokas pli aviadilan bombon. La pafaĵo el minĵetilo estas en Esperanto teknike pafgrenado aŭ minĵetaĵo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:19, 11 apr. 2026 (UTC) Ĉio ĉi estas interesa, sed ni havas la jaman tradicion de lingvouzo kaj dubindan proponon de nova vorto, bazitan sur paŭsaĵo de aliaj lingvoj. Mi aldonu ke en Esperanto ''mino'' elvokas pensojn pri eksplodaĵo metita teren aŭ akven por eksplodi kiam ĝi estos tuŝita, certe ne eksplodaĵon pafatan por eksplodi tuj ĉe sia celo. Do solvante unu (laŭdiran) problemon, vi kreas la alian. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:29, 11 apr. 2026 (UTC) Mi ne konsentas, ke mi 'kreas problemon' defendante la precizan kaj establitan terminon 'minĵetilo'. Male, la problemo aperas ĝuste per la provo senbezone enkonduki neologismon 'bombokanono', kiu estas teknike konfuza kaj balistike nelogika. Se vi insistas pri lingva eksperimento anstataŭ faka precizeco, estas vi, kiuj kreas malkonformecon kun la ĝisnuna tradicio kaj vortaroj. Mi ne intencas plu diskuti pri tiu ĉi artefarita afero – por mi la valida termino restas 'minĵetilo'. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:55, 11 apr. 2026 (UTC) :La vorto ''bombokanono'' estas en PIV kaj militvortaroj, la vorto ''minĵetilo'' estas nenie, tamen vi asertas malon kaj nomas la PIV-vorton ''eksperimento''. Tro strange kaj emocie por la enciklopedio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 17:35, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Citiĝis PIV kiel pruvo ke "bombokanono" uziĝas, citiĝis neniu pruvo ke "minĵetilo" uziĝas. {{kontraŭ}} kunigo, ĉar la du artikoloj estas klare distingataj. Mi ne plene konvinkiĝis pri tio, kiu el la du havu la titolon "bombokanono", sed volus ke tiaj duboj ne fariĝu preteksto por daŭrigi la nunan staton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:34, 11 apr. 2026 (UTC) Via kritiko kontraŭ 'minĵetilo' estas tute nelogika kaj malkonsekvenca. Se al vi malplaĉas tiu ĉi vorto, vi devus same ataki ankaŭ la terminon 'flamĵetilo', kiu baziĝas sur tute identa principo de vortformado. Tamen, 'flamĵetilo' al vi ne ĝenas. Ŝajne via obsedo pri la neologismo 'bombokanono' fontas ne el lingva logiko, sed el ia stranga fiksado je la vorto 'bombo'. Viaj argumentoj havas la saman nivelon kiel babilado ĉe la kaso pri krosantoj, kiuj hazarde similas al bomboj. Se vi volas esti seriozaj redaktantoj, vi ne povas uzi duoblajn normojn laŭ via nuna humoro. Minĵetilo restas faka termino, ĉu vi vidas en ĝi krosantojn aŭ ne. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:27, 12 apr. 2026 (UTC) :Pardonon, sed via parolo iĝas tute nekomprenebla. ''Krosanto''? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 08:47, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Kvankam via malkapablo ĝuste nomi tiun ĉi armilon ne signifas, ke la traduko 'minĵetilo' estas malĝusta. Mi kontraŭas la alinomigon, ĉar 'minĵetilo' estas la ĝusta esprimo por tiu ĉi armilo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:40, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} '''bombokanono''' estas ne malpli fuŝa ol '''minĵetilo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «'''Kanono'''» estas pafilego kies pafoj havas platan, preskaŭ rektan trajektorion. La koncerna pafilego pafas preskaŭ verikale, kaj tute malsimilas kanonon. '''Kanono''' estas miskvalita vorto kun 3 senrilataj kaj malkonvenaj signifoj. Ankaŭ '''mino''' havas 3 diversajn signifojn. La bona termino estas en ReVo: : [https://revaj.steloj.de/revo/dlg/index-2p.html#bomb.0opafilo '''bomb·o·paf·il·o'''] MIL Pafilego, plej ofte glattuba, por pafi bombojn laŭ alta, arkforma trajektorio, uzata ekz-e por pafi trans monto aŭ alia vertikala baro. Tipa bombopafilo konsistas el tubo, dukrura afusto, apoga plato kaj celilo. La kutimaj kalibroj estas 50–60mm (rota bombopafilo), 81–90mm (bataliona), 105mm (aŭ pli, regimenta). Kp haŭbizo. Estas mirinde, kiel la esperantistoj malvolas uzi klarajn kaj koterajn terminojn.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) == [[Batalo de Slavkov]] => [[Batalo ĉe Austerlitz]] == Ni nomu la artikolon same kiel en ĉiuj enciklopedioj per tiutempa nomo de la setlejo, ne inventu unikajn Esperanto-formojn nekonatajn al la monda historiografio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 12 apr. 2026 (UTC) {{por}} Ĝenerale oni uzu la tiutempajn nomojn, mi supozas. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:13, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} sekvi la fontojn, sen trudo de propra sistemo, eĉ logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:35, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}}[[Batalo ĉe Austerlitz]]--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:39, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Batalo ĉe Austerlitz]]. – [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:51, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:19, 29 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Kiel oni elektas inter "Batalo ĉe ..." kaj "Batalo de ..."? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:35, 14 apr. 2026 (UTC) :Bona demando, tion mi preteratentis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:49, 14 apr. 2026 (UTC) {{por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''', '''Aŭsterlica batalo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:36, 29 apr. 2026 (UTC) {{Por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''' – kaj la batalo, kaj la histotia nomo de la loko, kie ĝi okazis, estas internacie konataj kaj famaj por meriti uzadon de esperantigita lokonomo, kiu ja estas atestita en Esperanto. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:07, 29 apr. 2026 (UTC) == [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]] == PIV havas la vorton '''bombokanono''': "Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon" laŭ PIV 2020, aŭ "mallongtuba kanono, kiu povas pafi nur laŭ granda celangulo" laŭ testo.vortaro.net. La angla Vikipedio havas [[:en:Mortar (weapon)]], kaj la germana Vikipedio havas [[:de:Mörser (Geschütz)]], kaj tiuj artikoloj estas interligitaj. Angla-Esperanta vortaro de John Wells tradukas ''mortar'' per '''bombokanono''', kaj germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause tradukas ''Mörser'' per '''bombokanono'''. Do ŝajnas al mi, ke la establita Esperanta vortaro estas '''bombokanono''', kaj ne "mortero", kiu laŭ PIV estas "miksaĵo de kalko, cemento kaj sablo". Pli da esplorado pri diversaj specoj de bombokanono kaj parencaj armiloj povus esti utila, sed mi kredas, ke ne necesas atendi tion por efektivigi la evidentan korekton. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 16:06, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] havas paron [https://rueo.ru/sercxo/мортира ''мортира'' — ''mortiro'']. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 16:35, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Ja interese, sed tiu estas pli malnova vortaro, kaj ''mortiro'' ne estas en PIV. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:08, 12 apr. 2026 (UTC) : {{por}} bombokanono, vorto perfekte komprenebla ankaŭ por ĉiu ne-militisto. Pri mia ĵusa komento pri PIV vidu supre en ĉapitro "Daŭho". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:21, 13 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «Mortero» certe estas ŝanĝenda, ĉar laŭ la Fundamento ĝi havas alian signifon. Tamen mi preferus ŝanĝi ĝin al '''mortiro''' (kun historia signifo diferenca disde tiu de bombopafilo). En Esperanto oni povas paroli pri la nuntempo aŭ pri historio. En la 2ª mondmilito ankoraŭ ekzistis '''mortiroj''', kiel la jena germana: <gallery caption="Mortiro kaj bombopafilo"> Mörser Karl 'Adam' at the Tank Museum, Kubinka pic5.JPG|Mortiro (60 cm) Mortar M29.jpg|Bombopafilo </gallery> sed nun ilin anstataŭis haŭbizoj kaj bombopafiloj. La angla lingvo ne distingas inter ili; en aliaj lingvoj ili havas apartajn nomojn, kaj la termino sone simila al '''mortiro''' indikas ĝuste la malnovan pafilegon (ekz‑e la rusa [[:ru:Мортира]])--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 10:19, 27 apr. 2026 (UTC) == Diversaj hungaroj de nomo Péter Magyar == Mi simple kopias la jam diskutpaĝe ekkomencitan proponon ĉi tien, por pliaj komentoj: Ni bezonas alinomigi ĉi tie la tekston [[Péter Magyar (juristo)]] aŭ [[Péter Magyar (politikisto)]] al simple Péter Magyar kaj alinomi la samnomulo [[Péter Magyar]] al [[Péter Magyar (drumisto)]]. La unua estis ekkreita en 2024 kaj la dua en 2019, malgraŭ tio la unua estas multege pli fama. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:31, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}} En 2019 la alia Péter Magyar verŝajne estis pli konata, nun la afero kompreneble ŝanĝiĝis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:44, 13 apr. 2026 (UTC) ::Proponu en [[VP:AA]], laŭ la normala proceduro. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:24, 13 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} simpla nomo [[Péter Magyar]] por la politikisto, kaj kun aldonaĵo "...(drumisto)" aŭ "[[Péter Magyar (muzikisto)]]" por la muzikisto. Tiam ankaŭ eblas aldoni ŝablonon {{ŝ|aliaj signifoj}} supre de la paĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 13 apr. 2026 (UTC) ::::PS Se ektroviĝos esperantaj tekstoj pri tria aŭ kvara Péter Magyar, oni povas senprobleme ekhavi apartigilon [[Péter Magyar (apartigilo)]], sed por nur du bonuloj tio estus troigo, kaj utilas havi la simplan nomon sen alfonaĵo por la politikisto, kiel prave proponis Sj1mor! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:29, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}}simple Péter Magyar.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:38, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} la politikisto sen interkrampaĵo, lia samnomulo kun "... (muzikisto)" aŭ "... (drumisto)". [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 11:44, 14 apr. 2026 (UTC) :{{Komento}} La hungara paĝo prezentas 7 personojn, tamen menciindas nur 3. Ĝi estas ofta nomo. [https://hu.wikipedia.org/wiki/Magyar_P%C3%A9ter_(egy%C3%A9rtelm%C5%B1s%C3%ADt%C5%91_lap)].--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 13:13, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} tute komprenebla. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 23:20, 17 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:41, 18 apr. 2026 (UTC) == [[Agonia kutimaro]] => [[Luktema kutimaro]] == Mi mem kreis la iaman artikolon adaptante alilingvajn nomon kaj etimologion el greka ''agon'', sed nun konstatas, ke agonio en PIV tute ne enhavas tiun signifon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:42, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} "Luktema" aŭ prefere "lukta", kiu estas perfekta traduko etimologie kaj sence, "agonia" havas rilatan devenon sed ŝanĝitan signifon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 14 apr. 2026 (UTC) :{{komento}} Eble "lukta konduto" anstataŭ "kutimaro"? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:46, 18 apr. 2026 (UTC) ::Mi ne volis diri tion por ne komplikigi la aferon, sed ankaŭ mi pensas ke "konduto" estas pli trafa ol "kutimaro". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:20, 18 apr. 2026 (UTC) :::Mi preferus "konkurenca konduto" aŭ "rivaleca konduto". {{por}} "[[konduto]]". {{Kontraŭ}} "kutimaro", "agonia" kaj "lukt(em)a". - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:07, 18 apr. 2026 (UTC) ::::Ĉu ne prefere "konkura" ol "konkurenca", ĉar laŭ PIV "konkurenco" estas specife ekonomia konkuro? Krom tio, ankaŭ "konkura" kaj "rivaleca" ŝajnas al mi tute bonaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:49, 18 apr. 2026 (UTC) :::::Do, ''[[konkura konduto]]''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:42, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::Laŭ mi jes (oni jam povas kalkuli min {{por}} iu ajn esprimo kun "konkura", "rival(ec)a", "lukt(-)a"). Mi esperas ke la diskuto pri la plej bona vortumo ne forgesigos nin, ke verŝajne ĉiuj konsentas ke la nuna vortumo estas la malplej bona. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:25, 21 apr. 2026 (UTC) == [[Cimo (insekto)]] => [[Litocimo]] == "Cimo (insekto)" ŝajnas esti maltaŭga titolo por ĉi tiu artikolo. [https://www.vortaro.net/#cimo_kd Laŭ PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o laŭ ReVo,] la esperanta vorto "cimo" povas indiki du grupojn de insektoj. Larĝsence, cimo estas [[heteroptero]] - signifo subtenata de la Fundamento. Mallarĝsence, cimo referas al la genro ''Cimex''. Tamen, ĉi tiu artikolo temas nek pri unu nek pri la alia, sed pri "litocimoj", ĉefe sed ne nur pri la specio ''Cimex lectularius''. Ĝi estas nun ligita al la vikidatumero {{wikidata|Q940337}}, sed laŭ mi ĝi estus fakte pli taŭga ĉe {{wikidata|Q48385308}}, datumero pri parazitaj cimoj kun la sama komuna nomo. Mi rekomendas alinomi la artikolon al "Litocimo", kaj ŝanĝi "cimo (insekto)" al alidirektilo al la artikolo [[Heteropteroj]] aŭ al la apartigilo [[Cimo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:02, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:42, 18 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La sola vaste uzata insekta senco, kiun (miascie) havas la Esperanta vorto "cimo" estas identa al la rusa vorto "клоп" (en zamenhofa tempo skribata kiel "клопъ", kaj tion klare indikas Fundamento!) aŭ la angla "bedbug". :Miaopinie estus prudente uzi la nomon "'''Cimo'''" por tiu ci artikolo, ĉar tio estas kerna vorto, de kiu estis adoptita por la komputista slangaĵo "'''Cimo (komputado)'''" kiel kompakta traduko de la simile mallonga anglalingva "bug", kaj la apartigila artikolo nomiĝu "'''Cimo (apartigilo)'''". :Tia estus, miaopinie, prudenta nomado de la artikoloj. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:25, 19 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, laŭ [[Wiktionary:ru:клоп]], la rusa vorto "клоп" signifas kaj litocimo kaj [[hemiptero]]. (Temas pri grupo, kiu inkluzivas heteropterojn.) ::Kaj krome la Fundamento klare indikas ankaŭ la germanan "[[Wiktionary:de:Wanze|Wanze]]" kaj la francan "[[Wiktionary:fr:punaise|punaise]]", kiuj senambigue indikas heteropterojn (laŭ la sinonimaj sekcioj de la ligitaj paĝoj). La angla fundamenta traduko "[[Wiktionary:en:bug|bug]]" havas plurajn bestajn signifojn, sed interalie ankaŭ hemiptero (aŭ plej ofte heteroptero laŭ la artikolo ĉe "[[Wiktionary:en:true bug|true bug]]), kaj ne litocimo. Aliflanke, la pola fundamenta traduko "[[Wiktionary:pl:pluskwa|pluskwa]]" ja signifas nur litocimo (aŭ pli precize ''Cimex lectularius''). ::Do entute estas unu lingvo en la Fundamento, kiu sugestas, ke oni interpretu "клопъ" kiel litocimo, kaj tri lingvoj, kiuj sugestas, ke la ĝusta interpreto de "клопъ" estas "hemiptero/heteroptero". ::Cetere, laŭ mi verŝajne indus lasi la titolon de la apartiga artikolo senŝanĝa pro tio, ke kaj PIV kaj ReVo indikas du malsamajn taksonomiajn grupojn por la vorto "cimo". Do almenaŭ laŭ tiuj vortaroj, eĉ la kerna insekta signifo de la vorto ne estas senambigua. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 12:02, 19 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} Laŭ argumentoj de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:20, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi ne estas zoologo kaj ne povas juĝi fakan uzadon, sed komunlingve la sola senco kaj de la rusa vorto "клоп" kaj la Esperanta vorto "cimo" (kiun mi renkontis centojn, eble milojn da fojoj kaj en tekstoj, kaj en parola uzado) estas ĝuste la koncerna sangosuĉa parazito de homo (angle: "bed bug"). :::Tio ne malebligas fakan uzadon de la nomo "''Kлопы''"/"Cimoj" por diversampleksaj kaj daŭre reklasigataj zoologiaj taksonoj, sed tia uzado estas tro marĝena en komunlingva uzado por uzurpi la oftegan kaj kutiman nomon "клоп" kiel artikolnomon. :::Kompromise oni ja povas havi artikolon "Cimo" pri la komunlingva nocio kaj artikolon "Cimoj" pri la koncerna fake uzata taksono (verŝajne ''Heteroptera''). :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:27, 19 apr. 2026 (UTC) :::Ne temas pri "''Kлопы''"/"Cimoj", sed pri "''Bettwanze''/''Cimex lectularius''/''Cimex lectularius''/...". Rigardu la aliajn lingvojn! Kaj la artikolo mem komenciĝas per la vorto '''Litocimo'''! Do ankaŭ ĝia titolo estus "[[Litocimo]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:23, 19 apr. 2026 (UTC) ::::Temas pri tio, kio jam en Fundamento nomiĝas cimo/''клоп''. Do ankaŭ la titolo estu "клоп". Tio, ke la zoologia nomenklaturo estas pli komplika kaj zigzage evoluis post la tempo de Fundamento, estas flanka detalo. ::::La ordinaran, normalan, atendeblan formon de la vorto ilustras, ekzemple, la teatraĵo pri socia "parazito", kiun verkis [[Vladimir Majakovskij]] kaj kiu nomiĝas simple kaj klare "Клоп", en la franca kaj angla tradukoj respektive "La punaise" kaj "The bedbug" (vidu la artikolojn en la koncernaj vikioj), kaj en Esperanto, nature, "La cimo" (vidu la artikolon "[[Vladimir Majakovskij]]". ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 01:48, 20 apr. 2026 (UTC) :::::Titolo de teatraĵo estas tute alia afero ol titolo de enciklopedia artikolo. La titolo de la teatraĵo estas malpreciza, kaj tio estas tute akceptebla: oni povas diveni, ke temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo. Titolo de enciklopedia artikolo estu pli preciza. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:55, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::La titolo de teatraĵo kaj ĝiaj tradukoj konvinke (ĉar oni zorge teadukas verkotitolojn) konfirmas tion, kion oni observas en normala, ĉiutaga kaj literatura, lingvouzado. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:37, 20 apr. 2026 (UTC) :Mi ĵus kontrolis en ''tekstaro.com'': la vorto "cimo" en la pridiskutata senco (kutima sangosuĉa insekto) aperas en diversepokaj tekstoj (eĉ de Zamenhof); la formoj "litocimo" aŭ "litcimo" ne aperas eĉ unufoje. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:59, 20 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, ''cimo'' aperas nur 6-foje en tekstaro.com kun insekta senco, do ĝi apenaŭ estas ofta vorto, eĉ tiam, kaj en la hodiaŭa mondo litocimoj estas malpli oftaj ol en la tempo de Zamenhof, mi supozas. (Cetere, ''cimo'' aperas 4-foje kun la senco "eraro" kaj unufoje kun la dubinda senco "subaŭskultilo", kaj ŝajnas al mi ne tute certe, ke ĉe Szathmari temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo; la kunteksto ne estas tute klara.) Do mi restas tute ne konvinkita, ke ''cimo'' en Esperanto estu pli specifa ol ĝiaj angla, franca kaj germana tradukoj en la Fundamento. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:14, 20 apr. 2026 (UTC) == [[Ruĝa cimo]] => [[Fajrocimo]] == La artikolo [[Ruĝa cimo]] prezentas "ruĝa cimo" kiel la ĉefan nomon de la insekto, kaj "fajrocimo" kiel la komunan nomon. Tamen, ŝajnas al mi, ke "ruĝa cimo" estas inventaĵo de la verkintoj de la artikolo, ĉar mi trovas ĝin nur en fontoj rilataj al Wikimedia. [https://www.vortaro.net/#fajrocimo_kd PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o ReVo] mencias nur "fajrocimo" kaj ne "ruĝa cimo". Ĝi eĉ ne estas traduko de la scienca nomo ''Pyrrhocoris apterus'', ĉar ''Pyrrhocoris'' venas de grekaj vortoj por "fajro" kaj "cimo", kaj ''apterus'' signifas "senflugila". Do la nomo "ruĝa cimo" ŝajnas al mi tute foriginda el la artikolo, kaj la titolo estas ŝanĝinda. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:43, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:39, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Animala fiziologio]] => [[:Kategorio:Besta fiziologio]] == La koncerna vikipedia artikolo en Esperanto nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", ne "animala fiziologio", kaj ŝajnas al mi ke bonus se baza teksto kaj baza kategorio havas saman titolon. Tial mi proponas alinomigon de la kategorio al la (pli sendiskute akceptebla nomo) "besta fiziologio". Tio kaŭzus remeton de 24 eroj al nova kategorio, tial pli bonas diskuti kaj laŭeble havi konsenton, antaŭ ol procedi pri la translokigo... Kompreneblas ke la esperanta koncepto de [[Bestoj]] en la latina lingvo estas ''Animalia'', tial por parolantoj de romanidaj lingvoj kaj de la angla la vorto ''"animal'-"'' povas ŝajni pli hejmeca, sed tamen en Esperanto la vorto Bestoj signifas ĝuste tion, kaj Esperanto ne estas romanida lingvo, ne estas dialekto de la itala aŭ de la angla (kvankam foje aspektas tiel)... Tial estas bone ke la vikipedia artikolo en Esperanto jam nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", nur la kategorio ĝis nun iras alian vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} ĉiutaga prefere ol teknika lingvaĵo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:21, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 01:38, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:50, 19 apr. 2026 (UTC) {{farite}} per 6 poraj voĉoj kaj neniu duba. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Natura historio]] => [[Biontologio]] == PIV ne havas "natura historio"; ĝi havas nur "naturhistorio (arĥaismo) = natursciencoj". La esprimo "natura historio" ŝajnas laŭvorta traduko el la angla/franca kaj mallogika en Esperanto. Do kial ne uzi la PIV-an vorton '''biontologio'''. (PIV indikas "arĥaismo", sed mi kredas, ke ĝi estas arkaika ĝuste tiel, kiel "natural history" en la angla estas arkaika: ĝi ne plu estas scienca fako.) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:48, 19 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} PIV indikas ke "biontologio" estas arkaika sinonimo de "biologio". [[Natura historio]] ne temas pri biologio ĝenerale (se ĝi temus, ĝi estus kunigenda kun [[biologio]]) sed specife pri observa anstataŭ eksperimenta metodaro por biologio. Kaj tiu koncepto ne estas arkaika nek eksa, kvankam la scienca sistemo malpli rekompencas ĝin nun ol antaŭ cent jaroj. (En mia kantono, preskaŭ ĉiu biologo kaj multaj ĉiĉeronoj havas en sia domo libregon ''Costa Rican Natural History'', jam kvardek jarojn aĝan sed neniel eksmodan.) :Aliflanke povas esti, ke la vortumo "natura historio" estas etnolingvismo. Sed ŝanĝo al alia misa vortumo ne helpos nin trovi la ĝustan. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:31, 19 apr. 2026 (UTC) :Ĉu iu havas alian proponon? La difino ŝajnas esti io simila al "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". ("Biontologio" tute ne ŝajnas al mi "misa": vortaroj agnoskas, ke "bionto" signifas "vivulon".) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:27, 20 apr. 2026 (UTC) ::Slavaj (kaj iuj aliaj) lingvoj uzas por tiu ĉi scienca kampo la nomon forme kaj sence similan al "'''Naturscienco'''". Tia memklariga kaj regula formo ŝajnas al mi akceptebla kaj trafa. Ĝi, krome, estas paralela al aliaj regulaj formoj por nomi sciencojn kaj sciencajn fakojn kiel, ekzemple, "lingvoscienco" kaj "komputoscienco". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:30, 20 apr. 2026 (UTC) :::Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. Cetere, la Esperanta Vikipedio jam uzas la PIV-an sencon de [[naturscienco]]. Do tiu propono apenaŭ havas ŝancon, laŭ mi. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:19, 20 apr. 2026 (UTC) ::::Kial? "Naturscienco", miakomprene, tute konformas kun la nocio, kiun difinas PIV kaj tiu ĉi artikolo: en iu stadio ĝi estis tuteca studado de la naturo; poste eiaj brancoj specialiĝis kaj iĝis apartaj sciencoj kaj sciencaj fakoj (biologio, fiziko, ĥemio, geologio, astronomio; zoologio, botaniko, nuklea fiziko, kvantuma teorio, fizika ĥemio kaj ĥemia fiziko, tektoniko, astrofiziko, fiziologio ktp) kaj daŭre disbranĉiĝas. Eblas rigardi tian tuton "naturscienco" (iam antaŭe tute nature, nun kun ioma streĉo, ĉar ne ekzistas fakuloj pri la enorme kreskinta tuto, kvankam enkondukan bazan studobjekton en lernejo principe eblas nomi tiel kaj eble oni ankoraŭ faras tion en iuj lingvoj) aŭ kiel kunigon de ĝiaj konsistigaj partoj, kiuj estas konsiderebla kiel "natursciencoj". ::::"Biontologio" evidente ne taŭgas por tiu celo, speciale, se oni ĝin derivas de "bionto" = vivulo aŭ interpretad kiel kunfando de ''bio-'' kaj "ontologio", ĉar temas ne nur pri vivuloj, kaj ne nur pri bio[logio]: fiziko, ĥemio, geologio, astronomio apenaŭ estas koncepteblaj kiel sciencoj pri vivuloj aŭ limigitaj al bio-... en ia ajn senco. ::::Cetere, la naiva paŭsaĵo "natura historio" kiel ĉia "falsa amiko" estas miskomprenebla sen klarigo, ke temas pri sklava imito de alilingva idiotismo. ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:26, 21 apr. 2026 (UTC) :::::Eble vi estas konfuzita. Ni serĉas esprimon por la senco "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". Pri tio temas la koncerna artikolo. (Nu, la Esperanta artikolo mencias "scienca", sed tio ŝajnas miskompreno, se oni komparas kun la nacilingvaj artikoloj.) Ĉiuokaze, fiziko apartenas al natursciencoj, sed ne al tio, pri kio temas pri artikolo, kaj kion mi preferus nomi "biontologio". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:34, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::Ŝajnas, ke konfuzitaj estas ankaŭ la aŭtoroj de la artikolo, kiuj skribis, interalie: "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj [tiel!] kaj organismoj". ::::::Simile konfuzitaj estas ankaŭ alilingvaj ligitaj artikoloj: ::::::Franclingva vikio: «c'est l'enquête, la description de tout ce qui est visible dans le monde naturel : animal, végétal, minéral.» ktp ::::::Eĉ la anglalingva vikio ne konsentas kun vi: «In antiquity, "natural history" covered essentially anything connected with nature, or used materials drawn from nature, such as Pliny the Elder's encyclopedia of this title, published c. 77 to 79 AD, which covers astronomy, geography, humans and their technology, medicine, and superstition, as well as animals and plants.», «A slightly different framework for natural history, covering a similar range of themes, is also implied in the scope of work encompassed by many leading natural history museums, which often include elements of anthropology, geology, paleontology, and astronomy along with botany and zoology, or include both cultural and natural components of the world.» ktp ::::::La ruslingva vikio estas eĉ pli kategoria pri la vasteco de la fako: «совокупность знаний о природных объектах, явлениях и процессах» (la tuto da scioj pri naturaj objektoj, fenomenoj kaj procezoj) ::::::kaj simile en aliaj lingvoj. ::::::Alternativa interpreto estas, ke konfuzita estas vi – per unu el la mallarĝigaj difinoj en la angla lingvo, kiun vi iukiale preferas. Nu, Esperantaj terminoj estu pli internaciaj kaj malpli efemeraj, ol tio... ::::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:48, 21 apr. 2026 (UTC) :::::::Nia nuna artikolo klare difinas sian temon kiel nur certan specon de naturscienco, "kline pli al observado, ol al eksperimentadaj metodoj de studado, kaj ampleksas precipe tiajn esplorojn, kiuj estas eldonataj ne en striktasence sciencaj revuoj sed en revuoj pli vastatemaj." Nia artikolo ne ''jam'' estas samtema kun [[naturscienco]], ĉar la observa stilo de naturscienco ne estas la sola stilo. La cito "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj kaj organismoj" ne kontraŭdiras tion - "natura historio" estas difinita laŭ metodoj kaj ne laŭ esplortemo. :::::::La franca artikolo ŝajne estas pri iom alia koncepto kaj eble devus ne esti ligita al la sama vikidatumero. La ŝajne kontraŭdiraj citoj el la anglalingva vikipedio ne estas en nia artikolo, do striktasence ne rilatas al la diskuto. Kaj unu (''In antiquity . . .'') klare estas celita kiel historia, malaktuala difino (tial ĝi estas en subsekcio "Before 1900") kaj la alia klare estas markita kiel malsama de la kutimaj difinoj (''A slightly different framework . . .''). Do ili ne difinas la temon de la artikolo. Dume la difino ''leaning more towards observational than experimental methods of study'' estas en la unua frazo de la artikolo, klare intencita kiel temdifina, ne kiel nur unu inter pluraj mallarĝigaj difinoj. :::::::Ĉiuj vikipedio malrespektetas la principon "Vikipedio ne estas vortaro" ĉe plursencaj titoloj kiel ĉi tiu. Tio ne estas imitinda. :::::::Do la demandoj estas 1) Ĉu la specife observa stilo de naturscienco meritas artikolon, aŭ ĉu ĝi estas kunigenda kun [[naturscienco]]? (Mi pensas ke ĝi estas memstare menciinda temo, sed oni povus racie malkonsenti.) 2) Ĉu titolo "Natura historio" estas tolerinda, aŭ kiun alian titolo ĝi havu?--[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:57, 21 apr. 2026 (UTC) ::::@[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]]: ::::: @[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] diris: :::::: Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. ::::: La vorto '''naturscienco''' evidente venas el la tradicio germana (kaj pli ĝenerale orienteŭropa), kaj la angla-latinidaj aŭtoroj de PIV ĝin miskomprenis. Naturscienco estas la tuto da sci(enc)oj pri la naturo, kiel la germana {{lang|de|'''Natur·kunde'''}} aŭ la rusa {{lang|ru|'''естество·знание'''}}. Tiu tegmenta signifo povas rilati al la historia periodo kiam la studoj de la naturo ankoraŭ ne disfakiĝis en apartajn sciencojn; tiu signifo restas aktuala ekz‑e en la instruado: en la elementa lernejo ni havas studfakon {{lang|ru|природоведение}}, en kiu la lernantoj ricevas la unuajn sciojn pri fiziko, ĥemio, biologio, astronomio… Supozeble tiusence la revuo «Esperanto» informas nin, ke :::::: «André Cherpillod (1930) estas emerita mezlerneja instruisto pri '''naturscienco'''.» ::::: En la sistemo germana-orienteŭropa estas do klara diferenco inter '''naturscienco''' ĝenerale kaj '''(pri)natura scienco''' speciale (ekz‑e geologio, zoologio ktp). Simile '''lingvoscienco''' ({{lang-ru|языкознание}}) ĝenerale kaj prilingvaj sciencoj speciale (gramatiko, leksikografio, dialektologio ktp). Simile '''[[sociscienco]]''' ({{lang-ru|обществознание}}) ĝenerale kaj ''sociaj sciencoj'' speciale (historio, ekonomiko, etnografio…). En tiu sistemo estas kohera diferencigo de la klasifikaj niveloj, malsamaj nocioj estas esprimataj per malsamaj vortoj. ::::: En la tradicio angla-latinida tiun diferencon oni esprimas per la nombro de unu sama termino: :::::: Les '''[[:fr:sciences sociales]]''' sont un ensemble de disciplines académiques&nbsp;… :::::: '''[[:en:Social science]]''' (or the '''social sciences''') is one of the branches of science,… ::::: T.e. la nocioj ekzistas, sed estas esprimataj konfuze kaj malkohere. La germana sistemo estas pli logika kaj imitinda, tiom pli ke ĝi utiligas la rimedon disponeblan en Esperanto: la diferencon inter ‹umo·scienco› kaj ‹uma scienco›. La PIVa difino estas misa.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:55, 29 apr. 2026 (UTC) ==Ŝtatoj de Meksiko== Nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]] diras ke "nomoj de subŝtatoj" "ĉiam estu Esperantigitaj". Mi supozas ke tio ne ĉiam estas aplikebla en praktiko, ĉar Esperantigoj en multaj federaj landoj ne ekzistas. Tamen la federitaj [[subŝtatoj de Meksiko|ŝtatoj de Meksiko]] jam havas esperantigojn menciitajn en la artikoloj. Ĉar la lando estas granda kaj havas sufiĉe longan historion de Esperanto-aktivado, mi atendas ke tiuj Esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj, kaj ke fontoj estas troveblaj por la plej multaj aŭ ĉiuj. Sed la artikoltitoloj estas en la hispana. Do - ĉu ni ŝanĝu la titolojn en Esperantajn, aŭ ĉiujn aŭ minimume tiujn, por kiuj fontoj rapide troveblos? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:37, 27 apr. 2026 (UTC) :Plejparte {{farite}}. [[Chiapas]], [[Tabasco]], [[Veracruz]] bezonas administranton. [[Ĉiŭaŭo]], [[Gvanaĥŭato]], [[Pŭeblo]] estas suspektindaj pro malnormala uzado de ''ŭ'' kaj eble bezonas plian kontrolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:44, 9 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Nia titolpolitiko ke "nomoj de subŝtatoj" laŭeble "ĉiam estu Esperantigitaj", jes estas saĝa laŭ pure praktikaj konsideroj de redaktado. Tamen mi intertempe tre favoras iun fidindan referencon aŭ plurajn pri ĉiuj esperantigoj, kaj ne entuziasmas pri pure vikipediaj kreaĵoj - sekve la ideala deziro vere "ne ĉiam estas aplikebla en praktiko". Mi ĵus kontrolis en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]] de 1971, kiu en la vasta mapo 35 havas liston pri ĉiuj [[subŝtatoj de Meksiko]], sed preskaŭ ĉiujn nomas hispane. Nur [[Kampeŝo]] (tiel!!!, ĉe ni ''Campeche'' resp. [[Kampeĉo]] sen referenco, PIV2020 ne havas vorton), [[Meksikio]] (tiel!!, laŭ PIV2020 zamenhofa vorto, ĉe ni [[Meksikŝtato]]) + [[Jukatano]] (ĉe ni kaj laŭ PIV2020 [[Jukatanio]]) tie dokumentiĝas kiel pure esperantaj, aldone [[Hidalgo]] + [[Durango]] estas aŭtomate esperantaj kaj hispanaj. Mi forte supozas ke la poŝatlasa komisiono de 1971 elektis formon kampeŝo ĉar [[kampeĉo]] jam estas biologia vorto. Sed tio tamen estas aŭdaca ideo. Tamen ĉiukaze nur [[Jukatanio]], [[Hidalgo]] + [[urango]] konsidereblas sendiskute klaraj esperantigoj. La supozo ke ĉiuj "esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj" estas naiva. Se ili estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, kion mi volonte volus kredi, tiam devos esti eble almenaŭ unu ekstervikipedian referencon alporti pri ĉiu - kaj en tio la poŝatlaso de 1971 ne estos granda helpo. Sed ĝi jes ne estas la sola ebla fonto... Tial mi ankoraŭ ne volus movi la tekstojn al esperantaj titoloj Ĉiapaso, Tabasko kaj Verakruco, sen ke ni individue dokumentigas nian ekstervikipedian referencadon - pri Verakruco ĉiukaze klaras ke ĝi estas meksika urbo en PIV2020, do la paŝo argumenti ke ni povas uzi la urbonomon ankaŭ por la subŝtato estas malgranda. Do mi postulas ke ni ne pigru kaj serĉu ekstervikipediajn fontojn pri la novaj esperantaj nomoj, en PIV, Reta vortaro aŭ iu ajn alia vortaro, tekstaro.com aŭ iu simpla reta serĉado. Ĉar bazigi enciklopedion sur "pure vikipediaj vortokreaĵoj" estas koncepto tre dubinda, kaj se la novaj vortoj estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, tiam devas ebli trovi pruvon pri tio (almenaŭ unusolan). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:52, 18 maj. 2026 (UTC) :Verŝajne ThomasPusch pravas pri ĉi tiu afero. Mi emas restarigi la hispanlingvajn titolojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:09, 30 maj. 2026 (UTC) ==Artefaritaj planedoj== Mi faras diskuton ĉe [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]] pri tio, kiel distingi la titolojn de ekzistanta artikolo [[Artefarita planedo]] kaj nova artikolo kun [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9366370 jena enhavo]. Mi kopias ĉi tien mian ĵusan komenton: ::::La nomoj de niaj artikoloj estas konfuzaj, sed mi pensas ke la temoj estas koncepte malsamaj: [[Satelito]] estas pri io ajn, kio orbitas ĉirkaŭ io ajn; [[artefarita satelito]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ planedo'' aŭ ĉirkaŭ satelito de planedo; [[artefarita planedo]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ la Suno'' aŭ teorie ĉirkaŭ aliaj steloj. ::::Ŝajnas al mi ke la ekzistanta artikolo povus nomiĝi [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]] kaj via povus nomiĝi [[Artefarita planedo (megastrukturo)]]. Kion vi pensas? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:49, 5 maj. 2026 (UTC) Laŭ mi, "planedo" estas objekto tiel granda, ke ĝi iĝas proksimume sfera pro gravito, kaj kiu forigas aliajn objektojn el sia orbito. Se eĉ [[Plutono]] ne estas planedo, nomi Luna-1 planedo, eĉ "artefarita planedo", ŝajnas ridinde. Cetere, neniu nomas artefaritajn satelitojn "artefaritaj lunoj". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:00, 6 maj. 2026 (UTC) :{{re|Lingvano}} Mi komprenas tion kiel voĉon, ke la nova artikolo estu [[Artefarita planedo]] sen interkrampaĵo. Kion vi volas fari al la ekzistanta artikolo? Alinomi, forigi aŭ kunigi kun alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:36, 6 maj. 2026 (UTC) ::Eble oni provizore alinomu ĝin al [[Artefarita planedo (satelito)]], sed oni povus ankaŭ forviŝi ĝin. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:41, 6 maj. 2026 (UTC) :::Mi apenaŭ sukcesas orientiĝi, tiom konfuziga iĝis la movado de la tekstoj. Iusence ŝajnas domaĝe forĵeti la [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9334784 novan version] de 19 mar. 2026 farita de uzanto Piotrus, sed aliflanke la nova traduko el la angla al Esperanto estis nur duonfarita kaj havas multajn fuŝajn ruĝajn ligilojn, ekz. [[The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy]], kvankam ekzistas teksto [[La Petveturista Gvidlibro pri la Galaksio]], kaj simple anglalingve nomi novajn ruĝajn ligilojn en [[Vikipedio en Esperanto]] kiel [[Atmospheric escape]] (por vorto "eskapon de atmosfero") aŭ [[Science fiction on television]] (por simpla vorto "sciencfikcion") ankaŭ ne ŝajnas aparte saĝe. Do probable tamen ne indas je ĉiu kosto savi la ektradukon de Piotrus, nur por esti afabla al li, kaj poste havi amason da plia laboro en tio fari veran fintradukon el la malneto. {{re|Arbarulo|Lingvano}} Eble vi du simple povas fari komisionon kaj ordigi la mison, ĉar pli da kuiristoj kiuj kirlas en la poto ne plifaciligas la ordigon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:03, 20 maj. 2026 (UTC) ::::Eble Piotrus ankoraŭ volos fari tion mem. Mi petos. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Katorgo]] => [[Punlaboro en Rusio]] == La novvorto ''katorgo'' aspektas dubinda, ĉar mi ne trovis ĝin en vortaroj, nek trovas bezonon je aparta vorto por komuna fenomeno de punlaboro, konata ekde antikva epoko kaj ekzistinta ankaŭ en Britio, Francio kaj multaj aliaj landoj. En Rusio ĝi aperis en la epoko de Rusa carlando kaj daŭris en la Rusia imperio, la termino mem estis renaskita por mallonge eĉ en Stalin-tempo. Do mi proponas uzi simplan kaj klaran vortumon [[Punlaboro en Rusio]]. Espereble poste aperos [[Punlaboro en Francio]], [[Punlaboro en Britio]] ktp. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:21, 7 maj. 2026 (UTC) :<s>{{por}}</s> Vere. La novvorton "katorgo" ankaŭ mi ne trovis ĝin en vortaroj, gazetoj, literaturo - ankaŭ [https://tekstaro.com/?s=6a0b0ce727a57 tekstaro.com] malhavas ĝin. Do mi estas tre por ŝovo al titolo [[Punlaboro en Rusio]]. Kvankam vikidatumoj proponas tradukon "Ekziligo", kio estas grava atentigo pri nuanco: la ekziligo estis almenaŭ same grava puno kiom deviga laboro. Sed mi dubemas ĉu sencas la kondamnon je punlaboro kaj je ekziligo ŝtopi en la saman titolon...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:28, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ|tamen kontraŭ, post rekonsidero}} Tamen, mi nun ankoraŭ konsciis pri la historia libreto de 1912 nomata "[https://arkivo.esperanto-france.org/katalogo.htm Politika malliberulo. Unutagaĵo dediĉita al la afero de politikaj malliberuloj en rusa regno kun speciala konsidero «la Katorgon»]" de [[Zygmunt Marek]], Krakovo, kiu jes ja jam estis menciita en la teksto (la fina parto de la titolo "konsidero «la Katorgon»" en akuzativo nuntempe impresas nekutima, sed tiel ekzakte oni titoligis la libron en 1912, kaj la vorto «Katorgo» estas sendube tie menciita). Kaj recenzo pri la libro, same mencianta la vorton Katorgo, troveblas en [https://dn790003.ca.archive.org/0/items/BelgaEsperantisto_1912_n050_dec/BelgaEsperantisto_(1912)_n050_dec.pdf la Belga Esperantisto, dec. 1912, p. 31]. Per tiu trovo mia antaŭa argumento, ke "mi ne trovis ĝin en ... gazetoj, literaturo" ne plu validas - nun mi tamen trovis ĝin, kaj en literaturo kaj en la gazetaro. Tial mi retiras mian voĉdonon. Mi ĵus faris esperantan tekston pri la historia esperantista socialdemokrato [[Zygmunt Marek]] kaj pensas, ke se la homo plantis la novan vorton en 1912 en la esperantan literaturon kaj gazetaron, ke tiam jam ne plu eblas nomi ĝin "nova vorto" en 2026, 114 post la enkonduko. Cetere, mi atentigas ke la vortradiko estas antikva greka termino, ne estis inventaĵo nur de la cara Rusio kaj ne nur "makulus la memoron de historia Rusio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:11, 18 maj. 2026 (UTC) :::Ni verkas la enciklopedion, do ni prezentu la science pruvitajn faktojn kaj ne gravas ĉu ili makulas ies historion aŭ ne. La fakto estas ke punlaboro en Rusio estis la sama sistemo, kiun aplikis Britio, Francio kaj pluraj aliaj landoj, do uzado de malliberuloj por plej pezaj laboroj, kutime en foraj lokoj. Tio estis konsiderata samtempe ilo de punado kaj koloniado (Siberio, Aŭstralio, Franca Gujano ktp). En Rusio post la revolucio ĝi estis abolita (kvankam dum la Stalin-periodo aperis [[GULAG]]-sistemo, ekzistinta du jardekojn), en Francio ĝi funkciis eĉ post la Dua mondmilito ([[Papilio (libro)|jen ekzemplo]]). Se ni uzas vortumon [[Prizonkolonio]] (ne ''Penal colony'' aŭ ''Colonie pénale''), kial ni elpensu specialan vorton por la sama institucio en Rusio? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:37, 3 jun. 2026 (UTC) :Cetere, mi mem videble ne multe okupiĝis pri punlaboroj en interŝtata komparo. Kiuj estas la vikidatumaj eroj por [[Punlaboro en Francio]] kaj [[Punlaboro en Britio]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:34, 20 maj. 2026 (UTC) {{kom}} [[:d:Q17089987|Punlaboro en Usono]] estas sufiĉe grava temo en usona politiko, kaj punlaboro en Ĉinujo estas ofta riproĉo de usonanoj (hipokrita sed verŝajne prava, ŝajne ankoraŭ sen vikidatumero) al la registaro de tiu lando. Ambaŭ estus bonaj kandidatoj por artikoloj. Alilingvaj artikoloj rilataj al punlaboro troviĝas en la kategorioj ligitaj kun ĉi tiuj eroj: [[:d:Q8719629]], [[:d:Q8864536]] (esperante [[:Kategorio:Trudlaboro]]). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Anglikana Komunio]] > Anglikana Komunumo == Ni ĉiuj scias ke [[komunio]] estas "[[sakramento]], kiu estas [[rito|rita]] [[ofero]] de [[pano]] kaj [[vino]]" en iuj kristanismaj diservoj, kaj la verbo komunii laŭ [https://vortaro.net/#komunio_kd PIV] estas "doni al iu por manĝi, eventuale trinki, la panon kaj vinon" en tia renkontiĝo. Do, la titolo "Anglikana Komunio" por '''tiu teksto estas misa'''. Kaj efektive, en [[vikidatumoj]] la temo en Esperanto nomiĝas Anglikana '''Komunumo''' = internacia grupo de anglikanaj eklezioj. La vorto [[komunumo]] ĉi-tie estas la ĝusta. Mi proponas alinomiĝon. Eĉ se tute ne necesas esti anglikana, aŭ esti kristana por juĝi en tiu demando, ankaŭ ne necesas havi la pezan vortaron PIV hejme, sed sufiĉas havi aliron al komputilo por povi rigardi en ''vortaro.net'', kaj tute klaras ke "komunio" estas ago kiun praktikas plej diversaj kristanoj, kaj '''ne estas nomo''' por organizaĵo aŭ federacio de diversaj organizaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:30, 20 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Evidente. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:36, 20 maj. 2026 (UTC) <s>:{{kontraŭ}}</s> Laŭ mia kompreno la Anglikana Komunio ne estas organizaĵo aŭ federacio de organizaĵoj, sed aro da eklezioj difinitaj de tio, ke ili sufiĉe bone interkonsentas pri doktrinoj por reciproke agnoski la validecon de sia komunia rito. Tial oni nomas ĝin angle ''Communion'', kio estas la angla vorto por komunio, aŭ pli ĝenerale komuniko aŭ samsenteco, sed neniam por komunumo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) ::El tiu respondo kaj el la artikolo mi ne vidas, kiel tio diferencas disde «[[Anglikanismo]]». La franca Vikipedio same opinias, kaj pludrektas [[:fr:Communion_anglicane]] → [[:fr:Anglicanisme]], kio ŝajnas tre logika.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:16, 22 maj. 2026 (UTC) :::Fakte la artikolo «[[Anglikana Komunio]]» nesufiĉe klare diras, ke temas pri ''[[:en:Full communion|Communio in sacris]]'', kaj misgvide uzas la vorton «komunumeco». Se oni ial vols lasi tiun artikolon, ĝin necesas iom reverki. Cetere, kial majusklo en «Komunio»? Ĉiel ajn, antaŭ ol verki pri speciale «Anglikana komunio», necesas havi pli ĝeneralan artikolon pri «Eŭĥaristia komunikado» (la ortodoksa ekvivalento por ''Communio in sacris'').--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:03, 22 maj. 2026 (UTC) ::::Laŭ la anglalingvaj artikoloj, anglikanismo estas la tradicio deveninta de la [[Eklezio de Anglio]] (Eklezio de Anglujo). Pluraj eklezioj apartiĝis de la Anglikana Komunio, interalie pro disputoj pri la rajtoj de virinoj kaj GLAT-uloj, sed restas anglikanaj. Ĉio ĉi bedaŭrinde ne estas klarigita en niaj artikoloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:53, 22 maj. 2026 (UTC) :::::Se Arbarulo en sia unua noto aludas ke komunio pli ĝenerale estus komuniko aŭ samsenteco, li malpravas. [https://vortaro.net/#komunio_kd Komunio] en Esperanto klare estas la rita manĝado de iom da [[pano]] kaj [[vino]] en kristanaj kunvenoj. Se lasi la artikolon je tiu nomo, necesus klarigi kial kaj kiel la anglikana rita manĝado de pano kaj vino diferencas de la restaj kristanaj grupiĝoj. Kompreneble pri majusklo de la dua vorto estas tute neniu klarigo. Do se lasi la artikolon je la nuna nomo, necesas tute teologie koncentriĝi pri la rito kaj neniel pri "la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo kaj estas en komunumeco inter si". Tio bezonas pli ol nur iom da reverkado. Tial laŭ mi la ŝanĝo for de vorto "komunio" en la titolo estas pli praktika solvo de la dilemo, ĉar tiu ĉi teksto klare ne temas pri priskribo de rito, sed pri grupigo de kristanaj organizaĵoj. Eblas bone proponi alian novan vortumon por la titolo, sed tiu ĉi teksto maltaŭgas sub la nuna titolo "[[Anglikana Komunio]]". Mi suferas per iom da kapdoloro, kiam mi legas iujn de la tekstoj, kiujn la antaŭa tre maljuna kaj intertempe longe mortinta uzanto Ludovica verkis, ofte en nebulaj vortumoj, ĉiam sen referencoj, kaj certe ne estas la ĝusta por reverkado de la ekzistanta teksto. Tial mi ankaŭ subtenus entute forigi la tekston kaj anstataŭigi ĝin per alidirektigo al la esperantlingva teksto [[anglikanismo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:07, 23 maj. 2026 (UTC) PS: La sama miso, mi ĵus konstatis, validas ankaŭ por la teksto <big>'''[[Komunio de Porvoo]]'''</big>, kie same ne temas pri la maniero kiel manĝi panon, sed pri ''«unio inter la anglikana kaj evangelia luterana eklezioj farita en 1992»'' - do same pri iu organiza grupigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:29, 23 maj. 2026 (UTC) :Kiom mi komprenas, temas ne pri organizaĵo aŭ komunumo, sed pri reciproka '''agnosko''' aŭ '''akcepto''' de eŭĥaristio inter iuj konfesioj. T.e. ekz‑e ke anglikano povas komunii en luterana diservo (kaj inverse); en ortodoksismo tio ankaŭ signifas, ke pastroj de la koncernaj konfesioj rajtas '''kuncelebri''' unu saman eŭĥaristian diservon. Tamen la terminoj de la tipo «komunio de NN» impresas min kiel tre fuŝaj. Ili pensigas pri ia speco de liturgio (kiel la «liturgio de Johano la Orbuŝa» aŭ«[[Trenta meso]]»), dum fakte temas pri interagnosko. Tiajn interagnoskojn oni prefere menciu ĉe la artikoloj pri la konfesioj (kun kiuj aliaj konfesioj la koncerna konfesio estas en la eŭĥaristiaj rilatoj) prefere ol en apartaj artikoloj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 16:23, 23 maj. 2026 (UTC) ::ThomasPusch miskomprenas min. Mi neniam diris ke "komunio" signifas komunikon aŭ samsentecon. Tio estas signifoj de ''communion'', kiujn mi menciis nur por pruvi, ke ''communion'' ne signifas "komunumo". ::La argumento estas: la normala etnolingva nomo de la afero signifas "komunio", do ni fidele traduku tion kaj ne provu renomi ne-Esperantajn aferojn laŭ tio, kio ŝajnas al ni pli logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:37, 23 maj. 2026 (UTC) :::Angle [[:en:Christian communion]] '''ne estas''' la Esperanta [[komunio]], ili estas [[ŝajnamikoj]], kaj traduki tion per «komunio» estas mistraduki kaj konfuzi. Pli ĝusta termino angla estas [[:en:koinonia]] ← {{lang-el|κοινωνία}}, la reponda Esperanta artikolo estas [[Komuneco (kristanismo)]]. La teologoj kutime citas ĉi-rilate ''Agojn'' 2:42, kie la Londona Biblio havas «kunuleco»n (Kaj ili persistis en la instruo de la apostoloj kaj en la '''kunuleco''', en la dispecigo de pano kaj en preĝoj). Resume, la meĥanika paŭsaĵo per «Anglikana <s>komunio</s>» estas kontraŭesperanta eraro.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 04:11, 25 maj. 2026 (UTC) ::La malsameco inter "Anglikana Komunio" kaj "anglikanismo" estas menciita en la artikolo [[Anglikana Komunio]]: "La Anglikana Komunio estas la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo '''kaj estas en <s>komunumeco</s> komunio inter si'''". Do ĉiuj membroj de la Anglikana Komunio estas anglikanoj, sed ne ĉiuj anglikanoj estas membroj de la Anglikana Komunio. Kaj la enhavo de la artikolo spegulas la distingon: [[Anglikana Komunio]] temas pri tio, kiuj anglikanaj eklezioj inkludiĝas en la komunio kaj kiuj ne; [[Anglikanismo]] temas pri la doktrinaj kaj kulturaj aferoj, kiuj distingas la anglikanojn de aliaj kristanaj tradicioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:45, 23 maj. 2026 (UTC) :::Laŭ [[:en:Anglican Communion]], "The Anglican Communion (AC) is a Christian communion consisting of the autocephalous national and regional churches '''historically''' in '''full communion''' with the Archbishop of Canterbury." En la ortodoksa terminaro, temas pri la ''eklezioj-filinoj'' de la Brituja eklezio (histiorio) kaj ''eŭĥaristia kuneco'' (=[[Komuneco (kristanismo)|Komuneco]]). Ambaŭ trajtojn eblas esprimi la sufikso -ism; kp la difinon de ''katolikismo'' en NPIV: :::«2 (ss) La kristana religio, bazita sur la dogmaro k ritaro difinitaj de ĉiuj ĝisnunaj koncilioj, k agnoskanta la aŭtoritaton k neerarivecon de la papo.» :::Tie enestas kaj doktrino-kulturo (dogmaro kaj ritaro), kaj la administra aŭtoritato de la papo. Simile ''anglikanismo'' povas kombini (kaj en la reala lingvuzo reale kombinas) doktrina-kulturan kaj la historian aspektojn. Internacie '''anglikanismo''' estas la plej klara kaj taŭga esprimo; «Anglikana Komunio» estas misgvida kaj lingve erara mistraduko.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:02, 25 maj. 2026 (UTC) ::::Mi hezitemas tial, ke se ''communion'' ne signifas "komunio" ĉi tie, estas tiel stranga hazardaĵo ke tiom gravas ĝuste la reciproka agnosko de komunio inter la eklezioj. Tamen mi provizore fidas ke Sergio scias pli pri eklezia terminologio ol mi. Kalkulu min {{sindetena}} pri la titolo. ::::Pri la dueco de la artikoloj, ŝajnas evidente ke estas du konceptoj, do kunigo nur estus en ordo se montriĝus, ke niaj artikoloj kaj la ligitaj anglalingvaj artikoloj misprezentas siajn fontojn. La distingo inter la konceptoj sendependas de la artikolaj titoloj, do ankaŭ sendependas de la signifo de "-ismo", "komunio" aŭ aliaj elementoj de Esperanto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:54, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Stelhalmao]] => [[Stelhalmo]] == Temas pri speco de [[halmo]] ludata sur stelforma tabulo, do kial ne [[stelhalmo]]? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:28, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Laŭ [[Halmo]], "halmo" kaj "halmao" estas variantoj por la sama koncepto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:56, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Jes, certe, sed estus preferinde havi nur unu formon de la vorto. Ŝajnas al mi, ke oni inkluzivas la finan vokalon, esperantigante vorton, nur kiam necesas distingi ĝin de alia radiko. Mi ne vidas motivon por esperantigi ''halma'' alie ol per '''halmo'''. Ĉiuokaze, estus bone, se la artikoloj pri '''halm(a)o''' kaj '''stelhalm(a)o''' uzus la saman formon en siaj titoloj. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) == [[Literatura salono]] => [[Salono (kunvenejo)]] / [[Salono (rondeto)]] == La aktuala nomo akcentas sole literaturajn kunvenojn, sed fakte tio estis ankaŭ lokoj, kie oni priparolis politikajn, sociajn, filozofiajn, religiajn aferojn. Do ni adaptu la titolon al pli larĝa origina senco de la fenomeno, kiel tion faris la aliaj vikioj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:40, 3 jun. 2026 (UTC) :Bona ideo! "Salono (kunvenejo)" ŝajnas al mi tute taŭga anstataŭo. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:49, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Salono (kunvenejo)'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) == [[Ŝajna heredanto]] -> [[Heredonto]]== La vorto "ŝajna" havas alian sencon, ne trafan ĉi tie: "ŝajna. Erariga pro sia ekstera aspekto, kiu ne estas konforma al la interna kerna esenco; prezentanta nur eksteran supraĵan similecon kun io alia". Tiu ĉi heredanto ja klare ne estas "erariga", sed estas "verŝajna, probabla, antaŭvidebla" k.s. La paĝo estas alinomenda al io pli taŭga. Pli bona nomo povus esti, ekz-e "Verŝajna heredanto" aŭ "Probabla heredanto" aŭ simile. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:11, 6 jun. 2026 (UTC) :Verdire, la nuna titolo estas misgvida, eĉ erara. :Miaopinie, la ĝusta termino estas "heredonto". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:45, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:27, 7 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:09, 7 jun. 2026 (UTC) ::Mi baze konsentas pri la propono '''Heredonto''', sed ŝatus iom pli precizigi: Tial {{por}} '''Tronheredonto'''. Heredi oni ankaŭ povas monon, aŭ librojn, aŭ supkuleron, sed ĉi tie temas pli specife pri '''trono''' en hereda monarĥio.- [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:05, 9 jun. 2026 (UTC) :::La nuna teksto diras, interalie: "la termino estas ĝenerala por iu ajn titolo de nobeleco". Evidente do, ne temas nur pri tronheredado. :::Memkompreneble, oni povas mallarĝigi la temon de la artikolo. Aliflanke, oni povas, male, plilarĝigi ĝin, ĉar kial heredado de trono, nobela titolo, bieno, privata kapitalo ktp estu traktataj malsame (havi apartan terminon kaj artikolon) en Esperanta Vikipedio? Eblas difini la terminon "heredonto" ĝenerale, sed dediĉi grandan parton de la artikolo al la obskuraj lokaj reguloj kaj rradicioj de tronheredado (kaj eventuale titolheredado), laŭbezone. :::Tio permesos havi prudentan nivelon de lingva reguleco kaj sistemeco kaj, tamen, reteni ligitecon al tiuj lingvaj vikioj, kiuj traktas esence paŭsaĵojn de la anglalingva idiomaĵo ''heir apparent''. :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:26, 9 jun. 2026 (UTC) ::::Grava diferenco estas, ke heredadon de bieno aŭ mono normale decidas la testamento, sed reĝo aŭ duko normale (almenaŭ laŭ mia limigita scio pri Eŭropo) ne povas mem decidi, kiu heredos la titolon. Eble do '''titolheredonto'''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:55, 11 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Titolheredonto'''. Ĉar l'artikolo temas pri iu ajn titolo.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:50, 1 jul. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Poligenistoj]] -> [[:Kategorio:Polenigistoj]] == Estis konfuzo inter du ŝajnaj terminoj. Temas pri [[polenado]] per [[polenigisto]] pri kiu estu ligita al la bona "kategorio:Polenigistoj" kiu domaĝe aperas ruĝe, kiel kategorio de tiu artikolo. ''Poligenistoj'' rilatas al [[poligenismo]], kiu rilatas al tuta alia afero. Atentu, ke ŝanĝi la nomon de tiu kategorio necesas ŝanĝi la kategorion en ĉiuj artikoloj rilatantaj al la malbona kategrio.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 12:55, 1 jul. 2026 (UTC) sulpof8uzdswbtv7qrbkbpyz66k6roa 9418276 9418270 2026-07-01T19:12:15Z Arbarulo 135469 /* Bonfarto > Bonvivado */ 9418276 wikitext text/x-wiki __LIGILOALNOVASEKCIO__ '''Vikipedio:Alinomendaj artikoloj''' estas ejo por peti la alinomigon de artikolo, ŝablono, aŭ projekt-paĝo en Vikipedio. Bonvolu legi nian [[VP:TA|artikolon pri titol-politiko]] kaj nian [[Helpo:Alinomigi paĝon|gvidlinion por alinomi]] antaŭ ol movi paĝon aŭ peti paĝ-movadon. Ĉi tiu paĝo celas organizi la laŭeble sisteman alinomigon de artikoloj. '''Arkivo''' de proponoj ne plu aktualaj troviĝas ĉi tie: [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj/Arkivo]]. Por tio ekzistas ŝablono kiel markiloj pri tia propono kaj respektivaj kategorioj. *{{Ŝ|Alinomu}}, [[:Kategorio:Alinomendaj paĝoj]], [[:Kategorio:Alinomitaj paĝoj]] Jene sekvu listigoj pri la proponitaj paĝoj. {{/Enkonduko}} == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn proponojn movu al [[/Arkivo]], vidu la keston "Malnovaj diskutoj" ĉi-supre. Dankon! == Aktivaj (de 2022) == === [[Kamrimeno]] -→ [[Sinkrona rimeno]] 2022 02 19 === La alternatva propono ŝajnas pli klara. Mi kopiis ĉi-suben la iam okazintan diskuton el la diskuto-paĝo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:39, 19 feb. 2022 (UTC) Mi kontraŭas (alinomi al dentrimeno") ĉar dentrimeno estas ĝenerala rimeno sen specifa funkcio, do meritas apartan artikolon. Ĉi tie estas celata la rimeno kiu sinkronigas la [[kamŝafto]] kun la [[krankŝafto]]. (angle: i.a. cambelt aŭ timing belt). --[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:10, 7 feb. 2022 (UTC) :Ŝajnas prave. DidCORN devus argumenti. Male, oni devus forigi la proponon, ĉu ne?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:15, 7 feb. 2022 (UTC) ::Jes sed ĉiu rajtas esprimi sian opinion. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 23:15, 7 feb. 2022 (UTC) :::Mia argumento estas, ke tia rimeno havas [[dento]]jn kaj neniun [[kamo]]n, do la titolo estas erarema. Se oni volas distingi tiun rimenon rilate al a ĝenerala ''dentrimeno'', kial anstataŭe nomi ĝin '''[[sinkrona rimeno]]''', pli klara titolo, kiun oni trovas en la franca Vikipedio?--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 21:00, 8 feb. 2022 (UTC) ::::Kamrimemo fakte estas mallongigo por kamŝaftpropulsadentrimeno. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 11:33, 11 feb. 2022 (UTC) :::::Ne, karaulo, tia rimeno ne propulsas, SED nur helpas sinkroni la sparkilojn de ĉiu piŝto en la motoro. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:22, 1 feb. 2024 (UTC) ::::::Do kamŝaftsinkronigadentrimeno (angle:timing belt (also called a cambelt) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 14:23, 8 feb. 2024 (UTC) === [[Skalmodelo]] -→ [[Maketo]]; [[Maketo (arkitekturo)]] -→ [[Maketo]] 2022 05 01 === [[Skalmodelo]] volas esti alinomita al [[maketo]]. Maketo estas en PIV. La alinomadon povas fari nur administranto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 1 maj. 2022 (UTC) :Krome ekzistas ĉi tie paĝo [[Maketo (arkitekturo)]], kiu devus esti kunigita kun maketo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:37, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} Mi tute ne konsentas kunigi la du artikolojn [[Maketo]] kaj [[Maketo (arkitekturo)]], la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj, al kiuj normale rilatas ĉiu el la du.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:27, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} [[Skalmodelo]] al [[Maketo]] jes; [[Maketo (arkitekturo)]] al [[Maketo]] tute ne: la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj. Povas temi pri ŝipo, aparato, teatra scenejo, ktp.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:26, 17 maj. 2022 (UTC) == Aktivaj (de 2023) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2023)}} === "Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto" → "Vikipedio:Mempatrolantoj" + "Vikipedio:Kontrolantoj" → "Vikipedio:IP-kontrolantoj" 2023 02 14 === "[[Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto]]" → "[[Vikipedio:Mempatrolantoj]]" kaj "[[Vikipedio:Kontrolantoj]]" → "[[Vikipedio:IP-kontrolantoj]]". Vorto "kontrolanto" estas malklara. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:35, 14 feb. 2023 (UTC) === [[Kabineto]] → [[Kabineto (registaro)]] 2023 05 16 === Ĉar la aliaj artikoloj ligitaj ĉi tien temas pri registara institucio, ne pri apartigilo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:45, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Mi estas tre konfuzita. La paĝo ne aspektas kiel ordinara artikolo. Ne estas vera apartigilo, ĉar la punktoj (1), (2), (3), (4) nenion apartigas (kie estas la bluaj ligiloj?). La paĝo pli similas al paĝo de vortaro, kaj eble ne estas taŭga por VP. Mi opinias, ke indas forigi la supran parton kaj krei apartajn artikolojn pri la 4 signifoj. — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 15:51, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Jes, nun tiu ĉi artikolo aspektas kiel vortara, do korektenda. Mi proponas krei apartigilon surbaze de ĝi kaj la nuna artikolon dediĉi sole al la registara institucio, ĉar ĝuste tion celas ĉiuj alilingvaj versioj. Kompreneble por tio necesos ĝin alinomi laŭe. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:32, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} alinomigo kaj alifarado al enciklopedia artikolo. Artikoloj kies enhavo estas kopiita el PIV aux ReVo estas senvaloraj, eble ecx tujforigendaj. [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2021#Substanco]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:40, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} '''[[Kabineto (registaro)]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:18, 19 maj. 2023 (UTC) :{{por}} [[Kabineto (registaro)]] [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 20 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} multaj intervikioj, tamen neutila paĝo. Vikipedio ne estas vortaro. Sama afero som [[registaro]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:31, 22 maj. 2023 (UTC) :{{por}} Redifino de la origina teksto al apartigilo kaj por kreo de aparta teksto pri kabineto en senco de ministraro. Tamen mi pensas ke ĉi tie aŭdiĝas multe tro akraj kaj tro radikalaj sonoj. La teksto neniel estas "senvalora enhavo nur kopiita el PIV" - komparu la tekston en PIV kaj la tekston en Vikipedio kaj vi vidas ke jam nun la vikipedia artikolo havas multe pli da informoj. Intence la teksto citas la modelon de PIV listigi la diversajn signifojn, ĉar vikipedio kompreniĝas kiel ampleksigo de antaŭaj sciobankoj, kiel PIV, ReVo aŭ - pri certaj temoj, ne ĉi tie, [[EdE]]. Tiel estas tute sence komenci de baza difino, kaj de tiu kerno pluampleksigi la temon. Kaj pri la demando: kie estas la bluaj ligiloj? Bluaj ligiloj estas, tion scias ĉiu ĉi-tie, kiam oni faris artikolon. Mi nun faris novan artikolon [[kabineto (ĉambro)]] pri la laŭ PIV unua signifo. Ke pri la dua signifo necesus aparta artikolo, mi dubas, ĉar tiu signifo ŝajnas al mi jam esti eksmoda ekde la 19-a jarcento. Pri la tria signifo ekzistas diverslingvaj tekstoj en [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo, kiun iu en vikipedio alinventis (en PIV estis nur tri diferencigoj), mi eĉ ne scias ĉu estas iu alilingva modelo. Do pri "kabineto (registaro)" eblas gaje ekverki artikolon laŭ [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo eble ankaŭ, se oni trovas bonajn alilingvajn vikipediajn aŭ ekstervikipediajn tekstojn, kiuj donas ideojn pri vortumoj, grafikaĵoj, eksteraj ligiloj kaj referencoj. Ni devos ankoraŭ decidi, kiu teksto fine havos la bazan titolonomon "kabineto", ĉar domaĝus se ĝi estus nur plugvidilo al iuj subpaĝoj. Supozeble plej sencas, ke la teksto [[Kabineto (registaro)]], kiam ĝi estos kreita kaj estas stabila, ricevos la titolonomon "kabineto" ... sed unue ĝi devas esti kreata! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:37, 11 dec. 2023 (UTC) :{{komento}} Mi plene subtenas la celon sisteme ordigi la artikolojn pri "Kabineto". :La nuna paĝo [[Kabineto (apartigilo)]] (redirektata de [[Kabineto]]) enhavas tro da informoj por simpla apartigilo; ĝi devus esti kiel: ::''Kabineto havas plurajn signifojn: ::''[[Kabineto (ĉambro)]] — malgranda, privata ĉambro, ofte por studado, laboro, aŭ konservado de valoraj objektoj. ::''[[Kabineto (registaro)]] — la ĉefa plenuma konsilio de registaro, kutime konsistanta el ministroj aŭ sekretarioj. ::''[[Kabinetpentraĵo]] — malgranda pentraĵo destinita por privata kontemplado, ofte kun detala temo kaj fajnaj artaj kvalitoj. ::''[[Kuriozaĵkabineto]] — kolekto de raraj, ekzotikaj, aŭ nekutimaj objektoj, tipa de la renesanca kaj baroka epokoj. :Pro la unua defino de la signifo "ĉambro" en PIV, mi proponas, ke la artikolo [[Kabineto (ĉambro)]] estu alinomata al simple [[Kabineto]]. En ĉi tiu nova ĉefartikolo, estus esence aldoni klaran ligilon al la simpligita apartigilo (ekz. "Por aliaj signifoj, vidu [[Kabineto (apartigilo)]]").--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:43, 13 jun. 2025 (UTC) === [[Bangka-Belitungo]] → [[Bangkao kaj Belitungo]] 2023 08 01 === La provinco konsistas el du principaj insuloj, kiel Trinidado kaj Tobago. La indonezia nomo ja neniam mencias "kaj" kiam iu areo konsistas el du principaj subareoj; ekzemple: Kuantan Singingi (reĝenco kiu havas du grandaj riverojn fluas trae: rivero Kuantan kaj rivero Singingi), kaj Parigi Moutong (reĝenco kiu konsistas el la grandaj distriktoj de Parigi kaj Moutong). Mi elektas Bangkao ĉar la nomo Bangko estas nomo de distrikto en la provinco de Jambi (Ĝambio). --[[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 14:34, 1 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Eble jes. Mi ne certas pri la esperantigo de «Bangka». Ĉu ekzistas fontoj, ekzemple, en indoneziaj retejoj de esperantistoj?—<span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 23:47, 5 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Esperantigoj dependas de konvencio. Provincoj de Indonezio certe meritas esperantigon, sed se oni ne efektive faris tion en aliaj fontoj, Vikipedio prefere ne estu la provejo. (Kaj ĉiuokaze la esperantigo estu ''Bankao'' aŭ simile; laŭ mia kompreno, la indonezia literumo "ngk" indikas nur du konsonantojn.) [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:25, 16 aŭg. 2023 (UTC) ::{{ping|Aryabferduzi}} Ĉu vi scias, kiu estas la esperantigo de la nomo de la insuloj uzata far Indoneziaj esperanto-parolantoj? —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|<sup>🪰</sup>]] 22:12, 15 nov. 2023 (UTC) :::Ĝi indas esti diskutinda temo inter indonezianoj, eble en la nacia Esperanta kongreso. [[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 10:05, 4 jan. 2024 (UTC) :{{komento}} En kazo de dubo prefere eĉ uzi tute indonezilingvan nomon en Esperanto, ol gaje inventi pli kaj pli esperantecajn nomojn: kun referencoj eblas ĉio, sed sen nur eblas, se ne leviĝas iu dubo. Kaj duboj jam legeblas ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:36, 29 nov. 2023 (UTC) ::Do laŭ la rezonado devos esti titolo ''Bangka Belitung'', pure indonezie, tute ne esperantlingve. Kompromise eblas konsoli, ke eblas fari el la titoloj Bangka-Belitungo kaj Bangkao kaj Belitungo alidirektilojn al la titolo ''Bangka Belitung''. Sed kontrolu: neniel pri ĉiuj provincoj en la mondo en Esperanto jam establiĝis esperantigitaj provinconomoj, kvankam por esperantlingva redaktado kompreneble pli facilas se ili estas. Cetere nur pri la insuloj Bankga ĝis nun ekzistas insula artikolo, pri la insulo [[Belitung]] ne.... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 8 nov. 2024 (UTC) === :Kategorio:Sovetiaj militistoj de la dua mondmilito → [[:Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]] 2023 10 25 === En eo-vikio estas multaj kategorioj kiuj anstataŭ '''D'''ua '''M'''ondmilito havas en sia titolo eraraj '''d'''ua '''m'''ondmilito aŭ Dua '''m'''ondmilito. Mi pretas ripri la kategoriojn kaj rilatajn al ili artikolojn. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 14:14, 25 okt. 2023 (UTC) :mi malsamopinias, uskegoj ne utilas :Dua mondmilito tamen ja malbonegas, kompare al Duamondmilito aŭ Dua Mondmilito [[Specialaĵo:Kontribuoj/2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C|2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C]] 15:16, 25 okt. 2023 (UTC) :: > ''uskego''<br>mi ne konas la vorton. Kaj miaj vortaroj ne konas. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 16:58, 25 okt. 2023 (UTC) ::: trovis... [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 17:00, 25 okt. 2023 (UTC) : Do, ĉar ne aperis kontraŭoj mi fermas la diskuton kaj plu aktive alinomigas kategoriojn rilatajn al Dua kaj Unua Mondmilitoj. Nun mi aktivas en kategorioj de la Dua Mundmilito. Somtempe mi preparas alinomigon en temoj ligitaj kun la Unua Mondmilito. Plue, se aperos demando, bv sinturni al mia PD (persona diskutejo). [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 06:17, 10 nov. 2023 (UTC) ::{{kom}} Kial Dua Mondmilito estas pli bona ol Dua mondmilito? Laŭ mi Dua mondmilito estas ĝuste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 15 nov. 2023 (UTC) === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]] → [[Kooperativa banko]] 2023 11 02 === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]]: Ĉar nun ekzistanta titolo rompas [[VP:TA]]: ĝi ne estas propra nomo kaj ne estas akronimo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 11:33, 2 nov. 2023 (UTC) {{komento}} Karaj, temas pri tre grava tipo de (plejparte neprofitcelaj, kolektive posedataj de la membroj) financaj institucioj (kaj pli demokratieca kompare kun komercaj/akciaj bankoj), por kiu mi dum pluraj jardekoj aŭdis (kaj mem uzas) la nomon '''[[kooperativa banko]]'''. La vorto "unio" puŝas la nomon tro for de ĝia vera natura senco, kaj en multaj lingvoj aperas la vorto "kooperativa". Cetere, ne estas malfacile lingve korekti tiun ĉi tekston, kiam ĝi havos akcepteblan nomon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:52, 2 nov. 2023 (UTC) : {{Komento}} mi rekomendas esplori titolojn de samtemaj artikoloj en diversaj vikioj: [https://www.wikidata.org/wiki/Q745877] [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:17, 3 : {{komento}} Multaj lingvoj enhavas en la titolo indikon, ke temas pri kooperativa institucio aŭ financa (plejparte kredita) kooperativo: rusa, belorusa, hispana, indonezia, itala, kataluna, portugala, rumana. : Aliflanke, la karakterizo "kredita" por tiuj institucioj (kvankam tradicia en multaj lingvoj) estas tro malvasta: ekzemple, en Usono, tiaj institucioj havas la saman gamon da servoj kiel ordinaraj profitcelaj bankoj; la sola diferenco estas, ke ili ne estas profitcelaj, kaj formale funkcias kiel kooperativoj (t.e. ili estas kolektiva posedaĵo de siaj membroj) kaj estas neprofitcelaj, t.e. la profito de kooperativaj bankoj re-investiĝas aŭ distribuiĝas inter la membroj, sed ne iras kiel dividendo al akciuloj. Do, "kredita kooperativo" estus tro limiga (kaj tial misgvida) termino, sed '''Kooperativa banko''' ŝajnas al mi adekvata: eĉ se evidentiĝos, ke en iuj landoj tiaj institucioj rajtas okupiĝi nur pri kreditaj servoj, tio estus en ordo, ĉar ja ekzistas ankaŭ profitcelaj bankoj, kiuj okupiĝas (aŭ okupiĝis) nur (aŭ precipe) pri kreditoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:56, 3 nov. 2023 (UTC) :{{kontraŭ|kontraŭ}} ''kooperativa banko'': Mi vidas la vorton "kredito" en pli-malpli ĉiuj el la diverslingvaj nomoj, foje en formo "kredita unio" (supozeble pro modelo de la angla lingvo), kaj ofte ankaŭ en formo "kredita kooperativo". Interesas ke ĉiuj artikoloj tiom substrekas ke la iniciato fontis en Germanlingvio (ankaŭ ol ŝtato Germanio formale estis), sed ke ĝuste germana artikolo pri la temo mankas. Tamen, vikidatumoj kaj ĉiuj tiaj bankoj en nuna Germanio konsentas ke tiulingve la nomo estas ''Kreditgenossenschaft'', do ankaŭ "kredita kooperativo". Tial, malgraŭ ke la formo "kredita kooperativo" laŭ Filozofo "estus tro limiga", ĝi ŝajnas al mi esti la sole pravigebla alternativo al la ankoraŭ pli strangaj vortoj "kredita unio" aŭ "kredita unuiĝo" - kvankam, se pli da lingvoj kiuj vere havas tiajn bankojn (en Esperantujo, klare, eĉ ne estas unu) oficiale uzus nomon ''kooperativa banko'' kaj oni povus konvinki pliajn vikipediajn lingvoversiojn adapti la titolon, tiam ĝi estus bela nomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:51, 29 nov. 2023 (UTC) ::{{komento}} Mi voĉdonus {{por|por "kredita kooperativo"}}, se tio estus la temo de voĉdono. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:40, 3 dec. 2023 (UTC) :::Kvankam mi jam voĉdonis la 29-an de novembro, nur sen grafike klara verda pilko: mi substrekas ke mi estas {{por}} ŝanĝo al "kredita kooperativo", kiu estas pli koresponda al pluraj alilingvaj titoloj kaj laŭ mi bona kompromiso inter la angleca [[Kredita unio]] kaj bela, sed eble meminventita vorto [[Kooperativa banko]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:05, 7 dec. 2023 (UTC) ::::Kaj do? Ĉu signifas ke kiam mankas konsento nenio ŝanĝiĝas kaj restas la titolo "kredita unio", kiun ĉiu kiu kundiskutis malplej ŝatas? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:20, 19 dec. 2023 (UTC) == Aktivaj (de 2024) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2024)}} == [[Homa spirado]] => [[Spirado]] 2024 09 20 == El pli ol cent lingvoj nur la itala nomiĝas homa. Tio malhelpas la ampleksigon de havenda artikolo, kion fakte mi jam entreprenis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:54, 20 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]] restus kiel alidirektilo kaj estas ĉapitro de la havenda artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:16, 20 sep. 2024 (UTC) ::Saluton, Kani. Eble vi memoras la diskutegon inter mi kaj DidCORN pri tiu temo antaŭ du jaroj. Informoj similaj al tiuj, kiujn vi nun metas en la artikolon [[Homa spirado]], jam troviĝas en nia artikolo [[Spiro]], kiu devus esti alinomita al [[Spirado]], sed ankoraŭ neniu administranto faris tion - tial la diskuto ankoraŭ troviĝas ĉi tie kiel aktiva propono. ::Mi proponis kaj faris la ŝanĝon al "[[Homa spirado]]" ĉar la artikolo en sia tiama stato temis preskaŭ nur pri homoj, kaj necesis distingi ĝin de [[Spiro]], kiu temas ankaŭ pri aliaj organismoj. Sed estas granda malkohero inter diverslingvaj vikipedioj kaj ene de ĉiu unuopa vikipedio. Kion vi volas fari al [[Spiro]]? Mi ne volus reiri al la situacio antaŭ mia interveno, nek imiti la situacion de la hispana vikipedio, kun du samtemaj artikoloj, sed verŝajne povus akcepti aliajn solvojn. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:57, 26 sep. 2024 (UTC) :::Mi nun faris rigardon al la koncernaj artikoloj en la angla, hispana, franca, kaj germana. Kvankam neniu uzas la titolon "Homa spirado", la franca kaj germana uzas "Pulma ventolo", kiu certe estas pli specifa koncepto ol spirado ĝenerale. Krome, en ĉiuj kvar vikipedioj mi trovas malkontentajn voĉojn sur diskutaj paĝoj, kiuj plendas simile kiel mi, ke la artikoltemoj en tiuj vikipedioj estas fuŝaj. En la angla [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Breathing#All_vertebrates?], germana [https://de.wikipedia.org/wiki/Diskussion:Lungenventilation#Säuger_und_andere_Tiere], kaj franca [https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion:Respiration#Respirons_!] oni plendas, ke pli taŭga titolo estus "Homa spirado" aŭ simile, kaj en la hispana [https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Respiraci%C3%B3n_(fisiolog%C3%ADa)] oni plendas, ke la artikoloj ligitaj al nia [[Homa spirado]] kaj [[Spiro]] havas la saman temon. :::Al mi ŝajnas klare, ke ni devos kunigi vian kontribuon kun la nuna enhavo de [[Spiro]] (ne de [[Homa spirado]]). La sola demando estas, en kiu artikolo kaj sub kiu titolo ni kunigu ilin. Mi bedaŭras la malŝparon de tempo. Mi kredas ke la kulpo de la situacio estas intervikia kaj metavikia, ne nia. Vere la havenda artikolo devus esti [[Spiro]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:50, 27 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]], poste [[Spirado]], estas unu el la mil havendaj artikoloj, ekzistanta en pli ol 100 lingvoj kun enhavo de pli ol 30 000 bitokoj kaj tial en la plej alta kategorio el tri eblaj. [[Spiro]] estas ekzistanta en iom pli ol 50 lingvoj kun enhavo de pli ol 15 000 bitokoj, tio estas la duono de la alia. La diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula. La realo de du similaj artikoloj en la tuta vikia sistemo evidente ne estas nia kulpo, sed ankaŭ ne ni devas tordi la situacion. Vi plu povas labori por la artikolo [[Spiro]] kaj ni povas reteni [[Spirado]]n en la alta kategorio de la havendaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:11, 11 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne klare komprenas kion vi kontraŭas kiam vi diras "ne ni devas tordi la situacion." Fakte la aliaj vikioj estas tre malsamaj unu de la alia - ili ne prezentas unu saman situacion. Ĝis nun mi provis fari nur la minimuman ŝanĝon al la reala situacio de nia vikio bezonatan por ke la du artikoloj havu malsamajn temojn. Ne mi kreis [[Spiro]]. Kaj tiutempe, se gravas al vi, la rezulto estas pligrandigo de la oficiale havenda artikolo. ::Ĉu vi akceptus ekzemple kunigi la du artikolojn? Aŭ proponi ĉe Metavikio ke oni redonu la statuson "havenda" al [[Spiro]]? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :Ĉi tiu diskuto restas longe sen kontribuoj. Se ne estos interkonsento pri alia solvo, mi rekonformigos la enhavon al la titolo transmovante la novan materialon al "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:59, 31 okt. 2024 (UTC) ::Ve, vere la "diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula", do spirado kaj spiro estas faktaj sinonimoj (la naturo de spiro estas ke ĝi okazas plurfoje, alikaze la organismo jam mortis), tial havi unu artikolon "spiro" kaj alian "spiro" estas iom stranga, sed havi artikolon "'''homa''' spirado", kiu temas pri "animala spirado ĉe senvertebruloj kaj ĉe vertebruloj" estas simile strange. Klaras ke ni ne povas premi ĉiujn lingvoversiojn kunfandi la du artikolojn kiuj duoble ekzistas en 50 lingvoj, kaj fari kiel la germanoj kiuj en unu el la du tute evitas la vorton spiro/spirado en la titolo kaj nomas ĝin "pulma ventilado" ankaŭ estas iom trompa, ĉar fakte "pulma ventilado" '''estas''' spirado. Kaj fari kiel faris la angloj kaj iuj aliaj lingvanoj kiuj baze diferencigas inter "spirado" kaj "spirado (fiziologio)" same strangas, ĉar ambaŭ tekstoj en ĉiuj lingvoj temas pri fiziologio. Mi nur vidas la eliron, fari kiel nun klarigas la unuaj frazoj de [[homa spirado]] (de multaj animaloj), [[spiro]] kaj [[Spiro (apartigilo)]], nome akcenti ke la unua procezo nepre bezonas pulmon kaj la dua, pli vasta koncepto ankaŭ priskribas interŝanĝon de oksigeno sen pulmo. Rezulto estus nomi la unuan tekston "pulma spirado" kaj la duan, pli vastan simple "spirado", laŭplaĉe ankaŭ sen "-ad-". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 31 okt. 2024 (UTC) :::Mi povas akcepti ke "Homa spirado" fariĝu "Pulma spirado". Ankoraŭ tio necesigus ke la plejparto de la nova materialo moviĝu en la artikolon "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:58, 1 nov. 2024 (UTC) :{{Ne farite}} laŭ la propono, sed mi ŝanĝis [[Homa spirado]] al [[Pulma spirado]] laŭ la ideo de ThomasPusch. Mi mem enplektis la novan materialon en la artikolon [[Spiro]], krom parto kiu rilatas al nehomaj pulmohavantoj kaj restas en [[Pulma spirado]]. :Mi ne povas fari la ŝanĝon de [[Spiro]] al [[Spirado]] ĉar mi ne estas administranto. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:02, 17 nov. 2024 (UTC) :{{Farite}} La paĝo estis kreita en 2016 kiel [[Spirado]]. Poste okazis pluraj alinomigoj kaj renomigoj. Estis diversaj opinioj pri kiu materialo estu en diversaj similtemaj artikoloj, kaj mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj kun la dekomenca titolo, simila al la plimulto de la aliaj lingvoj kaj kun materialo ankaŭ simila al multaj el tiuj lingvoj. Fakte mi eraris montrante ĉi tie ŝajnan kazon de alinomado, kvankam vere temis nur pri restarigo de la origina nomo. Ĉi tie okazis opinidebatoj, sed neniu klara tendenco kolektiva.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:14, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Kani}}, vi asertas ke via ŝanĝo estas restarigo de origina nomo (de 2016). Eble vi ne rimarkis ke la titolo "Spirado" origine apartenis al la artikolo kiu nun nomiĝas "[[Spiro]]", ekde ĝia kreo en 2004. Alaudo ŝanĝis "Spirado" al "Spiro" kaj kreis la duan artikolon "Spirado" ŝajne sen iu ajn konsulto aŭ interkonsiliĝo kun aliaj vikipedianoj. Do se temus pri restarigo de la originala situacio, la solvo estus kunigi la du artikolojn. Fakte mi jam proponis tion kiel eblan solvon. Ĉu vi konsentus al kunigo de la artikoloj? Se jes, ne necesos paroli pri aliaj aferoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:12, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Kunigi ambaŭ artikolojn estus lasi sen esperantlingva versio [[Spiro]], kiu povus esti alinomita al [[Spiro (fiziologio)]] same kiel estas en angla, hispana kaj aliaj lingvoj. Pri ĝia enhavo mi ne zorgos. Pro la restigado de [[Spirado]] tia kia ĝi estas mi opinias ĝin utila, estante unu el la Mil havendaj artikoloj, kun aparta rangigo en kiu Esperanto estas en tre alta konsidero.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 22 nov. 2024 (UTC) :::Mi jam rimarkigis ke la vikipedioj kiujn vi citas estas fuŝaj, kaj eĉ ne sammaniere fuŝaj. Bonvolu ne trudi iliajn fuŝojn ankaŭ al ni. Se vi ne povas klarigi kiel malsamas spirado kaj spiroj, aŭ kia spirado ne estas fiziologia - eĉ entute "ne zorgos" pri la afero - kaj tamen insistas ke la artikolo ekzistu, vi ne plu verkas enciklopedion, sed celas ion alian - prefere mi ne provu diveni kion. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) Ĉi tio estas malrespekto al Vikipedio, kian mi ĝis nun ne vidis en Alinomendaj Artikoloj. '''Kani malrespektas la bazan principon, ke ĉiu artikolo havu apartan temon.''' Tio estas principo de iu ajn enciklopedio. En Vikipedio, nia gvidpolitiko [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon]] tre klare diras, "Vi ja ne kreu artikolojn kiuj jam ekzistas (eble sub alia nomo)". Ankaŭ la unua kialo por [[Helpo:Kunigi paĝojn|kunigi paĝojn]] estas tio, ke "estas du aŭ pli da paĝoj pri ĝuste la sama temo." Se ankoraŭ neniu skribis politikon, kiu diras rekte, "ne ŝanĝu la temon de ekzistanta artikolo tiel, ke ĝi fariĝas sama kun alia," mi supozas ke neniu imagis, ke bonintenca vikipediisto provos fari tion. '''Kani malrespektas la politikon de interkonsento.''' Ni supozu momente ke neniu baza principo estas tuŝita. Tiam oni devas fari decidojn per [[Vikipedio:Interkonsento|interkonsento]]. Kiam en 2022 mi trovis la problemon de du artikoloj praktike samtitolaj (tiam ankoraŭ ne vere samtemaj), mi afiŝis proponon ĉi tie, faris interkonsenton kun DidCORN, kaj sufiĉe laboris por plenumi ĝin. Tiam nek Kani nek iu ajn alia argumentis kontraŭe aŭ entute interesiĝis pri la afero. Nun, du jarojn poste, Kani unue malrespektas tiun rezulton per radikala ŝanĝo; nur poste faras proponon por la ŝanĝo; kiam konsento al la propono ne tuj aperas, bojkotas la diskuton; kiam do mi parte (eĉ ne tute) malfaras lian unuopulan trudon, ree trudas ĝin; kaj post tio aŭdacas akuzi sur mia diskutpaĝo, ke mi estas malĝentila kaj malkunlaborema. '''Kani misuzas siajn administrajn privilegiojn por trudi sian preferon.''' En granda perspektivo tio estas la plej danĝera aspekto de ĉi tiu disputo. Kani mem anoncis, ke li protektis [[Spirado]]. Sed "Paĝoj estadas ŝlosataj nur dum certaj specialaj cirkonstancoj" ([[Vikipedio:Administrantoj]]). Tiuj cirkonstancoj ne estas tute precizigitaj, sed mi certas ke "mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj" ne estas taŭga pravigo. Aliflanke ĉesigi redaktomiliton jes estas bona kialo kaj alia administranto verŝajne rajtus apliki ĝin al ĉi tiu okazo, - sed estas malnormale kaj misuzo de privilegioj, ke administranto mem komencas redaktomiliton kaj tuj ŝlosas la paĝon en la stato preferata de li. Mi volas emfazi ke antaŭe ĉi tia konduto ''ne'' estis tipa de Kani. Tial mi ĝis nun provadis trovi ian interkonsenton, kaj ankoraŭ nun esperas ke li poste komprenos la situacion pli bone. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) :Mi restarigis pulman spiradon kiel la temon de [[Spirado]], post transdono de la statuso "havenda artikolo" ĉe Metavikio al [[Spiro]], pro kio ne plu ekzistas eĉ malprava motivo por la samtemigo. Pro la senkonsentaj alinomigoj, nun neadministrantoj ne povas fari la interkonsentitajn alinomigojn. {{re|ThomasPusch}} aŭ alia administranto, kiam vi havos liberan momenton, mi petas ke vi faru la interkonsentitajn ŝanĝojn [[Spirado]] > [[Pulma spirado]] kaj [[Spiro]] > [[Spirado]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 9 okt. 2025 (UTC) == [[Ig-Nobel-premio]] => ? 2024 09 26 == La artikolo estas malbona kaj parta traduko de anglalingva artikolo. Kvalito de la artikolo estas aparta temo.<br> Mi opinias, ke la nomo de temo estas tre stranga anglaĵo, kiun elpensis ne esperantisto kaj la kreinto ne scias regulojn de Esperanto. -Ig estas sufikso, kiu havas tre certan sencon. Nun la nomo de artikolo havas jenan sencon: igi Nobelpremio, Nobelpremiigi. <br> Sed senco de artikola temo estas ŝerca analogo de Nobelpremio. Atentu, la temo ne estas malNobelpremio, ŝar la premio neniun maligas. Temo de la artikolo estas mokaindaj atingoj de scienculoj kaj ne nur scienculoj. La premio havas trajtojn de scienca premio, sed ĝi ne estas scienca. Nun la nomo de la artikolo ne kongruas al temo de la artikolo.<br> Mi ne scias al kia nomo necesas alinomigi, sed lasi nunan nomon estas moki Esperanton, ties regulojn kaj lingvouzadon. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:24, 26 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} La titolo estas anglaĵo ĉar la nomo de la temo estas angla vortludo, do ne rekte tradukebla. La nuna versio havas la avantaĝon ke ĝi videbligas la aludon al la [[Nobel-premio]]j. Ebla alternativo estas konservi eĉ pli laŭvorte la anglan nomon: [[Premio Ig Nobel]] aŭ [[Ig Nobel Prize]]. Mi pensas ke la risko, ke iu interpretus ĝin kiel "Nobelpremiigo," ne estas pli granda ol la risko, ke iu interpretus Nobel-premion mem kiel premion por nobeloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:51, 26 sep. 2024 (UTC) : Al mi tre plaĉas varianto elektita en ukraina vikio: [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F Ігнобелівська премія]. <small>Certe ruslingva vercio multe pli plaĉas [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F Шнобелевская премия], sed tio estas vortludo (bonega, sed rekte ne tradukebla).</small><br>Mi opinias ke en esperanto bone taŭgas '''Ignobel-premio''': :# ni bone prezentas la anglalingvan nomon :# ĝi estas memstara vorto kaj ĝin ne eblas erare miksi kun aliaj vortoj :# ĝi ne aspektas kiel mallongigo kaj neniu prononcos la nomon "Igo-Nobel-premio" :# la vorton eblas kombini kun prepozicioj, konjukcioj, akuzativo, pluralo ktp. : [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 08:03, 27 sep. 2024 (UTC) ::{{kontraŭ}} [[Ignobel-premio]] La propono estas malavantaĝa je punkto 1, ĉar ĝi unuvortigas nomon kiun la angla prezentas kiel du vortojn. Ĝi gajnas nenion je 2, ĉar kunmetaĵoj kutime ne havas strekon en Esperanto, do se iu povus interpreti "Ig-Nobel" kiel Esperantan kunmetaĵon (kion mi trovas malverŝajna), tiu povus same misinterpreti "Ignobel". Eble ĝi gajnas iomete je 3, sed mi trovas misinterpreton de "Ig-Nobel" kiel mallongigon tre malverŝajna. Ĝi gajnas nenion je 4. Pli ĝenerale, mi malkonsentas kun la ideo, ke simileco inter alilingva nomo kaj Esperanta radiko estas bona kialo por aliformigi la nomon en Vikipedio. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 27 sep. 2024 (UTC) :{{komento}} Mi proponas por la premio kaj la artikolo la nomon '''[[Malnobela premio]]'''. Ĝi klare kaj precize esprimas la spiriton de la vortludo kaj estas neriproĉebla esperantigo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:04, 7 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Mi povas akcepti [[Malnobela premio]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:20, 7 okt. 2024 (UTC) :: {{Kontraŭ}} mi kontraŭas ĉar en Eo prefikso "mal-" havas strikte certan sencon kaj la premio tutcerte ne estas mala rilate al Nobelpremio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:53, 8 okt. 2024 (UTC) ::: {{komento}} Kara - la vorto "mal/nobel/a" estas regula Esperanta vorto, derivaĵo de la radiko "nobel-" ([https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=Nobelo&kap=1&der=1 Radiko '''nobel/''' en PIV]). La implico, ke temas pri Alfred Nobel aperas en ĝi nur kiel kalembureca ŝerca aludo, esence same kiel en la angla esprimo ''ignobel prize'' (en kiu forte kaj klare aŭdiĝas la adjektivo ''ignoble'', t.e. mal-''noble'' = malnobela, kaj, fone, vole-nevole aŭdiĝas ankaŭ ''Nobel Prize'' = Nobel-premio). Temas do pri maksimume fidela traduko de la origina angla esprimo kune kun ĝiaj konotacioj kaj ŝerca aludo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 10:44, 8 okt. 2024 (UTC) : {{Kontraŭ}} Ĉar mi vidas, ke Ig-Nobel-premio ne estas same kiel Igi Nobel-premio, bazo de la debato; resume "Ig" en la propra nomo Ig-Nobel ne samas al sufikso "ig-" en nepropranoma vorto. Ankaŭ Nobel ne estas konfuzebla kun "nobel-". Eble "Ig-Nobel premio" povus esti solvo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:30, 11 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Kara [[Uzanto:Kani|Kani]] - bedaŭrinde, la formo "Ig-Nobel premio", stranga sinsekvo de neesperantigita propra nomo ''Nobel'' kun prefikse alkroĉita Esperanta sufikso -ig- (kio formas nekompreneblan "vorton" "Ig-Nobel" aperanta en nekomprenebla gramatika funkcio -- bonvolu noti, ke ankaŭ "Nobel premio" en Esperanto estas malebla en la senco de senprobleme Esperantaj formoj kiel "Nobel-premio", "premio Nobel", "premio de Nobel" aŭ simile), kiun sekvas tute regula sed neniel rilata Esperanta substantivo "premio", estas neniel interpretebla en Esperant-lingva kunteksto... Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:32, 11 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Estas klare, ke necesas trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan, sed ne nepre bazitan sur la samaj metaforoj kiel la anglalingva aŭ ruslingva formoj. Tiu, kiu ne ŝatas la formon '''[[Malnobela premio]]''', serĉu ion alian. Ĉu eble '''[[Bobel-premio]]''', kiu sufiĉe proksime similas al "Nobel-premio" kaj baziĝas sur metaforo, kiu estas eĉ pli elvoka ol la sufiĉe arbitraj anglalingva kaj ruslingva kalemburecaj aludoj, ja kiel "premio" pro stultaĵo rilatas al nobeleco aŭ nobleco aŭ al slanga nomo de nazo, dum nomi stultan malgravaĵon bobelo aŭ stultulon bobel-kapulo estas tute nature! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:48, 11 okt. 2024 (UTC) :: {{Por}} Bobel-premio - por mi la nomo bone transdonas esencon de la premio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:20, 14 okt. 2024 (UTC) :{{por}} '''[[Bobel-premio]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:07, 13 okt. 2024 (UTC) :Ankaŭ mi akceptas [[Bobel-premio]]. Kvankam mi ne vidas tian tutmondan gravon en la afero, ke ĝi indus je Esperantigo, tamen se ni devas Esperantigi, tiu Esperantigo estas bonega. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne certas ke "estas klare, ke '''necesas''' trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan". Mi mem, kaj certe pli-malpli ĉiuj aliaj esperanto-parolantoj, dekomence tute ne komprenis kiun sencon havus la vorto "bobel-premio", ankaŭ se oni bone konas ambaŭ bazajn vortojn. Estas aliel, se en ĉiuj esperantaj gazetoj kaj blogoj estas amase multaj Esperantaj artikoloj pri "bobel-premioj" sub tiu nomo, eblus citi almenaŭ 5 de tiaj eksteraj esperantlingvaj referencoj, kaj pli-malpli ĉiu ke kapablas legi la lingvon jam legis la vorton ekster vikipedio. Sed dum tio ne estas, laŭ mi la titolo "malnobela premio" aŭ prefere malnobla premio" estas pli akceptebla kaj klara - "malnobela premio" tute akcepteblas, se PIV jam oficialigis duan signifon de [https://vortaro.net/#Nobelo_kd "Nobelo"=Nobel], kvankam multaj homoj daŭre pli tradukis la adjektivon "nobela" al "grafa, princa", kaj ne kiel "iel rilata al s-ro Nobel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:28, 25 okt. 2024 (UTC) :::Ankaŭ mi estas {{kontraŭ|kontraŭ}} ne tuj komprenebla [[Bobel-premio]] kaj {{kontraŭ|kontraŭ}} la origina titolo [[Ig-Nobel-premio]]="fara?? Nobel-premio" de antaŭ 20 jaroj fare de anonimulo. konsidereblus simple lasi la tuton en usona angla kaj prezenti ĝin en tri ne-ligitaj vorto kaj nepre klinitaj literoj {{lang-en|"Ig Nobel Prize"}} [{{IFA|ˈɪɡ nə͡ʊbˈɛl pɹˈa͡ɪz}}], tiel ke tute klaras ke temas pri fremdlingva koncepto kaj kampanjo. Sed mi tamen timas ke poste revenas iuj entuziasmaj esperantistoj kiuj tamen inventas iun ajn "esperantigon" por la premio. Krome la tradukoj de {{lang-en|Ig Nobel Prize}} al {{lang-fr|Prix Nobel Ig}} kaj es {{lang-es|Premio Ig Nobel}} aspektas al mi baze sensencaj en ĉiuj tri lingvoj kaj nek aspektas angla nek franca nek hispana vorto (pri aliaj lingvoj kompreneble estus same). Sume mi pensas ke la propono {{por|por}} [[mal-Nobela premio]] kun iom malbela sed necesa majusko meze de la adjektivo estas la malplej malbona solvo. Ja PIV 2020 konfirmas ke [https://vortaro.net/#Nobelo_kd Nobelo] majuskle havas duan signifon aludi al s-ro Nobel, do signifas ne nur "grafa, princa", sed ankaŭ "iel rilata al s-ro Nobel". Sed aparte al tiu diskuto pri la titolo mi eksplicite atentigas al la katastrofa ĝenerala stato de la artikolo, el lingva vidpunkto sed ankaŭ el ĝenerale teknika (Vladimir aludis tion per la frazo "Kvalito de la artikolo estas aparta temo"). Tio ne estas granda problemo kaj eblas ripari la mankojn, sed nepre necesas fari tion (tiom "aparta" de la titolo tiu kritiko ne estas: malmatura titolo de 2004 staras kun malmatura teksto)! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 31 okt. 2024 (UTC) ::::'''Atentigo:''' Iel la temo ekde 2024 restis ne plene finita. Se mi bone komprenas en la propono "Bobel-premio" nun estas 3 voĉoj por kaj 2 klaraj voĉoj kontraŭ. En la propono "mal-Nobela premio" estis 4 voĉoj por kaj 1 klara voĉo kontraŭ. Kaj la origina formo "Ig-Nobel-premio" havis 1 voĉo por kaj 4 klarajn voĉojn kontraŭ. Klaras ke la voĉdono iĝis malfacile superrigardebla. Sed tamen necesas fini tiom malnovecan disputon, kaj poste movi ĝin al la arkivo, ĉar ĉi tie amasiĝas tiom da ne vere finitaj disputoj, ke la paĝo estas tro peza. Laŭ mia kompreno por la formo "mal-Nobela premio"/"malnobela premio" je rezulto 4:1 estas plej da konsento. Ĉu iu tute malkonsentus pri tiu kalkulo? Se ne mi post du pliaj tagoj, do je 18 feb. 2026, movus la paĝon al formo "mal-Nobela premio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:04, 16 feb. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Italaj epokfilmoj]] => [[:Kategorio:Italaj epikfilmoj]] == La aliaj lingvoj listigas epikajn filmojn, kaj ne epokajn, eble kun la senco historiaj filmoj, sed jam ekzistas [[:Kategorio:Italaj historiaj filmoj]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:01, 11 okt. 2024 (UTC) :{{por}} la propono, kaj simile por ŝanĝi la nunajn [[:Kategorio:Epokfilmoj]], [[:Kategorio:Epokfilmoj laŭ landoj]], [[:Kategorio:Sovetiaj epokfilmoj]], [[:Kategorio:Usonaj epokfilmoj]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Se mi ĝuste komprenas, temas pri du iom interrilataj, sed principe malsamaj nocioj: (1) '''historiaj filmoj'''; (2) '''kinoepopeoj'''. Kiam aperos klareco, pri kiu el la du nocioj temas, oni miaopinie apliku ĝuste tiajn terminojn. Bonvolu noti, ke la vorto "'''[[epopeo]]'''" estas oficiala (1a Oficiala Aldono), sed "epiko" ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos, ĉar ĝi (miakomprene) estas pli-malpli plena sinonimo de "epopeo", kaj la Akademio kutime evitas senbezone oficialigi sinonimojn de jam oficialaj vortoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:23, 13 okt. 2024 (UTC) ::Mi subtenus ankaŭ (eĉ prefere) [[:Kategorio:Epopeaj filmoj]] aŭ simile. ::La koncernaj kategorioj ŝajne estas ligitaj al alilingvaj kategorioj, kiuj temas pri epikaj/epopeaj filmoj. Kaj mi vidis almenaŭ unu filmon de ''Star Wars'', mi kredas, kiu apartenus nur al tre vasta difino de "epoka"! Tial mi subtenas la ŝanĝon. Tamen estus plej bone, se iu kontrolus ĉu estas iu filmo en la kategorioj, kiu efektive estas pli "epoka" ol "epika", kaj se jes, transmetus ĝin en kategorion pri historiaj filmoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::: "Kategorio:E...filmoj laŭ landoj" estas en kategorio "Kategorio:E...filmoj" kaj tiu estas en supera kategorio [[:Kategorio:Eposoj]]. Tial "Kategorio:Eposaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj laŭ mi eĉ pli bonas ol "Kategorio:Epopeaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj. Do {{por|por}} "Kategorio:'''Eposaj filmoj'''" kun variaĵoj laŭ landoj. Konsentite ke la vorto "epiko" ''"ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos"'', sed [https://vortaro.net/#eposo_kd eposo] <sup>[[Zamenhof|Z]]</sup> kaj [https://vortaro.net/#epopeo_kd epopeo] ambaŭ estas oficialaj vortoj, kun enhava nuanco, kaj mi ŝatas la vorton [[eposo]] ĉi tie '''pli''' ol la enhave '''malvastan''' nomon "epopeo" kiu nepre bezonas prikanti "heroojn, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto".<sup>[https://vortaro.net/#epopeo_kd PIV]</sup> Ĉu la usona komerca filmaro ''[[Star Wars]]'' <sup>©</sup> estis produktita el ''"patruja, religia, mora vidpunkto"'' ? ? Mi forte pridubas tion! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 31 okt. 2024 (UTC) ::::Fakte, laŭ mia nebula memoro de ''Star Wars'', la heroo Luke Skywalker jes reprezentas patrujan, religian, moran vidpunkton. Eĉ se ne, la kerna malsamo inter "epopeo" kaj "eposo" estas, ke "epopeo" havas certan specon de enhavo ("rakontanta la aventurojn de herooj"), dum "eposo" estas nur forma kategorio ("La rakonta poezio, sen speciale heroa signifo"). Kaj la heroa enhavo estas la aludenda eco de la filmoj, pri kiuj temas. Certe ''Star Wars'' havas neniun apartan similecon kun neheroa rakonta poemo. Do laŭ mi "epos-" estas malpli taŭga radiko ol "epope-", kvankam pli taŭga ol "epok-". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:39, 1 nov. 2024 (UTC) :::::Mi el mia rigardado de la filma serio ankaŭ ne havas la impreson, ke "la usona komerca filmaro Star Wars © estis produktita el "patruja, religia, mora vidpunkto". Kaj ŝajnas al mi ke "epos-" simple estas pli vasta difino ol "epope-", despli ke la kategorio jam nun estas en kategorio "eposoj" (kvankam konsentite ke kategoriojn oni povas relative facile adapti). Do mia voĉodono estas por eposaj filmoj, kaj ĉiukaze kontraŭ epok/epikaj filmoj, sed pri tio, ŝajnas al mi, ĉiuj konsentas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:12, 24 nov. 2024 (UTC) ::::::Pardonu, mi devis diri ke la difinoj de "epope-" kaj "epos-" en mia komento venis de PIV. Ĉu vi havas iajn pruvojn kontraŭ ili? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 05:20, 11 jan. 2025 (UTC) == [[Afrikanso]] -> [[Afrikansa lingvo]] 2024 10 20 == Oni ŝanĝis la titolon al "Afrikanso" antaŭ kelkaj jaroj pro [https://www.vortaro.net/#afrikanso_kd ĝia artikolo en PIV,] sed 1) la formo "la afrikansa" estas multe pli ofta nomo por la lingvo ol "afrikanso", ankaŭ inter la plej grandaj kaj respektataj revuoj de Esperanto; 2) la sekva versio de PIV tre verŝajne ŝanĝos ĝian rekomendon al "afrikansa" por la lingvo kaj "afrikanso" por homo de la rilata etna grupo. Vidu pli da detaloj ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:33, 20 okt. 2024 (UTC) :Mi supozas ke ĉiuj aktivaj uzantoj bonvenigos la adapton de la ĝisnuna indiko de PIV 1970 ĝis 2020 de "afrikanso = lingvo de la nederlanddevenaj sudafrikanoj" al "la afrikansa", kiu respegulos la lingvouzon jam de jaroj. "La afrikansa" ŝajnas tiom normala etna lingvo kiel miloj da aliaj lingvoj, ke homoj simple ne venus al la ideo kompreni ke "Afrikanso"<sup><small>©</small></sup> estus substantiva "markonomo" kiel Esperanto<sup><small>©</small></sup>, Volapuko<sup><small>©</small></sup>, Interlingvao<sup><small>©</small></sup> aŭ Sanskrito<sup><small>©</small></sup>. Kaj eĉ se, homoj scias ke kvankam la lingvo de Romio origine nomiĝas Latino<sup><small>©</small></sup>, tamen eblas adjektivigi baze ĉiun substantivon, do se diri latina poezio, gramatiko, civilizacio, tiam ankaŭ eblas diri 'la latina lingvo', kaj en koncizigo forlasante la vorton lingvo oni alvenas al adjektiva formo "la latina", kiu estas la praktike uzata formo por la lingvo. Paralele, oni supozas ke tia adjektivigo eblas ankaŭ ĉe Sanskrita ("Kamasutro estas sanskrita libro"<sup><small>PIV</small></sup>, do libro en la sanskrita), kaj same ankaŭ devus ebli aludi al "afrikansa poezio, gramatiko, literaturo" kaj analogie devus ebli ankaŭ paroli pri "la afrikansa lingvo", do koncize pri "la afrikansa". Lingvo devos esti sufiĉe ekzotika, ke oni sentos strangan senton diri, "mi flue parolas la [[volapuka]]n kaj la idan", sed pri pli modaj artefaritaj lingvoj eĉ tio eblas, "mi pli bone parolas la [[klingona]]n ol la [[navia]]n". Tial homoj simple ne atentos pri la ĝisnuna averto de PIV, ke formo afrikansa ne ekzistas, ĉar "Afrikanso" estas komerca persona nomo kaj la o estas ne disigebla parto de la nomo, kiel ekzemple en [[Macudo]] (japane 松戸市) la o estas japana kaj ne esperanta o - kie la "o" de "Afrikanso" tiam estas en la nacilingva formo ''Afrikaans''? Do ĉiu bonvenigo la novan permeson nomi la sudafrikan lingvon "la afrikansa" samkiel la antikvan romian lingvon "la latina". :'''Sed tamen''', por ŝanĝi iun vorton en vikipedia titolo, pri kiu miloj da esperanto-vortaroj avertas ke ĝi estas erara kaj ne eblas uzi ĝin, oni bezonas iun pri fortan pruvan eksteran referencon ol nur iun personan nomon en vikipedia diskutpaĝo "mi esperas ke en ĉiuj estontaj vortaroj estos tiu nova vorto", aŭ "mia amiko parolis kun la kara edzino de Bertilo, kaj ŝi diras ke li diras ke nepre en la nova PIV estos la formo 'la afrikansa'". Ni bezonos iun citeblan fonton, aŭ en retejo ekster Vikipedio, aŭ en presita bulteno, kun numeroj de la eldono kaj de la paĝo. Eĉ se oni eble produktas artikoleton aparte por esti citebla pruvo (ekzemple "La Ondo de Esperanto mallonge intervujis Sp. van der Meulen kaj M. Cramer pri la progresoj de la redaktoj por nova eldono de PIV kaj pri iuj ŝanĝoj, pri kiuj estas aparte unuanimaj proponoj en la teamo"), devos esti io kion oni devos povi citi en referenco. Ĉu iu havas krean ideon, kiel oni povos produkti tian citeblan referencon? Eĉ Wolfram Diestel en Reta Vortaro ne povas simple malfermi artikoleton "la afrikansa" kaj noti kiel referencon "tiun formom mia fratino opinias ekstreme mojosa". Se ne alporteblas iu ajn citebla referenco, tiam ni fakte devos atendi, ĝis la nova PIV estos aĉetebla, kaj ankaŭ estas rete daŭre konsultebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:03, 21 okt. 2024 (UTC) ::Ankaŭ mi bonvenigus ŝanĝon kun almenaŭ unu ekstera referenco. Mi ne havus altan postulon pri tia referenco, ankaŭ se Spencer skribas pli-malpli tion kion li skribis en la paĝa diskutpaĝo, sed vidigas tion en ekstera retejo, kaj tiun noton oni povas reference enplekti ĉi-tie, tio sufiĉus al mi. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:10, 25 okt. 2024 (UTC) :::Estas [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o nova artikolo pri "afrikanso" kaj "afrikansa"] en Reta Vortaro. Tiu estus laŭ mi la plej uzinda ekstera referenco. Alia eblo estus citi la personan retejon de Bertilo Wennergren, en kiu li rekomendas "la afrikansa" por la lingvo kaj "afrikansoj" por la popolo en [https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#lingvoj siaj notoj pri lingvonomoj] kaj en [https://bertilow.com/piv/index.html#lande siaj kritikaj notoj pri PIV 2002 kaj 2005.] [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:04, 28 okt. 2024 (UTC) :: {{por}} ''' Afrikansa lingvo''', same kiel "la sveda". Ĉi vi emas eklerni Svedon? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:41, 25 okt. 2024 (UTC) :::Tamen, Taylor, tiom simple ne estas. Tute eblas lerni Esperanton, Latinon, Volapukon, Sanskriton kaj laŭ la nuna stato de la vortaroj ankaŭ Afrikanson. Tio aparte eblas, ĉar svedo klare estas individua homo el certa kulturo, kaj ''"esperanto, latino, volapuko, sanskrito kaj afrikanso"'' laŭ la nuna stato de la vortaroj '''ne''' estas individua homo. Do ne temas nur pri tio, per levo de tri aŭ kvin manoj ĉi tie ŝanĝi la esperantajn vortarojn, sed temas pri tio efektive ŝanĝi la vortarojn kaj, se tio ankoraŭ daŭros, almenaŭ klare kaj konvinke dokumenti argumentojn kial la esperantlingva Vikipedio malatentas la esperantlingvajn vortarojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:29, 31 okt. 2024 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Mi tute konsentas kun vi, ke "ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV" estas aĉa argumento por titolŝanĝo. Mi menciis tion nur por kontraŭi la argumenton, ke "Afrikanso" estus pli uzinda nur pro tio, ke ĝi estas en PIV; kaj tio estis menciinda, ĉar tio estas la argumento iam uzita por ŝanĝi la artikoltitolon al "Afrikanso". Mia ĉefa kialo por rekomendi titolŝanĝon estas, ke "la afrikansa" estas klare multe pli uzata en fidindaj fontoj ol "afrikanso". Kiel mi diris ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]], en Tekstaro facile troveblas multaj citindaj artikoloj de diversaj aŭtoroj, redaktoroj kaj revuoj, kiuj povas subteni rekomendon de "la afrikansa". Multaj citaĵoj de tiaj artikoloj aperas nun kiel fontoj en [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o la nova sekcio pri "afrikansa" en Reta Vortaro,] kiu espereble estas kontentiga fonto por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:55, 28 okt. 2024 (UTC) :::::Mi tute ne opinias, ke ''"ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV"'' estas '''aĉa''' argumento por titolŝanĝo: kun konvinka(j) referenco(j) estas '''bona''' argumento. Nur sen estas problemo. La noton en ReVo oni povas citi, bone, la du fontojn de Bertil ankaŭ kaj eblas amasigi konvenajn teksterojn el la Tekstaro, kvankam daŭre je la alia flanko pezas kvar eldonoj de PIV (1970, 2002, 2005 kaj 2020). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:23, 28 okt. 2024 (UTC) ::::::Kial la diskuto silentiĝis? Mi estus por alinomigo jam antaŭ publikigo de la eldono de "PIV post 2020", '''SE''' estas rete alirebla skriba aprobo de la PIV-redakcio aŭ de la retejo de AdE, aŭ almenaŭ alvoko de la ĉefkunveno de la landa asocio de UEA en Sudafriko pri propono de estonta nomigo "afrikansa lingvo", ne nur "Afrikanso" en la vortprovizo de Esperanto. Sed ĉar mi tian oficialan dokumenton ankoraŭ ne vidis, la nun plej lastmomenta referenco estas el PIV 2020, kaj ĉiuj scias kion tio signifas. Tial mi estas {{kontraŭ}} alinomigo, kaj alvokas atendi ĝis kiam estos konvinka referenco por alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:57, 24 nov. 2024 (UTC) :{{Por}} "'''Afrikansa lingvo'''". {{Uzanto:Robin van der Vliet/Subskribo}} 22:32, 26 nov. 2024 (UTC) ::Bone, tiam alportu kaj metu en la paĝon konvinkajn, kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj defendas uzon de la adjektiva formo "afrikansa lingvo". Referenco kiu notas "Robin, Aidas, Spenĉjo, Taylor kaj Topu ŝatas la adjektivan formon "afrikansa lingvo", egale ke PIV de 1970 ĝis 2020 nomas la lingvon nur substantive Afrikanso." estas malserioza kaj ne konvinka ekstera referenco. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:20, 27 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Aidas}} Mi supozas, ke povus sufiĉi [https://bertilow.com/piv/index.html ĉi tiu paĝo] en la retejo de Bertilo Wennergren, ĉu ne? Ĝi diras ke 'nomi ilian lingvon “la afrikansa (lingvo)” (...) ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado.' Aliokaze, facile eblas per Tekstaro serĉi diversajn referencojn de publikaĵoj, kiuj uzas "afrikansa" ĉi tiel. Tio pruvus minimume, ke tia uzado estas akceptebla al pluraj redaktoroj. Ekzemple [https://www.monato.be/2016/011620.php ĉi tiu artikolo] el Monato, [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2008-10&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl1799&ignorifremdajhojn=1&uskle=1&serchesprimo=afrikans#dl1799 ĉi tiu] el Revuo Esperanto, kaj [https://esperanto-ondo.ru/Ondo/99-lode.htm#99-26 ĉi tiu] el La Ondo de Esperanto. Sed eble tio estas tro kiel originala esploro? ([[VP:OR]]) Mi ne certas. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:46, 30 maj. 2025 (UTC) ::::Fakte estas ankaŭ la [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#afrika1.0a artikolo pri afrikanso] en Reta Vortaro, kiu ŝajnas tre uzinda. Mi forgesis pri ĝi. Kaj ke mi fakte jam ligis al ĝi antaŭe en ĉi tiu fadeno. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:01, 30 maj. 2025 (UTC) :::::{{re|Aidas}} Mi ĵus metis en la paĝon kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj estas espereble sufiĉe konvinkaj por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 00:15, 31 maj. 2025 (UTC) ::::::Mi pardonpetas ke mi plurajn tagojn ne estis en vikipedio kaj nur nun vidas la noton de antaŭ 12 tagoj. Efektive estos bone noti ĉiun vortaran, literaturan kaj gazetaran referencon pri uzo de noveca, alternativa uzo de "afrikansa lingvo" en la tekston - ankaŭ bonvole viajn citaĵojn el ''Monato'' ktp. Ni ne forgesu, ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV. La noto de Bertilo, ke "Multaj tamen preferas doni al “afrikans/o” la signifon de “ano de la nederlanddevena gento de Sud-Afriko”, kaj nomi ilian lingvon “la afrikansa”. Tio ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado" ankaŭ taŭgas kiel unu el pluraj referencoj, sed tio tamen estas tute subjektiva opinio de Bertilo el 2006. Bona argumento estus se li uzus sian influon en la PIV-teamo kaj laborus en la direkton oficialigi la opinion en PIV. 2006 estis longe antaŭ 2020. Do, nepre enigu la referencojn de Monato 2016, revuo Esperanto 2008 kaj La Ondo 2003 en la tekston: citi referencojn ne estas "tro da originala esploro", male. Mi tute bonvolas subteni iom avangardan aplikon de la lingvo, se kunskrapiĝis ĉiuj haveblaj referencoj, kaj se la teksto ne donas misan impreson ke jam temas pri oficiala ŝanĝo de la lingvo, sed nur ke temas pri tendenco en la gazetaro kaj neformala lingvouzo spiti la (ankoraŭ) oficialan lingvan difinon. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:33, 13 jun. 2025 (UTC) :{{re|ThomasPusch|Aidas}} Antaŭ kelkaj monatoj publikiĝis publika testa versio de la sekva eldono de PIV ĉe [https://testo.vortaro.net/ testo.vortaro.net]. Do nun iu ajn povas kontroli en la koncerna artikolo [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd ĉi tie], ke "afrikanso" estas korektita al genta signifo, kaj la lingva signifo de tiu vorto ne plu estas agnoskata en la nuna malneto de PIV, sed movita al "afrikansa". La testa versio ankoraŭ ne estas oficialigita, sed laŭ mi tamen menciinda en ĉi tiu diskuto. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 19:34, 25 mar. 2026 (UTC) :::{{re|Spenĉjo}} Tre tre bone. Se Aidas skribis "ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV", tiam la '''5-a''' volumo de PIV estas la plej bona argumento. KUN TIUJ plej plej novaj difinoj de la kapvortoj [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd «afrikanso»] kaj [https://testo.vortaro.net/#afrikansa_kd «afrikansa»], mi facile estas {{Por|POR}} ŝanĝo al "'''afrikansa lingvo'''". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:58, 25 mar. 2026 (UTC) [[Afrikanso]] pli verŝajne estas lingvo ol homo, laŭ mi, sed la titolo de la artikolo prefere estu [[afrikansa lingvo]], ĉar tiel oni plej ofte nomas ĝin, kaj tiel certe estas ĝuste. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 08:26, 28 mar. 2026 (UTC) :Jes, sed ĉi tie ne temis pri verŝajneco aŭ kiel probable multaj homoj eble komprenos la sencon de vorto "afrikanso", sed temis pri neceso fundamentigi de iuj deziratan ŝanĝon de baza signifo de vorto en la Esperanto-vortaro kaj precipe en PIV per konvinka ekstervikipedia referenco. Tial la nova referenco estas konvinka paŝo en tiun direkton. Kun ĝi, ankaŭ mi estas {{por|por}} la alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:55, 28 mar. 2026 (UTC) == Taroko (kartoj) -> Tarokoj 2025 01 13 == La artikolo, kiu antaŭe troviĝis ĉe [[Tarokoj]], nun troviĝas ĉe [[Tarokludoj]] (kio pli taŭgas por sia enhavo). Tial indas alinomi la artikolon [[Taroko (kartoj)]] por ke ĝi havu la plej ĝeneralan titolon. --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 12:02, 13 jan. 2025 (UTC) :La propono aspektas saĝa: konkretigaj aldonaĵoj inter krampoj pravigeblas nur kiam ili urĝe necesas. Mi ne vidos obstaklon kontraŭ la simpligo, do {{por|por}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:19, 3 feb. 2025 (UTC) ::Kial ne, {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:17, 3 feb. 2025 (UTC) ::{{por}} Kiel argumentite, interkrampa specifigo estas superflua. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 16 feb. 2025 (UTC) {{farite}} per kvar poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 28 feb. 2025 (UTC) :La propono eksplicite signifis ŝanĝon de Taroko (kartoj) en singulara formo al Tarokoj en plurala formo. Mi esperas ke ĉiuj atentis pri tio. Mi nun akcidente dum la alinomigo unue simple forstrekis la aldonon inter krampoj kaj poste aldonis la pluralon, do movis Taroko (kartoj) > Taroko > Tarokoj. Tio estas tute bona tiel, ĉar sencas ke '''ne''' Taroko estas ruĝa ligilo kaj Taroko'''j''' estas artikolo. Fino de movado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:40, 28 feb. 2025 (UTC) == "Sulaveso" 2025 02 03 == Mi havas ankoraŭ alian temon, kiu estas pli sciigo ol invito al diskuto pri erara formo "[[Sulaveso]]", sed tamen eblas decidi kiun formon uzi anstataŭe: En la esperanta vikipedio en paĝaj titoloj, tekstoj, kategorioj kaj en vikidatumoj ekde 2010 la unuavice tute esperanto-aspekta insula pseŭdonomo "Sulaveso" estas en grandaj kvantoj uzita. Tamen, en eksteraj fontoj dokumentiĝas nur la nomoj * ''Celebeso'' - [http://vortaro.net/#Celebeso ''Celebeso'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], ankaŭ jam en PIV 1970, p. 137 - en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]], Pago 1971, mapo 40, dokumentiĝas eĉ la variaĵo'' Celebo'', sed tiu formo post 1971 ne estis uzata kaj * alternative dua esperantlingva nomo '''Sulaŭesio''' - [http://vortaro.net/#Sulaŭesio ''Sulaŭesio'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], en PIV 1970 ankoraŭ ne, sed jam en PIV 2002, p. 1097, kaj en PIV 2005 same. Do temas pri la pli nova vorto. En tiu vortpropono la litero "aŭ" estas en ordo, ĉar ne temas pri izolita "ŭ". Mi en Esperanto trovis neniun referencon, ke eĉ plia nova nomo, "Sulaveso", estus pravigebla, tia formo do estas '''eraro'''. Ni bedaŭrinde en 15 jaroj ne rimarkis nian eraron, sed eraro kiun oni 15 jarojn faras, per tio ne fariĝas ĝusta. Do necesas senspure forigi la malĝustan tajperaron "Sulaveso" - ĉar la tasko de vikipediaj fuŝoj ne estas "ĝustigi la vortarojn". Mi principe reflekse revenus al la unua esperanta vorto. Sed internacie estas klare, ke ĝuste en la 1970-aj jaroj la antaŭa kolonia vorto "Celebes" (portugala, poste nederlanda) anstataŭiĝis per la loka vorto "Sulawesi" (kiu ankaŭ antaŭe ĉiam estis, sed ne estis oficiala). Tion tre bone montras [https://books.google.com/ngrams/graph?content=Sulawesi%2CCelebes&year_start=1800&year_end=2020&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2CSulawesi%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2CCelebes%3B%2Cc0 grafikigo pri la angla lingvouzo de ambaŭ vortoj, kiu ĝuste ŝanĝiĝis inter 1972 kaj 1976. Ĉar ni havas du formojn je elekto en PIV, ni povas decidi pri "Celebeso" aŭ pli moderna "Sulaŭesio": sed la eraro "Sulaveso" ne estas elekto! Mi tendencus ne konservative voli subteni la kolonian vorton "Celebeso", kaj tio signifas ke nur restas la alternativo ''Sulaŭesio''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 3 feb. 2025 (UTC) : Ne temas pri eraro aux "Vikipedia vortokreaĵo", sed pri esperantigo. En la tekstaro estas tri trafoj por "[[Sulaveso]]" sed NUL por "Celebeso". {{kontraŭ}} koloniisma "Celebeso", {{por}} "[[Sulaveso]]" aux "[[Sulawesi]]". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:52, 3 feb. 2025 (UTC) :: La tekstaro ne estas vortaro, nur reflektas la efektivan lingvouzon, inkluzive de eblaj inventaĵoj. Ke en la tekstaro estas nul trafoj por Celebeso, jam signifas ke ni bone ŝanĝis nian liongvouzon konforme al la indonezia kaj sekve ankaŭ angla vortuzo. Sed se la esperanta vikipedio dum 15 jaroj reklamis tute senreferencan, libere vikipedie inventitan vorton, tiam tute ne mirigas ke iuj esperantistoj influiĝas de tio kaj erare kredas ke ĉio kio estas en la esperanta vikipedio estas ĝusta (ankaŭ mi alkutimiĝis al la pseŭdovorto "Sulaveso" kaj neniam pensis pri tio serĉi fonton). Laŭ la nuna stato, ŝajnas ke ambaŭ viaj favorataj formoj, "[[Sulaveso]]" kaj "[[Sulawesi]]", ne estas esperantlingvaj. Sulawesi estas klare ''bahasa indonesia'', kaj "Sulaveso" estas eble Ido aŭ Occidental, sed ne estas eĉ unusola fidinda referenco ke ĝi estus pli ĝusta formo ol la esperanta formo "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, kaj ke ĝi oficiale anstataŭigus la formon "Sulaŭesio" en Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:05, 3 feb. 2025 (UTC) :::Mi rigardis en la tekstaro: ĉiuj 3 trafoj estas el "Le Monde diplomatique en Esperanto 2008-2010", kaj ĉi tie jam ekde marto 2007 estas la vikipedia teksto "Sulaveso" en kiu Verdulo enkondukis la novan nomon. Kiu en 2007 ankoraŭ havis nul trafojn en la tekstaro. Kiel nederlandano li sendube tre sekvis la evoluon post la nederlanda kolonia epoko de Indonezio, kaj certe tre atentis pri la politike ĝusta adapto de la antaŭa vorto Celebes al nova vorto Sulawesi en la nederlanda. Ke li ne kontrolis la vorton en vortaro estas domaĝe - sed mi eĉ ne scias ĉu li povus rigardi en kompetenta vortaro en 2007 - se mi estintus en lia loko, mi havintus mian malnovan PIV de 1970, havintus mian vortaron NL-EO-NL de Middelkoop kiu entute ne mencias iun insulon "Celebes" - kaj vortaro.com tiam ankortaŭ ne estis "en la reto"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 3 feb. 2025 (UTC) :::: Eble estas problemo por mondolingvo kiam duono de oficialaj vortaristoj estas germanuloj kaj la alia duono estas rusuloj. "[[Sulaveso]]" certe ne estas Ido, sed la plej natura esperantigo de "Sulawesi". Cetere, kelkaj forte trouzas aliajn planligvojn (kiel Ido, Novial, kaj malofte eĉ Occidental) por atentigi ion kion ili ne ŝatas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:21, 3 feb. 2025 (UTC) ::::: Ne estu paranoja. La ĉefaj oficialaj vortaristoj de PIV 1970 estis [[Kunlaborintoj de PIV#Tabelo pri la lingvo-distribuo|denaskaj parolintoj de la franca (16) kaj angla (10)]], kaj en la teamo de 2021 estas [https://vortaro.net/blogo/?p=454 bunta miksaĵo ĉirkaŭ Bertil Wennergren], sed se estas iu grupo da nacilingvanoj kies teamanoj havas pli grandan procentaĵon ol en la monda loĝantaro, tiam estas la svedoj kaj nederlandanoj-flandroj. Nenio pri "duono germanuloj duono rusuloj"... Sed ĉiukaze ili juĝas aŭ provas juĝi laŭ esperantaj kriterioj, ne defendas interesojn de siaj naciaj gepatraj lingvoj, kaj ankaŭ ne ŝanĝadas la leksikon de Esperanto de jaro al jaro laŭ propra gusto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: LMS Bertilo jam vivis en Germanlando dum jardekoj, do probable alkutimiĝis al la sistemo kaj ĉesis esti svedo. Sed alinomu al "Sulaŭesio" pro neraciaj argumentoj, eble poste iu alvenos kaj postulos ke la sola ĝusta formo estu " '''Sulaŭesujo''' " pro same neraciaj kaj kontraŭ-idaj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: Cetere, se vi ekhavas la impreson ke mi "simple ne malŝatas la plej naturan esperantigon Sulaveso", tiam vi malpravas. Mi kutimiĝis al la vikipedia vorto "Sulaveso", kaj neniam pridemandis ĝin, ĝis hodiaŭ mi unuafoje legis la tekston kaj vidis ke tie estis unua vorto Sulaveso sen referenco, tiam dua vorto Celebeso kun referenco PIV kaj tria vorto Sulaŭesio kun referenco PIV. Mi miris ĉar tri vortoj por indonezia insulo pri kies E-movadon mi ankoraŭ nenion aŭdis estas iom multe, kaj pensis ke mi plej ofte aŭdis kaj legis la unuan formon, kaj simple iu por la "plej natura esperantigo" forgesis meti la vortaran referencon. Tiam mi serĉis kaj ne trovis iun ajn vortaran referencon. En tiu situacio nur restis al mi konstati, ke ŝajne mi kaj ni ĉiuj alkutimiĝis al libera inventaĵo. Mi ne volas kondamni min ke mi ne kontrolis en la "beta-versio de reta PIV" kiu jam estis enrete ekde aprilo 2012, kaj ne volas kondamni iun alian, sed mi vere ne trovas konvinkajn eksterajn argumentojn por la vorto "Sulaveso", krom la tute nefakan argumenton ke ni ĉiuj jam alkutimiĝis al la nova vorto kaj ĝi aspektas kvazaŭ ĝi povus esti Esperanto-vorto (tial mi uzis komparon kun Ido, ne kun Volapuko aŭ la finna aŭ litova, ĉar la vortoj de tiuj lingvoj ne frape similas al Esperanto-vortoj, tiuj de Ido jes). Sed malŝpari tiom da vortoj tute ne utilas: Iu konvinku nin ĉiujn kun konvinkaj referencoj, ke Sulaveso estas la nova oficiala Esperanto-vorto por la insulo, kiu anstaŭas la malnovan-novan vorton "Sulaŭesio" oficiala ekde 2002/2005, kaj tiam tute ne necesas ŝanĝi unu vikipedian kategorion. Mi ne trovas argumenton, nur tiun ke mi kaj Taylor ŝatas la vorton "Sulaveso", kaj ke por mi tiu persona ŝato ne estas argumento. 23:01, 3 feb. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) Mi alkutimiĝis al la (ŝajne misa) formo "Sulaveso", ankoraŭ neniam vidis en Vikipedio la PIV-an formon "Sulaŭesio", kio sekve ŝajnas al mi stranga, kiel ĉio kion mi ne konas. Sed mi rigardis, nun (!), en vortaro.net, kaj Thomas pravas. Ke oni alkutimiĝis al origine fantazia inventaĵo, ne igas ĝin ĝusta. Do kontraŭ Sulaveso pro manka referenco, kaj kontraŭ Celebeso pro la kolonia konotacio en 2025. Restas nur la nekutima PIV-a vorto kun la "aŭ" en la mezo ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:12, 3 feb. 2025 (UTC) {{komento}} "'''[[Sulaveso]]'''" estas natura maniero esperantigi fremdan vorton "Sulawesi" [sulaŭési]. Komparu tion kun, ekzemple, la nekontestata esperantigo "Okinavo" (ankaŭ [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&apa=1&s=Okinavo&kap=1&der=1 laŭ PIV]) de la fremda propra nomo "Okinawa" [okináŭa]. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]'''. -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :: Kiel mi diris, al mi tute simpatias la vorto "Sulaveso", nur mi dubas ĉu estas esperanta vorto - estas multaj vortoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ tute belaj inventitaj vortoj, kiuj havas o-finaĵon, malhavas fremdajn literojn (wqxyöḁ), kaj tamen ne dokumentiĝis esperantaj vortoj. Kaj laŭ la "[[15-a regulo]]" de LLZ ni rajtas alinventi vortojn se ekestas koncepto pri kiu bezonatas sed ''mankas'' esperanta vorto, nur tiam. Pri la insulo jam estas malnova, koloniisma esperanta vorto "Celebeso", kaj ankaŭ nova, neimperiisma vorto, "Sulaŭesio", elektita probable en la 1970-aj jaroj, ĉiukaze inter 1970 kaj 2002, al kiu probable neniu vere alkutimiĝis, ankaŭ mi ne, sed kiu nun estas la dokumentita nova vorto por la insulo. Do ne ''mankas'' esperanta vorto, eĉ estas du je dispono. Per kiu rajto ni, manpleno da redaktantoj de komuna retejo, havas la licencon simple korekti la lingvouzon de PIV kaj ŝanĝi vorton en ĝi? Kaj se ni rajtas, ĉu iu granda ''Facebook''-grupo pri Esperanto ankaŭ havas tiun rajton? Aŭ ĉu ni rajtas per simpla guglo-serĉo decidi pri ŝanĝo de nia vortaro, aŭ per serĉo en la retejo ''tekstaro.com'' aŭ en ''google-books''? Mi ne kritikas uzon de tiuj enketiloj, kiujn ankaŭ mi uzas, sed ĉi tie temas pri la rajto simple de eta grupo da certe bonintencaj kaj diligentaj movadanoj superi la norman vortaron de Esperanto. Estus multe pli simple se estus neŭtralaj eksteraj referencoj pri propono de nova "plej natura esperantigo" aldone al la tradicia vorto kaj de nova, nekolonia vorto, ambaŭ dokumentitaj en la 20-a jarcento, la nova formo plej laste en 2002. Mi dubas ĉu '''mi''' havas la rajton en tiu situacio inventi kaj oficialigi "vorton pli belan ol tiu kiu estas skribita en PIV", kaj mi dubas ankaŭ ĉu ni ĉiuj havas la legitimon. Sed ŝajnas ke neŭtralajn eksterajn referencojn pri defendo de la bela nova vorto "Sulaveso", kiu laŭ mia nuna kompreno arbitre inventiĝis en marto 2007 kiam ni komencis vikipedian teksteton pri la insulo, ankoraŭ neniu trovis. Nur la 3 uzoj en "Le monde diplo..." el 2008-2010, post kiam nia teksteto kun la nova nomo jam estis. Aŭ ĉu iu havas legitimigan fonton? Fonton, kiu almenaŭ asertas ke estas oficiala vorto de la fina 20-a jarcento "kiu hazarde kaptiĝis en PIV 2002" kaj estas plia oficiala vorto "Sulaveso" kiu konkurencas kun la PIV-a vorto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:32, 4 feb. 2025 (UTC) {{komento}} Laŭ [[:en:Sulawesi]], :: The name ''Sulawesi'' possibly comes from the words ''sula'' ("island") and ''besi'' ("iron")… — do, la probabla prononco estas /su.la.we.si/, ne /sul.aŭ.e.si/ (kion sugestus la misesperantigo «Sula ͡uesi»); en la vorto estas la konsonanto /w/, ne diftongo /aŭ/, kaj la silaba limo supozeble estas /la.we/. Kaj la normala esperantigo de la '''konsonanto''' /w/ estas per ''v'' (kiel en ''O.ki.na.vo, Taj.va.no'' ktp). Ankaŭ la hezito inter ''b'' kaj ''w'' (besi/wesi) apogas la konsonantan version. Cetere, guglante pri «"Sulaveson" OR "Sulaveso" kiu kaj» mi trovas ege pli multe da trafoj (ne nur Vikipediaj), ol por «"Sulaŭesion" OR "Sulaŭesio" kiu kaj». Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]''', {{kontraŭ}} Sulaŭesio.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 15:00, 5 feb. 2025 (UTC) : Okazis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?diff=9014570&oldid=8939651 sendiskuta alinomigo] kiu eble rilatas al problemo de esperantigo de [[Sulawesi]]. {{kontraŭ}} la ĵusa alinomigo de [[Tokorozava]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 feb. 2025 (UTC) :La plej bona moderna fonto kiun mi trovas interrete estas [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf artikolo] de [[Heidi Goes]], kiu uzas "Celebeso". Tial mi voĉdonas {{por}} [[Celebeso]]. Se poste montriĝos ke "celebesaj" aŭ aliaj indoneziaj esperantistoj uzas alian nomon, kompreneble tiam ŝanĝo estos prava. :Mi pensas ke la afero pri "Tokorozava" ne rilatas al ĉi tiu diskuto, sed dankon al Taylor 49 pro la atentigo al la sendiskuta alinomado. Ĉu ni prefere ne sekvu niajn deklaritajn politikojn? Ĉi-kaze nek la antaŭa nek la ŝanĝita formo faras tion. Kaj se iu volas ŝanĝi la politikojn, ĉu ni ne prefere aperte diskutu? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:29, 16 feb. 2025 (UTC) ::Kompreneble la temo pri [[Tokorozava]] estas komplete alia temo: tie temas pri [[Transskribo de la japana lingvo en Esperanton]] (kaj ŝajne la protesto de Taylor nun kaŭzis ke la teksto pri la japana urbo nun fuŝe ne estas vikidatume ligita, sed jes, komplete alia temo), ĉi tie pri esperantlingva nomo de insulo. La malnova kolonia nomo [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] ĉiukaze estas dokumentita en PIV, same kiel la nova, postkolonia formo "Sulaŭesio" de PIV, kiu estas ankoraŭ nekutima, kaj kion ŝajne ĉi tie ĉiu bojkotas (kvankam mi demandas al mi kiom arogantaj ni estas se ni simple bojkotas vorton el la norma plej referenca vortaro). Do se ni decidas fajfi pri postkolonia ĝusteco, tiam Celebeso estas bona alternativo. Ĉiukaze mi estas kontraŭ la simpla inventado de nova nomo "Sulaveso", kiom ajn bela la literaro sonas kaj kiom la trovoj en guglo-paĝoj diras - sed ni ĉiuj scias ke la trovoj en guglo-serĉoj fluas, kaj tia momenta kalkuleto ne estas vera aŭtoritata referenco. Ĉi tie, ŝajnas, estas alternativoj malnova [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] kaj nova [https://vortaro.net/#Sulaŭesio_kd Sulaŭesio], kaj se ni volas bojkoti la novan vorton "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, tiam nur restas la malnova, kolonia formo Celebeso, kun referenco de 4 PIV-oj kaj de Heidi Goes kaj sendube ankoraŭ en aliaj pli malnovaj fontoj. Ĉiukaze {{kontraŭ|kontraŭ}} meminventita vorto "Sulaveso", ĉar la opinio ke tiu meminventita vorto estas "natura maniero esperantigi fremdan vorton" (mi tute dividas tiun privatan opinion) ne estas aŭtoritata skriba referenco. Ni memoru ke ni ne estas la Akademio de Esperanto ĉi tie kaj ni ne estas la redakta teamo de estonta "PIV 2030"! Tiuj grupoj povas verki referencojn, ni kiel enciklopedianoj nur povas kolekti kaj citi referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:22, 27 feb. 2025 (UTC) :::Mi fakte indigniĝas, ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV, kiu, eĉ se iuj ne ŝatas iun aserton en ĝi, estas la norma vortaro en Eo. Tial mi daŭre estus {{por|por}} la PIV-a postkolonia formo "Sulaŭesio", sendepende ke ekzistas alia, alilanda insulo [[Okinavo]] kiu estas sendiskuta vorto en Japanio, kun almenaŭ 3 aŭtoritataj referencoj. Sed se vi sincere decidas bojkoti la nomon "Sulaŭesio" de PIV, nomante ĝin nur "persona propono" de kelkdekpersona PIV-komitato, kun argumento ke Taylor malrespekte opinias pri kolego Wennergren kaj juĝas lin "malbonigita pro tro da jaroj ekster Svedio", kio laŭ mi estas konsternige malserioza argumentado, tiam efektive la sola alternativo estas la malnova e-lingva nomo "Celebeso". Do mi voĉdonas prefere por la postkolonia nomo "Sulaŭesio", duarange por la malnova formo "Celebeso", kaj klare protestas kontraŭ meminvento de (bela) formo "Sulaveso", pri kiu Thomas alvokis alporti aŭtoritatajn referencojn, sed evidente neniu havas ilin. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:49, 27 feb. 2025 (UTC) :{{komento}} Karaj - la formon kun silabo ''-ŭe-'' klare malebligas jena dokumento de [[Akademio de Esperanto]]: [https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/index.html "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ"]; ĝi detale klarigas la kialon kaj (implicite) aludas simplan solvon: "'''[[Sulaveso]]'''". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:40, 27 feb. 2025 (UTC) ::Nu, bedaŭrinde tio estas ruza advokata argumentado: la PIV-an formon "Sulaŭesio" kun silabo -aŭ- klare '''ebligas''' la "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ" (de 2023): la ''«litero ŭ plej ofte aperas (A1) - kaj klare permeseblas (A2) - en la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"»''. La deklaro tute ne esprimas ion pri litero '''post''' la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ", tie povas esti vokalo aŭ konsonanto aŭ nenio (aŭ, ankaŭ, ankoraŭ). Tial ankaŭ la argumento ke en la deklaro «implicite» jam estas la vorto «Sulaveso» tiel ne ĝustas. PIV 2002/2005/2020 do ne draste fuŝis. Necesas iu vera, ne dubinda «implicita» interpretita referenco, ĉar nia referenco ĝis nun estas "Vikipedio:Alinomendaj artikoloj", niaj propraj personaj opinioj ĉi tie, kaj socia diskutejo en vikipedio ne kalkuleblas kiel ekstervikipedia referenco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:51, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kara kolego [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] - Mi havas la impreson, ke via repliko estas pli advokatece ruza, ol mia komento, al kiu vi respondis ;) :::Unue, la esprimo ''sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"'' estas simple komunlingva maniero diri ''diftongoj "aŭ" kaj "eŭ"'', evitante fakan terminon. Estas klare, ke la literkombino "aŭe" en "Sulaŭesi" enhavas sonkombinon [wa] (Su-la-ŭe-si laŭ silabodivido sed ne Su-laŭ-e-si kun diftongo "aŭ"!), kion la akademia decido rekte malrekomendas kaj detale klarigas tian decidon. Bonvolu noti, ke tiu decido ne povis diri pli rezolute, ke la _literkombinoj_ "ŭa" kaj "ŭe" estas evitendaj, ĉar, la vortoj de la tipo "baldaŭa" (bal-daŭ-a laŭ silabado) kaj "antaŭe" estas, memkompreneble, tute akcepteblaj. Via "refuto", do, estas tre lerta, sed nevalida ;) :::Due, ja estus bone havi precedencan uzon en lingve modela fonto, sed tio ne ĉiam eblas. Tamen, ekzemple, la fonologie tre simila "Okinavo" (ne "Okinaŭo"!) tute klare montras la ĝustan vojon. :::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:10, 28 feb. 2025 (UTC) ::::Jes, la fonologie tre simila, kvankam alilingva "Okinavo" estas sendiskuta: sed tie estas pluraj fidindaj fontoj, nelaste en PIV, kaj neniu havas ion kontraŭ tiu nomo. Sed ĉi tie, damne, estas fidinda fonto, kiu postulus alian formon, kiu ĉi tie al neniu vere ŝajnas hejmeca (eĉ al Aidas ne, kvankam li daŭre pledas simple sekvi la fonton de PIV, negrave ke la vorto subjektive ŝajnas ekzotika) ... kaj estas neniu ajn vera fonto kontraŭpezanta la voĉojn de 3 PIV-oj, nur la arbitra novbapto de Verdulo en 2007 kaj argumentadoj en tiu ĉi diskuto... kaj, en vasta senco, eblus ankoraŭ konstati ke la [https://translate.google.com/?sl=fr&tl=eo&text=Sulawesi&op=translate guglo-tradukilo ŝtelis la vorton Sulaveso] el la "fidinda fonto" Vikipedio en Esperanto al sia traduka vortaro, kaj tiel suzpozeble faris ankaŭ aliaj robotaj tradukaj algoritmoj ([https://kratomdudes.com/eo/kratombutiko/verda-vejno-kratom/Verda-Sulaveso/ ekz. la jena lingva kirlaĵo]). Sed se tiel argumenti, ni denove estas ĉe la novbapto de Verdulo en 2007. Mi supozas ke se ni volas "bojkoti la voĉon de PIV" ĉi-tie, restas nur la salomona propono de Arbarulo: la pura solvo konservative ŝajnigi ke ni estas en 1975 kaj tiam la solaj alternativoj estis "Celebeso" (PIV, Parizo 1970, p. 137) kaj la unufoje uzita "Celebo" ("Poŝatlaso de la mondo", Prago 1971, mapo 40). Mi ne bone scias kion refuti, se iu junulo protestas "ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV", ĉar la kritiko estas sekvebla. Dubindas ĉu eĉ estus konvinka iniciato verki grandan artikolon pri la "insulo Sulaveso" en la revuo ''Monato'' kun mencio ke en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj provizore instaliĝis alternativa vortumo sed intertempe la vorto Sulaveso estas firme konstanta kaj estos la vorto en "PIV 2030". Do plej saĝos simple lasi la formon "Celebeso" el 1970 kiel titolo, kaj pri la intertempa populariĝo de la indonezia vorto ''Sulawesi'', esperante tradukebla al "Sulaŭesio" en 3 PIV-oj kaj al "Sulaveso" 3x en ''La Monde diplomatique'' ekde 2008, oni povas skribi en la teksto (simple ne atentante ke mi ne bone scias kion refuti se iu junulo protestas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 28 feb. 2025 (UTC) :::::Mi ne akceptas karakterizon de PIV kiel "norma vortaro". Iuj formoj kaj multaj difinoj en ĝi ankoraŭ restas harstarige fuŝaj, sed espereble sekva eldono korektos multajn el tiuj misaĵoj. :::::Cetere, nun okazas ambicia projekto pri plivastigo kaj plibonigo de la (efektive norma, sed ne plena) Akademia Vortaro, sed la Akademio apenaŭ oficiale traktos la nomon por Sulaveso. :::::Mi konsultos kelkajn aliajn akademianojn pri la nun diskutata geografiaĵo. :::::Tio postulos iom da tempo, ĉar ĵus finiĝis elektoj de novaj membroj, kaj nun oni okupiĝas pri preparado por elektoj de la nova Estraro kaj direktoroj de sekcioj kaj komisionoj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:05, 28 feb. 2025 (UTC) :Kiel promesite: ::Kelkaj (entute naŭ) akademianoj (eksterofice) interŝanĝis opiniojn pri la propono ŝanĝi la nomon de vikipedia artikolo "[[Sulaveso]]" al "Sulaŭesio": ::1. El tiuj, sep ([[Marc Bavant]], [[Cyril Brosch]], [[Edmund Grimley Evans]], [[Valentin Melnikov]], [[Carlo Minnaja]], [[Paŭlo Moĵajev]] kaj [[Alexander Shlafer]]) opinias, ke la formo kun "v" (sed ne "ŭ") estas preferinda esperantigo de la nomo de tiu indonezia insulo ("Sulawesi" [sulawési] en la indonezia kaj simile en multaj aliaj lingvoj, kiuj havas fonemon /w/). ::La decid(ig)a argumento kontraŭ la formoj "Sulaŭeso" aŭ "Sulaŭesio'' estas, ke la tradicia kaj kutima esperantigo de la fremda fonemo /w/ estas esperanta fonemo /v/ (litero "v" prononcata kiel [v]). ::2. Iom alia sepopo (Marc Bavant, Edmund Grimley Evans, [[Markos Kramer]], Valentin Melnikov, Carlo Minaja, Paŭlo Moĵajev kaj Alexander Shlafer) krome opinias, ke la tradicio de esperantigoj '''ne''' sugestas enmeton de "i" (Sulaves'''i'''o) - komparu, ekzemple: la kartvela ĉefurbo [tbilís'''i'''] iĝas en Esperanto "Tbilis'''o'''" [tiel, ekzemple, en PIV, ReVo kaj Vikipedio]; krome, tia sufikseca -i- povas krei misgvidan kaj facile eviteblan impreson, ke temas pri landonomo sed ne pri nomo de insulo. ::Tial ni forte preferas la formon "'''[[Sulaveso]]'''". ::P.S. Bonvolu noti, ke tio ĉi estas '''privata (eksterofica) opiniesprimo''' de grupo da akademianoj kiel kompetentaj lingvanoj, sed '''ne oficiala decido''' de la Akademio. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:12, 5 mar. 2025 (UTC) ::Plie mi sciigas ke en la lasta numero de ''Esperanto'', Amri Wandel raportas pri vizito skribante trifoje "Sulavesi" kaj dufoje "Sulavesio". Tamen, se indonezia fonto ne haveblas, mi ankoraŭ opinias ke ni devas sekvi Heidi Goes, la eksterulon kiu plej multe kunlaboris kun la indonezia Esperanto-movado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:59, 3 apr. 2025 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Kolektante ĉiaspecajn fontojn pri la diversaj formoj: kiu estis la monatonomo/numero de tiu "lasta numero de ''Esperanto''", kaj en kiu paĝo aperis la raporto de A. Wandel? Kaj la rekomendo aparte konsideri la lingvouzon de Heidi Goes ankaŭ aspektas senca: ĉu krom la [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf citita artikolo] estas ankoraŭ ie alia loko rn kiu [[Heidi Goes]] skribas pri la insulo? Rememoru: ni ĉi tie ne voĉdonas pri personaj preferoj aŭ pri privataj rezonadoj en vikipedia(j) diskutpaĝo(j), kial aparte la vorto Sulaveso preferindas al aliaj variaĵoj. Sed temas pri trovoj de fidindaj, ekstervikipediaj referencoj, kiuj kontraŭpezus la fidindajn, ekstervikipediajn referencojn de PIV 2002, 2005 kaj 2020. Mi volonte ankaŭ konsiderus la privatan opiniosondon de ''Filozofo'' kun ses kunakademianoj, se mi havus fidindan, ekstervikipedian referencon pri ĝi. Sed referenco "vidu la diskuton en 'Vikipedio:Alinomendaj artikoloj'" laŭ mia kompreno ne nomeblas "ekstervikipedia"... Tial la diskuto tiom stagnas. Ni laŭ la vikipedia logiko ne simple povas referenci al niaj propraj privataj preferoj. Se '''estus tiel''', mi gaje kunvoĉdonus pri nova vikipedia vorto "Sulaveso" nun kaj pri samtempa malvalidigo de "PIV 2002, 2005, 2020" kaj de ĉiuj aliaj referencoj, kiuj statas iun alian. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 15 apr. 2025 (UTC) ::::PS: Ĉar la artikolo de H. Goes komenciĝas sur "paĝo 23", klaras ke estas 22 paĝoj antaŭ tio, do ne estas iu PDF-dosiero komputile farita kaj komputile alŝutíta en la reton, sed io kio jam iam estis presita. En kiu kadro ĝi publikiĝis? Kiel nomiĝis la presaĵo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:21, 15 apr. 2025 (UTC) ::::Kara [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ::::Jen kelkaj tiaj referencoj (eksteraj ligoj): :::: ::::*[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0ohttps://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0o Artikolo "'''Sulaveso'''" en Reta Vortaro (ReVo)], kie troviĝas ekzemploj kaj pluaj referencoj; ::::*[https://eo.delachieve.com/kio-estas-insularo-malaja-arkta-kanadaj-alexander-japana-chagos-solovetsky-insularo/ Kio estas insularo?]; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/besoa_valley_sulawesi.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, Sulavesa InsuloValo Besoa, '''Sulaveso''']; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/megalitoj_de_bada_besoa_kaj_napu_valleys_sulawesi_insulo.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, '''Sulavesa''' Insulo]; ::::*[https://nusantarafund.org/eo/publikasi/cerita/memetakan-wilayah-adat-melindungi-ruang-hidup-masyarakat-adat-lambe-allu/ Mapado de Tradicia Teritorio]; ::::*[https://glosbe.com/en/eo/Sulawesi English-Esperanto Dictionary], kun registritaj frazo-specimenoj kun la vorto "Sulaveso" en Esperanto. ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:21, 15 apr. 2025 (UTC) :::::Mi akceptas la plej multajn el la retpaĝoj, kiujn mi nur supraĵe rigardetis, kiel "fidindaj, ekstervikipediaj referencoj", kvankam retpaĝoj estas ne ĉiam konstantaj dokumentoj kaj ankaŭ ne ĉiam fidindaj fontoj. '''Nur''' "Mapado de Tradicia Teritorio" ŝajnas al mi konfuza kaj fuŝeta aŭtomata kirlaĵo, ĝin mi persone ne nomus konvinka (iom senespera paĝaro se eĉ ne eblas skribi la vorton "hejpaĝo" sen eraro). Kaj pri ReVo mi ne akcentus la "pluajn referencojn" plurale: estas unu (singulara) mizera paĝeto el reta vortareto litova-esperanta, kiu ĉe mi hodiaŭ daŭre kraŝas, kaj evidente ne ŝajnas solide programita. Sed iel ajn: ReVo pure estas bona referenco, eĉ se ties ekzemploj mizeras. Do necesus enigi la referencojn por formo "Sulaveso" en la tekston, tre bone se iu ankoraŭ trovus referencon el "plumo" de Heidi Goes, sed ankaŭ poste aldoni ion ĉiam eblas. Ĉu vi enmetos la alportitajn referencojn krom "Mapado de Tradicia Teritorio"?? Tiam oni havos plimulton da referencoj por "Sulaveso" (la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas), havus malplimulton de 3 referencoj de "PIV 2002, 2005 kaj 2020" por "Sulaŭesio" kaj bone, unu de "revuo Esperanto 2025" por "Sulavesio". Ke momente cirkulas tri alternativoj por la malnova vorto "Celebeso", oni nepre ne kaŝu, sed se estas deca kvanto referencoj por "Sulaveso", ĉio estas en ordo. Tio estis tio kio mankis ĉi tie. Vidu: mi hodiaŭ volis bluigi ruĝan ligilon pri la [[goraontala lingvo]], unu el tiuj lingvoj kiuj havas propran vikipedian projekton, kaj vere sakris kiam mi vidis la tiu lingvo aparte paroliĝas en [[Sulaveso]]... Do mi - kion fari? - laŭeble koncize menciis ĉiujn kvar variaĵojn, sen preferi unu, sed mi vere esperas ke tia danco pri referencoj nun ne ĉiam necesos kiam hazarde la insula nomo aperos en iu teksto. La aliaj lingvotekstaj ĝermoj, kiujn mi hodiaŭ bluigis, pri la [[ŝana]] kaj [[saraika]], "bonŝance" ne estis de tiu insulo kaj estis multe pli rapide fareblaj miniature... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 15 apr. 2025 (UTC) ::::::Al la referencoj por "Sulaveso" eblas aldoni ankaŭ la tri ekzemplojn el ''Le Monde Diplomatique en Esperanto'', kiujn montras ''tekstaro.com''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:12, 15 apr. 2025 (UTC) :::::::Kompreneble, ĝuste tion celis mia duonfrazo "la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas". Tiel mi ankaŭ faris en la artikola ĝermo [[goraontala lingvo]] de antaŭ kelkaj horoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:22, 15 apr. 2025 (UTC) :Heidi Goes certe kaj multe skribis pri la temo en sia granda historio de Esperanto en Indonezio, ''Movadaj insuletoj''. Bedaŭrinde mi fordonis mian ekzempleron. Tamen la enhavotabelo, kiun ŝi montras surekrane en ĉi tiu prelegofilmo ĉe sekundo 2:03:53 [https://www.youtube.com/watch?v=ne75ZuoIscQ], vortumas "Sulaveso (antaŭe Celebeso)". Tial mi nun ŝanĝas mian voĉon {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por "Sulaveso." :Se iu interesiĝas pri la aliaj menciitaj fontoj, la kompleta cito de la artikolo kiun mi antaŭe trovis estas ĉi tie [https://biblio.ugent.be/publication/5873877], kaj la artikolo de Amri Wandel estas en ''Esperanto'' Aprilo 2025, p. 92-3. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:09, 20 apr. 2025 (UTC) ::{{ne farite}} do restos la ĝisnuna titolo "Sulaveso", ĉar ĉi tie nun kolektiĝis sufiĉe da konvinkaj referencoj, kvankam ili ĝisnun en la teksto ne jam dokumentiĝas :::{{re|Filozofo|Arbarulo}} Por vere fermi la temon, ankoraŭ necesos kompletigi la referencojn pri la PIV-aj formoj "Celebeso" kaj "Sulaŭesio" en la '''artikolo''' per pluraj eksteraj referencoj de formo "Sulaveso" kiuj konvinke kolektiĝis ĉi tie, sed ankoraŭ devos eniri la vikipedian artikolon. Ĉu unu el vi pretas enplekti la eksterajn referencojn de formo "Sulaveso" en la tekston? Mi tre volus jam fini kaj arkivigi tiun temon, kiu prenis enorman spacon en tiu ĉi paĝo. PS: Dankon pro la detalaj fontoj de la 20-a de aprilo, Arbarulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:31, 27 maj. 2025 (UTC) :::PS: Fine mi volas substreki ke estis mi, kiu '''jam en aprilo 2013''', en bona fido ke la nomo "Sulaveso" estus ĝusta, faris la kvin bazajn tekstojn de la kvin landopartoj [[Okcidenta Sulaveso]], [[Suda Sulaveso]], [[Centra Sulaveso]], [[Sudorienta Sulaveso]] kaj [[Norda Sulaveso]] je tiuj nomoj - 5-foje Sulaveso. Ankaŭ en aliaj paĝokreoj mi diligente kontribuis al vastigo de la vorto en Vikipedio. Ĝuste tial mi estis tiom ŝokita kiam mi en februaro 2025 legis ke en 3 eldonoj de PIV la nomo estas aŭ malnove Celebeso aŭ nove "Sulaŭesio", kaj ne povis trovi iun ajn referencon defende al la formo "Sulaveso". Tial mi mi vere dankemas ke nun kolektiĝis sufiĉe da referencoj por povi "superpezi" la tri pezajn volumojn de PIV. Kaj mi ne devos mem ŝanĝi ankaŭ miajn kvin tekstojn de la kvin landopartoj al varia formo. Tio nur, ĉar Taylor 49 ŝajne perceptis ke mi estus amara kaj sang-avida malamiko de la kompatinda kara vorto "Sulaveso". Ne, male: mi gaje uzis ĝin jam en kreoj de novaj tekstoj en 2013 kaj ankaŭ en aliaj kreoj de novaj tekstoj, nur ke mi ĝis 2025 neniam kontrolis la al mi ŝajne "memkompreneblan vorton" en PIV 2020 (tion en 2013 mi tute ne povis fari, ĉar tiam mi nur havis ĉe mi PIV 1970, ankoraŭ ne havis PIV 2002 kaj tiam PIV 2020 ankoraŭ ne alireblis)... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 27 maj. 2025 (UTC) == [[Kaĉo (Sebastopola municipo)]] > [[Kaĉa]] == Mi trovis paĝon en Vikipedio (fakte pri [[Vasilij Stalin (Ĝugaŝvili)]], filo de Stalin), kiu elstarigas ruĝan ligilon '''[[Kaĉa]]'''. La ruĝaj literoj informas ke e-lingva paĝo pri tiu loĝloko ne ekzistas, sed ĝi jes ekzistas, sub longeta titolo "[[Kaĉo (Sebastopola municipo)]]", iom surprize kun alia fina vokalo, kun substantiva o-finaĵo, kiu do informas ke temus pri Esperanto-vorto. Mia PIV tamen informas ke kaĉo estas nur grenkaĉo, kaj krimea loĝloko kun esperantlingva nomo "Kaĉo" ne ekzistas. Do, por malpliigi miskomprenojn inter niaj propraj paĝoj, rekomendindas nomi la loĝlokon kaj ankaŭ samnoman riveron al latinliterigita formo de la ukraina kaj rusa nomoj (nomigo laŭ la krime-tatara nomo ankaŭ belus, sed ĉar en Sovetunio granda parto de la krime-tataroj murdiĝis, nun la krime-tatara nomo supozeble malpli konatas ol la rusa kaj ukraina). '''Escepto''' kompreneble estus, se eblus noti 2-3 konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, ke la loĝlokonomo "Kaĉo" estas '''vaste uzata''' en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. PIV ne nepre estas la sola ebla referenco. Sed mi tute ne trovas tiajn konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, kaj dubas ke ili troveblas. Kaj konsiderante ke la '''loko estas eĉ ne municipo''', sed nur parto de ĝi, mi forte dubas ke sencas inventi propran esperantlingvan geografian nomon. Do la loko nomiĝu Kaĉa - efektive eblus rezigni pri la longa nomo "Kaĉa (Sebastopola municipo)" kaj interkonsenti ke la titolo de la loĝloko estos simple [[Kaĉa]] kaj la rivero, kiu nun troveblas sub titolo [[Kaĉo (rivero)]] nomiĝos [[Kaĉa (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:59, 27 feb. 2025 (UTC) :Laŭ [[esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]], kies rekomendoj ankaŭ uzeblas por "simpla esperanta latinliterigo" sen kreo de vera esperanta nomo, la transliterigo de Кача al Kaĉa estas sendube bona, kaj vere ankaŭ mi nur trovas esperantan formon de la municipo Sebastopolo en PIV (2020) kaj la "Poŝatlaso de la mondo" (1971), sed ne la municipoparton. Kompreneble la mapo 17 de la poŝatlaso bildigas tutan Krimeon en dimensio 3 x 2 cm: kiel tie povus esti iuj municipopartoj? Kaj tio ankaŭ ne necesas: [[vikipedio:Esperantigo de nomoj#NLPP en esperanta Vikipedio|"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."]] Do, sen referenco neniu esperantigo, nur latinliterigo, sekve Kaĉa. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:24, 27 feb. 2025 (UTC) ::Mi opinias tiun Vikipedian regulon malbona kaj kontraŭesperanta. Por Esperanto la morfologia asimilado same gravas kiel por la litova, kaj Vikipedio povus esti grava rimedo por evoluigi Esperantan nomaron. «Томск» iĝas «[[Tomsko]]», laŭ la lingvaĵo de la tieaj esperantistoj kaj analogie al [[:lt:Tomskas]]; sed «Барнаул», ĉiurilate egala (kaj litove egale asimilita: [[:lt:Barnaulas]]), aperas malesperante kiel [[Barnaul]]. ::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Kvankam la tataroj estas malmultenombraj en Krimeo, ili restas grava politika forto, kaj iliaj historiaj rajtoj je tiu regiono estas iel agnoskitaj; ĉiuj vikipedioj (ankaŭ la rusa) citas en siaj informkestoj la tataran nomon ''Qaçı''. Kaj eĉ en la slavaj nomoj, la radiko estas nur Кач- (Kaĉ-), la nominativa finaĵo -a aperas nur en 1 kazo el la 6 (aŭ el la 7, se kalkuli la ukrainan vokkazon).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:56, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kompreneble mi nepre defendas mencion de la tatara nomo Qaçı en la informkesto kaj en la unua frazo - sendiskute. Sed povas esti nur unu baza titolo de la teksto, kaj en tuta Krimeo post la stalinaj "purigoj" de la 1940-aj jaroj en la censo de 2002 estis 57 % da ruslingvanoj, la resto plejparte ukrainlingvanoj kaj nur eta malplimulto krime-tataroj (en la armee dominita loĝloko en 2014 estis 80 % da rusoj, 14 % da ukrainoj kaj la resto aliuloj, se la informoj en wiki.ru ĝustas, kaj supozeble ĉiuj iel komprenis kaj parolis la rusan). Tial nomi la esperantan titolon "Qaçı" ŝajnus al mi iom radikala, despli ke inter la 4 literoj estas 3 ne-esperantaj. Ankaŭ mi sentas la tentiĝon inventi iun esperantan nomon kun o-finaĵo, ĉar tiam oni ne devas favorigi unu/du plimultajn lingvojn super malplimulta lingvo. Sed la baza ideo estas, ne inventi amason da novaj informoj kiuj nur disvastiĝas kaj reklamiĝas en vikipedio, sed enpreni en Esperanton nur tion kio estas iel uzata en la "vera vivo", kaj povi pruvi tion se necese per referencoj. Narvalo iam antaŭ 20 jaroj malnete diris "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton, sed nur mondgravajn urbojn, kies nomojn rekonas esperantistoj en aliaj kontinentoj ankaŭ sen rigardi en vortaron" (do Vladivostoko, Rio-de-Ĵanejro aŭ Melburno, sed ne esperantigas ĉiun kvartalon kaj ĉiujn antaŭurbojn de tiuj urbegoj). Baza ideo estas trovi esperantigon aŭ en PIV, aŭ en iu alia vortaro, aŭ en internacia ĵurnalo, la literaturo ktp, kaj mencii du aŭ pli de tiuj referencoj. Sed, sincere dirite, la loĝloko "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, kaj ne mirigas ke pri ĝi ekster Vikipedio ne estas referenco pri ĝenerale uzata esperantigo. La litova vikipedio tute ne havas tekston pri la municipoparto; se ili iam havos, ili senhezite litovigos la nomon, ĉar la litova ankoraŭ pli radikale asimiligas vortojn ol Esperanto. Sed la litova lingvo gramatike havas plurajn finaĵojn je dispono, kaj oni kutime prenas tiun finaĵon kiu plej laŭ sono similas al la origina formo. Tio ĉi tie certe estos "Kača" (lt), tutcerte ne "Qaçı" kaj ne "Качa", ĉar tiuj formoj havas ne-litovajn literojn (do la loko en la litova estos gramatike "virina nomo"). Sed mi opinias tre grave, ke la esperantistoj ne forgesas, ke vikipedio estas projekto malferma al ĉiu, kiu priskribas la mondon kaj kolektas la tutmondan sciaron, kaj oni ne ĉi tie produktas "originalajn informojn kaj subjektivajn ideojn" - konsciante ke ofte eksteraj fontoj esperantlingvaj estos malmultaj, almenaŭ tiuj aktuale tuj videblaj interrete. Tial la limoj kiom da urboj rajtas esti esperantigeblaj estas detale diskuteblaj. Sed se estas duba kazo, despli gravas ke estas referencoj (pri la titolo "[[Londono]]" eĉ ne estas vikipedia referenco, ĉar ne estas dubo pri la e-lingva vorto, kaj ĉiu ajn povas facile kontroli la ĝustecon de la o-finaĵo rete en vortaro.net kaj reta-vortaro.de). Baze mi dirus ke Narvalo pravis per sia resumo "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton", kio estas koncizigo de [[VP:EN]]. Kaj kiel dirite, "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, tial ne mirigas ke iuj uzantoj simple metas ruĝan ligilon [[Kaĉa]] en tekston kaj mise supozas se la literoj estas ruĝaj ke teksto ankoraŭ ne estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:49, 28 feb. 2025 (UTC) : Se (o)ni verkas ''Esperantan'' vikipedion, (o)ni prefere uzu ĝuste Esperanton, ĉu ne? La formo "Kaĉa" en la ''Esperanta'' vikipedio havas neniun avantaĝon antaŭ "Kaĉo" (tiu lasta ja estas esperantigita nomo!). Anstataŭ zorgi pri la alinomado oni prefere zorgu pri la aktualigo de la jam ekzistantaj artikoloj aŭ pri verkado de la pliaj. Ne rompu tion, kio eĉ sen via interveno tute bone funkcias! Mi havas nenion plian por aldoni. [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 11:43, 1 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}Karaj - Mi emas konsenti kun [[Uzanto:Sergio|Sergio]] kaj [[Uzanto:Mevo|Mevo]]. Krome, konsiderante, ke la origina tatara nomo estas [kaĉi] kaj la radiko de rusa kaj ukraina nomo estas [kaĉ] kun variaj fleksiaj finaĵoj, la plena esperantigo "Kaĉ/o" ŝajnas tute natura kaj pli preferinda ol la preskaŭ arbitre kripligita parta esperantigo "Kaĉa". :La argumento, ke oni evitu geografian formon "Kaĉo", ĉar ĝi estas homonima kun la komunuza vorto "kaĉo", ne estas valida (sufiĉas rememori la tute kutiman nomon de insulo kaj lando [[Kubo]]), kaj, cetere, tiurilate la formo "Kaĉa" ne estas pli homonim-imuna. :Tial mi pledas {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por konservo de la nomo "'''Kaĉo'''" kaj por tiu ĉi rivero en Krimeo, kaj por la tiea loknomo/municipo). :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:43, 1 mar. 2025 (UTC), esperantistiĝinta en '''[[Tomsko]]''' ('''[[tiel!]]''' ;) :: Ĉi tio fakte estas {{kontraŭ}} alinomigo? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:15, 7 mar. 2025 (UTC) ::: Jes, {{kontraŭ}} alinomigo! Samtempe, mi alĝustigas mian ĉi-supran voĉdonan vortumon, kiu kaŭzis konfuzon. Dankon pro atentigo! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:44, 7 mar. 2025 (UTC) :{{por}} daŭrigi nian ĝisnunan politikon, kiun ThomasPusch ĝuste raportis. Aliaj Esperantistoj ne Esperantigas ĉiun urbeton, do ankaŭ vikipediistoj ne Esperantigu ilin. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:33, 6 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke la komparo de la municipoparto Качa aŭ Qaçı al la urbegoj Tomsko aŭ Barnaul estas iom misa, ĉar la grandecoj estas tute aliaj. Sed tamen, ankaŭ referencoj pri la esperanta urbonomo Tomsko ne facile troveblas: PIV kaj ReVo (kaj ankaŭ ĉiuj aliaj vortaroj kiujn mi havas en miaj bretaroj, sed kompreneble mi ne ĉavas ĉiujn, ne konas esperantigon "Tomsko"), la ĝis nun sola esperantlingva atlaso, [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite, same faras ĉiuj eldonoj de la [[Jarlibro de UEA]], kaj la retejo de la klubo ŝajne ekde 15 jaroj estas morta. Sed kun iom da peno eblas trovi arkivigon de la retejo el 2010, kie videblas la esperantigo Tomsko, kaj la serĉilo tekstaro.com montras ankaŭ trovojn en La Ondo de Esperanto - do pri Tomsko esperantigo sendube pravigeblas. Pri Barnaul mi nun ne volas ripeti la tutan serĉadon, ĉar en tiu paĝo ĝis nun neniu proponis esperantigon "Barnaŭlo", sed principe la serĉado sekvus saman vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:27, 12 mar. 2025 (UTC) Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo "Kaĉo"? Kompreneble ke se PIV kaj ReVo eĉ ne mencias Tomskon, ke des malpli ili mencias tiun kvartalon. Kaj ankaŭ por la ĝenerale grandaj mapoj de la "poŝatlaso" la loko multe tro etas. La Ondo de Esperanto kaj la "tekstaro" havas multajn citaĵojn pri grenkaĉo sed nenion pri loko en Krimeo... Kaj ankaŭ la vortaro de Pacjurko, ne mirinde, ne havas ajnan trovon. Ankaŭ aliaj vortaroj garantiita ne helpos, se entute, tiam iuj lokaj esperantaj gazetoj aŭ retejoj. {{re|Mevo}} Eble vi ja trovos ion. Se ne, vi malpravas: la esperantigita vikipedia artikolo neniel "multajn jarojn perfekte funkciis", sed ĝi simple ne atentiĝis kaj neniu rimarkis ke ĝi kontraŭas la esperantigon redaktopolitikon de la e-lingva vikipedio. Do, krom se alvenos konvinkaj kaj konfirmeblaj eksteraj referencoj - {{por}} alinomigo. Kompreneble la temo estas room flanka, kaj malatentata, ke oni povas ankaŭ decidi plu ignori ĝin. Sed tio malkredigos nian tutan argumentadon. Kaj ĝustas, ke plibonigo de la ekzistaj kaj kreado de novaj artikoloj bezonas nian energion, tiel ni laŭeble ne malŝparu pliajn semajnojn en diskuto pri fakte evidenta temo - sen referencoj, neniuj dubindaj esperantigoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:36, 12 mar. 2025 (UTC) :Ne estas mirinde, ke neniu fidinda E-lingva fonto uzas la formon ''Kaĉo'', ĉar la loĝloko neniel estas rimarkinda mondskale. Sed mi vidas neniun kialon por preferi kriplan transskribon en la formo "Kaĉa" anstataŭ la plene esperantigitan formon "Kaĉo". Ambaŭokaze ja temos pri homonimeco. Se oni preferas muŝbugradon pri malmulte gravaj nomoj anstataŭ plibonigi la ''enhavon'' de la vikipedio - nu, mi lavas la manojn. Faru la Esperantan vikipedion nur kaĉo el diverslingvaj nomoj, mi jam delonge fajfas pri tio. Ve, mi ja memoras la tempojn, kiam E-vikipedio estis iom avangarda kaj eĉ "elita" projekto. Nun ĝi fariĝis setlejo por duonkleraj nenifarantoj, kiuj zorgas ĉefe pri ĝenado al alte kvalifikitaj aŭtoroj. Mi fajfas, amen! Pardonu min pro iom libera sincereco! Faru, kion vi volas! [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 20:00, 13 mar. 2025 (UTC) ::Viaj frazoj iel aspektas tre frustite, amarege kaj malbonhumore, pli ol konvenas pri la miniatura temo. Mi komprenas ke la duonkleraj nenifarantoj estas interalie la 30-jara litovo Aidas kaj mi, kaj la ĝenitaj alte kvalifikitaj aŭtoroj estas unuavice vi. Objektive mezuri kvalifikon de vikipedia aŭtoro estas iom malfacile, mi ĝenerale emus juĝi ke la pli aktivaj vikipediaj aŭtoroj ĝenerale estas kvalifikitaj - objektive mezuri vikipedian aktivadon aŭ nenifaradon de ĉiu ajn uzanto estas tute facile (ekz. [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Aidas aidas], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Mevo vi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/ThomasPusch mi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Filofozo filofozo] ktp). Per tiom malbonhumora komento eblas efike sufokigi la kunlaboremon de ĉiuj diskutantoj, kiel ankaŭ okazis ĉi tie. Tamen ne nur temas pri kolekti "{{por|verdajn}} kaj {{kontraŭ|ruĝajn}} pilkojn" ĉi tie, sed temas pri orientiĝo laŭ la vikipediaj gvidlinioj, kiujn iuj uzantoj en la unuaj jaroj de la projekto starigis ĝuste por eviti monatajn luktojn pri miniaturaj temoj. ::Do la demando de Aidas, ''"Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo 'Kaĉo'?"'', evidente respondiĝas per: ''"Neniu ĝis nun trovis iun ajn!"''. Kaj la gvidlinio [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] konstatas tute seke ''"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."'' Laŭ tiu gvidlinio fakte '''ne eblas esperantigo'''. Aŭ ĉu ni fundamente reverku la gvidliniojn [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] kaj [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]]? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:57, 24 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Sergio}} Mi certigas al vi, ke por la litovlingvaj nomformoj de Barnaulas kaj Tomskas kaj Frankfurtas kaj ĉiuj pli etaj loĝlokoj de Eŭrazio kun litovaj loknomoj facile estas fidindaj kontroleblaj litovlingvaj referencoj, minimume en la grandaj leksikonoj kiel ''Visuotinė lietuvių enciklopedija'', sed neniel nur tie. Kaj kie troveblas tiaj aŭtoritataj referencoj esperantlingve, tie esperantigoj ankaŭ bonas. Sed estas konata hobio, ke iuj Esperanto-adeptoj ekscese emas esperantigi loknomojn de tre etaj loĝlokoj (en esperanta Mezeŭropo oni nomas tion "ŝulcismo", laŭ tiurilate ekstremisma pasinta esperantisto [[Richard Schulz]]), kaj mi vere opinias la kondiĉon povi trovi du sendependajn fontojn por litovigo/esperantigo aŭ iu-ajn-lingvigo de loknomoj tre saĝa bremsilo al senbrida kreado de milionoj da dubindaj personaj kaŝnomoj por lokoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:46, 28 maj. 2025 (UTC) ==[[Humanismaj sciencoj]] -> [[Homaj sciencoj]] -> [[Homsciencoj]]== Saluton. Mi kredas, ke humanismaj rilatas al [[Humanismo]], kio ne estas precize la samo. Mi kredas, ke tiu artikolo devus nomiĝi [[Homaj sciencoj]], same kiel en ĉiuj aliaj lingvoj, al kiuj ĝi estas ligita. Mi scias, ke estas alia artikolo [[Homa scienco]], kun simila sed ne sama enhavo, kaj la pluralo povas savi la diferencon. Tiu artikolo kun plurala titolo ekzistis, sed nur kiel alidirektilo al Homa scienco, kaj mi nuligis ĝin por ke ĝi povu esti la nun kreita artikolo. Se finfine oni preferas reteni la dekomencan titolon, mi restarigus la nuligitan alidirektilon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:20, 3 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}La titolo "Humanismaj sciencoj" estas ankaŭ miaopinie erara. "Homaj sciencoj" estas sendube pli taŭga, sed eble eĉ pli taŭga estus titolo "Homsciencoj", t.e. sciencoj, kies precipa intereso senpere fokusiĝas sur hom(ar)o. Mi do uzus titolon "'''[[Homsciencoj]]'''", sed en la enkonduka frazo dirus simile sl jeno: " '''[[Homsciencoj]]''' aŭ '''[[Homaj sciencoj]]''' estas ..." Mi ĵus kontrolis kaj vidas, ke la formoj "homsciencoj" kaj "homscienca" jam aperas en titoloj kaj tekstoj de multaj artikoloj. Tio konfirmas mian proponon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:41, 3 mar. 2025 (UTC) ::Jes, «homsciencoj» estas pli bona formo. Tamen ili estas ne «homaj sciencoj», sed «prihomaj sciencoj». Historie ''studia humanitatis'' estis kontrastigataj al teologio (''Studia Divinitatis''), kaj nun la angla Vikipedio avertas kontraŭ konfuzo inter [[:en:Human sciencie]](s) kaj [[:en:Humanities]], kvankam ĝi mem konfuzas ilin kun [[:en:Social science]]: ja ''history, philosophy, sociology, psychology, justice studies folkloristics…'' temas pri ''socio'', sed ial estas listigitaj sub [[:en:Human science]]. Ŝajnas ke tiuj dividoj malsamas en diversaj landoj, kaj la disdivido de angla Vikipedio ne estas racia.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:15, 4 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} [[Homaj sciencoj]] aŭ [[Homsciencoj]], senprefere, ĉar ''human-'' ne havas la bezonatan signifon. Mi rimarkigas ankaŭ ke PIV registras tiun sencon de ''humanisma'' kiel evitindan. ::Parenteze, mi pensas ke en la angla, ''social sciences'' normale estas subkategorio aŭ sinonimo de ''human sciences''. Mi ne scias ĉu ie tiuj terminoj estas ekskluda divido. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]: Jes, tiu fako lamas pri logiko, samkiel la angla ortografio. La ĉiama konflikto inter sistememo kaj internaciismo.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:30, 7 mar. 2025 (UTC) ::::Mi tre subtenus movon de "humanismaj sciencoj" al "homaj sciencoj" , sed ne feliĉas pri tio ke tiam estas du konkurencaj tekstoj "homa scienco" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj) kaj "homaj sciencoj" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj). kaj la difinoj en grandaj naciaj lingvoj rekte kontraŭdiras sin reciproke, kaj ne eblas havi unuecan tradukon kiu kontentigos ĉiujn naciajn difinojn. Ĉiukaze ofte estas unu superkategorio, kontraste al "ekzaktaj sciencoj" (fiziko, ĥemio, geologio ktp), kaj unu historia koncepto kiu devenas el la renesanco kaj kontrastigas la fakon al teologio, tio do ne malproksimas fakte al la filozofio de "humanismo" ankaŭ el tiu epoko. Se ni konsentas ke ni serĉas kunan vorton por multaj prihomaj sciencoj, mi pledus ke ni havus unu tekston, ne du, "homa" kaj "homaj". Aŭ: iuj devus konvinke kaj simple klarigi al mi la bazan diferencon inter la titolo plurala kaj tiu singulara... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 1 apr. 2025 (UTC) :::::Nun rigardinte la enhavon, mi facile konsentus al kunigo, ĉar ŝajne estas neniu koncepta distingo inter la esperantaj artikoloj --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:46, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::{{por}} kunigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:20, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Homa scienco]] > [[Humanismaj studoj]] == La proponatan vortumon uzas nia kara Prezidanto Charters [https://revuoesperanto.org/novjara_parolo_2020] (mem fakulo pri la afero). Krome ĝi aperas en PIV, sed kiel ekzemplo, do sen difino. [https://vortaro.net/#humanisma_kd] Ĉi tiu propono rilatas al la tuj supra. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :Ial Esperanto estas aparte malfacila por lingvistoj kaj filologoj, kvankam ekzistas eminentaj esceptoj. «Humanismaj studoj» estas ĝene ambigua. Kial la priaj fakuloj ne aplikas siajn fakajn sciojn kaj ne uzas samsencan varianton senambiguan, ekz-e ion surbaze de [[:wiktionary:humaniora]]? La latinaĵo implicas aron (plurnombron; sed por Esperanto pli bone sonus "humaniaro"), do humanio → humaniisto, humaniaro … Sed Vikipedio tabuas malkaŝan kreadon de terminoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:27, 7 mar. 2025 (UTC) == [[Kombinaŭto]] > [[Bienaŭto]] == Kvar esprimoj estas menciitaj en la diskutopaĝo. La esprimo ''[[bienaŭto]]'' ŝajnas pli uzata ol ''[[kombinaŭto]]''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 14:06, 19 mar. 2025 (UTC) :Mi iritiĝas pri la vorto "bienaŭto", ĉar mi neniel asociigus la aŭton kun bieno, kampara vivo, agrikulturo. Laŭ mi estas simpla aŭtotipo por familioj, homoj kiuj foje havas pli da aĉetaĵoj, sportiloj aŭ valizoj - do simple aŭto por pluraj uzoj aŭ kombinitaj uzoj. Tial kombinaŭto povus esti bona vorto, se iu vortaro reklamus ĝin, sed ŝajne ne estas tiel, kombiaŭto havas vortaran referencon, sed sincere dirite ne estas Esperanta vorto: kio estus "kombio aŭ kombia"??? Pluruza aŭto malkomforte havas unu silabon pli, sed ĉiukaze donas bonan komprenon, ĉiukaze pli ol la agrikultura veturilo "bienaŭto", egale ke ĝi menciiĝas en pluraj vortaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:59, 1 apr. 2025 (UTC) ::Mi konsentas, ke la vorto ''bienaŭto'' estas arbitra, sed tio ne ĝenas min. La vorto almenaŭ klare indikas specon de aŭto. La esprimo ''pluruza aŭto'' al mi ŝajnas tute sensenca kaj eĉ ne klare indikas specon de aŭto. Pluruza manĝilo estas manĝilo, kiun oni ne forĵetas post unu uzo, ĉu ne? Kiel aŭto povus ne esti "pluruza"? Eĉ se oni komprenus "plurajn uzmanierojn", la senco restas tute enigma. Kiu aŭto ne havas plurajn uzmanierojn? Cetere, pri kiuj aŭ kiaj uzmanieroj temus? Kaj longajn kaj mallongajn distancojn? Ĉu ankaŭ tiri plugilon per ĝi? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 10:11, 7 apr. 2025 (UTC) :::[[dosiero:sporks - 20070804.jpg|eta|160ra|{{centre|<small>forko+kulero<nowiki>=</nowiki>"forkulero"?</small>}}]] :::Pluruza manĝilo laŭ mi estas ekzemple manĝilo kiu samtempe estas forko kaj kulero, io kio aspektas kiel kulero kun pintoj antaŭe - kiel en la bildo dekstre (angle fork+spoon="spork", germane Gabel+Löffel="Göffel", esperante forko+kulero="forkulero"?). Pri la demando, pri kiuj uzmanieroj temus "kombinaŭto": temus pri pluraj ''kutimaj'' uzoj de aŭtoj. Laŭ mi tiri plugilon ''ne'' estas kutima uzo de ajna aŭto, sed transportado de homoj sur komfortaj sidlokoj kaj transporto de kargo, valizoj, mebloj, skioj aŭ multaj korbopilkoj, sakoj da ŝtonoj aŭ sablo, kestoj da boteloj aŭ da libroj, jes estus pluraj kutimaj uzoj de aŭto. :::Jes ja ''"la esprimo bienaŭto ŝajnas pli uzata - en esperantaj vortaroj kaj bildvortaroj - ol kombinaŭto"'', sed, mi pardonpetas, mi daŭre iritiĝas pri la vorto "bienaŭto". Sed mi estas nur unu el multegaj Esperanto-parolantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:28, 24 maj. 2025 (UTC) == [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] == La artikolo mem diras, ke la proponata nomo uziĝas "pli ofte". En PIV ''ĉerkes-'' ekzistas (kvankam ĝi ne eksplice aplikiĝas al lingvo, nur al popolo), kaj ''adig-'' ne. Oni jam proponis la alinomigon ĉe "Kunigendaj artikoloj", do mi transprenas la ideon ĉi tien. Rimarku ke [[ĉerkesa lingvo]] nun estas alidirektilo al [[Abĥaz-adigea lingvaro]], kiu nomas la koncernan temon [[ĉerkesaj lingvoj]] (ŝajne estas kutimspeca disputo "ĉu lingvoj aŭ dialektoj"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:07, 25 mar. 2025 (UTC) :Mi ne kompetentas pri la tre komplikita temo pri la Nord-Kaŭkazaj lingvoj, tamen :# la formo ''ĉerkes-''&nbsp;estas multe pli internacia (vd [[:wikidata:Q858543#sitelinks-wikipedia|la liston]]); :# la formo ''adiga'' en Esperanto estas maloportuna pro la ŝajnaj sufiksoj: ad·ig·a. :Cetere, en Ad'''ygh'''a nek '''y''' (ы) estas '''i''', nek '''gh''' (г) estas '''g'''. :Resume, mi estas {{por}} «Ĉerkesa lingv(ar)o» aŭ «Ĉerkesaj lingvoj».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:51, 26 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} Mi ne kontraŭas al apliko ke la pli internacia kaj PIV-a radiko "ĉerkes' " ĉi tie." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:46, 1 apr. 2025 (UTC) :::Ŝajne neniu kontraŭas, sed nur administranto povas fari la ŝanĝon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 1 maj. 2025 (UTC) ::::Mi vere lastatempe havas maltro da tempo por energie sekvi la diskutojn ĉi tie, kaj ne sufiĉe movas la diskutadojn. Bonvolu pardoni, kaj en kazo de neceso pli klare premu min al ago, per uzo de ŝablono {{ŝ|re}} aŭ noteto en mia persona diskutpaĝo. Mi nun faris la administran movon [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] kaj ligis la rezulton al la vikidatumo [[d:Q858543]]. Tie plimulto de la paĝoj komprenas la temon plurale, do proponas titolon "Ĉerkesaj lingvoj", ne "Ĉerkesa lingvo", kiel Arbarulo ankaŭ aludis en la noto de 25 mar. 2025. Nun mi vidas ke Sergio klare voĉdonis por la plurala variaĵo, ĉu Arbarulo havis jam klaran preferon pri "Ĉerkesaj lingvoj" mi ne scias. Ĉiukaze mi, kvankam mi nun nur faris la movon laŭ la diskuta titolo [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]], estus {{Por|Por}} plumovo al titolo "Ĉerkesaj lingvoj" plurale. Kaj kompreneble mi aldone forte estus {{Por|Por}} ioma vastigo de la mikroartikolo. Mi supozas ke plumovon al titolo "[[Ĉerkesaj lingvoj]]" plurale povas nun fari ĉiu ajn uzanto, ĉar tie estas nur vakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:31, 23 maj. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Mi havas nenion kontraŭ plurnombrigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 25 maj. 2025 (UTC) ::::::{{por}} plu-movo al ĉerkesaj lingvoj (= ĉerkesa lingvaro), kiel ankaŭ esprimis Sergio, Thomas kaj Arbarulo - la teksto kaj vikidatumoj tute ne kaŝas ke temas pri "lingva familio", kaj tiel efektive estas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:25, 28 maj. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} la plumovo al plurala termino [[ĉerkesaj lingvoj]]. En la teksto pri la pli vasta [[abĥaz-adigea lingvaro]] la ĝusta termino [[ĉerkesaj lingvoj]] jam uziĝas ekde januaro 2009, kiel komence atentigis Arbarulo. Nun, post pli ol 16 jaroj, nia teksto mem uzas la saman nomon... ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Neceloj]] > [[Incel]] -> [[Nevola ĉastulo]] == "Necelo" estas neologismo nelogika kaj tute ne uzata, evidente elpensita unuafoje en Novembro 2024 por tiu ĉi vikipedia artikolo. Cetere, ĝi kontraŭas la fundamentan regulon 15. ''Inselo'' ŝajnas bona alternativo, se vere necese (malpli konfuza ol ''incelo'' en ĉi kunteksto). --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 15:39, 28 apr. 2025 (UTC) :{{por}} ''[[Incel]]'', laŭ la rezonoj de Kwekubo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "incelo" aŭ "inselo" ŝajnas al mi egale konfuzaj: kaj in/cel/o, kaj in/sel/o povas esti misinterpretita kiel kunmetaĵo, kio estos pardonebla, ĉar tiu ĉi koncepto estas verŝajne nur marĝene konata kaj uzata, pri kio atestas la fakto, ke, dume, praktike neniu alia lingvo vere asimilis tiun ĉi vorton: pli-malpli ĉiuj lingvoj rekte uzas aŭ laŭlitere transskribas la anglan formon. :Mi do opinias prudente simple uzi la anglalingvan formon ''incel'' kaj klare indiki tion en la teksto. Se tamen necesas uzi esperantigitan formon, mi preferus la formon incel/o kiel pli rekoneblan kaj pli konforman al la tradiciaj manieroj esperantigi la vortojn kun literon "c" en en la sama fonetika pozicio: komparu, ekzemple, "incesto", "inciti", "incidento" ktp. : :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 02:22, 19 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "necelo", "incelo" aŭ "inselo" egale konsternigas min. Ankaŭ "Incel" ne estas tre bela titolo, sed, ĉar tute fremdlingva, almenaŭ pli bona ol la miskomprenigaj tristaĵoj "necelo", "incelo" aŭ "inselo". Tial {{Por|Por}} la usonismo "Incel", se vere ne estas alternativo, sed ankoraŭ pli bonus laŭeble silaboŝpara vera esperanta vorto, laŭ mia kalkulo "senvola ĉastulo" (6 silaboj) plej mallongus, "kontraŭvola ĉastulo" jam estus 7, "senĉastulo" jam estus la malo. Sed kiu diras ke laŭ usonismaj mallongigoj ĉiujn esperantajn psikiatrajn konceptojn kaj simptomojn necesas premi en du silabojn? Ĉu vere monstraj vortoj sen esperantaj finaĵoj kiel "mizog" por mizogineco, "mizan" por mizantropio, "memko" por memkompato kaj "memmal" por memmalamo brile modernigos nian lingvon? Do {{Por|Por}} la usonismo "Incel", por eviti krei iun tre dubindan vorton por koncepto, pri kiu mi en neniu el miaj naciaj lingvoj iam ajn legis, kaj kio vere miapercepte estas tre flanka temo. Sed eĉ pli por vera esperanta vorto, aŭtomate komprenebla, kaj sen dubindaj kreoj de novaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:59, 23 maj. 2025 (UTC) ::"Nevola ĉastulo" estas, miaopinie, pli trafa priskribo de tiu, kiu nevole estas ĉasta. (Komparu, ekzemple la difinojn de "nevola" kaj "senvola" en PIV). Cetere, la vorto "nevola" estas ankaŭ pli mallonga. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:30, 24 maj. 2025 (UTC) :::"Nevola" ne pli mallongas parole, laŭ silaboj, nur skribe, unu literon, sed al mi "nevola ĉastulo" perfekte taŭgas. Ke PIV tiom detale difinas la vorteton [https://vortaro.net/#senvola_kdc senvola], mi hieraŭ ne kontrolis. Klaras ke la fakte subkomprenita ideo jes estas "kontraŭvola", rekte mala al la propra volo, sed tio estus tro da silaboj; kun "nevola ĉastulo" ni havus vorton kiun ĉiu esperantisto tuj komprenus, ankaŭ se oni ĝis tiam neniam aŭdis pri angla akronimo ''In-Cel''. Mi supozas ke viroj kiuj tre volas havi inon sed neniel sukcesas kaj pro tio tre amariĝas kaj frustriĝas, ne estas '''ekskluzive''' nur en Usono - ankaŭ tial fakte tutmonda nomo pli taŭgus ol uson-angla slangaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 24 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} mi ŝatas la esperantisman alternativon "nevola ĉastulo" de Thomas kaj Filozofo multe pli ol usonisman fremdan slangaĵon "Incel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:21, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} "'''[[nevola ĉastulo]]'''", se ne troviĝos pli taŭga solvo (je kio mi ne tre esperas). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:54, 1 jun. 2025 (UTC) :::: Do mi oficiale aliĝis al voĉdono {{por|por}} la vortumo "[[nevola ĉastulo]]", kiun mi mem kiel alternativo ekinstigis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:54, 2 jun. 2025 (UTC) ::::{{por}} "nevola ĉastulo". Tute taŭga termino. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:05, 3 jun. 2025 (UTC) {{farite}} Per ŝovo al esperanta vortumo "nevola ĉastumo" anstataŭ fremdlingva slangaĵo netrovebla en iu ajn presita esperanta vortaro, por 4 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:45, 18 jun. 2025 (UTC) :{{kom}} mi supraĵe adaptis la tekston, sed petus ke ankoraŭ aliulo reviziu la tekston, ĉar povas esti ke mi preteratentis iun adapton. Problemo ankoraŭ estis ke en la teksto aperis ruĝa ligilo [[memkompato]] - mi do ĵus faris tiun artikoleton, kaj havis okazon aldoni plian internan ligilon al la biografio pri [[Talcott Parsons]], kiu ĝis tiam nur estis ligita el kvar paĝoj, kio estas ne multo pli ol esti "[[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]]"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:00, 18 jun. 2025 (UTC) ==Homaj vivetapoj== Ni daŭre havas apartajn artikolojn pri [[infano]] kaj [[infanaĝo]], malakceptinte mian proponon kunigi ilin. [[Infanaĝo]] konsistas nur el konsideroj pri la nomo mem kaj ĝia difino, dum ĉiuj signifaj informoj estas en [[infano]]. Por ĉiuj aliaj partoj de la homa vivociklo ni havas po unu artikolon, kaj ili konsistas el signifaj informoj pri la homoj mem kiuj apartenas al la aĝoklaso, kiel [[infano]] kaj malkiel [[infanaĝo]]. Tial mi proponas ŝanĝi almenaŭ: *[[Maljunaĝo]] > [[Maljunulo]] *[[Junaĝo]] > [[Junulo]]. Mi restas neŭtrala pri eventualaj aldonaj ŝanĝoj: *[[Plenkreskeco]] > [[Plenkreskulo]] ("Plenskreskeco" estas tia ĝermeto ke ĝi ne havas tute klaran temon) * [[Adolesko]] > [[Adoleskanto]] ("Adoleskanto" estas preferinda laŭ la ĉi-supra argumento, sed "Adolesko" estas preferinda laŭ la kriterio de lingva simpleco) Krome mi proponas [[Preadolesko]] > [[Antaŭadolesko]] (aŭ [[Antaŭadoleskanto]]) por forigi la superfluan prefikson ''pre-''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{por}} Mi subtenas la proponojn de [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. Sen detale studi la aferon, mi apriore opinias, ke pli bazaj kaj pli konkretaj nocioj [[infano]], [[junulo]], [[maljunulo]] ktp pli taŭgas kiel titoloj de enciklopediaj artikoloj, ol la pli abstraktaj derivitaj nocioj infanaĝo, junaĝo, maljunaĝo ktp. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:07, 3 maj. 2025 (UTC) ::[[Maljunaĝo]] kaj [[Preadolesko]] estas alinomitaj. Por [[Junaĝo]] necesas administranto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:54, 12 maj. 2025 (UTC) ::: Mi ne detale partoprenis en la diskuto, sed ĵus liberigas la vojon per movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]. {{re|Arbarulo}} ĉu vi tiam finfaros la enkondukon, atentante ke la pli abstraktaj vortoj ''junaĝo'' kaj ''juneco'' ankoraŭ menciiĝos en la unua frazo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 21 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ĵus revortumis la unuan frazon; bonvulu kontroli, ĉu ĝi kontentigas vin. Bedaŭrinde vi ne liberigis la vojon, kaj mi ankoraŭ ne povas alinomi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 maj. 2025 (UTC) ::::: {{re|Arbarulo}} Vi pravas ke mi iel forgesis realigi la anoncitan paŝon pri administra movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]... nun farita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:52, 23 maj. 2025 (UTC) :::::: {{kontraŭ}} movoj de homaj vivetapoj al uloj kiel Junaĝo -> Junulo. {{por}} artikoloj pri vivetapoj kiel [[Infaneco]] [[Junaĝo]] [[Adolesko]] [[Plenkreskeco]] [[Maljunaĝo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:45, 23 maj. 2025 (UTC) Mi ankoraŭ ne detale partoprenas en la diskuto, sed almenaŭ ĵus statigas superrigardon. Nun ni havas: * [[bebo]] inter 0 kaj 1 jaro ([[d:Q998|d]]) <span style="color:grey">(ne bebaĝo)</span>, poste [[infaneto]] ([[d:Q1340307|d]]) inter 1 kaj 3 jaroj * [[infano]] ([[d:Q7569|d]]) ([[knabo]], [[knabino]]) kaj [[infanaĝo]] / infaneco [[d:Q276258|d]]) * [[junulo]] ([[d:Q12350071|d]]) <small>''kun antaŭadolesko kaj adolesko''</small> <span style="color:grey">(ne plu junaĝo / juneco)</span> ([[d:Q190007|d]]) * <span style="color:grey">(ne antaŭadoleskulo)</span> [[antaŭadolesko]] ([[d:Q719723|d]]) * <span style="color:grey">(ne adoleskulo, </span>[[d:Q1492760|evtl. dekkelkjarulo d]]) [[adolesko]] ([[d:Q131774|d]]) * [[plenkreskulo|<span style="color:grey">(plenkreskulo)</span>]] ([[viro]], [[virino]]) kaj [[plenkreskeco]] ([[d:Q80994|d]]) * [[maljunulo]] <span style="color:grey">(ne plu maljunaĝo / maljuneco)</span> ([[d:Q191089|d]]) kun [[maljuniĝo]] ([[d:Q332154|d]])&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 12:55, 24 maj. 2025 (UTC) :Unu korekteto: Ni ne havas artikolon pri "plenkreskulo", nur alidirektilon. "Viro" kaj "Virino" ja teorie estas subkategorioj de plenkreskulo, sed en la praktiko la artikoloj nun temas nur pri seksa distingo, ne aĝa. Do la sola kategorio, kie ni provas distingi inter uloj kaj aĝo, estas "Infano"/"Infanaĝo". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:10, 25 maj. 2025 (UTC) ::Prave. Dankon. Sed ne nur la esperanta vikipedio provas, sed tuta vikidatumaro kun, se mi bone kalkuletis, 59 lingvoversioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 28 maj. 2025 (UTC) == teritorio Edo en Niĝerio kun samnoma etno kaj lingvo == La anoj de la afrika etno de vikidatumo [[d:Q1287326]] nun en la e-lingva vikipedio nomatas "'''[[edoj]]'''", kiuj parolas lingvon en la e-lingva vikipedio nomatan la "'''[[edoa]]'''" kaj vivas en la niĝeria subŝtato "'''[[subŝtato Edo|Edo]]'''". Tiel fakte '''ne (!) funkcias''' Esperanto: devas esti unu vortradiko, kaj aliaj vortoj deriviĝas per sufiksoj. Ke substantivo por la etno kaj adjektivo por la lingvo uzas saman radikon, estas tute en ordo (komp. litovo/litova, ĉino/ĉina, germano/germana, koreo/korea, franco/franca, japano/japana, italo/itala ktp ktp), kaj ankaŭ pravigeblus ke substantivo por la lando kaj adjektivo interalie por la lingvo uzas saman radikon (ekz. Birmo/birma, Nederlando/nederlanda, Indonezio/indonezia), sed se lingvo nomiĝas "edoa", tiam etno devas nomiĝi "edooj" kaj lando iom ekzotike "Edoio" aŭ "Edolando" '''aŭ''' la lando "Edoo" kaj etno plus diversetnaj civitanoj "edoanoj". '''Se''' la lando en Esperanto konservu la nacilingvan nomon "Edo", kiu jam havas praktikan o-finaĵon, tiam la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj", kaj la lingvo rajtas nomiĝi "eda" '''aŭ''' "edana" sed '''ne''' "edoa". Do simple devas ekesti interkonsento. Kion esprimas pri tio aŭtoritataj eksteraj referencoj? PIV, Reva Vortaro kaj supozeble ĉiuj aliaj paperaj esperanto-vortaroj tute silentas pri la temo, kaj la listo [https://bertilow.com/lanlin Landoj kaj Lingvoj] de Bertil Wennergren proponas lingvonomon [https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Eda "eda"] por la lando Edo, sekve restas ambiguo ke la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj" (samkiel etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de Nederlando estas nederlandanoj, tiu ambiguo ankaŭ tolereblas de la esperantistoj en Hago, Amsterdamo kaj Roterdamo). Ĉar mi ne trovis ajnan alian aŭtoritata ekstera referencon, mi proponas sekvi la proponon de B. Wennergren, nomi la lingvon "eda", la teritorion "Edo" kaj la etnanojn "edanoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:17, 21 maj. 2025 (UTC) :Sekvi Bertilon estas bona ideo. Sed li decidis nur la formon de la radiko (''ed-''), kaj silentas pri la demando, ĉu ĝi estas etna aŭ landa radiko. Mi emas kompreni ŝtatnomon Edo kiel ne-Esperantan, kiu nur hazarde finiĝas per ''-o'' - verŝajne la ŝtatoj de Niĝerio ne havas stabilajn Esperantajn nomojn. Do formale kalkulu min {{por}} [[Edoa lingvo]] > [[Eda lingvo]] kaj {{sindetena}} pri [[Edoj]] kaj [[Edo (subŝtato)]], por ne bloki vin se vi insistas, sed malkonsilanta ŝanĝon. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:03, 21 maj. 2025 (UTC) ::Bone, estu [[eda lingvo]], laŭ B. Wennergren. Klaras ke la teritorio "Edo" en Niĝerio ne estas esperanta vorto, sed kompreni la teritorion "Edo" (samkiel la malnova nomo de Tokio) kaj la etnanojn "edanoj" ŝajnas al mi malpli dubinda ol nomi la etnanojn "edoj" kaj devi elvringi el la gramatika logiko iun aŭdacan teritorion "Edio", "Edujo" aŭ "Edlando", kiu al mi persone malgraŭ ĉiu logiko aspektas neakcepteble - konsiderante ke en la loka lingvo la teritorio tiom belsone estas "Edo", ne esperante, sed aspektante pli esperantlingva ol la torditaj landonomoj, kiuj rezultas se oni aplikus hipotezon ke ed- estus la etnonomo. Sed simple lasi la etnanojn "[[edoj]]" '''kaj''' la landon "[[Edo (subŝtato)|Edo]]" laŭ mia kompreno ne funkcius. Estas kiel ankaŭ vi skribis, ke la radiko (ed-) devas esti "etna '''AŬ''' landa radiko", ne ambaŭ samtemp (!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 24 maj. 2025 (UTC) :::Mia rekomendo ne estas ke "ed-" estu etna kaj landa radiko samtempe. Mia rekomendo estas ke ni provizore uzu ĝin kiel etnan radikon, kaj por la ŝtato uzu la oficialan nomon "Edo", kiu hazarde aspektas kiel Esperanta vorto sed ne estas Esperanta, sekve ne enhavas iun Esperantan radikon. Mi rekomendas tion parte ĉar ni havas kutimon en Vikipedio Esperantigi ĉiujn etnonomojn, inkluzive la plejmulton kiu ne ligiĝas al iu politika unuo, do "Edoj" kiel etnonomo ne aspektas strange apud aliaj artikoloj kiel [[Joruboj]], [[Igaloj]], [[Igboj]], sed "edanoj" jes. Male, federaciajn ŝtatojn kaj similajn subnaciajn entojn ni kutimas Esperantigi nur se oni jam faras tion en fontoj. Mi faras mian rekomendon ankaŭ parte ĉar mi suspektas, ke se forta Esperanto-movado iam estiĝos en Niĝerio, ĝi ja nomos la etnon "edoj" kaj la ŝtaton "Edujo"/"Edio" - ja la ŝtato kreiĝis nur en 1991, dum la etno ekzistas de antaŭ jarcentoj. Ankaŭ ĉar multaj loĝantoj de la ŝtato ne apartenas al la etno, do se "Edo" estas Esperanta nomo, tiam oni atendus ke artikolo pri "edanoj" temu pri ĉiuj ĝiaj loĝantoj, ne nur tiu etno. Sed kiel mi diris, mi restas sindetena kaj ne ĝenos vin se vi ne estos konvinkita kaj faros laŭ via plaĉo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:38, 25 maj. 2025 (UTC) ::::Mi komprenas vian ideon. Estas iom da risko, ke homoj tamen komprenos ke "edo", unu etnano, kaj "Edo", la administra teritorio, estos la sama esperanta vorto (plej laste se iam iu ekskribos pri "eda kuirarto", "eda pentrado" aŭ "eda muziko"). Pli facilas se vorto kun o-finaĵo havas klare malesperantajn literkombinojn antaŭe: "Cappuccino" kaj "Latte Macchiato", "Pernambuco" aŭ "Ribeirão Preto" pli facile rekoneblas kiel ne-esperantaj vortoj ol "Edo". Do, mi provos sekvi vian rezonadon kaj esperas ke ni ne plantos grandajn miskomprenojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::::{{por}} ėda lingvo, kaj etnanoj "edoj", sendepende ke "Edo" majuskle difiniĝu kiel ne-esperanta vorto kiu "nur hazarde finiĝas per litero o, ne per o-finaĵo". Mi dubas ke neniu komprenos la vorton kiel esperanta, kaj ne fabrikos adjektivaj kaj adverbajn formojn el la "ne-esperanta vorto Edo", sed tio ne estos pleja katastrofo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 14 jun. 2025 (UTC) == Voĉdon... 2025-05-27 == * [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]] movo ne postlasante alidirektilon * [[Voĉdono]] -> [[Elekto]] konektita al [[d:Q40231]] (publika ŝtata elekto) * [[Voĉdonado]] konektita al [[d:Q189760]] neniu movo [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:59, 27 maj. 2025 (UTC) :{{por}} [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]], ĉar ĝi fakte estas apartigilo. {{kontraŭ}} [[Voĉdono]] -> [[Elekto]], ĉar "voĉdono" estas specifa kaj vaste konata vorto, eĉ se ne tute logika, kaj "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto (ĝuste tial ĝi bezonas apartigilon). :Mi pensas ke [[Voĉdono]] devus esti kunigita kun [[Voĉdonado]] aŭ tute reverkita. La temoj estas samaj, malkiel ekz. en la angla, kie la artikolo ligita kun "Voĉdono" temas specife pri balotadoj por elekti personon, do ne traktas referendumojn kaj simile. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:25, 27 maj. 2025 (UTC) :: Nuntempaj artikoloj [[Voĉdono]] kaj [[Voĉdonado]] temas pri plejparte sama afero, dum ke artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" mankas. Do la proponita alinomigo kunportu drastan ŝanĝon de enhavo. Eble "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto, sed vikipedio ne estas vortaro. Artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" nepras, kaj vi povas proponi pli bonan titolon. Eĉ "Voĉdono (elekto)" pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:00, 28 maj. 2025 (UTC) :::{{kom}} Mi apogas "drastan ŝanĝon de la enhavo" fare de Taylor 49. Mi preferus atendi la novan enhavon antaŭ ol decidi pri novaj titoloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:18, 31 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi volas atentigi, ke en Esperanto proceduron de publika voĉdonado kiel parton de politika procezo oni kutime nomas '''elektoj''' (ĉiam plurale; ekzemple, "parlamentaj elektoj", "prezidentaj elektoj"), kio permesas ne miksi elektojn en tia senco kun la ĝenerala komunuza kaj vastasenca vorto "elekto". Tian konvencion rutine sekvas, ekzemple, zorge redaktitaj tekstoj en la rubriko '''POLITIKO''' de la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:34, 2 jul. 2025 (UTC) == [[Ĉukotko]] > [[Ĉukĉio]] == Kopiite el la diskutpaĝo [[diskuto:Ĉukotko]], kiu jam diras ĉion necesan: Ni jam establis ''[[ĉukĉoj]]'' kiel nomon de la popolo, ĉu do la regiono ne estu "Ĉukĉio"? Kp. "[[sameoj]]" (Samee ''sámi'') kaj "[[Sameio]]" (samee ''Sápmi''). {{por}} formo Ĉukĉio. [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:18 (UTC) :{{por}} samopinias [[Vikipediisto:Narvalo|Narvalo]] 4. Jul 2005 11:21 (UTC) ::Ni bezonus almenaŭ unu plian voĉon antaŭ movi, ĉu ne? [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:28 (UTC) :::La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn geografiaĵojn, sed ne la duoninsulon. Sed ĝi en sia mapo 15 indikas la maron norde de la duoninsulo, oriente de la "Vrangela insulo", "Ĉukĉa Maro", kio estas ne-rekta subteno de la vortumo "Ĉukĉio" por la duoninsulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 28 maj. 2025 (UTC) :::Kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#insul.CxukcxaDuon0o klarigo pri Ĉukĉa duoninsulo en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}}) eĉ estas pli klara. Pri "Ĉukotko" mi dume trovas neniun referencon, krom retaj tekstoĉitaĵoj de la esperantlingva vikipedia teksto, kie cetere unue en 2002 la duoninsulo ricevis nomon "Chukotka", poste ĝis aŭg. 2004 "Ĉukotka", nur tiam sen iu indikita referenco sanĝiĝis la nomo al improvizita "Ĉukotko" en sep. 2004. Klaras ke pri la rusa formo Чукотка (= Ĉukotka) estas referencoj, sed ĉi tie temas pri Esperanto. {{por}} formo Ĉukĉio kun indiko de la sendube same ĝusta kaj referencita pli longa formo Ĉukĉa duoninsulo en la unua frazo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:32, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} Ĉiukĉio kaj mencio de la pli longa alternativo "Ĉukĉa duoninsulo" en la unua frazo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:01, 14 jun. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per movo al [[Ĉukĉio]], per du malnovaj kaj du novaj voĉoj, do sume 4. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:06, 15 jun. 2025 (UTC) ::::: Cetere paralele ankoraŭ necesas movi la titolon [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] al nova kaj pli ĝusta titolo [[Ĉukĉa aŭtonoma distrikto]], kaj ankaŭ la kategoriojn [[:Kategorio:Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] kaj [[:Kategorio:Geografio de Ĉukotka aŭtonoma distrikto]]. Bonŝance ankoraŭ ne estas multaj eroj en ili... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Stranga decido. Temas ne pri administra regiono kiel [[Tatario]] aŭ [[Baŝkirio]], sed pri la duoninsulo, do fizika objekto kies limoj estas strikte difintaj kaj neŝanĝeblaj sendepende ĉu tie loĝas ĉukĉoj aŭ ne. La formo '''Ĉukotko''' estas uzata de rusiaj esperantistoj dum jardekoj: [http://esperanto.china.org.cn/2024-01/03/content_116914995.htm Vasilij Eroŝenko kaj nia epoko], [https://reu.ru/prenu/cerbe_kaj_kore_14_majo_2020.pdf Cerbe kaj kore], [https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/REGo83Kolker.pdf REGO], [https://www.esperanto.mv.ru/Cetero/Mia_vivo_en_Esperanto-lando.html Mia vivo en Esperanto-lando], ankaŭ alilandaj esperantistoj uzas ĝin, ekzemple [https://eo.mondediplo.com/2007/09/article1298.html Le Monde diplomatique en Esperanto], [https://ikso.net/rusio-volas-konekti-asion-kun-ameriko-per-submara-fervojo/ E@I]. La enciklopedio devas sekvi la jaman lingvouzon, ne inventi ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:51, 19 dec. 2025 (UTC) ::Ankaŭ min mirigas tia iama decido. Mi ne memoras, ke iu uzus la formon "Ĉukĉio", dum "Ĉukotko" estas formo kutima kaj internacie rekonebla. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:15, 19 dec. 2025 (UTC) :: {{kom}} ĉiuj 3 referencoj en la artikolo estas fidinde mortintaj, kaj mi eble subtenus ŝovon al "Ĉukotko" ĉar tio ŝajne estas proksime al <big>Чуко́тка</big>, sed antaŭe ŝatus vidi la nomon de la duoninsulo en la loka ĉuka lingvo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:33, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Same kiel la aliaj primitivaj popoloj, la ĉukĉoj origine havis en sia lingvo nur la vortojn priksribantajn iliajn senperajn spertojn, do videblajn montojn, riverojn kaj arbojn, sed ne la duoninsulon kiun ili neniam vidis komplete. Do ili simple neniel ĝin nomis, ĉar por ili ĝi ne ekzistis. Poste la ĉukĉa transprenis ĝian nomon el la rusa, adaptinte iom, do nun ekzemple [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] en la ĉukĉa nomiĝas [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ckt/Чукоткакэн_автономныкэн_округ Чукоткакэн автономныкэн округ] (Ĉukotkaken aŭtonomniken okrug). Do la nuna formo ''Ĉukĉio'' estas same malkutima por la rusoj, ĉukĉoj kaj esperantistoj. Tiu ĉi alinomo estis la solvo sen la problemo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:34, 21 dec. 2025 (UTC) == [[Raspaĵo]] -> [[Paneroj]] -> [[Panraspaĵo]] == Raspaĵo estas io ajn raspita, ne nur pano kaj aliaj bakaĵoj. Povus temi pri fromaĝo, kokoso, karotoj, ktp, ktp. Mi proponus alinomi ĝin al {{por|"paneroj"}}, kiu estas sufiĉe internacia termino por ĉi tiu kuirarta ingredienco. (Vidu anglan "breadcrumbs", nederlandan "broodkruim", japanan "パン粉", ĉinan "麵包屑", vjetnaman "vụn bánh mì", indonezian "tepung roti", ktp.) Aliokaze eblus eventuale uzi "panraspaĵo" aŭ "raspita pano" aŭ simile. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:16, 28 maj. 2025 (UTC) :{{por}} pli klara titolo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:20, 31 maj. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". "Raspaĵo" ŝajnas tute ne taŭga: estas apenaŭ imageble, ke oni raspas panon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:25, 1 jun. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". Se panon eblas raspi, tiam ĝi jam tre sekas kaj malmolas, sed mi jam vidis ion tian. Ĉiukaze paneroj estas plene trafa vorto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 2 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". Mi proponas titolon '''[[Panraspaĵo]]'''. Spenĉjo tre pravas ke "raspaĵo" ne estas bona titolo por paĝo kiu temas pri raspaĵo de pano. Problemoj kun propono "paneroj" estas du, nome plurala formo, kaj malapero de raspado per kiu la materialo estiĝas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 6 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". [[Panraspaĵo]] akcepteblas. Krome estas ferraspaĵo per farliloj, fromaĝraspaĵo, --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:00, 6 jun. 2025 (UTC)ktp. ::{{por}} Paneroj. Tio estas la vorto, kiun mi plurfoje aŭdis, ankaŭ legis en tekstoj, kaj PIV havas propran kapvorton "panero" kaj konfirmas mian subjektivan memoron. Mi ne komprenas kial pluralo estus problemo ĉi tie. Laŭ la naturo de la temo, unu panero nur estas minimuma malpuro, por kuireja recepto oni bezonas plurajn panerojn. Kaj do? Panraspaĵo estus teorie ebla alternativo, sed tute artefarita, teoria: kiu povus eĉ unu ekstervikipedian referencon alporti, kiu konfirmus vastan uzon de la vorto "panraspaĵo" en e-lingva literaturo kaj gazetaro? Kaj kie estas vortara kapvorto, kiu por "panero" '''jes''' ekzistas? Ankaŭ ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' konfirmas mian juĝon: pri "panero" estas 22 trafoj, pri "panraspaĵo" estas ekzakte '''nul'''. Homoj, detenu vin inventi en vikipediaj diskutoj iujn vortojn, kiuj ne estas uzataj en la reala vivo! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:01, 13 jun. 2025 (UTC) :::PS: Cetere, {{re|Crosstor}} Kio estas "farliloj"??? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:06, 13 jun. 2025 (UTC) ::::Pardonu!: [[fajlilo]]. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:58, 13 jun. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Se ne alvenos signifaj pluaj voĉdonoj dum la sekva tago, mi morgaŭ finos la temon kun 5 voĉoj por [[Paneroj]] kaj 2 por [[Panraspaĵo]]. Aparte la referenco el PIV por panero kaj nemencio de panraspaĵo, kaj la meta-kalkulo el ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' de Aidas estas konvinkaj - kio cetere ankaŭ devus plaĉi al Taylor, kiu laŭ mia percepto ege ŝatas tiajn statistikajn meta-kalkulojn el ''tekstaro.com''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:43, 14 jun. 2025 (UTC) ::::::Dankon, Crosstor... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:59, 14 jun. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} per 5 voĉoj por Paneroj kaj 2 por Panraspaĵo ŝovita al nova titolo [[paneroj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 15 jun. 2025 (UTC) ::::::::{{re|Filozofo|Verdulo|Kani|Arbarulo|Spenĉjo|Aidas|Taylor 49|Crosstor}} PS: Mi nur nun vidas la aldonan aserton "ĝi kreas la t.n. tripakumon". De kie estas la vortumo '''"tripakumo"'''? Guglo tute ne trovas la vorton, kio signifas ke kompreneble PIV kaj RetaVortaro kaj ĉiuj aliaj konsulteblaj E-vortaroj ne konas ĝin. Kiu estus la koresponda ero en vikidatumoj, do kiuj estus alilingvaj ekvivalentoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Mi tute ne imagas, pri kio temas. Mi dubas, ke mi antaŭe renkontis tiun ĉi vorton... Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:42, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Ĝis ĉi-monate, la esperanta artikolo ŝajnis esti tre proksima traduko de la ĉeĥa artikolo [[w:cs:Strouhanka|Strouhanka]], kaj "tripakumo" ŝajnas esti rekta traduko de la vorto "trojobal", kiu havas propran artikolon [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (d:Q1571226) en ĉeĥa Vikipedio. Laŭ tiu artikolo, trojobal estas nomo por la metodo kovri (pakumi?) manĝaĵon per tri tavoloj, nome faruno, ovo kaj paneroj. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:12, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Dankon pro la enketado. Nu, laŭ la alilingvaj klarigoj de [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (en vikidatumoj Q1571226), temas pri tio kion PIV nomas [https://vortaro.net/#panumi_kd per simpla verbo "panumi"], tial estas tute konsekvence ke la esperanta vorto por la vikidatuma koncepto [[d:Q1571226]] ne estas "tripakumo", sed "panumaĵo". Mi sume havas suspekton, ke la vorto "tripakumo" estas propa inventaĵo de nia kolego Petr T., estas per neniu presita esperanta vortaro aŭ kuirlibro konfirmebla kaj estas klare "originala persona spontanea inventaĵo aparte por ĵus kreita vikipedia teksto". Tial mi proponas forigi la "ĉeĥismon", eĉ se iuj slovakaj vortaroj aŭ dialektaj vortaroj de la germana lingvo de Prago aŭ eble dialekta vorto de la jida el tiu urbo ankaŭ konfirmas iun tian koncepton de farunumo-ovumo-panerumo, kaj uzi la PIV-an vortradikon "panum'i/panum'o" por la kuireja proceduro: hispane "empanado", germane "panieren", itale "panatura", litove "paniravimas", nederlande "paneren", pole "panierowanie", slovene "paniranje", svede "paneringde" ktp - en ĉiuj klare videblas la latina vorto "panis" resp. esperanta "pano" kaj "paneroj", same greke пανάρισμα [panárisma], ukraine панірування [paniruvannja] kaj en aliaj nelatinaj lingvoj... Do la PIV-a propono de "panumo" perfekte akordiĝas kun la konceptoj en tute malsamaj lingvoj por la kuireja proceduro... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:36, 18 jun. 2025 (UTC) == [[Ortodoksismo]] -> [[Ortodoksa kristanismo]] == Laŭ [[ReVo]] kaj [[PIV]], ortodoksa = konforma al la tradicia doktrino [ne nepre kristana - [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]]]. Ortodoksa povas esti ne nur [[kristanismo]], sed ankaŭ [[judaismo]], [[marksismo]] ktp. Ĉu do "'''[[Ortodoksa kristanismo]]'''" ne estus pli klara, preciza, rekonebla kaj do trafa titolo? Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:13, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} tute prave. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} Tute konsentas kun la argumento de Filozofo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:03, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per kvar poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) == Japanaj geografiaj nomoj en la Hepburnan sistemon se mankas fontoj == Saluton al ĉiuj,<br> Post ampleksa diskuto en [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], ni preskaŭ atingis interkonsenton pri normigo de japanaj geografiaj nomoj en Vikipedio.<br> Laŭ Regulo 2 de [[VP:NELATINA]] ("Uzu alilingvan akceptitan transskribon en latina alfabeto"), ni proponas, ke japanaj geografiaj nomoj sen ekzistantaj Esperanto-fontoj estu ŝanĝitaj al la japana transskriba Hepburn-sistemo.<br> Samtempe, ĉar la sekcio "Esperantigo de nomoj" en [[VP:TA]] specife postulas, ke "Nomoj de subŝtatoj ĉiam estu Esperantigitaj," ni lanĉis [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]. Ĉi tiu projekto celas sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por japanaj regionoj kaj gubernioj, kun la ebla celo krei estontan oficialan eksteran referencon.<br> Ĉu vi konsentas pri ĉi tiu duobla aliro? Ĝi permesus al ni provizore uzi la Hepburnan kie mankas Esperanto-fontoj, dum ni aktive laboras por la longtempa Esperantigo per la menciita projekto.<br> Via opinio kaj subteno estus tre valoraj por antaŭenigi ĉi tiun gravan laboron.--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 02:04, 16 jun. 2025 (UTC) Saluton al ĉiuj. Konforme al la daŭraj diskutoj kaj la proponita [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], mi intencas komenci alinomi la artikolojn de japanaj gubernioj, komence post unu semajno, se ne aperos pliaj komentoj aŭ oponoj en ĉi tiu diskuto. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas jena: * [[Gubernio Ajĉio]] → [[Gubernio Aichi]] * [[Gubernio Akita]] * [[Gubernio Aomori]] * [[Gubernio Ĉiba]] → [[Gubernio Chiba]] * [[Gubernio Ehime]] * [[Gubernio Fukui]] * [[Gubernio Fukuoka]] * [[Gubernio Fukuŝima]] → [[Gubernio Fukuŝimo]] * [[Gubernio Gifu]] * [[Gubernio Gunma]] * [[Gubernio Hiroŝimo]] * [[Gubernio Hiogo]] → [[Gubernio Hyōgo]] * [[Gubernio Ibaraki]] * [[Gubernio Iŝikavo]] → [[Gubernio Ishikawa]] * [[Gubernio Iŭate]] → [[Gubernio Iwate]] * [[Gubernio Kagavo]] → [[Gubernio Kagawa]] * [[Gubernio Kagoŝimo]] * [[Gubernio Kanagavo]] * [[Gubernio Kioto]] * [[Gubernio Koĉi]] → [[Gubernio Kōchi]] * [[Gubernio Kumamoto]] * [[Gubernio Mie]] * [[Gubernio Mijagi]] → [[Gubernio Miyagi]] * [[Gubernio Mijazako]] * [[Gubernio Nagano]] * [[Gubernio Nagasaki]] → [[Gubernio Nagasako]] * [[Gubernio Nara]] * [[Gubernio Nigato]] → [[Gubernio Niigata]] * [[Gubernio Oitao]] → [[Gubernio Ōita]] * [[Gubernio Okajamo]] * [[Gubernio Okinavo]] * [[Gubernio Osaka]] → [[Gubernio Osako]] * [[Gubernio Saga]] * [[Gubernio Sajtama]] → [[Gubernio Saitama]] * [[Gubernio Ŝiga]] → [[Gubernio Shiga]] * [[Gubernio Ŝimane]] → [[Gubernio Shimane]] * [[Gubernio Ŝizuoka]] → [[Gubernio Ŝizuoko]] * [[Gubernio Toĉigi]] → [[Gubernio Tochigi]] * [[Gubernio Tokuŝimo]] * [[Gubernio Totoro]] * [[Gubernio Tojamo]] * [[Gubernio Vakajamo]] * [[Gubernio Jamagata]] → [[Gubernio Jamagato]] * [[Gubernio Jamaguĉi]] → [[Gubernio Yamaguchi]] * [[Gubernio Jamanaŝi]] → [[Gubernio Yamanashi]] * [[Hokajdo]] * [[Tokio]] Laŭ la principo 'Kiu silentas, tiu konsentas', mi procedos se ne estos obĵetoj antaŭ tiu tempo. --[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:10, 20 jun. 2025 (UTC) :{{farite}} Saluton al ĉiuj, :La unusemajna periodo por komentoj kaj oponoj pri la normigo de japanaj geografiaj nomoj pasis. Ĉar mi ricevis neniun validan opozicion al nia projekto aŭ al la portempa uzado de Hepburn-romanigo, kaj post detalaj diskutoj kiuj plifortigis nian metodologion, ni antaŭeniras. :Laŭ la Regulo 2 de [[VP:NELATINA]], mi komencas la procezon de alinomo de japanaj guberniaj artikoloj al la Hepburn-sistemo, kie mankas ekzistantaj Esperanto-fontoj. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas tiu jam portempa. La sama logiko de portempa normigo validas ankaŭ por malpli grandaj administraj unuoj, kiel urboj kaj urbetoj, ĉar multaj el tiuj same ne posedas establitajn Esperanto-formojn. :Ĉi tiu apliko de Hepburn estas portempa solvo por certigi tujan normigon kaj konformecon kun la nunaj Vikipediaj reguloj. Ĝi tuj korektas la nunan malkonsekvencon per oficiale agnoskita internacia normo. :Nia finfina celo, tamen, restas la plena kaj sistema Esperantigo de ĉi tiuj nomoj, kiel postulas [[VP:TA]] por subŝtatoj. Tial ni aktive laboras per nia [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], celante sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por estonta oficiala referenco. :Esperantigi administrajn unuojn tra la mondo estas daŭra procezo. Nia esploro montras, ke unua-nivelaj administraj unuoj en landoj kiel Usono, Aŭstralio, Brazilo, Kolombio, kaj Barato estas vaste Esperantigitaj. Kvankam iuj landoj (ekz. Francio, Hungario) montras malsamajn alirojn aŭ nekompletan Esperantigon, tio nur evidentigas la vivantan naturon de Vikipedio, ne kontraŭas la celon de sistema Esperantigo de unua-nivelaj administraj unuoj de Japanio. :Dankon pro via kunlaboro kaj subteno. :--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 12:07, 26 jun. 2025 (UTC) == [[La Klaŭno]] == Mi proponas alinomi la artikolon «[[La Klaŭno]]» al «Opinioj de klaŭno». Prefere traduki la originalan titolon ("Ansichten eines Clowns"), ol tiun de la angla traduko ("The Clown"). - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:52, 13 jul. 2025 (UTC) :Absolute. Mi ne atendis debaton. Farite.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:07, 14 jul. 2025 (UTC) == (film) -> (filmo) == Anonimulo [[Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/78.154.163.85]] kreis plurajn artikolojn pri kinofilmoj, kun la aldono "(film)" - tiel, sen -o. Ili alinomendas al "(filmo)". (Pluraj ankaŭ bezonas poluradon kaj kategoriojn.) - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:53, 14 jul. 2025 (UTC) :Unu filmon (pri Timm Thaler) mi jam plibonigis. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 15 jul. 2025 (UTC) :: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?go=Ek&search=intitle%3A%2Ffilm%5C%29%2F&ns0=1 intitle] {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:23, 15 jul. 2025 (UTC) :::Dankon! Kaj pluan dankon ke vi ankaŭ minuskligis troan majusklecon en kelkaj titoloj! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:59, 15 jul. 2025 (UTC) ::::Dankon pro la purigo!! Mi eĉ dubas ĉu utilas havi alidirektilojn kiel [[Luno (film)]], [[Nigra Korvo (film)]] aŭ [[Timm Thaler kaj la Vendita Rido (film)]]. Neniu venus al la ideo krei alidirektilojn kiel [[Luno (película)]] hispane aŭ [[Luno (filmas)]] litove, kaj kial fari esceptojn por teknikaj aldonaĵoj en la angla lingvo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 4 aŭg. 2025 (UTC) == [[Naziismo]] -> [[Nacisocialismo]] == Karaj, La vorto "naziismo" estas paŭsita gentalingva mallongigo de la normala nomo de la koncerna ideologio kaj movado naci-socialismo. Estis kompreneble, kial samtempuloj tiel mallongigis la iom longan vorton en lingvoj gentaj, kie ekzistas tradicio de tiaj mallongigoj. Por tio ekzistis ankaŭ psiĥologiaj kialoj: oni kaŝe defias opresan totalisman reĝimon, uzante (anstataŭ ĝia serioza, impona, oficiala nomo por ĝiaj timigaj adeptoj) amuzan, familiaran formon. Tamen nuntempe oni ne tiom ofte parolas pri nacisocialismo, kaj - eble pli grave! - en Esperanto ekzistas nek kutimo regule uzi apartajn malpli longajn variantojn de longaj vortoj, nek tradicio vaste uzi slangecajn kaj aparte lernendajn vortokunfandajn mallongigojn. Tiaj formoj ĝenerale ne tre bone sidas en Esperanto. Krome, "nazio" ne sonas en Esperanto same amuze kaj timodefie kiel "nazi" en la germana, kie tiaspecaj mallongigoj estas tre kutimaj diminutivaj formoj ... Aparte strange estas uzi tian mallongigon en enciklopedia artikolo, kaj eĉ pli strange estas uzi ĝin en la titolo. Tial mi proponas alinomi artikolon jene: "'''[[Nacisocialismo]]'''" kaj krom mencio de la formoj "nazio" kaj "naziismo" regule uzi la normalajn enciklopediajn formojn "nacisocialisto" kaj "nacisocialismo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:01, 25 jul. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Laŭ mia kompreno kaj laŭ PIV, en Esperanto "nazio" ne estas mallongigo sed sendependa radiko. Kaj ĝi estas multege pli ofte uzata ol "nacisocialisto" - ne nur laŭ mia sperto, kiu certe estas malpli vasta ol tiu de Filozofo, sed ankaŭ laŭ la Tekstaro (18 trafoj por "nacisocial", kredeble kelkcent por "nazi"). :Tio tute similas al la situacio en la angla, la hispana, kaj verŝajne la plej multaj lingvoj. Oni uzas "nazi" sen ia konscio ke originale ĝi estis mallongigo, des malpli pri amuzaj aŭ timdefiaj kromsignifoj; ĝi nur estas la nomo de tiu speco de ekstrema rasismo. Estas parte simile kiel ni parolas pri "faŝismo", ne iu etimologie pli fidela *faskismo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:15, 29 jul. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} kiel prave resumigis la kontraŭajn argumentojn Arbarulo. Kaj fidu min, en la germana lingvo la vorto ''Nazi'' tute ne sonas amuze. Jes, estas iuj karesvortoj kiuj finiĝas per -i, tute ne ĉiuj, sed se vi volas asociigon de la vokalo "i" en la germana vorto ''Nazi'', ĉe mi ĝi elvokas etan germanlingvan infanon, kiu estas ŝokita per abomeno kaj naŭzo, kaj esprimas tion per elkrio "iiiiiiiiii!" - kvazaŭ ĝi rimarkus ke ĝi ĵus manĝis ion kio fakte estas plena je ŝimo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:25, 4 aŭg. 2025 (UTC) :::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:56, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 20 aŭg. 2025 (UTC) == [[Rozfrukto]] -> [[Rozbero]] == Uzanto [[Uzanto:Wolfgang Bohr|Wolfgang Bohr]] movis la artikolon de "Rozbero" al "Rozfrukto" en 2015 kun la komento "la frukto de la rozo ne estas bero, sed plurfrukto". Tamen, kiel la artikolo [[Bero]] notas, tre multaj fruktoj, kiuj botanike ne estas beroj, tamen nomiĝas beroj en komuna uzado. Ŝajne ambaŭ "rozbero" kaj "rozfrukto" troveblas en po iom da nacilingvaj-esperantaj vortaroj, sed laŭ mia esplorado, "rozbero" ŝajnas esti signife pli ofta en efektiva uzado en la reto kaj en esperanta literaturo. Ĝi troveblas ekzemple en [https://libro.ee/file.php?id=3041 la romano Ojstro de Etelo Liliano Vojniĉ,] en poemo de la poemaro Kantante Vivi ([https://www.verduloj.org/GMO_S-ulo_2010-5.pdf#page=34 citita en revuo de SAT]), en [https://www.ikue.org/cz/arkivo/a-105-1-17.pdf#page=18 gazeto de la Katolika Sekcio de ĈEA,] kaj en [https://steemit.com/rozbero/@johano/rozbero-a-tuna-festo ĉi tiu blogaĵo pri rozberoj.] Dume, ekster Vikimediaj projektoj mi trovas la vorton "rozfrukto" plejparte nur en vortaroj kaj en maŝintradukitaj retpaĝoj. "Rozfrukto" ja estas tute bona vorto menciita en kelkaj respektindaj vortaroj, do ĝi estas certe menciinda en la artikolo. Sed ŝajnas al mi, ke ni uzu la pli tradician vorton "Rozbero" en la titolo. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 15:15, 28 jul. 2025 (UTC) : Mi respektas la trovojn, konsentas ke laŭ la vortaroj ambaŭ vortoj proksimume same amplekse uziĝas, do ambaŭ formoj devas dokumentiĝi en la teksto, kiel mem proponas Spenĉjo, sed ne estas argumento kontraŭ uzo de la vorto "Rozbero" en la titolo. Do {{por}} la ŝanĝo de la titolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[Boise (Idaho)]] -> [[Bojsio]] == Mi volas alinomi ĉi tiu artikolon, ĉar la paĝo havas neesperantnomon, kiam esperantnomo ekzistas kaj uzas ofte. Ankaŭ, aliaj usonaj urbpaĝoj ne havas subŝtatnomojn, krom urboj kiu samnomatas je aliajn urbojn. Ekzemple, [[Seatlo]], [[Novjorko]], [[San-Francisko]], [[Portlando (Oregono)]], kaj [[Portland (Majno)]]. [[Uzanto:Loffy570|Loffy570]] ([[Uzanto-Diskuto:Loffy570|diskuto]]) 22:07, 4 aŭg. 2025 (UTC) :{{re|Loffy570}} Estas en ordo diskuti, ĉu uzi "Esperanto-nomon kiu ekzistas kaj uziĝas ofte". Tamen, tiun aserton en kazo de dubo necesas pruvi per (almenaŭ) du ekstervikipediaj referencoj. Mi persone multfoje en Esperanto vidis esperantajn nomojn [[Novjorko]] kaj [[San-Francisko]], kaj neniam vidis urbonomon Bojsio, do mi esprimas dubon. Nun estas "kazo de dubo" kaj necesas pruvi ke la aserto estas vera. Bonvolu. La eksa retejo [https://web.archive.org/web/20140112074056/http://terpomuloj.org/ terpomuloj.org] laŭ la [[interreta arkivo]] senŝanĝe ekzistis [https://web.archive.org/web/20041212013742/http://www.terpomuloj.org:80/ de 2004] ĝis 2014, en 2015 ĝi jam estis morta, sed pro la senŝanĝeco eblas konstati ke ĝi estis de 2004 kaj simple videblis dum sekvaj sed jaroj. Tia unu retpaĝo de 2004, tre kredebla farita de unusola entuziasmulo, ne estas pruvo de "Esperanto-nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte"... Eĉ por la historia renkontiĝo NOREK 2004, mi ekster la arkivigita paĝo terpomuloj.org de 2004 nur trovis indikon ke ĝi okazis en urbo "Boise (Idaho)": notinde en [https://wallydutemple.com/2017/08/13/la-historio-de-norek-norda-okcidenta-esperanto-konferenco/ "historio de NOREK" de Wally du Temple] kaj la [https://bulteno.esperanto-usa.org/a/2004/02/00-pdf/bulteno.pdf bulteno "Esperanto USA", aprilo 2004, p. 12] (PDF, nur eta anonco, probable post la renkontiĝo ekzistis pli ampleksa raporto en tiu bulteno, sed tiun mi nun ne trovis). Sincere salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 5 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi kontestas tiun fremdan principon, truditan de tute aliprincipa ''Wikipedia''. Esperanto celas logikecon kaj sistememon. Se oni prononcas /bojsi(o)/, oni do skribu «Bojsio».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:32, 11 aŭg. 2025 (UTC) :::Inter la lokanoj la prononco varias inter [bojsi(o)] kaj [bojzi(o)]. La origino de la vorto estas la franca vorto ''boisé(e)'' [bŭazé], kvankam ŝajnas, ke en la angla lingvo pli multaj lokanoj preferas la varianton [bójsi]. La nuraj esperantistoj el Boise, kun kiuj mi multfoje parolis (tio estis antaŭ multaj jaroj), miamemore prononcis [bójzi] (sen plena esperantigo). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:33, 14 aŭg. 2025 (UTC) :::: Mi trovis la urbonomon ankoraŭ en la esperantlingva [[Poŝatlaso de la mondo]], en kiu profesiece estas multaj mapoj kun amasoj da esperantlingvaj urbonomoj, kaj la urbo bildiĝas eĉ en du vastaj dupaĝaj mapoj, 31 kaj 33, tamen '''ambaŭfoje en la formo "Boise"'''. Sed {{re|Sergio}}: Mi tute ne scias al kiu "tute aliprincipa ''Wikipedia''" vi aludas, ĉu la angla, germana, jida, kataluna, islanda, litova vikipedia kolektivo... Laŭ mia sociiĝo en esperantlingva Eŭropo, mi observis ke jam en la 1980-aj jaroj esperantlingve aperis pluraj libroj kaj artikoloj de pensiula eksa instruisto kun nomo Rikardo Ŝulco (laŭ pasporto Richard Schulz, sed per tiu nomo neniu rajtis citi lin en Esperanto), kiu ne nur esperantigis ĉiun vilaĝon, domaron, kvartalon kaj urboparteton, sed ankaŭ la nomojn de ĉiuj ajn jam mortintaj kaj nuntempaj homoj - ĉiu kiu ne sukcesis forkuri plej atletike estis esperantigita. Tiu troigo nerekoneble aliformigi ĉiujn nomojn "de ekster nia esperantista kosmo al belaj nomoj en la zamenhofa lingvo", nomoj de ĉiaj neesperantistoj kiuj ĝis la invento de nova nomo per Rikardo Ŝulco neniam havis esperantan nomon, kvazaŭ preni iun ajn telefonlibron de iu distrikta vilaĝa komunumo de okcidenta Germanio kaj simple aliformigi ĉiun nomon, estis tiom absurde radikala, kaj rezultis en tio ke multaj memdeklaritaj lingvopapoj havis diversajn ideojn ŝanĝi nacilingvajn nomojn per nur esperantaj literoj kaj ĉiuj kun o-finaĵoj, ke fine multaj esperantistoj tute nerviĝis pri tio. Despli ke la "esperantista kosmo" ne estas propra universo, sed kunvivas kun naciaj kaj regionaj lingvoj kaj kulturoj en precipe neesperantista universo. Tio, kaj ne iuj krokodilaj alilingvaj vikipediaj komunumoj, laŭ mi estas la fundo de skeptikeco pri spontaneaj kreoj de tutnovaj esperantaj nomoj, kiuj ĝis tiu sekundo ankoraŭ ne estas kutimaj. Se iu povas nur duone konvinki, ke iu nomo "Bojsio" estas "nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte", tiam jam estas en ordo. Sed almenaŭ en Esperantujo ekster Usono, supozeble ekster Idaho, urbonomoj Novjorko, San-Francisko, Seatlo, Ĉikago kaj Vaŝingtono estas bonkonataj kaj vere "uziĝas ofte", sed nomoj en la [[kantono Ada]] de Idaho kiel "Bojsio", "Kuna", "Ŝtelo", aŭ imageblaj nomoj "Fotlodedejlo". "Eŭklandpako" aŭ "Kverkuja Parko", "Ŭiltenmanezo" (prononce fˈɔːt lˈɔːdədˌe͡ɪl, ˈə͡ʊklənd pˈɑːk, wˈɪltən mˈanəz aŭ internacie Fort Lauderdale, Oakland Park, Wilton Manors) en Florido simple estas malpli multe aŭditaj. Se ni forlasus la principon ke entute gravas ke iu esperanta nomo estus "multe uzata", kiel argumentis Loffy570 la 4-an de aŭgusto, sed sufiĉas ke estas iu prononco nacilingva per [[sistemo IFA]], kion oni tradukas al nomo kun esperantaj literoj, kun o-finaĵo kaj nepre akcentata je la antaŭlasta silabo, oni aŭ kreas montojn da novaj esperanto-vortoj nur en diskutpaĝoj de vikipedio, aŭ en fejsbuko, ŭatsepo ktp, kiuj eksplodigas la vortotrezoron aŭ oni kreas same multajn pseŭdo-vortojn kiuj ŝajnigas esti vortoj sed fakte ne estas. Laŭ mi estas valora principo ke ni '''ne''' simple inventas nian mondon en vikipediaj paĝoj kaj diskutejoj, sed provas laŭeble atenti, kio okazas esperantlingve en la praktika vivo de la ekstervikipedia mondo, kaj uzas nur tion kion oni ankaŭ uzas en la "vera mondo". 23:02, 30 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Alta sacerdoto]] → Ĉefpastro == La artikolo plene ignoras la tradicion de la esperanta literaturo (kaj titole, kaj enhave). En «[[La Faraono]]», [[Londona Biblio]], «[[Pro Iŝtar]]», «[[Quo vadis?]]» ktp ktp la koncerna termino estas '''ĉefpastro'''. (Akceptebla difino troveblas [https://www.reta-vortaro.de/revo/art/pastr.html#pastr.cxef0o en ReVo]; la difino en la PIV-oj estas fuŝa, malakorda kun la reala Esperanto kaj kun la uzo de PIV mem, ekz-e «'''Aaron/o''' ב Frato de Moseo k unua ĉefpastro de la hebreoj»)--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}}Kaj krome, «sacerdoto» estas nur kristanisma laŭ vortaraj difinoj, tamen la artikolo parolas pri religioj sumera kaj babilonia (kaj eĉ se ne estas menciate tie, ankaŭ amerikaj indiĝenoj havis ĉefpastrojn, ekzemple la majaj «ahau can mai» [ahaŭ kan maj]). Kelkaj lingvoj, ekz. la hispana, ja uzas «sacerdote/sacerdotisa» por ajnreligia pastro/ĉefpastro, sed Esperanto ne sekvu tiujn alilingvajn kutimojn kiel eble plej multe. --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 03:58, 14 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ la argumentoj de Sergio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:22, 14 aŭg. 2025 (UTC) ::{{por}} La argumentoj sonas al mi konvinkaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:17, 20 aŭg. 2025 (UTC) : {{farite}} --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:33, 21 aŭg. 2025 (UTC) == [[Meretrico de Babilono]] → Babela malĉastistino == «Meritrico» estas tute nekonvena: # La biblia termino estas «malĉastist(in)o», vorto pli preciza kaj memklariga. # «[[Meretrico]]» estas vorto tute marĝena en Esperanto, malpreciza (ĉu amatora ‹malĉast<u>ul</u>ino›? ĉu profesia ‹malĉast<u>ist</u>ino›? Laŭ la artikolo «[[Meretrico]]» ĝi estas jen unu, jen la alio). # La koncerna biblia termino aludas templajn amortistojn virajn aŭ inajn, ekz-e «Ne enportu pagon de '''malĉastistino''' nek de '''malĉastisto''' en la domon de la Eternulo» (Readmono 23:18). Se oni elektas «meretrico»n, kiel esprimi «malĉastisto»n? Ankaŭ «de Babilono» estas krikinda. Anstataŭ la plumpa prepoziciaĵo en Esperanto eblas uzi pli elegantan adjektivon: Babilona, Babela. Laŭ la lingvaĵo Biblia preferindas «Babela», kp «[[Babela turo]]». Ankaŭ latine oni uzas adjektivon: ''Babyloniacus fornicaria''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:05, 21 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} En Esperanto la Biblio havas norman tradukon kies kvaliton neniu serioze kritikas, do estus bone ke bibliaj konceptoj kaj roluloj nomiĝu laŭ tiu traduko. Tial mi preferas "malĉastistino" kaj "Babel". Pri la elekto inter "Babela" kaj "de Babel" mi ne havas opinion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:26, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:58, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:15, 23 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 30 aŭg. 2025 (UTC) {{farite}} kun 5 poraj voĉoj kaj neniu dubema. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Plinio la Maljuna]] == Estas multe da artikoloj, en kiuj oni diferencigas per «(pli) juna» / «(pli) maljuna». Min tio ĝenas, kiel insulto al racia vortuzo. La francoj estas iom pli sentivaj kaj diras [[:fr:Pline l'Ancien]] (Plinio la Malnova). Tre logike, kp «la Malnova Testamento — la Nova Testamento». Tamen anstataŭ «Plinio la Nova» (kp [[:fr:La nouvelle Héloïse|«La Nouvelle Héloïse»]]) ili paneas kaj diras «Plinio la juna» :-( Mi tamen opinias, ke la kontrastigo per «maljuna/juna» estas lingva (kaj logika) eraro, kontraŭa al la spirito de Esperanto. Logiko postulas la kontrastigon per «malnova/nova». Konkrete en la okazo pri la Plinioj eblas alia kontrastigo: «Plinio la onklo» / «Plinio la nevo» (kp «Dumas-père» / «Dumas-fils»). Tamen en multaj aliaj okazoj ne temas pri parencoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:38, 24 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} "Plinio la juna" eĉ estas ekzemplo en PIV: [https://vortaro.net/#juna_kd]. Kaj laŭ mia kompreno, tio tute respektas logikon kaj Esperantan vortuzon. Homoj kaj aliaj organismoj estas (mal)junaj, ne (mal)novaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:18, 27 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} alinomigo. Laŭ argumentoj de Arbarulo. Kaj mi tre esperas ke kiam '''mi''' estos vere maljuna, ke oni nomos min "maljuna" kaj ne "malnova", kvazaŭ mi estus objekto, aparato, ilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:59, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::''Maljuna'' indikas la aĝon, ĝi estas relativa al onia naskiĝtempo (kaj farto). Kiam Plinio ''la Malnova'' estis infano li estis tre ''juna''; kaj Plinio ''la Nova'' mortis jam ''maljuna''. La ''antikvaj grekoj'' ne ĉiuj estis ''maljunaj grekoj'', kaj la ''modernaj grekoj'' ne ĉiuj estas ''junaj''. Ne ĉiuj lingvoj konfuzas la relativan aĝon kaj la absolutan malnovon. :: Oni povas juĝi pri noveco per la aĝoj kadre de unu sama familio: ''pli juna'' infano estas ''posta''; ido estas pli juna ol la gepatroj. Tamen tio postulas komparativon: ''pli'' (mal)juna. Kaj tio ne validas ekster la familio. :: Sinonime eblus distingi inter «la antaŭa Plinio» kaj «la posta Plinio». Kaj jen alisence, tamen ja rilate al homo (kion vi opinias malebla), en la [[Epistolo al la Efesanoj]]: ::: 22 por ke vi formetu ... ''la malnovan homon'', pereeman laŭ trompaj deziroj, ...<br> 24 kaj surmetu ''la novan homon'', kreitan laŭ Dio en justeco kaj vera sankteco. ::''Plinio la Maljuna'' estas tute mallogika kaj kontraŭa al diferenco inter ''maljuna'' kaj ''malnova'' (krom se efektive temas pri iu el la Plinioj en lia maljunaĝo).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:52, 1 sep. 2025 (UTC) :Karaj - Distingado per ''absolutaj'' epitetoj "juna" kaj "maljuna" efektive povas esti misgvida aŭ almenaŭ stumbliga. :Tamen la ''relativa'' karakterizo "pli juna" kaj "pli maljuna" (aŭ "malpli juna", se temas pri du junuloj) ne havas tian evidentan problemon. :Mi vidas aperojn de tiaj formoj en iuj vikipediaj artikoloj. :Memkompreneble, oni povas disputi pri tio, ke en Esperanto oni principe povas distingi inter "pli juna" kaj "malpli maljuna", sed mi dubas, ke tia hardplitafo efiku uzeblon de la formo "Plinio la pli juna". :[[Uzanto:Sergio|Sergio]] - ĉu vi opinias ankaŭ la formon "pli juna" evitinda? :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:42, 1 sep. 2025 (UTC) ::La du Pinioj estis kompareblaj laŭ la aĝo, ĉar ilaj vivotempoj havas komunaĵon. Sed kio pri la du Katonoj? La malnova mortis en 149 a.K., la nova naskiĝis 54 jarojn poste, en 95 a.K. Estas du disaj vivintervaloj — kiel eblas kompari iliajn «aĝojn»? La tradiciaj epitetoj estas plena absurdo, dum «nova» kaj «malnova» estas tute logikaj kaj klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:59, 1 sep. 2025 (UTC) :::Jen alia analogio. Imagu ke antaŭ 3 jaroj mi amikiĝis kun 20-jarulo, kaj 2 jarojn poste, kun 60-jarulo. Evidente la unua (nun 23-jarulo) estas la pli malnova amiko, kaj la dua (61-jarulo), la pli nova amiko. Sed laŭ via logiko, la 61-jarulo estas «la pli juna amiko», kaj 23-jarulo, «la pli maluna». Aĉ!--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 14:31, 1 sep. 2025 (UTC) ::::Kara, ::::Verdire, tiu ĉi ekzemplo ne rilatas senpere al la pridiskutata temo. "Nova amiko" kaj "malnova amiko" estas tute kutimaj, vaste uzataj esprimoj Neniu miksas la nociojn "juna amiko" kaj "nova amiko". ::::Tamen vi pravas, ke la esprimoj "nova amiko" kaj "malnova amiko" dubindigas iujn (sed ne ĉiujn!) el la obĵetoj kontraŭ tiaspeca uzado de "(mal)nova". ::::Bedaŭrinde, el la nuntempa vidpunkto ambaŭ Plinioj (kaj Katonoj) estas malnovaj, kaj ankaŭ komparado laŭ malnoveco ne sonas nature: Plinio la malpli nova kaj Plinio la pli nova? Aŭ Plinio la pli malnova kaj Plinio la malpli malnova? Ial tio sonas tre stumblige... Ĉu nur pro tio, ke tiaj esprimoj estas nekutimaj? Hm, pripensinde... ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:01, 1 sep. 2025 (UTC) {{kom}} Kara {{u|Sergio}}, dankon por viaj rimarkigoj. Laŭ mia lingvosperto, esperantistoj ja kutime diras ĉi tie "juna". Supozeble ili faras tion * ĉar tio estas la ĝenerala lingvouzo en Esperanto, kaj/aŭ * ĉar ili paŭsas tion el naciaj lingvoj, kie oni same uzas "juna". Ĉu iu alia esprimo estus teorie pli logika ol "juna", tio certe estas interesa diskuto, kiu meritas havi sian lokon, sed ĝi ne tuŝas Vikipedion. Vikipedio sekvu la normalan lingvouzon, tute sendepende ĉu tiu estas "logika" aŭ ne. Ni nepre ne kreu apartan vikipedian dialekton de Esperanto. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:56, 2 sep. 2025 (UTC) == [[Fendo (gimnastiko)]] > [[Spagato]] == Saluton. Ne estas fontoj pri la traduko “fendo”, kaj la PIV enhavas la vortojn “spagato” [https://vortaro.net/#spagato_kd] aŭ “streĉangulo” [https://vortaro.net/#stre%C4%89angulo_kd] por tiu figuro. [[Uzanto:Lepticed7|Lepticed7]] ([[Uzanto-Diskuto:Lepticed7|diskuto]]) 13:26, 2 okt. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ argumento de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:17, 3 okt. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 16:06, 12 nov. 2025 (UTC) :{{por}} [[Spagato]] estas bona vorto. Al mi persone, ambaŭ variaĵoj “fendo” kaj “streĉangulo” (pardonu, PIV) aspektas strangegaj. Redukti unu vortradikon ĉi tie nur rezultos en strangaj vortumoj. Estu spagato. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 7 dec. 2025 (UTC) {{farite}} kun kvar poraj voĉoj kaj nenui duba aŭ kontraŭa - ŝanĝita al la vortumo "spagato". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Bonfarto]] > [[Bonvivado]]== La artikolo prezentas "bonfarto" kiel sinonimon de la anglalingva neologismo ''wellness'', tre nebula koncepto distingebla de ''health'' "sano" ĉefe en tio, ke ĝi havas konotacion de vivostilaj, precipe "alternativaj" metodoj. Tamen "bonfarti" en Esperanto ne havas tian konotocion, sed signifas nur tion, kion diras PIV, kiel la artikolo citas sed poste ignoras: "esti en bona stato, esti sana". Mi ne havas firman ideon pri la uzenda titolo. Kelkaj eblaj solvoj estas ''[[Wellness]]'', [[Saneco]], [[Bonvivado]], [[Sana vivostilo]], aŭ kunigi kun [[Sano]]. Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:44, 23 okt. 2025 (UTC) :Mi faris la duan artikolon [[Farto]]. Mi ne tute kontentas pri tiu titolo kaj bonvenigos alternativajn proponojn ankaŭ pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 25 okt. 2025 (UTC) ::{{farite}} al ''[[Wellness]]''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 2 nov. 2025 (UTC) :::Mi konsentas pri distingo inter ''Wellness'' = Bonvivado kaj ''Well-being'' = Bonfarto. Ambaŭ estas io alia ol ''Health'' = sano, tial kontraŭ kunigoj. Mi ne feliĉas pri la nun anglalingva titolo, kiu povus lasi la impreson ke ne ekzistus esperanta vorto, sed se oni uzas la esperantan terminon "Bonvivado" en unua frazo kaj per alidirektilo al la teksto, estas tolereble. Tial mi malgraŭ mia ne plena entuziasmo ne kontraŭas la anglan titolon ''Wellness'' por esperanta teksto alternative al titolo Bonvivado. Kaj mi subtenas la originan planon de Arbarulo ''«Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being".»'' Ĝuste tiel estu! "Farto" estas iu ajn stato de vivkondiĉo, sed ''Well-being'' estas ekzakte Bonfarto kaj fine havu tiun titolon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 7 dec. 2025 (UTC) ::::Mi plu alinomis ''[[Wellness]]'' > [[Bonvivado]], laŭ la juĝo de ThomasPusch ke ĝi estas tradukebla tiel. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:12, 1 jul. 2026 (UTC) == [[Povo politika kreskas el tubo pafila]] --> « El la pafilo venas ŝtatpotenco » == {{por}} Ne nur pli fidela al la ĉina 槍桿子裏面出政權, sed ankaŭ ĉi tiel aperas en la esperant-lingvaj eldonoj de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ (Ruĝa Libreto). [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 14:50, 17 nov. 2025 (UTC) :Atentu, ke la senco de diraĵo ŝanĝiĝas, se oni ŝanĝas vortordon: "povo kreskas el pafilo" klarigas la fonton de povo; "el pafilo venas potenco" klarigas, kio venas el pafilo. Tiel estas en normala bonstila lingvaĵo. (Memkompreneble, oni povas celi ian alian stilon.) :Oni do elektu la vortordon konforman al la intencita senco. Al mi ŝajnas, ke Maŭ celis la unuan sencon, t.e. ke por reteni kaj kreskigi potencon necesas armiloj, aŭ, pli metaforece, "la potenco fontas el pafiltubo". :Se mia klarigo konfuzas vin, bonvolu (re)legi la elpaŝon de la Akademio pri la vortordo en Esperanto: [https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_35_2021.html ĉi tie]. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:30, 17 nov. 2025 (UTC) ::Atentu, ke neniel rilatas al vortordo. La aktuala titolo de la artikolo estis paŭsita de, preskaŭ certe, eŭropa lingvo. La citaĵo aperas en ambaŭ tekstoj eldonitaj de Fremdlinga Eldonejo kiel: « El la pafilo venas ŝtatpotenco » [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 17:25, 17 nov. 2025 (UTC) : {{Sindetena}} al "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]". {{Kontraŭ}} specialaj citiloj <big>«&nbsp;»</big>. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Mi fidas la kompetentecon de la tradukintoj de Maŭaj verkoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:04, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Sed atentu tion, ke en Esperanto, malkiel en la franca lingvo, oni ne lasas spacon inter citiloj kaj vortoj. Ĉu uzi citilon aŭ kursivon por la titolo, tio estas alia demando - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:32, 27 nov. 2025 (UTC) ::{{Por}} "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]", fidante la esperantajn eldonojn de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ. Kompreneble la interna ligilo estos sen iuj ajn citiloj, sed en teksto specialaj kaj simplaj citiloj ambaŭ estas en ordo, nu kompreneble sen spaco inter tiuj signoj kaj la titolaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:58, 7 dec. 2025 (UTC) :::{{farite}} Fine estis kvar voĉoj por ŝanĝo al "El la pafilo venas ŝtatpotenco", ĉefe ĉar en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas tiu formo. Unu voĉo sindetenis, kaj Filozofo esprimiĝis sindetene ĝis kontraŭe (mi cetere samopinias kun Filozofo ke la antaŭa formo sonas pli elegante, sed se en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas la dua formo, ĝi preferiĝu). Ĉiukaze, estas plimulto por la ŝanĝo. Mi realigas ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Kapostacio -> ?? == NUL trafoj en tekstaro, ne en PIV, ne en ReVo. [[Kapostacio]] -> [[Mortfina stacio]] ?? [[Saka stacio]] ?? [[Unudirekta stacio]] ?? . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Mi ne sufiĉe komprenas la koncepton. Kiel povas esti, ke venas linioj el pluraj flankoj, sed trajnoj povas atingi la stacion nur de unu flanko? Ĉu do estas nur unu uzebla linio, kaj aliaj senfunkciaj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 21 nov. 2025 (UTC) ::Laŭ mia kompreno de la ligitaj artikoloj en la germana kaj franca vikipedio, temas pri stacio, ĉe kiu finas la linioj, kiuj atingas ĝin. Do trajnoj povas atingi la stacion de pluraj direktoj, se estas pluraj linioj, sed devas poste reiri laŭ la sama linio - neniu trajno povas veni de unu direkto kaj foriri en alia. Mia rekomendo estas {{por}} alinomi al [[Finstacio]] (registrita en PIV, jen la difino [https://vortaro.net/#finstacio_kd]) kaj reverki la misgvidan tekston. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 21 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} La vorto estas traduko de la hungara vorto, do mi komprenas, sed tio estas nur mia aldono.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:43, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Finstacio - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:34, 27 nov. 2025 (UTC) :::{{por}} Finstacio aspektas klara vortumo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:52, 7 dec. 2025 (UTC) : {{kom}} Temas pri stacio kie ĉiuj trakoj finiĝas, kaj ĉiu trajno devas halti, kaj sekve almenaŭ komence vojaĝi al la kontraŭa direkto. Ofte sed ne nepre tio ankaŭ estas fino de la linio. Do ne temas pri "finstacio" laŭ la difino de PIV. La difinoj estas malbonaj, kaj pli-malpli samaj. Disponeblas malbona bildo: [[:File:Durchgangsbahnhof und Kopfbahnhof (Schema).svg]] kie tamen iomete videblas ke la por la flava linio la koncerna stacio NE estas finstacio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:38, 19 dec. 2025 (UTC) ::Mi ne komprenas la distingon inter "linio" kaj "trako", nek certas ke la flavaj trakoj en la bildo apartenas al unu "linio". (Mi ne vidas mencion de "linio" en la bildopriskribo.) Mi ankaŭ pensas ke "finstacio" egale taŭgas por paroli pri trakfinoj kiel pri linifinoj, se ili estas malsamaj aferoj. Tamen se tio ŝajnas konfuza al aliaj vikipediistoj "kap(o)stacio" povas resti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:56, 19 dec. 2025 (UTC) == [[Sep fratinoj (ŝtatoj)]] -> [[Nordorienta Barato]] == Tiu eble popola metaforo ne aperas en aliaj lingvoj. Pri geografie preciza estus [[Nordorienta Barato]]. La nuna titolo povus resti en la redakto kiel alternativa nomo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:20, 18 nov. 2025 (UTC) : {{por}} alinomigo al [[Nordorienta Barato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 19 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Se oni faros tion, oni verŝajne devos reverki la artikoleton por inkludi Sikimon, kiu laŭ aliaj vikipedioj estas la oka ŝtato de la regiono Nordorienta Barato. Alternative, oni povas ŝanĝi la intervikiojn de la nuna artikolo ligante ĝin al [[:d:Q2920148]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 21 nov. 2025 (UTC) : {{farite}}.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 1 dec. 2025 (UTC) : Sed, la teksto devas ankoraŭ adaptiĝeti laŭ la supra propono de Arbarulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:42, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinofestivalo]] == Laŭ la origina nomo (hispane Festival Internacional de Cine de San Sebastián, eŭske Donostia Zinemaldia, angle San Sebastian International Film Festival) anstataŭ la anglalingva nomo, troe misuzata eĉ en esperanta Vikipedio. Laŭ mi Kinfestivalo estas pli facile prononcebla kaj pli ĝusta traduko, ĉar en pluraj lingvoj eble filmo kaj kino estas sinonimaj, sed ne en Esperanto. Kaj en tiaj festivaloj ĉefa afero estas prezento de filmoj, sed ankaŭ gazetaraj kunsidoj, solena fotado, intervjuoj, premioj, ceremonioj ktp. Mi bedaŭras, ke la tendenco estis nur ripeti la anglalingvecan internaciecon, eĉ kiam la originala nomo de la festivalo estas "de kino" kaj ne "de filmoj". Tiurilate oni povas vidi en PIV tion, kio estas filmo kaj kio estas kino.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:56, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Fakte "filmarto" kaj "kino" jes estas sinonimoj, kaj logike la lingvo ne bezonas du radikojn, do pri logiko ni ne insistu. Kaj evidentas ĉe la Tekstaro ke ambaŭ esprimoj ("filmfestivalo" kaj "kinfestivalo") estas tre oftaj en praktiko. Tamen veras ke ''cine'' en la hispana pli ekvivalentas al "kino" aŭ "filmarto" ol rekte "filmo", do tio estas malforta apogo por "Kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:44, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Mi jam la 21-an de novembro komentis en maniero simila kiel iom poste faris Arbarulo, sed iel mia komputilo restartis sin kaj mi missupozis ke mia redakto ankoraŭ estis savita. Tial mi ne emas reskribi mian pledon nun, sed simple aliĝas al la noto de Arbarulo. Mi ne favorus anstataŭi ĉiujn ajn uzojn de "filmfestivalo" en Esperanto per "kinfestivalo", sed tio ankaŭ ne estas la propono. Sed en la hispana nomo klare estas la vorto "cine", en la eŭska klare la vorto "zine", kaj en tiu kazo permesi al si la ekzaktecon traduki tion al esperanta vortero "kin'" estas plene en ordo. Klaras ke la intervjuoj, premioj, ceremonioj, komuna fotado, babilado kaj manĝado en tiuj festivaloj plene temas pri filmoj, tial "filmfestivalo" neniel estas malpli ĝusta, sed ankaŭ ne pli ĝusta ol la alternativo "kinfestivalo". Laŭ mi estas plene en ordo libere elekti inter la du sinonimoj laŭ pli bona redono de la nacilingva titolo. Nur ni atentu ke ne ekestos du kategorioj, kaj du artikoloj kiuj volus harfende distingi kio enhave estus la diferenco inter "filmfestivalo" kaj "kinfestivalo", kaj inter "eko" kaj "komenco" ktp. Ne estas diferenco - tion klarigas la vorto [[sinonimo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:49, 7 dec. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi ne havas firman preferon. Tamen, se oni decidos transiri al la radiko ''kin''-, mi preferus la (pli facile prononceblan kaj internaciae rekoneblan) formon "kinofestivalo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:25, 19 dec. 2025 (UTC) ::Sed: Je 18:33, 1 dec. 2025 Kani jam movis la paĝon Donostia Internacia Kinfestivalo. Mi atentigas ke Arbarulo kaj mi nur voĉdonis por "kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj, ne por ĝenerala anstataŭigo de ĉiu uzo de la vorto "filmfestivalo" per "kin(o)festivalo". Mi facile subtenus ankaŭ la same post la alinomigo alvenintan proponon de Filozofo pri aldono de centra vokalo kaj formo "kinofestivalo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:00, 8 feb. 2026 (UTC) == [[HEC Paris en Kataro]] -> HEC Paris, Doha == Nova nomo de la lernejo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37808-99|&#126;2025-37808-99]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37808-99|diskuto]]) 08:03, 2 dec. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Ĉu vi volus rigardi la proponon? Vi estis la origina metinto de la paĝo, kaj jam iom estas en la temo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 7 dec. 2025 (UTC) ::{{farite}} je 2025 12 13 {{kom}} Anonimulo kun alia IP-adreso la 13-an de decembro 2025 simple ĉe [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon#Helpo_pri_renomado_de_paĝo]] petis pri renomigo, kaj {{re|Stefangrotz}} simple estis tiom afabla kaj faris la alinomigon, eĉ ne konsciante pri la peto ĉi-tie kaj la ne jam reago de Dominik je 2025-12-13. Ĉi tie ne estas problemo: mi rekontrolis en la oficiala retejo, tie klare videblas la nova nomo. Mi eĉ trovis novan emblemon en la komunejo, povis interŝanĝi tion kaj povis ankaŭ interŝanĝi plurajn menciojn en la teksto. Tion mi fakte pensis ke Dominik povus fari - sed povas okazi ke oni foje nur supraĵe registras "pingan" notiĝon kaj poste forgesas ĝin. Mi povintus ankoraŭ noti noton en la diskutpaĝo de la tiama paĝo "HEC Paris en Kataro" je 2025-12-07, kvankam mi dubas ke oni 100-procente vidus mian noton tie, atentigante pri la komencita diskuto ĉi tie, kaj mi povintus fari al mi privatan noton postkontroli post semajno, do 2025-12-14, ĉu Dominik jam solvis la problemon, aŭ laste Stefangrotz povus ankaŭ aŭtomate pensi pri tio kontroli, se temas pri alinomigo por anonimulo, ĉu hazarde en la koncerna diskutpaĝo, do ĉi tie, estas diskuto pri la alinomigo. Tamen ĉi tie ne estas konflikto. Sed same ankaŭ iu anonimulo, se en VP:AA estas plimulto kontraŭ alinomigo, povus per simila maniero simple demandi en [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon]] aŭ povas rekte alskribi iun afablan administranton kun peto fari alinomigon anstataŭ li. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Stikado]] -> [[Fortranĉado (kultivado)]] aŭ [[Fortranĉaĵo (kultivado)]]== Mian atenton tiris al la temo artikolo ĵus aperigita de Heidi Goes en ''Esperantista Vegetarano'', kiu tekstas "Multaj herboj povas esti disvastigitaj per fortranĉaĵoj." Mi taksas ke derivaĵo "fortranĉ-" estas facile komprenebla kompare al pli arbitra, verŝajne malvaste konata radiko "stik-". En la Tekstaro mi trovas neniun ekzemplon de "fortranĉ-" en ĉi tiu senco, sed ankaŭ nur unu ekzemplon de "stik-". Ĉiuokaze, mi pensas ke ambaŭ terminoj devas menciiĝi en la artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:34, 20 dec. 2025 (UTC) :{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:54, 28 dec. 2025 (UTC) == [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Deportado de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forŝovo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forpelo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] == En ĉiuj aliaj similaj kazoj estas uzata la vorto ''deportado'', ne stranga inventaĵo ''ellandigo''. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:04, 22 dec. 2025 (UTC) [[Dosiero:Alchimowicz Deportees.jpg|thumb|''Deportitoj en Siberion'' de Kazimierz Alchimowicz (1894), c Nacia muzeo en [[Varsovio]], bildiganta suferon de polaj siberiaj forpelitoj.]] :{{por}} -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:26, 22 dec. 2025 (UTC) :forte {{kontraŭ}} la paĝo ne estas finita. La vorto "ellandigo" ne estas inventaĵo. Same ni povas diri elvagoniĝi, entramiĝi ktp. Germanoj kaj ĉeĥoj perceptas tiun ĉi parton de la komuna historio diverse. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 22 dec. 2025 (UTC) :aldono: Germanoj estis forpelitaj, forŝovitaj el la ĉeĥa vidpunkto de tiama epoko. Same hodiaŭ oni povas ellandigi fremdulon el ŝtato el diversaj kaŭzoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:52, 22 dec. 2025 (UTC) ::Ne gravas kiu kaj kiel traktas la historiajn eventojn. La germanoj en Ĉeĥoslovakio estis deportitaj, do forpelitaj el sia patrujo, same kiel en ĉiuj landoj de Orienta Eŭropo. La sola ŝtato ne forpelinta siajn germanojn estis Sovetunio, sed eĉ tie ili spertis internan deportadon, kiu en la sovetia, rusia kaj internacia historiografio estas nomata ĝuste tiel — deportado de la germanoj de Volgio. Same nomiĝas en Esperanto-Vikipedio [[Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj]] kaj [[Deportado de krime-tataroj]] (kavnkam ĉiuj ĉi etnaj grupoj estis post kelkaj jaroj rehabilititaj kaj revenis hejmen). Oni povas diskuti, ĉu tio estis ago prava aŭ malprava, sed ne pri tio ĉu tio estis deportado aŭ ne. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:29, 23 dec. 2025 (UTC) :::Bonvolu kompari la nomo de tiu paĝo kun aliaj lingvo. Angle [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]], [[:en:Expulsion of Germans from Czechoslovakia]], [[:de:Vertreibung der Deutschen aus der Tschechoslowakei]]. Ĉu vi vidas tie vorton bazita de vorto deportado, deportation? Nur la rusa uzas titolon de paĝo [[:ru:Депортация немцев из Чехословакии]]. Ŝajnas, ke vi volas akomodigi ĝin laŭ la rusa. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:16, 23 dec. 2025 (UTC) ::::Bonvolu kompari la nomon de tiu ĉi paĝo kun la nomoj de la aliaj paĝoj dediĉitaj al la similaj okazaĵoj. Deportado estas deportado, kaj oni ne provu maski la perfortan agon per mildaj ŝajnigaĵoj. La germanoj, kies prauloj dum jarcentoj loĝis en tiu ĉi regiono, estis perforte forpelitaj — sen posedaĵoj, rajto reveni aŭ procesi, ofte batitaj, foje murditaj. Kial translokado de ĉeĉenoj ene de Sovetunio kun reveno post kelkaj jaroj al la sama regiono kun kompleta restarigo de ties rajtoj estas deportado dum elpelo de la germanoj el Ĉeĥoslovakio — por eterne, sen iuj ajn rajtoj — estas ''ellandigo''? Ŝajnas ke vi volas akomodigi ĝin al la ĉeĥa politika tradicio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:42, 23 dec. 2025 (UTC) :::::RG72, vi redatis tiun paĝon je la ''14:08, 27 okt. 2018 RG72 diskuto kontribuoj 7 634 bitokoj +234 →Referencoj malfari [aŭtomate patrolita]''. Vidu la historion de redaktoj. Redaktis ĝin ankaŭ pluraj redaktintoj, neniu klopodis ŝanĝi la titolon, kaj subite vi post tiom da jaroj klopodas alinomi ĝin. Kial? Ellasu politikon el Vikipedio. Ni ne komparu nekompareblan. Vi ne ŝanĝos historion nur tial, ke iu nomo ne plaĉas al vi. Sovetunio ne estis Ĉeĥoslovakio kaj Ĉehoslovakio ne estis Sovetunio. Nur por via imago. La vorto Sudetio estis en tiu tempo malpermesita vorto en Ĉeĥoslovakio kaj fakte en la tempo de la socialisma Ĉeĥoslovakio. Ĝi malperis el mapoj, el oficoj... Mi ne volas kvereli kun vi pri tiu historia tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:27, 24 dec. 2025 (UTC) ::::::Pardonon sed vi prezentis eĉ ne unu argumenton validan en scienca diskuto kiuj sole akcepteblas kiam temas pri la '''enciklopedio'''. Ne gravas kiu kaj kiam redaktis la artikolon, al kiu (mal)plaĉas iuj vortoj kaj certe neniu diras ke Sovetunio estis Ĉeĥoslovakio, Angolo estas Haitio, urso estas ĝirafo ktp. La afero estas ekstreme simpla: Ĉeĥoslavio faris rilate siajn germanojn tion kio en Esperanto nomiĝas '''deportado'''. La enciklopedio fajfas pri ĉeĥaj politikaj tradicioj, historio de redaktoj kaj personaj (mal)plaĉoj. Ĝi estas scienca verko kaj nur sciencaj argumentoj estas konsiderindaj. Ĝis nun vi ne prezentis ilin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:42, 30 dec. 2025 (UTC) Kvankam tio estis amasa deportado, tiu historia periodo, tiu deportado ricevis tiam nomon '''Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio''', ĉeĥe [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]]. Se vi deziras, vi povas traduki la titolon en Esperanton. Aŭ aldonu la paĝon en kategorion pri deportadoj. Krome, estas ĉi tie paĝo [[Forpelo de germanoj (1944–1950)]], do nenia "deportado de germanoj" en la titolo. Estas ĉi tie [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938]], do nenia deportado en la titolo. Ĉio havas sian nomon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:25, 30 dec. 2025 (UTC) :Ripete: Ni verkas ne la ĉeĥan enciklopedion en la ĉeĥa, sed Esperanto-enciklopedion en Esperanto, do por ni gravas ne ĉheĥa terminaro, sed sole Esperanto-terminaro kaj ĝi estu maksimume unueca. Ĉeĥaj historiistoj povus nomi deportadon ''ellandigo'', mortigadon — ''malvivigo'' ktp, sed ni sekvu ne tiun ĉi Orwell-lingvaĵon, sed normalan lingvaĵon de la historia kaj jura sciencoj. Se provizora translokado de krimeaj tataroj, ĉeĉenoj, kalmukoj kaj volgaj tataroj ene de ilia ŝtato meritas nomiĝi ''deportado'', do certe ankaŭ porĉiama forpelado de la ĉeĥaj germanoj ekster ilia ŝtato nomiĝu tiel. Dura lex sed lex. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:38, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} Mi konstatas, ke la tuta debato estas inter ruso kaj ĉeĥo, kio sugestas, ke la naciaj influoj forte movas ilin al diskuto. Laŭ mi, ambaŭ titoloj eblus kaj tial ili devas aperi en la enkonduko, tamen mi apogas la proponon ĉar ŝajnas, ke ellandigo estus tro milda esprimo ([[eŭfemismo]]) por tio kio okazis antaŭ multaj jardekoj kaj pri kio nuntempaj homoj devus rigarde dedistance.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:12, 31 dec. 2025 (UTC) ::Mi samopinias krom la rimarko ke temas pri la diskuto inter ruso kaj ĉeĥo, ĉar mi diskutas sole kiel sciencisto kunverkanta la enciklopedion, do mi insistias sole pri unueco de la terminaro. Ni ne pritaksas ĉi tie ĉu deportado de la germanoj el Ĉeĥoslovakio estis justa aŭ maljusta (en Orienta Eŭropo ĉiuj ŝtatoj faris tion — krom Sovetunio. Ni sole konstatas la nekontesteblan fakton ke ili estis deportitaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:18, 31 dec. 2025 (UTC) ::: Vi "kiel sciencisto" evidente denove malpravas. La bolŝevisma Sovetunio (pro kapricoj de ĝia diktatoro Jozefo Stalino) kaj larĝskale genocidumis kaj larĝskale amasdeportis dum la Dua Mondomilito kaj alitempe. Ĝi deportis interalie finnlingvanojn de Karelio, pollingvanojn kaj germanlingvanojn de okcidenta Pollando kaj Königsberg, kaj diversajn ulojn inklusive ruslingvanoj al Siberio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 31 dec. 2025 (UTC) ::::Kiel ne-sciencisto vi komplete perdiĝis en la diskuto. Supre mi plurfoje menciis deportadon de volgaj germanoj en Sovetunio kaj diris ke se tiu ĉi translokado de etna grupo ene de la ŝtato meritas nomiĝi deportado, do ankaŭ porĉiama forpelo de etna grupo ekster ĝia patrujo nomiĝu tiel. Mi aldonu ke la germanoj deportitaj al Siberio jam post kelkaj jaroj estis komplete restarigitaj je siaj rajtoj kaj denove iĝis plenrajtaj civitanoj. Guberniestro de mia [[Tjumena provinco]] estas Aleksandr Moor, prezidanto de la provinca departemento pri edukado estas Rajder, prezidanto de Sberbanko estas Gref, prezidanto de Gazpromo estas Miller, ktp.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 1 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} "ellandigo" kaj {{kontraŭ}} "deportado" pro malĝusta uzo afikso <code>-ad-</code>. {{por}} "'''amasforpelo'''" aŭ "'''forpelo'''" por '''ĉiuj''' artikoloj pri tiaspecaj temoj. :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BEe%5Dllandigo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "ellandigo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BFf%5Dorpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "forpelo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BAa%5Dmasforpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "amasforpelo" 0 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deporto%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deporto" 1...2 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deportado%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deportado" 2...4 trafoj] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 4 jan. 2026 (UTC) Tralegu la unuan alineon de tiu paĝo. Vi faras el tiu alinomado loterion. Oni povas skribi diverse tiun liston de "trafoj". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:35, 4 jan. 2026 (UTC) ::{{por}} unueca lingvaĵo. Debatoj pri la (mal)justeco de tiaj aferoj esprimiĝu kun konvena grado de nuanco en la artikola enhavo. Tio ne estas la tasko de la titolo. Kaj precipe {{por}} "forpelo" laŭ la propono de Taylor 49, ĉar tiu vorto jam estas uzata en Esperanto por la bezonata signifo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:35, 9 jan. 2026 (UTC) ::: {{farite}} tri poraj voĉoj (krom mia kaj voĉo de la proponinto), unu kontraŭa. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:37, 2 feb. 2026 (UTC) ::::Do kvin poraj voĉoj. Se mi vidintus la diskutojn ĝustatempe, mi ankaŭ voĉdonintus por la ŝovo al termino "forpelo" (aŭ deportado). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:50, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Germanaj baltoj]] => [[Baltaj germanoj]] == Temas ĝuste pri germanoj, kies prauloj konkeris Baltion antaŭ multaj jarcentoj, do aplikeblas la sama modelo kiel kaze [[Volgaj germanoj]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:37, 30 dec. 2025 (UTC) :{{por}}Pro la menciitaj kialoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:08, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} En la germana lingvo, kiel la unua frazo ĝuste indikas, estas ĉiukaze ambaŭ formoj, pli ofte ''Deutsch-Balten'' (germanaj baltoj), malpli ofte ''Baltendeutsche'' (baltaj germanoj). Kion mi aŭdis kaj legis pri la grupiĝo (en Darmstadt estas la centra kulturejo por la Baltaj germanoj), la koncernuloj kiuj mem preferis formon evivalentan al "Germanaj baltoj" volis indiki ke ili unuavice estas baltoj, kaj nur flanke estas germanlingvaj. Do ili en 1918 ne volis konfrontiĝi kun tronaciigitaj estonoj aŭ latvoj kiuj krius "Iru hejmen", ĉar ilia hejmlando kaj tiu de la prapatroj efektive estis inter Talino kaj Rigo, ne en Akeno, Kolonjo aŭ Treviro, de Talino pli-malpli 2000 kilometrojn for. Inter la baltiaj lingvoj ankaŭ estas ambaŭ formoj, en la estona (Baltisakslased) kaj litova (Baltvokiečiai, baltaj germanoj) oni preferas la novan formon, en la latva (Vācbaltieši, germanaj baltoj) la malnovan. Do nenio kontraŭ prefero de la nova formo, kvankam kompreneble devos resti alidirektilo, ĉar la formo germanaj baltoj signife disvastiĝis dum la lastaj jaroj en vikipedio kaj en la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Ŝablono:Informkesto programaro -> Ŝablono:Informkesto programo == [[Ŝablono:Informkesto programaro]] -> [[Ŝablono:Informkesto programo]]. La paĝo [[7-Zip]] fanfaronas per: :> 7-Zip estas libera programo kaj ne :> 7-Zip estas libera programaro 7-ZIP estas programo. '''Kune''' 7-ZIP, WingRAR, GIMP kaj InkScape estas programaro. La afikso -ar- malĝustas en la kunteksto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:34, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}}[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:59, 1 jan. 2026 (UTC) :{{por}} Mi ne scias ĉu ne estus eblecoj uzi ankaŭ ŝablonon "informkesto programaro", sed ĉiukaze la pli ofta kazo estas uzi ĝin por unuopa programo, kaj la ekzemplo de Taylor tre konvinke bildigas tion. Sed eĉ se estus (aŭ iam ekestus) iuj paĝoj pri programaroj, por kiuj ni ne volus uzi informkeston "programoj", tio tamen ne estas problemo. Estas ŝablonoj "informkesto monto" KAJ "informkesto montaro", "informkesto insulo" KAJ "informkesto insularo", do ankaŭ ĉi tie en kazo de neceso povas ekesti dua ŝablono, se ĝi urĝe bezonatos. Sed la alinomigo nun sendube utilas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:30, 8 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Oktopieduloj]] => [[Polpoj]] aŭ [[Polpo]], [[Polpo]] => [[Oktopodo]] == En 2018 [[Uzanto:Rdelre]] alinomis la artikolon pri ordo Octopoda de [[Polpo]] al [[Oktopieduloj]] kaj kreis novan artikolon sub la titolo [[Polpo]] pri genro ''Octopus''. Mi trovas neniun spuron de interkonsultiĝo pri tiu ŝanĝo. Kaj en PIV mi trovas neniun spuron, ke iu ajn vorto "oktopiedulo" ekzistas. Male, ĝi uzas "oktopodo" por ''Octopus'' kaj oni povas konkludi de la difino ke "polpoj" estas Octopoda. En la Tekstaro evidentas, ke "polpo" estas la sola vorto uzata en komuna lingvaĵo. Ankaŭ tio apogas la ideon, ke "polpo" signifas Octopoda, ĉar ordinaraj homoj kutime scias distingi Octopoda de aliaj bestoj sed ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj Octopoda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:56, 4 jan. 2026 (UTC) :Dankon, [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. :Verdire, la komento ke ordinaraj homoj kutime ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj ''Octopoda'' ne plene veras. Se vi montrus al ordinara homo la foton de [[Argonaŭto (biologio)|argonaŭto]], ano de ''Octopoda'' kun konko, li dirus ke ĝi ne estas polpo, kvankam la artikolo priskribas ĝin kiel "pelaga polpo". --- Aldone, enciklopedioj ne pritraktas nur aĵojn konatajn de ordinaraj homoj. :Vi tamen pravas, ke "Oktopieduloj" ne estis bona elekto (mi ne plu memoras, post 7 jaroj, kial mi uzis ĝin). "Oktopod-o", kvankam neoficiala, estas simila al aliaj sciencaj radikoj bazitaj sur internaciaj sciencaj nomoj, do estas kialoj por subteni ĝin. Ankaŭ la kunmetaĵo "Okpieduloj" estus uzebla. Estas nur ia problemo, ĉar ambaŭ povas rilati kaj al ''Octopoda'' kaj al ''Octopus''. :Pri via propono uzi "Polpoj" (aŭ "Polpo") pri ''Octopoda'' kaj "Oktopodo" pri ''Octopus'', mi konsentas. Mi favoras [[Polpoj]] pri la ordo. Pri la genro ''Octopus'' mi sugestas - kiel en aliaj vikipediaj artikoloj (ekzemple [[Hirundo (genro)]], [[Lotuso (genro)]]) - aldoni la vorton "genro" por klareco: [[Oktopodo (genro)]] aŭ [[Okpiedulo (genro)]]. --[[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 11:10, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Rdelre}} Mi dankas vian komprenon pri la plej gravaj aferoj, kaj ankaŭ la informon pri argonaŭtoj. Ankaŭ mi ne estus rekoninta ilin kiel polpojn. Ĉiam estas io nova por lerni! ::En kiu senco "oktopodo" povas rilati al Octopoda? Laŭ mia kompreno nia sola bona fonto estas PIV, kaj tio senambigue diras, ke ĝi signifas ''Octopus'' [https://vortaro.net/#oktopodo_kd]. Normale laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon. Aŭ ĉu iu alia vikipediisto opinias, ke ĉi tie estas motivo por escepto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:20, 9 jan. 2026 (UTC) :::{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 jan. 2026 (UTC) ::::Kvankam jam tro malfrue, mi konsentas pri la ŝanĝoj, kaj aparte tre subtenas la gvidlinion ke "aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon". Ĉio iris bone ĉi tie, kvankam ne pliaj homoj kundiskutis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 8 feb. 2026 (UTC) == Turo de la Pucelo > Virgulina turo == La titolo [[Virgulina turo]] (facile komprenebla esperanta vorto) ekde jaroj gvidas al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] (tute ne komprenebla pseŭdoesperanta titolo). En tio kompreneble la vorto pucelo estas la dubinda - [https://vortaro.net/#pucelo_kd PIV en ĉiuj ĝisnunaj eldonoj de 1970-2020] ne konas ĝin, kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#NeoGlo ReVo nur indikas ke estu neoficiala neologismo, tre malofta, en senco de "juna virgulino"] (cetere vikipedio kaj vikivortaro same '''ne''' havas la vorton, krom en tiu ĉi titolo, sed tio ne estas forta argumento, ĉar ĉiu povas ĉiusekunde krei eron - tamen ĝis nun neniu faris). En tio ne estas klara, kio estus "aparte juna": ĉu ne plenkreska, do ĝis 17 jarojn aĝa, aŭ ĉu antaŭ la unua menstruo, individue ekde la 9-a ĝis 14-a jaro, aŭ ĉu antaŭ la lerneja aĝo, 5- ĝis 6-jara??? Ĉar mi same ne trovas ĝin en iu du-lingva Esperanto-vortaro, tiuj demandoj eĉ ne estas facile respondeblaj, kaj eĉ se, ankoraŭ estas la demando kiaj aĝoj de junulinoj aŭ infanoj la 12-jarcenta turo en Bakuo celus. Laŭ mia kompreno virgulino estus simple virino kun neŝirita himeno, kiu do garantiite ne jam amoris - se estus simple tiu difino por "pucelo", tiam la aldona vorto tute ne havus sencon - tiam oni tuj povus uzi la kutiman vorton virgulino. Se ĉiuj tiuj demandoj ne estas klaraj, tiam probable pro tio ke oni tiom "tre malofte" uzas la neologismon. Kaj la strangaj vortokreoj en tio ankoraŭ ne finiĝis. En vikidatumoj ankoraŭ indikiĝas "alternativa nomo": "Turo de la Pucelino", tio estas vortokreo tute absurda: Se laŭ ReVo pucel'o estas aparte juna virg'ul'in'o, tiam pucel'in'o estas aparte juna virg'ul'in'-in'o - tiu kombino plene ne konvinkas. Plie en la alilingvaj formoj de la vikipedia titolo pri la turo kiujn mi komprenas mi vidas nur ekvivalentojn al simpla vorto "virgulino". La uzanto Petr Tomasovsky en sia diskutpaĝo solene informis, ke ekde aŭgusto 2025 li ne plu partoprenas en Vikipedio. Konsiderante kiom malfacile estis ekhavi iuspecan interkonsenton kun li, kiam li ankoraŭ partoprenis, tio eble eĉ estas bona memvola decido. Sed eĉ se li ankoraŭ estus, iu juĝo de li "mi ŝatas la vorton pucelino kaj mi volas propagandi ĝin, laŭ mi ReVo malpravas kaj PIV entute nekompetentas" ankoraŭ ne estus aŭtoritata referenco. Sume mi volas proponi entute forpreni la alidirektilon de la titolo [[Virgulina turo]] al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] - kaj uzi la normaluzan unuan titolon kiel titolo de la teksto pri la malnova turo en Bakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:09, 8 feb. 2026 (UTC) :Forte {{por}} "pucelo" estas stranga, neesperanta vorto kaj neuzenda. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:38, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:31, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Komunlingva nomo]] => [[Ordinara nomo]] == Saluton. En 2010 mi kreis tiun artikolon kun la titolo Komunlingva nomo. Pasis jaroj kaj en 2020 Moonbri movis paĝon Komuna nomo al Ordinara nomo: Esperanta "'komuna" ne samsignifas kun angla "common", franca "commun" ktp. Laŭ mi, li tion faris ege prave. Tamen en 2023 Sergio movis paĝon Ordinara nomo al Komunlingva nomo: La tradicia termino Esperanta. Kvankam tiu alia titolo ne estas erara, ordinara plej taŭgas (en PIV Konforma al la ĉiutaga uzado, al la kutimo; ne diferencanta de la plimulto el la okazoj), tio estas male al la [[scienca nomo]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Estus pli bone, se Sergio estus bonorde proponinta kaj diskutinta sian alinomadon. Tamen ĉi tiu propono ne donas kialojn por dubi lian pravigon "tradicia termino Esperanta". Kaj eĉ laŭ la logika flanko, "komunlingva" ŝajnas pli bona - jes, ĝi estas pli ordinara ol scienca nomo, sed nur precize en tiu senco, ke ĝi estas en lingvo komuna al fakuloj kaj nefakuloj anstataŭ kvazaŭlatina sciencfaka kodo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 11 mar. 2026 (UTC) == Kondensilo -> Kapacitilo == @[[User:DidCORN]] -- [[Kondensilo]] -> [[Kapacitilo]] ĉar '''Kapacitilo''' provizas [[Kapacitanco|kapacitancon]], ne [[Kondensado]]n. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:56, 25 feb. 2026 (UTC) == Fabeloj de H.C. Andersen == Estas propono alinomi jenajn fabelojn al jenaj titoloj kiujn Zamenhof elektis por siaj klasikaj tradukoj: * [[La novaj vestoj de la Imperiestro]] => [[La novaj vestoj de la reĝo]] {{farite}} * [[La marvirineto]] => [[La virineto de maro]] Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:34, 4 mar. 2026 (UTC) :Estas po unu voĉo {{por}} la alinomado en respondaj diskutpaĝoj, kaj estas neniu kontraŭa voĉo. Do entute la opinio estas (iom) pozitiva. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:59, 11 mar. 2026 (UTC) Ankoraŭ pliaj: * [[La knabineto kun la alumetoj]] => [[Knabineto kun alumetoj]], vidu [https://www.steloj.de/esperanto/fabeloj2/alumetoj.html jen] {{farite}} * [[La tindrujo]]/[[La fajrilo]] => [[Fajrilo (Andersen)|Fajrilo]] {{farite}} * [[La princino sur pizo]] => [[Reĝidino sur pizo]] {{farite}} * [[La malbela anasido]] => [[Malbela anasido]] {{farite}} [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:05, 16 mar. 2026 (UTC) :Necesas trarigardi la zamenhofajn tradukojn. Eble troviĝas pli da alinomendaj artikoloj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:35, 16 mar. 2026 (UTC) :Resume {{por|por}} la ekzakta kopiado de la fabelotitoloj kiujn uzis Zamenhof. Pri la [[La novaj vestoj de la reĝo]] tio kreas bizaran situacion ke en la dana kaj pli malpli ĉiuj eŭropaj lingvoj estos "imperiestro", dum ĉe ni kaprice "reĝo", sed la fabeloj tradukitaj de Zamenhof ne estas sekretoj, kaj estas bone unuece uzi ekzakte tiujn titolojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} titoloj de kanonaj esperantaj tradukoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 26 mar. 2026 (UTC) :{{por}} zamenhofa formo de titoloj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 00:43, 28 mar. 2026 (UTC) == Kategorio:Vikipedio:Vikipedio == [[:Kategorio:Vikipedio:Vikipedio]] -> [[:Kategorio:Administrado de Vikipedio]] aŭ [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] Jam proponite sur [[Kategorio-Diskuto:Vikipedio:Vikipedio]] @[[User:Salatonbv]] Pluroblaj nomspacaj prefiksoj estas fuŝaĵo kaj konfuzigaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:49, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] akorde kun aliaj vikipedioj ([[d:Q2944611]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 01:42, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} @[[User:Salatonbv]] -- [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:22, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Transbajkalo]] => [[Transbajkalio]] == Pli korekta nomo de la regiono, fiksita en la [https://rueo.ru/sercxo/Забайкалье Kondratjev-vortaro]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:23, 15 mar. 2026 (UTC) :{{re|RG72}} Mi komprenas la argumenton, sed klaras ke ambaŭ tekstoj jam havas enhavojn, kompreneble tre similajn, sed laŭ vikidatumoj tamen distingitajn. La unua nun estas malformala geografia regiono sen fiksaj limoj, la dua estas federacia subjekto de Rusia Federacio kun tre konkretaj limoj kaj difiniĝo. Ne eblas simple movi la nunan tekston al dua titolo, ĉar tie jam estas teksto. Krome atentindas ke la koncerna kategorio pri la federacia subjekto tute bizare havas tutalian nomon, "Zabajkala regiono". Ĉu la geografia regiono iĝu "Transbajkalio" kaj la subjekto iĝu "Transbajkala regiono" (kun samnoma kategorio), aŭ kio estus via propono?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:10, 24 mar. 2026 (UTC) ::Se ni sekvu la jaman lingvotradicion, ni alinomu la duan artikolon al "Transbajkala regiono". La unua artikolo temas pri regiono geografia, la dua celas federacian subjekton, do administran regionon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Tiam {{por}} la nun klara propono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:49, 24 mar. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Orkestrestroj]] => [[:Kategorio:Dirigentoj]] == Nun estas du kategorioj pri la sama afero. Mi proponas meti ĉiujn respektivajn artikolojn sub la dua kiel plej konvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:48, 18 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:30, 23 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:12, 28 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 01:40, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:50, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:34, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Vizelo]] => [[Neĝmustelo]] == '''Neĝmustelo''' troviĝas interalie en la granda germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause, kaj Carl Støp-Bowitz uzis ĝin en sia IKU-prelego en 1991. Same kiel ''vizelo'' ĝi mankas en PIV, sed malkiel ''vizelo'' ĝi estas kumetaĵo, kies senco estas facile divenebla, ĉar '''neĝmustelo''' estas rekta traduko de la scienca nomo ''Mustela nivalis''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:27, 21 mar. 2026 (UTC) :{{por}} fidante la enketon de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:02, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Kunmetita vorto ĉiam estas pli saĝa ol tute novinventita vorto ne en vortaroj, se ĝiaj elementoj estas bone kompreneblaj, kaj [https://vortaro.net/#neĝo_kd neĝo] kaj [https://vortaro.net/#mustelo_kd mustelo] sendube estas, eĉ se oni eble devas biologie lerneti kio ekzakte estas musteloj. Kompare la vorto vizelo nur kompreneblas se oni hazarde konas similan formon en iu nacia lingvo - tia neologismo estas tolerebla se ĉiuj Esperanto-vortaroj klarigas pri kio temas, sed ĉi tie ne nur PIV kaj Reta Vortaro malkonas tian vorton, mi ankaŭ ne trovis alian vortaron kiu konus la vorton. Krome la argumentoj pri fontoj de Krause kaj Støp-Bowitz estas aldona pluso por "neĝmustelo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:53, 24 mar. 2026 (UTC) '''Farite''', ĉar neniu kontraŭis kaj pasis jam unu semajno. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:08, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Irana milito de 2026]] => [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]] == La artikolo estas neriproĉebla, sed la titolo estas tia en kelkaj lingvoj, dum en aliaj pli ĝuste estas [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]], ĉar la nuna titolo ŝajnigus, ke estas milito '''de''' Irano, kaj fakte la milito ne estas jam nur '''en''' Irano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:35, 23 mar. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Mi kreis la artikolon kaj elektis la titolon cele al simpleco, kaj konsiderante ke la plejparto de la milito okazas en Irano kaj pri Irano. Sed mi komprenas ke la proponita titolo estas pli proksima al kompleteco, kaj ke tio povas esti aparte dezirinda en dolora temo kiel milito. Do mi ne konvinkiĝis apogi la ŝanĝon, sed ne malfeliĉos, se oni interkonsentos fari ĝin. Verŝajne iu nomo poste fariĝos norma en fidindaj fontoj, kaj tiam ĉiuokaze necesos repensi nian elekton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:13, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi komprenas deziron subtreki ke temis pri atako kontraŭ Irano, sed ĝenerale ni ne nomas la artikolojn tiel. Kutime je la nomo estas uzataj loko de milito, ekzemple [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Iraka milito]] ktp) aŭ milita kaŭzo ([[Opia milito]] ks). La sola escepto estas [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]], sed tiu ĉi titolo estas tutevidente propaganda kaj ŝanĝenda al neŭtrala ''Rusia-Ukraina milito'' aŭ io simila, ĉar pli frua milito en la sama lando nomiĝas [[Donbasa Milito]]. Do ni sekvu la jaman tradicion kaj la agresan karakteron de la uson-israela atako montru en la artikolo mem. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:49, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi havas la impreson ke la milito de Rusio en Ukrainio estis aŭ estas iom aparta, sed ne volas revarmigi la poton ĉi tie kie temas pri alia milito. Sed "Irana milito de 2026" '''ne''' diras ke temus pri milito de Irano, sed pri milito de 2026 kiu iel rilatas al Irano. Kaj tio ĝustas. Mi ĝojos se tiun militon oni ne devos renomi en 2027 "Irana milito ekde 2026", sed por la momento la titolo ŝajnas al mi bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:56, 24 mar. 2026 (UTC) ::{{kom}} La milito en Ukrainio ŝajnas io aparta nur danke al amasa cerbolava propagando kaj totala blokado kaj/aŭ marĝenigo de alternativaj informfontoj, faritaj de regantaj elitoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Plejparto de la mondo ekster tiu ĉi areo traktas ĝin ĝuste kiel unu el multaj konfliktoj inter okcidentaj ŝtatoj, batalantaj pri povo kaj nacia sekureco, kaj pro tio ili ne konsideras ĝin iel rilata al si, do daŭrigas rilatojn kun ambaŭ flankoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:44, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}1. La militon (kaj ties tuton ekde 1979, kaj la nunan, espereble finan, fazon) provokis ekstremisma konduto de la irana reĝimo, ne la landoj, kiuj estas viktimoj de ĝiaj atakoj. 2. Nun (fine de marto de la jaro 2026-a) jam 30 landoj rezistas la atakojn de la irana reĝimo. Do, la milito estas ĝuste ''irana'' el ĉiuj vidpunktoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:29, 26 mar. 2026 (UTC) :: {{por}} alinomigo, la milito estas kreajxo de Usono. Tamen eblus konservi la jaron "2026" en la titolo. La sola kaŭzo kial Irano ataketas 30 (?!) kalifatojn estas ke ili gastigas usonajn teroristojn. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:02, 19 apr. 2026 (UTC) == Ĉu la ĉefurbo de Kataro estas Daŭho aŭ "Doho"? == La milito kompreneble influas ĉiujn ŝtatojn ĉe la Persa Golfo, ankaŭ Kataron, kaj tial mi ĵus konsciiĝis pri strangaĵo kiu ĉe ni jam ekzistas ekde februaro 2007, kaj certe multaj jam miris pri ĝi, sed mi nur ĵus ekmiris: La ĉefurbo de Kataro ĉe ni nomiĝas "Doho aŭ [[Daŭho]] aŭ Dohao". La tekston ekfaris anonimulo en 2007 je la titolo "Doho", kiu tiam estis tre aŭdaca elekto, sed intertempe post 2007 "produktis" kelkajn ekzemplojn favore al tiu formo. Pri "'''Daŭho'''" la ekstervikipediaj referencoj estas senkompare plej konvinkaj: * La [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago ([[:dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|vidu!]]), * la poŝkalendaro de [[Monato (gazeto)|''Monato'']] el Antverpeno (jam citita en la unua versio de la vikipedia teksto de feb. 2007) * kaj ankaŭ [https://vortaro.net/#Da%C5%ADho_kd NPIV (vidu!)] en la eldono de 2020, en presita formo kaj ankaŭ rete, uzas por ĝi la nomon ''Daŭho'' * [[Monato (gazeto)|''Monato'']] ankaŭ en artikoloj uzas la formon "Daŭho", ekz. en la teksto [https://www.monato.be/2013/011003.php Evgeni Georgiev: "Gravas agoj, ne paroladoj" de 2013] * [[Reta Vortaro]] salomone [https://reta-vortaro.de/revo/art/doh.html# listigas] ĉiujn formojn "Daŭho", "Doho" kaj "Dohao". "'''Doho'''" laŭdire estas uzata en la socialisma [[Monda Asembleo Socia]] fondita en 2005 ('''sen''' ekstervikipedia referenco, nur estas aserto) kaj en ''[[Le Monde diplomatique en Esperanto]]'': ankaŭ pri tio en la vikipedia teksto ĝis nun ankaŭ mankis ĉia referenco, sed [[Reta Vortaro]] notas du ekzemplojn, [https://tekstaro.com/t?nomo=mondediplo-2008&sekcio=MondeDiplo-1604 de majo 2010] kaj [https://eo.mondediplo.com/article2674.html de oktobro 2018]. :<small>Ankoraŭ mi povus citi [https://europeantimes.news/eo/2025/11/not-just-dreams-but-rights-social-justice-in-focus-at-doha-summit/ artikolon "Ne nur revoj, sed rajtoj: Socia justeco en fokuso ĉe la pintkunveno de Doho" de novembro 2025] en la retgazeto ''The European Times'' (gazeto ŝajne ankoraŭ tute nekonata en wiki.eo, ĉu? Eĉ vikidatumoj ŝajne ne konas ĝin, krom [[:d:Q99003875|jen miniatura aludo]]), sed ĉar jam ekde februaro 2007 wiki.eo propagande reklamas la formon "Doho" kaj la artikolo estas nur de novembro 2025, dubindas ĉu ne la skribinto, eble estis eĉ AI-algoritmo, apogiĝis je Vikipedio.</small> Pri la teorie inventebla formo "'''Dohao'''" ĝis nun mankis en Vikipedio ĉia ekstervikipedia referenco. [[Reta Vortaro]] pri tiu formo notas du dubindajn pruvojn: la artikolo [[:n:Norvega atleto gajnis la oran medalon ĉe la Atletika Monda Ĉampioneco en Dohao|«Norvega atleto gajnis la oran medalon ... en Dohao»]] de oktobro 2019 el '''[[vikinovaĵoj]]''' kiel ekstervikipedia referenco estas '''senutila''', ĉar tute ne "ekstervikipedia" (ĝi eble nur spegulas la privatan preferon de la uzanto "Chaetodipus" el 2019) kaj [http://www.china.org.cn/95e/world/news211.htm laŭdira artikolo "Ĉina delegacio ĉeestos la ministran konferencon de MKO en Dohao"] el "China Interreta Informa Centro" estas bedaŭrinde rete tute fuŝita retpaĝo. Sume la referencoj pri "Daŭho" daŭre estas plej konvinkaj, kvankam eblas konstati penojn enkonduki novan formon "Doho" ekde 2007. Eble la ekfaro de la vikipedia teksto [[Doho]] en 2007 estas jam frukto de tiu nova kampanjo, aŭ eble ĝi estas bazo de la modo, ĉar "normalaj esperantistoj" kompreneble tre orientiĝas laŭ la Vikipedio en Esperanto kaj konsideras ĝin valida informfonto. Sume mi estus por apliko de la origina kaj daŭre plej konvinka formo "Daŭho" en wiki.eo. Same en 2020 pledis jam {{re|Wierzbowski|Susomoinhos}} sed ili ne komencis disputon ĉi tie, nur notis sian proteston en la artikola diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:17, 24 mar. 2026 (UTC) La [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] tekstas: Daŭho [https://rueo.ru/sercxo/доха] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:47, 24 mar. 2026 (UTC) :Mi ne volas prisilenti, ke kolego Moldur post atenta serĉado ankoraŭ trovis unu validan referencon por la tria alternativo, "Dohao": https://bertilow.com/lanlin/azio.html - Mi ne bone komprenas, kial ankaŭ Bertilo Wennergren kontribuas pri tri nomoj de unu urbo, kiu en la unua eldono de PIV en 1970 ankoraŭ estis tute forgesita. Sed bone, nun kiam la referenco estas konata, oni povas kunkonsideri ĝin. Sed tamen, restas nur 1 valida referenco por "Dohao", du artikoletoj el ''Le Monde diplo'' por "Doho", kaj ĉiuj aliaj referencoj ĝis nun por "Daŭho". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Do, por "Daŭho", fontojn vidu supre. Kial ni havus PIV, se ni tamen tiom ofte pridubis ĝian aŭtoritaton? Ĝi aparte ekzistas pro tio, ke unuopaj esperantistoj hobie emas inventi proprajn esperantigojn, kaj en PIV eblas arbitracie vidi kiu estas la plej oficiala formo, sen longaj kaj vanaj disputoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:18, 13 apr. 2026 (UTC) == [[Minĵetilo]] => [[Bombokanono]] == [https://vortaro.net/#bombokanono_kd PIV]: '''bombokanono'''. Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:41, 9 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Atente sekvinte la ĝisnunan diskuton, mi konkludas, ke estas pli prudente dume ne ŝanĝi la titolon de la artikolo kaj ne miksi apartajn artikolojn, almenaŭ ĝis kiam stabiliĝos distingado de historiaj kaj modernaj sencoj de tiu grupo de armiloj (mortiroj, haŭbizoj, minĵetiloj, grenadoĵetiloj ks). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:56, 12 apr. 2026 (UTC) {{komento}} Jes, ''[[bombokanono]]'' ŝajnas pli bona ol ''[[minĵetilo]]'', sed la afero estas pli komplikita, ĉar Vikipedio havas ankaŭ artikolon kun la fuŝa titolo ''[[Mortero (armilo)]]'', kaj al mi ne estas klare, ĉu ''[[haŭbizo]]'' estas speco de [[bombokanono]], aŭ io aparta. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:05, 10 apr. 2026 (UTC) :''Mortiro'' (''mortero'' estas "Miksaĵo de kalko kun sablo, per kiu oni kunigas la ŝtonojn aŭ brikojn de muro, konstruaĵo ks"[https://vortaro.net/#mortero_kd ]) kaj ''haŭbizo'' estas specoj de kanono, kies nomoj nun uzeblas plejparte kiel historiaj terminoj, do ili bezonas apartajn artikolojn kun akcento je historiaj aspektoj. ''Minĵetilo'' estas paŭsaĵo de la slava (rusa, ĉeĥa ktp) termino. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:16, 10 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Eble mi tamen kontraŭas la precizan proponon, ĉar pli bone estas alinomi: [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]]. Poste la enhavo de "[[minĵetilo]]" estu kopiita al "[[bombokanono]]", kaj fine "[[minĵetilo]]" sendu al "[[bombokanono]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 05:57, 11 apr. 2026 (UTC) :Mortiro estis reala armilo, vaste uzita kaj pro tio artikoloj pri ĝi ekzistas en pluraj lingvoj. Por kio perdi tiun ĉi artikolon? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:58, 11 apr. 2026 (UTC) {{komento}}: Diferenco inter kanono kaj minĵetilo estas en trajektorio de pafado. La kanono pafas rekte, la minĵetilo per arko. Laŭ PIV "ĵetilo" estas ilo por ĵeti malproksimen pezan rondan objekton, do minĵetilo ĵetas minojn. Minĵetilo estas do ĝusta termino en Esperanto. El ĵetiloj estas ĉi tie ankaŭ ekz. [[flamĵetilo]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 08:32, 11 apr. 2026 (UTC) :Ni sekvu la jaman tradicion kaj vortarojn, ne inventu novajn vortoversiojn senbezone. Kanonoj pafas ne nur rekte, sed ankaŭ (plej ofte) arke. Krome la bomboj, sendataj de bombokanono, plejparte ne estas rondaj kaj apenaŭ diferencigeblas de tiuj kanonaj. Ili same eksplodas tuj post trafi obstaklon, ne atendas sian viktimon en akvo aŭ tero kiel veraj minoj. Do temas pri speco de kanono sendanta specon de bomboj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:31, 11 apr. 2026 (UTC) :Bombokanono – tiu ĉi nomo sonas kiel io el arsenalo de pirata ŝipo aŭ fantazia sieĝmaŝino, sed ne kiel preciza infanteria armilo pafanta malantaŭ la horizonto. :Minĵetilo - ĝuste tial, ke la minĵetilo estas difinita per la maniero de pafado (malantaŭ monteto) kaj ne nur per tipo de eksplodaĵo, la nomo "minĵetilo" por la armilo estas multe pli preciza. Bombokanono estas ja pli komprenebla por laiko, sed teknike prenite tio estas kontraŭparolo - kanono, kiu ne estas kanono. Se vi tradukas instrukciojn por videoludo, mi sincere rekomendas uzi vian proponon tie. :En Esperanto la vorto "bombo" evokas pli aviadilan bombon. La pafaĵo el minĵetilo estas en Esperanto teknike pafgrenado aŭ minĵetaĵo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:19, 11 apr. 2026 (UTC) Ĉio ĉi estas interesa, sed ni havas la jaman tradicion de lingvouzo kaj dubindan proponon de nova vorto, bazitan sur paŭsaĵo de aliaj lingvoj. Mi aldonu ke en Esperanto ''mino'' elvokas pensojn pri eksplodaĵo metita teren aŭ akven por eksplodi kiam ĝi estos tuŝita, certe ne eksplodaĵon pafatan por eksplodi tuj ĉe sia celo. Do solvante unu (laŭdiran) problemon, vi kreas la alian. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:29, 11 apr. 2026 (UTC) Mi ne konsentas, ke mi 'kreas problemon' defendante la precizan kaj establitan terminon 'minĵetilo'. Male, la problemo aperas ĝuste per la provo senbezone enkonduki neologismon 'bombokanono', kiu estas teknike konfuza kaj balistike nelogika. Se vi insistas pri lingva eksperimento anstataŭ faka precizeco, estas vi, kiuj kreas malkonformecon kun la ĝisnuna tradicio kaj vortaroj. Mi ne intencas plu diskuti pri tiu ĉi artefarita afero – por mi la valida termino restas 'minĵetilo'. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:55, 11 apr. 2026 (UTC) :La vorto ''bombokanono'' estas en PIV kaj militvortaroj, la vorto ''minĵetilo'' estas nenie, tamen vi asertas malon kaj nomas la PIV-vorton ''eksperimento''. Tro strange kaj emocie por la enciklopedio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 17:35, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Citiĝis PIV kiel pruvo ke "bombokanono" uziĝas, citiĝis neniu pruvo ke "minĵetilo" uziĝas. {{kontraŭ}} kunigo, ĉar la du artikoloj estas klare distingataj. Mi ne plene konvinkiĝis pri tio, kiu el la du havu la titolon "bombokanono", sed volus ke tiaj duboj ne fariĝu preteksto por daŭrigi la nunan staton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:34, 11 apr. 2026 (UTC) Via kritiko kontraŭ 'minĵetilo' estas tute nelogika kaj malkonsekvenca. Se al vi malplaĉas tiu ĉi vorto, vi devus same ataki ankaŭ la terminon 'flamĵetilo', kiu baziĝas sur tute identa principo de vortformado. Tamen, 'flamĵetilo' al vi ne ĝenas. Ŝajne via obsedo pri la neologismo 'bombokanono' fontas ne el lingva logiko, sed el ia stranga fiksado je la vorto 'bombo'. Viaj argumentoj havas la saman nivelon kiel babilado ĉe la kaso pri krosantoj, kiuj hazarde similas al bomboj. Se vi volas esti seriozaj redaktantoj, vi ne povas uzi duoblajn normojn laŭ via nuna humoro. Minĵetilo restas faka termino, ĉu vi vidas en ĝi krosantojn aŭ ne. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:27, 12 apr. 2026 (UTC) :Pardonon, sed via parolo iĝas tute nekomprenebla. ''Krosanto''? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 08:47, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Kvankam via malkapablo ĝuste nomi tiun ĉi armilon ne signifas, ke la traduko 'minĵetilo' estas malĝusta. Mi kontraŭas la alinomigon, ĉar 'minĵetilo' estas la ĝusta esprimo por tiu ĉi armilo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:40, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} '''bombokanono''' estas ne malpli fuŝa ol '''minĵetilo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «'''Kanono'''» estas pafilego kies pafoj havas platan, preskaŭ rektan trajektorion. La koncerna pafilego pafas preskaŭ verikale, kaj tute malsimilas kanonon. '''Kanono''' estas miskvalita vorto kun 3 senrilataj kaj malkonvenaj signifoj. Ankaŭ '''mino''' havas 3 diversajn signifojn. La bona termino estas en ReVo: : [https://revaj.steloj.de/revo/dlg/index-2p.html#bomb.0opafilo '''bomb·o·paf·il·o'''] MIL Pafilego, plej ofte glattuba, por pafi bombojn laŭ alta, arkforma trajektorio, uzata ekz-e por pafi trans monto aŭ alia vertikala baro. Tipa bombopafilo konsistas el tubo, dukrura afusto, apoga plato kaj celilo. La kutimaj kalibroj estas 50–60mm (rota bombopafilo), 81–90mm (bataliona), 105mm (aŭ pli, regimenta). Kp haŭbizo. Estas mirinde, kiel la esperantistoj malvolas uzi klarajn kaj koterajn terminojn.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) == [[Batalo de Slavkov]] => [[Batalo ĉe Austerlitz]] == Ni nomu la artikolon same kiel en ĉiuj enciklopedioj per tiutempa nomo de la setlejo, ne inventu unikajn Esperanto-formojn nekonatajn al la monda historiografio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 12 apr. 2026 (UTC) {{por}} Ĝenerale oni uzu la tiutempajn nomojn, mi supozas. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:13, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} sekvi la fontojn, sen trudo de propra sistemo, eĉ logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:35, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}}[[Batalo ĉe Austerlitz]]--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:39, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Batalo ĉe Austerlitz]]. – [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:51, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:19, 29 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Kiel oni elektas inter "Batalo ĉe ..." kaj "Batalo de ..."? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:35, 14 apr. 2026 (UTC) :Bona demando, tion mi preteratentis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:49, 14 apr. 2026 (UTC) {{por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''', '''Aŭsterlica batalo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:36, 29 apr. 2026 (UTC) {{Por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''' – kaj la batalo, kaj la histotia nomo de la loko, kie ĝi okazis, estas internacie konataj kaj famaj por meriti uzadon de esperantigita lokonomo, kiu ja estas atestita en Esperanto. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:07, 29 apr. 2026 (UTC) == [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]] == PIV havas la vorton '''bombokanono''': "Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon" laŭ PIV 2020, aŭ "mallongtuba kanono, kiu povas pafi nur laŭ granda celangulo" laŭ testo.vortaro.net. La angla Vikipedio havas [[:en:Mortar (weapon)]], kaj la germana Vikipedio havas [[:de:Mörser (Geschütz)]], kaj tiuj artikoloj estas interligitaj. Angla-Esperanta vortaro de John Wells tradukas ''mortar'' per '''bombokanono''', kaj germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause tradukas ''Mörser'' per '''bombokanono'''. Do ŝajnas al mi, ke la establita Esperanta vortaro estas '''bombokanono''', kaj ne "mortero", kiu laŭ PIV estas "miksaĵo de kalko, cemento kaj sablo". Pli da esplorado pri diversaj specoj de bombokanono kaj parencaj armiloj povus esti utila, sed mi kredas, ke ne necesas atendi tion por efektivigi la evidentan korekton. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 16:06, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] havas paron [https://rueo.ru/sercxo/мортира ''мортира'' — ''mortiro'']. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 16:35, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Ja interese, sed tiu estas pli malnova vortaro, kaj ''mortiro'' ne estas en PIV. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:08, 12 apr. 2026 (UTC) : {{por}} bombokanono, vorto perfekte komprenebla ankaŭ por ĉiu ne-militisto. Pri mia ĵusa komento pri PIV vidu supre en ĉapitro "Daŭho". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:21, 13 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «Mortero» certe estas ŝanĝenda, ĉar laŭ la Fundamento ĝi havas alian signifon. Tamen mi preferus ŝanĝi ĝin al '''mortiro''' (kun historia signifo diferenca disde tiu de bombopafilo). En Esperanto oni povas paroli pri la nuntempo aŭ pri historio. En la 2ª mondmilito ankoraŭ ekzistis '''mortiroj''', kiel la jena germana: <gallery caption="Mortiro kaj bombopafilo"> Mörser Karl 'Adam' at the Tank Museum, Kubinka pic5.JPG|Mortiro (60 cm) Mortar M29.jpg|Bombopafilo </gallery> sed nun ilin anstataŭis haŭbizoj kaj bombopafiloj. La angla lingvo ne distingas inter ili; en aliaj lingvoj ili havas apartajn nomojn, kaj la termino sone simila al '''mortiro''' indikas ĝuste la malnovan pafilegon (ekz‑e la rusa [[:ru:Мортира]])--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 10:19, 27 apr. 2026 (UTC) == Diversaj hungaroj de nomo Péter Magyar == Mi simple kopias la jam diskutpaĝe ekkomencitan proponon ĉi tien, por pliaj komentoj: Ni bezonas alinomigi ĉi tie la tekston [[Péter Magyar (juristo)]] aŭ [[Péter Magyar (politikisto)]] al simple Péter Magyar kaj alinomi la samnomulo [[Péter Magyar]] al [[Péter Magyar (drumisto)]]. La unua estis ekkreita en 2024 kaj la dua en 2019, malgraŭ tio la unua estas multege pli fama. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:31, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}} En 2019 la alia Péter Magyar verŝajne estis pli konata, nun la afero kompreneble ŝanĝiĝis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:44, 13 apr. 2026 (UTC) ::Proponu en [[VP:AA]], laŭ la normala proceduro. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:24, 13 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} simpla nomo [[Péter Magyar]] por la politikisto, kaj kun aldonaĵo "...(drumisto)" aŭ "[[Péter Magyar (muzikisto)]]" por la muzikisto. Tiam ankaŭ eblas aldoni ŝablonon {{ŝ|aliaj signifoj}} supre de la paĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 13 apr. 2026 (UTC) ::::PS Se ektroviĝos esperantaj tekstoj pri tria aŭ kvara Péter Magyar, oni povas senprobleme ekhavi apartigilon [[Péter Magyar (apartigilo)]], sed por nur du bonuloj tio estus troigo, kaj utilas havi la simplan nomon sen alfonaĵo por la politikisto, kiel prave proponis Sj1mor! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:29, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}}simple Péter Magyar.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:38, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} la politikisto sen interkrampaĵo, lia samnomulo kun "... (muzikisto)" aŭ "... (drumisto)". [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 11:44, 14 apr. 2026 (UTC) :{{Komento}} La hungara paĝo prezentas 7 personojn, tamen menciindas nur 3. Ĝi estas ofta nomo. [https://hu.wikipedia.org/wiki/Magyar_P%C3%A9ter_(egy%C3%A9rtelm%C5%B1s%C3%ADt%C5%91_lap)].--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 13:13, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} tute komprenebla. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 23:20, 17 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:41, 18 apr. 2026 (UTC) == [[Agonia kutimaro]] => [[Luktema kutimaro]] == Mi mem kreis la iaman artikolon adaptante alilingvajn nomon kaj etimologion el greka ''agon'', sed nun konstatas, ke agonio en PIV tute ne enhavas tiun signifon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:42, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} "Luktema" aŭ prefere "lukta", kiu estas perfekta traduko etimologie kaj sence, "agonia" havas rilatan devenon sed ŝanĝitan signifon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 14 apr. 2026 (UTC) :{{komento}} Eble "lukta konduto" anstataŭ "kutimaro"? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:46, 18 apr. 2026 (UTC) ::Mi ne volis diri tion por ne komplikigi la aferon, sed ankaŭ mi pensas ke "konduto" estas pli trafa ol "kutimaro". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:20, 18 apr. 2026 (UTC) :::Mi preferus "konkurenca konduto" aŭ "rivaleca konduto". {{por}} "[[konduto]]". {{Kontraŭ}} "kutimaro", "agonia" kaj "lukt(em)a". - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:07, 18 apr. 2026 (UTC) ::::Ĉu ne prefere "konkura" ol "konkurenca", ĉar laŭ PIV "konkurenco" estas specife ekonomia konkuro? Krom tio, ankaŭ "konkura" kaj "rivaleca" ŝajnas al mi tute bonaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:49, 18 apr. 2026 (UTC) :::::Do, ''[[konkura konduto]]''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:42, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::Laŭ mi jes (oni jam povas kalkuli min {{por}} iu ajn esprimo kun "konkura", "rival(ec)a", "lukt(-)a"). Mi esperas ke la diskuto pri la plej bona vortumo ne forgesigos nin, ke verŝajne ĉiuj konsentas ke la nuna vortumo estas la malplej bona. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:25, 21 apr. 2026 (UTC) == [[Cimo (insekto)]] => [[Litocimo]] == "Cimo (insekto)" ŝajnas esti maltaŭga titolo por ĉi tiu artikolo. [https://www.vortaro.net/#cimo_kd Laŭ PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o laŭ ReVo,] la esperanta vorto "cimo" povas indiki du grupojn de insektoj. Larĝsence, cimo estas [[heteroptero]] - signifo subtenata de la Fundamento. Mallarĝsence, cimo referas al la genro ''Cimex''. Tamen, ĉi tiu artikolo temas nek pri unu nek pri la alia, sed pri "litocimoj", ĉefe sed ne nur pri la specio ''Cimex lectularius''. Ĝi estas nun ligita al la vikidatumero {{wikidata|Q940337}}, sed laŭ mi ĝi estus fakte pli taŭga ĉe {{wikidata|Q48385308}}, datumero pri parazitaj cimoj kun la sama komuna nomo. Mi rekomendas alinomi la artikolon al "Litocimo", kaj ŝanĝi "cimo (insekto)" al alidirektilo al la artikolo [[Heteropteroj]] aŭ al la apartigilo [[Cimo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:02, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:42, 18 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La sola vaste uzata insekta senco, kiun (miascie) havas la Esperanta vorto "cimo" estas identa al la rusa vorto "клоп" (en zamenhofa tempo skribata kiel "клопъ", kaj tion klare indikas Fundamento!) aŭ la angla "bedbug". :Miaopinie estus prudente uzi la nomon "'''Cimo'''" por tiu ci artikolo, ĉar tio estas kerna vorto, de kiu estis adoptita por la komputista slangaĵo "'''Cimo (komputado)'''" kiel kompakta traduko de la simile mallonga anglalingva "bug", kaj la apartigila artikolo nomiĝu "'''Cimo (apartigilo)'''". :Tia estus, miaopinie, prudenta nomado de la artikoloj. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:25, 19 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, laŭ [[Wiktionary:ru:клоп]], la rusa vorto "клоп" signifas kaj litocimo kaj [[hemiptero]]. (Temas pri grupo, kiu inkluzivas heteropterojn.) ::Kaj krome la Fundamento klare indikas ankaŭ la germanan "[[Wiktionary:de:Wanze|Wanze]]" kaj la francan "[[Wiktionary:fr:punaise|punaise]]", kiuj senambigue indikas heteropterojn (laŭ la sinonimaj sekcioj de la ligitaj paĝoj). La angla fundamenta traduko "[[Wiktionary:en:bug|bug]]" havas plurajn bestajn signifojn, sed interalie ankaŭ hemiptero (aŭ plej ofte heteroptero laŭ la artikolo ĉe "[[Wiktionary:en:true bug|true bug]]), kaj ne litocimo. Aliflanke, la pola fundamenta traduko "[[Wiktionary:pl:pluskwa|pluskwa]]" ja signifas nur litocimo (aŭ pli precize ''Cimex lectularius''). ::Do entute estas unu lingvo en la Fundamento, kiu sugestas, ke oni interpretu "клопъ" kiel litocimo, kaj tri lingvoj, kiuj sugestas, ke la ĝusta interpreto de "клопъ" estas "hemiptero/heteroptero". ::Cetere, laŭ mi verŝajne indus lasi la titolon de la apartiga artikolo senŝanĝa pro tio, ke kaj PIV kaj ReVo indikas du malsamajn taksonomiajn grupojn por la vorto "cimo". Do almenaŭ laŭ tiuj vortaroj, eĉ la kerna insekta signifo de la vorto ne estas senambigua. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 12:02, 19 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} Laŭ argumentoj de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:20, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi ne estas zoologo kaj ne povas juĝi fakan uzadon, sed komunlingve la sola senco kaj de la rusa vorto "клоп" kaj la Esperanta vorto "cimo" (kiun mi renkontis centojn, eble milojn da fojoj kaj en tekstoj, kaj en parola uzado) estas ĝuste la koncerna sangosuĉa parazito de homo (angle: "bed bug"). :::Tio ne malebligas fakan uzadon de la nomo "''Kлопы''"/"Cimoj" por diversampleksaj kaj daŭre reklasigataj zoologiaj taksonoj, sed tia uzado estas tro marĝena en komunlingva uzado por uzurpi la oftegan kaj kutiman nomon "клоп" kiel artikolnomon. :::Kompromise oni ja povas havi artikolon "Cimo" pri la komunlingva nocio kaj artikolon "Cimoj" pri la koncerna fake uzata taksono (verŝajne ''Heteroptera''). :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:27, 19 apr. 2026 (UTC) :::Ne temas pri "''Kлопы''"/"Cimoj", sed pri "''Bettwanze''/''Cimex lectularius''/''Cimex lectularius''/...". Rigardu la aliajn lingvojn! Kaj la artikolo mem komenciĝas per la vorto '''Litocimo'''! Do ankaŭ ĝia titolo estus "[[Litocimo]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:23, 19 apr. 2026 (UTC) ::::Temas pri tio, kio jam en Fundamento nomiĝas cimo/''клоп''. Do ankaŭ la titolo estu "клоп". Tio, ke la zoologia nomenklaturo estas pli komplika kaj zigzage evoluis post la tempo de Fundamento, estas flanka detalo. ::::La ordinaran, normalan, atendeblan formon de la vorto ilustras, ekzemple, la teatraĵo pri socia "parazito", kiun verkis [[Vladimir Majakovskij]] kaj kiu nomiĝas simple kaj klare "Клоп", en la franca kaj angla tradukoj respektive "La punaise" kaj "The bedbug" (vidu la artikolojn en la koncernaj vikioj), kaj en Esperanto, nature, "La cimo" (vidu la artikolon "[[Vladimir Majakovskij]]". ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 01:48, 20 apr. 2026 (UTC) :::::Titolo de teatraĵo estas tute alia afero ol titolo de enciklopedia artikolo. La titolo de la teatraĵo estas malpreciza, kaj tio estas tute akceptebla: oni povas diveni, ke temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo. Titolo de enciklopedia artikolo estu pli preciza. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:55, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::La titolo de teatraĵo kaj ĝiaj tradukoj konvinke (ĉar oni zorge teadukas verkotitolojn) konfirmas tion, kion oni observas en normala, ĉiutaga kaj literatura, lingvouzado. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:37, 20 apr. 2026 (UTC) :Mi ĵus kontrolis en ''tekstaro.com'': la vorto "cimo" en la pridiskutata senco (kutima sangosuĉa insekto) aperas en diversepokaj tekstoj (eĉ de Zamenhof); la formoj "litocimo" aŭ "litcimo" ne aperas eĉ unufoje. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:59, 20 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, ''cimo'' aperas nur 6-foje en tekstaro.com kun insekta senco, do ĝi apenaŭ estas ofta vorto, eĉ tiam, kaj en la hodiaŭa mondo litocimoj estas malpli oftaj ol en la tempo de Zamenhof, mi supozas. (Cetere, ''cimo'' aperas 4-foje kun la senco "eraro" kaj unufoje kun la dubinda senco "subaŭskultilo", kaj ŝajnas al mi ne tute certe, ke ĉe Szathmari temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo; la kunteksto ne estas tute klara.) Do mi restas tute ne konvinkita, ke ''cimo'' en Esperanto estu pli specifa ol ĝiaj angla, franca kaj germana tradukoj en la Fundamento. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:14, 20 apr. 2026 (UTC) == [[Ruĝa cimo]] => [[Fajrocimo]] == La artikolo [[Ruĝa cimo]] prezentas "ruĝa cimo" kiel la ĉefan nomon de la insekto, kaj "fajrocimo" kiel la komunan nomon. Tamen, ŝajnas al mi, ke "ruĝa cimo" estas inventaĵo de la verkintoj de la artikolo, ĉar mi trovas ĝin nur en fontoj rilataj al Wikimedia. [https://www.vortaro.net/#fajrocimo_kd PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o ReVo] mencias nur "fajrocimo" kaj ne "ruĝa cimo". Ĝi eĉ ne estas traduko de la scienca nomo ''Pyrrhocoris apterus'', ĉar ''Pyrrhocoris'' venas de grekaj vortoj por "fajro" kaj "cimo", kaj ''apterus'' signifas "senflugila". Do la nomo "ruĝa cimo" ŝajnas al mi tute foriginda el la artikolo, kaj la titolo estas ŝanĝinda. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:43, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:39, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Animala fiziologio]] => [[:Kategorio:Besta fiziologio]] == La koncerna vikipedia artikolo en Esperanto nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", ne "animala fiziologio", kaj ŝajnas al mi ke bonus se baza teksto kaj baza kategorio havas saman titolon. Tial mi proponas alinomigon de la kategorio al la (pli sendiskute akceptebla nomo) "besta fiziologio". Tio kaŭzus remeton de 24 eroj al nova kategorio, tial pli bonas diskuti kaj laŭeble havi konsenton, antaŭ ol procedi pri la translokigo... Kompreneblas ke la esperanta koncepto de [[Bestoj]] en la latina lingvo estas ''Animalia'', tial por parolantoj de romanidaj lingvoj kaj de la angla la vorto ''"animal'-"'' povas ŝajni pli hejmeca, sed tamen en Esperanto la vorto Bestoj signifas ĝuste tion, kaj Esperanto ne estas romanida lingvo, ne estas dialekto de la itala aŭ de la angla (kvankam foje aspektas tiel)... Tial estas bone ke la vikipedia artikolo en Esperanto jam nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", nur la kategorio ĝis nun iras alian vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} ĉiutaga prefere ol teknika lingvaĵo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:21, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 01:38, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:50, 19 apr. 2026 (UTC) {{farite}} per 6 poraj voĉoj kaj neniu duba. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Natura historio]] => [[Biontologio]] == PIV ne havas "natura historio"; ĝi havas nur "naturhistorio (arĥaismo) = natursciencoj". La esprimo "natura historio" ŝajnas laŭvorta traduko el la angla/franca kaj mallogika en Esperanto. Do kial ne uzi la PIV-an vorton '''biontologio'''. (PIV indikas "arĥaismo", sed mi kredas, ke ĝi estas arkaika ĝuste tiel, kiel "natural history" en la angla estas arkaika: ĝi ne plu estas scienca fako.) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:48, 19 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} PIV indikas ke "biontologio" estas arkaika sinonimo de "biologio". [[Natura historio]] ne temas pri biologio ĝenerale (se ĝi temus, ĝi estus kunigenda kun [[biologio]]) sed specife pri observa anstataŭ eksperimenta metodaro por biologio. Kaj tiu koncepto ne estas arkaika nek eksa, kvankam la scienca sistemo malpli rekompencas ĝin nun ol antaŭ cent jaroj. (En mia kantono, preskaŭ ĉiu biologo kaj multaj ĉiĉeronoj havas en sia domo libregon ''Costa Rican Natural History'', jam kvardek jarojn aĝan sed neniel eksmodan.) :Aliflanke povas esti, ke la vortumo "natura historio" estas etnolingvismo. Sed ŝanĝo al alia misa vortumo ne helpos nin trovi la ĝustan. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:31, 19 apr. 2026 (UTC) :Ĉu iu havas alian proponon? La difino ŝajnas esti io simila al "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". ("Biontologio" tute ne ŝajnas al mi "misa": vortaroj agnoskas, ke "bionto" signifas "vivulon".) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:27, 20 apr. 2026 (UTC) ::Slavaj (kaj iuj aliaj) lingvoj uzas por tiu ĉi scienca kampo la nomon forme kaj sence similan al "'''Naturscienco'''". Tia memklariga kaj regula formo ŝajnas al mi akceptebla kaj trafa. Ĝi, krome, estas paralela al aliaj regulaj formoj por nomi sciencojn kaj sciencajn fakojn kiel, ekzemple, "lingvoscienco" kaj "komputoscienco". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:30, 20 apr. 2026 (UTC) :::Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. Cetere, la Esperanta Vikipedio jam uzas la PIV-an sencon de [[naturscienco]]. Do tiu propono apenaŭ havas ŝancon, laŭ mi. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:19, 20 apr. 2026 (UTC) ::::Kial? "Naturscienco", miakomprene, tute konformas kun la nocio, kiun difinas PIV kaj tiu ĉi artikolo: en iu stadio ĝi estis tuteca studado de la naturo; poste eiaj brancoj specialiĝis kaj iĝis apartaj sciencoj kaj sciencaj fakoj (biologio, fiziko, ĥemio, geologio, astronomio; zoologio, botaniko, nuklea fiziko, kvantuma teorio, fizika ĥemio kaj ĥemia fiziko, tektoniko, astrofiziko, fiziologio ktp) kaj daŭre disbranĉiĝas. Eblas rigardi tian tuton "naturscienco" (iam antaŭe tute nature, nun kun ioma streĉo, ĉar ne ekzistas fakuloj pri la enorme kreskinta tuto, kvankam enkondukan bazan studobjekton en lernejo principe eblas nomi tiel kaj eble oni ankoraŭ faras tion en iuj lingvoj) aŭ kiel kunigon de ĝiaj konsistigaj partoj, kiuj estas konsiderebla kiel "natursciencoj". ::::"Biontologio" evidente ne taŭgas por tiu celo, speciale, se oni ĝin derivas de "bionto" = vivulo aŭ interpretad kiel kunfando de ''bio-'' kaj "ontologio", ĉar temas ne nur pri vivuloj, kaj ne nur pri bio[logio]: fiziko, ĥemio, geologio, astronomio apenaŭ estas koncepteblaj kiel sciencoj pri vivuloj aŭ limigitaj al bio-... en ia ajn senco. ::::Cetere, la naiva paŭsaĵo "natura historio" kiel ĉia "falsa amiko" estas miskomprenebla sen klarigo, ke temas pri sklava imito de alilingva idiotismo. ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:26, 21 apr. 2026 (UTC) :::::Eble vi estas konfuzita. Ni serĉas esprimon por la senco "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". Pri tio temas la koncerna artikolo. (Nu, la Esperanta artikolo mencias "scienca", sed tio ŝajnas miskompreno, se oni komparas kun la nacilingvaj artikoloj.) Ĉiuokaze, fiziko apartenas al natursciencoj, sed ne al tio, pri kio temas pri artikolo, kaj kion mi preferus nomi "biontologio". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:34, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::Ŝajnas, ke konfuzitaj estas ankaŭ la aŭtoroj de la artikolo, kiuj skribis, interalie: "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj [tiel!] kaj organismoj". ::::::Simile konfuzitaj estas ankaŭ alilingvaj ligitaj artikoloj: ::::::Franclingva vikio: «c'est l'enquête, la description de tout ce qui est visible dans le monde naturel : animal, végétal, minéral.» ktp ::::::Eĉ la anglalingva vikio ne konsentas kun vi: «In antiquity, "natural history" covered essentially anything connected with nature, or used materials drawn from nature, such as Pliny the Elder's encyclopedia of this title, published c. 77 to 79 AD, which covers astronomy, geography, humans and their technology, medicine, and superstition, as well as animals and plants.», «A slightly different framework for natural history, covering a similar range of themes, is also implied in the scope of work encompassed by many leading natural history museums, which often include elements of anthropology, geology, paleontology, and astronomy along with botany and zoology, or include both cultural and natural components of the world.» ktp ::::::La ruslingva vikio estas eĉ pli kategoria pri la vasteco de la fako: «совокупность знаний о природных объектах, явлениях и процессах» (la tuto da scioj pri naturaj objektoj, fenomenoj kaj procezoj) ::::::kaj simile en aliaj lingvoj. ::::::Alternativa interpreto estas, ke konfuzita estas vi – per unu el la mallarĝigaj difinoj en la angla lingvo, kiun vi iukiale preferas. Nu, Esperantaj terminoj estu pli internaciaj kaj malpli efemeraj, ol tio... ::::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:48, 21 apr. 2026 (UTC) :::::::Nia nuna artikolo klare difinas sian temon kiel nur certan specon de naturscienco, "kline pli al observado, ol al eksperimentadaj metodoj de studado, kaj ampleksas precipe tiajn esplorojn, kiuj estas eldonataj ne en striktasence sciencaj revuoj sed en revuoj pli vastatemaj." Nia artikolo ne ''jam'' estas samtema kun [[naturscienco]], ĉar la observa stilo de naturscienco ne estas la sola stilo. La cito "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj kaj organismoj" ne kontraŭdiras tion - "natura historio" estas difinita laŭ metodoj kaj ne laŭ esplortemo. :::::::La franca artikolo ŝajne estas pri iom alia koncepto kaj eble devus ne esti ligita al la sama vikidatumero. La ŝajne kontraŭdiraj citoj el la anglalingva vikipedio ne estas en nia artikolo, do striktasence ne rilatas al la diskuto. Kaj unu (''In antiquity . . .'') klare estas celita kiel historia, malaktuala difino (tial ĝi estas en subsekcio "Before 1900") kaj la alia klare estas markita kiel malsama de la kutimaj difinoj (''A slightly different framework . . .''). Do ili ne difinas la temon de la artikolo. Dume la difino ''leaning more towards observational than experimental methods of study'' estas en la unua frazo de la artikolo, klare intencita kiel temdifina, ne kiel nur unu inter pluraj mallarĝigaj difinoj. :::::::Ĉiuj vikipedio malrespektetas la principon "Vikipedio ne estas vortaro" ĉe plursencaj titoloj kiel ĉi tiu. Tio ne estas imitinda. :::::::Do la demandoj estas 1) Ĉu la specife observa stilo de naturscienco meritas artikolon, aŭ ĉu ĝi estas kunigenda kun [[naturscienco]]? (Mi pensas ke ĝi estas memstare menciinda temo, sed oni povus racie malkonsenti.) 2) Ĉu titolo "Natura historio" estas tolerinda, aŭ kiun alian titolo ĝi havu?--[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:57, 21 apr. 2026 (UTC) ::::@[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]]: ::::: @[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] diris: :::::: Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. ::::: La vorto '''naturscienco''' evidente venas el la tradicio germana (kaj pli ĝenerale orienteŭropa), kaj la angla-latinidaj aŭtoroj de PIV ĝin miskomprenis. Naturscienco estas la tuto da sci(enc)oj pri la naturo, kiel la germana {{lang|de|'''Natur·kunde'''}} aŭ la rusa {{lang|ru|'''естество·знание'''}}. Tiu tegmenta signifo povas rilati al la historia periodo kiam la studoj de la naturo ankoraŭ ne disfakiĝis en apartajn sciencojn; tiu signifo restas aktuala ekz‑e en la instruado: en la elementa lernejo ni havas studfakon {{lang|ru|природоведение}}, en kiu la lernantoj ricevas la unuajn sciojn pri fiziko, ĥemio, biologio, astronomio… Supozeble tiusence la revuo «Esperanto» informas nin, ke :::::: «André Cherpillod (1930) estas emerita mezlerneja instruisto pri '''naturscienco'''.» ::::: En la sistemo germana-orienteŭropa estas do klara diferenco inter '''naturscienco''' ĝenerale kaj '''(pri)natura scienco''' speciale (ekz‑e geologio, zoologio ktp). Simile '''lingvoscienco''' ({{lang-ru|языкознание}}) ĝenerale kaj prilingvaj sciencoj speciale (gramatiko, leksikografio, dialektologio ktp). Simile '''[[sociscienco]]''' ({{lang-ru|обществознание}}) ĝenerale kaj ''sociaj sciencoj'' speciale (historio, ekonomiko, etnografio…). En tiu sistemo estas kohera diferencigo de la klasifikaj niveloj, malsamaj nocioj estas esprimataj per malsamaj vortoj. ::::: En la tradicio angla-latinida tiun diferencon oni esprimas per la nombro de unu sama termino: :::::: Les '''[[:fr:sciences sociales]]''' sont un ensemble de disciplines académiques&nbsp;… :::::: '''[[:en:Social science]]''' (or the '''social sciences''') is one of the branches of science,… ::::: T.e. la nocioj ekzistas, sed estas esprimataj konfuze kaj malkohere. La germana sistemo estas pli logika kaj imitinda, tiom pli ke ĝi utiligas la rimedon disponeblan en Esperanto: la diferencon inter ‹umo·scienco› kaj ‹uma scienco›. La PIVa difino estas misa.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:55, 29 apr. 2026 (UTC) ==Ŝtatoj de Meksiko== Nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]] diras ke "nomoj de subŝtatoj" "ĉiam estu Esperantigitaj". Mi supozas ke tio ne ĉiam estas aplikebla en praktiko, ĉar Esperantigoj en multaj federaj landoj ne ekzistas. Tamen la federitaj [[subŝtatoj de Meksiko|ŝtatoj de Meksiko]] jam havas esperantigojn menciitajn en la artikoloj. Ĉar la lando estas granda kaj havas sufiĉe longan historion de Esperanto-aktivado, mi atendas ke tiuj Esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj, kaj ke fontoj estas troveblaj por la plej multaj aŭ ĉiuj. Sed la artikoltitoloj estas en la hispana. Do - ĉu ni ŝanĝu la titolojn en Esperantajn, aŭ ĉiujn aŭ minimume tiujn, por kiuj fontoj rapide troveblos? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:37, 27 apr. 2026 (UTC) :Plejparte {{farite}}. [[Chiapas]], [[Tabasco]], [[Veracruz]] bezonas administranton. [[Ĉiŭaŭo]], [[Gvanaĥŭato]], [[Pŭeblo]] estas suspektindaj pro malnormala uzado de ''ŭ'' kaj eble bezonas plian kontrolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:44, 9 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Nia titolpolitiko ke "nomoj de subŝtatoj" laŭeble "ĉiam estu Esperantigitaj", jes estas saĝa laŭ pure praktikaj konsideroj de redaktado. Tamen mi intertempe tre favoras iun fidindan referencon aŭ plurajn pri ĉiuj esperantigoj, kaj ne entuziasmas pri pure vikipediaj kreaĵoj - sekve la ideala deziro vere "ne ĉiam estas aplikebla en praktiko". Mi ĵus kontrolis en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]] de 1971, kiu en la vasta mapo 35 havas liston pri ĉiuj [[subŝtatoj de Meksiko]], sed preskaŭ ĉiujn nomas hispane. Nur [[Kampeŝo]] (tiel!!!, ĉe ni ''Campeche'' resp. [[Kampeĉo]] sen referenco, PIV2020 ne havas vorton), [[Meksikio]] (tiel!!, laŭ PIV2020 zamenhofa vorto, ĉe ni [[Meksikŝtato]]) + [[Jukatano]] (ĉe ni kaj laŭ PIV2020 [[Jukatanio]]) tie dokumentiĝas kiel pure esperantaj, aldone [[Hidalgo]] + [[Durango]] estas aŭtomate esperantaj kaj hispanaj. Mi forte supozas ke la poŝatlasa komisiono de 1971 elektis formon kampeŝo ĉar [[kampeĉo]] jam estas biologia vorto. Sed tio tamen estas aŭdaca ideo. Tamen ĉiukaze nur [[Jukatanio]], [[Hidalgo]] + [[urango]] konsidereblas sendiskute klaraj esperantigoj. La supozo ke ĉiuj "esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj" estas naiva. Se ili estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, kion mi volonte volus kredi, tiam devos esti eble almenaŭ unu ekstervikipedian referencon alporti pri ĉiu - kaj en tio la poŝatlaso de 1971 ne estos granda helpo. Sed ĝi jes ne estas la sola ebla fonto... Tial mi ankoraŭ ne volus movi la tekstojn al esperantaj titoloj Ĉiapaso, Tabasko kaj Verakruco, sen ke ni individue dokumentigas nian ekstervikipedian referencadon - pri Verakruco ĉiukaze klaras ke ĝi estas meksika urbo en PIV2020, do la paŝo argumenti ke ni povas uzi la urbonomon ankaŭ por la subŝtato estas malgranda. Do mi postulas ke ni ne pigru kaj serĉu ekstervikipediajn fontojn pri la novaj esperantaj nomoj, en PIV, Reta vortaro aŭ iu ajn alia vortaro, tekstaro.com aŭ iu simpla reta serĉado. Ĉar bazigi enciklopedion sur "pure vikipediaj vortokreaĵoj" estas koncepto tre dubinda, kaj se la novaj vortoj estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, tiam devas ebli trovi pruvon pri tio (almenaŭ unusolan). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:52, 18 maj. 2026 (UTC) :Verŝajne ThomasPusch pravas pri ĉi tiu afero. Mi emas restarigi la hispanlingvajn titolojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:09, 30 maj. 2026 (UTC) ==Artefaritaj planedoj== Mi faras diskuton ĉe [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]] pri tio, kiel distingi la titolojn de ekzistanta artikolo [[Artefarita planedo]] kaj nova artikolo kun [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9366370 jena enhavo]. Mi kopias ĉi tien mian ĵusan komenton: ::::La nomoj de niaj artikoloj estas konfuzaj, sed mi pensas ke la temoj estas koncepte malsamaj: [[Satelito]] estas pri io ajn, kio orbitas ĉirkaŭ io ajn; [[artefarita satelito]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ planedo'' aŭ ĉirkaŭ satelito de planedo; [[artefarita planedo]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ la Suno'' aŭ teorie ĉirkaŭ aliaj steloj. ::::Ŝajnas al mi ke la ekzistanta artikolo povus nomiĝi [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]] kaj via povus nomiĝi [[Artefarita planedo (megastrukturo)]]. Kion vi pensas? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:49, 5 maj. 2026 (UTC) Laŭ mi, "planedo" estas objekto tiel granda, ke ĝi iĝas proksimume sfera pro gravito, kaj kiu forigas aliajn objektojn el sia orbito. Se eĉ [[Plutono]] ne estas planedo, nomi Luna-1 planedo, eĉ "artefarita planedo", ŝajnas ridinde. Cetere, neniu nomas artefaritajn satelitojn "artefaritaj lunoj". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:00, 6 maj. 2026 (UTC) :{{re|Lingvano}} Mi komprenas tion kiel voĉon, ke la nova artikolo estu [[Artefarita planedo]] sen interkrampaĵo. Kion vi volas fari al la ekzistanta artikolo? Alinomi, forigi aŭ kunigi kun alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:36, 6 maj. 2026 (UTC) ::Eble oni provizore alinomu ĝin al [[Artefarita planedo (satelito)]], sed oni povus ankaŭ forviŝi ĝin. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:41, 6 maj. 2026 (UTC) :::Mi apenaŭ sukcesas orientiĝi, tiom konfuziga iĝis la movado de la tekstoj. Iusence ŝajnas domaĝe forĵeti la [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9334784 novan version] de 19 mar. 2026 farita de uzanto Piotrus, sed aliflanke la nova traduko el la angla al Esperanto estis nur duonfarita kaj havas multajn fuŝajn ruĝajn ligilojn, ekz. [[The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy]], kvankam ekzistas teksto [[La Petveturista Gvidlibro pri la Galaksio]], kaj simple anglalingve nomi novajn ruĝajn ligilojn en [[Vikipedio en Esperanto]] kiel [[Atmospheric escape]] (por vorto "eskapon de atmosfero") aŭ [[Science fiction on television]] (por simpla vorto "sciencfikcion") ankaŭ ne ŝajnas aparte saĝe. Do probable tamen ne indas je ĉiu kosto savi la ektradukon de Piotrus, nur por esti afabla al li, kaj poste havi amason da plia laboro en tio fari veran fintradukon el la malneto. {{re|Arbarulo|Lingvano}} Eble vi du simple povas fari komisionon kaj ordigi la mison, ĉar pli da kuiristoj kiuj kirlas en la poto ne plifaciligas la ordigon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:03, 20 maj. 2026 (UTC) ::::Eble Piotrus ankoraŭ volos fari tion mem. Mi petos. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Katorgo]] => [[Punlaboro en Rusio]] == La novvorto ''katorgo'' aspektas dubinda, ĉar mi ne trovis ĝin en vortaroj, nek trovas bezonon je aparta vorto por komuna fenomeno de punlaboro, konata ekde antikva epoko kaj ekzistinta ankaŭ en Britio, Francio kaj multaj aliaj landoj. En Rusio ĝi aperis en la epoko de Rusa carlando kaj daŭris en la Rusia imperio, la termino mem estis renaskita por mallonge eĉ en Stalin-tempo. Do mi proponas uzi simplan kaj klaran vortumon [[Punlaboro en Rusio]]. Espereble poste aperos [[Punlaboro en Francio]], [[Punlaboro en Britio]] ktp. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:21, 7 maj. 2026 (UTC) :<s>{{por}}</s> Vere. La novvorton "katorgo" ankaŭ mi ne trovis ĝin en vortaroj, gazetoj, literaturo - ankaŭ [https://tekstaro.com/?s=6a0b0ce727a57 tekstaro.com] malhavas ĝin. Do mi estas tre por ŝovo al titolo [[Punlaboro en Rusio]]. Kvankam vikidatumoj proponas tradukon "Ekziligo", kio estas grava atentigo pri nuanco: la ekziligo estis almenaŭ same grava puno kiom deviga laboro. Sed mi dubemas ĉu sencas la kondamnon je punlaboro kaj je ekziligo ŝtopi en la saman titolon...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:28, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ|tamen kontraŭ, post rekonsidero}} Tamen, mi nun ankoraŭ konsciis pri la historia libreto de 1912 nomata "[https://arkivo.esperanto-france.org/katalogo.htm Politika malliberulo. Unutagaĵo dediĉita al la afero de politikaj malliberuloj en rusa regno kun speciala konsidero «la Katorgon»]" de [[Zygmunt Marek]], Krakovo, kiu jes ja jam estis menciita en la teksto (la fina parto de la titolo "konsidero «la Katorgon»" en akuzativo nuntempe impresas nekutima, sed tiel ekzakte oni titoligis la libron en 1912, kaj la vorto «Katorgo» estas sendube tie menciita). Kaj recenzo pri la libro, same mencianta la vorton Katorgo, troveblas en [https://dn790003.ca.archive.org/0/items/BelgaEsperantisto_1912_n050_dec/BelgaEsperantisto_(1912)_n050_dec.pdf la Belga Esperantisto, dec. 1912, p. 31]. Per tiu trovo mia antaŭa argumento, ke "mi ne trovis ĝin en ... gazetoj, literaturo" ne plu validas - nun mi tamen trovis ĝin, kaj en literaturo kaj en la gazetaro. Tial mi retiras mian voĉdonon. Mi ĵus faris esperantan tekston pri la historia esperantista socialdemokrato [[Zygmunt Marek]] kaj pensas, ke se la homo plantis la novan vorton en 1912 en la esperantan literaturon kaj gazetaron, ke tiam jam ne plu eblas nomi ĝin "nova vorto" en 2026, 114 post la enkonduko. Cetere, mi atentigas ke la vortradiko estas antikva greka termino, ne estis inventaĵo nur de la cara Rusio kaj ne nur "makulus la memoron de historia Rusio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:11, 18 maj. 2026 (UTC) :::Ni verkas la enciklopedion, do ni prezentu la science pruvitajn faktojn kaj ne gravas ĉu ili makulas ies historion aŭ ne. La fakto estas ke punlaboro en Rusio estis la sama sistemo, kiun aplikis Britio, Francio kaj pluraj aliaj landoj, do uzado de malliberuloj por plej pezaj laboroj, kutime en foraj lokoj. Tio estis konsiderata samtempe ilo de punado kaj koloniado (Siberio, Aŭstralio, Franca Gujano ktp). En Rusio post la revolucio ĝi estis abolita (kvankam dum la Stalin-periodo aperis [[GULAG]]-sistemo, ekzistinta du jardekojn), en Francio ĝi funkciis eĉ post la Dua mondmilito ([[Papilio (libro)|jen ekzemplo]]). Se ni uzas vortumon [[Prizonkolonio]] (ne ''Penal colony'' aŭ ''Colonie pénale''), kial ni elpensu specialan vorton por la sama institucio en Rusio? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:37, 3 jun. 2026 (UTC) :Cetere, mi mem videble ne multe okupiĝis pri punlaboroj en interŝtata komparo. Kiuj estas la vikidatumaj eroj por [[Punlaboro en Francio]] kaj [[Punlaboro en Britio]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:34, 20 maj. 2026 (UTC) {{kom}} [[:d:Q17089987|Punlaboro en Usono]] estas sufiĉe grava temo en usona politiko, kaj punlaboro en Ĉinujo estas ofta riproĉo de usonanoj (hipokrita sed verŝajne prava, ŝajne ankoraŭ sen vikidatumero) al la registaro de tiu lando. Ambaŭ estus bonaj kandidatoj por artikoloj. Alilingvaj artikoloj rilataj al punlaboro troviĝas en la kategorioj ligitaj kun ĉi tiuj eroj: [[:d:Q8719629]], [[:d:Q8864536]] (esperante [[:Kategorio:Trudlaboro]]). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Anglikana Komunio]] > Anglikana Komunumo == Ni ĉiuj scias ke [[komunio]] estas "[[sakramento]], kiu estas [[rito|rita]] [[ofero]] de [[pano]] kaj [[vino]]" en iuj kristanismaj diservoj, kaj la verbo komunii laŭ [https://vortaro.net/#komunio_kd PIV] estas "doni al iu por manĝi, eventuale trinki, la panon kaj vinon" en tia renkontiĝo. Do, la titolo "Anglikana Komunio" por '''tiu teksto estas misa'''. Kaj efektive, en [[vikidatumoj]] la temo en Esperanto nomiĝas Anglikana '''Komunumo''' = internacia grupo de anglikanaj eklezioj. La vorto [[komunumo]] ĉi-tie estas la ĝusta. Mi proponas alinomiĝon. Eĉ se tute ne necesas esti anglikana, aŭ esti kristana por juĝi en tiu demando, ankaŭ ne necesas havi la pezan vortaron PIV hejme, sed sufiĉas havi aliron al komputilo por povi rigardi en ''vortaro.net'', kaj tute klaras ke "komunio" estas ago kiun praktikas plej diversaj kristanoj, kaj '''ne estas nomo''' por organizaĵo aŭ federacio de diversaj organizaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:30, 20 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Evidente. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:36, 20 maj. 2026 (UTC) <s>:{{kontraŭ}}</s> Laŭ mia kompreno la Anglikana Komunio ne estas organizaĵo aŭ federacio de organizaĵoj, sed aro da eklezioj difinitaj de tio, ke ili sufiĉe bone interkonsentas pri doktrinoj por reciproke agnoski la validecon de sia komunia rito. Tial oni nomas ĝin angle ''Communion'', kio estas la angla vorto por komunio, aŭ pli ĝenerale komuniko aŭ samsenteco, sed neniam por komunumo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) ::El tiu respondo kaj el la artikolo mi ne vidas, kiel tio diferencas disde «[[Anglikanismo]]». La franca Vikipedio same opinias, kaj pludrektas [[:fr:Communion_anglicane]] → [[:fr:Anglicanisme]], kio ŝajnas tre logika.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:16, 22 maj. 2026 (UTC) :::Fakte la artikolo «[[Anglikana Komunio]]» nesufiĉe klare diras, ke temas pri ''[[:en:Full communion|Communio in sacris]]'', kaj misgvide uzas la vorton «komunumeco». Se oni ial vols lasi tiun artikolon, ĝin necesas iom reverki. Cetere, kial majusklo en «Komunio»? Ĉiel ajn, antaŭ ol verki pri speciale «Anglikana komunio», necesas havi pli ĝeneralan artikolon pri «Eŭĥaristia komunikado» (la ortodoksa ekvivalento por ''Communio in sacris'').--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:03, 22 maj. 2026 (UTC) ::::Laŭ la anglalingvaj artikoloj, anglikanismo estas la tradicio deveninta de la [[Eklezio de Anglio]] (Eklezio de Anglujo). Pluraj eklezioj apartiĝis de la Anglikana Komunio, interalie pro disputoj pri la rajtoj de virinoj kaj GLAT-uloj, sed restas anglikanaj. Ĉio ĉi bedaŭrinde ne estas klarigita en niaj artikoloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:53, 22 maj. 2026 (UTC) :::::Se Arbarulo en sia unua noto aludas ke komunio pli ĝenerale estus komuniko aŭ samsenteco, li malpravas. [https://vortaro.net/#komunio_kd Komunio] en Esperanto klare estas la rita manĝado de iom da [[pano]] kaj [[vino]] en kristanaj kunvenoj. Se lasi la artikolon je tiu nomo, necesus klarigi kial kaj kiel la anglikana rita manĝado de pano kaj vino diferencas de la restaj kristanaj grupiĝoj. Kompreneble pri majusklo de la dua vorto estas tute neniu klarigo. Do se lasi la artikolon je la nuna nomo, necesas tute teologie koncentriĝi pri la rito kaj neniel pri "la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo kaj estas en komunumeco inter si". Tio bezonas pli ol nur iom da reverkado. Tial laŭ mi la ŝanĝo for de vorto "komunio" en la titolo estas pli praktika solvo de la dilemo, ĉar tiu ĉi teksto klare ne temas pri priskribo de rito, sed pri grupigo de kristanaj organizaĵoj. Eblas bone proponi alian novan vortumon por la titolo, sed tiu ĉi teksto maltaŭgas sub la nuna titolo "[[Anglikana Komunio]]". Mi suferas per iom da kapdoloro, kiam mi legas iujn de la tekstoj, kiujn la antaŭa tre maljuna kaj intertempe longe mortinta uzanto Ludovica verkis, ofte en nebulaj vortumoj, ĉiam sen referencoj, kaj certe ne estas la ĝusta por reverkado de la ekzistanta teksto. Tial mi ankaŭ subtenus entute forigi la tekston kaj anstataŭigi ĝin per alidirektigo al la esperantlingva teksto [[anglikanismo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:07, 23 maj. 2026 (UTC) PS: La sama miso, mi ĵus konstatis, validas ankaŭ por la teksto <big>'''[[Komunio de Porvoo]]'''</big>, kie same ne temas pri la maniero kiel manĝi panon, sed pri ''«unio inter la anglikana kaj evangelia luterana eklezioj farita en 1992»'' - do same pri iu organiza grupigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:29, 23 maj. 2026 (UTC) :Kiom mi komprenas, temas ne pri organizaĵo aŭ komunumo, sed pri reciproka '''agnosko''' aŭ '''akcepto''' de eŭĥaristio inter iuj konfesioj. T.e. ekz‑e ke anglikano povas komunii en luterana diservo (kaj inverse); en ortodoksismo tio ankaŭ signifas, ke pastroj de la koncernaj konfesioj rajtas '''kuncelebri''' unu saman eŭĥaristian diservon. Tamen la terminoj de la tipo «komunio de NN» impresas min kiel tre fuŝaj. Ili pensigas pri ia speco de liturgio (kiel la «liturgio de Johano la Orbuŝa» aŭ«[[Trenta meso]]»), dum fakte temas pri interagnosko. Tiajn interagnoskojn oni prefere menciu ĉe la artikoloj pri la konfesioj (kun kiuj aliaj konfesioj la koncerna konfesio estas en la eŭĥaristiaj rilatoj) prefere ol en apartaj artikoloj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 16:23, 23 maj. 2026 (UTC) ::ThomasPusch miskomprenas min. Mi neniam diris ke "komunio" signifas komunikon aŭ samsentecon. Tio estas signifoj de ''communion'', kiujn mi menciis nur por pruvi, ke ''communion'' ne signifas "komunumo". ::La argumento estas: la normala etnolingva nomo de la afero signifas "komunio", do ni fidele traduku tion kaj ne provu renomi ne-Esperantajn aferojn laŭ tio, kio ŝajnas al ni pli logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:37, 23 maj. 2026 (UTC) :::Angle [[:en:Christian communion]] '''ne estas''' la Esperanta [[komunio]], ili estas [[ŝajnamikoj]], kaj traduki tion per «komunio» estas mistraduki kaj konfuzi. Pli ĝusta termino angla estas [[:en:koinonia]] ← {{lang-el|κοινωνία}}, la reponda Esperanta artikolo estas [[Komuneco (kristanismo)]]. La teologoj kutime citas ĉi-rilate ''Agojn'' 2:42, kie la Londona Biblio havas «kunuleco»n (Kaj ili persistis en la instruo de la apostoloj kaj en la '''kunuleco''', en la dispecigo de pano kaj en preĝoj). Resume, la meĥanika paŭsaĵo per «Anglikana <s>komunio</s>» estas kontraŭesperanta eraro.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 04:11, 25 maj. 2026 (UTC) ::La malsameco inter "Anglikana Komunio" kaj "anglikanismo" estas menciita en la artikolo [[Anglikana Komunio]]: "La Anglikana Komunio estas la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo '''kaj estas en <s>komunumeco</s> komunio inter si'''". Do ĉiuj membroj de la Anglikana Komunio estas anglikanoj, sed ne ĉiuj anglikanoj estas membroj de la Anglikana Komunio. Kaj la enhavo de la artikolo spegulas la distingon: [[Anglikana Komunio]] temas pri tio, kiuj anglikanaj eklezioj inkludiĝas en la komunio kaj kiuj ne; [[Anglikanismo]] temas pri la doktrinaj kaj kulturaj aferoj, kiuj distingas la anglikanojn de aliaj kristanaj tradicioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:45, 23 maj. 2026 (UTC) :::Laŭ [[:en:Anglican Communion]], "The Anglican Communion (AC) is a Christian communion consisting of the autocephalous national and regional churches '''historically''' in '''full communion''' with the Archbishop of Canterbury." En la ortodoksa terminaro, temas pri la ''eklezioj-filinoj'' de la Brituja eklezio (histiorio) kaj ''eŭĥaristia kuneco'' (=[[Komuneco (kristanismo)|Komuneco]]). Ambaŭ trajtojn eblas esprimi la sufikso -ism; kp la difinon de ''katolikismo'' en NPIV: :::«2 (ss) La kristana religio, bazita sur la dogmaro k ritaro difinitaj de ĉiuj ĝisnunaj koncilioj, k agnoskanta la aŭtoritaton k neerarivecon de la papo.» :::Tie enestas kaj doktrino-kulturo (dogmaro kaj ritaro), kaj la administra aŭtoritato de la papo. Simile ''anglikanismo'' povas kombini (kaj en la reala lingvuzo reale kombinas) doktrina-kulturan kaj la historian aspektojn. Internacie '''anglikanismo''' estas la plej klara kaj taŭga esprimo; «Anglikana Komunio» estas misgvida kaj lingve erara mistraduko.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:02, 25 maj. 2026 (UTC) ::::Mi hezitemas tial, ke se ''communion'' ne signifas "komunio" ĉi tie, estas tiel stranga hazardaĵo ke tiom gravas ĝuste la reciproka agnosko de komunio inter la eklezioj. Tamen mi provizore fidas ke Sergio scias pli pri eklezia terminologio ol mi. Kalkulu min {{sindetena}} pri la titolo. ::::Pri la dueco de la artikoloj, ŝajnas evidente ke estas du konceptoj, do kunigo nur estus en ordo se montriĝus, ke niaj artikoloj kaj la ligitaj anglalingvaj artikoloj misprezentas siajn fontojn. La distingo inter la konceptoj sendependas de la artikolaj titoloj, do ankaŭ sendependas de la signifo de "-ismo", "komunio" aŭ aliaj elementoj de Esperanto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:54, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Stelhalmao]] => [[Stelhalmo]] == Temas pri speco de [[halmo]] ludata sur stelforma tabulo, do kial ne [[stelhalmo]]? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:28, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Laŭ [[Halmo]], "halmo" kaj "halmao" estas variantoj por la sama koncepto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:56, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Jes, certe, sed estus preferinde havi nur unu formon de la vorto. Ŝajnas al mi, ke oni inkluzivas la finan vokalon, esperantigante vorton, nur kiam necesas distingi ĝin de alia radiko. Mi ne vidas motivon por esperantigi ''halma'' alie ol per '''halmo'''. Ĉiuokaze, estus bone, se la artikoloj pri '''halm(a)o''' kaj '''stelhalm(a)o''' uzus la saman formon en siaj titoloj. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) == [[Literatura salono]] => [[Salono (kunvenejo)]] / [[Salono (rondeto)]] == La aktuala nomo akcentas sole literaturajn kunvenojn, sed fakte tio estis ankaŭ lokoj, kie oni priparolis politikajn, sociajn, filozofiajn, religiajn aferojn. Do ni adaptu la titolon al pli larĝa origina senco de la fenomeno, kiel tion faris la aliaj vikioj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:40, 3 jun. 2026 (UTC) :Bona ideo! "Salono (kunvenejo)" ŝajnas al mi tute taŭga anstataŭo. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:49, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Salono (kunvenejo)'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) == [[Ŝajna heredanto]] -> [[Heredonto]]== La vorto "ŝajna" havas alian sencon, ne trafan ĉi tie: "ŝajna. Erariga pro sia ekstera aspekto, kiu ne estas konforma al la interna kerna esenco; prezentanta nur eksteran supraĵan similecon kun io alia". Tiu ĉi heredanto ja klare ne estas "erariga", sed estas "verŝajna, probabla, antaŭvidebla" k.s. La paĝo estas alinomenda al io pli taŭga. Pli bona nomo povus esti, ekz-e "Verŝajna heredanto" aŭ "Probabla heredanto" aŭ simile. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:11, 6 jun. 2026 (UTC) :Verdire, la nuna titolo estas misgvida, eĉ erara. :Miaopinie, la ĝusta termino estas "heredonto". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:45, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:27, 7 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:09, 7 jun. 2026 (UTC) ::Mi baze konsentas pri la propono '''Heredonto''', sed ŝatus iom pli precizigi: Tial {{por}} '''Tronheredonto'''. Heredi oni ankaŭ povas monon, aŭ librojn, aŭ supkuleron, sed ĉi tie temas pli specife pri '''trono''' en hereda monarĥio.- [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:05, 9 jun. 2026 (UTC) :::La nuna teksto diras, interalie: "la termino estas ĝenerala por iu ajn titolo de nobeleco". Evidente do, ne temas nur pri tronheredado. :::Memkompreneble, oni povas mallarĝigi la temon de la artikolo. Aliflanke, oni povas, male, plilarĝigi ĝin, ĉar kial heredado de trono, nobela titolo, bieno, privata kapitalo ktp estu traktataj malsame (havi apartan terminon kaj artikolon) en Esperanta Vikipedio? Eblas difini la terminon "heredonto" ĝenerale, sed dediĉi grandan parton de la artikolo al la obskuraj lokaj reguloj kaj rradicioj de tronheredado (kaj eventuale titolheredado), laŭbezone. :::Tio permesos havi prudentan nivelon de lingva reguleco kaj sistemeco kaj, tamen, reteni ligitecon al tiuj lingvaj vikioj, kiuj traktas esence paŭsaĵojn de la anglalingva idiomaĵo ''heir apparent''. :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:26, 9 jun. 2026 (UTC) ::::Grava diferenco estas, ke heredadon de bieno aŭ mono normale decidas la testamento, sed reĝo aŭ duko normale (almenaŭ laŭ mia limigita scio pri Eŭropo) ne povas mem decidi, kiu heredos la titolon. Eble do '''titolheredonto'''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:55, 11 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Titolheredonto'''. Ĉar l'artikolo temas pri iu ajn titolo.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:50, 1 jul. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Poligenistoj]] -> [[:Kategorio:Polenigistoj]] == Estis konfuzo inter du ŝajnaj terminoj. Temas pri [[polenado]] per [[polenigisto]] pri kiu estu ligita al la bona "kategorio:Polenigistoj" kiu domaĝe aperas ruĝe, kiel kategorio de tiu artikolo. ''Poligenistoj'' rilatas al [[poligenismo]], kiu rilatas al tuta alia afero. Atentu, ke ŝanĝi la nomon de tiu kategorio necesas ŝanĝi la kategorion en ĉiuj artikoloj rilatantaj al la malbona kategrio.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 12:55, 1 jul. 2026 (UTC) lcayozr9d492ijug59fye9aaatpqhx7 0 229053 9418062 8663908 2026-07-01T11:59:11Z Makenzis 138824 9418062 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|stadiono | nomo = {{paĝonomo}} | dosiero = Flag of Senegal (1958–1959).svg <!-- la kluba flago montras flavan kvinpintan stelon kun verda fono, kiel tiu ĉi malnova flago de Senegalo --> | regiono-ISO=AO | tipo1 = reliefo | latitudo = -7.388123 | longitudo = 20.833602 | zomo = 15 | notoj = la klubo {{paĝonomo}} kun sia [[stadiono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P115}}'' }} '''Grupo Desportivo Sagrada Esperança''' estas [[futbalklubo]] de la urbo ''Dundo'' en la [[provinco Lunda Norte]] de [[Angolo]]. La plej gravaj klubaj teamoj ludas siajn hejmajn ludojn kutime en la [[stadiono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P115}}''. La unua vira teamo de la klubo elpoentis sian unuan titolon, la Angolan Pokalon, en 1988. En 2005, la unua vira teamo, administrita de ''Mário Calado'', gajnis la unuan futbalan ligon de la lando. {{ĝermo|Angolo|futbalo}} [[Kategorio:Angolaj futbalteamoj]] [[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1976]] j8x23xzp7aulhapllkdi17eyt2sbvet 0 231745 9418662 9395820 2026-07-02T10:08:50Z Sj1mor 12103 9418662 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Jean-Louis André Théodore Géricault''', konata kiel '''Théodore Géricault''', en esperanto '''Teodoro Ĝerikaŭo'''<ref>Fonto: [http://www.esperanto-sat.info/article2012.html Kiel traduki okdek franclingvajn vortojn kaj Kiel esperantigi proprajn nomojn] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150924002234/http://www.esperanto-sat.info/article2012.html |date=2015-09-24 }} (2011), P208</ref> ([[Rueno]], [[Francio]], 26 de septembro de [[1791]] - [[Parizo]], 26 de januaro de [[1824]]), estis [[Francio|franca]] pentristo. Li estas grava ekzemplo de romantika artisto kaj havis vivon mallongan kaj ŝtorman, kio kialis diversajn mitojn. [[Dosiero:Théodore Géricault by Alexandre Colin 1816.jpg|maldekstre|eta|Théodore Géricault by Alexandre Colin 1816]] == Vivo kaj arta eduko == Li naskiĝis en riĉa familio de Rueno; Géricault studis en la atelieroj de la pentristoj Carle Vernet (kie li ekkonis lian filon Horace) kaj Pierre Guérin antaŭ enskribiĝi la 5an de februaro de [[1811]], ĉe la Lernejo de Belartoj de Parizo. Lia unua granda verko, ''[[Oficiro de ĉasistoj dum ŝarĝo]]'', montrita en la [[Salono de Parizo]] de [[1812]], rivelis la influon de la stilo de Rubens kaj intereso pri la reprezentado de samtempa afero. Tiu junaĝa sukceso, ambicia kaj monumenta, estis sekvata de ŝanĝo de direkto: Dum la sekvontaj jaroj Géricault produktis serion de etaj pentraĵoj de ĉevaloj kaj kavaliroj.<ref name="Eitner, paĝo 2, 1987">Eitner, paĝo 2, 1987.</ref> Li ekspoziciis la ''Vundita Kirasulo'' en la Salono de 1814, verko pli prilaborita kaj malpli bone ricevita.<ref name="Eitner, paĝo 2, 1987"/> En la sekvontaj du jaroj li sekvis personan memdevigon de konstruo kaj komponado de figuroj, dum evidentiĝis persona emo por dramo kaj esprimopleno. <ref>Eitner, paĝo 3, 1987.</ref> Post malsukceso en la konkurso de la granda [[premio de Romo]], decidis veturi al [[Italio]] je sia propra konto. Li impresiĝis antaŭ la pentristoj de la itala [[Renesanco]], ĉefe antaŭ [[Mikelanĝelo]], aŭ la [[Flandrio|flandra]] [[Petro Paŭlo Rubens|Rubens]]. Tiu vojaĝo al [[Florenco]] kaj [[Romo]] ([[1816]]-[[1817|17]]), provokita parte pro deziro fuĝi el romantika amafero kun sia onklino,<ref>Lüthy, Hans: "The Temperament of Gericault", ''Theodore Gericault'', paĝo 7. Salander-O'Reilly, 1987. En 1818 Alexandrine-Modeste Caruel naskis lian filon.</ref> renaskigis sian miron al Mikelanĝelo. La propra Romo inspiris al li la preparon de monumenta pentraĵo, la ''Ĉevalkuro Barberi'', verko de epika kompono kaj abstrakta temo kiu promesis esti «tute sen paralelo en sia epoko».<ref>Eitner, paĝoj 3-4, 1987.</ref> Finfine, Géricault neniam finis la pentraĵon kaj revenis en Francion. Ekde la komencoj de sia kariero, Géricault montris kvalitojn kiuj distingigas klare de la klasikismaj pentristoj de la skolo de [[Jacques-Louis David]]: fakte, li preferis trakti temojn de la ĉiutaga vivo, suprenigante ilin al la kategorio de heroaj faroj. Montrinte la malesperon kaj la suferon de la homoj, li iĝis tuj la plej fama [[romantikismo|romantika]] pentristo, sed pro sia stilsendependeco kaj karaktero malobea, Géricault restas ĉiam for de la grandaj oficialaj mendoj, ĝenro kiu ja allogis al [[Delacroix]]. Géricault realigis inter [[1821]] kaj [[1824]], serion de pentraĵoj kun modeloj de frenezuloj aŭ maniuloj, el personoj zorgitaj en la azilo de la alienisto Jean-Étienne Esquirol. Per tiu serio li klopodis katalogi esprimojn de [[frenezo]]..<ref>Maneyre-Dagen, N., ''Leer la pintura'', Spes Editorial, S.L., 2005. ISBN 84-8332-598-5. paĝo 148</ref> Suferanta dolorplenan malsanon, eble ostokancero, Géricault vivis siajn lastajn jarojn sen kapabli pentri grandajn pentraĵojn. Li produktis kelkajn litografiojn kun helpo de la metiisto Eugène Lami. == Verkoj == * ''[[Oficiro de ĉasistoj dum ŝarĝo]],'' [[1812]], [[Luvro]], [[Parizo]] * ''Vundita Kirasulo'', [[1814]], Luvro, Parizo * ''La trajno de artilerio'', h. 1814, [[Neue Pinakothek]], [[Munkeno]] * ''Ĉevalkuro Barberi'', [[1817]], Muzeo de Belartoj, Lille * "Viro kaj kurĉevalo", [[Muzeo Thyssen-Bornemisza]], Madrido * ''La merkato de oksoj'', 1817, Muzeo de Arta Fogg, [[Cambridge (Massachusetts)|Cambridge, Massachussetts]] * ''Ĉevalo haltigita de sklavoj'', 1817, Muzeo de Belartoj, [[Ruano]] * ''Pejzaĝo kun akvodukto'', inter 1817 kaj [[1820]], [[Metropolita Muzeo de Arto]], [[Novjorko]] * ''Ĉaro de vunditaj soldatoj'', [[1818]], Muzeo Fitzwilliam, [[Kembriĝo (Britio)|Kembriĝo]] * ''[[La floso de la Meduzo]],'' [[1819]], Luvro, Parizo * ''Portreto de orientalo'', 1819-[[1821]], Muzeo de Belartoj, [[Besançon]] * ''[[Derbio en Epsom]],'' 1821, Luvro, Parizo * ''[[La kalkofabriko]],'' ĉirkaŭ 1821-[[1822]], Luvro, Parizo * ''Monomaniako de envio'', h. 1821-[[1823]], Muzeo de Belartoj, [[Liono]] * [[La kleptomano]], hacia 1822-1823, [[Muzeo de Belartoj de Gento]], [[Gento]] * ''Portreto de vendeano'', ĉ. 1822-1823, Luvro, Parizo * ''La frenezulino'' == Pentraĵoj == [[Dosiero:JEAN LOUIS THÉODORE GÉRICAULT - La Balsa de la Medusa (Museo del Louvre, 1818-19).jpg|centre|eta|775ra|''[[La floso de la Meduzo]]'', Théodore Géricault, 1819 , oleo sur tolo, 491 x 717 cm, [[Muzeo de la Luvro]], [[Parizo]].]] <gallery mode="packed" heights="200"> Image:GericaultHorseman.jpg|''Oficiro de ĉasistoj dum ŝarĝo'' (aŭ ''[[Oficiro de ĉasistoj]]'') (1812) Image:GericaultWoundedCavalry.jpg|''Vundita Kirasulo'' (1814) Image:Jean Louis Théodore Géricault 001.jpg|''Derbio en Epsom'' (1821) Image:Théodore Géricault - L'Aliéné.jpg|''[[Alienulo]]'' (1822) Image:GericaultMonomaniacOfGame.jpg|''La Ludomaniulino'' (1819-1822) Image:Théodore Géricault hiena de Salpêtrière.jpg|''La frenezulino'', [[1822]]-[[1828]], oleo sur tolo, 72 × 58 cm, Muzeo de Belartoj de [[Liono]]. Image:GericaultMonomaniacOfMilitaryCommander.jpg|''Monomaniako de militordonemo'' (1819-1822) </gallery> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} {{Commons|Théodore Géricault|Théodore Géricault}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Gericault Theodore}} [[Kategorio:Francaj pentristoj]] [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Seine-Maritime]] [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise]] [[Kategorio:Francaj litografoj]] cjps179brysadrd44w31ijda803x06z 9418667 9418662 2026-07-02T10:11:17Z Sj1mor 12103 9418667 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo= Portreto de Théodore Géricault,<br> far de [[Horace Vernet]] je 1822 aŭ 1823,<br> oleo sur tolo }} '''Jean-Louis André Théodore Géricault''', konata kiel '''Théodore Géricault''', en esperanto '''Teodoro Ĝerikaŭo'''<ref>Fonto: [http://www.esperanto-sat.info/article2012.html Kiel traduki okdek franclingvajn vortojn kaj Kiel esperantigi proprajn nomojn] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150924002234/http://www.esperanto-sat.info/article2012.html |date=2015-09-24 }} (2011), P208</ref> ([[Rueno]], [[Francio]], 26 de septembro de [[1791]] - [[Parizo]], 26 de januaro de [[1824]]), estis [[Francio|franca]] pentristo. Li estas grava ekzemplo de romantika artisto kaj havis vivon mallongan kaj ŝtorman, kio kialis diversajn mitojn. [[Dosiero:Théodore Géricault by Alexandre Colin 1816.jpg|maldekstre|eta|Théodore Géricault by Alexandre Colin 1816]] == Vivo kaj arta eduko == Li naskiĝis en riĉa familio de Rueno; Géricault studis en la atelieroj de la pentristoj Carle Vernet (kie li ekkonis lian filon Horace) kaj Pierre Guérin antaŭ enskribiĝi la 5an de februaro de [[1811]], ĉe la Lernejo de Belartoj de Parizo. Lia unua granda verko, ''[[Oficiro de ĉasistoj dum ŝarĝo]]'', montrita en la [[Salono de Parizo]] de [[1812]], rivelis la influon de la stilo de Rubens kaj intereso pri la reprezentado de samtempa afero. Tiu junaĝa sukceso, ambicia kaj monumenta, estis sekvata de ŝanĝo de direkto: Dum la sekvontaj jaroj Géricault produktis serion de etaj pentraĵoj de ĉevaloj kaj kavaliroj.<ref name="Eitner, paĝo 2, 1987">Eitner, paĝo 2, 1987.</ref> Li ekspoziciis la ''Vundita Kirasulo'' en la Salono de 1814, verko pli prilaborita kaj malpli bone ricevita.<ref name="Eitner, paĝo 2, 1987"/> En la sekvontaj du jaroj li sekvis personan memdevigon de konstruo kaj komponado de figuroj, dum evidentiĝis persona emo por dramo kaj esprimopleno. <ref>Eitner, paĝo 3, 1987.</ref> Post malsukceso en la konkurso de la granda [[premio de Romo]], decidis veturi al [[Italio]] je sia propra konto. Li impresiĝis antaŭ la pentristoj de la itala [[Renesanco]], ĉefe antaŭ [[Mikelanĝelo]], aŭ la [[Flandrio|flandra]] [[Petro Paŭlo Rubens|Rubens]]. Tiu vojaĝo al [[Florenco]] kaj [[Romo]] ([[1816]]-[[1817|17]]), provokita parte pro deziro fuĝi el romantika amafero kun sia onklino,<ref>Lüthy, Hans: "The Temperament of Gericault", ''Theodore Gericault'', paĝo 7. Salander-O'Reilly, 1987. En 1818 Alexandrine-Modeste Caruel naskis lian filon.</ref> renaskigis sian miron al Mikelanĝelo. La propra Romo inspiris al li la preparon de monumenta pentraĵo, la ''Ĉevalkuro Barberi'', verko de epika kompono kaj abstrakta temo kiu promesis esti «tute sen paralelo en sia epoko».<ref>Eitner, paĝoj 3-4, 1987.</ref> Finfine, Géricault neniam finis la pentraĵon kaj revenis en Francion. Ekde la komencoj de sia kariero, Géricault montris kvalitojn kiuj distingigas klare de la klasikismaj pentristoj de la skolo de [[Jacques-Louis David]]: fakte, li preferis trakti temojn de la ĉiutaga vivo, suprenigante ilin al la kategorio de heroaj faroj. Montrinte la malesperon kaj la suferon de la homoj, li iĝis tuj la plej fama [[romantikismo|romantika]] pentristo, sed pro sia stilsendependeco kaj karaktero malobea, Géricault restas ĉiam for de la grandaj oficialaj mendoj, ĝenro kiu ja allogis al [[Delacroix]]. Géricault realigis inter [[1821]] kaj [[1824]], serion de pentraĵoj kun modeloj de frenezuloj aŭ maniuloj, el personoj zorgitaj en la azilo de la alienisto Jean-Étienne Esquirol. Per tiu serio li klopodis katalogi esprimojn de [[frenezo]]..<ref>Maneyre-Dagen, N., ''Leer la pintura'', Spes Editorial, S.L., 2005. ISBN 84-8332-598-5. paĝo 148</ref> Suferanta dolorplenan malsanon, eble ostokancero, Géricault vivis siajn lastajn jarojn sen kapabli pentri grandajn pentraĵojn. Li produktis kelkajn litografiojn kun helpo de la metiisto Eugène Lami. == Verkoj == * ''[[Oficiro de ĉasistoj dum ŝarĝo]],'' [[1812]], [[Luvro]], [[Parizo]] * ''Vundita Kirasulo'', [[1814]], Luvro, Parizo * ''La trajno de artilerio'', h. 1814, [[Neue Pinakothek]], [[Munkeno]] * ''Ĉevalkuro Barberi'', [[1817]], Muzeo de Belartoj, Lille * "Viro kaj kurĉevalo", [[Muzeo Thyssen-Bornemisza]], Madrido * ''La merkato de oksoj'', 1817, Muzeo de Arta Fogg, [[Cambridge (Massachusetts)|Cambridge, Massachussetts]] * ''Ĉevalo haltigita de sklavoj'', 1817, Muzeo de Belartoj, [[Ruano]] * ''Pejzaĝo kun akvodukto'', inter 1817 kaj [[1820]], [[Metropolita Muzeo de Arto]], [[Novjorko]] * ''Ĉaro de vunditaj soldatoj'', [[1818]], Muzeo Fitzwilliam, [[Kembriĝo (Britio)|Kembriĝo]] * ''[[La floso de la Meduzo]],'' [[1819]], Luvro, Parizo * ''Portreto de orientalo'', 1819-[[1821]], Muzeo de Belartoj, [[Besançon]] * ''[[Derbio en Epsom]],'' 1821, Luvro, Parizo * ''[[La kalkofabriko]],'' ĉirkaŭ 1821-[[1822]], Luvro, Parizo * ''Monomaniako de envio'', h. 1821-[[1823]], Muzeo de Belartoj, [[Liono]] * [[La kleptomano]], hacia 1822-1823, [[Muzeo de Belartoj de Gento]], [[Gento]] * ''Portreto de vendeano'', ĉ. 1822-1823, Luvro, Parizo * ''La frenezulino'' == Pentraĵoj == [[Dosiero:JEAN LOUIS THÉODORE GÉRICAULT - La Balsa de la Medusa (Museo del Louvre, 1818-19).jpg|centre|eta|775ra|''[[La floso de la Meduzo]]'', Théodore Géricault, 1819 , oleo sur tolo, 491 x 717 cm, [[Muzeo de la Luvro]], [[Parizo]].]] <gallery mode="packed" heights="200"> Image:GericaultHorseman.jpg|''Oficiro de ĉasistoj dum ŝarĝo'' (aŭ ''[[Oficiro de ĉasistoj]]'') (1812) Image:GericaultWoundedCavalry.jpg|''Vundita Kirasulo'' (1814) Image:Jean Louis Théodore Géricault 001.jpg|''Derbio en Epsom'' (1821) Image:Théodore Géricault - L'Aliéné.jpg|''[[Alienulo]]'' (1822) Image:GericaultMonomaniacOfGame.jpg|''La Ludomaniulino'' (1819-1822) Image:Théodore Géricault hiena de Salpêtrière.jpg|''La frenezulino'', [[1822]]-[[1828]], oleo sur tolo, 72 × 58 cm, Muzeo de Belartoj de [[Liono]]. Image:GericaultMonomaniacOfMilitaryCommander.jpg|''Monomaniako de militordonemo'' (1819-1822) </gallery> == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} {{Commons|Théodore Géricault|Théodore Géricault}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Gericault Theodore}} [[Kategorio:Francaj pentristoj]] [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Seine-Maritime]] [[Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise]] [[Kategorio:Francaj litografoj]] suuui7xbatzcq1qyjd3ex1st9rhf3v9 10 233564 9418721 4629742 2026-07-02T10:59:30Z HyBoxwood 255233 [[w:zh:Template_talk:中华人民共和国国徽#編輯請求_2026-04-17_将svg替换为File:中華人民共和國國徽.svg]] 9418721 wikitext text/x-wiki {{Uzantoskatoloj |titolo=Maoismo |koloro=#eeeeff |bildo=中華人民共和國國徽.svg |teksto=Mi estas [[Maoismo|maoisto]]. |rubriko=opinio |kat={{{kat|jes}}} |kategorio=Maoismo}}<noinclude> [[Kategorio:Uzantoskatolo|Maoismo]] </noinclude> mipb0426mjqidrrbr11v8nfjdxy5tyq 0 236638 9418175 8406872 2026-07-01T16:26:00Z Pettend 214084 Aldonis ĉefartikolon 9418175 wikitext text/x-wiki '''Piliscsév''' (piliŝĉEv), [[slovake]] '''Ĉiv''' estas [[vilaĝo]] en [[Hungario]] en regiono '''Meza Transdanubio''', en [[departemento]] [[Komárom-Esztergom]], en subregiono de [[Dorog]]. [[Dosiero:Piliscsév légifotó.jpg|eta|dekstra|300px|Vilaĝcentro de Piliscsév]] * [[Areo]]: 25 &nbsp;km² * [[Loĝantaro]]: 2300 * [[Poŝtkodo]]: 2519 * [[Telefonprefikso]]: 33 == Geografio == Piliscsév situas sur [[deklivo]]j de [[Pilis (montaro)]], laŭ ĉef[[vojo]] kaj [[fervojo]] [[Budapeŝto]]-Dorog. La lasta [[urbo]] troviĝas 10 km-ojn, [[Esztergom]] 19 km-ojn, la ĉefurbo 25 km-ojn. == Historio == La [[romianoj]] havis tie vilaĝon '''Lacus Felicis'''. La unua mencio devenis el [[1247]], tiutempe la bienoj apartenis al figuro ''Csév''. La [[turkoj]] faris senhoma la vilaĝon, poste [[slovakoj]] refondis ĝin. Okazis [[pesto]] en [[1738]], poste denove slovakoj alvenis. El ili iom profitis la loĝantarŝanĝon kaj reiris al [[Ĉeĥoslovakio]] en [[1946]]. Vilaĝservoj estas slovaka aŭtonomio, [[preĝejo]], [[lernejo]], [[infanĝardeno]], [[kulturdomo]], [[biblioteko]], [[poŝto]], [[apoteko]], klubo de maljunuloj. == Piliscsév kaj Esperanto == {{Ĉefartikolo|Esperanto-fonto (Piliscsév)}} Hungaraj naturamikoj kreis en arbaro apud la vilaĝo [[Esperanto-fonto|fonton]] kiu nomiĝas ''Eszperantó'' ("Esperanto" laŭ hungara ortografio). Jen [http://www.bildarchivaustria.at/Preview/10859146.jpg foto] de la fonto (el la [http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&vl%281UI0%29=contains&tab=default_tab&srt=rank&ct=search&mode=Basic&dum=true&tb=t&indx=1&vid=ONB&fn=search&search=1&vl%28freeText0%29=naturamikoj bildarkivo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} de la aŭstria nacia biblioteko). {{Projektoj}} [[Kategorio:Vilaĝoj de Hungario]] [[Kategorio:Zamenhof/Esperanto-Objektoj]] 5bj09j6ta6key4ez4zht8xdqc0hxl2o 9418176 9418175 2026-07-01T16:26:37Z Pettend 214084 Nuligi ketegorion 9418176 wikitext text/x-wiki '''Piliscsév''' (piliŝĉEv), [[slovake]] '''Ĉiv''' estas [[vilaĝo]] en [[Hungario]] en regiono '''Meza Transdanubio''', en [[departemento]] [[Komárom-Esztergom]], en subregiono de [[Dorog]]. [[Dosiero:Piliscsév légifotó.jpg|eta|dekstra|300px|Vilaĝcentro de Piliscsév]] * [[Areo]]: 25 &nbsp;km² * [[Loĝantaro]]: 2300 * [[Poŝtkodo]]: 2519 * [[Telefonprefikso]]: 33 == Geografio == Piliscsév situas sur [[deklivo]]j de [[Pilis (montaro)]], laŭ ĉef[[vojo]] kaj [[fervojo]] [[Budapeŝto]]-Dorog. La lasta [[urbo]] troviĝas 10 km-ojn, [[Esztergom]] 19 km-ojn, la ĉefurbo 25 km-ojn. == Historio == La [[romianoj]] havis tie vilaĝon '''Lacus Felicis'''. La unua mencio devenis el [[1247]], tiutempe la bienoj apartenis al figuro ''Csév''. La [[turkoj]] faris senhoma la vilaĝon, poste [[slovakoj]] refondis ĝin. Okazis [[pesto]] en [[1738]], poste denove slovakoj alvenis. El ili iom profitis la loĝantarŝanĝon kaj reiris al [[Ĉeĥoslovakio]] en [[1946]]. Vilaĝservoj estas slovaka aŭtonomio, [[preĝejo]], [[lernejo]], [[infanĝardeno]], [[kulturdomo]], [[biblioteko]], [[poŝto]], [[apoteko]], klubo de maljunuloj. == Piliscsév kaj Esperanto == {{Ĉefartikolo|Esperanto-fonto (Piliscsév)}} Hungaraj naturamikoj kreis en arbaro apud la vilaĝo [[Esperanto-fonto|fonton]] kiu nomiĝas ''Eszperantó'' ("Esperanto" laŭ hungara ortografio). Jen [http://www.bildarchivaustria.at/Preview/10859146.jpg foto] de la fonto (el la [http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&vl%281UI0%29=contains&tab=default_tab&srt=rank&ct=search&mode=Basic&dum=true&tb=t&indx=1&vid=ONB&fn=search&search=1&vl%28freeText0%29=naturamikoj bildarkivo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} de la aŭstria nacia biblioteko). {{Projektoj}} [[Kategorio:Vilaĝoj de Hungario]] c80cqrkspvca6m3zjqs824b8glqlegb 0 239193 9418080 5072916 2026-07-01T12:43:33Z Makenzis 138824 9418080 wikitext text/x-wiki '''AS Dragons FC de l'Ouémé''' estas [[Benino|benina]] [[futbalteamo]] en la urbo Porto-Novo. Ili ludas en la benina unua divido, la Benino Supera Ligo. La hejmo de la klubo estas la ''Stade Charles de Gaulle''. La [[stadiono]] havas kapacito de 15,000. Dragons de l'Ouémé gajnis la Benino Supera Ligo 12 tempoj, en 1978, 1979, 1982, 1983, 1986, 1989, 1993, 1994, 1998, 1999, 2002 kaj 2003. {{ĝermo|sporto}} [[Kategorio:Beninaj futbalteamoj]] 97th8ufp01q7f9p3m0p5seyexatw09b 0 250200 9418181 9414492 2026-07-01T16:52:04Z Kani 670 /* Referencoj */ 9418181 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Nana abelmanĝulo |koloro = pink |dosiero = Little bee-eater (Merops pusillus argutus) Namibia.jpg |priskribo de dosiero = ''M. p. argutus'', Namibio |grando de dosiero = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Meropedoj]] ''Meropidae'' |genro = ''[[Merops]]'' |specio = '''Nana abelmanĝulo''' ''M. pusillus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Merops pusillus'' |volume=2016 |article-number=e.T22683688A92995977 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22683688A92995977.en |access-date=11a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Merops pusillus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Philipp Ludwig Statius Müller|Müller, PLS]], 1776) |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo= * ''Melittophagus pusillus'' |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Malgranda abelmanĝulo''' aŭ '''Nana abelmanĝulo''',<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> ''Merops pusillus'', estas preskaŭpaseroforma [[birdo]] de la [[familio (biologio)|familio]] [[Meropedoj]] aŭ [[abelmanĝuloj]]. Ĝi estas loĝanta en multe de [[subsahara Afriko]]. Ties [[birdomigrado|migrado]] limiĝas al sezonaj movoj depende de pluvo. == Priskribo == [[Dosiero:Merops pusillus00a.jpg|maldekstra|eta|masklo kaj juna ino]] Tiu ĉi specio, kiel aliaj abelmanĝuloj, estas belkolora, svelta birdo. Ĝi havas verdajn suprajn partojn, flavegan gorĝon, suban nigran subgorĝon kaj belegan ruĝbrunan suban nuancon en supra brusto al brunflava en brusto kaj al sablokolora flavo en ventro. La beko estas nigra kaj, kiel ĉe multaj abelmanĝuloj, tiu nigra parto sekvas kiel traokula larĝa strio (kvazaŭ masko) tra la tuta vizaĝo. La okulirisoj estas ruĝaj kaj kontrastaj inter tiom da nigro. Sur la nigra strio estas bluega "brovo". La flugiloj estas verdaj kaj brunaj. Ĝi atingas longon de 15-17 cm, kio faras la specion la plej malgrandan afrikan abelmanĝulon. Ambaŭ seksoj estas samkoloraj. Ofte silentemaj, ties voĉo estas milda "siip". Temas pri abunda kaj maltima birdo, familia tra sia teritorio. Oni supozas kalkulon de inter 60 kaj 80 milionoj da Malgrandaj abelmanĝuloj. == Kutimaro == Tiu ĉi estas birdo kiu reproduktiĝas en malferma kamparo kun arbustoj, preferinde ĉe akvo. Kiel la nomo de abelmanĝulo sugestas, tiuj birdoj manĝas ĉefe [[insekto]]jn, speciale [[abelo]]jn, [[vespo]]jn kaj [[krabro]]jn, kiuj estas kaptitaj enaere per atakoj el malferma ripozejo kaj gvatejo. Tiu ĉi specio ofte ĉasas el malaltaj ripozejoj, ĉefe nur unumetre aŭ malpli altaj. Antaŭ manĝi sian predon, abelmanĝulo forigas la pikilon de la insekto per ripetita frapado de la insekto sur malmola surfaco. Malkiel plej parto de abelmanĝuloj, tiuj estas solemaj nestumantoj, kiu faras tunelon en sablecaj bordoj, aŭ foje en la enirejo de nestotruo de [[Orikteropo]]. La ino demetas 4 al 6 sferecajn blankajn ovoj. Kaj la masklo kaj la ino zorgas la ovojn. Tiuj birdoj ripozas komunume, sur arbobranĉo. == Subspecioj == * ''Merops pusillus argutus'' * ''Merops pusillus cyanostictus'' * ''Merops pusillus landanae'' * ''Merops pusillus meridionalis'' * ''Merops pusillus ocularis'' * ''Merops pusillus pusillus'' == Bildaro de sub-specioj and plumaroj == <gallery> Image:Merops pusillus -Little Bee-eater -two on branch.jpg| Malgrandaj abelmanĝuloj estas ofte vidataj en paroj aŭ pli grandaj grupoj. Parko Hann. [[Dakaro]], [[Senegalo]]. Image:Littlebeeeater.jpg|[[Entebbe]], [[Ugando]] File:Flickr - tj.haslam - Little Bee-Eater (Merops pusillus).jpg|Hann Parko, Dakaro, Senegalo Little Bee-eater (Merops pusillus pusillus), Kotu Beach, Gambia.jpg|''M. p. pusillus'', Gambio Little_Bee-eater.jpeg|''M. p. meridionalis'' Little Bee-eater SS.jpg|Ĉe [[Masai Mara]], Kenjo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry kaj Harris, ISBN 0-7136-8028-8 * ''The Hamlyn photographic guide to birds of the world'', enkondukita de Christopher Perrins; ĝenerala eldonisto: Andrew Gosler, Londono : Hamlyn, 1991, ISBN 0-600-57239-0 * BirdLife International 2004. [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/47756/all Merops gularis]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [http://www.iucnredlist.org 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.] 24a de Julio 2007. == Eksteraj ligiloj == * {{Commons category|Merops pusillus|''Merops pusillus''}} * Nana abelmanĝulo – [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/444.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds]. {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[kategorio:Meropedoj]] [[kategorio:Birdoj de Afriko]] mu49xyv7qv5fwi8kfg625oisbbfr8rn 0 250865 9418462 9093777 2026-07-02T03:39:37Z Sergio 46486 Korektis fremdaĵon 9418462 wikitext text/x-wiki '''Repertuaro''' ([[Latina lingvo|lat.]] ''repertorium'' „trovejo“) estas la tuto da verkoj aŭ prezentaĵoj, kiujn artisto, artistogrupo, teatro aŭ alia institucio povas prezenti. Repertuaro estas prezentata laŭ plano. [[Muzikisto]]j kaj aliaj [[efemeraj artoj|prezentaj artistoj]] ofte disponas pri ampleksa repertuaro, precipe se ili povas interpreti novajn pecojn ne post pena kaj streĉa studado, sed eble post unuafoja perceptado aŭ helpe de notoj aŭ aliaj modeloj. La repertuaron limigas la disponebla tempo por la enstudado de novaj pecoj kaj la tempoelspezo, kiujn postulas la unuopaj pecoj kaj programeroj. La tempoelspezo rezultas el la postuloj je la perfektigo de la prezentado, sed ankaŭ el la grado de komplikeco de la pecoj mem kaj foje ankaŭ el la danĝereco de la prezentado, ekz. en cirko. La repertuaro de [[teatro]] aŭ [[operejo]] estas tre limigita, ĉar tie multnombro da artistoj antaŭ kaj malantaŭ la scenejo devas kunludi kun tekniko kaj logistiko, kion oni antaŭe devas ellabori en formon de [[enscenigo]] kaj kio ofte ankaŭ postulas altan financan elspezon. Ankaŭ soloartistoj rigardas pecojn, kiujn ili povas prezenti, tamen ne kiel repertuareroj, se la prezentado ne plenumus la pretendojn siajn aŭ de sia publiko. La repertuaro enhavas plejofte nur tiujn programerojn, kiuj aktuale estas elektitaj por prezentado. En pli vasta senco repertuaro ampleksas ĉiujn metodojn, sciojn aŭ kapablojn, pri kiu persono aŭ institucio disponas ene de difinita kunteksto, aŭ ankaŭ la disponeblaj agadeblecoj. {{Projektoj|ReVo=repert}} [[Kategorio:Arto]] o23ukot8cjpgpbu1801nboduyo5i13q 0 257625 9418480 9257967 2026-07-02T05:52:19Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418480 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Kadov}} {{Geokesto | municipo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Kadov | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = municipo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Kadov | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Kadov-church.JPG | dosiero_priskribo = Preĝejo de sankta Venceslao en Kadov <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Flag of Kadov (okres Strakonice).svg | blazono = Kadov ST CoA.jpg <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Sudbohemia regiono | distrikto = Distrikto Strakonice | municipo = Blatná | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | ŝoseo = | montaro = Blatna montetaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Kadov | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 510 | lat_d = 49 | lat_m = 24 | lat_s = 11 | lat_NS = N | long_d = 13 | long_m = 47 | long_s = 01 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 19.64 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1352 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 388 01 | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = CZ031 | kodo_tipo = [[NUTS|NUTS 3]] | kodo1 = CZ0316 | kodo1_tipo = [[NUTS|NUTS 4]] | kodo2 = CZ0316 551180 | kodo2_tipo = [[NUTS|NUTS 5]] <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = 5 | libera_tipo = Katastraj teritorioj | libera1 = 5 | libera1_tipo = Partoj de municipo | libera2 = 5 | libera2_tipo = Bazaj setlejunuoj <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.kadov.net/ www.kadov.net] | commons = Kadov (Strakonice District) | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Kadov''' estas municipo en [[Ĉeĥio]]. Ĝi situas en [[Sudbohemia regiono]], [[distrikto Strakonice]]. En {{WikidataLoĝantaroDato}} ĝi havis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantojn}}. {{Najbaraj municipoj}} == Historio == La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenas el la jaro [[1352]]. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Partoj de municipo == Municipo Kadov konsistas el kvin partoj sur kvin katastraj teritorioj. * '''Kadov''' (k. t. ''Kadov u Blatné'') * [[Lnářský Málkov]] (ankaŭ nomo de k. t.) * [[Mračov]] (ankaŭ nomo de k. ú.) * [[Pole (Kadov)|Pole]] (ankaŭ nomo de k. t.) * [[Vrbno (Kadov)|Vrbno]] (ankaŭ nomo de k. t.) == Vidindaĵoj == * mezepoka [[fortikaĵo]] Kadov, rekonstruita [[renesanco|renesance]] kaj adaptita je grenejo * preĝejo de [[sankta Venceslao]] (fru[[gotika]], [[baroko|baroke]] rekonstruita) * novgotika tombo de la familio Leneker el [[1859]]-[[1860]] * [[baroka]] [[paroĥejo]] * konstruaĵo de eksa povrulejo el [[1656]] === Ŝancelŝtono de Kadov === Tra la ĉirkaŭaĵo de la vilaĝo kondukas 6&nbsp;km longa '''instrupado''', inkluzivanta plurajn interesajn [[geologio|geologiajn]] fenomenojn, ekz. la rokgrupon ''"Čertův krámek"'' ''("Vendejeto de diablo")'' kaj precipe unikan ŝancelŝtonon (ĉeĥlingve ''viklan''), supozeble la plej konatan tiuspecan ŝtonon en tuta lando kaj la ĉefan turisman vidindaĵon de la vilaĝo. Preskaŭ tridek tunojn pezanta oblikva lentoforma ŝtono kuŝas nur per tre eta surfaco sur alia granda ŝtono. Malgraŭ sia granda maso, perimetro 11m kaj alteco 1,5m ĝi ŝanceliĝadis je ununura mantuŝo. En [[1893]] ĝi perforte eligita estis el la origina kuŝloko kaj nur danke al kvin entuziasmemuloj sub gvido de inĝ. [[Pavel Pavel]] (famiĝinta tutmonde kiel malkovrinto de la mistero de movado de gigantaj statuoj [[moai]] sur [[Paskinsulo]]), ĝi estis en [[1983]], pere de inĝenia sistemo de lignaj [[levilo]]j kaj [[kojno]]j, revenigita al sia origina loko. La ŝtono estis de vandaloj denove elŝovita kaj tial necesis ripeti la originan agon, lastfoje en la jaro [[2003]]. Estiĝo de ŝancelŝtonoj estas klarigata pro iom-post-ioma [[elfloreskado]] de rokaĵoj, dum kiu la malpli rezistemaj partoj pli rapide subiĝas al geologiaj influoj. La ŝancelŝtono de Kadov, proklamita kiel protektata natura kreaĵo, apartenas al la plej grandaj kaj plej bone konservitaj tiuspecja ŝtonoj en tuta [[Ĉeĥio]]. La loko estas delongtempe konsiderata kiel [[pratempo|pratempa]] oferejo kaj ligiĝas al ĝi multaj legendoj. <gallery> Ŝancelŝtono en Kadov.jpg|Ŝancelŝtono Kadov-rocking stone.JPG|Ŝancelŝtono Kadov-rocking stone3.JPG|Ŝancelŝtono Kadov.jpg|Novgotika kripto </gallery> == Eksteraj ligiloj == * [http://www.kdyakam.cz/index.php?stranka=detail-akce&id-akce=21378 Fotaĵoj de lokaj vidindaĵoj] * [http://www.hrady.cz/index.php?OID=3470 Informoj kaj fotografaĵoj pri la fortikaĵo Kadov] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070805054901/http://www.hrady.cz/index.php?OID=3470 |date=2007-08-05 }} {{Kadov (distrikto Strakonice)}} {{Municipoj de Sudbohemia regiono|Distrikto Strakonice}} [[Kategorio:Kadov (distrikto Strakonice)| ]] [[Kategorio:Municipoj en distrikto Strakonice]] [[Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Strakonice]] [[Kategorio:Setlejoj en Blatna montetaro]] pi82uzwpjclsme9vz35qpl9rgnojjzq 0 259757 9418465 9388089 2026-07-02T04:02:46Z Juan09000 197722 . 9418465 wikitext text/x-wiki {{Informkesto futbalteamo | dosiero = [[Dosiero:Sanlorenzo_almagro_logo2026.png|125ra]] | nomo = San Lorenzo de Almagro | plena nomo = Club Atlético San Lorenzo de Almagro | fondita = 1-a de aprilo 1908 | stadiono = ''Estadio Pedro Bidegain, Nuevo Gasómetro'' | kapacito = 47 964 | prezidanto = {{flago|ARG}} [[Marcelo Culotta]] | trejnisto = {{flago|ARG}} [[Néstor Gorosito]] | retejo = [http://www.sanlorenzo.com.ar retejo] | ligo = unua argentina divizio de futbalo ''(Primera División)'' | sezono = Final 2024 | pozicio = 24-a pozicio | modelo de maldekstra brako1 = | modelo de korpo1 = _navystripes | modelo de dekstra brako1 = | modelo de ŝorto1 = | modelo de ŝtrumpoj1 = | maldekstra brako1 = 000090 | korpo1 = CC0000 | dekstra brako1 = 000090 | ŝorto1 = FFFFFF | ŝtrumpoj1 = FFFFFF | modelo de maldekstra brako2 = | modelo de korpo2 = | modelo de dekstra brako2 = | modelo de ŝorto2 = | modelo de ŝtrumpoj2 = | maldekstra brako2 = FFFFFF | korpo2 = FFFFFF | dekstra brako2 = FFFFFF | ŝorto2 = 000090 | ŝtrumpoj2 = 000090 }} [[Dosiero:Sanlc.jpg|eta|250ra|La teamo en [[2007]].]] [[Dosiero:Estadio Pedro Bidegain.jpg|eta|250ra|]] La Argentina Atletika Klubo '''San Lorenzo de Almagro''' estas konsiderata unu el la 5 plej bonaj teamoj de la tuta lando, nome "La kvin grandaj". Ĝi fondiĝis en la kvartalo (''"barrio"'') ''Almagro'' de la urbo [[Bonaero]] la [[1-an de aprilo]] de [[1908]]. La koloroj elektitaj por sia ĉemizo estis la bluo (simbolas la Idealojn) kaj la ruĝa (simbolas la Forton). Estas la unua Argentina ĉampiona teamo '''sen-perdi''' nek unu matĉon (dum [[1968]], '''''Campeonato Metropolitano''''') kaj en [[1972]] San Lorenzo iĝis ankaŭ la unua duobla sinsekve ĉampiona teamo. ('''''Metropolitano y Nacional''''', sen-perdi denove). Havas la rekordon de la Argentina futbalaro kun 13 matĉoj venkitaj sinsekve dum [[2001]] kaj ankaŭ la maksimuman sumon da 47 Poentoj en 2001 (pro modernaj torneoj). La 13-an de aŭgusto [[2014]] la futbalklubo akiris unuafoje en sia historio la Pokalon de Liberigantoj de [[Ameriko]]. == Prezidantoj == Nomo Periodo Antonio Scaramusso 1908/1914 José Gorena 1914/15 Antonio Scaramusso 1915/19 Eduardo Larrandart 1920/28 Pedro Bidegain 1929/30 Eduardo Larrandart 1931 Alfredo Bonnani 1931/32 Publio Molina 1932/36 Juán Lazzari 1936/37 Juán Scala 1937/39 Enrique Pinto 1939/46 Domingo Peluffo 1946 Luis Nardelli 1947/49 Emilio Bernat 1949/51 Luis Traverso 1951/57 César Tagliani 1957/59 N. Álvarez González 1959/60 Alfredo Bove 1960/63 Ricardo Soriva 1963/65 Angel Colacino 1966/69 Jorge Propato 1969/72 Osvaldo Valiño 1972/76 Cnel. F. de Baldrich 1976/78 Moisés Annan 1978/80 Vicente Bonina 1980/81 Héctor Habib 1982/85 Enzo Zoppi 1985/86 Fernando Miele 1986/2001 Alberto Guil 2001/2004 == Interesaĵo == * Spektanto de la [[matĉo]]j estis i.a. la venonta [[papo Francisko]]. {{Komunejokat|Club Atlético San Lorenzo de Almagro}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|futbalo}} [[Kategorio:Argentinaj futbalteamoj]] [[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1908]] [[Kategorio:Sporto en Bonaero]] sx14h5iw5w4fpzvdkr696linx5woo5a 0 260161 9418518 9405927 2026-07-02T07:43:32Z Sj1mor 12103 9418518 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Claude Hagège''', en esperanto '''Klaŭdo Haĝeĝo''' (naskiĝis la 1-an de januaro 1936 en [[Kartago]], [[Tunizio]]), estas franca lingvisto, iama lernanto de la [[Supera Normala Lernejo|Supera Porinstruista Lernejo]]<ref>[http://www.ens.fr/ École normale supérieure]</ref>, agregaciulo pri beletristiko, direktoro de studoj pri struktura lingvistiko en la Praktika Lernejo de altaj studoj. Li estras katedron pri lingvistika teorio en Kolegio de Francio <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.college-de-france.fr/ |titolo=Collège de France |alirdato=2008-10-03 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070712185344/http://www.college-de-france.fr/ |arkivdato=2007-07-12 }}</ref>. Claude Hagège estas konata ankaŭ kiel [[poligloto]] (multlingvulo). Li havas konojn pri kvindeko da lingvoj, inter kiuj la [[itala]], la [[angla]], la [[araba]], la [[mandarena]], la [[hebrea]], la [[rusa]], la [[hungara]], la [[turka]], la [[persa]], la [[malta]], la [[hindia]], la [[malagasa]], la [[fula]] kaj la [[japana]]. Li estis [[laŭreato]] de la premio Volney en 1981 kaj ricevis la [[Ora medalo de CNRS|oran medalon de CNRS]] en 1995 <ref>[http://www.cnrs.fr/ Centre National de la Recherche Scientifique]</ref> . == Verkoj == * '''La langue mbum de Nganha, Cameroun - phonologie - grammaire''' (La lingvo mbuma de Nganha, Kamerunio - fonologio — gramatiko. Parizo : eld. Klincksieck. 1970. * '''Le Problème linguistique des prépositions et la solution chinoise''' (La lingvistika problemo de la prepozicioj kaj la ĉina solvo), Kolekto "Linguistique", LXXI, Parizo, Societo de Lingvistiko de Parizo. 1975. * '''La phonologie panchronique''' (La pankronika fonologio). Parizo : [[PUF]]. 1978. * '''La structure des langues''' (La strukturo de la lingvoj). Parizo : PUF. 1982. Tradukita kaj publikigita en la hispana (La estructura de las lenguas, 1987), ĉeĥa (Struktura Jezikâ, 1990). * '''L'Homme de paroles. Contribution linguistique aux sciences humaines''' (La homo de paroloj. Lingva kontribuaĵo al la homaj sciencoj). Parizo : Fayard. 1985. Tradukita kaj publikigita en la ĉeĥa, 1985), la itala (L'uomo di parole, 1989), portugala (A homem dialogal, 1989) * '''Le Français et les siècles''' (La franca kaj la jarcentoj). Parizo : eld. Odile Jacob. 1987. * '''Le Souffle de la langue: voies et destins des parlers d'Europe''' (La spiro de la lingvoj : vojoj kaj destinoj de la eŭropaj idiomoj). 1992. Tradukita kaj publikigita en la greka (1982), en la germana (Welche Sprache für Europa ?, 1996) * '''The Language Builder''' (La lingvo-konstruisto). Amsterdamo/Filadelfio : John Benjamins Publishing Compagny. 1993. * '''L'Enfant aux deux langues''' (La dulingva infano). Parizo : eld. Odile Jacob, 1996. Tradukita kaj publikigita en la portugala (A criança de duas línguas, 1996). * '''Le Français, histoire d'un combat''' (La franca, historio pri batalo). Parizo : eld. Michel Hagège. 1996. * '''Halte à la mort des langues''' (Haltigu la morton de la lingvoj). Parizo : eld. Odile Jacob. 2001. Tradukita kaj eldonita en la itala (Morte e rinascita delle lingue, 2002), en la hispana (No a la muerte de las línguas, 2002), en la portugala (Nào à morte das línguas, 2002). * '''Combat pour le français''' : Au nom de la diversité des langues et des cultures (Batalo por la franca : Je la nomo de la diverseco de la lingvoj kaj kulturoj). Parizo : eld. Odile Jacob. 2006. * ''Fonto: http://claude.hagege.free.fr/html/publications/page_publications.html'' == Citaĵoj == ;Pri la angla : {{Citaĵo |teksto = ''La angla ne estas la facila lingvo, kiun oni kredas, lasante sin trompi pro la impreso de rapida akiro. Ĝi estas, kontraŭe, lingvo sufiĉe malfacila, ne nur pro ĝia fonetikeco, sed ankaŭ pro la strukturo de la frazoj. Malgranda eksperimento sufiĉas por konvinkiĝi pri tio. Ĝi konsistas listigi, en la britaj kaj usonaj gazetoj, tiun aŭ alian artikolon enhavanta, kiel ofte okazas, multe da parolaj konstruoj kaj idiomaj formuloj klaraj por la denaskaj parolantoj de tiu lingvo. Oni konstatas ke la plejmulto el tiuj tekstoj estas parte ne bone kompreneblaj por eksterlandanoj, tamen bonaj konantoj de la angla, aŭ konsiderataj kiel tiaj.'' |aŭtoro = |verko = '''Le Monde''' 19-an de marto 2007) |origina teksto = }} ;Pri Esperanto : {{Citaĵo |teksto = ''En sia konstruo, ĝi estas lingvo kiun oni povas konsideri kiel unu el la grandaj lingvoj de Eŭropo. Mi opinias ke Esperanto estas solvo inter aliaj, kaj ke ĝi povus havi por si la avantaĝon, seriozan, t.e. , kontraŭe al iu ajn el la lingvoj kun eŭropa alvokiĝo, ĝi ne estas antaŭita aŭ sekvita per politika kaj nacia engaĝiĝo. Kaj tio estis, cetere, la ideo de ĝia inventinto. Zamenhof (…), tion diris en tiu epoko, en 1887, kiam li publikigis (…) la unuan libron, kiu proponis Esperanton. Kaj oni scias, do jam de longa tempo, Esperanto havas por si, havis por si, ĉiam havas por si, ne esti lingvo de nacio kaj de popolo, ankoraŭ malpli de ŝtato laŭ la hegela senco de la vorto, en kio estas sufiĉe favoraj trajtoj.'' |aŭtoro = |verko = Dum prelego en [[Valenciennes]], la 2-an de decembro 1993 |origina teksto = }} {{Citaĵo |teksto = ''Mi ne havas obĵeton al postulo favore al Esperanto kiel ekzamenobjekto por abiturienta diplomo." |aŭtoro = |verko = En intervjuo kun [[François Lo Jacomo]] : "L'Espéranto et la diversité linguistique.'' — Esperanto kaj lingva diverseco. 16-an de decembro 2004. En "Esperanto-dokumentoj", Roterdamo : UEA. 2006 |origina teksto = }} {{Citaĵo |teksto = ''Per tio Esperanto certe estas unu el la plej bonaj aliancanoj de plurlingvismo.'' (FR) |aŭtoro = |verko = En la libro "Combat pour le français", Paris: Odile Jacob, 2006, p. 187-188).<ref>Fonto: http://groups.yahoo.com/group/reago/message/5731/</ref> |origina teksto = }} == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projekto vizaĝoj}} {{Projektoj}} * [http://claude.hagege.free.fr/ Retejo de Claude Hagège] : Biografio, bibliografio, kursoj, scienca aktivado, ktp. {{PlurajLingvokodoj|fr}} * [http://www.liberafolio.org/2009/201dnekapabla-veki-pasiojn-esperanto-meritas-disvastigi201d Nekapabla veki pasiojn, Esperanto meritas disvastiĝi] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101206195640/http://www.liberafolio.org/2009/201dnekapabla-veki-pasiojn-esperanto-meritas-disvastigi201d |date=2010-12-06 }}, traduko de [[István Ertl]] de la kapvorto ”Internaciaj (lingvoj)” el ''"Dictionnaire amoureux des langues"'', Plon-Odile Jacob 2009, p.&nbsp;329-337, [[Libera Folio]], 2009-07-14 {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hagege, Claude}} [[Kategorio:Francaj lingvistoj]] [[Kategorio:Francaj profesoroj]] hinej91ylwpagmsaunj1ygaakk6t7di 0 266512 9418656 9351893 2026-07-02T10:06:08Z Sj1mor 12103 9418656 wikitext text/x-wiki [[File: Forward.gif | thumb | upright = 1 |animacio por montri la funkciadon de elementaj primitivoj]] [[File: FarfalladiIvanaNiccolai.jpg | thumb | upright = 1 |Kreivo en ludemaj agadoj bazitaj sur la uzo de la Logoo ]] [[File:FMSLogoFalenadiPietrocola.jpg|thumb| upright = 1 | [[Tineo (fraktalo)]] replicant designata per la Logo-testudo. Preta malkomponiĝi en senfinaj kopiojn de si mem]] '''Logo''' estas [[programlingvo]] bazita de [[Lisp]]. Estis kreata en la 1960aj jaroj en la [[MIT|Massachusetts Institute of Technology]] de [[Wally Feurzeig]] kaj [[Seymour Papert]], kaj, pli facile legebla ol Lisp, estis nomata « senkrampa Lisp ». Logo, ĉefe konata pro la fama grafika testudo, estas kapabla administri listojn, dosierojn, eniroj/eliroj, ktp, do aparte adaptita al la instruado de la algoritmaj konceptoj . Bona inica lingvo, Logo paradokse estis misjuĝata, kiel infaneca, pro sia testudo, dum siaj bazaj funkcioj superis la diversajn [[BASIC]] de la 1980aj jaroj. Ĝi estis, tiuepoke, bona saltotabulo al la struktura aŭ modula programado, kaj al la [[artefarita intelekto]]. == Historio == Logo estis konceptita en 1966 en privata laboratorio en Kembriĝo, la BBN, de [[Wally Feurzeig]] et [[Seymour Papert]]. Siaj teoriaj bazoj estas la [[artefarita intelekto]], la matematika logiko kaj la evolua psikologio. Post kvar-jara laboro, la BBN laboristoj sukcesis koncepti la unuan version de Logo, sur [[PDP-1]] komputilo, en [[Lisp]]. Tiam estis nomata ''Ghost'', kaj estis celanta al la solvado de bazaj problemoj: la [[Cimo (komputscienco)|cimoj]] estis tuje montritaj per la testudo. La lingvo ne estis vere potenca. La konceptado ĉefe celis la uzadan simplecon por komencantaj komputikistoj aŭ la eblecon doni detalan komenton pri la eraroj. Plurajn interfacojn ĝi ricevis, aparte la grafikan testudon, kiu tamen iom tarde aperis. La unua testudo estis telestirata testudo nomita Irving, kiu povis antaŭen aŭ malantaŭen moviĝi, dekstren aŭ maldekstren direktiĝi, kaj elsendi sonon. La unuaj uzantoj en lerneja medio provis ĝin en Muzzy Jr High, Lexington, Massachusetts. == Versioj == Ekzistas pli ol 130 programaraj versioj de Logo, kun diversaj karakteroj. * UCBLogo aperas kiel la plej uzata plurplatforma versio. * MSWLogo, senpaga Vindoza versio de UCBLogo, estas ofte uzata en la Britaj lernejoj. * Comenius Logo, alia bona versio, estas disponebla en Holanda, Germana, Ĉeĥa, ktp. * SOLI Logo estis franca versio larĝe uzata en la lernejoj en la 1980-aj jaroj. * Lego/Logo estis kontrol-sistemo por Lego motoroj kaj sentiloj, multe uzata en la lernejoj en la 1990-aj jaroj. Aliaj gravaj versioj, bazitaj en interpretiloj skribitaj en [[Ĝavo]] : * P_Logo, de la Profil eldono (ne plu ekzistanta). * jLogo. * [[XLogo]], disponebla en dek lingvoj, aparte en Esperanto. * JFLogo montris siajn kapablojn. * Logo3d, de la sama aŭtoro, permesanta krei virtualajn pejzaĝojn. * Logo.Net. Finfine, MicroWorlds (kreita de LCSI, Logo Computer Systems Inc), tute grafika versio de la programlingvo. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Programlingvoj]] jds7t6ifav6qd7dm3isgtu2but86gyr 0 273605 9418420 8670320 2026-07-02T01:02:48Z Pettend 214084 9418420 wikitext text/x-wiki {{Informkesto insulo |nomo=Najtingalo (insulo) |dosiero1=Nightingale Island, British overseas territory-20March2012.jpg |priskribo de dosiero1= |dosiero2=Tristan Map.png |priskribo de dosiero2=Tristan da Cunha kaj Najtingalo (insulo) |larĝeco de dosiero2=250 |akvejo=[[Atlantika oceano]] |insularo=[[Tristan da Cunha]] |latitudo=37/25/19/S |longitudo=12/28/37/W |regiono-ISO=SHN |zomo=12 |mapo1= |situo sur mapo= |longo=2.5 |larĝo=1.5 |areo=2.6 |altaĵo= |alteco=335 |alteco-rilato= |ĉefa loko= |loĝantaro-prefikso= |loĝantaro=0 |loĝantaro-speco= |censo= }} '''Najtingalo''' ({{lang-en|Nightingale Island}}) estas [[insulo|insuleto]] en la suda [[Atlantika Oceano]]. Ĝi etendiĝas sur 3&nbsp;km² kaj apartenas al la [[Tristan da Cunha (insularo)|insularo Tristan da Cunha]]. Tiu insulo estas parto de la [[Najtingalaj Insuloj]] en la [[Brita Transmara Teritorio|brita teritorio]] [[Sankta Heleno, Ascension kaj Tristan da Cunha]], kvankam ĝi neniam estis loĝata. == Naftoverŝado de 2011 == [[Dosiero:Nightingale Island ASTER.jpg|maldekstre|eta|Satelita bildo de Najtingalo (insulo) (malsupre) kun Middle Island kaj Stoltenhoff Island]] La [[16a de marto]] [[2011]], la malta-registrita ŝarĝoŝipo MS Oliva vrakis ĉe la insulo Najtingalo, verŝante [[tuno]]jn de [[nafto]] al oceano. La ŝipanaro estis savita, sed la ŝipo rompiĝis kaj okazigis naftoverŝadon kiu ĉirkaŭis la insulon, minacante ties populacion de [[Norda flavtufa pingveno]].<ref>{{cite web |title=MS Oliva runs aground on Nightingale Island |publisher=The Tristan da Cunha Website |url=http://www.tristandc.com/newsmsoliva.php |accessdate=23a Marto 2011 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2013-11-18 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110525021810/http://www.tristandc.com/newsmsoliva.php |arkivdato=2011-05-25 }}</ref><ref>{{Citaĵo el gazeto|titolo=Oil Spill Menaces Penguins|dato=25a de Marto 2011|gazeto=Science|volumo=331|COI=10.1126/science.331.6024.1499-b|paĝoj=1499}}</ref> La insulo Najtingalo ne havas nesalan akvon, tiele la pingvenoj estis transportitaj al [[Tristan da Cunha]] por purigado.<ref>[http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9438000/9438609.stm BBC News] Oil-soaked rockhopper penguins in rehabilitation</ref> == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Komunumo de Nacioj}} [[Kategorio:Tristan da Cunha]] [[Kategorio:Insuloj en la Atlantiko]] [[Kategorio:Insuloj en Britio]] jbfmzokhaqulhh1reso7z97t54vw514 0 276243 9418650 8847128 2026-07-02T10:02:40Z Sj1mor 12103 9418650 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Stephen GILMAN''' ([[Ĉikago]], [[1917]] - [[Kembriĝo (Masaĉuseco)|Kembriĝo]], [[Masaĉuseco]] [[23a de novembro]] de [[1986]]), estis [[Usono|usona]] hispanisto. En [[1940]] li ricevis sian titolon de Bakalaŭro en Artoj ''summa cum laude'' en la [[Universitato de Princeton]], kie li studis kaj estis disĉiplo de [[Américo Castro]], kaj doktoriĝis en [[1943]] en la sama institucio. Post pasi du jarojn kiel milita servo, li revenis al Princeton kiel helpprofesoro de 1946 al 1948. Li geedziĝis kun Teresa Guillén, filino de la hispana poeto [[Jorge Guillén]] kaj filino de la profesoro de komparliteraturo [[Claudio Guillén]], ambaŭ tiam ekzilitaj el Hispanio. En 1948 li pasis al la Ohio State University kiel asocia profesoro kaj en 1950 li iĝis profesoro. Li estis asocia profesoro en Harvard en 1956 kaj profesoro de tiu sama universitato ekde [[1957]] ĝis sia retiro en [[1985]]. En 1984 li ricevis la premion de Artoj kaj Beletroj pro siaj kontribuoj al [[Hispanismo]]. Kiel hispanisto li dediĉis sian studintereson al analizo de la ''[[Cantar de mio Cid]]'', la ''[[Lazarillo de Tormes]]'', la teatro de [[Lope de Vega]] kaj ĉefe ''[[La Celestina]]'', libro pri kiu liaj opinioj estis tre diskutitaj ĉe li sekvis la ideologiaj bazoj de sia instruisto Américo Castro. Li studis ankaŭ la librojn ''La kartuzio de Parmo'' de [[Stendhal]] kaj ''Huckleberry Finn'' de [[Mark Twain]]. Inter liaj verkoj elstaras ''The Art of "La Celestina"'' (1956) kaj ''The Spain of Fernando de Rojas'' (1972), ''Galdós and the Art of the European Novel'' (Princeton, 1981; en hispana ''Galdós y el arte de la novela europea 1867-1887'' Madrid: Taurus, 1985), ''Cervantes and Avellaneda'' (México, 1951) kaj la postmorta ''The Novel According to Cervantes'' (Berkeley, 1989). {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gilman, Stephen}} [[Kategorio:Hispanistoj]] [[Kategorio:Literaturo de Hispanio]] lpl0wyjnq1sbuaxl6lvoib74rqdyv1l 0 280585 9418655 8901524 2026-07-02T10:05:37Z Sj1mor 12103 9418655 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}}'''Apologio de matematikisto''' aŭ [[angle]] ''A Mathematician's Apology'' estas [[eseo]] el la jaro [[1940]] de la [[britio|brita]] [[matematikisto]] [[Godfrey Harold Hardy]]. Ĝi temas pri [[estetiko]] de [[matematiko]] kaj donas ideon pri la [[menso]] de laboranta matematikisto. == Enhavo == En la titolo Hardy uzas la vorton [[apologio]] en la senco de formala pravigado aŭ defendo, kiel [[Platono]] en la [[Apologio de Sokrato (Platono)|Apologio de Sokrato]], ne en la senco de pledo por pardono. Hardy sentis tiam bezonon pravigadi sian vivoverkon pri matematiko ĉefe pro du kialoj. Unue, 62-jaraĝa li sentis maljuniĝon (li jam supervivis [[koratako]]n en la jaro [[1939]] kaj perdon de siaj matematikaj kreivo kaj lerto. Donante tempon al la verkado de la apologio, Hardy akceptis, ke lia propra tempo kiel kreema matematikisto finiĝis. Due, komence de la [[dua mondmilito]], Hardy, kiu estis [[pacismo|pacismano]], deziris pravigi sian kredon, ke oni praktiku matematikon por ĝi mem pli ol por aplikado. Ĉar Hardy estis [[ateismo|ateismano]] li direktis sian pravigadon ne al [[Dio]] sed al kunulo. Unu el la ĉefaj temoj de la libro estas la beleco, kiun posedas matematiko, kiun Hardy komparas al pentrarto kaj [[poezio]]. == Elektitaj citaĵoj == * Matematikisto, kiel pentristo aŭ poeto, kreas ŝablonojn. Se liaj ŝablonoj estas pli fortikaj ol tiuj de la artistoj, tio estas ĉar ili estas konstruitaj el '''ideoj'''. Pentristo konservas modelojn en koloroj, poeto - per vortoj. * Neniu el miaj malkovroj faris kaj verŝajne neniam faros, rekte aŭ nerekte, por pli bone aŭ pli malbone, eĉ la plej malgrandan profiton por la bono de la mondo. (de la angla origino: "No discovery of mine has made, or is likely to make, directly or indirectly, for good or ill, the least difference to the amenity of the world"). Tiu eldiraĵo praviĝas malkorekta, konsideru ekzemple la [[principo Hardy-Weinberg]], kiu estas konsiderata fundamenta principo de [[Populacigenetiko]]. == Kritikoj == Influis la opiniojn de Hardy la [[akademio|akademia]] kulturo de la universitatoj de [[Universitato Kembriĝo|Kembriĝo]] kaj [[Universitato Oksfordo|Oksfordo]] inter la [[unua mondmilito|unua]] kaj [[dua mondmilito]]j. == Referencoj == * [[Godfrey Harold Hardy]], ''A Mathematician's Apology'', Cambridge University Press (1940). 153 pages. ISBN 0-521-42706-1. == Eksteraj ligiloj == * La tuta teksto de ''[http://www.math.ualberta.ca/~mss/misc/A%20Mathematician's%20Apology.pdf A Mathematician's Apology]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170713003546/http://www.math.ualberta.ca/~mss/misc/A%20Mathematician%27s%20Apology.pdf |date=2017-07-13 }}'' legeblas ĉe [[kanado|kanada]] retejo, Matematikscienca societo de la universitato de Alberta. [[Kategorio:Matematika literaturo]] shube3rpsruge5fxyl5pzwjnc8bk0va 0 280687 9418104 2249348 2026-07-01T12:59:01Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Grizdorsa zosteropo]] 9418104 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Grizdorsa zosteropo]] 11be3aofaif0m98yiejmmbv9kh8101j 0 280688 9418103 2249350 2026-07-01T12:58:50Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Grizdorsa zosteropo]] 9418103 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Grizdorsa zosteropo]] 11be3aofaif0m98yiejmmbv9kh8101j 1 286741 9418166 9388054 2026-07-01T15:27:12Z ThomasPusch 1869 9418166 wikitext text/x-wiki Ĉu ni havas permeson rekte kopii tekston el Kontakto? -- [[Vikipediisto:Yekrats|Yekrats]] 10:20, 9. Jun 2009 (UTC) Ĉu en esperanto "meduzo" estas taksono? En vortaro.net estas skribita: "meduz1o ♉ Libere naĝanta, gelateneca, travidebla generacio de kelkaj celenteruloj. ☞ polipo." Eble "meduzo" ne estas taksono sed viv-formo tiel: [[polipo]], [[larvo]], [[imagino]] ktp.? ([[Uzanto:Castelobranco]], [[Uzanto:Crowberin]], [[Uzanto:Tlustulimu]], [[Uzanto:Pino~eowiki]], [[Uzanto:Frglz]], [[Uzanto:Narvalo]] mi pensas, ke tio estas interesa al Vi) [[Uzanto:Marek Mazurkiewicz|Marek Mazurkiewicz]] ([[Uzanto-Diskuto:Marek Mazurkiewicz|diskuto]]) 15:59, 4 Sep. 2014 (UTC) {{re|Arbarulo}} Mi dubas pri la ĝusteco de la unua frazo "'''Meduzo''' estas ĝeleca vivofazo de iuj membroj de la [[subfilumo]] ''[[Medusozoa]]'', kiu konsistigas grandan parton de la [[filumo]] [[kniduloj]] (latine ''Cnidaria'')." Laŭ klarigo de la germana vikipedio temus pri fazo de ĉiuj kniduloj, laŭ tiu de la franca vikipedio pri "fazo de tre multaj kniduloj", do konsidereblas koncizigi la unuan frazon al "'''Meduzo''' estas ĝeleca vivofazo de tre multaj membroj de la [[filumo]] [[kniduloj]] (latine ''Cnidaria'')." Tamen, ĉar mi absolute nenion scias pri kniduloj kaj meduzoj, kaj la angla teksto efektive asertas tion kion vi tradukis, mi prefere nun faris novan tekston [[medusozooj]], ''Medusozoa'', ankaŭ surbaze de la angla vikipedio. Nun, kiam esperanta klarigo almenaŭ minimume ekzistas pri la temo [[medusozooj]], jam estas egale al mi ĉu koncizigi la tekston tiel kiel farus tradukantoj venintaj el la germana aŭ franca teksto. Tamen intertempe klaras ke la tuta koncepto de "meduzo" estas ne-taksonomia koncepto kaj entute ŝajnas al mi iom biologie suspektinda kategoriiga termino. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:51, 30 maj. 2026 (UTC) :Tamen ankoraŭ estos sennombraj demandoj pri tiu ekzotika temo. Kiun vikidatumeran eron vi cetere celas pri viaj novaj ruĝaj ligiloj [[fiŝido]] kaj [[ĝelfalo]] - kvankam, mi ĵus mem konstatis ke "ĝelfalo" estas ''chute de gelée'' aŭ ''jelly-falls'' ([[d:Q28135715]]), vikipedie ne haveblaj informoj krom en tiuj du lingvoj. Tamen la temo "ĝelfalo" jam estas tre specifa - iel mi komprenas ke la hispana aŭ germana, rusa aŭ esperanta vikipedioj ne havas tekstojn pri tiu specifa mara fenomeno. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:07, 30 maj. 2026 (UTC) ::{{re|ThomasPusch}} Estas vikidatumaj eroj por almenaŭ du fiŝidaj stadioj: <s>[[:d:Q5986436]]</s> [[:d:Q105208279]] rilatas plej precize al ĉi tiu artikolo, [[:d:Q12664142]] estas pli kreskintaj, kaj la plej ĝenerala koncepto "fiŝido" estas [[:d:Q2832888]]. ::La koncepto "meduzo" certe ne estas taksonomia, sed mi ne komprenas, pri kio vi suspektas ĝin. La rilato inter "meduzo" kaj "''Medusozoa''" estas pli-malpli kiel [[pupo (zoologio)]] kaj [[:de:Holometabola]]. Se en la germana artikolo pri meduzoj vi legos la sekcion "Quallen im Lebenszyklus" kaj ne nur la (tro?) resuman enkondukon, ĝi konfirmos ke ''Anthozoa'' ([[koralo]]j kaj [[maranemono]]j) ne havas meduzojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:37, 30 maj. 2026 (UTC) Mi komprenas ke [[:d:Q5986436]] estas fiŝa planktono, do "ovoj kaj larvoj de fiŝoj" (tiel oni almenaŭ klarigas angle, ''eggs and larvae of fish'', mi ne scias ĉu en norma Esperanto eblas diri [[ovo]] kaj [[larvo]] por estonta fiŝido (almenaŭ prefere ne: ŝajnas ke "fiŝa ovo" estas [[frajo]], kaj por "fiŝa larvo" PIV prefere proponas vorton [https://vortaro.net/#alvuso_kd alvuso], sen vikipedia paĝo), [[:d:Q12664142]] ne plu larvoj sed tamen tre fiŝidoj, ni diru fiŝidetoj, kaj la plej ĝenerala koncepto "fiŝido" vere estas [[:d:Q2832888]]. Nu, mi komprenas ke miaj fakoj vere estas homa biologio kun medicino, kuracado, farmacio, psikologio, psikiatrio, homa vivo kun kulturo (muziko, arto, literaturo, kino, teatro), lingvoj kaj geografio, kaj vere ne mara biologio... Plej bone mi tial elnaĝu el tiu temo en kiu mi tute ne kompetentas, post metado de mia nova teksto [[medusozooj]] kiel eta donaco al la marbiologio. Cetere, pri "meduzo" eble la esenca seniluziiĝo estis ke mi pensis ke meduzoj estas iuj senvertebraj animaloj, mi vidis, palpis iujn kaj pensis ke supozeble ili estas taksonomia unuo, ne nur iu vivofazo de iuj diversaj vivaĵoj. Tial tute ne ĝenis min ke meduzo / Qualle / jelly-fish ktp estis la solaj vortoj kiujn mi havis en mia vortotrezoro - pri "kniduloj", "medusozooj", "hidrozooj", "kubozooj" mi ekkonis unuafoje hodiaŭ posttagmeze... La saman ekmiron supozeble havis Marek M. kiam li en 2014 (supre) dubeme demandis ''"Ĉu en esperanto "meduzo" estas taksono?"''... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:57, 30 maj. 2026 (UTC) :::Pardonu konfuzon, mi malĝuste metis vikidatumeron pri fiŝa planktono. Mi intencis meti la datumeron pri la "larvoj", [[:d:Q105208279]]. Dankon pro la atentigo pri la vorto "alvuso", kiun mi ne konis. Ĝia difino aspektas strange al mi (kial ni bezonas apartan vorton por fiŝido "enmetota en riveron aŭ lagon" de homoj?) kaj ne respondas al la koncepto "fiŝa larvo", do ankoraŭ preferas uzi logike kompreneblan vorton "fiŝido". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 30 maj. 2026 (UTC) == Kopio el [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo]] == Por bona dokumentigo la jena diskuto el [[VP:FA]] kopie aperu ankaŭ ĉi tie: Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la vortoj de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) 155faer897avcee47tswfexsssh1zrc 9418167 9418166 2026-07-01T15:43:12Z ThomasPusch 1869 /* Kopio el Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo */ 9418167 wikitext text/x-wiki Ĉu ni havas permeson rekte kopii tekston el Kontakto? -- [[Vikipediisto:Yekrats|Yekrats]] 10:20, 9. Jun 2009 (UTC) Ĉu en esperanto "meduzo" estas taksono? En vortaro.net estas skribita: "meduz1o ♉ Libere naĝanta, gelateneca, travidebla generacio de kelkaj celenteruloj. ☞ polipo." Eble "meduzo" ne estas taksono sed viv-formo tiel: [[polipo]], [[larvo]], [[imagino]] ktp.? ([[Uzanto:Castelobranco]], [[Uzanto:Crowberin]], [[Uzanto:Tlustulimu]], [[Uzanto:Pino~eowiki]], [[Uzanto:Frglz]], [[Uzanto:Narvalo]] mi pensas, ke tio estas interesa al Vi) [[Uzanto:Marek Mazurkiewicz|Marek Mazurkiewicz]] ([[Uzanto-Diskuto:Marek Mazurkiewicz|diskuto]]) 15:59, 4 Sep. 2014 (UTC) {{re|Arbarulo}} Mi dubas pri la ĝusteco de la unua frazo "'''Meduzo''' estas ĝeleca vivofazo de iuj membroj de la [[subfilumo]] ''[[Medusozoa]]'', kiu konsistigas grandan parton de la [[filumo]] [[kniduloj]] (latine ''Cnidaria'')." Laŭ klarigo de la germana vikipedio temus pri fazo de ĉiuj kniduloj, laŭ tiu de la franca vikipedio pri "fazo de tre multaj kniduloj", do konsidereblas koncizigi la unuan frazon al "'''Meduzo''' estas ĝeleca vivofazo de tre multaj membroj de la [[filumo]] [[kniduloj]] (latine ''Cnidaria'')." Tamen, ĉar mi absolute nenion scias pri kniduloj kaj meduzoj, kaj la angla teksto efektive asertas tion kion vi tradukis, mi prefere nun faris novan tekston [[medusozooj]], ''Medusozoa'', ankaŭ surbaze de la angla vikipedio. Nun, kiam esperanta klarigo almenaŭ minimume ekzistas pri la temo [[medusozooj]], jam estas egale al mi ĉu koncizigi la tekston tiel kiel farus tradukantoj venintaj el la germana aŭ franca teksto. Tamen intertempe klaras ke la tuta koncepto de "meduzo" estas ne-taksonomia koncepto kaj entute ŝajnas al mi iom biologie suspektinda kategoriiga termino. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:51, 30 maj. 2026 (UTC) :Tamen ankoraŭ estos sennombraj demandoj pri tiu ekzotika temo. Kiun vikidatumeran eron vi cetere celas pri viaj novaj ruĝaj ligiloj [[fiŝido]] kaj [[ĝelfalo]] - kvankam, mi ĵus mem konstatis ke "ĝelfalo" estas ''chute de gelée'' aŭ ''jelly-falls'' ([[d:Q28135715]]), vikipedie ne haveblaj informoj krom en tiuj du lingvoj. Tamen la temo "ĝelfalo" jam estas tre specifa - iel mi komprenas ke la hispana aŭ germana, rusa aŭ esperanta vikipedioj ne havas tekstojn pri tiu specifa mara fenomeno. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:07, 30 maj. 2026 (UTC) ::{{re|ThomasPusch}} Estas vikidatumaj eroj por almenaŭ du fiŝidaj stadioj: <s>[[:d:Q5986436]]</s> [[:d:Q105208279]] rilatas plej precize al ĉi tiu artikolo, [[:d:Q12664142]] estas pli kreskintaj, kaj la plej ĝenerala koncepto "fiŝido" estas [[:d:Q2832888]]. ::La koncepto "meduzo" certe ne estas taksonomia, sed mi ne komprenas, pri kio vi suspektas ĝin. La rilato inter "meduzo" kaj "''Medusozoa''" estas pli-malpli kiel [[pupo (zoologio)]] kaj [[:de:Holometabola]]. Se en la germana artikolo pri meduzoj vi legos la sekcion "Quallen im Lebenszyklus" kaj ne nur la (tro?) resuman enkondukon, ĝi konfirmos ke ''Anthozoa'' ([[koralo]]j kaj [[maranemono]]j) ne havas meduzojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:37, 30 maj. 2026 (UTC) Mi komprenas ke [[:d:Q5986436]] estas fiŝa planktono, do "ovoj kaj larvoj de fiŝoj" (tiel oni almenaŭ klarigas angle, ''eggs and larvae of fish'', mi ne scias ĉu en norma Esperanto eblas diri [[ovo]] kaj [[larvo]] por estonta fiŝido (almenaŭ prefere ne: ŝajnas ke "fiŝa ovo" estas [[frajo]], kaj por "fiŝa larvo" PIV prefere proponas vorton [https://vortaro.net/#alvuso_kd alvuso], sen vikipedia paĝo), [[:d:Q12664142]] ne plu larvoj sed tamen tre fiŝidoj, ni diru fiŝidetoj, kaj la plej ĝenerala koncepto "fiŝido" vere estas [[:d:Q2832888]]. Nu, mi komprenas ke miaj fakoj vere estas homa biologio kun medicino, kuracado, farmacio, psikologio, psikiatrio, homa vivo kun kulturo (muziko, arto, literaturo, kino, teatro), lingvoj kaj geografio, kaj vere ne mara biologio... Plej bone mi tial elnaĝu el tiu temo en kiu mi tute ne kompetentas, post metado de mia nova teksto [[medusozooj]] kiel eta donaco al la marbiologio. Cetere, pri "meduzo" eble la esenca seniluziiĝo estis ke mi pensis ke meduzoj estas iuj senvertebraj animaloj, mi vidis, palpis iujn kaj pensis ke supozeble ili estas taksonomia unuo, ne nur iu vivofazo de iuj diversaj vivaĵoj. Tial tute ne ĝenis min ke meduzo / Qualle / jelly-fish ktp estis la solaj vortoj kiujn mi havis en mia vortotrezoro - pri "kniduloj", "medusozooj", "hidrozooj", "kubozooj" mi ekkonis unuafoje hodiaŭ posttagmeze... La saman ekmiron supozeble havis Marek M. kiam li en 2014 (supre) dubeme demandis ''"Ĉu en esperanto "meduzo" estas taksono?"''... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:57, 30 maj. 2026 (UTC) :::Pardonu konfuzon, mi malĝuste metis vikidatumeron pri fiŝa planktono. Mi intencis meti la datumeron pri la "larvoj", [[:d:Q105208279]]. Dankon pro la atentigo pri la vorto "alvuso", kiun mi ne konis. Ĝia difino aspektas strange al mi (kial ni bezonas apartan vorton por fiŝido "enmetota en riveron aŭ lagon" de homoj?) kaj ne respondas al la koncepto "fiŝa larvo", do ankoraŭ preferas uzi logike kompreneblan vorton "fiŝido". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 30 maj. 2026 (UTC) == Kopio el [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo]] == Por bona dokumentigo la jena diskuto el [[VP:FA]] kopie aperu ankaŭ ĉi tie: Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la vortoj de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Mi nun kaŝos ĉiujn versiojn de la teksto antaŭ 14 maj. 2026, kaj mi scias ke manovri inter diversaj tekstoversioj estas iom nervige. Sed tamen mi volas atentigi vin, ke vi ne nur komplete viŝis la vortojn de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto, sed ankaŭ kun-forviŝis tutan sekvan alineon sub titolo "Problemo de plimultigo kaj damaĝoj al la homa agado ĉe la maro", kiu tute ne estis el la kontakto-teksto de 1986 kaj tial ne laŭ tiu argumento forigenda. Kiel mi jam notis, mi vere ne estas marbiologo kaj komplete naĝas en tiu temaro, sed mi tamen antaŭ ol mi defiunitive forŝlosas ĉiujn versiojn antaŭ 14 maj. 2026, volas atentigi ke la sekva alineo estis ne forigenda, kaj povus nur esti redaktata (sed mi en la nova teksto eĉ ne vidas spuron de ĝi, do mi suspektas ke ĝi erare esti rubujigita kun la pli supra kopirajta tekstobloko): == Problemo de plimultigo kaj damaĝoj al la homa agado ĉe la maro == [[Unuiĝintaj Nacioj]] publikigis raporton pri la damaĝoj kaŭzitaj de meduzoj kaj apelaciis al la monda scienca komunumo por helpi en la batalo kontraŭ tiu gelateneca danĝera [[marbesto]]. La damaĝoj estas aparte gravaj en tri kampoj:  Meduzoj daŭre blokas kaj ofte serioze paneigas elektrajn centralojn kaj instalaĵojn por [[Sensaligo|sensaligado]] de akvo. Gravan damaĝon ili kaŭzas ankaŭ al la monda [[Fiŝkaptado|industrio de fiŝado]], ĉefe en la malproksima oriento: en Japanio kaj Koreio, pro iliaj grandaj dimensioj, meduzoj kaŭzas seriozajn ekonomiajn damaĝojn detruante la fiŝretojn. La tria damaĝita kampo estas tiu de [[turismo]]. Tuŝoj de meduzoj sur la haŭto kaŭzantaj ĝenajn brulvundojn kaj do ĝenas la sinbanado dum longaj periodoj ĉefe kiam la temperaturo de la marakvo estas pli alta. Fino de la kunforigita tekstobloko. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:43, 1 jul. 2026 (UTC) mu1105s6tv9sxy9pukh8zgn6ilxezrg 9418168 9418167 2026-07-01T15:44:12Z ThomasPusch 1869 /* Problemo de plimultigo kaj damaĝoj al la homa agado ĉe la maro */ 9418168 wikitext text/x-wiki Ĉu ni havas permeson rekte kopii tekston el Kontakto? -- [[Vikipediisto:Yekrats|Yekrats]] 10:20, 9. Jun 2009 (UTC) Ĉu en esperanto "meduzo" estas taksono? En vortaro.net estas skribita: "meduz1o ♉ Libere naĝanta, gelateneca, travidebla generacio de kelkaj celenteruloj. ☞ polipo." Eble "meduzo" ne estas taksono sed viv-formo tiel: [[polipo]], [[larvo]], [[imagino]] ktp.? ([[Uzanto:Castelobranco]], [[Uzanto:Crowberin]], [[Uzanto:Tlustulimu]], [[Uzanto:Pino~eowiki]], [[Uzanto:Frglz]], [[Uzanto:Narvalo]] mi pensas, ke tio estas interesa al Vi) [[Uzanto:Marek Mazurkiewicz|Marek Mazurkiewicz]] ([[Uzanto-Diskuto:Marek Mazurkiewicz|diskuto]]) 15:59, 4 Sep. 2014 (UTC) {{re|Arbarulo}} Mi dubas pri la ĝusteco de la unua frazo "'''Meduzo''' estas ĝeleca vivofazo de iuj membroj de la [[subfilumo]] ''[[Medusozoa]]'', kiu konsistigas grandan parton de la [[filumo]] [[kniduloj]] (latine ''Cnidaria'')." Laŭ klarigo de la germana vikipedio temus pri fazo de ĉiuj kniduloj, laŭ tiu de la franca vikipedio pri "fazo de tre multaj kniduloj", do konsidereblas koncizigi la unuan frazon al "'''Meduzo''' estas ĝeleca vivofazo de tre multaj membroj de la [[filumo]] [[kniduloj]] (latine ''Cnidaria'')." Tamen, ĉar mi absolute nenion scias pri kniduloj kaj meduzoj, kaj la angla teksto efektive asertas tion kion vi tradukis, mi prefere nun faris novan tekston [[medusozooj]], ''Medusozoa'', ankaŭ surbaze de la angla vikipedio. Nun, kiam esperanta klarigo almenaŭ minimume ekzistas pri la temo [[medusozooj]], jam estas egale al mi ĉu koncizigi la tekston tiel kiel farus tradukantoj venintaj el la germana aŭ franca teksto. Tamen intertempe klaras ke la tuta koncepto de "meduzo" estas ne-taksonomia koncepto kaj entute ŝajnas al mi iom biologie suspektinda kategoriiga termino. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:51, 30 maj. 2026 (UTC) :Tamen ankoraŭ estos sennombraj demandoj pri tiu ekzotika temo. Kiun vikidatumeran eron vi cetere celas pri viaj novaj ruĝaj ligiloj [[fiŝido]] kaj [[ĝelfalo]] - kvankam, mi ĵus mem konstatis ke "ĝelfalo" estas ''chute de gelée'' aŭ ''jelly-falls'' ([[d:Q28135715]]), vikipedie ne haveblaj informoj krom en tiuj du lingvoj. Tamen la temo "ĝelfalo" jam estas tre specifa - iel mi komprenas ke la hispana aŭ germana, rusa aŭ esperanta vikipedioj ne havas tekstojn pri tiu specifa mara fenomeno. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:07, 30 maj. 2026 (UTC) ::{{re|ThomasPusch}} Estas vikidatumaj eroj por almenaŭ du fiŝidaj stadioj: <s>[[:d:Q5986436]]</s> [[:d:Q105208279]] rilatas plej precize al ĉi tiu artikolo, [[:d:Q12664142]] estas pli kreskintaj, kaj la plej ĝenerala koncepto "fiŝido" estas [[:d:Q2832888]]. ::La koncepto "meduzo" certe ne estas taksonomia, sed mi ne komprenas, pri kio vi suspektas ĝin. La rilato inter "meduzo" kaj "''Medusozoa''" estas pli-malpli kiel [[pupo (zoologio)]] kaj [[:de:Holometabola]]. Se en la germana artikolo pri meduzoj vi legos la sekcion "Quallen im Lebenszyklus" kaj ne nur la (tro?) resuman enkondukon, ĝi konfirmos ke ''Anthozoa'' ([[koralo]]j kaj [[maranemono]]j) ne havas meduzojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:37, 30 maj. 2026 (UTC) Mi komprenas ke [[:d:Q5986436]] estas fiŝa planktono, do "ovoj kaj larvoj de fiŝoj" (tiel oni almenaŭ klarigas angle, ''eggs and larvae of fish'', mi ne scias ĉu en norma Esperanto eblas diri [[ovo]] kaj [[larvo]] por estonta fiŝido (almenaŭ prefere ne: ŝajnas ke "fiŝa ovo" estas [[frajo]], kaj por "fiŝa larvo" PIV prefere proponas vorton [https://vortaro.net/#alvuso_kd alvuso], sen vikipedia paĝo), [[:d:Q12664142]] ne plu larvoj sed tamen tre fiŝidoj, ni diru fiŝidetoj, kaj la plej ĝenerala koncepto "fiŝido" vere estas [[:d:Q2832888]]. Nu, mi komprenas ke miaj fakoj vere estas homa biologio kun medicino, kuracado, farmacio, psikologio, psikiatrio, homa vivo kun kulturo (muziko, arto, literaturo, kino, teatro), lingvoj kaj geografio, kaj vere ne mara biologio... Plej bone mi tial elnaĝu el tiu temo en kiu mi tute ne kompetentas, post metado de mia nova teksto [[medusozooj]] kiel eta donaco al la marbiologio. Cetere, pri "meduzo" eble la esenca seniluziiĝo estis ke mi pensis ke meduzoj estas iuj senvertebraj animaloj, mi vidis, palpis iujn kaj pensis ke supozeble ili estas taksonomia unuo, ne nur iu vivofazo de iuj diversaj vivaĵoj. Tial tute ne ĝenis min ke meduzo / Qualle / jelly-fish ktp estis la solaj vortoj kiujn mi havis en mia vortotrezoro - pri "kniduloj", "medusozooj", "hidrozooj", "kubozooj" mi ekkonis unuafoje hodiaŭ posttagmeze... La saman ekmiron supozeble havis Marek M. kiam li en 2014 (supre) dubeme demandis ''"Ĉu en esperanto "meduzo" estas taksono?"''... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:57, 30 maj. 2026 (UTC) :::Pardonu konfuzon, mi malĝuste metis vikidatumeron pri fiŝa planktono. Mi intencis meti la datumeron pri la "larvoj", [[:d:Q105208279]]. Dankon pro la atentigo pri la vorto "alvuso", kiun mi ne konis. Ĝia difino aspektas strange al mi (kial ni bezonas apartan vorton por fiŝido "enmetota en riveron aŭ lagon" de homoj?) kaj ne respondas al la koncepto "fiŝa larvo", do ankoraŭ preferas uzi logike kompreneblan vorton "fiŝido". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 30 maj. 2026 (UTC) == Kopio el [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo]] == Por bona dokumentigo la jena diskuto el [[VP:FA]] kopie aperu ankaŭ ĉi tie: Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la vortoj de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Mi nun kaŝos ĉiujn versiojn de la teksto antaŭ 14 maj. 2026, kaj mi scias ke manovri inter diversaj tekstoversioj estas iom nervige. Sed tamen mi volas atentigi vin, ke vi ne nur komplete viŝis la vortojn de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto, sed ankaŭ kun-forviŝis tutan sekvan alineon sub titolo "Problemo de plimultigo kaj damaĝoj al la homa agado ĉe la maro", kiu tute ne estis el la kontakto-teksto de 1986 kaj tial ne laŭ tiu argumento forigenda. Kiel mi jam notis, mi vere ne estas marbiologo kaj komplete naĝas en tiu temaro, sed mi tamen antaŭ ol mi defiunitive forŝlosas ĉiujn versiojn antaŭ 14 maj. 2026, volas atentigi ke la sekva alineo estis ne forigenda, kaj povus nur esti redaktata (sed mi en la nova teksto eĉ ne vidas spuron de ĝi, do mi suspektas ke ĝi erare esti rubujigita kun la pli supra kopirajta tekstobloko): ::''' Problemo de plimultigo kaj damaĝoj al la homa agado ĉe la maro ''' ::[[Unuiĝintaj Nacioj]] publikigis raporton pri la damaĝoj kaŭzitaj de meduzoj kaj apelaciis al la monda scienca komunumo por helpi en la batalo kontraŭ tiu gelateneca danĝera [[marbesto]]. ::La damaĝoj estas aparte gravaj en tri kampoj:  ::Meduzoj daŭre blokas kaj ofte serioze paneigas elektrajn centralojn kaj instalaĵojn por [[Sensaligo|sensaligado]] de akvo. ::Gravan damaĝon ili kaŭzas ankaŭ al la monda [[Fiŝkaptado|industrio de fiŝado]], ĉefe en la malproksima oriento: en Japanio kaj Koreio, pro iliaj grandaj dimensioj, meduzoj kaŭzas seriozajn ekonomiajn damaĝojn detruante la fiŝretojn. ::La tria damaĝita kampo estas tiu de [[turismo]]. Tuŝoj de meduzoj sur la haŭto kaŭzantaj ĝenajn brulvundojn kaj do ĝenas la sinbanado dum longaj periodoj ĉefe kiam la temperaturo de la marakvo estas pli alta. Fino de la kunforigita tekstobloko. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:43, 1 jul. 2026 (UTC) 8go28gdvub2fmmnh44mh7jxvx6b3vfe 9418169 9418168 2026-07-01T15:44:43Z ThomasPusch 1869 /* Kopio el Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo */ 9418169 wikitext text/x-wiki Ĉu ni havas permeson rekte kopii tekston el Kontakto? -- [[Vikipediisto:Yekrats|Yekrats]] 10:20, 9. Jun 2009 (UTC) Ĉu en esperanto "meduzo" estas taksono? En vortaro.net estas skribita: "meduz1o ♉ Libere naĝanta, gelateneca, travidebla generacio de kelkaj celenteruloj. ☞ polipo." Eble "meduzo" ne estas taksono sed viv-formo tiel: [[polipo]], [[larvo]], [[imagino]] ktp.? ([[Uzanto:Castelobranco]], [[Uzanto:Crowberin]], [[Uzanto:Tlustulimu]], [[Uzanto:Pino~eowiki]], [[Uzanto:Frglz]], [[Uzanto:Narvalo]] mi pensas, ke tio estas interesa al Vi) [[Uzanto:Marek Mazurkiewicz|Marek Mazurkiewicz]] ([[Uzanto-Diskuto:Marek Mazurkiewicz|diskuto]]) 15:59, 4 Sep. 2014 (UTC) {{re|Arbarulo}} Mi dubas pri la ĝusteco de la unua frazo "'''Meduzo''' estas ĝeleca vivofazo de iuj membroj de la [[subfilumo]] ''[[Medusozoa]]'', kiu konsistigas grandan parton de la [[filumo]] [[kniduloj]] (latine ''Cnidaria'')." Laŭ klarigo de la germana vikipedio temus pri fazo de ĉiuj kniduloj, laŭ tiu de la franca vikipedio pri "fazo de tre multaj kniduloj", do konsidereblas koncizigi la unuan frazon al "'''Meduzo''' estas ĝeleca vivofazo de tre multaj membroj de la [[filumo]] [[kniduloj]] (latine ''Cnidaria'')." Tamen, ĉar mi absolute nenion scias pri kniduloj kaj meduzoj, kaj la angla teksto efektive asertas tion kion vi tradukis, mi prefere nun faris novan tekston [[medusozooj]], ''Medusozoa'', ankaŭ surbaze de la angla vikipedio. Nun, kiam esperanta klarigo almenaŭ minimume ekzistas pri la temo [[medusozooj]], jam estas egale al mi ĉu koncizigi la tekston tiel kiel farus tradukantoj venintaj el la germana aŭ franca teksto. Tamen intertempe klaras ke la tuta koncepto de "meduzo" estas ne-taksonomia koncepto kaj entute ŝajnas al mi iom biologie suspektinda kategoriiga termino. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:51, 30 maj. 2026 (UTC) :Tamen ankoraŭ estos sennombraj demandoj pri tiu ekzotika temo. Kiun vikidatumeran eron vi cetere celas pri viaj novaj ruĝaj ligiloj [[fiŝido]] kaj [[ĝelfalo]] - kvankam, mi ĵus mem konstatis ke "ĝelfalo" estas ''chute de gelée'' aŭ ''jelly-falls'' ([[d:Q28135715]]), vikipedie ne haveblaj informoj krom en tiuj du lingvoj. Tamen la temo "ĝelfalo" jam estas tre specifa - iel mi komprenas ke la hispana aŭ germana, rusa aŭ esperanta vikipedioj ne havas tekstojn pri tiu specifa mara fenomeno. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:07, 30 maj. 2026 (UTC) ::{{re|ThomasPusch}} Estas vikidatumaj eroj por almenaŭ du fiŝidaj stadioj: <s>[[:d:Q5986436]]</s> [[:d:Q105208279]] rilatas plej precize al ĉi tiu artikolo, [[:d:Q12664142]] estas pli kreskintaj, kaj la plej ĝenerala koncepto "fiŝido" estas [[:d:Q2832888]]. ::La koncepto "meduzo" certe ne estas taksonomia, sed mi ne komprenas, pri kio vi suspektas ĝin. La rilato inter "meduzo" kaj "''Medusozoa''" estas pli-malpli kiel [[pupo (zoologio)]] kaj [[:de:Holometabola]]. Se en la germana artikolo pri meduzoj vi legos la sekcion "Quallen im Lebenszyklus" kaj ne nur la (tro?) resuman enkondukon, ĝi konfirmos ke ''Anthozoa'' ([[koralo]]j kaj [[maranemono]]j) ne havas meduzojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:37, 30 maj. 2026 (UTC) Mi komprenas ke [[:d:Q5986436]] estas fiŝa planktono, do "ovoj kaj larvoj de fiŝoj" (tiel oni almenaŭ klarigas angle, ''eggs and larvae of fish'', mi ne scias ĉu en norma Esperanto eblas diri [[ovo]] kaj [[larvo]] por estonta fiŝido (almenaŭ prefere ne: ŝajnas ke "fiŝa ovo" estas [[frajo]], kaj por "fiŝa larvo" PIV prefere proponas vorton [https://vortaro.net/#alvuso_kd alvuso], sen vikipedia paĝo), [[:d:Q12664142]] ne plu larvoj sed tamen tre fiŝidoj, ni diru fiŝidetoj, kaj la plej ĝenerala koncepto "fiŝido" vere estas [[:d:Q2832888]]. Nu, mi komprenas ke miaj fakoj vere estas homa biologio kun medicino, kuracado, farmacio, psikologio, psikiatrio, homa vivo kun kulturo (muziko, arto, literaturo, kino, teatro), lingvoj kaj geografio, kaj vere ne mara biologio... Plej bone mi tial elnaĝu el tiu temo en kiu mi tute ne kompetentas, post metado de mia nova teksto [[medusozooj]] kiel eta donaco al la marbiologio. Cetere, pri "meduzo" eble la esenca seniluziiĝo estis ke mi pensis ke meduzoj estas iuj senvertebraj animaloj, mi vidis, palpis iujn kaj pensis ke supozeble ili estas taksonomia unuo, ne nur iu vivofazo de iuj diversaj vivaĵoj. Tial tute ne ĝenis min ke meduzo / Qualle / jelly-fish ktp estis la solaj vortoj kiujn mi havis en mia vortotrezoro - pri "kniduloj", "medusozooj", "hidrozooj", "kubozooj" mi ekkonis unuafoje hodiaŭ posttagmeze... La saman ekmiron supozeble havis Marek M. kiam li en 2014 (supre) dubeme demandis ''"Ĉu en esperanto "meduzo" estas taksono?"''... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:57, 30 maj. 2026 (UTC) :::Pardonu konfuzon, mi malĝuste metis vikidatumeron pri fiŝa planktono. Mi intencis meti la datumeron pri la "larvoj", [[:d:Q105208279]]. Dankon pro la atentigo pri la vorto "alvuso", kiun mi ne konis. Ĝia difino aspektas strange al mi (kial ni bezonas apartan vorton por fiŝido "enmetota en riveron aŭ lagon" de homoj?) kaj ne respondas al la koncepto "fiŝa larvo", do ankoraŭ preferas uzi logike kompreneblan vorton "fiŝido". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 30 maj. 2026 (UTC) == Kopio el [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo]] == Por bona dokumentigo la jena diskuto el [[VP:FA]] kopie aperu ankaŭ ĉi tie: Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la vortoj de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Mi nun kaŝos ĉiujn versiojn de la teksto antaŭ 14 maj. 2026, kaj mi scias ke manovri inter diversaj tekstoversioj estas iom nervige. Sed tamen mi volas atentigi vin, ke vi ne nur komplete viŝis la vortojn de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto, sed ankaŭ kun-forviŝis tutan sekvan alineon sub titolo "Problemo de plimultigo kaj damaĝoj al la homa agado ĉe la maro", kiu tute ne estis el la kontakto-teksto de 1986 kaj tial ne laŭ tiu argumento forigenda. Kiel mi jam notis, mi vere ne estas marbiologo kaj komplete naĝas en tiu temaro, sed mi tamen antaŭ ol mi defiunitive forŝlosas ĉiujn versiojn antaŭ 14 maj. 2026, volas atentigi ke la sekva alineo estis ne forigenda, kaj povus nur esti redaktata (sed mi en la nova teksto eĉ ne vidas spuron de ĝi, do mi suspektas ke ĝi erare esti rubujigita kun la pli supra kopirajta tekstobloko): ::''' Problemo de plimultigo kaj damaĝoj al la homa agado ĉe la maro ''' ::[[Unuiĝintaj Nacioj]] publikigis raporton pri la damaĝoj kaŭzitaj de meduzoj kaj apelaciis al la monda scienca komunumo por helpi en la batalo kontraŭ tiu gelateneca danĝera [[marbesto]]. ::La damaĝoj estas aparte gravaj en tri kampoj:  ::Meduzoj daŭre blokas kaj ofte serioze paneigas elektrajn centralojn kaj instalaĵojn por [[Sensaligo|sensaligado]] de akvo. ::Gravan damaĝon ili kaŭzas ankaŭ al la monda [[Fiŝkaptado|industrio de fiŝado]], ĉefe en la malproksima oriento: en Japanio kaj Koreio, pro iliaj grandaj dimensioj, meduzoj kaŭzas seriozajn ekonomiajn damaĝojn detruante la fiŝretojn. ::La tria damaĝita kampo estas tiu de [[turismo]]. Tuŝoj de meduzoj sur la haŭto kaŭzantaj ĝenajn brulvundojn kaj do ĝenas la sinbanado dum longaj periodoj ĉefe kiam la temperaturo de la marakvo estas pli alta. Fino de la sen kialo kunforigita tekstobloko. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:43, 1 jul. 2026 (UTC) 8wi4e3rgz1eo5eiifeja7y7wefi54nq 9418195 9418169 2026-07-01T17:04:44Z ThomasPusch 1869 /* Kopio el Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo */ 9418195 wikitext text/x-wiki Ĉu ni havas permeson rekte kopii tekston el Kontakto? -- [[Vikipediisto:Yekrats|Yekrats]] 10:20, 9. Jun 2009 (UTC) Ĉu en esperanto "meduzo" estas taksono? En vortaro.net estas skribita: "meduz1o ♉ Libere naĝanta, gelateneca, travidebla generacio de kelkaj celenteruloj. ☞ polipo." Eble "meduzo" ne estas taksono sed viv-formo tiel: [[polipo]], [[larvo]], [[imagino]] ktp.? ([[Uzanto:Castelobranco]], [[Uzanto:Crowberin]], [[Uzanto:Tlustulimu]], [[Uzanto:Pino~eowiki]], [[Uzanto:Frglz]], [[Uzanto:Narvalo]] mi pensas, ke tio estas interesa al Vi) [[Uzanto:Marek Mazurkiewicz|Marek Mazurkiewicz]] ([[Uzanto-Diskuto:Marek Mazurkiewicz|diskuto]]) 15:59, 4 Sep. 2014 (UTC) {{re|Arbarulo}} Mi dubas pri la ĝusteco de la unua frazo "'''Meduzo''' estas ĝeleca vivofazo de iuj membroj de la [[subfilumo]] ''[[Medusozoa]]'', kiu konsistigas grandan parton de la [[filumo]] [[kniduloj]] (latine ''Cnidaria'')." Laŭ klarigo de la germana vikipedio temus pri fazo de ĉiuj kniduloj, laŭ tiu de la franca vikipedio pri "fazo de tre multaj kniduloj", do konsidereblas koncizigi la unuan frazon al "'''Meduzo''' estas ĝeleca vivofazo de tre multaj membroj de la [[filumo]] [[kniduloj]] (latine ''Cnidaria'')." Tamen, ĉar mi absolute nenion scias pri kniduloj kaj meduzoj, kaj la angla teksto efektive asertas tion kion vi tradukis, mi prefere nun faris novan tekston [[medusozooj]], ''Medusozoa'', ankaŭ surbaze de la angla vikipedio. Nun, kiam esperanta klarigo almenaŭ minimume ekzistas pri la temo [[medusozooj]], jam estas egale al mi ĉu koncizigi la tekston tiel kiel farus tradukantoj venintaj el la germana aŭ franca teksto. Tamen intertempe klaras ke la tuta koncepto de "meduzo" estas ne-taksonomia koncepto kaj entute ŝajnas al mi iom biologie suspektinda kategoriiga termino. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:51, 30 maj. 2026 (UTC) :Tamen ankoraŭ estos sennombraj demandoj pri tiu ekzotika temo. Kiun vikidatumeran eron vi cetere celas pri viaj novaj ruĝaj ligiloj [[fiŝido]] kaj [[ĝelfalo]] - kvankam, mi ĵus mem konstatis ke "ĝelfalo" estas ''chute de gelée'' aŭ ''jelly-falls'' ([[d:Q28135715]]), vikipedie ne haveblaj informoj krom en tiuj du lingvoj. Tamen la temo "ĝelfalo" jam estas tre specifa - iel mi komprenas ke la hispana aŭ germana, rusa aŭ esperanta vikipedioj ne havas tekstojn pri tiu specifa mara fenomeno. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:07, 30 maj. 2026 (UTC) ::{{re|ThomasPusch}} Estas vikidatumaj eroj por almenaŭ du fiŝidaj stadioj: <s>[[:d:Q5986436]]</s> [[:d:Q105208279]] rilatas plej precize al ĉi tiu artikolo, [[:d:Q12664142]] estas pli kreskintaj, kaj la plej ĝenerala koncepto "fiŝido" estas [[:d:Q2832888]]. ::La koncepto "meduzo" certe ne estas taksonomia, sed mi ne komprenas, pri kio vi suspektas ĝin. La rilato inter "meduzo" kaj "''Medusozoa''" estas pli-malpli kiel [[pupo (zoologio)]] kaj [[:de:Holometabola]]. Se en la germana artikolo pri meduzoj vi legos la sekcion "Quallen im Lebenszyklus" kaj ne nur la (tro?) resuman enkondukon, ĝi konfirmos ke ''Anthozoa'' ([[koralo]]j kaj [[maranemono]]j) ne havas meduzojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:37, 30 maj. 2026 (UTC) Mi komprenas ke [[:d:Q5986436]] estas fiŝa planktono, do "ovoj kaj larvoj de fiŝoj" (tiel oni almenaŭ klarigas angle, ''eggs and larvae of fish'', mi ne scias ĉu en norma Esperanto eblas diri [[ovo]] kaj [[larvo]] por estonta fiŝido (almenaŭ prefere ne: ŝajnas ke "fiŝa ovo" estas [[frajo]], kaj por "fiŝa larvo" PIV prefere proponas vorton [https://vortaro.net/#alvuso_kd alvuso], sen vikipedia paĝo), [[:d:Q12664142]] ne plu larvoj sed tamen tre fiŝidoj, ni diru fiŝidetoj, kaj la plej ĝenerala koncepto "fiŝido" vere estas [[:d:Q2832888]]. Nu, mi komprenas ke miaj fakoj vere estas homa biologio kun medicino, kuracado, farmacio, psikologio, psikiatrio, homa vivo kun kulturo (muziko, arto, literaturo, kino, teatro), lingvoj kaj geografio, kaj vere ne mara biologio... Plej bone mi tial elnaĝu el tiu temo en kiu mi tute ne kompetentas, post metado de mia nova teksto [[medusozooj]] kiel eta donaco al la marbiologio. Cetere, pri "meduzo" eble la esenca seniluziiĝo estis ke mi pensis ke meduzoj estas iuj senvertebraj animaloj, mi vidis, palpis iujn kaj pensis ke supozeble ili estas taksonomia unuo, ne nur iu vivofazo de iuj diversaj vivaĵoj. Tial tute ne ĝenis min ke meduzo / Qualle / jelly-fish ktp estis la solaj vortoj kiujn mi havis en mia vortotrezoro - pri "kniduloj", "medusozooj", "hidrozooj", "kubozooj" mi ekkonis unuafoje hodiaŭ posttagmeze... La saman ekmiron supozeble havis Marek M. kiam li en 2014 (supre) dubeme demandis ''"Ĉu en esperanto "meduzo" estas taksono?"''... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:57, 30 maj. 2026 (UTC) :::Pardonu konfuzon, mi malĝuste metis vikidatumeron pri fiŝa planktono. Mi intencis meti la datumeron pri la "larvoj", [[:d:Q105208279]]. Dankon pro la atentigo pri la vorto "alvuso", kiun mi ne konis. Ĝia difino aspektas strange al mi (kial ni bezonas apartan vorton por fiŝido "enmetota en riveron aŭ lagon" de homoj?) kaj ne respondas al la koncepto "fiŝa larvo", do ankoraŭ preferas uzi logike kompreneblan vorton "fiŝido". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 30 maj. 2026 (UTC) == Kopio el [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo]] == Por bona dokumentigo la jena diskuto el [[VP:FA]] kopie aperu ankaŭ ĉi tie: Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la vortoj de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Mi nun kaŝos ĉiujn versiojn de la teksto antaŭ 14 maj. 2026, kaj mi scias ke manovri inter diversaj tekstoversioj estas iom nervige. Sed tamen mi volas atentigi vin, ke vi ne nur komplete viŝis la vortojn de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto, sed ankaŭ kun-forviŝis tutan sekvan alineon sub titolo "Problemo de plimultigo kaj damaĝoj al la homa agado ĉe la maro", kiu tute ne estis el la kontakto-teksto de 1986 kaj tial ne laŭ tiu argumento forigenda. Kiel mi jam notis, mi vere ne estas marbiologo kaj komplete naĝas en tiu temaro, sed mi tamen antaŭ ol mi defiunitive forŝlosas ĉiujn versiojn antaŭ 14 maj. 2026, volas atentigi ke la sekva alineo estis ne forigenda, kaj povus nur esti redaktata (sed mi en la nova teksto eĉ ne vidas spuron de ĝi, do mi suspektas ke ĝi erare esti rubujigita kun la pli supra kopirajta tekstobloko): ::''' Problemo de plimultigo kaj damaĝoj al la homa agado ĉe la maro ''' ::[[Unuiĝintaj Nacioj]] publikigis raporton pri la damaĝoj kaŭzitaj de meduzoj kaj apelaciis al la monda scienca komunumo por helpi en la batalo kontraŭ tiu gelateneca danĝera [[marbesto]]. ::La damaĝoj estas aparte gravaj en tri kampoj:  ::Meduzoj daŭre blokas kaj ofte serioze paneigas elektrajn centralojn kaj instalaĵojn por [[Sensaligo|sensaligado]] de akvo. ::Gravan damaĝon ili kaŭzas ankaŭ al la monda [[Fiŝkaptado|industrio de fiŝado]], ĉefe en la malproksima oriento: en Japanio kaj Koreio, pro iliaj grandaj dimensioj, meduzoj kaŭzas seriozajn ekonomiajn damaĝojn detruante la fiŝretojn. ::La tria damaĝita kampo estas tiu de [[turismo]]. Tuŝoj de meduzoj sur la haŭto kaŭzantaj ĝenajn brulvundojn kaj do ĝenas la sinbanado dum longaj periodoj ĉefe kiam la temperaturo de la marakvo estas pli alta. Fino de la sen kialo kunforigita tekstobloko. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:43, 1 jul. 2026 (UTC) :{{farite}} Ĉiuj versioj antaŭ 14 05 2026 nevidigitaj - la bloke retajpita bloko el "Kontakto" vere estis ekde la unua versio de 2005... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:04, 1 jul. 2026 (UTC) hzdyvodgab4taeevekxwrkts35vox70 9418222 9418195 2026-07-01T17:38:44Z Arbarulo 135469 9418222 wikitext text/x-wiki Ĉu ni havas permeson rekte kopii tekston el Kontakto? -- [[Vikipediisto:Yekrats|Yekrats]] 10:20, 9. Jun 2009 (UTC) Ĉu en esperanto "meduzo" estas taksono? En vortaro.net estas skribita: "meduz1o ♉ Libere naĝanta, gelateneca, travidebla generacio de kelkaj celenteruloj. ☞ polipo." Eble "meduzo" ne estas taksono sed viv-formo tiel: [[polipo]], [[larvo]], [[imagino]] ktp.? ([[Uzanto:Castelobranco]], [[Uzanto:Crowberin]], [[Uzanto:Tlustulimu]], [[Uzanto:Pino~eowiki]], [[Uzanto:Frglz]], [[Uzanto:Narvalo]] mi pensas, ke tio estas interesa al Vi) [[Uzanto:Marek Mazurkiewicz|Marek Mazurkiewicz]] ([[Uzanto-Diskuto:Marek Mazurkiewicz|diskuto]]) 15:59, 4 Sep. 2014 (UTC) {{re|Arbarulo}} Mi dubas pri la ĝusteco de la unua frazo "'''Meduzo''' estas ĝeleca vivofazo de iuj membroj de la [[subfilumo]] ''[[Medusozoa]]'', kiu konsistigas grandan parton de la [[filumo]] [[kniduloj]] (latine ''Cnidaria'')." Laŭ klarigo de la germana vikipedio temus pri fazo de ĉiuj kniduloj, laŭ tiu de la franca vikipedio pri "fazo de tre multaj kniduloj", do konsidereblas koncizigi la unuan frazon al "'''Meduzo''' estas ĝeleca vivofazo de tre multaj membroj de la [[filumo]] [[kniduloj]] (latine ''Cnidaria'')." Tamen, ĉar mi absolute nenion scias pri kniduloj kaj meduzoj, kaj la angla teksto efektive asertas tion kion vi tradukis, mi prefere nun faris novan tekston [[medusozooj]], ''Medusozoa'', ankaŭ surbaze de la angla vikipedio. Nun, kiam esperanta klarigo almenaŭ minimume ekzistas pri la temo [[medusozooj]], jam estas egale al mi ĉu koncizigi la tekston tiel kiel farus tradukantoj venintaj el la germana aŭ franca teksto. Tamen intertempe klaras ke la tuta koncepto de "meduzo" estas ne-taksonomia koncepto kaj entute ŝajnas al mi iom biologie suspektinda kategoriiga termino. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:51, 30 maj. 2026 (UTC) :Tamen ankoraŭ estos sennombraj demandoj pri tiu ekzotika temo. Kiun vikidatumeran eron vi cetere celas pri viaj novaj ruĝaj ligiloj [[fiŝido]] kaj [[ĝelfalo]] - kvankam, mi ĵus mem konstatis ke "ĝelfalo" estas ''chute de gelée'' aŭ ''jelly-falls'' ([[d:Q28135715]]), vikipedie ne haveblaj informoj krom en tiuj du lingvoj. Tamen la temo "ĝelfalo" jam estas tre specifa - iel mi komprenas ke la hispana aŭ germana, rusa aŭ esperanta vikipedioj ne havas tekstojn pri tiu specifa mara fenomeno. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:07, 30 maj. 2026 (UTC) ::{{re|ThomasPusch}} Estas vikidatumaj eroj por almenaŭ du fiŝidaj stadioj: <s>[[:d:Q5986436]]</s> [[:d:Q105208279]] rilatas plej precize al ĉi tiu artikolo, [[:d:Q12664142]] estas pli kreskintaj, kaj la plej ĝenerala koncepto "fiŝido" estas [[:d:Q2832888]]. ::La koncepto "meduzo" certe ne estas taksonomia, sed mi ne komprenas, pri kio vi suspektas ĝin. La rilato inter "meduzo" kaj "''Medusozoa''" estas pli-malpli kiel [[pupo (zoologio)]] kaj [[:de:Holometabola]]. Se en la germana artikolo pri meduzoj vi legos la sekcion "Quallen im Lebenszyklus" kaj ne nur la (tro?) resuman enkondukon, ĝi konfirmos ke ''Anthozoa'' ([[koralo]]j kaj [[maranemono]]j) ne havas meduzojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:37, 30 maj. 2026 (UTC) Mi komprenas ke [[:d:Q5986436]] estas fiŝa planktono, do "ovoj kaj larvoj de fiŝoj" (tiel oni almenaŭ klarigas angle, ''eggs and larvae of fish'', mi ne scias ĉu en norma Esperanto eblas diri [[ovo]] kaj [[larvo]] por estonta fiŝido (almenaŭ prefere ne: ŝajnas ke "fiŝa ovo" estas [[frajo]], kaj por "fiŝa larvo" PIV prefere proponas vorton [https://vortaro.net/#alvuso_kd alvuso], sen vikipedia paĝo), [[:d:Q12664142]] ne plu larvoj sed tamen tre fiŝidoj, ni diru fiŝidetoj, kaj la plej ĝenerala koncepto "fiŝido" vere estas [[:d:Q2832888]]. Nu, mi komprenas ke miaj fakoj vere estas homa biologio kun medicino, kuracado, farmacio, psikologio, psikiatrio, homa vivo kun kulturo (muziko, arto, literaturo, kino, teatro), lingvoj kaj geografio, kaj vere ne mara biologio... Plej bone mi tial elnaĝu el tiu temo en kiu mi tute ne kompetentas, post metado de mia nova teksto [[medusozooj]] kiel eta donaco al la marbiologio. Cetere, pri "meduzo" eble la esenca seniluziiĝo estis ke mi pensis ke meduzoj estas iuj senvertebraj animaloj, mi vidis, palpis iujn kaj pensis ke supozeble ili estas taksonomia unuo, ne nur iu vivofazo de iuj diversaj vivaĵoj. Tial tute ne ĝenis min ke meduzo / Qualle / jelly-fish ktp estis la solaj vortoj kiujn mi havis en mia vortotrezoro - pri "kniduloj", "medusozooj", "hidrozooj", "kubozooj" mi ekkonis unuafoje hodiaŭ posttagmeze... La saman ekmiron supozeble havis Marek M. kiam li en 2014 (supre) dubeme demandis ''"Ĉu en esperanto "meduzo" estas taksono?"''... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:57, 30 maj. 2026 (UTC) :::Pardonu konfuzon, mi malĝuste metis vikidatumeron pri fiŝa planktono. Mi intencis meti la datumeron pri la "larvoj", [[:d:Q105208279]]. Dankon pro la atentigo pri la vorto "alvuso", kiun mi ne konis. Ĝia difino aspektas strange al mi (kial ni bezonas apartan vorton por fiŝido "enmetota en riveron aŭ lagon" de homoj?) kaj ne respondas al la koncepto "fiŝa larvo", do ankoraŭ preferas uzi logike kompreneblan vorton "fiŝido". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 30 maj. 2026 (UTC) == Kopio el [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo]] == Por bona dokumentigo la jena diskuto el [[VP:FA]] kopie aperu ankaŭ ĉi tie: Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la vortoj de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Mi nun kaŝos ĉiujn versiojn de la teksto antaŭ 14 maj. 2026, kaj mi scias ke manovri inter diversaj tekstoversioj estas iom nervige. Sed tamen mi volas atentigi vin, ke vi ne nur komplete viŝis la vortojn de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto, sed ankaŭ kun-forviŝis tutan sekvan alineon sub titolo "Problemo de plimultigo kaj damaĝoj al la homa agado ĉe la maro", kiu tute ne estis el la kontakto-teksto de 1986 kaj tial ne laŭ tiu argumento forigenda. Kiel mi jam notis, mi vere ne estas marbiologo kaj komplete naĝas en tiu temaro, sed mi tamen antaŭ ol mi defiunitive forŝlosas ĉiujn versiojn antaŭ 14 maj. 2026, volas atentigi ke la sekva alineo estis ne forigenda, kaj povus nur esti redaktata (sed mi en la nova teksto eĉ ne vidas spuron de ĝi, do mi suspektas ke ĝi erare esti rubujigita kun la pli supra kopirajta tekstobloko): ::''' Problemo de plimultigo kaj damaĝoj al la homa agado ĉe la maro ''' ::[[Unuiĝintaj Nacioj]] publikigis raporton pri la damaĝoj kaŭzitaj de meduzoj kaj apelaciis al la monda scienca komunumo por helpi en la batalo kontraŭ tiu gelateneca danĝera [[marbesto]]. ::La damaĝoj estas aparte gravaj en tri kampoj:  ::Meduzoj daŭre blokas kaj ofte serioze paneigas elektrajn centralojn kaj instalaĵojn por [[Sensaligo|sensaligado]] de akvo. ::Gravan damaĝon ili kaŭzas ankaŭ al la monda [[Fiŝkaptado|industrio de fiŝado]], ĉefe en la malproksima oriento: en Japanio kaj Koreio, pro iliaj grandaj dimensioj, meduzoj kaŭzas seriozajn ekonomiajn damaĝojn detruante la fiŝretojn. ::La tria damaĝita kampo estas tiu de [[turismo]]. Tuŝoj de meduzoj sur la haŭto kaŭzantaj ĝenajn brulvundojn kaj do ĝenas la sinbanado dum longaj periodoj ĉefe kiam la temperaturo de la marakvo estas pli alta. Fino de la sen kialo kunforigita tekstobloko. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:43, 1 jul. 2026 (UTC) :{{farite}} Ĉiuj versioj antaŭ 14 05 2026 nevidigitaj - la bloke retajpita bloko el "Kontakto" vere estis ekde la unua versio de 2005... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:04, 1 jul. 2026 (UTC) ::Mi intence viŝis tiun parton. Ĝi ja ne estas el ''Kontakto'', sed ĝi estas senreferenca kaj ĝia enkonduko ŝajnas pli novaĵraporto ol enciklopedia artikolo. Mi supozas kaj verŝajne tiam supozis ke ĝi verŝajne estas kopio el alia fonto aŭ senkontrola maŝintraduko. La temo estas kovrita kun referencoj en la sekcio "Meduzofloradoj" de la nuna teksto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:38, 1 jul. 2026 (UTC) e0fw477c2exzyzwi90cum2yoit8ehco 0 296724 9418236 9414383 2026-07-01T17:44:23Z ThomasPusch 1869 {{apartigila paĝo|Brie}} 9418236 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Brie}} {{Informkesto fromaĝo |dosiero= [[Dosiero:Wikicheese - Brie de Melun - 20150515 - 015.jpg|250ra|Brio de Melun]] |deveno = {{Flago|Francio}} [[Francio]];<br /> [[Seine-et-Marne]] |graso = |formo = |alto = |pezo = |tipo = |origino = bovinlakto }} '''Brio''' ({{lang-fr|Brie}}) estas la nomo de [[mola fromaĝo]] kun blanka [[ŝimo]], kiu origine venas el la historia regiono [[Brio (regiono)|Brio]] (france ''Brie'') en la hodiaŭa departemento [[Seine-et-Marne]] en la [[Île-de-France]] en [[Francio]]. Nuntempe brio apartenas al la plej kopiitaj fromaĝo-specoj en la mondo<ref>{{cite book |last= Masui |first= T. |author2=Tomoko, Y.|author3=Hodgson, R.|author4=Robuchon, J. |title= French Cheeses |publisher= [[Dorling Kindersley|DK]] |year= 2004 |isbn= 1-4053-0666-1}}</ref><ref>{{Citaĵo el libro|titolo=On Food and Cooking: The Science and Lore of the Kitchen|familia nomo=McGee|persona nomo=Harold|jaro=2004|loko=[[Nov-Jorko]]|eldoninto=[[Simon & Schuster]]|ISBN=0-684-80001-2}}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=NDcVs0S42qMC&pg=PA17 The New Irish Table: 70 Contemporary Recipes – Margaret M. Johnson<!-- Bot generated title -->]. p. 17.</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://books.google.com/books?id=jAFxWdxuUPMC&q=%22smoked+brie%22&dq=%22smoked+brie%22&hl=en&sa=X&ei=8lskU4-5A9KJogS_tIDoBA&ved=0CGEQ6AEwCDgK|titolo=Footprint Ireland|verko=google.com}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |title = Dairy Foods Consulting & Westminster Artisan Cheesemaking |last = Dixon |first = Peter |accessdate = 25 July 2013 |titolo = Arkivita kopio |alirdato = 2015-11-30 |arkivurl = https://web.archive.org/web/20131227173810/http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |arkivdato = 2013-12-27 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20131227173810/http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |archivedate = 2013-12-27 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-11-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20131227173810/http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |arkivdato=2013-12-27 }}</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Fromaĝoj]] rvqfy31ic0f7scfigxgsvjyxadwjo7i 9418237 9418236 2026-07-01T17:47:16Z ThomasPusch 1869 Eĉ artikola ĝermo bezonas almenaŭ tri frazojn, prefere iom pli da. Tiu ĉi teksto havis 2 frazojn, tio estis maltro, nun estas la minimumaj 3 frazoj. 9418237 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Brie}} {{Informkesto fromaĝo |dosiero= [[Dosiero:Wikicheese - Brie de Melun - 20150515 - 015.jpg|250ra|Brio de Melun]] |deveno = {{Flago|Francio}} [[Francio]];<br /> [[Seine-et-Marne]] |graso = |formo = |alto = |pezo = |tipo = |origino = bovinlakto }} '''Brio''' ({{lang-fr|Brie}}) estas la nomo de [[mola fromaĝo]] kun blanka [[ŝimo]]. La tradicio pri farado de tiu speco de fromaĝo origine venas el la historia regiono [[Brio (regiono)|Brio]] (france ''Brie'') en la hodiaŭaj departementoj [[Seine-et-Marne]] kaj [[Val-de-Marne]] en la administra regiono [[Francilio]] (franclingve ''Île-de-France'') en [[Francio]]. Nuntempe brio apartenas al la plej kopiitaj fromaĝo-specoj en la mondo<ref>{{cite book |last= Masui |first= T. |author2=Tomoko, Y.|author3=Hodgson, R.|author4=Robuchon, J. |title= French Cheeses |publisher= [[Dorling Kindersley|DK]] |year= 2004 |isbn= 1-4053-0666-1}}</ref><ref>{{Citaĵo el libro|titolo=On Food and Cooking: The Science and Lore of the Kitchen|familia nomo=McGee|persona nomo=Harold|jaro=2004|loko=[[Nov-Jorko]]|eldoninto=[[Simon & Schuster]]|ISBN=0-684-80001-2}}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=NDcVs0S42qMC&pg=PA17 The New Irish Table: 70 Contemporary Recipes – Margaret M. Johnson<!-- Bot generated title -->]. p. 17.</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://books.google.com/books?id=jAFxWdxuUPMC&q=%22smoked+brie%22&dq=%22smoked+brie%22&hl=en&sa=X&ei=8lskU4-5A9KJogS_tIDoBA&ved=0CGEQ6AEwCDgK|titolo=Footprint Ireland|verko=google.com}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |title = Dairy Foods Consulting & Westminster Artisan Cheesemaking |last = Dixon |first = Peter |accessdate = 25 July 2013 |titolo = Arkivita kopio |alirdato = 2015-11-30 |arkivurl = https://web.archive.org/web/20131227173810/http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |arkivdato = 2013-12-27 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20131227173810/http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |archivedate = 2013-12-27 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-11-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20131227173810/http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |arkivdato=2013-12-27 }}</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Fromaĝoj]] ovysr8bck04x4v1yxvud6z6wr771jjt 9418238 9418237 2026-07-01T17:51:17Z ThomasPusch 1869 9418238 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Brie}} {{Informkesto fromaĝo |dosiero= [[Dosiero:Wikicheese - Brie de Melun - 20150515 - 015.jpg|250ra|Brio de Melun]] |deveno = {{Flago|Francio}} [[Francio]];<br /> [[Seine-et-Marne]] |graso = |formo = |alto = |pezo = |tipo = |origino = bovinlakto }} '''Brio''' ({{lang-fr|Brie}}) estas la nomo de [[mola fromaĝo]] kun blanka [[ŝimo]]. La tradicio pri farado de tiu speco de fromaĝo origine venas el la historia regiono [[Brio (regiono)|Brio]] (france ''Brie'') en la hodiaŭaj departementoj [[Seine-et-Marne]] kaj [[Val-de-Marne]] en la administra regiono [[Francilio]] (franclingve ''Île-de-France'') en [[Francio]]. Nuntempe brio apartenas al la plej kopiitaj fromaĝo-specoj en la mondo<ref>{{cite book |last= Masui |first= T. |author2=Tomoko, Y.|author3=Hodgson, R.|author4=Robuchon, J. |title= French Cheeses |publisher= [[Dorling Kindersley|DK]] |year= 2004 |isbn= 1-4053-0666-1}}</ref><ref>{{Citaĵo el libro|titolo=On Food and Cooking: The Science and Lore of the Kitchen|familia nomo=McGee|persona nomo=Harold|jaro=2004|loko=[[Nov-Jorko]]|eldoninto=[[Simon & Schuster]]|ISBN=0-684-80001-2}}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=NDcVs0S42qMC&pg=PA17 The New Irish Table: 70 Contemporary Recipes – Margaret M. Johnson<!-- Bot generated title -->]. p. 17.</ref><ref>en: Pat Levy, Patricia Levy, Sean Sheehan: {{Citaĵo el la reto|url=https://books.google.com/books?id=jAFxWdxuUPMC&q=%22smoked+brie%22&dq=%22smoked+brie%22&hl=en&sa=X&ei=8lskU4-5A9KJogS_tIDoBA&ved=0CGEQ6AEwCDgK|titolo=Footprint Ireland|verko=google.com}} eldondato 1-a de junio 2005, ISBN 1-90477-736-8</ref><ref>{{cite web |url = http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |title = Dairy Foods Consulting & Westminster Artisan Cheesemaking |last = Dixon |first = Peter |accessdate = 25 July 2013 |titolo = Arkivita kopio |alirdato = 2015-11-30 |arkivurl = https://web.archive.org/web/20131227173810/http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |arkivdato = 2013-12-27 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20131227173810/http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |archivedate = 2013-12-27 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-11-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20131227173810/http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |arkivdato=2013-12-27 }}</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Fromaĝoj]] bf3h8243npgux0r265fakwasn9j1kff 9418240 9418238 2026-07-01T17:54:30Z ThomasPusch 1869 9418240 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Brie}} {{Informkesto fromaĝo |dosiero= [[Dosiero:Wikicheese - Brie de Melun - 20150515 - 015.jpg|250ra|Brio de Melun]] |deveno = {{Flago|Francio}} [[Francio]];<br /> [[Seine-et-Marne]] |graso = |formo = |alto = |pezo = |tipo = |origino = bovinlakto }} '''Brio''' ({{lang-fr|Brie}}) estas la nomo de [[mola fromaĝo]] kun blanka [[ŝimo]]. La tradicio pri farado de tiu speco de fromaĝo origine venas el la historia regiono [[Brio (regiono)|Brio]] (france ''Brie'') en la hodiaŭaj departementoj [[Seine-et-Marne]] kaj [[Val-de-Marne]] en la administra regiono [[Francilio]] (franclingve ''Île-de-France'') en [[Francio]]. Nuntempe brio apartenas al la plej kopiitaj fromaĝo-specoj en la mondo<ref>{{cite book |last= Masui |first= T. |author2=Tomoko, Y.|author3=Hodgson, R.|author4=Robuchon, J. |title= French Cheeses |publisher= [[Dorling Kindersley|DK]] |year= 2004 |isbn= 1-4053-0666-1}}</ref><ref>{{Citaĵo el libro|titolo=On Food and Cooking: The Science and Lore of the Kitchen|familia nomo=McGee|persona nomo=Harold|jaro=2004|loko=[[Nov-Jorko]]|eldoninto=[[Simon & Schuster]]|ISBN=0-684-80001-2}}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=NDcVs0S42qMC&pg=PA17 The New Irish Table: 70 Contemporary Recipes – Margaret M. Johnson<!-- Bot generated title -->]. p. 17.</ref><ref>en: Pat Levy, Patricia Levy, Sean Sheehan: {{Citaĵo el la reto|url=https://books.google.com/books?id=jAFxWdxuUPMC&q=%22smoked+brie%22&dq=%22smoked+brie%22&hl=en&sa=X&ei=8lskU4-5A9KJogS_tIDoBA&ved=0CGEQ6AEwCDgK|titolo=Footprint Ireland|verko=google.com}} eldondato 1-a de junio 2005, ISBN 1-90477-736-8</ref><ref>{{cite web |url = http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |title = Dairy Foods Consulting & Westminster Artisan Cheesemaking |last = Dixon |first = Peter |accessdate = 25 July 2013 |titolo = Arkivita kopio |alirdato = 2015-11-30 |arkivurl = https://web.archive.org/web/20131227173810/http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |arkivdato = 2013-12-27 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20131227173810/http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |archivedate = 2013-12-27 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-11-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20131227173810/http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |arkivdato=2013-12-27 }}</ref>. Ĝia formo similas al [[torto]] kaj franclingve la tuta formaĝo tiel oftas nomatas - same iuj eltranĉoj el la tuta fromaĝo kutime similas al eltranĉoj de kukeca [[torto]]. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Fromaĝoj]] 2zj08fya9s7h19rdtawlxtkx6mn5hfp 9418257 9418240 2026-07-01T18:44:08Z ThomasPusch 1869 Ĝis nun estis 5 referencoj, ĉiuj el anglaj fontoj, kvazaŭ ne ekzistus aliaj. Nepre devas esti iom da balanco inter la referencoj, tial mi nun aldonis tri germanajn, unu nederlandan kaj unu franclingvan fonton, kun aparte por tio kreita plia alineo, surbaze de modelo el la germanlingva vikipedio. Tiel ĉiukaze la angla lingvo inter la nun 10 referencoj havos relativan plejmulton, sed almenaŭ ne plu estos nur anglaj referencoj. 9418257 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Brie}} {{Informkesto fromaĝo |dosiero= [[Dosiero:Wikicheese - Brie de Melun - 20150515 - 015.jpg|250ra|Brio de Melun]] |deveno = {{Flago|Francio}} [[Francio]];<br /> [[Seine-et-Marne]] |graso = |formo = |alto = |pezo = |tipo = |origino = bovinlakto }} '''Brio''' ({{lang-fr|Brie}}) estas la nomo de [[mola fromaĝo]] kun blanka [[ŝimo]]. La tradicio pri farado de tiu speco de fromaĝo origine venas el la historia regiono [[Brio (regiono)|Brio]] (france ''Brie'') en la hodiaŭaj departementoj [[Seine-et-Marne]] kaj [[Val-de-Marne]] en la administra regiono [[Francilio]] (franclingve ''Île-de-France'') en [[Francio]]. Nuntempe brio apartenas al la plej kopiitaj fromaĝo-specoj en la mondo<ref>{{cite book |last= Masui |first= T. |author2=Tomoko, Y.|author3=Hodgson, R.|author4=Robuchon, J. |title= French Cheeses |publisher= [[Dorling Kindersley|DK]] |year= 2004 |isbn= 1-4053-0666-1}}</ref><ref>{{Citaĵo el libro|titolo=On Food and Cooking: The Science and Lore of the Kitchen|familia nomo=McGee|persona nomo=Harold|jaro=2004|loko=[[Nov-Jorko]]|eldoninto=[[Simon & Schuster]]|ISBN=0-684-80001-2}}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=NDcVs0S42qMC&pg=PA17 The New Irish Table: 70 Contemporary Recipes – Margaret M. Johnson<!-- Bot generated title -->]. p. 17.</ref><ref>en: Pat Levy, Patricia Levy, Sean Sheehan: {{Citaĵo el la reto|url=https://books.google.com/books?id=jAFxWdxuUPMC&q=%22smoked+brie%22&dq=%22smoked+brie%22&hl=en&sa=X&ei=8lskU4-5A9KJogS_tIDoBA&ved=0CGEQ6AEwCDgK|titolo=Footprint Ireland|verko=google.com}} eldondato 1-a de junio 2005, ISBN 1-90477-736-8</ref><ref>{{cite web |url = http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |title = Dairy Foods Consulting & Westminster Artisan Cheesemaking |last = Dixon |first = Peter |accessdate = 25 July 2013 |titolo = Arkivita kopio |alirdato = 2015-11-30 |arkivurl = https://web.archive.org/web/20131227173810/http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |arkivdato = 2013-12-27 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20131227173810/http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |archivedate = 2013-12-27 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-11-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20131227173810/http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |arkivdato=2013-12-27 }}</ref>. Ĝia formo similas al [[torto]] kaj franclingve la tuta formaĝo tiel oftas nomatas - same iuj eltranĉoj el la tuta fromaĝo kutime similas al eltranĉoj de kukeca [[torto]]. Ĝia gusto estis laŭdata de [[Karolo la Granda]] (747/748-814) ĝis [[Henriko la 4-a de Francio]] (1553-1610), kaj ĝi ricevis sian unuan premion en 1529, kiam Barthélemy Chasseneux, fama restoraciestro tiutema, kronigis lin "reĝo de ĉiuj fromaĝoj".<ref>artikolo [https://www.meaux-marne-ourcq.com/de/zu-den-vorteilen/le-brie-cest-la-vie/brie-de-meaux-ein-kase-mit-geschutzter-ursprungsbezeichnung/ Brie de Meaux, "''ein Käse mit geschützter Ursprungsbezeichnung''"] ({{de}}), same [https://www.meaux-marne-ourcq.com/nl/must-sees/brie-is-leven/brie-de-meaux-een-kaas-met-beschermde-oorsprongsbenaming/ "''Brie de Meaux, een kaas met beschermde oorsprongsbenaming''"] ({{nl}}), kaj [https://www.meaux-marne-ourcq.com/decouvrir/le-brie-cest-la-vie/brie-meaux/ "''Le Brie de Meaux, un fromage à l'appellation d'origine protégée''"] ({{fr}}), en retejo de la turisma agentejo Meaux Marne Ourcq, alirita la 1-an de julio 2026</ref> Plian honorigon li ekhavis ĉe la [[Viena Kongreso]] de 1815, kiam la franca ŝtatisto [[Charles Maurice de Talleyrand]] organizis fromaĝkonkurson por malstreĉigi la etoson dum intertraktadoj pri la politika reorganizo de Eŭropo: tiam ĉiuj tridek reprezentantoj de la membroŝtatoj prezentis siajn naciajn fromaĝojn, kaj fine la brio venkis kaj kroniĝis "reĝo de fromaĝoj de la reĝoj"<ref>Jürgen Neher: [https://www.kaesewelten.info/kasesorten/brie/ artikolo "''Brie: Mehr als nur ein großer Camembert''"] (Brio: Pli ol nur granda [[kamemberto]], en la serio ''Käse aus aller Welt'' (Fromaĝoj el la tuta mondo), {{de}}, alirita la 1-an de julio 2026</ref><ref>Lentz, Thierry: ''1815: der Wiener Kongress und die Neugründung Europas'' (germane: "1815: la Viena Kongreso kaj la refondiĝo de Eŭropo"). 1-a eldono, eldonejo Siedler, Munkeno 2014, ISBN 978-3-8275-0027-4, paĝo 164.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Fromaĝoj]] 1zep9n1rvlo8r30r29igu59x6nzcgj1 9418258 9418257 2026-07-01T18:44:55Z ThomasPusch 1869 9418258 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Brie}} {{Informkesto fromaĝo |dosiero= [[Dosiero:Wikicheese - Brie de Melun - 20150515 - 015.jpg|250ra|Brio de Melun]] |deveno = {{Flago|Francio}} [[Francio]];<br /> [[Seine-et-Marne]] |graso = |formo = |alto = |pezo = |tipo = |origino = bovinlakto }} '''Brio''' ({{lang-fr|Brie}}) estas la nomo de [[mola fromaĝo]] kun blanka [[ŝimo]]. La tradicio pri farado de tiu speco de fromaĝo origine venas el la historia regiono [[Brio (regiono)|Brio]] (france ''Brie'') en la hodiaŭaj departementoj [[Seine-et-Marne]] kaj [[Val-de-Marne]] en la administra regiono [[Francilio]] (franclingve ''Île-de-France'') en [[Francio]]. Nuntempe brio apartenas al la plej kopiitaj fromaĝo-specoj en la mondo<ref>{{cite book |last= Masui |first= T. |author2=Tomoko, Y.|author3=Hodgson, R.|author4=Robuchon, J. |title= French Cheeses |publisher= [[Dorling Kindersley|DK]] |year= 2004 |isbn= 1-4053-0666-1}}</ref><ref>{{Citaĵo el libro|titolo=On Food and Cooking: The Science and Lore of the Kitchen|familia nomo=McGee|persona nomo=Harold|jaro=2004|loko=[[Nov-Jorko]]|eldoninto=[[Simon & Schuster]]|ISBN=0-684-80001-2}}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=NDcVs0S42qMC&pg=PA17 The New Irish Table: 70 Contemporary Recipes – Margaret M. Johnson<!-- Bot generated title -->]. p. 17.</ref><ref>informo el: Pat Levy, Patricia Levy, Sean Sheehan: {{Citaĵo el la reto|url=https://books.google.com/books?id=jAFxWdxuUPMC&q=%22smoked+brie%22&dq=%22smoked+brie%22&hl=en&sa=X&ei=8lskU4-5A9KJogS_tIDoBA&ved=0CGEQ6AEwCDgK|titolo=Footprint Ireland|verko=google.com}} eldondato 1-a de junio 2005, ISBN 1-90477-736-8</ref><ref>{{cite web |url = http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |title = Dairy Foods Consulting & Westminster Artisan Cheesemaking |last = Dixon |first = Peter |accessdate = 25 July 2013 |titolo = Arkivita kopio |alirdato = 2015-11-30 |arkivurl = https://web.archive.org/web/20131227173810/http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |arkivdato = 2013-12-27 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20131227173810/http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |archivedate = 2013-12-27 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-11-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20131227173810/http://www.dairyfoodsconsulting.com/recipes_camembert.shtml |arkivdato=2013-12-27 }}</ref>. Ĝia formo similas al [[torto]] kaj franclingve la tuta formaĝo tiel oftas nomatas - same iuj eltranĉoj el la tuta fromaĝo kutime similas al eltranĉoj de kukeca [[torto]]. Ĝia gusto estis laŭdata de [[Karolo la Granda]] (747/748-814) ĝis [[Henriko la 4-a de Francio]] (1553-1610), kaj ĝi ricevis sian unuan premion en 1529, kiam Barthélemy Chasseneux, fama restoraciestro tiutema, kronigis lin "reĝo de ĉiuj fromaĝoj".<ref>artikolo [https://www.meaux-marne-ourcq.com/de/zu-den-vorteilen/le-brie-cest-la-vie/brie-de-meaux-ein-kase-mit-geschutzter-ursprungsbezeichnung/ Brie de Meaux, "''ein Käse mit geschützter Ursprungsbezeichnung''"] ({{de}}), same [https://www.meaux-marne-ourcq.com/nl/must-sees/brie-is-leven/brie-de-meaux-een-kaas-met-beschermde-oorsprongsbenaming/ "''Brie de Meaux, een kaas met beschermde oorsprongsbenaming''"] ({{nl}}), kaj [https://www.meaux-marne-ourcq.com/decouvrir/le-brie-cest-la-vie/brie-meaux/ "''Le Brie de Meaux, un fromage à l'appellation d'origine protégée''"] ({{fr}}), en retejo de la turisma agentejo Meaux Marne Ourcq, alirita la 1-an de julio 2026</ref> Plian honorigon li ekhavis ĉe la [[Viena Kongreso]] de 1815, kiam la franca ŝtatisto [[Charles Maurice de Talleyrand]] organizis fromaĝkonkurson por malstreĉigi la etoson dum intertraktadoj pri la politika reorganizo de Eŭropo: tiam ĉiuj tridek reprezentantoj de la membroŝtatoj prezentis siajn naciajn fromaĝojn, kaj fine la brio venkis kaj kroniĝis "reĝo de fromaĝoj de la reĝoj"<ref>Jürgen Neher: [https://www.kaesewelten.info/kasesorten/brie/ artikolo "''Brie: Mehr als nur ein großer Camembert''"] (Brio: Pli ol nur granda [[kamemberto]], en la serio ''Käse aus aller Welt'' (Fromaĝoj el la tuta mondo), {{de}}, alirita la 1-an de julio 2026</ref><ref>Lentz, Thierry: ''1815: der Wiener Kongress und die Neugründung Europas'' (germane: "1815: la Viena Kongreso kaj la refondiĝo de Eŭropo"). 1-a eldono, eldonejo Siedler, Munkeno 2014, ISBN 978-3-8275-0027-4, paĝo 164.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Fromaĝoj]] 9ms5i8hy9dk4s7avw4vw61h3p7t7hgk 0 297633 9418217 9368674 2026-07-01T17:31:45Z Pettend 214084 Aldoni vidindaĵon 9418217 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=HU|zomo=11}} [[Dosiero:Déli-hegyről nézve.jpg|eta|300px|Fora panoramo de Nagybakónak]] [[Dosiero:Nagybakónak.jpg|eta|240px|Panoramo de Nagybakónak]] [[Dosiero:Kisfaludy utca.jpg|eta|240px|Strato en Nagybakónak]] '''Nagybakónak''' [nadjbakOnak] estas malgranda [[vilaĝo]] en [[Hungario]], en [[regiono]] '''Okcidenta''' [[Transdanubio]], en [[departemento]] [[Zala]], en subregiono de [[Nagykanizsa]]. Nagy signifas: granda. == Bazaj informoj == * [[Areo]]: 18 km² * [[Loĝantaro]]: 410 * [[Poŝtkodo]]: 8821 * [[Telefonprefikso]]: 93 * [[Koordinato]]j: 46°33′12″N 17°02'35″E == Situo == Nagybakónak situas en [[valo]] de [[rojo]], fine de longa [[sako]][[vojo]]. [[Zalakaros]] troviĝas 8, Nagykanizsa 15, [[Pacsa]] 23, [[Zalaegerszeg]] 42 km-ojn. == Historio == La unua skriba mencio devenis pri la vilaĝo el [[1256]]. En [[1600]] la [[turkoj]] detruis la vilaĝon. Vilaĝservoj estas [[aŭtonomio]] de [[ciganoj]], [[poŝto]]. La [[municipo|municipa]] [[administracio]] en [[Nagyrécse]] funkcias. == Vidindaĵoj == * [[Esperanto-fontoj (Nagybakónak)]] * romkatolika [[preĝejo]] omaĝe al [[Reĝo]] [[Stefano la 1-a (Hungario)]] * [[subĉiela muzeo]] * [[monumento]] pri falintoj dum la militoj de [[1995]] * televida [[turo]] [[Dosiero:Árpád-forráshoz vezető út.jpg|eta|300px|maldekstra|Vojeto al arbaro ĉe Nagybakónak]] <gallery> Dosiero:Kőszikla-szurdok.jpg|Striktaĵo inter rokoj ĉe Nagybakónak Dosiero:Nagybakónak télen.jpg|Nagybakónak vintre </gallery> {{Projektoj}} [[Kategorio:Vilaĝoj de Hungario]] [[Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala]] 0cjfefosjmsjoqzhptnd27jobecwo06 0 299547 9418606 7763897 2026-07-02T09:03:30Z Sj1mor 12103 9418606 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Michael HUNTER''' (n. 1949) estas [[Britio|brita]] sciencohistoriisto. == Bibliografio == * '''Hunter, Michael,''' sciencohistoriisto (1949) '''Bojl: inter Dio kaj scienco''' ''(Boyle: between God and science)'' / nova haveno: [[Jejl universitata eldonejo]] ''(New Haven: Yale University Press,)'' jaro 2009; 366 paĝoj (bibliografio) ISBN 978-0-300-12381-4 0-300-12381-7 biografio kaj bibliografio; pri ĥemio, religio kaj scienco (teologio); * Bojl, Roberto, ''(Robert Boyle)''. ĥemiisto, fisikisto, Anglujo, de 1627 - 1691; natursciencohistorio; Irlando, anglujo, 17-a jarcento == Eksteraj ligiloj == * [http://oldsite.library.upenn.edu/etext/collections/science/boyle/chymist/001.html la skeptika ĥemiisto 1661] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080708184427/http://oldsite.library.upenn.edu/etext/collections/science/boyle/chymist/001.html |date=2008-07-08 }} {{en}} * [http://www.bbk.ac.uk/boyle/ La Roberto Bojl projekto, kolegio de Birbek, Universitato de Londono] {{en}} {{Vivtempo|Hunter, Michael}} [[Kategorio: Britaj historiistoj]] [[Kategorio: Historio de scienco]] [[Kategorio:Akademianoj]] 0xuss5smqgcoj5k4fkyzy4wxb8vi5zj 0 300497 9418264 9368915 2026-07-01T19:07:07Z ~2026-37818-72 259641 9418264 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Massimo ACCIAI''' (foje pli longe nomata ''Massimo Acciai Baggiani'', naskiĝis la 9-an de aprilo 1975 en [[Florenco]]) estas [[Italio|itala]], [[Esperantistoj|esperantista]] kaj [[Idisto|idista]] verkisto kaj [[literatura tradukisto]]. Li estas la aŭtoro de la eseo "''Amore per le lingue in Marani e Lahiri" (Amo per la lingvoj en Marani kaj Lahiri)'', Ellin Selae n-ro 148, aprilo 2020<ref name=":0">(itale) ''Amore per le lingue in Marani e Lahiri'', en: [https://segretidipulcinella.wordpress.com/wp-content/uploads/2020/03/letture_per_la_quarantena.pdf Letture per la quarantena] (PDF), Segreti di Pulcinella, aprilo 2020, paĝoj 217-221.</ref> kaj de la sole en [[Esperanto]] aperinta verko lia kiu nomiĝas "''[[La lingvovendejo]]"'', omaĝo al ĉiuj lingvoj, naturaj aŭ [[Planlingvo|planitaj]], vivantaj aŭ mortintaj. == Biografio == Magistro pri literaturo ĉe la [[Universitato de Florenco]] per doktora disertacio pri "Komunikado kaj fantascienco" dum decembro 2001, li fondis la interretan kulturan kaj literaturan revuon ''Segreti di Pulcinella'' (Sekretoj de [[Pulĉinelo]]) kun Francesco Felici, verkisto kaj amiko el [[Pizo (Italio)|Pisa]], dum marto 2003; en la revuo estas ofte spaco por multaj lingvoj, inkluzive de Esperanto. Li estis estrarano de [[Itala Esperantista Junularo]] (IEJ) dum 2003-2006, redaktoro de ''[[Nova sento (revuo)|Nova Sento]]'' (organo de [[Itala Esperantista Junularo|IEJ]]) dum 2003-2006 kaj redaktoro de ''Disvastigo'' dum 2009-2010. En 2019 li partoprenis en la internacia konkurso "''Mia urbo, mia asocio''" de UEA per filmo en Esperanto, nome "''Bonvenon al la Florenca Esperanto-Asocio".'' Li verkis itallingve kaj en Esperanto poemojn, novelojn kaj artikolojn, aperitajn en diversaj esperantistaj revuoj (''[[Literatura Foiro]], ''[[L’Esperanto]]<nowiki/>ktp) ekde 2002. Lia unua libro de noveloj, [[La sola absolvita / L'unico assolto|''L'unico assolto'']] / [[La sola absolvita / L'unico assolto|La sola absolvita)]],aperis en 2009, itallingve kaj en Esperanto, per la itala eldonejo [[Faligi]]. Poste, en 2016, aperis la libro [[La lingvovendejo|''La lingvovendejo'']] ''(originale'' en Esperanto, sen tradukoj al aliaj lingvoj) eldonita de la [[Itala Esperanto-Federacio]]. Li faris diversajn videaĵojn ekde 2005 kaj aperis en la filmo ''Backstage''. Li verkis 140 tekstojn de kanzonoj por la sicilia muzikisto [[Paolo Filippi]] dum 2006-2008. En 2012 li kreis, kun aliaj florencaj artistoj, la poezian-muzikan grupon, poste kulturan asocion, ''PoetiKanten''. Li kunlaboras kun diversaj literaturaj interretaj revuoj kiel ''PASSPARnous'' kaj ''Appealpower'' kaj estas redaktoro de ''L'Area di Broca.'' En 2015 li kreis la [[Indiga lingvo|literaturan lingvon indigan]] (itale: ''La Lingua Indaco'')<ref>(it) ''[https://segretidipulcinella.wordpress.com/wp-content/uploads/2020/03/letture_per_la_quarantena.pdf Letture per la quarantena]'' (PDF) p. 198</ref> kaj en 2019 la '''Utopian Lingvon''<nowiki/>' (itale: ''L'Utopiano'')<ref>Massimo Acciai Baggiani, ''Gramatiketo rezona de utopia lingv''o, en «[[Literatura Foiro]]» n-ro 300, augusto 2019.</ref>. Ekde 2015 li aldonis al sia nomo la familian nomon de lia patrino: Baggiani. Carlo Menzinger verkis lian literaturan biografion, ''Il narratore di Rifredi'' (''La verkisto de Rifredi'', Porto Seguro, 2019). Ekde 2019 li estas membro de GSF (Grupo de Florencaj Verkistoj). Ekde 1995 somere li loĝas en la dolomita urbeto [[Sappada]], kie estas lokitaj multaj liaj rakontoj. En 2020 li gajnis la unuan premion de la Literatura konkurso “[[Ĥristo Gorov]] – Hrima” per rakonto ''Ke vi povu vivi en interesaj tempoj''. Li aperis kiel persono en la romaneto en Ido de la idista [[Tiberio Madonna]] ''L'asasino de Gonçalo'' (Editerio La Plumo, 2018). == Verkaro == === Noveloj kaj romanoj === * ''L'equilibrista'', "Il Grillo" (novembro 2000) * ''L'equilibrista'', antologio II litera konkurso "Esperanto" 2002 * ''La lettoreria'', "Inchiostro" (septembro/novembro 2001) * ''Sabbie bianche'', "Inchiostro" (junio/augusto 2003) * ''Aiuto che disastro''! / ''La ragnatela'', L'area di Broca, n. 86-87, julio 2007 - junio 2008 * ''[[La sola absolvita / L'unico assolto]]'', Aosta, Faligi Editore, 2009 (e-book) * ''Ricominciare da zero'', L'area di Broca, n. 94-95, julio 2011 - junio 2012 * ''Giorni neri'', Il Segnale, junio 2012 * ''Sempre ad est'', Faligi, 2011 * ''Un fiorentino a Sappada'', Lettere Animate, 2012 kaj 2018 * ''La nevicata e altri racconti'', Montag, 2013 (reeldonita dum 2015, PoetiKanten Edizioni) * ''Apologia del perduto'', Arpeggio Libero, Lodi, 2014 * ''La compagnia dei viaggiatori del tempo,'' Milano, ABEditore, 2017 * ''L'ultima regina d'Inghilterra'', "PASSAPARnous" (n. 49 e 50, gennaio-marzo e aprile-luglio 2017) * ''Il sole nella valigia'', (kun Italo Magnelli), ilmiolibro.it, 2017 * ''Perché non siamo fatti per vivere in eterno?'', Porto Seguro, Florenco, 2019 * ''Lo scisma,'' en AAVV, ''Sparta ovunque'', Tabula Fati, Chieti, 2020 * ''Nadia e ultimino'', L'area di Broca, n. 110-111, Lug. 2019 - Giu. 2020 * ''Il tempo sospeso'', en ''Racconti ai tempi del Coronavirus'' (Booksprint edizioni, 2020) * ''Gavinana'', en AA.VV., ''Fantascientifico'', Idrovolante edizioni, 2020 * ''La straordinaria nevicata dell<nowiki>''</nowiki>85'', Gli Elefanti edizioni, 2021. * ''Il vecchio'', en AA.VV., ''Contaminazioni'', Tabula Fati, Chieti, 2021 * ''Psicosfera'', (kun Carlo Menzinger), Tabula Fati, Chieti, 2022 * ''Teorie curiose del centesimo secolo dell’era digitale'', ne l'Area di Broca n. 116-117 (2023) * ''La doppia vita di Fortunato Bucci'', In AA.VV., ''La scrittura che aiuta'', A&A Marzia Carocci Edizioni, 2023 * ''Que vivas en tiempos interesantes'', Edizioni Segreti di Pulcinella, 2024 * ''Oltre le bianche distese del tempo'', Ad Astra, Brindisi, 2024 * ''Incontro'', "World SF Italia Magazine" (n. 11, decembro 2024) * ''Anatomia dell’improbabile'' (kun Renato Campinoti), Gli Elefanti edizioni, 2025 * ''I pallidi monti della luna'', en AAVV, Visioni Fantastiche, Edizioni Scudo, 2025 * ''Nirvana'', en ''Sortilegi ed eroi'', Edizioni Scudo, 2026 === En Esperanto === * ''Kiel mi fariĝis esperantisto'', en ''Vojaĝo al Esperantolando'' (Edistudio, 2026) * ''Renkontiĝo'', en: "[[Literatura Foiro]]" (n-ro 341, junio 2026) * ''Nirvano'', en: "[[Literatura Foiro]]" (n-ro 337, oktobro 2025) * ''Gravita inversio, en: "''Literatura Foiro" (n-ro 315, februaro 2022) * ''La lunaj mapoj'', en: [[Beletra Almanako]] (n-ro aprilo 2021) * ''La lunaj mapoj'', en: [[Beletra Almanako]] (n-ro aprilo 2021) * ''Neniu historio estas senfina,'' en: ''"''Literatura Foiro" (n-ro 307, oktobro 2020) * ''Ke vi povu vivi en interesaj tempoj,'' en: ''"''Literatura Foiro" (n-ro 308, decembro 2020) * ''[[La lingvovendejo]]'', Milano, eld. [[Itala Esperanto-Federacio]], 2016: gaja omaĝo al ĉiuj lingvoj, naturaj aŭ planitaj, vivantaj aŭ mortintaj. * ''La stranga tapeto'', en: "Literatura Foiro" (n-ro 283, oktobro 2016) * ''La viro kiu evitis la morton'', en: "Literatura Foiro" (n-ro 255, februaro 2012) * ''La urbo'', en: "Literatura foiro" (n-ro 232, aprilo 2008) kaj en la libro "Vizaĝoj: novelaro 2000-2009" (Eldona Societo Esperanto, Stokholmo, 2010) * ''Memoraĵo de evoluinta kvarmanulo'', en: "Literatura Foiro" (n-ro junio 2003) * ''La legantovendejo'', en: "Literatura Foiro" (n-ro decembro 2002) === Poezio kaj kanzonoj === * ''Temporale notturno'', Antologio premio Arthur Rimbaud, 1992 * ''Lettera da Amsterdam'', Antologio nacia premio "Parole", 1993 * ''Emozioni'', "Libera licenza" (septembro 1995) * ''E lei dormiva beata…'', "Antologia dell'Amore", Premio Penna d'Autore 2001 * ''Cascata di suoni'', antologio "Sensi Inversi", Giulio Perrone Editore, 2005 * ''Non è sempre bello un cielo limpido'', antologia "Sensi Inversi", Giulio Perrone Editore, 2005 * ''Segreti di Pulcinella'', "Antologia dei Segreti di Pulcinella", Giulio Perrone Editore, 2005. * ''Esagramma 41", Faligi, 2013 * ''C'era una casa su in collina...'', Photocity, 2014 * ''A seconda di come volgo lo sguardo'' (kun Matteo Nicodemo), PoetiKanten edizioni, 2015 * ''Su un vecchio dondolo'', Psychodream, Fiesole, 2016 * ''25: antologia di un quarto di secolo'', Iskretiae, Firenze, 2016 * Kvin poemoj en Mosi R., Strinati F. (a cura di), ''Gigli di Mare'', Piombino, Edizioni Il Foglio, 2018 * ''[[Oltre la soglia, uno spiraglio / Preter la sojlo, lumluko]]'' (kun [[Fabio Strinati]], dediĉata al [[Amerigo Iannacone]]), Firenze, Edizioni Segreti di Pulcinella, 2020 * ''Canzoniere dell'amcizia'', Lulu, 2025 === En Esperanto === * ''Kasitaj trezoroj'', "Literatura Foiro" (n-ro 337, oktobro 2025) * ''Rekviemo por sciencfikcia manuskripto bruligita'', Literatura Foiro (n-ro 270, aŭgusto 2014) * ''Kanzono por Natalja,'' Literatura foiro (n-ro 271, oktobro 2014) === Eseoj === * ''Scrittura e memoria: esperanto, lingua di ebrei e comunisti'', L'area di Broca, n. 82-83, julio 2005 - junio 2006 * ''Denaro e letteratura: tra utopia e distopia'', L'area di Broca, n. 84-85, julio 2006 - junio 2007 * ''Compendio di grammatica Quenya'', Edizioni Segreti di Pulcinella, Firenze (Florenco), 2003 * ''La metafora del giardino in letteratura'', kun Lorenzo Spurio, Faligi, 2011 * ''Ghimìle ghimilàma'' (kun Francesco Felici), Edizioni Eva, Venafro, 2016 * ''La comunicazione nella fantascienza'', Ermes, Ariccia, 2016 * Felici F. (a cura di), ''Ghimile ghimilama. Breve panoramica'' ''di alcune lingue artificiali, rivitalizzate e più o meno follemente manipolate'', Venafro, Edizioni Eva, 2016 * ''Radici'': ''Scoprendo il Mugello tra Passato e Presente sulle orme di una famiglia mezzadra'' (kun Pino Baggiani kaj Italo Magnelli), Porto Seguro, Firenze, 2017 * ''Il sognatore divergente'', Porto Seguro, Firenze, 2018 * ''[[Nessun altro. Antologia di Segreti di Pulcinella]]'', L'Erudita, Romo, 2018 * ''Cercatori di storie e misteri'' (kun Pino Baggiani kaj Italo Magnelli), Porto Seguro, Firenze, 2019 * ''Due passi indietro, tra Chianti e Valdarno'' (kun Italo Magnelli), Porto Seguro, Firenze, 2020 * ''[https://segretidipulcinella.files.wordpress.com/2020/03/letture-per-la-quarantena.pdf Letture per la quarantena]'', [[Florenco|Firenze]], Edizioni Segreti di Pulcinella (SDP), 2020 * ''Amore per le lingue in Marani e Lahiri'', Ellin Selae n-ro 148, aprilo 2020<ref name=":0" /> * ''Letture per la quarantena'', Firenze, Edizioni Segreti di Pulcinella (SDP), 2020 * ''Alla scoperta della letteratura esperanto'', Ellin Selae n-ro148, augusto 2020 * ''La poesia dei Pooh'', Romo, L'Erudita, 2021 * ''Architettura dell'ucronia'', Solfanelli, 2022. * ''Considerazioni su Stella rossa'', L'area di Broca, n. 114-115, julio 2021 - junio 2022 * ''Uno dei libri più belli che ho letto,'' Ellin Selae, n. 171, 2023. === En Esperanto === * ''Palomar, trafite!'', en: [[Literatura Foiro]] (n-ro 329, junio 2024) * ''La verda koro: romano pri Esperanto kaj sentoj,'' lasttempe tradukita al la itala, en: [[L'Esperanto]], 99/5, sep.-okt. 2022 * ''La bluaj horizontoj de Kjara'', en: Literatura Foiro (n-ro 304, aprilo 2020) pri la esperanta albumo de [[Chiara Raggi]] * ''Gramatiketo rezona de utopia lingvo'', en: Literatura Foiro (n-ro 300, aŭgusto 2019) * ''Ĉu artefarita lingvo estas paradokso?'', en: Literatura Foiro (n-ro 301, oktobro 2019) * ''Historio por itallingvanoj'', en: Literatura Foiro (n-ro 302, decembro 2019) * ''Kiu vere estas verkisto?'', en: Literatura Foiro (n-ro 273, februaro 2015) * (en la itala) ''Alla scoperta della letteratura esperanto'' ''(''Je la malkovro de la esperanta literaturo'')'', en: Ellin Selae n-ro 148, augusto 2020 === Enkondukoj (en la itala) === * Paolo Ragni, ''Parcometri'', Edizioni Segreti di Pulcinella, Firenze, 2010 * Vessela Lulova Tzalova, ''Gemiti sventurati'', Slaviany, Sofia, 2005 * Dario De Lucia, ''Tutta colpa della poesia'', 2003 * Roberto Balò, ''Saga'', Porto Seguro, Firenze, 2019 * Vincenzo Gualano, ''Lacrime rosse'', Porto Seguro, Firenze, 2019 * Luciano Pretto, ''L’autunno non è una stagione'', Porto Seguro, Firenze, 2019 * Siro Baggiani, ''La quercia di Giotto e altri scritti mugellani'', Edizioni NOSM, Barberino di Mugello, 2019 * Carlo Menzinger, ''La figlia del ragno'', Porto Seguro, Firenze, 2019 * P.A.M. Balestri, ''La trappola'', Porto Seguro, Firenze, 2019 * Antonietta Filaci, ''Tela di tenebre: Resurrezione'', Porto Seguro, Firenze, 2020 * Vincenza Fanizzi, ''L’isola di Martina'', Porto Seguro, Firenze, 2020 * Alberto Di Matteo, ''Racconti del mondo rotto'', Porto Seguro, Firenze, 2020 * Riccardo Clementi, ''I supereroi (quelli veri) del ‘900'', Porto Seguro, Firenze, 2020 * Carlo Menzinger, ''Quel che resta di Firenze'', Tabula Fati, Chieti, 2022 * Fabrizio Venturi, ''Sempre rimesso in piedi'', Eugraphia, 2022. * Chiara Sardelli, ''Suggestioni fiorentine nella narrativa di Carlo Menzinger'', Solfanelli, 2022. * Lucia Dragotescu, ''Alla memoria di Paolo Filippi'', România de Mâine, Bucarest, 2022 * Patrizia Beatini, ''Pensieri di luce e d'ombra'', Lulu, 2023 === Tradukoj === * Trailokyanath Mukhopadhyay, ''Damorucharit'' (traduko el esperanto ''La vivo de Damoru'' al la itala, ''Vita di Damoru'', [[Edistudio]], Pisa, 2010) * Lucia Dragotescu, ''Poem'' (traduko al esperanto ''Poemo''), en: ''Poem-Poema / Iubire pierduta-Amore perduto'', Editura Fundaţiei România de Mâine, Bukareŝto, 2018 * Carlo Menzinger, ''Ireni e rane'' (traduko al esperanto ''La ranoj'', en: [[Beletra Almanako]], aprilo 2021). * [[Julio Baghy]], ''La verda koro'' (traduko el esperanto al la itala: ''Il cuore verde'', Tabula Fati, Chieti, 2022). == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == [[Literatura tradukisto]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.segretidipulcinella.it/sdp16/let_08.htm Kanzontekstoj de Massimo Acciai] * http://disvastigo.esperanto.it <br /> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj esperantistoj]] [[Kategorio:Esperantlingvaj poetoj]] [[Kategorio:Esperanto-verkistoj]] [[Kategorio:Idistoj]] hf2sa28i8ea43dp94dwn4o0xdjatyts 0 301911 9418722 9081181 2026-07-02T10:59:39Z HyBoxwood 255233 [[w:zh:Template_talk:中华人民共和国国徽#編輯請求_2026-04-17_将svg替换为File:中華人民共和國國徽.svg]] 9418722 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |emblemo= 中華人民共和國國徽.svg }} La '''Ŝtata Konsilio de la Popola Respubliko Ĉinio''' ({{lang-zh|国务院}}, [[pinjine]] Guówùyuàn) estas la centra administra organo de la [[Popola Respubliko Ĉinio]]. Ĝi estas la plej alta registara organo, kaj estas gvidata de la nacia [[ĉefministro]]. La Ŝtata Konsilio unuece gvidas la laborojn de la lokaj organoj de la ŝtata administrado de ĉiuj hierarkiaj tavoloj kaj difinas la dispartigon de la funkcioj kaj potencoj inter la centra registaro kaj la organoj de ŝtata administrado de la provincoj, aŭtonomiaj teritorioj kaj la urboj senpere ligitaj al la centra registaro. La kandidatoj por altrangaj registaraj postenoj de la Ŝtata Konsilio nepublike nomumiĝas fare de la gvidantaro de la [[Komunista Partio de Ĉinio]], kaj sekve la [[d:Q19211|Nacia Popola Kongreso]] formale konfirmas la nomumon. La Ŝtata Konsilio divideblas al "interna" kaj "ekstera registaro". La interna registaro konsistas el [[ĉefministro]] kaj kvin ŝtat-konsiliaj komisaroj, inter kiuj ankaŭ estas la gvidanto de la ŝtat-konsilia kancelierejo. La ekstera registaro konsistas el la gvidantoj de la 28 organoj de la Ŝtata Konsilio je ministra nivelo, interalie la ministerioj pri komerco, trafiko, publika sekureco kaj sano. La Ŝtata Konsilio disponas pri Gazetara Oficejo kaj pri Fremdlingva Oficejo, kiu respondecas pri eksterlanda informado pri la Popola Respubliko Ĉinio kaj interalie ankaŭ estas la [[tegmenta organizaĵo|organiza tegmento]] de [[Ĉina Esperanto-Ligo]] kaj la magazino [[El Popola Ĉinio]]. == Vidu ankaŭ == * [[Registaro de Ĉinio]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Politiko de Ĉinio]] [[Kategorio:Registaro de Ĉinio]] htye6st3bzd31irq1rujh496psxnbz2 0 306257 9418099 2656953 2026-07-01T12:58:10Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Arabia silvio]] 9418099 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Arabia silvio]] 9r9gp3dfrnvct2vtdlwuadho0o4y20n 0 306259 9418100 2656978 2026-07-01T12:58:20Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Orfea silvio]] 9418100 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Orfea silvio]] ti0gqxaol8r8t9n16ueym2yrkld7oxb 0 306367 9418086 2659446 2026-07-01T12:56:00Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Nana silvio]] 9418086 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Nana silvio]] oteovzhvgsganxqumfckbp36s1czph2 0 306637 9418098 2666715 2026-07-01T12:58:00Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Abisenia silvio]] 9418098 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Abisenia silvio]] 06v46tkgdgifearjisq05syvx7xngsb 0 307628 9418584 9345565 2026-07-02T08:45:48Z Sj1mor 12103 /* Apogo */ 9418584 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Michelle Obama at Latin American Montessori Bilingual Public Charter School 5-4-09 1.jpg|eta|[[Michelle Obama]] parolas al geknaboj en sudamerika Montesoria lernejo.]] '''Montesoria [[pedagogio]]''' estas alternativa edukadmetodo bazita sur la teorioj de infana evoluado originale elpensita de la [[italujo|itala]] edukisto, [[Maria Montessori]] ([[1870]]-[[1952]]) en la finaj jaroj de la [[19-a jarcento|19-a]] kaj komencaj jaroj de la [[20-a jarcento]]. Ĝi estas ĉefe aplikata en [[infanĝardeno|infanĝardenaj]] kaj [[lernejo|infanlernejaj]] medioj<ref>[http://www.ibe.unesco.org/fileadmin/user_upload/archive/publications/ThinkersPdf/montesse.pdf Internacia Grupo de Edukado/UNESCO: Montessori kaj la Nova Edukado Movado] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171215172636/http://www.ibe.unesco.org/fileadmin/user_upload/archive/Publications/thinkerspdf/montesse.pdf |date=2017-12-15 }} Uzita 27/8/2008</ref><ref>[http://www.infed.org/thinkers/et-mont.htm Maria Montessori kaj neformala edukado]</ref>, sed ankaŭ malofte al adoleskantoj kaj altnivelaj studentoj, kiel priskribita en la libro, kiun publikis Maria Montessori malfrue en sia vivo, ''De l'enfant à l'adolescent (De infanaĝo al adoleskaĝo)''<ref>http://www.ibe.unesco.org/en/services/documentation/collections.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090525183314/http://www.ibe.unesco.org/en/services/documentation/collections.html |date=2009-05-25 }} Uzita 7/1/2010.</ref>. Ĝia metodo de edukado emfazas [[memlernanto|mem-lernadon]] kaj mem-eltrovon. La instruistoj agas malpli kiel tradiciaj laborantoj, kaj pli kiel klinikaj spektantoj (ofte nomataj ''direktoro'' aŭ ''gvidanto''). Ili emfazas la gravecon ŝanĝadi la medion al unu kiu pli taŭgu al la nivelo de la lernantoj. Ili ankaŭ emfazas la gravecon de korpa aktiveco en abstrakta komprenado kaj utilaj lernadaj ebloj. Legado ofte instruiĝas fonetike. La ''Montesoria pedagogio'' ne estas regata de ununura grupo. Fakte, ekzistas multaj sendependaj organizaĵoj, kiuj dediĉas sin al tiu metodo. == Historio == {{Ĉefartikolo|Maria Montessori}} La montesoria pedagogio estis fondita de la itala pedagogo [[Maria Montessori]]. La metodo disvastiĝis tra la mondo rapide, ekde sia estiĝo. === Usono === En [[1915]], D-rino Montessori estis invitita lekcii en [[Carnegie Hall]] kaj poste konstruis klasĉambron en [[San Francisko]], kie spektantoj observis 21 geknabojn malantaŭ vitra muro dum kvar monatoj.<ref>[http://sitemaker.umich.edu/356.carr/history_of_montessori Historio de Montessoria pedagogio]{{404|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Uzita 7/1/2010.</ref> === Aŭstralio === La unua Montesoria klasĉambro en [[Aŭstralio]] estiĝis en [[1912]] en Lernejo Blackfriars en [[Sidnejo]]. Aktuale, en [[Okcident-Aŭstralio]] daŭre funkcias la Montesoria lernejo, [http://www.treetops.wa.edu.au/ Baldakeno Montesoria Lernejo], kiu interalie instruas [[Esperanto]]n. == Filozofio == Montesoria citaĵo: {{Citaĵo|Ekde la momento, kiam la infano eniras la klasĉambron, eĉ ŝtupo en ĝia edukado estas vidata kiel progresa konstruloko, fine kreanta la tutan personon, de infaneco al plenkreskeco. Fokuso estu sur la bezonoj de la infano.<ref>''The Essential Montessori: An Introduction to the Woman, the Writings, the Method, and the Movement'', Elizabeth G. Hainstock, 1997, p. xiii.</ref>}} Studentoj lernas per pli [[heŭristiko|heŭristika]] metodo ol en tradiciaj lernejoj. Instruistoj disponigas la materialojn bezonatajn por mem-lerni, kaj gvidas la studentojn, sed enmiksiĝas malpli ol tradiciaj instruistoj.<ref>''The Montessori Method'', Maria Montessori, online edition, ch. 22, p. 371.</ref> Montesoriaj lernejoj fokusas pli pri la individuaj bezonoj de studendoj, ol tradiciaj lernejoj. Tradiciaj lernejoj kutime fokusas pli pri la klasaro entute, kaj strebas instrui al ĉiuj samtempe.<ref>Chicago Sunday Tribune/Smart section/March 1, 2009, pg. 4</ref> === Ĉefideoj === La jenaj ideoj faras la bazon de la Montesoria pedagogio<ref>http://www.education.com/reference/article/principles-montessori-method/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100206103507/http://www.education.com/reference/article/principles-montessori-method/ |date=2010-02-06 }} Uzita 7/1/2010</ref>: * Geknaboj povas mem-lerni. * Heŭristika sistemo pli bone funkcias; instruistoj devas minimume enmiksiĝi en la lernada procezo. Ili devas nur spekti, kaj post la lernado de nova kapablo, gvidi la studentojn al nova temo. * Ekzistas "sensitivaj tempoj", dum kiuj studentoj povas rapide lerni novajn kapablojn. Multe da esploro indikas, ke fakte "grava aĝo" ekzistas por la akiro de novaj kapabloj. Interesa ekzemplo estas ''[[grava aĝo hipotezo]]'' kaj okaza studo de ''[[Genie Wiley]]''. * Geknaboj lernas per esploro kaj el siaj propraj eraroj. * Instruistoj devas ne interrompi studentojn dum intensa fokuso al iliaj interesoj. * Geknaboj lernas per tuŝo. * Geknaboj instruas eĉ la aliajn, kaj lernas mem per instruado. == Apliko == === Klasĉambroj === [[Dosiero:Montessori-school2007.jpg|eta|Moderna Montesoria klasĉambro.]] Ofte Montesoriaj klasĉambroj penas inkluzivi [http://eo.wiktionary.org/wiki/natura%C4%B5o naturaĵojn]; hejmigitajn klasbestojn kaj plantojn. Klasĉambroj kutime enhavas studentojn, kun aĝdiferencoj de ne pli ol tri jaroj. Tiel, studentoj ankoraŭ povas kunamikiĝi kaj sociumi, kaj ankaŭ la pli maljunaj studentoj povas agi kiel instruistoj, kaj mem lerni de la proceso. Klasĉambroj ofte enhavas ilojn por lude instrui novajn konceptojn al la studentoj.<ref>[http://www.montessori.org/story.php?id=54]{{404|date=August 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} Uzita 7/1/2010</ref> Du ekzemploj estas koloritaj cilindroj kaj binomiaj kuboj. [[Dosiero:ColoredCylinders2.JPG|eta|maldekstre|Koloritaj cilindroj sternitaj.]] '''Cilindraj blokoj''' Ekzistas kvar ujoj de cilindroj: * Flavaj cilindroj kiuj varias je alteco kaj dikeco. La plej malalta cilindro estas la plej maldika kaj la plej alta estas la plej dika. * Ruĝaj cilindroj kiuj havas la saman altecon, sed varias je dikeco. * Bluaj cilindroj kiuj havas la saman dikecon, sed varias je alteco. * Verdaj cilindroj kiuj varias je alteco kaj dikeco. La plej malalta estas la plej dika kaj la plej alta estas la plej maldika. Geknaboj uzas tiujn ilojn por ludi lernante pri formoj kaj dimensioj.<ref>[http://www.infomontessori.com/sensorial/visual-sense-cylinder-blocks.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100114154419/http://www.infomontessori.com/sensorial/visual-sense-cylinder-blocks.htm |date=2010-01-14 }} Uzita 7/1/2010</ref> {{-}} [[Dosiero:Binomokubo.JPG|eta|maldekstre|Binomiala Kubo]] '''Binomiala kubo''' La binomiala kubo konsistas el la jenaj eroj: 1 ruĝeta kubo, 3 nigraj kaj ruĝaj prismoj, 3 nigraj kaj bluaj prismoj, 1 blua kubo. Ujo enhavanta 8 prismojn reprezentas la principojn matematikajn: <math>(a+b)^3</math> aŭ: <math>a^3 + 3a^2b + 3ab^2 + b^3</math> La eroj enfermiĝas en ujo kun du flankoj ĉarniritaj. La kolora skemo de la kubo estas farbita sur la tuta ekstero de la ujo, krome la malsupro.<ref>[http://www.infomontessori.com/sensorial/visual-sense-binomial-cube.htm] Uzita 7/1/2010</ref>. {{-}} === Fakoj === La jenaj fakoj instruiĝas en montesoriaj lernejoj: * Praktika Vivo * Sensoj * Kulturo * Scienco * Lingvoj * Matematiko ==== Praktika vivo ==== En ĉi tiu fako, geknaboj trovas materialaĵojn kaj ekzercojn de siaj ĉiutagaj vivoj. Ili ekzemple povas deverŝi akvon de ujo en glason, lerni kiel kunige nodi ŝuajn ŝnurojn (laĉojn). Tiaj agadoj helpas geknabojn iĝi pli sendependaj en realviva senco.<ref>http://www.infomontessori.com/practical-life/introduction.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091228084514/http://www.infomontessori.com/practical-life/introduction.htm |date=2009-12-28 }} Uzita 7/1/2010</ref> ==== Sensoj ==== En ĉi tiu fako, geknaboj rafiniĝas eĉ pri la sensoj. Ili iĝas geknaboj, kiuj povas konstati kolorajn aŭ sentajn malsimilecojn, organizi siajn pensojn kaj objektojn en siaj medioj kaj havas pli bonan sencon de tonalto en muziko, kiun ili aŭdas.<ref>http://www.infomontessori.com/sensorial/introduction.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091228162401/http://www.infomontessori.com/sensorial/introduction.htm |date=2009-12-28 }} Uzita 7/1/2010</ref> === Lecionoj === ==== Ripetado ==== Studentoj rajtas ade fari la saman lecionon, tiom ofte, kiom ili volas. Kiam studento esprimas enuecon, tiam estas konsiderita tempo por li progresi al nova nivelo. ==== Literoj ==== Kiam literoj estas prezentataj al la infanlernantoj, tio okazas tute fonetike<ref>http://www.montessorimom.com/montessori-reading-/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100204023101/http://www.montessorimom.com/montessori-reading-/ |date=2010-02-04 }} Uzita 7/1/1020</ref>. La studentoj ne lernas, ke 'k' nomiĝas "/Ko/", sed ke 'k' uziĝas, kiel ĝi sonas envorte. ==== Tri-partaj lecionoj ==== Ofte, tri-parta procezo uziĝas<ref>http://www.montessorimom.com/three-period-lesson/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100103172926/http://montessorimom.com/three-period-lesson/ |date=2010-01-03 }} Uzita 7/1/2010</ref>. Ĝi inkluzivas la jenajn partojn: * La instruisto diras al la studentoj, kiel la lernota aĵo nomiĝas. Ekzemple, ''"Ĉi tiu litero estas /k/."'' Kutime ankaŭ, en la kazo de literoj, la instruisto postulas ke la studentoj desegnas la literon /k/. * La instruisto helpas la studentojn konstati, kiuj aĵoj havas la nomon "k". Ekzemple, ''"Bonvolu doni al mi la blokon, kiu samformas kiel /k/"''. * La instruisto kontrolas, ĉu la studento scias, kio estas la objekto. Ekzemple, la instruisto montras al la studento /k/ kaj demandas, ''"Kio ĝi estas?"'' Se la studento ne scias, la instruisto ŝanĝas la temon al alia leciono, por ne tro premi la studentojn. Maria Montessori mem klarigis, ke ne gravas de tio, ĉu la studento komplezas la trian parton ĝuste nun. Instruistoj devas fidi je la studentoj, kaj certiĝi, ke ili lernos iam sen premo. === Hejminstruo === {{Ĉefartikolo|Hejminstruo}} Hejminstruantoj povas trovi la [[filozofio]]n kaj la materialojn de la Montesoria pedagogio utilaj. Tamen, en la hejminstruada medio, estas malfacile kopii karakterojn de Montesoriaj lernejoj, inkluzive: * Akiro de la lerniloj; * Sperto kaj scio de speciale trejnitaj Montesoriaj instruistoj; * Speciale konstruitaj ejoj, kiuj estas Montesoriaj klasĉambroj. == Kritiko == Eble la plej fama kritikisto de la Montesoria pedagogio estis [[William Heard Kilpatrick]], kiu laboris por konigi la problemojn de la metodo dum la [[1900-aj jaroj]], dum kiuj la [[amaskomunikilo]]j estimis kaj promociis ĝin. Kilpatrick lekciis pri la afero kaj ankaŭ publikis 71-paĝan libron, titolitan ''The Montessori System Explained (La Montesoria pedagogio klarigita)'' ([[1914]]).<ref>http://www.archive.org/details/montessorisystem00kilprich Uzita 7/1/2010</ref> En la libreto, Kilpatrick diris, ke la vidpunktoj de D-rino Montessori kreiĝis ne science, sed nur per ŝiaj propraj observoj. <blockquote> Dum la intereso de sinjorino Montessori al la scienca metodo estas estiminda, ŝia praktika scienco ne povas esti tiom estimata. Ŝia [[biologio]] ne estas ĉiam ekster kritiko... Ŝi ĝeneraligas nescience la kondiĉon de nuntempa [[pedagogio|edukada penso]] kaj la praktikon de ŝia limigita observado... Se ŝi scius plie pri tio, kio estis pensata, ŝiaj proponoj estus pli konsiste bonaj. (pĝ. 4)</blockquote> Li kunsentis kun ŝiaj ideoj pri libereco kaj disciplino, sed kritikis ŝian ideon pri infanaĝa evoluo, dirante ''"ĝi estas senplena kaj iluzia"''(p.&nbsp;11). Ankaŭ, li ĝeniĝis pro la manko de [[gruplaboro]] en Montesori-lernejoj, observante: ''"la Montesoria infano, eĉ ĉe sia propra tasko, laboras izole... Ni kritikas Montesori-n ... ke ŝi ne provizas situaciojn por pli sufiĉa socia kunlaborado"''. Kilpatrick asertis, ke la lerniloj de Montessori, dum allogaj aspekte, estis senutilaj. <blockquote> En la lernejoj, ludado per la iloj estas severe malpermesata, kaj kutime ne alia ludilo estas provizata. S-rino Montessori, fakte, estas publike citita ''"Se mi estus persvadata, ke geknaboj bezonas ludi, mi provizus la ĝustan ludilon; sed mi ne estas tiel persvadata"''. La plej bona nuntempa penso kaj praktiko en Ameriko farus konstruan kaj imitan ludanton socie-kondiĉate kiel la fundo kaj ĉefa parto de la programo por geknaboj de la infanĝardena aĝo, sed S-rino Montessori rifuzas ĝin. (pĝ.28)</blockquote> == Apogo == La libro de Angeline Stoll Lillard, ''Montessori: La Scienco Malantaŭ La Genio'' ([[Oksforda universitata eldonejo]]) ([[2005]]) prezentas la unuan tutampleksan esploron pri la Montesoria pedagogio kontraŭ la kutima edukado sistemo, bazita sur la fundaj principoj de ambaŭ. Lillard citas esploron indikanta, ke la bazaj metodoj de Montessori pli taŭgas al tio, kion psikologia esploro malkaŝas pri homa evoluado, kaj argumentas la bezonon de pli da esploro. Esploro el la jaro [[2006]] publikigita en la recenzo ''Science'' (Scienco) findecidis ke Montesoriaj studentoj plenumis taskojn en la fakoj lingvo, matematiko, kaj ankaŭ sociumado pli bone ol kontrolstudentoj. La esploro rezulto diris, ke "Je la fino de infanĝardeno, la Montesoriaj geknaboj atingis plibonajn rezultojn je standarditaj ekzamenoj de legado kaj matematiko; pozitive sociumadis en la ludkampo plie, kaj montris superan sociumadan povon. Ili ankaŭ montris pli zorgon por egaleco kaj justeco. Je la fino de infana lernejo, Montesoriaj geknaboj verkis pli lertajn eseojn kun pli kompleksaj frazostrukturoj, elektis pli pozitivajn respondojn al sociaj dilemoj, kaj raportis plian sencon de komuneco ĉe siaj lernejoj. Tamen, tiu rezulto ŝanĝiĝis kun aĝo, kaj je la aĝo de 12 la daŭraj avantaĝoj de la Montesoria sistemo plejparte malaperis. La esploro estis kondukita jene: La esploristoj elektis studentojn, aĝajn kvin kaj dekdu, per hazarde generita komputila loterio. La 'venkintoj' de la loterio iris al Montesoriaj lernejoj. La kontrolstudentoj, kiuj 'malvenkis', iris al kutimaj proksimaj lernejoj.<ref>{{cite journal |author=Lillard A, Else-Quest N |title=The early years. Evaluating Montessori education |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=313 |issue=5795 |pages=1893–4 |year=2006 |month=September |pmid=17008512 |doi=10.1126/science.1132362 |url=}}</ref> La aŭtoroj findecidis ke, "kiam severe aplikata, Montesoria edukado kreskigas sociajn kaj akademiajn kapablojn kiuj egalas aŭ superas al tiuj, kreskigataj en aliaj lernejoj". Esploro de K. Dohrmann kaj kunlaborantoj<ref>{{Citaĵo el gazeto|titolo=High school outcomes for students in a public Montessori program|aŭtoro=Dohrmann K R, Nishida T, Gartner A, Lipsky D, Grimm K|jaro=2007|gazeto=Journal of Research in Childhood Education|volumo=22|paĝoj=205–17}}</ref> apogas tion, montrante superan matematikan kaj sciencan kapablojn inter altnivelaj studentoj kiuj antaŭe iris al publikaj Montesoriaj infanlernejoj (kompare al aliaj altnivelaj kunlernantoj). Du esploroj de Ratthunde kaj Csikszentmihalyi<ref>{{Citaĵo el gazeto|titolo=Middle School Students' Motivation and Quality of Experience: A Comparison of Montessori and Traditional School Environments|aŭtoro=Rathunde K, Csikszentmihalyi M|jaro=2005|monato=majo|gazeto=American Journal of Education|volumo=111|numero=3|COI=10.1086/428885|paĝoj=341–71}}</ref><ref>{{Citaĵo el gazeto|titolo=The Social Context of Middle School: Teachers, Friends, and Activities in Montessori and Traditional School Environments|aŭtoro=Rathunde K, Csikszentmihalyi M|jaro=2005|monato=septembro|gazeto=The Elementary School Journal|volumo=106|numero=1|COI=10.1086/496907|paĝoj=59–79}}</ref> montris pli altan nivelon de intereso kaj ambicio dum faro de lerneja laboro kaj pli pozitivajn sociajn rilatojn inter Montesoriaj mezlernejanoj kontraŭ similaj kontrolstudentoj. == Bibliografio == * [[Angle]] ** Lillard, Angeline: ''Montessori: The Science behind the Genius'' (La scienco malantaŭ la genio) ISBN 0-19-516868-2 ** Loeffler, Margaret Howard: ''Montessori in Contemporary American Culture'' (Montesoria pedagogio en nuntempa amerika kulturo) ISBN 0-435-08709-6 ** Montessori, Maria: ''The Discovery of the Child'' (La eltrovo de la infano) ISBN 0-345-33656-9 ** Montessori, Maria: ''The Montessori Method'' (La montessoria metodo) ISBN 0-8052-0922-0 ** Montessori, Maria: ''The Secret of Childhood'' (La sekreto de infanaĝo) ISBN 0-345-30583-3 ** [http://www.ericdigests.org/1992-2/montessori.htm Montessori Programs in Public Schools. ERIC Digest.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091213191957/http://www.ericdigests.org/1992-2/montessori.htm |date=2009-12-13 }} (Montessoriaj programoj en publikaj lernejoj) ** [http://ariwatch.com/VS/DCF/Montessori-00.htm ''A Montessori Mother''] [[Dorothy Canfield Fisher]] (Montesoria patrino) ** [http://www.montessorimadness.com] ''Montessori Madness! A Parent to Parent Argument for Montessori Education'' (Montessoria frenezeco! Intergepatra diskutado por montessoria edukado) ISBN 978-0-9822833-0-1 ** The Montessori System Examined (La Montesoria sistemo kontrolita), 1914 de William Heard Kilpatrick * [[France]] ** De l'enfant à l'adolescent (De infano al adoleskanto) de Maria Montessori == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Pedagogio]] * [[Valdorfa pedagogio]] * [[Maria Montessori]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} '''Anglaj:''' * [http://www.infomontessori.com Informo pri fakoj kaj lerniloj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100104115010/http://www.infomontessori.com/ |date=2010-01-04 }} * [http://www.montessori-ami.org/ Association Montessori Internationale (AMI)] * [http://www.amshq.org/ American Montessori Society (AMS)] * [http://www.discoveret.org/mei_inc/ Montessori Educators International (MEI)] * [http://www.montessori.edu/ International Montessori Index] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100608214653/http://www.montessori.edu/ |date=2010-06-08 }} * [http://www.montessorisocietycanada.org/ Montessori Society of Canada] oficiala pasintecaj ĉeestintoj asocio de AMI trejnitaj instruistoj kaj administrantoj en [[Kanado]] * [http://www.amonco.org/ American Montessori Consulting] * [http://www.montessori.org/ The Montessori Foundation] {{Leginda}} {{ADLS|2012|45}} [[Kategorio:Pedagogio]] [[Kategorio:Lernejoj]] [[Kategorio:Antropozofio]] oare79w8s6ygthxjqg9srpzfg28vshr 0 309404 9418101 2711246 2026-07-01T12:58:30Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Verdaflugila tetrako]] 9418101 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Verdaflugila tetrako]] s5tpjcg4y795uce3uwo3mhle49zot3b 0 309406 9418089 2711252 2026-07-01T12:56:30Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Kripta tetrako]] 9418089 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kripta tetrako]] 06wzvb6mxtwe8uoy4ggmt83qar5tbac 0 310825 9418091 2735237 2026-07-01T12:56:50Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Kojnvosta tetrako]] 9418091 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kojnvosta tetrako]] 7lvwm6m27w3meejjdioc0ibju5inx2q 0 318123 9418417 9417154 2026-07-02T00:57:08Z Pettend 214084 /* Loĝantaro */ Aldonis Najtingalo 9418417 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio={{#invoke:Wikidata|claim|P31|parameter=link|parameter=link|list=&#32;•&#32;}} |dosiero = LocationStHelena.png |alia_nomo = Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha |lando = |regiono = |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = SH |mapo2 lokumilo = |kodo = SH |kodo tipo = ISO 3166 |areo_kodo = |establita = {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |establita tipo = Fondo |mapligilo = ne |latitudo = |longitudo = |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = |kesteroj= {{Informkesto geografiaĵo|insularo |subŝablono=jes |dosiero = PAT_-_Saint_Helena.gif |priskribo de bildo= |establita= |regiono-ISO=SH |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo = |longo= |larĝo= |areo= |altaĵo= |alteco= |plej alta = |plej alta leviĝo = |parenco = Atlantiko |parenco_tipo = Akvejo |kodo = [[ISO 3166-2:SH|SH]], SHN, 654 |kodo tipo = [[ISO 3166]] |kodo1 = [[.sh]] (por St. Helena kaj Tristan da Cunha), [[.ac]] (por Ascension) |kodo1 tipo = [[Domajno de plej alta nivelo|Interreta domajno]] | libera1 = [[Sankthelena pundo]] | libera1_tipo = [[Valuto|Monunuo]] }}}} '''Sankta Heleno, Ascension kaj Tristan da Cunha''' (oficiale {{lang-en|St Helena, Ascension and Tristan da Cunha}}) <ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.opsi.gov.uk/si/si2009/plain/uksi_20091751_en#sch1-pt5|titolo=St Helena, Ascension and Tristan da Cunha Constitution Order 2009, see "EXPLANATORY NOTE"}}</ref> estas [[Britaj transmaraj teritorioj|Brita transmara teritorio]] en suda Atlantika Oceano konsista el la insulo [[Sankta Heleno]], [[Ascension]] kaj la [[insularo]] nome [[Tristan da Cunha]] (inkluzivi [[Gough-insulo]]n). Ĝi estis antaŭe konata kiel '''Sankta Heleno kaj Dependaĵoj''' ĝis la [[1a de septembro]] [[2009]], kiam nova konstitucio ekvalidiĝis kaj havigis por la tri insulojn saman statuson ene de la teritorio.<ref>{{cite web |url=http://www.opsi.gov.uk/si/si2009/plain/uksi_20091751_en#sch1-pt5 |title=St Helena, Ascension and Tristan da Cunha Constitution Order 2009, see "EXPLANATORY NOTE" |access-date=26 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100312113746/http://www.opsi.gov.uk/si/si2009/plain/uksi_20091751_en#sch1-pt5 |archive-date=12 March 2010 |url-status=live }}</ref> ==Historio== La insuloj Sankta Heleno, Ascension kaj Tristan da Cunha estis ĉiuj antaŭe apartaj kolonioj de la angla krono, kvankam aparte malkovritaj de pluraj [[Portugalaj malkovroj|portugalaj esploristoj]] inter 1502 kaj 1504. ===Portugala malkovro=== La portugaloj trovis Sanktan Helenon neloĝata, kun abundo da arboj kaj dolĉa akvo. Ili importis brutaron, fruktarbojn kaj legomojn, kaj konstruis kapelon kaj unu aŭ du domojn. Kvankam ili ne formis permanentan setlejon, la insulo fariĝis tre grava por la manĝaĵoj kaj kiel rendevuejo por hejmen-irantaj vojaĝoj el Azio. La angla [[korsaro]] [[Francis Drake]] tre verŝajne lokigis la insulon dum la fina etapo de sia periplo de la mondo (1577–1580).<ref>''Drake and St&nbsp;Helena'', privately published by Robin Castell in 2005</ref> Kiam la loko de Sankta Heleno estis pli vaste konata, anglaj militŝipoj komencis atendi en la areo por ataki portugalajn [[karako]]jn survoje hejmen el Barato. Disvolvante sian [[Nederlanda Orient-hinda Kompanio|Malproksim-Orientan komercon]], la nederlandanoj ankaŭ komencis vizitadi la insulon. Ili faris formalan postulon je ĝi en 1633 sed ne setlis sur la insulo, kaj antaŭ 1651 plejparte forlasis ĝin favore al sia kolonio ĉe la [[Kabo de Bona Espero]]. ===Angla koloniigo=== [[Dosiero:Thornton, St Helena.jpg|maldekstra|eta|Vido de la urbo kaj insulo Sankta Heleno en Atlantiko]] En 1657, la [[Brita Orienthinda Kompanio]] ricevis ĉarton por regi Sanktan Helenon fare de Oliver Cromwell,<ref>{{cite web |url=http://www.sthelena.se/history/cron.txt |title=History: St. Helena homepage |access-date=24 December 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120716231341/http://www.sthelena.se/history/cron.txt |archive-date=16 July 2012 |url-status=live }}</ref> kaj la sekvan jaron la Kompanio decidis fortikigi la insulon kaj koloniigi ĝin per plantistoj. La unua guberniestro, Kapitano John Dutton, alvenis en 1659, kaj pro tiu, Sankta Heleno estas la dua plej malnova restanta kolonio de Britio, post [[Bermudo]]. Fortikaĵo estis kompletigita kaj kelkaj domoj estis konstruitaj. Post la [[Angla Resurtronigo|resurtrinigo de la brita monarkio]] en 1660, la Brita Orienthinda Kompanio ricevis Reĝan Ĉarton donante al ĝi la solan rajton fortikigi kaj koloniigi la insulon. La fortikaĵo estis renomita James Fort kaj la urbo Jamestown ([[Ĵamestaŭno]]), honore al la [[Duko de Jorko]]. La insulo Sankta Heleno fariĝis internacie konata kiel la elektita ekziloloko de [[Napoleono Bonaparte]] fare de la brita registaro, kiu estis sur la insulo de oktobro 1815 ĝis sia morto la 5-an de majo 1821, kaj ĝi fariĝis brita kronkolonio en 1834. La neloĝata Ascension insulo estis garnizono de la [[Reĝa Mararmeo (Britio)|Reĝa Mararmeo]] la 22-an de oktobro 1815, baldaŭ post kio la fino de la [[Vela Epoko]] igis ĝian malfacilan lokon en la [[doldrumo]] (zono de [[Ekvatoro|ekvatora]] kalmo kun oftaj [[Ŝtormo|ŝtormoj]] inter la 2 pasataj zonoj) malpli grava rilate al ĝia strategia graveco kiel centre poziciigita mararmea karbostacio. Pro similaj kialoj, Tristan da Cunha estis aneksita kiel dependeco de la Kabkolonio (Brita Sud-Afriko) la 14-an de aŭgusto 1816. ===Dua Mondmilito kaj posta milita ĉeesto=== Dum la [[Batalo de Atlantiko]] en la [[Dua Mondmilito]] kaj la jaroj de [[submarŝipa milito]], la [[Aliancano]]j uzis Sanktan Helenon kaj Ascension Insulon kontraŭ la ŝiparmeaj de la [[Akso Berlino-Romo-Tokio|Akso]]. Britio kaj Usono ankoraŭ komune funkciigas la flughavenon (RAF Ascension Island) sur Ascension. ==Geografio== [[Dosiero:Tristanfromspace.jpg|maldekstra|eta|Tristan da Cunha je la 6-a de februaro 2013, vidata de la [[Internacia Kosmostacio]]]] La teritorioj etendiĝas trans grandegan distancon de la [[Suda Atlantika Oceano]] ĝis la plej norda insulo. Ascension havas latitudon de 7° 56′ S de la [[ekvatoro]] kaj la plej suda insulo, Gough-Insulo, je 40° 19′ S. Inter Sankta Heleno kaj Tristan da Cunha estas la [[Tropiko de Kaprikorno]]. La distanco inter la norda pinto de Ascension Insulo kaj la suda pinto de Gough-insulo estas 3 642 kilometro (ekvivalenta distanco inter [[Londono]] kaj la [[Morta maro|Morta Maro]]). La tri teritorioj situas en la Okcidenta Hemisfero kaj havas la saman horzonon: [[Grenviĉa Meza Tempo]]. [[Somera tempo]] ne estas observata. Kvankam ĉiuj tri teritorioj formiĝis per vulkana agado, nur la insularo Tristan da Cunha estas [[Vulkano|vulkane aktiva]] nuntempe. La plej alta punkto de la teritorioj estas la Pinto de Reĝino Maria sur la insulo Tristan da Cunha, kun alteco de 2 062 metroj super marnivelo. ==Loĝantaro== [[Dosiero:Surroundings of Infrasound Station IS49 Tristan de Cunha, UK (13288640063).jpg|eta|Vido de [[Edinburgo de la Sep Maroj]], la sola setlejo sur la insulo.]]Administre, ĉiu teritorio de Sankta Heleno, Ascension kaj Tristan da Cunha estas regata de konsilio. {| class="wikitable sortable sort-under col1left col5left" {{right}} ! Administrative area ! Areo {{km2}} ! Population<ref name="census2016">{{cite web |url=http://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2016/06/Census-2016-summary-report.pdf |title=Census 2016 – summary report |publisher=St Helena Government |page=9 |date=June 2016 |access-date=23 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017192624/http://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2016/06/Census-2016-summary-report.pdf |archive-date=17 October 2016 |url-status=live }}</ref> ! Administrative centro |- bgcolor=AEE0F2 | [[Saint Helena]] || 122 || 4,534 || [[Ĵamestaŭno]] |- bgcolor=AEE0F2 | [[Ascension]] || 88 || 806 || [[Georgetown (Ascension)|Georgetown]] |- bgcolor=AEE0F2 | [[Tristan da Cunha]] || 207 || 293 || [[Edinburgo de la Sep Maroj]] |- |&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Tristan da Cunha (insularo)|Main island]]|| 98 || 293 || |- |&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Inaccessible Island]] || 14 || 0 || |- |&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Najtingalo (insulo)|Najtingalo]] || 3.4 || 0 || |- |&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Gough-insulo]] || 91 || 0 || |- | '''Total''' || 394 || 5,633 || [[Ĵamestaŭno]] |} La plej multaj loĝantoj de Sankta Heleno apartenas al la [[Anglikana Komunio]]. ==Valuto== {{Ĉefartikolo|Sankthelena pundo}} Sankta Heleno uzis [[brita pundo|britan pundon]] ĝis 1976, kiam ĝi komencis eldoni siajn proprajn monbiletojn. Ne ekzistas centra banko, la valuto estas ligita al la brita pundo, kiu estas kontrolata de la Banko de Anglio en Londono. ==Flagoj== La [[Union Jack|flago de Britio]] estas uzata por ĉiuj oficialaj celoj; kaj ĉiu el la tri teritorioj havas sian propran flagon por oficiala uzo.<gallery mode="packed" widths="275" perrow="3"> Dosiero:Flag of Saint Helena.svg|La [[flago de Sankta Heleno]] estis adoptita la 4-an de oktobro 1984. Dosiero:Flag of Ascension Island.svg|La flago de Ascension estis adoptita la 11-an de majo 2013. Dosiero:Flag of Tristan da Cunha.svg|La flago de Tristan da Cunha estis adoptita la 20-an de oktobro 2002. </gallery> ==Vidu ankaŭ== * [[Sankthelena pundo]] * [[Longwood House]] * [[Sanktahelena pluvio]] * [[Sanktahelena afanokrekso]] * [[Britaj transmaraj teritorioj]] * [[Unuiĝinta Reĝlando]] ==Referencoj== {{Referencoj}}{{Komunumo de Nacioj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Sankta Heleno, Ascension kaj Tristan da Cunha| ]] [[Kategorio:Britaj transmaraj teritorioj]] [[Kategorio: Insuloj]] [[Kategorio: Insularoj en la Atlantiko]] c7830d9mnkn3mzvktixba5l07xepaux 0 318755 9418633 8486953 2026-07-02T09:43:07Z JackyM59 247382 Photograph updated 9418633 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Tritikeoj |koloro = lightgreen |dosiero = Champ d'Orge carrée (Hordeum vulgare).jpg |dosiero larĝo = 200px |priskribo de dosiero = [[Hordeum vulgare|Ordinara hordeo]] |domajno = [[Eukariotoj]] |subdomajno = verda lineo ''Archaeplastida'' |regno = [[Plantoj]] ''Plantae'' |filumo = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta'' |klaso = [[Unukotiledonaj plantoj|Unukotiledonoj]] ''Liliopsida'' |subklaso = ''[[Commelinidae]]'' |ordo = [[Poaloj]] ''Poales'' |familio = [[Poacoj]] ''Poaceae'' |subfamilio = ''[[Pooideae]]'' |tribo = '''''Triticeae''''' |tribo aŭtoritato = [[Barthélemy Charles Joseph Dumortier|Dumort.]] |specioj de subdivizio = genroj |vikispecio = |komunejo = }} '''Tritikeoj''' ({{lang-la|Triticeae}}) estas [[tribo (biologio)|tribo]] de herboj en la [[subfamilio]] [[pooideoj]]. La [[kromosomo]]j de tritikeoj estas grandaj; ilia nombro estas multoblo da 7. == Sistematiko == {| class=wikitable ! Subtriboj !! Ĉefaj genroj |- | ''Littledaleinae'' || ''[[Littledalea]]'' |- | ''Bromae'' || ''[[Boissiera]]'', ''[[Bromus]]'' |- | ''Hordeinae'' || ''[[Aegilops]]'', ''[[Agropyron]]'', ''[[Amblyopyrum]]'', ''[[Australopyrum]]'', ''[[Cockaynea]]'', ''[[Crithopsis]]'', ''[[Dasypyrum]]'', ''[[Elymus]]'', ''[[Elytrigia]]'', ''[[Eremopyrum]]'', ''[[Festucopsis]]'', ''[[Henrardia]]'', ''[[Heteranthelium]]'', ''[[Hordelymus]]'', ''[[Hordeum]]'', ''[[Hystrix]]'', ''[[Kengyilia]]'', ''[[Leymus]]'', ''[[Lophopyrum]]'', ''[[Malacurus]]'', ''[[Pascopyrum]]'', ''[[Peridictyon]]'', ''[[Psathyrostachys]]'', ''[[Pseudoroegneria]]'', ''[[Roegneria]]'', ''[[Secale]]'', ''[[Sitanion]]'', ''[[Taeniatherum]]'', ''[[Thinopyrum]]'', ''[[Triticum]]'' |- |} == Vidu ankaŭ == * [[Aveneae]] * [[Poeae]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Tritikeoj| ]] [[Kategorio:Cerealoj]] d55c5e5snblwiialmhjt7trdywmf17m 0 330618 9418595 9257303 2026-07-02T08:56:27Z Sj1mor 12103 9418595 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto}} '''Eli MAOR''' estas [[Matematiko|matematika]] historiisto. Li verkis libron pri [[historio]] de [[teoremo de Pitagoro]] == Edukado == Eli Maor ricevis sian [[Doktoro de filozofio|doktorecon de filozofio]] (''[[PhD]]''-n) en la ''[[Technion]]'' - israela instituto de teknologio en [[Haifa]], [[Israelo]]. Lia tezo estis pri ne ordinara subjekto: uzi matematikajn metodojn por esplori problemojn en muzika akustiko. == Sciencaj verkoj == Li longtempe havas intereson en rilatoj inter [[scienco]] kaj [[arto]]j, kaj aparte en [[muziko]]. Lia artikolo ''("What is There so Mathematical About Music?")'' ricevis la unuan [[premio]]n de la nacia konsilio de matematikaj instruistoj ''(National Council of Teachers of Mathematics)'' por la plej bona artikolo pri instruado de aplikado de matematiko. Maor verkis pli ol 50 artikolojn pri aplika matematiko, matematika edukado kaj pri la [[historio]] de matematiko. Li estas ankaŭ aktiva amatora [[astronomo|astronomiisto]] kaj [[Suna eklipso|suneklipsa ĉasisto]] kaj li verkis artikolojn por "''[[Sky & Telescope]]''", "''[[Natural History]]''", "''[[Science]]''", kaj "''[[Orlon]]''". Li estas ankaŭ kontribuisto kaj kontribuanto de "''[[Encyclopedia Britannica]]''", por kiu li verkis la artikolon pri la [[historio]] de [[trigonometrio]]. Maor ofte prelegas pri sciencaj kaj edukaj temoj kaj li estas eksa membro de ''"Mathematical Association of America's Program of Visiting Lecturers and Consultants"''. Li instruas la historion de matematiko en la [[Loyola Universitato]] de [[Chicago]]. Maor estas aŭtoro de kvar larĝe aklamitaj libroj, eldonitaj de [[Princeton universitata eldonejo]]: * ''"To Infinity and Beyond'' ([[1991]])", * "''e: The Story of a Number''" (1994), e: la historio de nombro, * ''Trigonometric Delights'' ([[1998]]), kaj * "''Venus in Transit''" ([[2000]] kaj denove en [[2003]] en ampleksigita eldono). * La kvina libro: [[La pitagora teoremo]], 4000-jara historio, ''"The pythagorean Theorem: A 4'000-Year History"'', aperis en [[2007]]. * Li ankaŭ verkis "''The Facts on File Calculus Handbook"'' ("''Facts on File'', [[2003]]"), unua enciklopedio de kalkulaj konceptoj por usonaj altaj lernejoj kaj kolegiaj studentoj. == Pri la libro de la historio de teoremo de Pitagaro == En la recenzo de la kvina libro de matematika historiisto Eli Maor, la [[NZZ]]-ĵurnalisto gsz. skribas pri la historio de teoremo de Pitagoro. La [[teoremo de Pitagoro]] estas notita jena: en la orta triangulo estas a² +b²= c² La ilustraĵo de la [[teoremo de Pitagoro]] estas nuntempe simbolo de matematiko. Oni diras ke la matematikisto [[Carl Friedrich Gauss]] en la komenco de 19a jarcento proponis konstrui grandan version de bildigo en la siberia tundro kiel mesaĝo por intelektaj estaĵoj en la [[luno]]. La greka filozofo [[Pitagoro]] vivis en la sesa jarcento antaŭ nia erao. Li ne estis la unua homo kiu konis la teoremon kiu ricevis lian nomon. Jam 1300 jaroj pli frue la babilonianoj konis la teoremon. Ankaŭ la hindoj kaj la ĉinoj konis ĝin. La libro de matematikhistoriisto Eli Maor envicigas la 4000-jaran historion de teoremo en kultura historio de matematiko kaj fiziko. La historio inkludas la personojn [[Eŭklido]], [[Archimedes]], [[Isaac Newton]], [[Leibniz]], [[Euler]], [[Hermann Minkowski]] kaj [[Albert Einstein]]. Li ankaŭ demandas: Kial la [[teoremo de Pitagoro]] validas en la [[ebenaĵo]] kaj sur [[cilindro]], sed ne sur surfaco de [[globo]]? Kun la demando li montras ankaŭ la problemojn de kartografio. Kaj oni levas la teoremon de la dudimensia ebenaĵo en la kvaran dimension, Maor alvenas al spaca tempo, kosmo tempo kaj al [[relativa teorio]]. En la formo de pitagoraj "triopoj" oni trovas la teoremon de Pitagoro ankaŭ en unua algebra versio. Kaj la vojo estas mallonga al "[[lasta teoremo]]" de [[Fermat]] <!--''(Fermats «[[Letztem Theorem]]»)''-->. Eli Maor verkis ankaŭ pri la usona instruisto [[Elisha Loomis]]. Loomis publikis en jaro 1927 libron kun 371 diversaj pruvoj. Loomis skribis pri la klasika pruvoj de [[Eŭklido]] kaj [[Ptolemeo]] kaj pri la pruvo atribuita al [[Leonardo da Vinci]], kaj pri la pruvo de malfrua usona prezidento [[James Garfield]]. La verko de instruisto ne enhavas trigonometriajn pruvojn ĉar la [[trigonometrio]] baziĝas sur la [[teoremo de Pitagoro]], tio estus [[cirkla fino]]. Loomis ne povis scii ke la germana matematikisto [[Edmund Landau]] kelkajn jarojn poste uzos [[senfinajn seriojn]] por pruvi la trigonometrian version de la teoremo. La verko de [[Alfred Hoehn]] kaj [[Martin Huber ]] en germana lingvo: "Pitagoro: Ĉu vi memoras?" ''«Pythagoras: Erinnern Sie sich?»'' de jaro [[2005]] estas simila al la verko de Eli Maor. Sed la germana verko estis nur "pri matematiko". == Libroj == * Eli Maor: La Pitagora Teoremo '''''The Pythagorean Theorem: A 4000- Year History. Princeton University Press''''' 2007. 259 paĝoj., kun bildoj, ISBN 978-0-691-12526-8 0-691-12526-0 {{en}} * Alfred Hoehn kaj Martin Huber '''''«Pythagoras: Erinnern Sie sich?» Faszinierendes aus Geometrie, Zahlentheorie und Kulturgeschichte''''', DMK Deutschschweizerische Mathematikkommission, Zurich : Eldonejo Orell Füssli, 2005, 175 paĝoj, kun bildoj ISBN 3-280-04040-X; fascinoj de geometrio, Nombroteorio kaj kultura historio Huber, Martin, asocio de svisaj matematika - kaj fizika instruisto ''Verein schweizerischer Mathematik- und Physiklehrer. Deutschschweizerische Mathematikkommission''. Pri pitagora teoremo ; [[Triangulo]] [[triangula geometrio]]; [[Divizoro]] [[Faktoro]] kaj [[Frakcio (matematiko)]] kaj [[Rilato (matematiko)]] [[Nombroteorio]]; radikoj + neracionalaj nombroj [[Radiko (matematiko)]] [[Neracionala nombro]] ([[nombroteorio]]); [[Teorio de geometria konstruado]] [[Geometrio]]; [[historio de matematiko]] === Aliaj verkoj de Eli Maor en angla kaj germana lingvo === * Maor, Eli, '''''e: la historio de unua nombro''''' ( en angla lingvo: '''''e: the story of a number''''' eldono: [pbk ed.]; Princeton, New Jersey, Usono: Princeton University Press, ([[1994]]) ([[2009]]?) 227 paĝoj, alia titolo: ''The story of a number'' ISBN 978-0-691-14134-3 (pbk.); pri la [[matematikisto]] [[John Napier]], el [[Skotlando]] n. [[1550]] - m. [[1617]] * Eli Maor, '''''e: the story of a number''''', 1st paperback printing, Princeton, New Jersey : Princeton University Press, [[1998]], 227 paĝoj, ISBN 978-0-691-05854-2 ''(pbk.)'' 0-691-05854-7 ''(pbk.)''; pri: e (nombro), historio; Napier, John, Matematikisto, el Skotlando (1550 - 1617), biografio, vivo kaj verkoj; matematiko, [[Logaritmo]]j kaj polilogaritmoj ([[Analitiko]]); [[historio de matematiko]], [[Kompleksa nombro]]([[Nombroteorio]]); [[algebra nombroteorio]], ([[Algebro]]); [[Transcenda nombro]], [[nombroteorio]], geometrio de cirklo, [[Cirklo]]. * Maor, Eli, '''''e: the story of a number''''', Princeton, New Jersey : Princeton University Press, cop. [[1994]], XIV, 223 p. kun bildoj, alia titolo: ''The story of a number'' ISBN 0-691-03390-0 '''(unua eldono)''' * Maor, Eli, (la nombro e - historio kaj rakontoj), '''en germana lingvo''': '''''Die Zahl e - Geschichte und Geschichten''''', Bazelo [etc.] : eldonejo ''Birkhäuser'', [[1996]], XII, 213 paĝoj kun bildoj. Originala titolo: e - the story of a number. Princeton, NJ, [[1994]], Bibliografio,ISBN 3-7643-5093-8 Birkhäuser, Bazelo 0-8176-5093-8 Birkhäuser, [[Boston]] * Eli Maor, '''''Trigonometric delights,''''' 6th print., and 1st paperback print. Princeton, New Jersey: Princeton University Press, [[2002]] 236 paĝoj, ISBN 0-691-09541-8; pri [[trigonometrio]] kaj [[poligonometrio]] ([[geometrio]]); [[historio de matematiko]]; matematikaj [[ludoj]] kaj "konversacia" matematiko. (ankaŭ de jaro [[1998]] kun referencoj (paĝoj 225-227)kaj indekso; ISBN 0-691-05754-0 * Maor, Eli; '''''June 8, 2004 : Venus in transit''''', Princeton, N.J. : Princeton University Press, 2000, 186 paĝoj, kun bildoj; alia titolo:'' Venus in transit'' ISBN 0-691-04874-6; pri konstelacio (astronomio); [[Venuso]] ([[planedo]]); [[eklipso]]j kaj [[kovro]]j kaj [[pasado]]j ([[astrometrio]]); [[historio de astronomio]], Venuso ([[Astronomio]]); [[suno]] ([[astronomia ejo]]). * Maor, Eli, '''''Dem Unendlichen auf der Spur''''', (En postsigno de [[senfineco]]) en germana lingvo, traduko de angla lingvo de Doris Gerstner, Bazelo [etc.] : eldonejo Birkhäuser, cop. [[1989]], 315 paĝoj kun bildoj, alia titolo: ''To infinity and beyond'': aŭ: Pli malproksime ol senfineco. Al senfineco kaj pli malproksime. La originala eldono de 1987 havas la titolon: "To infinity and beyond. A cultural history of the infinite". (ejo) [[Boston]], ISBN 3-7643-1991-7 pri [[Senfineco]], enkonduko [[matematiko]], [[Geometrio]]. [[Arto]], [[Kosmologio]], senfineca dimensio, [[Dimensio]], matematiko; [[fineco]] kaj [[senfineco]] ([[filozofio]]). * Maor, Eli, '''''To infinity and beyond : a cultural history of the infinite''''', [[Boston]] a.o. : eldonejo Birkhäuser, [[1987]]. XVI, 275 p.; 162 fig. (6 col. phot.)ISBN 0-8176-3325-1 [[Boston]]; 3-7643-3325-1 [[Bazelo]]; pri senfineca [[dimensio]] ([[topologio|Senfineco]], senfineca dimensia [[Dukto]], [[matematiko]], [[topologio]], <!-- (angle: [[Manifold]] germane:[[Mannigfaltigkeit]];--> speciala kosmologia [[hipotezo]]j, [[Kosmologio]], [[Astronomio]] == fonto == gsz. pri libroj de Eli Maor; kaj Hoehn kaj Huber en [[NZZ]] de 5a [[Septembro]] [[2007]] == Vidu ankaŭ == * [[Dekdunoda ŝnuro]] * [[Teoremo de Pitagoro]] * [[Pitagora triopo]] * [[Pitagoro]] * [[Technion]] == Eksteraj ligiloj == * [http://press.princeton.edu/math/maticians.html Eli Maor] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090726102018/http://press.princeton.edu/math/maticians.html |date=2009-07-26 }} {{PlurajLingvokodoj|en}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Maor, Eli}} [[Kategorio:Historiistoj de matematiko]] [[Kategorio:Israelaj historiistoj]] [[Kategorio:Israelaj matematikistoj]] hxk7drvjkrhuqaxyeo7pd5602oc9boz 9418598 9418595 2026-07-02T08:58:21Z Sj1mor 12103 /* Sciencaj verkoj */ 9418598 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto}} '''Eli MAOR''' estas [[Matematiko|matematika]] historiisto. Li verkis libron pri [[historio]] de [[teoremo de Pitagoro]] == Edukado == Eli Maor ricevis sian [[Doktoro de filozofio|doktorecon de filozofio]] (''[[PhD]]''-n) en la ''[[Technion]]'' - israela instituto de teknologio en [[Haifa]], [[Israelo]]. Lia tezo estis pri ne ordinara subjekto: uzi matematikajn metodojn por esplori problemojn en muzika akustiko. == Sciencaj verkoj == Li longtempe havas intereson en rilatoj inter [[scienco]] kaj [[arto]]j, kaj aparte en [[muziko]]. Lia artikolo ''("What is There so Mathematical About Music?")'' ricevis la unuan [[premio]]n de la nacia konsilio de matematikaj instruistoj ''(National Council of Teachers of Mathematics)'' por la plej bona artikolo pri instruado de aplikado de matematiko. Maor verkis pli ol 50 artikolojn pri aplika matematiko, matematika edukado kaj pri la [[historio]] de matematiko. Li estas ankaŭ aktiva amatora [[astronomo|astronomiisto]] kaj [[Suna eklipso|suneklipsa ĉasisto]] kaj li verkis artikolojn por "''[[Sky & Telescope]]''", "''[[Natural History]]''", "''[[Science]]''", kaj "''[[Orlon]]''". Li estas ankaŭ kontribuisto kaj kontribuanto de "''[[Encyclopedia Britannica]]''", por kiu li verkis la artikolon pri la [[historio]] de [[trigonometrio]]. Maor ofte prelegas pri sciencaj kaj edukaj temoj kaj li estas eksa membro de ''"Mathematical Association of America's Program of Visiting Lecturers and Consultants"''. Li instruas la historion de matematiko en la [[Loyola-Universitato Ĉikago|Loyola Universitato]] de [[Chicago]]. Maor estas aŭtoro de kvar larĝe aklamitaj libroj, eldonitaj de [[Princeton universitata eldonejo]]: * ''"To Infinity and Beyond'' ([[1991]])", * "''e: The Story of a Number''" (1994), e: la historio de nombro, * ''Trigonometric Delights'' ([[1998]]), kaj * "''Venus in Transit''" ([[2000]] kaj denove en [[2003]] en ampleksigita eldono). * La kvina libro: [[La pitagora teoremo]], 4000-jara historio, ''"The pythagorean Theorem: A 4'000-Year History"'', aperis en [[2007]]. * Li ankaŭ verkis "''The Facts on File Calculus Handbook"'' ("''Facts on File'', [[2003]]"), unua enciklopedio de kalkulaj konceptoj por usonaj altaj lernejoj kaj kolegiaj studentoj. == Pri la libro de la historio de teoremo de Pitagaro == En la recenzo de la kvina libro de matematika historiisto Eli Maor, la [[NZZ]]-ĵurnalisto gsz. skribas pri la historio de teoremo de Pitagoro. La [[teoremo de Pitagoro]] estas notita jena: en la orta triangulo estas a² +b²= c² La ilustraĵo de la [[teoremo de Pitagoro]] estas nuntempe simbolo de matematiko. Oni diras ke la matematikisto [[Carl Friedrich Gauss]] en la komenco de 19a jarcento proponis konstrui grandan version de bildigo en la siberia tundro kiel mesaĝo por intelektaj estaĵoj en la [[luno]]. La greka filozofo [[Pitagoro]] vivis en la sesa jarcento antaŭ nia erao. Li ne estis la unua homo kiu konis la teoremon kiu ricevis lian nomon. Jam 1300 jaroj pli frue la babilonianoj konis la teoremon. Ankaŭ la hindoj kaj la ĉinoj konis ĝin. La libro de matematikhistoriisto Eli Maor envicigas la 4000-jaran historion de teoremo en kultura historio de matematiko kaj fiziko. La historio inkludas la personojn [[Eŭklido]], [[Archimedes]], [[Isaac Newton]], [[Leibniz]], [[Euler]], [[Hermann Minkowski]] kaj [[Albert Einstein]]. Li ankaŭ demandas: Kial la [[teoremo de Pitagoro]] validas en la [[ebenaĵo]] kaj sur [[cilindro]], sed ne sur surfaco de [[globo]]? Kun la demando li montras ankaŭ la problemojn de kartografio. Kaj oni levas la teoremon de la dudimensia ebenaĵo en la kvaran dimension, Maor alvenas al spaca tempo, kosmo tempo kaj al [[relativa teorio]]. En la formo de pitagoraj "triopoj" oni trovas la teoremon de Pitagoro ankaŭ en unua algebra versio. Kaj la vojo estas mallonga al "[[lasta teoremo]]" de [[Fermat]] <!--''(Fermats «[[Letztem Theorem]]»)''-->. Eli Maor verkis ankaŭ pri la usona instruisto [[Elisha Loomis]]. Loomis publikis en jaro 1927 libron kun 371 diversaj pruvoj. Loomis skribis pri la klasika pruvoj de [[Eŭklido]] kaj [[Ptolemeo]] kaj pri la pruvo atribuita al [[Leonardo da Vinci]], kaj pri la pruvo de malfrua usona prezidento [[James Garfield]]. La verko de instruisto ne enhavas trigonometriajn pruvojn ĉar la [[trigonometrio]] baziĝas sur la [[teoremo de Pitagoro]], tio estus [[cirkla fino]]. Loomis ne povis scii ke la germana matematikisto [[Edmund Landau]] kelkajn jarojn poste uzos [[senfinajn seriojn]] por pruvi la trigonometrian version de la teoremo. La verko de [[Alfred Hoehn]] kaj [[Martin Huber ]] en germana lingvo: "Pitagoro: Ĉu vi memoras?" ''«Pythagoras: Erinnern Sie sich?»'' de jaro [[2005]] estas simila al la verko de Eli Maor. Sed la germana verko estis nur "pri matematiko". == Libroj == * Eli Maor: La Pitagora Teoremo '''''The Pythagorean Theorem: A 4000- Year History. Princeton University Press''''' 2007. 259 paĝoj., kun bildoj, ISBN 978-0-691-12526-8 0-691-12526-0 {{en}} * Alfred Hoehn kaj Martin Huber '''''«Pythagoras: Erinnern Sie sich?» Faszinierendes aus Geometrie, Zahlentheorie und Kulturgeschichte''''', DMK Deutschschweizerische Mathematikkommission, Zurich : Eldonejo Orell Füssli, 2005, 175 paĝoj, kun bildoj ISBN 3-280-04040-X; fascinoj de geometrio, Nombroteorio kaj kultura historio Huber, Martin, asocio de svisaj matematika - kaj fizika instruisto ''Verein schweizerischer Mathematik- und Physiklehrer. Deutschschweizerische Mathematikkommission''. Pri pitagora teoremo ; [[Triangulo]] [[triangula geometrio]]; [[Divizoro]] [[Faktoro]] kaj [[Frakcio (matematiko)]] kaj [[Rilato (matematiko)]] [[Nombroteorio]]; radikoj + neracionalaj nombroj [[Radiko (matematiko)]] [[Neracionala nombro]] ([[nombroteorio]]); [[Teorio de geometria konstruado]] [[Geometrio]]; [[historio de matematiko]] === Aliaj verkoj de Eli Maor en angla kaj germana lingvo === * Maor, Eli, '''''e: la historio de unua nombro''''' ( en angla lingvo: '''''e: the story of a number''''' eldono: [pbk ed.]; Princeton, New Jersey, Usono: Princeton University Press, ([[1994]]) ([[2009]]?) 227 paĝoj, alia titolo: ''The story of a number'' ISBN 978-0-691-14134-3 (pbk.); pri la [[matematikisto]] [[John Napier]], el [[Skotlando]] n. [[1550]] - m. [[1617]] * Eli Maor, '''''e: the story of a number''''', 1st paperback printing, Princeton, New Jersey : Princeton University Press, [[1998]], 227 paĝoj, ISBN 978-0-691-05854-2 ''(pbk.)'' 0-691-05854-7 ''(pbk.)''; pri: e (nombro), historio; Napier, John, Matematikisto, el Skotlando (1550 - 1617), biografio, vivo kaj verkoj; matematiko, [[Logaritmo]]j kaj polilogaritmoj ([[Analitiko]]); [[historio de matematiko]], [[Kompleksa nombro]]([[Nombroteorio]]); [[algebra nombroteorio]], ([[Algebro]]); [[Transcenda nombro]], [[nombroteorio]], geometrio de cirklo, [[Cirklo]]. * Maor, Eli, '''''e: the story of a number''''', Princeton, New Jersey : Princeton University Press, cop. [[1994]], XIV, 223 p. kun bildoj, alia titolo: ''The story of a number'' ISBN 0-691-03390-0 '''(unua eldono)''' * Maor, Eli, (la nombro e - historio kaj rakontoj), '''en germana lingvo''': '''''Die Zahl e - Geschichte und Geschichten''''', Bazelo [etc.] : eldonejo ''Birkhäuser'', [[1996]], XII, 213 paĝoj kun bildoj. Originala titolo: e - the story of a number. Princeton, NJ, [[1994]], Bibliografio,ISBN 3-7643-5093-8 Birkhäuser, Bazelo 0-8176-5093-8 Birkhäuser, [[Boston]] * Eli Maor, '''''Trigonometric delights,''''' 6th print., and 1st paperback print. Princeton, New Jersey: Princeton University Press, [[2002]] 236 paĝoj, ISBN 0-691-09541-8; pri [[trigonometrio]] kaj [[poligonometrio]] ([[geometrio]]); [[historio de matematiko]]; matematikaj [[ludoj]] kaj "konversacia" matematiko. (ankaŭ de jaro [[1998]] kun referencoj (paĝoj 225-227)kaj indekso; ISBN 0-691-05754-0 * Maor, Eli; '''''June 8, 2004 : Venus in transit''''', Princeton, N.J. : Princeton University Press, 2000, 186 paĝoj, kun bildoj; alia titolo:'' Venus in transit'' ISBN 0-691-04874-6; pri konstelacio (astronomio); [[Venuso]] ([[planedo]]); [[eklipso]]j kaj [[kovro]]j kaj [[pasado]]j ([[astrometrio]]); [[historio de astronomio]], Venuso ([[Astronomio]]); [[suno]] ([[astronomia ejo]]). * Maor, Eli, '''''Dem Unendlichen auf der Spur''''', (En postsigno de [[senfineco]]) en germana lingvo, traduko de angla lingvo de Doris Gerstner, Bazelo [etc.] : eldonejo Birkhäuser, cop. [[1989]], 315 paĝoj kun bildoj, alia titolo: ''To infinity and beyond'': aŭ: Pli malproksime ol senfineco. Al senfineco kaj pli malproksime. La originala eldono de 1987 havas la titolon: "To infinity and beyond. A cultural history of the infinite". (ejo) [[Boston]], ISBN 3-7643-1991-7 pri [[Senfineco]], enkonduko [[matematiko]], [[Geometrio]]. [[Arto]], [[Kosmologio]], senfineca dimensio, [[Dimensio]], matematiko; [[fineco]] kaj [[senfineco]] ([[filozofio]]). * Maor, Eli, '''''To infinity and beyond : a cultural history of the infinite''''', [[Boston]] a.o. : eldonejo Birkhäuser, [[1987]]. XVI, 275 p.; 162 fig. (6 col. phot.)ISBN 0-8176-3325-1 [[Boston]]; 3-7643-3325-1 [[Bazelo]]; pri senfineca [[dimensio]] ([[topologio|Senfineco]], senfineca dimensia [[Dukto]], [[matematiko]], [[topologio]], <!-- (angle: [[Manifold]] germane:[[Mannigfaltigkeit]];--> speciala kosmologia [[hipotezo]]j, [[Kosmologio]], [[Astronomio]] == fonto == gsz. pri libroj de Eli Maor; kaj Hoehn kaj Huber en [[NZZ]] de 5a [[Septembro]] [[2007]] == Vidu ankaŭ == * [[Dekdunoda ŝnuro]] * [[Teoremo de Pitagoro]] * [[Pitagora triopo]] * [[Pitagoro]] * [[Technion]] == Eksteraj ligiloj == * [http://press.princeton.edu/math/maticians.html Eli Maor] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090726102018/http://press.princeton.edu/math/maticians.html |date=2009-07-26 }} {{PlurajLingvokodoj|en}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Maor, Eli}} [[Kategorio:Historiistoj de matematiko]] [[Kategorio:Israelaj historiistoj]] [[Kategorio:Israelaj matematikistoj]] munk6sg3keo6tsuvrngz2rqfcejp6zy 0 331865 9418468 8315969 2026-07-02T04:40:20Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418468 wikitext text/x-wiki {{Polurinda}} {{Informkesto skribo|tipo=[[silabaro]]}} {{Japanaj skribsistemoj}} {{Nihongo|'''''jōyō kanji'''''|常用漢字}} estas la gvidilo por [[kanji|kanji karakteroj]] oficiale sciigitaj fare de la [[:en:Japanese Ministry of Education|japana Edukministerio]]. Nunaj ''jōiō kanji'' estas tiuj sur listo de 1 945 karakteroj emisiitaj la 10-an de oktobro, 1981. Ĝi estas iomete modifita versio de la [[tōyō kanji|tōiō kanji]], kio estis la komenca listo de [[mezlernejo|mezlerneja]] kanji normigita post [[2-a Mondmilito]]. La 1 945 kanji en la jōiō kanji konsistas el : * 1 006 kanji instruitaj en bazlernejo (tiuj estas konataj kiel la [[kyōiku kanji|kiōiku kanji]]) * 939 pliaj kanji instruitaj en mezlernejo == Ŝanĝoj de la tōiō kanji == La jōiō kanji listo aldonis al 95 kanji ne inkludis en la [[tōyō kanji|tōiō kanji]]. Plie, la karaktero [[wikt:en:燈|燈]] de la tōiō kanji estis anstataŭigita per la simpligita formo [[wikt:en:灯|灯]]. La kanji trovitaj inter la jōiō kanji sed ne la tōiō kanji estas listigita ĉi tie: :<span style='font-size:1.6em; line-height:160%;'>{{lang|ja|[[wikt:en:猿|猿]] [[wikt:en:凹|凹]] [[wikt:en:渦|渦]] [[wikt:en:靴|靴]] [[wikt:en:稼|稼]] [[wikt:en:拐|拐]] [[wikt:en:涯|涯]] [[wikt:en:垣|垣]] [[wikt:en:殻|殻]] [[wikt:en:潟|潟]] [[wikt:en:喝|喝]] [[wikt:en:褐|褐]] [[wikt:en:缶|缶]] [[wikt:en:頑|頑]] [[wikt:en:挟|挟]] [[wikt:en:矯|矯]] [[wikt:en:襟|襟]] [[wikt:en:隅|隅]] [[wikt:en:渓|渓]] [[wikt:en:蛍|蛍]] [[wikt:en:嫌|嫌]] [[wikt:en:洪|洪]] [[wikt:en:溝|溝]] [[wikt:en:昆|昆]] [[wikt:en:崎|崎]] [[wikt:en:皿|皿]] [[wikt:en:桟|桟]] [[wikt:en:傘|傘]] [[wikt:en:肢|肢]] [[wikt:en:遮|遮]] [[wikt:en:蛇|蛇]] [[wikt:en:酌|酌]] [[wikt:en:汁|汁]] [[wikt:en:塾|塾]] [[wikt:en:尚|尚]] [[wikt:en:宵|宵]] [[wikt:en:縄|縄]] [[wikt:en:壌|壌]] [[wikt:en:唇|唇]] [[wikt:en:甚|甚]] [[wikt:en:据|据]] [[wikt:en:杉|杉]] [[wikt:en:斉|斉]] [[wikt:en:逝|逝]] [[wikt:en:仙|仙]] [[wikt:en:栓|栓]] [[wikt:en:挿|挿]] [[wikt:en:曹|曹]] [[wikt:en:槽|槽]] [[wikt:en:藻|藻]] [[wikt:en:駄|駄]] [[wikt:en:濯|濯]] [[wikt:en:棚|棚]] [[wikt:en:挑|挑]] [[wikt:en:眺|眺]] [[wikt:en:釣|釣]] [[wikt:en:塚|塚]] [[wikt:en:漬|漬]] [[wikt:en:亭|亭]] [[wikt:en:偵|偵]] [[wikt:en:泥|泥]] [[wikt:en:搭|搭]] [[wikt:en:棟|棟]] [[wikt:en:洞|洞]] [[wikt:en:凸|凸]] [[wikt:en:屯|屯]] [[wikt:en:把|把]] [[wikt:en:覇|覇]] [[wikt:en:漠|漠]] [[wikt:en:肌|肌]] [[wikt:en:鉢|鉢]] [[wikt:en:披|披]] [[wikt:en:扉|扉]] [[wikt:en:猫|猫]] [[wikt:en:頻|頻]] [[wikt:en:瓶|瓶]] [[wikt:en:雰|雰]] [[wikt:en:塀|塀]] [[wikt:en:泡|泡]] [[wikt:en:俸|俸]] [[wikt:en:褒|褒]] [[wikt:en:朴|朴]] [[wikt:en:僕|僕]] [[wikt:en:堀|堀]] [[wikt:en:磨|磨]] [[wikt:en:抹|抹]] [[wikt:en:岬|岬]] [[wikt:en:妄|妄]] [[wikt:en:厄|厄]] [[wikt:en:癒|癒]] [[wikt:en:悠|悠]] [[wikt:en:羅|羅]] [[wikt:en:竜|竜]] [[wikt:en:戻|戻]] [[wikt:en:枠|枠]]}}</span> == Historio == * 1923: Edukministerio precizigis 1 962 ''kanji'' kaj 154 simpligitajn karakterojn. * 1931: La antaŭa ''Jōyō-kanji'' estis reviziita kaj 1 858 karakteroj estis precizigitaj. * 1942: 1 134 karakteroj kiel norma ''Jōyō-kanji'' kaj 1 320 karakteroj kiel ''sub-Jōyō kanji'' estis precizigitaj. * 1946: La 1 850 kvalitoj de [[tōyō kanji|tōiō kanji]] estis adoptitaj statuto "kiel tiuj plej esencaj por ofta uzo kaj ĉiutaga komunikado"<ref>''A Guide to Reading &amp; Writing Japanese'', Charles E. Tuttle Co., 1961 Edition</ref>. Tiu listo inkludis 881 "bazan postulo" kanji por bazlernejo. * 1981: La 1 945 kvalitoj de "jōiō kanji" estis adoptitaj, anstataŭigante la liston de "tōiō kanji".<ref name="jtimes">"In 1981 the joyo kanji list superseded the old''toyo kanji''list - the list of Chinese characters which was announced in November 1946 and designated for daily use."''-Japan Times''editorial,[https://web.archive.org/web/20110606152729/http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/ed20081116a2.html "Revising the list of kanji"], Nov. 16, 2008, retrieved 27 May 2009.</ref> * 2009: La listo laŭsupoze estas reviziita por inkludi kromajn 196 karakterojn kaj forigi 5 karakterojn ([[wikt:en:勺|勺]], [[wikt:en:銑|銑]], [[wikt:en:脹|脹]], [[wikt:en:錘|錘]], kaj [[wikt:en:匁|匁]]), por totalo de 2,136. Je 23a de oktobro 2009 , la 196 kromaj karakteroj planitaj por inkludo estas:<ref name="asahi">Akihiko Shiraishi,[https://web.archive.org/web/20091024071342/http://www.asahi.com/national/update/1023/TKY200910230335.html 「柿」など９字追加、「鷹」は選外　新常用漢字の修正案]("New draft table adds 196 everyday-use kanji") in''Asahi Shimbun'', 23 October 2009, retrieved 25 October 2009.</ref><ref name="jtimes2">Japan Times,[https://archive.is/20120715152439/search.japantimes.co.jp/cgi-bin/ek20091021mn.html Get set for next year's overhaul of official kanji], 21 October 2009, retrieved 27 February 2010.</ref> :{{lang|ja|[[wikt:en:媛|媛]] [[wikt:en:怨|怨]] [[wikt:en:鬱|鬱]] [[wikt:en:唄|唄]] [[wikt:en:淫|淫]] [[wikt:en:咽|咽]] [[wikt:en:茨|茨]] [[wikt:en:彙|彙]] [[wikt:en:椅|椅]] [[wikt:en:萎|萎]] [[wikt:en:畏|畏]] [[wikt:en:嵐|嵐]] [[wikt:en:宛|宛]] [[wikt:en:顎|顎]] [[wikt:en:曖|曖]] [[wikt:en:挨|挨]] [[wikt:en:韓|韓]] [[wikt:en:鎌|鎌]] [[wikt:en:葛|葛]] [[wikt:en:骸|骸]] [[wikt:en:蓋|蓋]] [[wikt:en:崖|崖]] [[wikt:en:諧|諧]] [[wikt:en:潰|潰]] [[wikt:en:瓦|瓦]] [[wikt:en:牙|牙]] [[wikt:en:苛|苛]] [[wikt:en:俺|俺]] [[wikt:en:臆|臆]] [[wikt:en:岡|岡]] [[wikt:en:旺|旺]] [[wikt:en:艶|艶]] [[wikt:en:稽|稽]] [[wikt:en:憬|憬]] [[wikt:en:詣|詣]] [[wikt:en:熊|熊]] [[wikt:en:窟|窟]] [[wikt:en:串|串]] [[wikt:en:惧|惧]] [[wikt:en:錦|錦]] [[wikt:en:僅|僅]] [[wikt:en:巾|巾]] [[wikt:en:嗅|嗅]] [[wikt:en:臼|臼]] [[wikt:en:畿|畿]] [[wikt:en:亀|亀]] [[wikt:en:伎|伎]] [[wikt:en:玩|玩]] [[wikt:en:挫|挫]] [[wikt:en:沙|沙]] [[wikt:en:痕|痕]] [[wikt:en:頃|頃]] [[wikt:en:駒|駒]] [[wikt:en:傲|傲]] [[wikt:en:乞|乞]] [[wikt:en:喉|喉]] [[wikt:en:梗|梗]] [[wikt:en:虎|虎]] [[wikt:en:股|股]] [[wikt:en:舷|舷]] [[wikt:en:鍵|鍵]] [[wikt:en:拳|拳]] [[wikt:en:桁|桁]] [[wikt:en:隙|隙]] [[wikt:en:呪|呪]] [[wikt:en:腫|腫]] [[wikt:en:嫉|嫉]] [[wikt:en:叱|叱]] [[wikt:en:鹿|鹿]] [[wikt:en:餌|餌]] [[wikt:en:摯|摯]] [[wikt:en:恣|恣]] [[wikt:en:斬|斬]] [[wikt:en:拶|拶]] [[wikt:en:刹|刹]] [[wikt:en:柵|柵]] [[wikt:en:埼|埼]] [[wikt:en:塞|塞]] [[wikt:en:采|采]] [[wikt:en:戚|戚]] [[wikt:en:脊|脊]] [[wikt:en:醒|醒]] [[wikt:en:凄|凄]] [[wikt:en:裾|裾]] [[wikt:en:須|須]] [[wikt:en:腎|腎]] [[wikt:en:芯|芯]] [[wikt:en:尻|尻]] [[wikt:en:拭|拭]] [[wikt:en:憧|憧]] [[wikt:en:蹴|蹴]] [[wikt:en:羞|羞]] [[wikt:en:袖|袖]] [[wikt:en:汰|汰]] [[wikt:en:遜|遜]] [[wikt:en:捉|捉]] [[wikt:en:踪|踪]] [[wikt:en:痩|痩]] [[wikt:en:曾|曾]] [[wikt:en:爽|爽]] [[wikt:en:遡|遡]] [[wikt:en:狙|狙]] [[wikt:en:膳|膳]] [[wikt:en:箋|箋]] [[wikt:en:詮|詮]] [[wikt:en:腺|腺]] [[wikt:en:煎|煎]] [[wikt:en:羨|羨]] [[wikt:en:鶴|鶴]] [[wikt:en:爪|爪]] [[wikt:en:椎|椎]] [[wikt:en:捗|捗]] [[wikt:en:嘲|嘲]] [[wikt:en:貼|貼]] [[wikt:en:酎|酎]] [[wikt:en:緻|緻]] [[wikt:en:綻|綻]] [[wikt:en:旦|旦]] [[wikt:en:誰|誰]] [[wikt:en:戴|戴]] [[wikt:en:堆|堆]] [[wikt:en:唾|唾]] [[wikt:en:鍋|鍋]] [[wikt:en:謎|謎]] [[wikt:en:梨|梨]] [[wikt:en:奈|奈]] [[wikt:en:那|那]] [[wikt:en:丼|丼]] [[wikt:en:貪|貪]] [[wikt:en:頓|頓]] [[wikt:en:栃|栃]] [[wikt:en:瞳|瞳]] [[wikt:en:藤|藤]] [[wikt:en:賭|賭]] [[wikt:en:妬|妬]] [[wikt:en:填|填]] [[wikt:en:溺|溺]] [[wikt:en:諦|諦]] [[wikt:en:阜|阜]] [[wikt:en:訃|訃]] [[wikt:en:肘|肘]] [[wikt:en:膝|膝]] [[wikt:en:眉|眉]] [[wikt:en:斑|斑]] [[wikt:en:阪|阪]] [[wikt:en:汎|汎]] [[wikt:en:氾|氾]] [[wikt:en:箸|箸]] [[wikt:en:剥|剥]] [[wikt:en:罵|罵]] [[wikt:en:捻|捻]] [[wikt:en:虹|虹]] [[wikt:en:匂|匂]] [[wikt:en:喩|喩]] [[wikt:en:闇|闇]] [[wikt:en:弥|弥]] [[wikt:en:冶|冶]] [[wikt:en:麺|麺]] [[wikt:en:冥|冥]] [[wikt:en:蜜|蜜]] [[wikt:en:枕|枕]] [[wikt:en:昧|昧]] [[wikt:en:勃|勃]] [[wikt:en:頬|頬]] [[wikt:en:貌|貌]] [[wikt:en:蜂|蜂]] [[wikt:en:蔑|蔑]] [[wikt:en:璧|璧]] [[wikt:en:餅|餅]] [[wikt:en:蔽|蔽]] [[wikt:en:脇|脇]] [[wikt:en:麓|麓]] [[wikt:en:籠|籠]] [[wikt:en:弄|弄]] [[wikt:en:呂|呂]] [[wikt:en:瑠|瑠]] [[wikt:en:瞭|瞭]] [[wikt:en:侶|侶]] [[wikt:en:慄|慄]] [[wikt:en:璃|璃]] [[wikt:en:藍|藍]] [[wikt:en:辣|辣]] [[wikt:en:拉|拉]] [[wikt:en:沃|沃]] [[wikt:en:瘍|瘍]] [[wikt:en:妖|妖]] [[wikt:en:湧|湧]] [[wikt:en:柿|柿]] [[wikt:en:哺|哺]] [[wikt:en:楷|楷]] [[wikt:en:睦|睦]] [[wikt:en:釜|釜]] [[wikt:en:錮|錮]] [[wikt:en:賂|賂]] [[wikt:en:毀|毀]] [[wikt:en:勾|勾]]}} == Vidu ankaŭ == * [[List of jōyō kanji|Listo de jōiō kanji]] * [[Jinmeiyō kanji|Jinmeiyō-kanji]] * [[Learning kanji|Lernadokanji]] * [[Japanese script reform|Japana manuskriptoreformo]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.bunka.go.jp/kokugo/main.asp?fl=list&id=1000003929&clc=1000000068 Listo de Jōyō Kanji (japana agentejo por Cultural Affairs)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100604234651/http://www.bunka.go.jp/kokugo/main.asp?fl=list&id=1000003929&clc=1000000068 |date=2010-06-04 }} * [http://www.aozora.gr.jp/kanji_table/ Listo de kanji (en la japana)] * [http://www.asahi-net.or.jp/~ik2r-myr/kanji/listjouyou_en.htm Jōyō Kanji-listo kie ilkonsiletoj elmontras datumojn de KANJIDIC] * [http://www.taipansoftware.com/kanji/explore.php Joyo Kanji kaj Joyo Kanji Jukugo Explorer (Joyo Kanji Jukugo Explorer)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071026091015/http://www.taipansoftware.com/kanji/explore.php |date=2007-10-26 }} * [https://web.archive.org/web/20090416024829/http://www.asahi.com/national/update/0116/TKY200901160297.html Listo de 191 Jōyō Kanji-karakteroj ĉe Asahi Shimbun] == Fonto == {{Tradukita|lingvo=en|artikolo=Jōyō_kanji|revizio=369912042|wikitrans=jes}} {{Lingve poluru|rektatraduko|kultura|terminologio|wikitrans=jes}} {{DEFAŬLTORDIGO:Joyo Kanji}} [[Kategorio:Japanaj skribsistemoj]] [[Kategorio:Verkoj de 1981]] a8prwgcpm7z2l061bymp466ucjmftgf 0 347205 9418689 9318068 2026-07-02T10:36:09Z Sj1mor 12103 9418689 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Hejma meleagro |koloro = pink |dosiero = Male north american turkey supersaturated.jpg |dosiero larĝo = 300px |priskribo de dosiero = masklo de la variaĵo Broad Breasted Bronze |dosiero2 = Wild Turkey (female) - Meleagris gallopavo, Occoquan Bay National Wildlife Refuge, Woodbridge, Virginia.jpg |dosiero2 larĝo = 300px |priskribo de dosiero2 = Komuna meleagro, ino |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Kokoformaj]] ''Galliformes'' |familio = [[Fazanedoj]] ''Phasianidae'' |genro = ''[[Meleagris]]'' |specio = ''M. gallopavo'' |statuso = Hejma |dunomo = ''Meleagris gallopavo'' |dunomo aŭtoritato = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) |vikispecio = |komunejo = }} La '''hejma meleagro''' estas granda [[kortobirdo]]. La moderna hejma meleagro devenas el la komuna meleagro (''Meleagris gallopavo''), unu el la du specioj de [[Meleagro]] (genro ''Meleagris''); en la pasinteco ankaŭ la [[Jukatana meleagro]] (''Meleagris ocellata'') estis bredata. La meleagro estas bredata en moderklimataj partoj de la mondo kaj ĝi estas populara formo de [[birdobredado]], parte ĉar industria farmado igis ĝin tre malkosta pro la granda kvanto de [[viando]], kiun ĝi produktas. La [[vivdaŭro]] por hejma meleagro estas de dek jaroj. La granda plimulto de hejmaj meleagroj estas bredataj por havi blankajn plumojn, ĉar plumomarkoj estas malpli videblaj en la mortinta meleagro, kvankam ankaŭ oni bredas brunajn aŭ bronzkolorajn variaĵojn. == Historio == [[Dosiero:Turkeys.jpg|eta|maldekstra|Meleagroj]] La moderna hejma meleagro devenas el unu el la ses [[subspecio]]j de [[komuna meleagro]], nome ''[[Meleagris gallopavo]] gallopavo'',<ref>C. Michael Hogan. 2008. [http://www.globaltwitcher.com/artspec_information.asp?thingid=2199 ''Wild turkey: Meleagris gallopavo'', GlobalTwitcher.com, ed. N. Stromberg]</ref> el kiu antikvaj mezamerikanoj enhejmigis ekzemplerojn. La [[Aztekoj]] uzis la meleagron kial gravan fonton de [[proteino]]j (viando kaj [[ovo]]j), kaj ankaŭ uzis ties [[plumo]]jn multe por ornamaj celoj, kaj same faris aliaj civilizacioj de [[Mezameriko]]. Meleagro estis asocia kun ties [[Trikstero|trompista dio]] [[Tezkatlipoko]],<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.wildturkeyzone.com/wildturkey/species.htm|titolo=Ancient North & Central American History of the Wild Turkey|alirdato=2007-12-21|verko=Wildturkeyzone.com}}</ref> eble pro sia humura kutimaro. Hejmaj meleagroj estis alportitaj al Eŭropo fare de [[hispanoj]], kiuj estis trovintaj ilin kiel ŝatatan hejmigitan animalon inter [[aztekoj]] kaj aliaj mezamerikaj popoloj. Post ĝia enmeto en Eŭropon oni disvolvis multajn distingeblajn bredatajn rasojn (ekz. la ''Spanish Black'' (Hispana nigrulo), ''Royal Palm'' ktp.). Komence de la [[20a jarcento]], oni faris multajn progresojn en [[bredado]] de meleagroj, rezultajn en variaĵoj kiaj la ''Beltsville Small White''. La meleagro estas tre utila birdo por ekstensiva bredado, ĉar ĝi voras [[insekto]]jn. === En Hungario === La bredataj specioj en [[Hungario]] (1980): * normala bronza meleagro: la virmeleagro pezas 10–12&nbsp;kg unuajare, femalo 5–7&nbsp;kg. Ĝi demetas 60–80 ovojn ĉiujare. Ĝi uzeblas por stepa bredado. Ĝia plibonigita formo estas la mamuta bronza meleagro. * larĝ-brusta meleagro: ĝi uzeblas por intensa bredado. * malgranda blanka meleagro de Beltswille: la virmeleagro pezas 6–8&nbsp;kg unuajare, femalo 4–4,5&nbsp;kg. Ĝi uzatas por junrostaĵo, rasplibonigo. * brita (imperia) larĝ-brusta blanka meleagro: la virmeleagro pezas 12–15&nbsp;kg unuajare, femalo 6–8&nbsp;kg. === Disponeblo kaj komerca produktado en Britio === [[Dosiero:Baby turkey in FL.jpg|eta|250px|Meleagrido.]] Antaŭ la fino de la [[19-a jarcento]], meleagroj estis ia kaprico en Britio, dum [[ansero]] aŭ [[bovo]] estis pli komuna viandaĵo por la [[Kristnaska vespermanĝo]] inter la laborista klaso.<ref name=VCT/> En la verko de [[Charles Dickens]]' ''[[Kristnaska Sonorado (Dickens)|Kristnaska Sonorado]]'' (''A Christmas Carol'', 1843), Bob Cratchit havis anseron antaŭ kiam Scrooge aĉetis meleagron.<ref>Charles Dickens (1843) [http://books.google.com/books?id=MlMHAAAAQAAJ&pg=PA156&dq=scrooge+sent+a+turkey&hl=en&ei=vNAXTaaWPMq1hAfZv5i3Dg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CDIQ6AEwAg#v=onepage&q&f=false A Christmas carol in prose, being a ghost story of Christmas] p. 156. Bradbury & Evans</ref> Meleagra produktado en Britio koncentriĝis en [[East Anglia]], kaj oni disvolvigis du bredaĵojn, nome la ''Norfolk Black'' (Norfolka nigrulo) kaj la Norfolkan bronzulon (ankaŭ konatan kiel Kembriĝa bronzulo). Tiuj estis kondukitaj kiel birdaroj al la bazaroj de Londono jam en la [[17-a jarcento]] – tiuj birdoj estis alvenintaj komence de la [[16-a jarcento]] el [[Hispanio]] (1500).<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.turkeyclub.org.uk/|titolo=The Turkey Club UK|alirdato=2007-12-21|dato=2007-03-19}}</ref> Angla farmisto Thomas Tusser notis ke la meleagro jam estis inter la spezofontoj de farmisto kristnaske de 1573.<ref>John Harland [http://books.google.co.uk/books?id=AwAVAAAAQAAJ&pg=PA1059&dq=domestic+turkey+-+christmas+16th+century+england&hl=en&ei=Uc0XTezYHNCChQeJ2ZC4Dg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CC0Q6AEwADgK#v=onepage&q&f=false The house and farm accounts of the Shuttleworths of Gawthorpe Hall in the county of Lancaster at Smithils and Gawthorpe: from September 1582 to October 1621] Chetham society, 1858</ref> [[Intensiva farmado]] de meleagroj el finaj [[1940-aj jaroj]] draste malaltigis la prezon, kaj faris tiun birdon akirebla por la laborista klaso. Pro disponeblo de frostigo la meleagroj povis esti transportitaj al malproksimaj merkatoj. Regado de malsanoj plibonigis la produktadon eĉ plie. Oni ŝanĝis la konsumajn preferojn kaj abundo de komerca birdobredado faris la freŝajn meleagrojn manĝaĵo malkosta kaj facile disponebla. En komerca produktado, farmoj liveras ovojn al ovovendejoj kaj bredistoj. Post 28 tagoj la novaj meleagridoj estas sekse apartigitaj kaj liverataj al bredistoj; inoj estas bredataj aparte de virbirdoj pro diferencaj kreskindicoj. Manĝaĵo ĝenerale inkludas [[maizo]]n kaj soj-fabojn, kun aldonaj [[vitamino]]j kaj [[mineralo]]j, kaj oni havigas ankaŭ proteinojn, karbonhidratojn kaj grason depende de la aĝo kaj de la nutropostuloj. La inoj estas mortigitaj post ĉirkaŭ 14 semajnoj kaj virbirdoj post ĉirkaŭ 18 semajnoj. La hegemonia komerca bredoraso estas la ''Broad-breasted Whites'' (simila al la "White Holland", sed aparta bredoraso), kiu estis selektita pro grando kaj viandokvanto. La maturaj virbirdoj estas tro grandaj por realigi naturan seksumadon sen damaĝi la inojn, kaj tiele oni kolektas ilian [[spermo]]n, kaj la inoj estas arte fekundigitaj. Pluraj inoj povas esti fekundigitaj el ĉiu kolekto, tiele malmultaj virbirdoj necesas. La viando de la reproduktuloj estas tro forta por rostado, kaj estas uzata ĉefe por fari ellaboritajn manĝaĵojn. La ovoj de kelkaj meleagraj bredorasoj povas disvolviĝi sen fekundigo, laŭ procezo nomita [[partenogenezo]].<ref>"Discovered in Turkey Eggs: Parthenogenesis", ''World's Poultry Science Journal'' (1953), '''9''': 276-278 Cambridge University Press</ref><ref>McDaniel, C D, "Parthenogenesis: Embryonic development in unfertilized eggs may impact normal fertilization and embryonic mortality", ''MSU Poultry Dept. Spring Newsletter'', '''1''':1. (reproduced on [http://www.thepoultrysite.com/articles/837/parthenogenesis-embryonic-development-in-unfertilized-eggs-may-impact-normal-fertilization-and-embryonic-mortality The Poultry Site])</ref> En Britio Bernard Matthews Farms estas grava produktisto de meleagroj. === Aliloke === Cargill, Butterball kaj Jennie-O (Hormel) estas grandaj produktistoj en [[Usono]]. Tradicie, usonanoj manĝas meleagraĵon ĉe [[Danktago]]. En Hispanio meleagro estis dum la tuta [[20-a jarcento]] prestiĝa ĉefa manĝo ĉe riĉuloj por la ĉefaj kristnaskaj festoj, ĉefe por la kristnaska vespermanĝo. Tiele la bredado de tiaj birdoj estis grava helpo por kamparanaj familioj precipe de la areoj ĉirkaŭaj al la grandaj urboj kiaj [[Madrido]] aŭ [[Barcelono]]. == Restoproduktoj == Ĉirkaŭ 2 al 4 miliardoj da funtoj (ĉ. 1–2 miliardoj da kg) da plumoj estas produktataj ĉiujare fare de la birdobreda industrio. Plejparto estas konvertita en proteinfonton por [[furaĝo]] por [[remaĉuloj]], kiuj kapablas digesti la proteinon el kiuj formiĝas plumoj, nome [[keratino]]n. Pristudoj de la usona ministerio pri agrikulturo, nome ''United States Department of Agriculture'' (USDA), patentis metodon por ŝanĝi la malmolan plumomaterialon el la fibroj, kiuj formas la plumojn. Ĉar tio estas potenciala fonto de naturaj fibroj, oni faris pristudojn ĉe la ''School of Engineering and Textiles'' de la Filadelfia Universitato por determini tekstilajn aplikojn por plumofibroj. La plumofibroj de meleagroj estis prilaboritaj per [[nilono]] kaj teksitaj en [[fadeno]]j, kaj tiele uzataj por [[trikado]]. La fadenoj estis testitaj laŭ forto dum la teksaĵoj estis taksitaj kiel izoligaj materialoj. Kaze de la fadenoj, ju pli la procentaĵo de meleagraj plumofibroj pliiĝis, des pli la forto malpliiĝis. Ĉe la teksaĵoj, ju pli la procentaĵo de meleagraj plumofibroj pliiĝis, la varmoreteniga kapablo de la teksaĵoj pliiĝis. == Inteligento == Populare oni supozas, ke meleagroj ne estas inteligentaj, kun asertoj ke dum pluvego meleagroj rigardas supren ĝis kiam ili dronas. Spite tiun imagon, meleagroj estas nek pli nek malpli inteligentaj ol komparebla animalo,<ref name = Rost>{{Citaĵo el la reto|url=http://extension.oregonstate.edu/news/story.php?S_No=92&storyType=news|titolo=OSU animal scientist debunks dumb turkey myth|alirdato=2007-12-21|familia nomo=Rost|persona nomo=Bob|dato=2003-11-19|verko=Oregon State University Extension News Service}}</ref> kaj kiam birdoj rigardas al ĉielo ĝis dum unu minuto dum pluvego, tio okazas pro genetika nerva malsano konata kiel tetanika tortikola spasmo (''tetanic torticollar spasms'').<ref name = Rost/> Aliaj miskredoj supozas, ke meleagro estas stulta kaj ne konscias ke ĝi povas flugi, sed tio rilatas nur al la fakto ke moderna bredado faras meleagrojn multe pli pezajn ol ties naturaj parencoj.<ref name = Rost/> La hejmaj meleagroj kutime ne flugas pro la pezo, sed teorie ili povas flugi ĝis 90 m aŭ sur arbo por eviti predantojn. == Meleagraj bredorasoj == * La ''Broad-breasted White'' (Dikbrusta blankulo) estas la komerca Hejma meleagro plej elektata por grandskalaj industriaj meleagrofarmoj, kaj sekve la plej konsumata variaĵo de tiu birdo. * La ''Broad-breasted Bronze'' (Dikbrusta bronzulo) estas alia komerca branĉo de tablobirdo. * La ''Standard Bronze'' (Standarda bronzulo) aspektas multe kiel dikbrustulo, sed ne tiom dikbrusta, kaj krome povas nature esti bredata. * La ''Bourbon Red'' (Burbona ruĝulo) estas malgranda nekomerca bredoraso kun malhelaj ruĝecaj plumoj kun blankaj markoj. * La ''Slate'' aŭ ''Blue Slate'' (Ardezbluuloj) estas tre rara bredoraso kun belaj grizbluaj plumoj. * La Nigruloj ("Spanish Black" aŭ "Norfolk Black") havas tre malhelan plumaron kun verda nuanco. * La ''Narragansett Turkey'' estas populara heredaĵa bredoraso nomita tiele laŭ la Golfeto Narraganset en ''Nov-Anglio''. * La Ĉokoladuloj estas pli rara heredaĵa bredoraso kun markoj similaj al tiuj de la Nigruloj, sed helbrunaj anstataŭ nigraj. Komuna en Suda Usono kaj Francio antaŭ la Enlanda Milito. * La ''Beltsville Small White'' estas malgranda heredaĵa bredoraso kies disvolviĝo komencis en 1934. Iome pli granda ol la ''Midget White'', sed ambaŭ el ili estas ofte interkonfuzitaj. * La ''Midget White'' estas pli malgranda heredaĵa bredoraso. == Meleagroj kiel manĝoj == Meleagroj estas tradicie manĝataj kiel ĉefa plado de [[Kristnaska vespermanĝo]] en multe de la mondo ekde kiam aperis en [[Anglio]] en la 16a jarcento,<ref name=DAV>Davis, Karen (2001) [http://books.google.com/books?id=NxHN2RKmI3gC&pg=PA54&dq=Turkey+-+Christmas+16th+century+England&hl=en&ei=srEXTYDwMJGzhAfpk-S2Dg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CDEQ6AEwAA#v=onepage&q=Turkey%20-%20Christmas%2016th%20century%20England&f=false More than a meal: the turkey in history, myth, ritual, and reality] Lantern Books, 2001</ref> same kiel por [[Dankofesto]] en [[Usono]] kaj [[Kanado]], kvankam tiu tradicio havas sian originon en modernaj tempoj, pli ol en kolonia epoko kiel ofte estas supozata. Antaŭ la 20a jarcento, porkoriboj estis plej komuna manĝo por festoj, ĉar tiuj animaloj estis plej kutime mortigataj en novembro. Meleagroj estis iam tiom abundaj nature ke ili estis manĝataj la tutan jaron, dum porkoriboj estis pli rare disponeblaj for de la epoko Dankofesto-Novjaro.<ref>{{ cite book | last = Parris | first = John | title = Mountain Cooking | publisher = Asheville Citizen-Times | year = 1982 | asin = B000UIRZVE }}</ref> Dum la tradicio de meleagroj por Kristnasko disvastiĝis en Anglio en la 17a jarcento,<ref name=DAV/> inter la laborista klaso estis pli komune servi [[ansero]]jn, kiu restis la hegemonia rostaĵo ĝis la [[Viktoria epoko]].<ref name=VCT>[http://www.historic-uk.com/HistoryUK/England-History/VictorianChristmas.htm A Victorian Christmas] ''Historic UK.com'' Retrieved December 26, 2010</ref> Dum manĝi meleagron estis iam ĉefe limigita al specialaj okazoj kiaj tiuj, meleagroj estas nune manĝataj la tutan jaron kaj formas regulan parton de multaj dietoj. [[Dosiero:Thanksgiving Turkey.jpg|eta|maldekstra|200px|Rostita meleagro preparita por tradicia usona. [[Dankofesto]].]] Komunaj melagroj, kvankam teknike la sama specio kiel la Hejma meleagro, havas tre diferencan guston disde la bredataj hejmaj aŭ industriaj meleagroj. Preskaŭ la tuto de la viando estas "malhela" (eĉ la brusto) kun intensa gusto. La gusto povas varii ankaŭ laŭsezone kun ŝanĝoj en la disponebla furaĝo, ofte faranta la meleagran viandon kun pli da ĉaseca gusto fine de somero pro la pli granda nombro de insektoj en ties dieto dum la antaŭaj monatoj. La Komuna meleagro kiu manĝis ĉefe [[herbo]]n kaj grenon havas pli mildan guston. Ankaŭ la plej oldaj heredaĵaj rasobredoj diferencas laŭ gusto. Malkiel ĉe la ovoj de [[koko]]j, [[anaso]]j kaj [[koturno]]j, la ovoj de meleagroj ne estas komune vendataj kiel manĝo por alta komercopeto por la tuta meleagro kaj pli malalta produktado de ovoj kompare kun aliaj [[kortobirdo]]j. La valoro de ununura meleagrina ovo estas ĉirkaŭkalkulata je 3.50 {{J|usona dolaro}} en la libera merkato, esence pli ol ujo de dekduo da kokinaj ovoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.straightdope.com/columns/read/1262/why-cant-you-buy-turkey-eggs-in-stores|titolo=Why can't you buy turkey eggs in stores?|alirdato=2010-11-25|aŭtoro=Cecil Adams|verko=The Straight Dope}}</ref><ref>{{cite web | author=Kasey-Dee Gardner | title=Why? Tell Me Why!: Turkey Eggs | work=DiscoveryNews | url=http://news.discovery.com/videos/why-tell-me-why-turkey-eggs.html | date=November 18, 2008 | accessdate=November 25, 2010 | titolo=Arkivita kopio | alirdato=2011-01-05 | arkivurl=https://web.archive.org/web/20121127222323/http://news.discovery.com/videos/why-tell-me-why-turkey-eggs.html | arkivdato=2012-11-27 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20121127222323/http://news.discovery.com/videos/why-tell-me-why-turkey-eggs.html | archivedate=2012-11-27 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://news.discovery.com/videos/why-tell-me-why-turkey-eggs.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-01-05 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20121127222323/http://news.discovery.com/videos/why-tell-me-why-turkey-eggs.html |arkivdato=2012-11-27 }}</ref> En Britio en 2009, oni konsumis 7,734,000 meleagrojn por [[Kristnasko]]. (aserto el Oak House). === Kuirado === Oni uzas por kuirado kaj freŝajn kaj frostitajn meleagrojn; kiel ĉe plej parto de manĝoj, ankaŭ ĝenerale oni preferas freŝajn meleagrojn, kvankam ili kostas plie. Ĉirkaŭ la epoko de [[ferio]], alta komercopeto de freŝaj meleagroj ofte faras ilin malfacile akireblaj sen antaŭmendo. Ĉe la frostitaj meleagroj, la problemo estas la troa grando de la tipe konsumeblaj meleagroj kio malhelpas malfrostigon, kio por meleagro de normala grando postulos kelkajn tagojn. Meleagroj estas kutime fornigitaj aŭ [[rostado|rostitaj]] en [[forno]] dum kelkaj horoj, ofte dum kuiristo preparas la reston de la manĝo. Foje la meleagro estas enmetita en pekl- aŭ sal-akvo antaŭ rostado por plibonigi ties guston kaj humidecon. Tio necesas ĉar la malhela viando postulas pli altan temperaturon por sennaturigi la tuton de la mioglobina pigmento ol la blanka viando (tre malalta en mioglobino), tiele ke tutkuiri la malhelan viandon kutime forsekigas la bruston. Peklakvigo permesas tutan kuiradon de la malhela viando sen forsekigi la brustan viandaĵon. Foje meleagroj estas dekoritaj per paperaj ostofinoj antaŭ servo. En kelkaj areoj, ĉefe en [[Suda Usono]], oni povas ankaŭ [[fritado|friti]] la meleagron en varma [[oleo]] (plej ofte en oleo el [[ternukso]]) dum 30 al 45 minutoj per uzado de pormeleagra fritujo. Tiu kuirsistemo estas danĝera por tiuj kiuj ne lerte kapablas kontroli la enormajn kvantojn de varma oleo postulata.<ref>{{cite web | url = http://www.ul.com/consumers/turkeys.html | title = Product Safety Tips: Turkey Fryers | accessdate = 2007-12-21 | work = Underwriters Laboratories | titolo = Arkivita kopio | alirdato = 2011-01-05 | arkivurl = https://web.archive.org/web/20060813230453/http://www.ul.com/consumers/turkeys.html | arkivdato = 2006-08-13 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.ul.com/consumers/turkeys.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2011-01-05 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060813230453/http://www.ul.com/consumers/turkeys.html |arkivdato=2006-08-13 }}</ref> === Nutrovaloro === La blanka viando de meleagroj estas ĝenerale konsiderata pli saniga ol la malhela viando pro ties malalta grasenhavo, sed la nutrigaj diferencoj estas malgrandaj. Kaj kvankam meleagraĵoj supozeble endormigas, festaj vespermanĝoj estas komune grandaj manĝoj servataj kun karbohidratoj, grasoj kaj [[alkoholo]] en ĝuinda etoso, ĉio kio ege kontribuas al postmanĝa endormigo pli ol la [[triptofano]] de meleagroj.<ref name="sleepyturkey">{{Citaĵo el la reto|url=http://chemistry.about.com/library/weekly/aa110402a.htm|titolo=Does eating turkey make you sleepy?|alirdato=2005-05-11|verko=About.com|arkivurl=https://web.archive.org/web/20060706204315/http://chemistry.about.com/library/weekly/aa110402a.htm|arkivdato=2006-07-06}}</ref><ref name="sleepyturkey2">{{Citaĵo el la reto|url=http://web.mit.edu/newsoffice/2006/thanksgiving.html|titolo=Researcher talks turkey on Thanksgiving dinner droop|alirdato=2006-11-21|verko=Massachusetts Institute of Technology News Office}}</ref> === Akompanaĵoj === [[Dosiero:turkeyset.JPG|eta|maldekstra|250px|Rostita meleagro servita kun salato, saŭcoj kaj gasa suko. Maldekstre jula [[kuko]].]] Por manĝo en [[Kristnaska vespermanĝo]] en Britio, meleagro estas tradicie servita kun vintraj vegetaloj kiaj rostitaj [[terpomo]]j, [[Burĝonbrasiko]]j kaj [[Pastinako]]. Saŭco de [[Oksikoko]] estas la tradicia ingredienco en la nordaj ruraj areoj de Britio, kie kreskas naturaj oksikokoj. Sude kaj en urbaj areoj, kie oksikokoj estis ĝis ĵuse malfacile akireblaj, estis uzata pansaŭco anstataŭe, sed disponeblo de komerca saŭco de [[Oksikoko]] populariĝis ĝin ankaŭ je tiuj areoj. Foje oni servas ankaŭ viandosukon, kolbassaŭcon aŭ [[hepato]]n envolvitan en lardo (konata kiel lardoruloj). Ĉefe dum la feria epoko, oni servas ankaŭ [[farĉo]]n tradicie kun meleagraĵo. Estas multaj variaĵoj: [[aveno]]kaĉo, [[kaŝtano]]j, [[Oficina salvio|salvio]] kaj [[cepo]] (aromita pano), maizpano, kaj [[kolbaso]] estas la plej tradiciaj. Farĉo povas ankaŭ esti uzata por farĉi la meleagron (kiel la nomo implicas), aŭ povas esti kuirita separate kaj servita kiel flanka plado. Por [[Dankofesto]] en Usono kaj Kanado, meleagro estas tipe servata farĉita aŭ kun akompanaĵoj (flanke), kun saŭco de [[oksikoko]] kaj [[viandosuko]]. Komunaj komplementaj pladoj estas terpoma pureo, maizo, fazeoloj, kukurbetoj, kaj [[batato]]j. Kuko estas la kutima deserto, el kiuj la kuko el [[kukurbo]] estas plej tradicia, kaj ankaŭ el [[pomo]] aŭ el [[Carya illinoinensis|karjo]] estas popularaj. Melagro estas foje uzata kiel anstataŭo por aliaj manĝoj kiaj meleagrolardo kaj meleagra [[Kolbasobulko]]. == Meleagrorubo por karburaĵo == Kvankam plej komune uzata kiel [[sterko]], la meleagrorubo (fekaĵoj miksitaj kun kuŝomaterialo, kutime ligneroj) estas uzata kiel karburaĵa fonto por elektrocentraloj. Unu el tiaj centraloj en okcidenta [[Minesoto]] havigas 55 megavatojn de [[elektro]] uzante 500,000 tunojn de meleagrorubo ĉiujare. La centralo ekfunkciis en [[2007]].<ref name="HeraldTribune">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.iht.com/articles/2007/06/06/europe/manure.php?page=1|titolo=Turkey-Manure Power Plant Raises Stink with Environmentalists|alirdato=2007-11-15|verko=International Herald Tribune iht.com|arkivurl=https://web.archive.org/web/20080226125017/http://www.iht.com/articles/2007/06/06/europe/manure.php?page=1|arkivdato=2008-02-26}}</ref> == Vidu ankaŭ == * [[Komuna meleagro]] * [[Jukatana meleagro]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.eatturkey.com Turkey Recipes, Preparation and Cooking Tips] from EatTurkey.com * [http://www.ivillage.co.uk/food/meatpoultry/Chicken/articles/0,,179842_167050,00.html How to cook the perfect turkey] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101129175256/http://www.ivillage.co.uk/food/meatpoultry/Chicken/articles/0,,179842_167050,00.html |date=2010-11-29 }}. * [http://www.jamieoliver.com/recipes/turkey-recipes/best-roast-turkey-christmas-or-any-time stuffed Christmas turkey] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110728114644/http://www.jamieoliver.com/recipes/turkey-recipes/best-roast-turkey-christmas-or-any-time |date=2011-07-28 }}. * [http://birds.cornell.edu/programs/AllAboutBirds/BirdGuide/Wild_Turkey.html More information on turkeys] el Cornell * [http://www.feathersite.com/Poultry/Turkeys/BRKTurkey.html Breeds of turkey] el Feathersite.com * [http://www.WhenWillMyTurkeyBeDone.com WhenWillMyTurkeyBeDone.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130331083839/http://www.whenwillmyturkeybedone.com/ |date=2013-03-31 }} Tempo por kuirado. * [http://www.montrealgazette.com/news/canada/researchers+carve+into+today+turkeys+through+tracking/2514565/story.html B.C. researchers carve into today's turkeys through DNA tracking ]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.sfu.ca/pamr/media_releases/media_releases_archives/media_02021001.html Study traces roots of turkey taming ] el Simon Fraser University, Kanado. {{Birdoj}} {{Portalo Birdoj}} [[Kategorio:Kokoformaj]] [[Kategorio:Fazanedoj]] [[Kategorio:Hejmaj birdoj]] [[Kategorio:Birdobredado]] ealo6g3f4dcaw2ikg410ipcl6dm31e7 0 347772 9418611 8260677 2026-07-02T09:10:06Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418611 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Kalifornia kverko |koloro = lightgreen |dosiero = Quercus_kelloggi.jpg |dosiero larĝo = 300px |priskribo de dosiero = Maljuna kalifornia kverko |regno = [[Plantoj]] ''Plantae'' |divizio = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta'' |klaso = [[Dukotiledonaj]] ''Magnoliopsida'' |ordo = [[Fagaloj]] ''Fagales'' |familio = [[Fagacoj]] ''Fagaceae'' |genro = [[Kverko]] ''Quercus'' |sekcio = ''[[Kverko#Sekcio Lobatae|Lobatae]]'' |dunomo = Quercus kelloggii |dunomo aŭtoritato = [[John Strong Newberry|Newb.]] |sinonimo = ''Quercus californica'' |vikispecio = Quercus kelloggii |komunejo = Quercus kelloggii |mapo de vivoteritorioj =Quercus kelloggii range map 1.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''kalifornia kverko''' (''Quercus kelloggii''), estas [[kverko]] el la sekcio de ruĝaj kverkoj (aŭ ''Lobatae'') de okcidenta [[Nordameriko]]. Ĝi estas parenca al nigra kverko (''Quercus velutina'') kiu vegetas en orienta kaj centra Nordameriko. == Disvastiĝo == Tiu [[Nearktiso|nearktisa]] [[decidua]] [[arbo]][[specio]] troviĝas en miksaj [[Ĉiamverdo|ĉiamverdaj]] [[arbaro]]j, kverkaj [[duonarbaro]]j, kaj [[Konifero|koniferaroj]]. La kalifornia kverko estas disvastigata laŭlonge de montpiedaj [[monteto]]j kaj malaltaj montaroj de [[Kalifornio]] kaj suda [[Oregono]]. == Priskribo == [[Dosiero:Quercus kelloggii (bark leaf).jpg|eta|220px|maldekstra|Folio kaj arboŝelo de kalifornia kverko.]] ''Quercus kelloggii'' tipe altas 9-25 m kaj [[diametro|diametras]] 0,3-1,4 m. Grandaj arboj povas superi altecon de 36 m kaj diametron de 1,6 m. La specio ankaŭ adoptas [[Arbedo|arbedan]] formon sur sekaj malriĉaj [[grundo]]j <ref name=fed>[http://www.fs.fed.us/database/feis/plants/tree/quekel/all.html US Forest Service Fire Ecology]</ref>. En malfermaj areoj la arbokrono estas larĝa kaj rondigita, kun la plej malaltaj branĉoj tuŝante la grundon aŭ prezentante [[Paŝtado|paŝtadan]] randon. En densaj arbareroj, la krono estas mallarĝa kaj svelta ĉe junaj arboj kaj neregula ĉe maljunaj arboj. [[Trunko]]j kutime estas senbranĉaj je la plej malaltaj 6-12 m en densaj arbareroj<ref name=fed/>. Ofte trunkoj estas [[Forko|forkigitaj]], kaj kutime putrigitaj kaj kavaj ĉe pli maljunaj arboj. La arboŝelo estas maldika kaj glata ĉe junaj arboj, estiĝante dika, kresta, kaj plateca kiam pli aĝa <ref name=fed/>. Tiu kverko kreskas ekde unu aŭ pluraj vertikalaj [[radiko]]j kiuj penetras la patrinan [[roko]]n, kun grandaj, flanke disvastiĝantaj radikoj kiuj etendiĝas ekde la vertikalaj. Ĝi ankaŭ havas iom da supraĵaj radikoj. Glanoj estas relative grandaj ĉe tiu specio, ekde 2,5-3 cm longaj kaj 1,5-1,8 cm larĝaj. La profunde lobaj folioj estas tipe 10-20 cm longaj. Dum individuaj arboj ĝenerale povas aĝi inter 100 kaj 200 jaroj, Kalifornia kverko kapablas atingi aĝon de 500 jaroj <ref name=fed/>. La arbo reproduktiĝas kiam la glanoj [[Ĝermo|ĝermas]] por formi semplantojn. Ĝi ankaŭ [[Vegetativa reproduktado|vegetative]] reproduktiĝas kun novaj [[ŝoso]]j ekde la radika krono post mortigado de la supergrundaj partoj de la arbo per [[incendio]], hakado, [[frosto]], aŭ aliaj okazintaĵoj <ref name=fed/>. == Ekologio == La kalifornia kverko, estas esenca specio por la [[Bestio|bestiaro]]. Kverkoj estas la sola ĉefa [[Genro (biologio)|genro]] uzata de la bestioj por ilia [[nutraĵo]] kaj ŝirmo en la kaliforniaj arbaroj kaj sovaĝejoj, kaj la kalifornia kverko okupas pli da totala areo en Kalifornio ol iu ajn alia ligna angiospermo. Ankaŭ la [[brutaro]] uzas tiun specion por nutriĝi kaj ŝirmiĝi. Kavaĵoj en la arboj provizas [[nesto]]okazon por [[strigoformaj birdoj]], diversaj [[pegedoj]], arbaj [[sciuredoj]], kaj [[Amerika nigra urso|amerikaj nigraj ursoj]]. Ĝi estas preferata furaĝadan [[substrato]]n por multaj [[birdoj]]. Ĉiu el la 68 birdospecioj observitaj en kverkaj duonarbaroj de Tehaĉapi-Montaro uzas la kalifornian kverkon por parto de siaj furaĝadaj agadoj. [[Glanpego]], [[buloka iktero]], kaj [[ruĝeckrona vermivoro]] montras fortan preferon por la kalifornia kverko. La [[Parazito|parazita planto]] ''Phoradendron villosum'' ([[santalacoj]]), kiu komune vegetas sur tiu kverko, produktas [[bero]]jn kiuj ankaŭ altiras birdojn<ref name=fed/>. == Uzado == [[Usonaj indianoj|Kaliforniaj indianoj]] preferis [[glano]]jn de kalifornia kverko pli ol tiujn de aliaj kverkoj por prepari glanan [[faruno]]n . Tiu glano estis baza [[manĝaĵo]] por multaj indianaj grupoj <ref name=fna>{{en}} [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=233501052 Flora of North America]</ref><ref>{{en}} [http://herb.umd.umich.edu/herb/search.pl?searchstring=Quercus+kelloggii Ethnobotany]</ref>. La amerikanaj indianoj agnoskis la gravecon de [[fajro]] por tiu kverko, kaj intence ekflamigis [[incendio]]jn en kverkaj duonarbaroj por plibonigi sian [[sano]]n kaj konservi sian nutraĵan resurson<ref name=fed/>. === Ligno === La [[ligno]] estas uzata por fari [[meblaro]]n, [[paledo]]jn kaj konstrulignon <ref name=fed/>. La kalifornia kverko prezentas 29% de la [[Angiospermoj|angiosperm]]-[[Ligno|lignaj]] [[resurso]]j, kaj estas la ĉefa angiospermo uzata por konstruligno en Kalifornio. La taksita totala areo sumiĝas je 361 800 ha de [[arbaro]] kaj 122 600 ha de duonarbaro. El tiuj terenoj 60% estas privataj, 31% apartenas al Usona Arbara Agentejo, kaj 9% al aliaj publikaj posedantoj. La [[arealo]] estas tre malpligrandigita kompare kun la historia abundeco. === Kultivado === ''Quercus kelloggii'' estas kultivita en la specialigita [[hortikulturo]] por kaliforniaj indiĝenaj plantoj kiel [[ornama planto]] . Ĝi estas uzata en sekaj naturaj [[ĝardeno]]j kaj en variadon de [[Municipo|municipaj]], [[Komerco|komercaj]] kaj [[Ekologio|ekologiaj]] [[projekto]]j. == Vidu ankaŭ == == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * {{en}} Hall, G. 1998 : The management, manufacture, marketing of California black oak, Pacific madrone and tanoak: A practical handbook on successful hardwood utilization in California and southern Oregon'. Western Hardwood Association. == Eksteraj ligiloj == {{Portalo Biologio}} * {{en}} [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?4316,4326,4345 Jepson Manual Treatment - ''Quercus kelloggii''] * {{en}} [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=QUKE USDA Plants Profile: ''Quercus kelloggii''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130226105307/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=QUKE |date=2013-02-26 }} * {{en}} [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Quercus+kelloggii ''Quercus kelloggii'' - Photo gallery] <!--{{Projektoj}} {{Wikispecies|Quercus kelloggii}}--> [[Kategorio:Fagacoj]] [[Kategorio:Nearktisa flaŭro]] [[Kategorio:Ornamaj plantoj]] [[Kategorio:Arboj de Nordameriko]] el04zgymm9vzx60r0ngjtothe7jna4q 0 347953 9418479 9154905 2026-07-02T05:47:20Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418479 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Kader ABDOLAH''' ({{lang-fa|عبداله قادر}}, [[pseŭdonimo]] ''de Hossein Sadjadi Ghaemmaghami Farahani,'' (naskiĝis la 12-an de decembro 1954 en [[Arako (Irano)|Arak]], [[Irano]]) estas irana-nederlanda verkisto, poeto kaj kronisto kiu ekde [[1988]] loĝas en [[Nederlando]]. Liaj libroj, verkitaj en la [[Nederlanda lingvo|nederlanda]], ofte enhavas persajn literaturajn temojn. Li regule aperas ankaŭ en la nederlanda televido. Danke al lia romano ''Het huis van de moskee'' (La domo de la moskeo) Abdolah aperis en la listo de la plej vendataj libroj en Nederlando. En reta enketo organizita de la nederlanda tagĵurnalo ''[[NRC Handelsblad]]'' kaj NPS (2007) tiu libro estis elektita kiel dua plej bona vendata nederlanda romano iam ajn en Nederlando<ref>(nl) ANP, ''[https://www.trouw.nl/nieuws/de-ontdekking-van-de-hemel-beste-nederlands-boek~bf670bbb/ De ontdekking van de hemel' beste Nederlands boek]''. www.trouw.nl, la </ref>. == Vivo == Kader Abdolah kreskis en Arak, kie oni forte sekvis [[islamo]]n. Ĉar li esperis iam same kiel sia prapraavo fariĝi verkisto, ekde kiam li fariĝis dekdu jara, li eklegis la okcidentan literaturon. Pro tio vekiĝis ĉe li interesiĝo pri la okcidenta socio. Tiu interesiĝo plifortiĝis pere de aŭskultado de okcidentaj radioelsendoj kaj de protestaj radiostacioj. En la universitato de Tehrano li studis natursciencojn. En tiu periodo li aliĝis al la maldekstra partio kiu kontraŭis la reĝimon de la [[ŝaho]] kaj poste tiu de la [[ajatolo]]j. Li verkis por neleĝa revuo kaj en la 1980-aj jaroj li pro la politikaj limigoj en Irano kaj sub la pseŭdonimo Kader Abdolah publikigis kontraŭleĝe du “kaŝajn” eldonojn: ''Kion diras la kurdoj?'' (kolekto de rakontoj en la persa) kaj ''Kurdio post la rezista partio''<ref name=":0">(en) Frits Abrahams, ''[https://www.wordswithoutborders.org/article/freedom-can-be-a-nightmare-an-interview-with-kader-abdolah Freedom Can Be a Nightmare: An Interview with Kader Abdolah]'', Words without Borders, julio/aŭgusto 2003</ref>''.'' Tiun nomon li alprenis kiel honorigo de du kunstudentoj kaj de la reĝimo mortigitaj kunpartianoj: Kader kaj Abdolah. Post liaj studoj li laboris kiel direktoro de pakaĵofabriko kaj plu daŭrigis sian politikan agadon. Tiuj agadoj rezultis en tio ke en [[1985]] li devis fuĝi el [[Irano]]. Danke al invito de [[Unuiĝintaj Nacioj]] li en [[1988]] venis al Nederlando kiel politika rifuĝinto. Unue li loĝis en centro por [[Azilpetanto|azilpetantoj]] en [[Apeldoorn]]. Poste li ricevis loĝlokon en [[Zwolle]]. Tie Abdolah eklaboris en naturhistoria muzeo kaj en fabriko de ladskatoloj. En 2003 li transloĝiĝis al [[Delft]]. En [[2006]] li fariĝis gastverkisto en la [[Universitato de Lejdeno|Universitato de Leiden]]. Pro lia funkcio li prelegas kaj gvidas staĝojn. En [[2009]] la ŝtata Universitato de [[Groningen]] donis al li [[Honora doktoreco|honoran doktorecon]], === La nederlanda kiel batalilo === Li lernis la [[nederlanda]]n helpe de interalie la infanlibroj de [[Annie M.G. Schmidt]] kaj la nederlanda poezio. Luktante kun la lingvo li komencis verki siajn rakontojn en la nederlanda, ideo kiu timigis lin ĉar tre malmultaj verkistoj ([[Vladimir Nabokov|Nabokov]], [[Joseph Conrad|Conrad]]) iam sukcesis verki en io alia ol sia [[Gepatra lingvo|denaska lingvo]]<ref name=":0" />. Lerni la nederlandan kaj verki en tiu lingvo estas tial priskribita de li kiel politika batalilo. Literaturo fariĝis la instigo por nova batalo<ref>(fa) [https://www.bbc.com/persian/arts/2010/02/100221_l11_kader_abdolah قادر عبدالله؛ قصه ایرانی به زبان هلندی], BBC persa</ref>. == Verkaro en la nederlanda == En 1993 li eldonis la rakontaron “''De Adelaars''” (La agloj), kiu tuj estis premiita per la grava nederlanda premio por komencantaj verkistoj ''Het Gouden Ezelsoor'' (La Ora Orelo de Azeno). Pro la verko “''Het huis van de moskee''" (La domo de la moskeo, 2005)<ref>(en) Akbar, Arifa'',T[https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-house-of-the-mosque-by-kader-abdolah-trans-susan-massotty-1860902.html he House of the Mosque, By Kader Abdolah trans Susan Massotty],'' [[The Independent]]. Londono, la 8-an de januaro 2010.</ref> li ricevis la prestiĝan francan honorigon "''Chevalier dans l’Ordre des Arts et des Lettres''". En novembro 2009 li ĉeestis kune kun pli malpli 250 aliaj artistoj de diversaj landoj kaj konvinkoj la renkontiĝon kun la [[papo]] [[Benedikto la 16-a]]. Kader Abdolah verkas ĉiusemajne kronikon en ''De Volkskrant'' (popolgazeto) sub la pseŭdonimo Mirza. Mirza signifas en la [[persa]] “kronikisto” kaj estas ankaŭ la nomo de lia jam mortinta patro. Liaj verkoj pritraktas la vivon inter du kulturoj kaj la vivon en [[diasporo]]. Liaj libroj estas intertempe tradukitaj al 25 lingvoj. == Vidu ankaŭ == [[Eksterlingvaj verkistoj]] [[Eksterlingva verkado]] [[Sholeh Rezazadeh]] [[Said Baluĉi|Saïd Baluĉi]] == Eksteraj ligiloj == (nl) [http://persiandutch.com/2016/10/14/salam-europa-nieuwe-roman-door-kader-abdolah/ ''Salam Europa'', romano (2016) de Kader Abdolah (+Video)] (en) ''[http://webcast.berkeley.edu/event_details.php?seriesid=b3851dd2-b21d-43d7-8ea4-1058c1614b2e&p=1&ipp=15&category= Literature as Resistance]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'', Kader Abdolah ĉe UC Berkeley{{Projektoj}} == Referencoj == {{Referencoj}}{{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Abdolah, Kader}} [[Kategorio:Iranaj verkistoj]] [[Kategorio:Nederlandaj verkistoj]] [[Kategorio:Nederlandlingvaj verkistoj]] 8g8exnpmbllkpivt4bltayx68nonz25 0 348148 9418157 9257470 2026-07-01T14:54:19Z Clarinetguy097 38591 /* Usono */ 9418157 wikitext text/x-wiki Ĉi tiu artikolo listigas [[Zamenhof/Esperanto-objekto]]jn en la [[kontinento]] [[Nordameriko]]. Se vi konas ne registritajn ZEO-ojn, bonvolu kompletigi la artikolon. ==Gvatemalo== {{KunKvadrataTabelEko|linisaltoj=wrap}} |- ! width=10%| Identigila kodo ! width=15%| Urbo ! width=10%| Kategorio ! width=20%| Oficiala nomo (ekde kiam) ! width=55%| Notoj |- |{{ZEO-ligilo|gt-001}} || [[Gvatemalurbo]] || trinkejo || Esperanto Café-Bar (2012 aŭ antaŭe) || 11 calle 3-36, Zona 10 |} ==Kanado== {{KunKvadrataTabelEko|linisaltoj=wrap}} |- ! width=10%| Identigila kodo ! width=15%| Urbo ! width=10%| Kategorio ! width=20%| Oficiala nomo (ekde kiam) ! width=55%| Notoj |- |{{ZEO-ligilo|ca-001}} || Bas-Caraquet || Savboato || Esperanto 6 (1997) ||Ses-personaj savboatoj el la firmao Ovatek |- |{{ZEO-ligilo|ca-002|Q12350401}} || [[Kalgario]] || E-domo || '''[[Kalgaria Esperanto-Centro]]''' (2002) || Vidu artikolon |- |{{ZEO-ligilo|ca-003}} || Lévis || Kulturdomo || Espace-Jeunesse-Espéranto |- |{{ZEO-ligilo|ca-004}} || ''[[Montrealo]]'' || ''Kafejo'' ||''Café Espéranto (1998)'' || ''Ne plu ekzistas'' |- |{{ZEO-ligilo||Q22474959}} || [[Montrealo]] || Parko || Parc [[Albert Saint-Martin|Albert-Saint-Martin]] (1988)<ref>Ville de Montréal. [https://montreal.ca/toponymie/toponymes/parc-albert-saint-martin Parc Albert-Saint-Martin]. Konsultita la 9an de septembro de 2023.</ref> || [[Dosiero:Albert saint-martin.jpg|eta|dekstra|alternative=Memortabulo al Albert Saint-Martin, Montrealo|Memortabulo al Albert Saint-Martin, Montrealo]] Situo : {{koord|45.525809|-73.583370|formato=gms|nekat=1|nomo=Montréal, Parc Albert-Saint-Martin}}. Nomita en 1988 sen refero al liaj Esperanto-agadoj. Franca kaj esperanta memortabulo instalita la 8an de septembro 2023 kiel heredaĵo de la [[UK 2022]] en Montrealo.<ref>Esperanto-Societo Kebekia. [http://www.esperanto.qc.ca/wp-content/uploads/2023/09/Communique-plaque-commemorative-Albert-Saint-Martin-FR.pdf Parc Albert-Saint-Martin: inauguration d'une plaque en l'honneur de l'espéranto]. Preskomunikilo, la 8an de septembro de 2023. Konsultita la 9an de septembro de 2023.</ref> |- |{{ZEO-ligilo|ca-005|Q135226076}} || [[Sainte-Foy-Sillery-Cap-Rouge]] ([[Kebeko]]) || Strato || Rue de l'Espéranto (1968) || Situo : {{koord|46.75303|-71.31697|formato=gms|nekat=1|nomo=Sainte-Foy–Sillery, Rue de l'Esperanto}} |- |{{ZEO-ligilo|ca-006|Q135226063}} || [[Trois-Rivières (Kebekio)|Trois-Rivières]] || Strato || Rue de l'Espéranto (1959) || Situo : {{koord|46.36480|-72.57757|formato=gms|nekat=1|nomo=Trois-Rivières, Rue de l'Esperanto}} |} ==[[Kostariko]]== {{KunKvadrataTabelEko|linisaltoj=wrap}} |- ! width=10%| Identigila kodo ! width=15%| Urbo ! width=10%| Kategorio ! width=20%| Oficiala nomo (ekde kiam) ! width=55%| Notoj |- |{{ZEO-ligilo|cr-001|Q135487636}} || [[San José]] |Tabulo |Pri '''[[Carlos Gagini]]''' (31-an de marto 2000) |[[File:Zamenhof-Esperanto Objekto en la Universitato de Kostariko.jpg|100px]] ''CARLOS GAGINI (1865-1925): '' ''EMINENTA KOSTARIKA PIONIRO KIEL FILOLOGO KAJ KULTURISTO DE LINGVO INTERNACIA ESPERANTO. '' ''MEMORIGANTE LA 75-AN DATREVENON DE LIA FORPASO: '' ''LA 31-AN DE MARTO 2000. '' ''KOSTARIKA ESPERANTO-ASOCIO.'' Informoj : https://web.archive.org/web/20091022093623/http://geocities.com/Athens/Acropolis/1874/aa4.htm El [[Eventoj]] [https://www.eventoj.hu/arkivo/eve-185.htm n-ro 185] :<br> '''''Unua E-objekto en Kostariko''''' ''Je la unua fojo, oni inaŭguris en Kostariko (kaj verŝajne, en Mezameriko) E-objekton. Temas pri bela marmora, 60x60-centimetra tabulo, sur kiu oni legas esperantlingve: Carlos Gagini (1865-1925): Eminenta kostarika pioniro kiek filologo kaj kulturisto de Lingvo Internacia Esperanto. Memorigante la 75-an datrevenon de lia forpaso: la 31-an de marto 2000. Kostarika Esperanto-Asocio.'' ''Carlos Gagini estis grava intelektulo, verkisto kaj filologo ekde la fino de la 19-a jarcento. Instruisto dum sia tuta vivo, li ja meritis de siaj disĉiploj la nomon majstro. Oni jam delonge sciis pri lia intereso rilate E-on, kiun li elstudis kelkajn jarojn antaŭ sia forpaso.'' ''Nur en 1993, lokaj e-istoj Antonio Leoni de Len kaj Ŝirley Barquero serĉante pri tio "malkovris" S-inon Ana I. Silva Vargas, proksima parenco de Gagini, kiu montris kaj pruntedonis al ili nepublikigitan manuskripton de sia praŭlo kun titolo hispanlingve Cartilla Esperantista (62-apaĝa broŝureto enhavanta gramatikon, ekzercaron kaj vortareton). Ambaŭ e-istoj diskonigis baldaŭ tiun dokumenton per faka kostarika revuo.'' |} ==[[Kubo]]== {{KunKvadrataTabelEko|linisaltoj=wrap}} |- ! width=10%| Identigila kodo ! width=15%| Urbo ! width=10%| Kategorio ! width=20%| Oficiala nomo (ekde kiam) ! width=55%| Notoj |- |{{ZEO-ligilo|cu-001|Q135487612}} || [[Habano]] || Memor-tabulo || (1990) || [[Dosiero:Plaque to Ludwik Zamenhof, Havana (cropped).jpg|eta|dekstra|alternative=Memortabulo, Havano UK 1990|Memortabulo, Havano UK 1990]] Laŭ ''Esperanto en Kubo'' : ''<br>''La 14an de julio 1990 okaze de la [[UK 1990|75a UK en Havano]], estis surmurigita memortabulo ĉe la historia konstruaĵo de “[[La Lonja del Comercio]]”. |- |{{ZEO-ligilo|cu-002|Q135487651}} || Habano || E-centro || Centra Oficejo de Kuba-Esperanto-Asocio ([[3an de januaro]] [[1983]]) || Laŭ ''Esperanto en Kubo'' : ''<br>''La 3an de januaro 1983 oni malfermis Centran Oficejon de la Asocio (str. Neptuno kaj Industria, Centra Havano), kiu iom post iom fariĝis renkontiĝejo por aktivuloj, estraranoj, movadanoj..., kiuj krom labori por Esperanto, ankaŭ praktikis kaj ĝuis la lingvon. Tiel ankaŭ oni komencis eksperimenti diversmaniere, estiĝis lernejoj en aliaj provincoj kaj nia instrusistemo pliboniĝis.'' |- |{{ZEO-ligilo|cu-003}} || Habano || Lernejo || ? | ? |- |{{ZEO-ligilo|cu-004}} || Playa Girón || kulturdomo || ? || [[Dosiero:Memortabulo al Esperanto 46a IJK 1990 Matanzas, Cuba.jpg|eta|dekstra|alternative=Memortabulo IJK 1990, Matanzas|Memortabulo IJK 1990, Matanzas]] En hotelo Hanabanilla.<br> Laŭ ''Esperanto en Kubo'' : ''Tuj post la UK okazis la 46a Internacia Junulara Kongreso en Playa Girón - inter la [[22a de julio|22a]] kaj la [[28a de julio]] [1990]- kaj samtempe, la 12a Konferenco de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (ILEI), en hotelo Hanabanilla, kie antaŭe oni fondis '''Internacian Esperanto-Centron''', kiu bedaŭrinde ne pluvivis, ĉefe pro tio, ke la ideo montriĝis tro revolucia kaj fariĝis nerealigebla. KEA eldonis kunlabore kun turisma entrepreno faldfolion, kiu trairis la mondon, sed reagoj ne alvenis. Tiel finiĝis bela projekto iel mortnaskita. |- |{{ZEO-ligilo|cu-005|Q135487469}} || [[Sancti Spiritus]] || Memor-tabulo || Al [[Julio Mangada Rosenorn]] ([[16an de novembro]] [[2003]]) || [[Dosiero:Plaque to esperantist Julio Mangada.jpg|eta|dekstra|alternative=Memortabulo al Julio Mangada, Sancti Spíritus|Memortabulo al Julio Mangada, Sancti Spíritus]]<br>{{koord|21.928349319264708| -79.44480810711453|formato=gms|nekat=1|nomo=Tabulo al Julio Mangada Rosenorn, Sancti Spiritus}} El ''Esperanto en Kubo'' : ''<br> ''Laŭ iniciato de la Provinca E-Filio en Sancti Spiritus, la 16an de novembro 2003 estis fiksita sur la muro de la domo numero 22, en la strato Plácido, memortabulo omaĝe al Julio Mangada Rosenor.'' ''La loka skulptisto Félix Madrigal akceptis la taskon pretigi la memortabulon.'' ''Kun ĉeesto de Yoandra Rodríguez Labrada (prezidantino de la Provinca E-Filio), Norberto Díaz Guevara, Norberto José Díaz, Francel Briel kaj kelkaj najbaroj, la memortabulo estis preta sur la muro, kaj tuj ĝi altiris la atenton de preterpasantoj, kiuj faris kelkajn demandojn.'' Informoj kaj fotoj [http://esperkubo.googlepages.com/ssjmrmt.htm ĉi tie] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080509111457/http://esperkubo.googlepages.com/ssjmrmt.htm |date=2008-05-09 }} |- |{{ZEO-ligilo|cu-006|Q135486904}} || [[Habano]] || Busto || Al Zamenhof, kreinto de Esperanto (15-a de decembro 2016) || [[Dosiero:Busto to Ludwik Zamenhof in Havana, Asociación Cubana de Esperanto.jpg|eta|dekstra|alternative=Busto al Zamenhof, Havano|Busto al Zamenhof, Havano]] Busto de Zamenhof, inaŭgurita de la pola ambasadoro la 16-an de decembro 2016 en KEA.<br>{{koord|23.0925824|-82.3704792|formato=gms|nekat=1|nomo=Busto de Zamenhof, Havano}} |- |{{ZEO-ligilo|cu-007}} || [[Santiago de Cuba]] || Memor-tabulo || || [[Dosiero:Memortabulo Esperanto Santiago de Cuba.jpg|eta|dekstra|alternative=Memortabulo Santiago de Cuba|Memortabulo Santiago de Cuba]] Memor-tabulo pro la centjariĝo de la unua Kuba Esperanto Societo. (18-an de oktobro 2008) |} ==Meksiko== {{KunKvadrataTabelEko|linisaltoj=wrap}} |- ! width=10%| Identigila kodo ! width=15%| Urbo ! width=10%| Kategorio ! width=20%| Oficiala nomo (ekde kiam) ! width=55%| Notoj |- |{{ZEO-ligilo|mx-001|Q135226094}} || [[Ciudad Juárez]] || loĝkvartalo || Esperanto || [http://www.ipernity.com/doc/145127/9558150 Foto] - koordinatoj: {{Koord|31.672|-106.388|nomo=Ciudad Juárez, Esperanto}} |- |{{ZEO-ligilo|mx-002|Q135442851}} || [[Tijuana]] || parko || Parque Esperanto || koordinatoj: {{Koord|32.44619|-116.91395|nomo=Parque Esperanto}} |- |{{ZEO-ligilo|mx-003}} || [[Meksikurbo]] || Tekilo-produktejo || Tequilera Esperanto || koordinatoj: {{Koord|19.36918|-99.183748|nomo=Tequilera Esperanto}} |} ==Usono== {{KunKvadrataTabelEko|linisaltoj=wrap|ordigebla=jes}} |- ! width=10%| Identigila kodo ! width=15%| Urbo ! width=10%| Kategorio ! width=20%| Oficiala nomo (ekde kiam) ! width=55%| Notoj ! width=20%| Poŝtkodo |- |{{ZEO-ligilo|us-001}} || [[Bellevue (Vaŝingtonio)|Bellevue, Vaŝingtonio]] |Benko |Memore al [http://lrk.sdf.org/julie/obituary.htm Julie Kerr] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210623124607/http://lrk.sdf.org/julie/obituary.htm |date=2021-06-23 }} (9/07/2007) |Ŝildeto sur parkbenko en parko ''Kelsey Creek'', apud la kuniklejo. Jen [https://flickr.com/photos/lrkerr/albums/72177720308206411 fotoj]. | 98005 |- |{{ZEO-ligilo|us-002}} || [[Garden Grove (Kalifornio)|Garden Grove, Kalifornio]] |Kulturdomo |Esperanto Association-Orange (1990) |Foto [http://www.daplus.us/ShowPhoto.aspx?abi=6466B739E6C1B88D6E7455E7ACFD9AEF7446B5541B7B3B66B052E5F5526F7698&Partner=400240 ĉi tie]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. | 92840 |- |{{ZEO-ligilo|us-003}} || [[Gloucester (Masaĉuseco)|Gloucester, Masaĉuseco]] |Strato |Esperanto Avenue |Situo : {{koord|42.609702|-70.705616|formato=gms|nekat=1|nomo=Gloucester, Esperanto Avenue}} | 01930 |- |{{ZEO-ligilo|us-004|Q135226102}} || [[Lasvegaso|Lasvegaso, Nevado]] |Strato |Esperanto street (1990) |Komenco kaj fino ĉe stratoj ''Marietta avenue'' kaj ''Anzio street''. <br>Situo : {{koord|36.19037|-115.21409|formato=gms|nekat=1|nomo=Las Vegas, Esperanto street}} | 89108 |- |{{ZEO-ligilo|us-005}} || [[Lincoln (Nebrasko)|Lincoln, Nebrasko]] |Monumento |Pavilono dediĉita al Esperanto, Zamenhof (1994) |Vidu la artikolo : [[Preria Paco-Parko]]. Ne plu ekzistas.<ref>Atlas Obscura. [https://www.atlasobscura.com/places/prairie-peace-park Ruins of Prairie Peace Park, Pleasant Dale, Nebraska]. Konsultita la 9an de septembro de 2023.</ref> | 68423 |- |{{ZEO-ligilo|us-006}} || [[Los-Anĝeleso|Los-Anĝeleso, Kalifornio]] |Pompŝtuparo |Esperanto-Pompŝtupo (1993) |El Pam LIEBER : ''...Parenteze, mi sukcesis registri ZEO-on en la urbo Los Angeles – pompŝtuparon ĉe la konstruaĵo centra de la Biblioteko Publika de Losanĝeleso. Ĝi havas frazon en kaj pri Esperanto ĉizita sur unu stupo inter ekzemploj de lingvoj kaj skribsistemoj...'' | 90001-90189 |- |{{ZEO-ligilo||Q135474992}} || [[Meridian]], Idaho || strato || East Esperanto Street | | |- |{{ZEO-ligilo|us-007}} || [[Minneapolis|Minneapolis, Minesoto]] || Firmao ||Esperanto (1993) | | 55401-55488 |- |{{ZEO-ligilo|us-008}} || [[Novjorko|Novjorko, Nov-Jorkio]] || Restoracio || Esperanto || Adreso : 145 Avenue C, New York 10009, 9th St; [http://maps.google.de/maps?f=q&hl=de&geocode=&q=145+Avenue+C,+New+York+10009,+9th+St&sll=36.191127,-115.214406&sspn=0.005498,0.009398&layer=c&ie=UTF8&ll=40.728771,-73.978093&spn=0.010326,0.018797&t=h&z=16&cbll=40.725338,-73.978094&panoid=rCM83OaXfnxkP4dknup1BA&cbp=1,356.2062702084887,,0,-3.030546623794213 foto]; [http://esperantony.com/ retejo] | 10009 |- |{{ZEO-ligilo|us-009}} || [[Novjorko|Novjorko, Nov-Jorkio]] || ''Kafejo'' || ''Esperanto Cafe'' (fermita de 2010) || [[Dosiero:114 MacDougal Street Esperanto Cafe.jpg|120px|dekstra|Foto de Steven Brewer]] ''Adreso: 114 Macdougal St; situo: {{koord|40.72966|-74.00077|formato=gms|nekat=1|nomo=New York, Esperanto Cafe}}'' | 10012 |- |{{ZEO-ligilo|us-010}} || [[Novjorko|Novjorko, Nov-Jorkio]] || Koncertdomo || || | 10000-10199 |- |{{ZEO-ligilo|us-011}} || [[Ophir (Alasko)|Ophir, Alasko]]|| 1.Rivero<br>2. [[Minado]] || 1.Esperanto creek<br>2.Esperanto Placer Mine || 1.Situo : {{koordinatoj g|63.44917|N|156.84222|U|nekat=1|nomo=Ophir, Esperanto creek}} informoj: https://alaska.guide/stream/esperanto-creek<br> 2.Situo : {{koord|63.42639|-156.76417|formato=gms|nekat=1|nomo=Ophir, Esperanto Placer Mine}} ; laŭ [http://www.stampede-gold.com/ tiu retejo] ĝi produktis oron (4429 [[unco]]jn). | 99627 |- |{{ZEO-ligilo|us-012|Q135226113}} || [[Palm Coast (Florido)|Palm Coast, Florido]] || Strato || Esperanto Drive || {{koord|30.460799|-87.28597|formato=gms|nekat=1|nomo=Esperanto Dr, Pensacola}} | 32164 |- |{{ZEO-ligilo|us-013|Q135226128}} || [[Port Lucie (Florido)|Port Lucie, Florido]] || Strato || SW Esperanto Street || {{koord|27.249393|-80.406523|formato=gms|nekat=1|nomo=Port Lucie, SW Esperanto St}} | 34953 |- |{{ZEO-ligilo|us-014|Q135268012}} || [[Pensacola (Florido)|Pensacola, Florido]] || Strato || Esperanto Drive || {{koord|29.494882|-81.228319|formato=gms|nekat=1|nomo=Pensacola, Esperanto Dr, Palm Coast}} | 32526 |- |{{ZEO-ligilo|us-015}} || [[Rockford (Ilinojo)|Rockford, Ilinojo]] || Kafejo || Esperanto Cafe || Adreso : 107 N Main St, Rockford, IL {{koord|42.27132|-89.09447|formato=gms|nekat=1|nomo=Rockford, Esperanto Cafe}} | 61101 |- |{{ZEO-ligilo|us-016}} || [[Saipan]], [[Nord-Marianoj]] || Strato || Zamenhof Strato | | 96950 |- |{{ZEO-ligilo|us-017|Q135443009}} || [[Saratoga Springs (Nov-Jorkio)|Saratoga Springs, Nov-Jorkio]] |Trinkejo |Esperanto (1995) |[[Dosiero:Esperanto Cafe (263514286).jpg|120px|dekstra|Foto de Steven Brewer]] | 12866 |- |{{ZEO-ligilo|us-018}} || [[Scottsdale (Arizono)|Scottsdale, Arizono]] || Restoracio || Esperanto (1996) || Vidu [https://www.eventoj.hu/arkivo/eve-105.htm Eventoj n-ro 105]. | 85250–85271 |- |{{ZEO-ligilo|us-019}} || [[Tempe (Arizono)|Tempe, Arizono]] ||Esperanto-domo || Verda Domo || Vidu '''[[Verda domo de Arizono]]''' ; retejo : http://verdadomo0.tripod.com/ ; adreso : 2401 W. Southern Ave, #246 Tempe, AZ. 85282 | 85282 |- |{{ZEO-ligilo|us-020|Q135443037}} || [[Timmonsville (Suda Karolino)|Timmonsville, Suda Karolino]] || Strateto || Esperanto Lane || {{koord|34.097848|-79.889526|formato=gms|nekat=1|nomo=Timmonsville, Esperanto Line}} | 29161 |- |{{ZEO-ligilo||Q135442882}} || [[Tucson|Tucson, Arizono]] || Strato || Camino de Esperanto || {{koord|32.249732|-110.830885|formato=gms|nekat=1|nomo=Camino de Esperanto}} | |- |{{ZEO-ligilo|us-021}} || [[Voyager 1]] kaj [[Voyager 2]], [[Sunsistemo]] || Sondisko || Kosma Esperanto-sondisko (1977) || '''La plej malproksima ZEO''' : Esperanto-teksto sur disko en kosmoveturilo ''Vojaĝanto 1'' (Voyager 1) kaj ''Vojaĝanto 2'' (Voyager 2) survoje ekster nian [[sunsistemo]]n. | |} == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == {{Listo de ZEO-oj}} [[Kategorio:Listoj de Zamenhof/Esperanto-objektoj|Nordameriko]] [[Kategorio:Esperanto-movado en Nordameriko]] t10i1gjpbx2g5npsdqwzssg5vjud9hu 0 348241 9418613 8260679 2026-07-02T09:12:47Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418613 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Kalifornia pino |dosiero = Monterey-Kiefer.jpg |dosiero larĝo = 300px |regno = [[Plantoj]] ''Plantae'' |regno2 = planto |divizio = [[Pinofitoj]] ''Pinophyta'' |klaso = [[Pinopsidoj]] ''Pinopsida'' |ordo = [[Pinaloj]] ''Pinales'' |familio = [[Pinacoj]] ''Pinaceae'' |genro = [[Pino]] ''Pinus'' |statuso = LR/cd |statuso sistemo = IUCN2.3 |dunomo = Pinus radiata |dunomo aŭtoritato = [[David Don|D.Don]] |mapo de vivoteritorioj = Pinus radiata levila.PNG |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]] |vikispecio = Pinus radiata |komunejo = Pinus radiata }} La '''kalifornia pino''' ('''''Pinus radiata''''') estas [[specio]] de [[pino]] <ref name="Moore2008">{{en}} {{Citaĵo el libro|titolo=National Wildlife Federation Field Guide to Trees of North America|aŭtoro=Moore, Gerry; Kershner, Bruce; Craig Tufts; Daniel Mathews; Gil Nelson; Spellenberg, Richard; Thieret, John W.; Terry Purinton; Block, Andrew|jaro=2008|loko=Nov-Jorko|eldoninto=Sterling|ISBN=1-4027-3875-7|paĝo=84}}</ref> kiu devenas de la centra marbordo de [[Kalifornio]]. [[Angla lingvo|Angle]] oni nomas ĝin ''Monterey pine'', laŭ la [[urbo]] en la regiono kie la [[arbo]]specio hejmas. Ĝi estas la plej vaste [[Forsto|forste]] plantita pino en la mondo, aprezita por siaj rapida kreskado kaj dezirataj kvalitoj de konstruligno kaj fibroligno. Kvankam la kalifornia pino estas vaste [[Plantejo|planteje]] kultivita en multaj mezvarmaj regionoj de la mondoj<ref>{{en}} [http://www.conifers.org/pi/pin/radiata.htm ''Pinus radiata'' (D. Don 1836)], Gymnosperm Database</ref>, ĝi travivas gravajn minacojn en sia natura [[arealo]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.1hope.org/NativeMontereyPineStatus.pdf |titolo=Status of Native Monterey Pine (''Pinus radiata'') Ecosystems |alirdato=2011-01-11 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20161108000733/http://www.1hope.org/NativeMontereyPineStatus.pdf |arkivdato=2016-11-08 }}</ref>. == Disvastiĝo == La kalifornia pino estas [[Nearktiso|nearktisa]] specio hejma en Centra Marbordo de Kalifornio, en tri limigitaj areoj kiuj situas en Kantono Santa Cruz, Kantono Monterey kaj Kantono San Luis Obispo. Ĝi ankaŭ ekzistas kiel [[vario]] ''Pinus radiata'' var. ''binata'' aŭ '''Gvadalupa pino''' je [[Insulo Guadalupe]], kaj kiel eble aparta [[subspecio]] '''Cedrosa pino''' (''P. radiata'' var./ssp. ''cedrosensis'' ) je [[Cedros-Insulo]], ambaŭ en la [[Pacifika Oceano]] apud la okcidenta marbordo de norda [[Kalifornia Duoninsulo]] en [[Meksiko]]. En [[Aŭstralio]], [[Novzelando|Nova-Zelando]], kaj [[Hispanujo]] ĝi estas la precipa [[Enmetitaj specioj|enmetita arbospecio]] kaj en [[Argentino]], [[Ĉilio]], [[Urugvajo]], [[Kenjo]], kaj [[Sud-Afriko|Suda-Afriko]] ĝi estas inter la plej gravaj specio por plantejostarigo. == Priskribo == La kalifornia pino sovaĝe altas inter 15–30 m, sed ĝis 60 m kiam kultivita sub optimumaj cirkonstancoj, kun supren kreskantaj branĉoj kaj rondigita pinto. La [[folio]]j ([[pinglo]]j) estas brilante verdaj, triope grupigitaj (duope ĉe var. ''binata''), sveltaj, 8–15&nbsp;cm longaj kaj kun rondigita pintoj. La [[strobilo]]j logas 7–17&nbsp;cm, estas brunaj, ovoidaj, kaj kutime [[Simetrio|nesimetrie]] sidantaj sur [[branĉo]], oblikve fiksitaj. La arboŝelo estas [[Sulko|sulkigita]] kaj malhele griza ĝis bruna. Ĝi estas tre parenca de episkopo-pino (''Pinus muricata'') kaj de tuber-strobila pino (''Pinus attenuata'') , facile [[Hibrido|hibridiĝante]] kun ambaŭ specioj; ĝi diferencas de tiu ĉi per la triopaj pingloj (ne paroj), kaj de ambaŭ per la strobilo kiu ne estas akrapinta sur la [[skvamo]]j. == Ekologio kaj pozicio == === Kalifornio === La [[arbaro]]j, en kiuj la kalifornia pino nature troviĝas, estas asociataj kun aliaj rimarkindaj [[flaŭro]] kaj [[faŭno]]. La solaj du arbaroj en kiuj grandfrukta [[kupreso]] (''Cupressus macrocarpa'') nature vegetas situas en marborda Kantono Monterey, kie ''P. radiata'' estas kun-dominanta [[Kanopeo|kanopea]] specio <ref>Hogan and Frankis, 2009</ref>. Plie, unu el la pinaroj en Monterey (Kantono Monterey, Kalifornio) estis la malkovra ejo de ''[[Potentilo|Potentilla]] hickmanii'', endanĝerigata specio. ''Piperia yadonii'', malofta [[Orkidacoj|orkidaca]] specio estas [[Endemio|endemia]] en la sama pinaro apud [[Pebble Beach]]. En la proksimeco en postrestanta pinaro de la urbo [[Pacific Grove]], troviĝas ĉefa [[Vintro|travintra]] [[biotopo]] de ''Danaus plexippus'' ([[Nimfalisedoj]])<ref>{{en}} [http://www.pgmuseum.org/Monarchs.htm Monarch Grove Sanctuary] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060717095004/http://www.pgmuseum.org/Monarchs.htm |date=2006-07-17 }}</ref>. En la natura kalifornia arealo, la kalifornia pino estas serioze endanĝerigita kaŭze de enkondukita [[Fungo|funga]] damaĝanto, pina [[Kancero (botaniko)|kancero]], kaŭzita de ''[[Fusarium circinatum]]''. === Malsupra Kalifornio === En Insulo Guadalupe, var. ''binata'' estas krize endanĝerigita. Plimulto de la [[populacio]] estis neniigita ĉar dek miloj da sovaĝiĝitaj [[kapro]]j manĝis ĉiujn arbidojn kaj ĝermoplantojn kiuj estiĝis ekde la mezo de la [[19-a jarcento]] ĝis ĵus antaŭ kelkaj jaroj. La pli maljunaj arboj iompostiom ekmortis ĝis en la jaroj 2001-02 la populacio konsistis nur el cent [[individuo]]j. Kun [[programo]] por komplete forigi la kaprojn en 2005, centoj da junaj gvadalupaj pinoj ekkreskis en ĉirkaŭbaritaj areoj post 2001, la unua signifoplena nova alkresko de post ĉirkaŭ 150 jaroj. Posible akcidenta enkonduko de pina kancero nuntempe estas la plej grava minaco por la survivo de la gvadalup-pina populacio en la insulo <ref>Junak ''et al.'' (2003), León de la Luz ''et al.'' (2003)</ref>. == Kultivado == === Kalifornio === La kalifornia pino estas larĝe uzata en privataj [[ĝardeno]]j kaj publikaj [[pejzaĝo]]j en mezvarma Kalifornio, kaj en similaj [[klimato]]j tra la mondo. Ĝi estas rapid-kreskanta arbo, kiu adaptiĝas al granda gamo de [[Grundo|grundaj]] tipoj kaj klimatoj, kvankam ĝi ne toleras [[temperaturo]]jn sub ĉirkaŭ -15&nbsp;°C. Ĝia rapida alkresko igas ĝin ideala por pejzaĝado kaj por [[forstumado]]; en bonaj cirkonstancoj, la kalifornia pino povas atingi sian maksimuman altecon en ĉirkaŭ 40 jarojn. === Nova-Zelando === La kalifornia pino unufoje estis enkondukita en Nova-Zelandon en la jaro [[1859]] <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.friendswbg.org.nz/downhill5a.htm |titolo=''"...he first NZ introduction of British seedlings in 1859..."'' {{en}} |alirdato=2011-01-12 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110723104541/http://www.friendswbg.org.nz/downhill5a.htm |arkivdato=2011-07-23 }}</ref><ref>[http://www.teara.govt.nz/en/radiata-pine "Radiata pine" {{en}}], Te Ara</ref> kaj nuntempe pli ol 90% de la forstoj de la lando konsistas el tiu specio <ref>{{en}} [http://envirohistorynz.wordpress.com/2010/01/06/our-favourite-californian-the-history-of-radiata-pine-forestry-in-nz/ "Our favourite Californian – the history of Radiata Pine forestry in NZ" {{en}}]</ref>. Tiu ampleksas Kaingaroa-Arbaron, en la centra [[altebenaĵo]] de [[Norda Insulo (Nov-Zelando)|Norda Insulo]], kiu estas la plej granda [[forsto]] en la mondo. En iuj areoj la kalifornia pino estas konsiderata kiel [[Invadaj specioj|invadan specion]] kie ĝi eskapis el plantejoj. === Aŭstralio === Ankaŭ Aŭstralio havas vastajn kaliforni-pinajn forstojn (kvankam ili estas malpli ol 1% de la totala arbarkovrita areo); oni devas konsideri la prizorgemon de la aŭstralianoj por la konservo de la enlandaj sovaĝejoj kaj [[biotopo]]j. Tamen, kelkaj indiĝenaj bestoj prosperas danke al la kalifornia pino, nome ''Calyptorhynchus funereus'' ([[kakatuedoj]]) kiu, kvankam mankante sian naturan nutraĵon kaŭze de grandskala [[habitatodetruo]] pro [[senarbarigo]] por la [[agrikulturo]], nutriĝas surbaze de kaliforni-pinaj [[semo]]j. La kalifornia pino estas la plej uzata [[kristnaskarbo]] en Aŭstralio. === Ĉilio === La kalifornia pino ankaŭ estas enkondukita en la [[Valdiviaj moderaj pluvarbaroj|valdiviajn moderajn pluvarbarojn]], kie vastaj plantejoj estis starigitaj por konstruligno, denove anstataŭinte la indiĝenajn arbarojn<ref>[http://botany.si.edu/projects/cpd/sa/sa45.htm Mezvarma pluvarbaro de Ĉilio {{en}}]</ref>. <gallery> Dosiero:Pine bark.jpg|Kaliforni-pina arboŝelo Dosiero:Pinus Radiata detail.jpg|Kaliforni-pinaj pingloj kaj floraroj Dosiero:Pine cone edit.jpg|Kaliforni-pina strobilo Dosiero:Pine tree forest02.jpg|Kaliforni-pina plantejo en [[Aŭstralio]] </gallery> == Vidu ankaŭ == == Referencoj == <!--{{commons|Pinus radiata}} {{Wikispecies|Pinus radiata}}--> {{Referencoj}} == Bibliografio == * {{en}} {{IUCN2006|assessors={{aut|Conifer Specialist Group}}|year=1998|id=42408|title=Pinus radiata|downloaded=11 May 2006}} * {{en}} {{aut|Hogan, C. Michael & Frankis, Michael P.}} (2009): ''Monterey Cypress: Cupressus macrocarpa''. [http://www.globaltwitcher.com/artspec_information.asp?thingid=62524 GlobalTwitcher.com ed. N. Stromberg] * {{en}} {{aut|Junak, S.; Keitt, B.; Tershy, B.; Croll, D. & Sánchez, J.A.}} (2003): ''Recent conservation efforts and current status of the flora of Guadalupe Island, Baja California, Mexico''. Presentation at ''Taller sobre la Restauración y Conservación de Isla Guadalupe'' ["Workshop on restoration and conservation of Guadalupe Island"]. ''Instituto Nacional de Ecología'', November 13–14, 2003. [http://www.ine.gob.mx/ueajei/publicaciones/libros/477/abstracts.html HTML abstract] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070819075824/http://www.ine.gob.mx/ueajei/publicaciones/libros/477/abstracts.html |date=2007-08-19 }} * {{en}} {{aut|León de la Luz, José Luis; Rebman, Jon P. & Oberbauer, Thomas}} (2003): On the urgency of conservation on Guadalupe Island, Mexico: is it a lost paradise? ''Biodiversity and Conservation'' '''12'''(5): 1073–1082. <small>{{doi|10.1023/A:1022854211166}}</small> (HTML abstract) == Eksteraj ligiloj == {{Portalo Biologio}} * {{en}} [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=PIRA2 USDA: ''Pinus radiata''] * {{en}} [http://www.conifers.org/pi/pin/radiata.htm conifers.org - ''Pinus radiata''] * {{en}} [http://www.fs.fed.us/database/feis/plants/tree/pinrad/all.html USFS: ''Pinus radiata''] [[Kategorio:Arboj de Nordameriko]] [[Kategorio:Pinacoj]] [[Kategorio:Nearktisa flaŭro]] [[Kategorio:Ornamaj plantoj]] 1zpgyvb1ebujon7ejp7g6u64ewycd9l 0 349113 9418478 9237630 2026-07-02T05:47:02Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418478 wikitext text/x-wiki '''Kadenco''' (de [[Latina lingvo|lat.]]-[[Itala lingvo|it.]]: ''cadere'' = fali) estas en [[muziko]] sinsekvo de [[Akordo (muziko)|akordoj]] rilatigita sur [[bazotonalo]] ([[toniko]]). Diference al ajna akordsinsekvo ([[progresio (muziko)|progresio]]) kadenco estas kutime sinsekvo de [[gamopropra]]j akordoj, kiu baziĝas sur certa [[intervalo (muziko)|intervala]] ŝablono. En la [[harmoniscienco]] kadenco estas sinsekvo de akordgrupo (sonogrupoj) de toniko (baza sono, trankvilpozicio) al toniko. Se la dominantfunkcio (finturno) estas (harmonia, metrika aŭ tonala) stato mala al la trankvilpozicio, ĉiu kadenco do komencas en trankvilpozicio kaj etendiĝas ĝis la venonta trankvilpozicio. Kio okazas intere, plejofte estos difinenda (laŭ la klasika muzikteorio) kiel „mala al la trankvilpozicio“. Por la unuopaj voĉoj ene de la sonoj ekzistas aldone [[kontrapunkto|kontrapunktaj]] reguloj, kiel ili estas kondukendaj al la venonta akordo. La {{audio|Auth2.mid|vera}} kadenco estas la plej grava. Ĝi enkondukas la epokon de harmonie koncipita muziko kaj montriĝas je ties fino kiel plej stabila kaj vivipova faktoro. En la [[Romantisma muziko#Malfrua romantismo (ĉ. 1850–1890)|malfruromantisma muziko]], en kiu la toniko jam dum longaj strekoj estas forlasita, ĝia modelo tamen ankoraŭ estas klare ekkonebla en la interligo de akordoparoj. == Fina kadenco == <!-- Als Kadenzen im spezielleren Sinne (der Zeit der Wiener Klassik) bezeichnet man zusammengestellte Zusammenklänge eines Musikstückes oder eines Abschnittes davon. Sie sind aus Schlusswendungen (Klauseln) der frühen [[Gregorianischer Choral|einstimmigen]] Musik und seit dem Mittelalter innerhalb polyphoner Strukturen entstanden. Klauseln sind einstimmige, interpretierbare Abfolgen von Tonschritten (Intervallen). Am wichtigsten und häufigsten ist der ''Fall um eine [[Quinte]]'' von der [[Dominante]] (D) auf die [[Tonika]] (T) (''[[Authentischer Schluss]]'') in der Bassstimme. Die oberen Stimmen folgen dem Prinzip des kleinsten Schrittes und dem Charakter der kleinen Sekunde im Schritt nach oben zur Ruhe zu kommen, was heißt, dass in der Folge D-T die Stimmen satztechnischen Regeln folgen sollen, so Dominantterz zu Grundton der Tonika. Alle anderen Stimmen sollen kleine Schritte machen, zum Beispiel eine große Sekunde aufwärts, oder sogar auf dem gleichen Ton stehen bleiben. In diesem Zusammenhang mit dem Bass spricht man auch von ''Quintfall''. Typisch ist die diesem Harmonienpaar vorangehende [[Subdominante]] in der Vollkadenz. Die Vollkadenz führt den gesamten Tonvorrat der Tonalität vor, also alle Töne der Tonleiter kommen in den drei Akkorden Tonika (T), Subdominante (S), und Dominante (D) vor. Dabei enthält die Subdominante (z. B. in C-Dur) den Begrenzungston f zur [[B (Notenschrift)|{{Musik|b}}]]-Seite der Tonalität hin und die Dominante den Begrenzungston h (engl. b) zur {{Musik|#}}-Seite ([[Kreuz (Notenschrift)|Kreuz]]<nowiki></nowiki>seite) hin. Oft wird die Dominante als [[Dominantseptakkord]] gespielt, was den Drang zur Tonika noch verstärkt. Die Entstehung dieses Akkordes leitet sich wie die des subdominantischen „Vierklangs“ der [[Sixte ajoutée|Sixte Ajoutée]] aus Stimmführungsregeln her, nicht von Akkordfunktionen, denn der Akkord der Sixte ajoutée hat seine subdominantische Funktion schon ohne Grundton der Subdominante. Die Septime des Akkords kann als subdominantischer Anteil der Dominante aufgefasst werden, so dass in einem gewissen Sinn die Vollkadenz in die authentische zusammengezogen werden kann. In [[Moll (Musik)|Moll]] stehende Stücke oder Abschnitte können auch auf der Dominante enden; die Schlusskadenz erreicht diese typischerweise über die [[Stufentheorie (Harmonik)|IV.&nbsp;Stufe]] (''[[Plagalschluss]]''). Auch die Wendung T-S der plagalen Kadenz folgt einem dominantischen Prinzip, der Bass fällt eine Quinte, die Tonikaterz steigt eine kleine Sekunde zum Grundton der Subdominante. Das ist eine Umdeutung von T-D-T&nbsp;T-D-T durch Klammerung T-(D-T-D)-T zu D-T-D, dort wird D mit T und T mit S ersetzt. Aus dem Gesamtzusammenhang der Regeln zur Kadenz ergibt sich ein Verbot der Verbindung D-S. [[Bild:Authmoll.png|eta|{{audio|Authmoll.mid|Hörbeispiel}} Authentische Kadenz in c-Moll mit der Stufenfolge t-D-t]] [[Bild:Plagalmoll.png|eta|{{audio|Plagalmoll.mid|Hörbeispiel}} Plagale Kadenz in c-Moll mit der Stufenfolge t-s-t]] [[Bild:Vollmoll.png|eta|{{audio|Vollmoll.mid|Hörbeispiel}} Vollkadenz in c-Moll mit der Stufenfolge t-s-D-t]] --> == Formoj == <!-- Formen der Kadenz sind: *Authentischer Schluss: D-T *Authentische Kadenz: T-D-T *Vollkadenz: z. B. T-S-D-T oder T-Sp-D-T mit der Subdominantparallele (Sp) also z. B. d-Moll statt F-Dur *[[Plagalschluss|Plagaler Schluss]]: S-T *Plagale Kadenz: z. B. T-S-T, auch T-S(moll)-T *[[Trugschluss (Musik)|Trugschluss]]: T-D-Tp (Tonikaparallele) z. B. in C-Dur: C-Dur (Tonika) – G-Dur (Dominante) – a-Moll (Tp). **Der [[Halbschluss]] endet auf D oder S (geht also nicht mehr zu T zurück). Er ist nur in eingeschränktem Sinn eine Kadenz. Bemerkenswert ist, dass sich allein mit der authentischen Kadenz das Gerüst ganzer Kunstwerke aufbauen lässt. Zum Beispiel ist Schuberts „Schlafe, schlafe, holder süßer Knabe“ nur mit der Folge T-D-T aufgebaut. Ebenso beispielsweise das [[Volkslied]], eines von vielen, „Ein Vogel wollte Hochzeit machen“. Die Erweiterungen der Vollkadenz lassen sich darauf zurückführen, die mittlere (unmotivierte) Verbindung S-D zu „dominantisieren“. Dabei kommen Umdeutungen und Modulationen ins Spiel. Die Mollkadenz ist überhaupt erst mit diesen Erweiterungen zu verstehen. Für sie wird der Tonvorrat der Tonalität erweitert, und sie hat mehr steigende kleine Sekunden (d-es). Ziel der Erweiterungen ist es, die 24 möglichen [[Modulation (Musik)|Modulationen]] von einer Tonart in eine andere mit den Mitteln der authentischen Kadenz herzustellen, die neue Tonart mit möglichst wenig Zwischenakkorden zu erreichen und die Stimmführung überzeugend zu gestalten. *Halbkadenz [[Dosiero:Phrygian half cadence in C.png|eta|248px|Phrygische Halbkadenz (i-v6-iv6-V Progression in c Moll {{audio|Phrygian half cadence in C.mid|anhören}})]] ('''offene''', oder '''unvollkommene''')''' Kadenz''':irgend eine Kadenz die auf V endet, und der V, ii, IV, oder I, oder irgend ein anderer Akkord vorgeht. Da dieser unvollendet, "suspended", klingt wird eine Halbkadenz als schwache Kadenz betrachtet. *'''Phrygische Halbkadenz''': ist eine Halbkadenz von iv<sup>6</sup> nach V in Moll, sie wird als solche bezeichnet da eine Halbtonbewegung im letzten Teil dazu führt eine II - I Folge zu hören die typisch für das 15. Jahrhundert ist, da dieser Klang ein Relikt aus der modalen Renaissance Harmonie ist. Im besonderen ergibt sich dieser Eindruck wenn dieser phrygischen Halbkadenz eine v (v-iv6-V) Bewegung vorangeht.<ref group="quelle">Finn Egeland Hansen (2006). ''Layers of musical meaning'', p.208. ISBN 8763504243.</ref>. --> == Kontrapunkto == <!-- In der Stimmführung des kleinsten Schrittes sind die große Sekunde auf- oder abwärts und sogar der Terzsprung abwärts gute Stimmführungen. Das berüchtigte ''Verbot der parallelen Quinten'' ist kein eigentliches Verbot, sondern nur ein Hinweis, dass die Stimmführung den Stimmführungsregeln der Kadenz widerspricht und somit fehlerhaft ist. Unverzichtbar sind Terz- und Sextparallelen, zum Beispiel als Beistand der oberen Stimme. Die einzelnen Intervalle lösen sich nach den Regeln der immanenten Harmonik des Einzelintervalls schon in einer vorgegeben Form auf. Die Schlusswendungen der einstimmigen Klauseln machen ihre Dominantfunktionen aus: *Kleine Sekunde steigend *Quarte steigend *Sexte steigend *Terz fallend *Quinte fallend (Quintfall) *Große Sekunde steigend (oder fallend) [[Bild:Immint.png|eta|maldekstra|600px|{{audio|Intmid.mid|Hörbeispiel}} Immanente Harmonik der Intervalle in der Einstimmigkeit]] {{-}} Kombiniert werden sie zu: [[Bild:Immharm.PNG|eta|maldekstra|{{audio|Immharm.mid|Hörbeispiel}} Immanente Harmonik der Intervalle in F-Dur im Zusammenklang im Gegensatz zur Satznorm]] {{-}} === Untersuchung immanenter Harmonie === In der einstimmigen abendländischen Musik des [[Mittelalter]]s liegen zur Untersuchung Quellen in musikalischer [[Notation (Musik)|Notation]] vor. Dort kann man überprüfen, ob Schlusswendungen vorliegen. Historisch und auch im Musikempfinden sind in der abendländischen Musik die Schlusskadenzen recht deutlich herausgearbeitet, und die in Europa aufgewachsenen Menschen stimmen darin recht allgemein überein. Bis ins 19. Jahrhundert vermuteten [[Musiktheorie|Musiktheoretiker]], die Kadenzen entsprächen [[Anthropologie|anthropologischen Gesetzmäßigkeiten des Hörens]] und seien deshalb besonders markant: Irgendwann hätten die Komponisten der europäischen Musik diese allgemeingültigen harmonischen Entsprechungen entdeckt. Die musikhistorische Entwicklung macht aber deutlich, dass sich die Kadenzen im frühen Mittelalter aus kompositionstechnischen Konventionen ergaben; die Hörer abendländischer Musik gewöhnten sich mit der Zeit so daran, dass sie Alternativen heute noch nicht als gleichwertig empfinden.<ref group="quelle" name="ebelein">R. Ebelein: [http://www.spektrumverlag.de/artikel/822409 Die Herkunft der Schlusskadenz in der abendländischen Musik. Spektrum der Wissenschaft 7/1995]</ref> Da anderseits ja die Musik zu Beginn gar nicht harmonisch konzipiert sein konnte, bieten sich die in den mittelalterlichen Notationen vorgefundenen melodischen Intervalle für Pendelversuche<ref group="quelle" name="abrah"/> an: Zum Beispiel für das Intervall der kleinen Sekunde e'-f' spielt oder singt man es einstimmig melodiös pendelnd: e-f-e-f-e-f-e-f. Nach einigen Versuchen mit verschiedenen Anfängen und Schlüssen überprüft man, für welchen Ton man das Empfinden gewinnt, dass die Pendelbewegung darauf endet ({{audio|Ef.mid|Pendelversuch e'-f'}}). Für e-f steigend ist es f, für c'-a fallend ist es das a ({{audio|Ca.mid|Pendelversuch c'-a}}). Diese Methode bietet sich auch für andere Musikkulturen an, wobei man zu unterschiedlichen Ergebnissen kommen kann<ref group="anm." name="raga">Für die [[indische Musik]] der Ragas ließen sich dort noch die Regeln der [[Raga]]s heranziehen und deren Tonmaterial wie oben beschrieben mit dem Pendeln ausprobieren, natürlich von Menschen dieses Kulturkreises. Ob eine unterschiedliche Bewertung der Schlusswendungen in anderen Musikkulturen zu einer anderen Harmonik führt, ließe sich daraufhin untersuchen.</ref>. Ebenso kann man historische Entwicklungen der europäischen [[Kunstmusik]] (etwa [[Zwölftonmusik]]) daraufhin untersuchen (im Beispiel: wie weitreichend Atonalität oder [[Dissonanz]] ist). Für den Ausgang des Pendelversuchs bezüglich der fallenden Quinte ({{Audio|cff.mid|Hörbeispiel c'-f}}) und der steigenden Quarte ({{Audio|cf.mid|Hörbeispiel c'-f'}}) bekommt man möglicherweise leichter deutliche Ergebnisse, als für die Beispiele oben. In der Zweistimmigkeit (c-e' und f-f' bzw. f-e' c-f') ({{Audio|dom.mid|zweistimmiges Hörbeispiel}}) entscheiden wir uns in unserem Kulturkreis fast einmütig für die erste Variante. Die zwei Stimmen arbeiten in der zweiten Variante in ihrer immanenten Harmonik der Schlusswendungen gegeneinander und lösen sich nicht auf. Ebenso ist das Intervall der großen Septime instabil. c-f baut tonale Spannung auf, während gleichzeitig e-f Spannung abbaut, und umgekehrt baut f-c Spannung ab, während sie f-e aufbaut. Das ist gleichzeitig ein Verstoß gegen die Satznorm, die harmonischen Vorgänge zu verdeutlichen. Ein zweiter Versuch mit (a-e' und c'-f' bzw. c'-e' und a-f') ({{Audio|Dom2.mid|zweistimmiges Hörbeispiel}}) enthält konsonantere Intervalle, aber die erste Variante klingt leer wegen der fehlenden Terzen und unentschieden. Die zweite Variante verdeutlicht die Harmonik und klingt voller. Fügt man noch das Ergebnis des Pendelversuchs c-a hinzu, gewinnt man noch die Terz zum Klang hinzu. In der Zeit des Übergangs zur Mehrstimmigkeit wurde die vormals dissonante Terz (c-a) zu einem konsonant empfundenen Klang. Für die unverstandene kleine Sekunde (e-f), die irrational empfunden wurde, fand man in der Auseinandersetzung in der beginnenden Mehrstimmigkeit die oben genannten Lösungen. Das bedeutet, dass man sich schon weit der authentischen Kadenz genähert hatte. Man sieht daraus, dass es für das Spannungsverhältnis der Akkorde in der Kadenz zwei Ursachen gibt: #Die immanente Harmonik in den melodischen Intervallen der Einstimmigkeit (Schlusswendungen). #Funktionale Zusammenhänge, die schon in der Zweistimmigkeit angelegt sind, bevor man den Übergang zur Satznorm der Dreiklänge gemacht hat. Harmonische Funktionen sind folglich in der abendländischen Musik nicht allein an Akkorde gebunden. Die zweite Ursache wird in der Harmonielehre meistens als das Spannungsverhältnis angesehen, das je nachdem dazu führt, ob sich Klänge von der Tonika oder Tonalität weg oder zu ihr hin bewegen. Die Wichtigkeit der Stimmführung, schon in der Einstimmigkeit, wird dabei meist unterschätzt. --> == Historiaĵoj == <!-- Die genaue historische Entwicklung nachzuzeichnen ist sehr schwierig, da aus dem Generalbasssystem sich eine Denkmethode der Harmonielehre ausprägte, die die Würdigung bestimmter Satzelemente erschwert oder verbietet. Die verschiedenen Kadenzerweiterungen, die zum Beispiel für einen guten Choralsatz nötig sind, lassen oft gleiche Wurzeln nicht mehr erkennen<ref group="quelle" name="abrah"> Im Großen und Ganzen begrifflich nach Lars Ulrich Abraham, ''Harmonielehre. Der homophone Satz'', 2 Bände, Laaber Verlag ISBN 3-87252-044-X (vormals im Musikverlag Hans Gerig, Köln erschienen)</ref>. Der Anfang der Kadenzharmonik begann mit dem Generalbass ab 1600 in Italien und den Niederlanden in der konsequenten Abkehr von der mittelalterlichen Harmonik der Kirchentonarten. In den Niederlanden wurden viele deutsche Musiker ausgebildet, da hier das Land selbst im Dreißigjährigen Krieg darniederlag. Wie die Verwendung und Einordnung der Intervalle wirklich aussah, ist unklar. Die Funktionsharmonik, die diesen Ansatz nicht wiedergibt, wurde Ende des 19. Jh. von Hugo Riemann in der (schon nicht mehr kadenzierenden) Spätromantik geprägt. Der Harmoniker Diether de la Motte beruft sich darauf und auf exemplarische repräsentante Kompositionen dieser Zeit von Palestrina (''Stabat Mater''), Jacob Gallus, Leonhard Lechner, Emilio d´Cavalieri und Orlando di Lasso (''Sibylla Erythrea''). Interessanterweise untersuchte Paul Hindemith in seiner ''Unterweisung im Tonsatz'' zum Zwecke einer konsequenten Erneuerung der Musik wieder alle Intervalle und ordnet sie zu einem "harmonischen Gefälle". Leider tauchen bei ihm Wertungen wie "edelst" und "wertvoll" auf<ref name="mott" group="quelle">Diether der la Motte ''Harmonielehre''</ref>. Andere Neue Musiker gingen nicht mit dieser Konsequenz vor, sondern vermieden seit Wagner einige, dissonante Intervalle (kleine Sekunde, große Septime, Wagner, Schönberg, Skrijabin). --> == Kontrapunkta normo == <!-- Nach der Harmonielehre kommen weitere Satznormen hinzu: *Der Satzambitus beträgt etwa drei Oktaven *Besetzungsnorm ist die menschliche Stimme mit Bass, Tenor, Alt und Sopran. *Die Stimmführungsnorm, der kleinste Schritt sei der beste, heißt im Extremfall, die Stimme wird beibehalten. *Im Dreiklang als Norm („Damit es nicht zu bloß klinge“ [[Michael Praetorius]]) **soll nicht ohne Grund auf einen Ton verzichtet werden. **können reichere Klänge gebildet werden. **können Akkorde umgekehrt werden, ein anderer als der Grundton erscheint im Bass. *Der mehrstimmige Satz darf nicht weniger bringen, als zum Verständnis der harmonischen Vorgänge notwendig ist. *Die Außenstimmen sind das Satzgerüst, ihre immanente Harmonik muss mit der Gesamtharmonik übereinstimmen. Der Bass trägt sie, der Sopran verdeutlicht sie. *Die vier Stimmen sollen sich mit Ausnahme des Basses nie mehr als eine Oktave voneinander entfernen. Hiernach wird die steigende Sexte nicht verwendet, weil sie einen zu großen Schritt macht, der im Zweifelsfall den erlaubten Satzambitus (-umfang) überschreitet. Beachtet man dies im einzelnen für das zusammengefasste Beispiel der intervallischen Pendelversuche, kommt man zur authentischen Kadenz. Dort ist der zweite Klang kein Dreiklang, die Stimmgattungen sind nicht erkennbar, der Satzambitus ist nicht ausgenutzt, die einzelnen Stimmen bewegen sich sicher nicht im engstmöglichen Raum (c'-a'), eines der doppelten a im zweiten Klang ist für das Verständnis des F-Dur Dreiklangs nicht nötig, die Außenstimmen sind durch Stimmkreuzungen nur beeinträchtigt wahrnehmbar und der Bass darf es nicht nur, es ist sogar erwünscht, dass er der Deutlichkeit halber weiter springt; zum F statt f beispielsweise. --> == Akompanado de kantoj == <!-- Die [[Lied]]begleitung kombiniert die Elemente der drei verschiedenen Kadenzen. Man findet dort dann immer wiederkehrende Kadenzschemata, die zur Harmonisierung verschiedener Lieder passen. Die jüngeren Stücke harmonisieren taktweise, die älteren werden dichter Note gegen Note harmonisiert, was fälschlicherweise als "kirchlicher" Choralstil aufgefasst wird, aber ebenso bei Liedern (Der Mond ist aufgegangen) vorkommt. === [[Tonika|T(onika)]]-[[Dominante|D(ominante)]]-T === Es genügt oft eine einfache authentische T-D-T Harmonisierung für viele Lieder. Beispiele: Schubert: "Schlafe, schlafe holder süßer Knabe", "Oh du lieber Augustin", Mozart: "Komm lieber Mai", Beethoven: "Ich liebe Dich, so wie Du mich", "Es tönen die Lieder", "Kein schöner Land", "Der Kuckuck und der Esel", Weber: "Einsam bin ich nicht alleine", "Heute soll das große Flachsernten sein", etc. === T-[[Subdominante|S(ubdomiante)]]-T === Lieder mit ausschließlich dieser Begleitung gibt es nicht, weswegen beispielhaft Lieder gewählt werden, die plagal anfangen: "Nobody Knows the trouble I've seen" ([[Spiritual]]), "Il était un´ bergère", "Gott gnad dem großmächtigen Kaiser frumme", "Ehre sei dem Vater", "The Sun shines bright". Die Plagalkadenz findet sich in Liedern unbestimmten Alters, es beginnen mit ihr beispielsweise "Alle Vögel sind schon da" und "Morgen kommt der Weihnachtsmann". === T-S-T-D-T === "Der Mond ist aufgegangen" (verwendet jedoch Sextakkorde s. u.) === T-S-D-T === Schließlich kann noch die Vollkadenz (z. B. T-D-T-S-D-T-S-D-T) hinzugezogen werden. "Als ich ein jung Geselle war", "Wenn die Nachtigallen schlagen", "So scheiden wir mit Sang und Klang", "Wem Gott will eine rechte Gunst erweisen", "Es freit ein wilder Wassermann", "Kommet ihr Hirten", "Ihr Kinderlein kommet", "O Straßburg, O Straßburg, du wunderschöne Stadt", "Alleweil ein wenig lustig", "An der Saale hellem Strande", "Gaudeamus igitur" und die Mehrzahl volkstümlicher Liedmelodien, die die Tonart nicht verlassen. === Vollkadenzen mit Sextakkorden === Sie finden sich mehr in Kirchenliedern, die jeden Melodieton einzeln Note gegen Note harmonisieren, dazu übe man den [[Generalbass]]. "Aus tiefster Not", "Schmücke dich oh liebe Seele", "In dulci jubilo", "Was Gott tut, das ist wohlgetan", "An Wasserflüssen Babylon" (By the Rivers of Babylon) === T-D-S-T === Dieses Schema verletzt die darzustellende Satznorm der Klassik und findet sich deshalb bei außereuropäischen Liedern, der Absicht, das Fremde, Exotik (a la turca) durchscheinen zu lassen, und zukunftweisenden Erfindungen, bei der Kadenz geht es aber um die Norm einer ganz spezifischen Stilepoche und eines Bereichs, eben des Barock bis zur Frühromantik. Da es aber kein richtig und falsch gibt, finden sie sich eben auch während dieser Epoche. Man findet sie in lokal verbreiteten Stilen und Tanzliedern, und in englischen, französischen und amerikanischen Liederbüchern. Heute ist das eine typische Schlußwendung des Blues und Pop. --> == Muzikteorio == <!-- === Muzikinstruo === Im Musikunterricht steht die Kadenz an erster Stelle. Die heutige [[Funktionstheorie|funktionstheoretische]] Deutung der Kadenz hat ihren Ursprung im 19. Jahrhundert beim ersten Musikwissenschaftler [[Hugo Riemann]], in einer Zeit, als die Kadenz als Prinzip der Musik schon wieder aufgegeben worden war. Der Unterricht ist oft praktisch ausgerichtet und mit der [[Akkordsymbol|Akkordschreibweise]] oder in der Populärmusik mit der Akkordskalentheorie verknüpft. Ebenso gibt es ein historisch-empirisches Modell, das der Auslegung der Interpretation der „klassischen“ Harmonielehre z. B. im Sinne Diether de la Mottes entspricht. Im Gegensatz zu einer umfassenden, alle Erscheinungen vereinheitlicht erklärenden Theorie versucht dieser Ansatz eher, einzelne Stile und Interpreten aufgrund der ihnen eigenen ästhetischen Absichten zu deuten. Mit diesem Ansatz können wie mit dem [[Generalbass]] Satzelemente, denen Stimmführungen zugrunde liegen, nicht mehr offensichtlich erkannt werden. Der Generalbass brachte Begriffe wie ''Umkehrung'', die bei Vierklängen mehrdeutig werden, und der Begriff der ''Lage'' hat von vorneherein mehrere ungenaue Bedeutungen. Das Problem entsteht handgreiflich, wenn man sich beim praktischen Musizieren systematisch mit Stimmführungen befassen will, man keine Regeln dazu an der Hand hat. Zum Beispiel kommt der Dominant[[septakkord]] sehr selten in der Grundstellung ([[Septlage]]) vor, sondern am häufigsten in der I. Umkehrung, dem [[Quintsextakkord]]. [[Bild:Quintenzirkel Transponieren.png|eta|dekstra|310px|In der Abbildung ist – exemplarisch – für drei Tonarten jeweils der Bereich im Quintenzirkel farbig unterlegt, der für die jeweilige Tonart von Bedeutung ist.<br />Kadenz für C-Dur (blau); E-Dur (rot); Es-Dur (gelb) bzw. im Quintenzirkel innen stehend: a-Moll (blau); cis-Moll (rot); c-Moll (gelb)]] Allerdings benutzt die Stimmführung die älteren Regeln aus der Zeit vor der harmonisch konzipierten Musik. Das schlägt sich auch in der Literatur zur Harmonielehre nieder. === Die goldenen Regeln der Kadenz === # Die Grundform soll nicht zweimal hintereinander verwendet werden. # Gemeinsame Töne zwischen zwei Dreiklängen sollen durch die Wahl der entsprechenden Umkehrung (unten-mitte-oben) in gleicher Lage belassen werden. # Sollten keine gemeinsamen Töne vorhanden sein, soll unter Beachtung von Regel Nr. 1 der nächstliegende Dreiklang bzw. die nächst erreichbare Umkehrung verwendet werden. == Erweiterte Kadenz == Als Kadenz im allgemeineren Sinne bezeichnet man ein mehr oder weniger kurzes Harmonie-Abfolgeschema, in dem die Akkorde durch Abschnitte des [[Quintenzirkel]]s wandern, bis es auf der beabsichtigten Schlusstonart ankommt. Eine solche ''erweiterte Kadenz'' kann auch das harmonische Grundgerüst für eine [[Modulation (Musik)|Modulation]] bilden. Ein Beispiel für eine nicht modulierende erweiterte Kadenz (vgl. [[Quintfallsequenz]]): :C – G – a – e – F – C – F – G – C<br /><small>(Großbuchstabe = [[Dur]]-Dreiklang, Kleinbuchstabe = [[Moll (Musik)|Moll]]-Dreiklang.)</small> Die verwendeten Akkorde kommen alle im Quintenzirkel um die Tonika (hier C-Dur) angeordnet vor. In funktionaler Schreibweise lautet dieses Beispiel: :T – D – Tp – Dp – S – T – S – D – T<br /><small>(T = Tonika, S = Subdominante, D = Dominante,<br /> Tp = Tonika-Parallele, Dp = Dominant-Parallele.)<ref group="anm.">Vgl. dazu die Erläuterungen im Kapitel: [[Kadenz (Harmonielehre)#Funktionaler_Hintergrund]]</ref></small> == Funktionaler Hintergrund == Bei einer [[Dur]]- oder [[Moll (Musik)|Moll]]-[[Tonleiter]] lassen sich auf jeder Stufe (jedem Ton) so genannte ''[[leitereigen]]e [[Dreiklang|Dreiklänge]]'' erstellen, die jeweils aus dem gewählten, dem übernächsten und dem nochmals zwei Töne höheren Ton bestehen. Eine Dur-Tonleiter hat also folgende leitereigene Dreiklänge: {| class="prettytable" !bgcolor=#dddddd|[[Stufentheorie (Harmonik)|Stufe]] !bgcolor=#dddddd|Dreiklang !bgcolor=#dddddd|[[Funktionsharmonik|Funktion]] !bgcolor=#dddddd|Funktionssymbol |- |I |Dur |[[Tonika]] |T |- |II |Moll |[[Subdominantparallele]] |Sp |- |III |Moll |Dominantparallele oder Tonikagegenklang |Dp oder Tg |- |IV |Dur |[[Subdominante]] |S |- |V |Dur |[[Dominante]] |D |- |VI |Moll |[[Tonikaparallele]] |Tp |- |VII |[[Verminderter Dreiklang|vermindert]] |verkürzter Dominantseptakkord | |} In einer (natürlichen) Molltonleiter sieht es folgendermaßen aus: {| class="prettytable" !bgcolor=#dddddd|[[Stufentheorie (Harmonik)|Stufe]] !bgcolor=#dddddd|Dreiklang !bgcolor=#dddddd|Funktion !bgcolor=#dddddd|Funktionssymbol |- |I |Moll |Tonika |t |- |II |vermindert | | |- |III |Dur |[[Tonikaparallele]] |tP |- |IV |Moll |Subdominante |s |- |V |Moll |Moll-Dominante* |d |- |VI |Dur |[[Subdominantparallele]] oder Tonikagegenklang |sP oder tG |- |VII |Dur |Dominantparallele |dP |} <small>*) In der Praxis wird statt der leitereigenen Moll-Dominante meistens ihre Dur-Variante durch Erhöhung der Terz in diesem Dreiklang (=[[Leitton]] zur Tonika) gebraucht. In klassischer Musik wird bei Aufwärtsbewegung einer Stimme regelmäßig zusätzlich die 6. Stufe (also die Stufe vor dem Leitton) erhöht, um eine übermäßige Sekunde zu vermeiden (melodisch Moll).</small> --> == Literaturo == * Lars Ulrich Abraham, ''Harmonielehre. Der homophone Satz'', 2 Bde., Laaber Verlag, ISBN 3-872-52044-X (vormals Musikverlag Hans Gerig, Köln 1969, erschienen) * [[Diether de la Motte]] ''Harmonielehre'', dtv, München 2004, ISBN 3-423-30166-X == Vidu ankaŭ == * [[Kadenco (konĉerto)]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.justchords.de/theory/progs.html Harmonielehre der Kadenz] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101125012503/http://www.justchords.de/theory/progs.html |date=2010-11-25 }} * [http://www.gerdkaufmann.de/kadop1.htm Beispiel einer Kadenz als Musikstück] * [http://www.lehrklaenge.de/html/die_richtige_stimmfuhrung.html Die Stimmführung in der Kadenz] * [http://www.musiktheorie-aktuell.de/tutorials/kadenz.aspx Online-Tutorial zur Kadenz] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110121050028/http://www.musiktheorie-aktuell.de/tutorials/kadenz.aspx |date=2011-01-21 }} (musiktheorie-aktuell.de) == Fontoj == <references group="quelle"/> == Referencoj == <references group="anm."/> [[Kategorio:Harmoniscienco]] {{Tradukitaĵo|de|Kadenz (Harmonielehre)|revizio=84014330|enmetrevizio=3382958}} engqo1opdt4u88q7ggoi18zk7jn7j5g 0 349937 9418092 3395868 2026-07-01T12:57:00Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Kojnvosta tetrako]] 9418092 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kojnvosta tetrako]] 7lvwm6m27w3meejjdioc0ibju5inx2q 0 354522 9418105 9417559 2026-07-01T13:06:19Z Crosstor 3176 /* Ĉinio (Popola Respubliko) */ 9418105 wikitext text/x-wiki Tiu ĉi artikolo estas aparta parto de [[grandurbo]], kie pri ĝeneralaĵoj kaj pri la aliaj [[kontinento]]j estas informoj. ''Memoru, ke grandaj urboj konsistas el [[milionurbo]]j, [[metropolo]]j (inter 1 miliono kaj 500mil) kaj grandurboj (inter 500mil kaj 100mil)!'' [[Dosiero:Panoramic View of East Kabul City.jpg|eta|400ra|Larĝa panoramo de Kabulo]] [[Dosiero:Dhaka skyline1.jpg|eta|400ra|Larĝa panoramo de Dako]] [[Dosiero:Chowringheeskyline2.jpg|eta|400ra|Larĝa panoramo de Kolkato]] [[Dosiero:Jakarta Skyline Part 2.jpg|eta|400ra|Nubskrapuloj en Ĝakarto]] [[Dosiero:Singapore port panorama.jpg|eta|400ra|Larĝa panoramo de Singapuro]] == Grandaj urboj de [[Azio]] laŭ landoj == Notoj: * Vi trovas informojn pri [[Azia Rusio|Azia parto de Rusio]] [[grandurbo|ĉi tie]]!. * Tie vi trovas Kaŭkazajn landojn, [[Turkio]]n kaj [[Kipro]], spite tion, ke ili ofte estas menciitaj Eŭropaj landoj. * [[Brunejo]], [[Butano]], [[Orienta Timoro]], [[Aŝmora kaj Kartia Insuloj]], [[Kokosinsuloj]] kaj [[Kristnaskinsulo]] ne havas grandajn urbojn. === [[Afganio]] === En Afganio estas la ĉefurbo [[Kabulo]] la unusola milionurbo. Metropoloj ne estas. Grandurboj estas [[Kandaharo]], [[Mazar-e Ŝarif]], [[Herat]], [[Ĝalalabad]] kaj [[Kunduz]]. === [[Armenio]] === [[Dosiero:Yerevan Mount Ararat.jpg|eta|300ra|Erevano kaj Ararat]] En Armenio estas unusola milionurbo (kaj samtempe ankaŭ metropolo): [[Erevano]]. Estas 2 grandurboj: [[Gjumri]] kaj [[Vanadzor]]. === [[Azerio]] === En Azerio estas unusola milionurbo (kaj samtempe ankaŭ metropolo): [[Bakuo]]. Estas 2 grandurboj: [[Ganĝa]] kaj [[Sumgait]]. === [[Bangladeŝo]] === En Bangladeŝo estas 4 milionurboj: [[Dako]], [[Ĉitagongo]], [[Narajanganĝ]] kaj [[Gazipur]]. Metropoloj estas [[Kulno]] kaj [[Raĝŝaho]]. Grandurboj estas [[Silheto]], [[Tongi]], [[Rangpur]], [[Majmansing]], [[Ĝesor]], [[Koks Bazar]], [[Komilla]], [[Dinaĝpur]], [[Navabganĝ]], [[Bogra]], [[Brahmanbaria]], [[Tangail]], [[Siraĝganĝ]], [[Naogaon]], [[Feni Sadar]], [[Pabna]] kaj [[Ĉandpur]]. === Barato === [[Dosiero:India map mod.png|eta|250ra|Mapo de Barato]] [[Dosiero:Skyline at Rajiv Chowk.JPG|eta|{{centre|Delhio}}]] [[Dosiero:Mumbai 03-2016 10 skyline of Lotus Colony.jpg|eta|{{centre|Mumbajo}}]] [[Dosiero:Chowringheeskyline2.jpg|eta|{{centre|Kolkato}}]] [[Dosiero:The Legislative House ( Vidhana Soudha) building of Karnataka. 04.jpg|eta|{{centre|Leĝdona konstruaĵo en Bengaluro}}]] [[Barato]] estas la plej popola lando de la mondo. Komence de la historio jam urboj formiĝis. Nuntempe daŭriĝas pligrandiĝo de urboj. Milionurboj estas [[Mumbajo]], [[Delhio]], [[Bengaluro]], [[Hajderabado]], [[Ahmadabado]], [[Ĉenajo]], [[Kolkato]], [[Surat]], [[Puneo]], [[Ĝajpuro]], [[Laknaŭo]], [[Kanpur]], [[Nagpur]], [[Indaur]], [[Thane]], [[Bhopal]], [[Visakhapatnam]], [[Pimpri-Ĉinĉvad]], [[Patnao]], [[Vadodara]], [[Gaziabad]], [[Ludhiana]], [[Agra (Barato)]], [[Nasiko]], [[Ranĉi]], [[Faridabado]], [[Merath]], [[Raĝkot]], [[Kaljan-Dombivali]], [[Vasai-Virar]], [[Varanasio]], [[Srinagar]], [[Aŭrangabado (Maharaŝtro)]], [[Dhanbad]], [[Gurgaono]], [[Amritsar]], [[Novmumbajo]], [[Allahabad]], [[Haora]], [[Gvalior]], [[Ĝabalpur]], [[Koimbatore]], [[Vijajaŭada]], [[Ĝodhpur]], [[Salem (Barato)]], [[Maduraj]], [[Rajpuro]] kaj [[Kota (Raĝastano)]]. Metropoloj estas [[Ĉandigarh]], [[Guvahati]], [[Solapur]], [[Hubli-Dharwad]], [[Majsur]], [[Tiruĉirapali]], [[Barejli]], [[Aligarh]], [[Tiruppur]], [[Moradabad]], [[Ĝalanĝar]], [[Bhubaneŝvar]], [[Varangal]], [[Mira-Bhajandar]], [[Ĝalgaon]], [[Guntur]], [[Thiruvananthapuram]], [[Bhivandi]], [[Saharanpur]], [[Gorakhpur]], [[Bikaner]], [[Amravati]], [[Noida]], [[Ĝamŝedpur]], [[Bhilai]], [[Kataka]], [[Firozabad]], [[Koĉi (Barato)]], [[Nellore]], [[Bhavnagar]], [[Dehradun]], [[Durgapur]], [[Bidhannagar]], [[Asansol]], [[Rourkela]], [[Nanded]], [[Kolhapur]], [[Aĝmer]], [[Akola]], [[Gulbarga]], [[Ĝamnagar]], [[Uĝĝen]], [[Loni]], [[Siliguri]], [[Ĝansi]], [[Dankuni]], [[Ulhasnagar]], [[Ĝamu]], [[Sangli]] kaj [[Mangaloro]]. Grandurboj estas ĝis 200mil: [[Maheŝtala]], [[Erode]], [[Belagavi]], [[Kurnul]], [[Bhivadi]], [[Ambattur]], [[Raĝamahendravaram]], [[Tirunelveli]], [[Malegaon]], [[Gaja (Barato)]], [[Udaipur]], [[Kakinada]], [[Davangere]], [[Kozhikode]], [[Rajpur Sonarpur]], [[Bokaro]], [[Suda Dumdum]], [[Ballari]], [[Patiala]],. [[Velor]], [[Korba]], [[Belagavi]], [[Ahmednagar]], [[Anand]], [[Kolamo]], [[Panihati]], [[Latur]], [[Morbi]], [[Brahmapur]], [[Bhatpara]], [[Dule]], [[Barasat]], [[Muzaffarnagar]], [[Bagalpur]], [[Bhilvara]], [[Tumakuru]], [[Mathura]], [[Ŝivamogga]], [[Vijayapura]], [[Muzaffarpur]], [[Gandhidham]], [[Kamarati]], [[Rohtak]], [[Ĉandrapur]], [[Panvel]], [[Hisar]], [[Ŝahĝahanpur]], [[Balli]], [[Nov-Delhio]], [[Trissur]], [[Singrauli]], [[Nizamabad]], [[Panipat]], [[Parbani]], [[Kulti]], [[Bilaspur]], [[Nallasopara]], [[Parbani]], [[Karur]], [[Bordoman]], [[Rampur (Utar-Pradeŝo)]], [[Darbhanga]], [[Ajzolo]], [[Etavah]], [[Noihati]], [[Raĝamahendravaram]], [[Devas]], [[Satna]], [[Kurnul]], [[Mau]], [[Icalkaranĝi]], [[Ĝalna]], [[Sonipat]], [[Durg]], [[Hapur]], [[Tirupati]], [[Oĵukaraj]], [[Gandhinagaro]], [[Batinda]], [[Borahonogur]], [[Rourkela]], [[Avadi]], [[Kadapa (urbo)]], [[Ĝunagad]], [[Malda]], [[Navsari]], [[Sagar]], [[Karimnagar]], [[Serampore]], [[Bharatpur (Barato)]], [[Anantapuramu]], [[Vizianagaram]], [[Bihar Ŝarif]], [[Khammam]], [[Faruĥabad]], [[Sri Ganganagar]], [[Ratlam]], [[Ramagundam]], [[Nangloj Ĝat]], [[Norda Dumdum]], [[Rajĉur]], [[Holdia]], [[Serilingampalli]], [[Arrah]], [[Uluberia]], [[Dhanbad]], [[Bidar]], [[Hosapete]], [[Imfalo]], [[Pali (Raĝastano)]], [[Sikandrabad]], [[Mirzapur]], [[Karnal]], [[Puduĉeri]], [[Purnia]], [[Loni]], [[Jamunanagar]], [[Rourkela]], [[Mango (Barato)]], [[Bulandŝahr]], [[Gurgaon]], [[Tanĝavur]], [[Kannur]], [[Mehsana]], [[Munger]], [[Thoothukudi]], [[Navghar-Manikpur]], [[Sultan Pur Majra]], [[Nagerkoil]], [[Agartala]], [[Ĉapra]], [[Bhalswa Jahangir Pur]], [[Sikar]], [[Baruĉ]], [[Buĝ]], [[Vapi]], [[Kanĉipuram]], [[Panĉkula]], [[Biŭani]], [[Kriŝnaraĝapura]], [[Ambernat]], [[Begusaraj]], [[Nadiad]], [[Valsad]], [[Katihar]], [[Ŝimla]], [[Sambal]], [[Burhanpur]], [[Mahadevapura]], [[Sirsa]], [[Surendranagar-Dudreĝ]], [[Ambikapur]], [[Eluru]], [[Dindigul]], [[Mahbubnagar]], [[Rajbareli]], [[Katni]], [[Baharampuro]], [[Borahonogur]], [[Kirari Suleman Nagar]], [[Sikundarabad]], [[Ongole]], [[Ĝunagad]], [[Ĉandanagar]], [[Ĉapra]], [[Morena]], [[Ĥargopur]] kaj [[Kandva]]. [[Ambala]], [[Ranipet]], [[Sivakasi]], [[Reva]], [[Tonk (Raĝastano)]], [[Dholpur]], [[Deogar]]. Aliaj urbegoj ĝis cent mil laŭ alfabeta ordo: [[Abohar]], [[Adilabad]], [[Adoni (Barato)]], [[Alapula]], [[Amaravatio]], [[Amreli]], [[Amroha]], [[Ankleŝvar]], [[Arrah]], [[Aŭrangabad (Biharo)]], [[Azamgarh]], [[Badajun]], [[Badlapur]], [[Bagaha]], [[Bagalkot]], [[Bahrajĉ]], [[Balasore]], [[Ballia]], [[Balurghat]], [[Banda]], [[Bangaon]], [[Bankura]], [[Bansvara]], [[Barabanki]], [[Barakpur]], [[Baran (Barato)]], [[Baraut]], [[Barmer]], [[Barnala]], [[Barŝi]], [[Basirhat]], [[Basti]], [[Beavar]], [[Bettiah]], [[Betul]], [[Bhadrak]], [[Bhadravati (Karnatako)]], [[Bhind]], [[Biŭani]], [[Bongaigan]], [[Botad]], [[Bulandŝahr]], [[Bundi]], [[Busaval]], [[Ĉatarpur]], [[Ĉikkamagaluru]], [[Ĉilakaluripet]], [[Ĉindvara]], [[Ĉirmiri]], [[Ĉitorgar]], [[Ĉitradurga]], [[Ĉittur]], [[Ĉuru (Raĝastano)]], [[Dahod]], [[Damoh]], [[Dehri]], [[Dharmavaram (Sri Sathya Sai)]], [[Deoria]], [[Dibrugar]], [[Dimapur]], [[Dindori]], [[Disa]], [[Etah]], [[Fatehpur]], [[Gangavati]], [[Gadag-Betigeri]], [[Gangapur (Savai Madhopur)]], [[Ghazipur]], [[Giridih]], [[Godhra]], [[Gondal]], [[Gondija]], [[Gudivada]], [[Guna]], [[Guntakal]], [[Gurdaspur]], [[Ĝagdalpur]], [[Ĝalpajguri]], [[Ĝasdan]], [[Ĝaŭnpur]], [[Ĝehanabad]], [[Ĝetpur]], [[Ĝind]], [[Ĝorhat]], [[Ĝunĝunu]], [[Habra]], [[Hanumangarh]], [[Hardoj]], [[Hassan (Barato)]], [[Hathras]], [[Hazaribag]], [[Hindaun]], [[Hindupur]], [[Hingangat]], [[Hosur]], [[Hugli-Ĉuĉura]], [[Ĥambat]], [[Ĥeda (urbo)]], [[Ĥorda]], [[Itarsi]], [[Jagtial]], [[Kalol]], [[Karaikudi]], [[Kaddalor]], [[Kadiri]], [[Kajthal]], [[Kaljani]], [[Kargone]], [[Kapurthala]], [[Kasganĝ]], [[Kiŝangarh]], [[Khurĝa]], [[Kiŝanganĝ]], [[Kolar]], [[Kriŝnanagar (Okcidenta Bengalio)]], [[Kurukŝetr]], [[Lakhimpur]], [[Lakhisaraj]], [[Lalitpur (Barato)]], [[Mahuva]], [[Madanapalle]], [[Maksi]], [[Mandsaur]], [[Mandya]], [[Mangalagiri]], [[Medininagar]], [[Midnapore]], [[Mirialguda]], [[Modinagar]], [[Modomgram]], [[Motihari]], [[Mugalsarai]], [[Nabadvip]], [[Nagaŭr]], [[Nagoan]], [[Nalgonda]], [[Nandurbar]], [[Narasaraopet]], [[Narmadapuram]], [[Narnaul]], [[Navada]], [[Neyveli]], [[Nimaĉ]], [[Oraj]], [[Osmanabad]], [[Palakad]], [[Palval]], [[Patan (Guĝarato)]], [[Pathankot]], [[Pilibhit]], [[Pithampur]], [[Pollaĉi]], [[Proddatur]], [[Pudukkottai]], [[Purulia]], [[Raĝapalajam]], [[Rajganĝ]], [[Rajgarh]], [[Rajnandgaon]], [[Ranibennur]], [[Robertsonpet]], [[Saharsa]], [[Sahibzada Ajit Singh Nagar]], [[Sambalpur]], [[Sasaram]], [[Satara]], [[Savai Madhopur]], [[Seoni]], [[Serampore]], [[Siddipet]], [[Silĉar]], [[Sitamarhi]], [[Sitapur]], [[Sivan]], [[Sri Muktsar Sahib]], [[Srikakulam]], [[Sultanpur]], [[Surjapet]], [[Ŝamli]], [[Manĉerial]], [[Ŝantipur (Okcidenta Bengalio)]], [[Ŝikohabad]], [[Ŝilongo]], [[Ŝivpuri]], [[Tadepalligudem]], [[Tadipatri]], [[Tenali]], [[Tezpur]], [[Tinsukia]], [[Udgir]], [[Udupi]], [[Unnao]], [[Utturpara Kotrong]], [[Veraval]], [[Vidiŝa]] kaj aldoniĝas laŭ duba informo [[Komarapalayam]]. === [[Barejno]] === En Barejno la ĉefurbo [[Manamo]] estas la plej granda urbo, kiel grandurbo. === [[Birmo]] (Mjanmao) === En Mjanmao estas 2 milionurboj: [[Ranguno]] (iama ĉefurbo) kaj [[Mandalay]]. Metropoloj ne estas. Grandurboj estas [[Nepjido]] (aktuala ĉefurbo), [[Taunĝi]], [[Bago]], [[Molamjajn]], [[Mjiĉina]], [[Moniva]], [[Laŝio]], [[Patejn]], [[Pjin U Lin]], [[Pji]], [[Kalej]], [[Mjejk]], [[Mjavadi]], [[Mejktila]], [[Taungu]], [[Sitŭe]], [[Davej]]. === [[Ĉina Popola Respubliko|Ĉinio (Popola Respubliko)]] === [[Dosiero:Pudong Skyline, Shanghai, PRC.jpg|eta|Panoramo de Ŝanhajo]] [[Dosiero:Beijing cbd.jpg|eta|Komerca centro de Pekino]] Ĉinio diferencas de la aliaj landoj. Unue estas deklaritaj urboj, fakte municipoj, kiuj estas en aliaj landoj kvazaŭ departementoj ene kun pluraj urboj, urbetoj, vilaĝoj. Aliparte en la liston enŝoviĝis ankaŭ tiuj komunumoj, kiuj ne atingas la urbegan nivelon, sed ili estas laŭ rangoj egalvaloraj kun la urbegoj. En tiu lando jam dum la historiaj tempoj grandaj urboj formiĝis. Nuntempe Ĉinio havis eksplodecan urban kresko, ĉar kiuj loĝis en kamparaj lokoj, venis al la urboj por laborpostenoj. La rezulto estas granda nombro de la urboj kun grandegaj loĝantaroj. Ĉefe en la 20-a jarcento oni kreis nivelojn. En nivelo povas esti multaj urboj kaj vilaĝoj, eĉ industriaj zonoj aŭ aliaj areoj. * En la unua nivelo estas 4 [[Administra divido de Ĉinio|provincnivelaj]] [[milionurbo]]j: [[Ŝanhajo]], [[Pekino]], [[Tjanĝino]], [[Ĉongĉingo]]. * En la dua nivelo estas 15 subprovincnivelaj milionurboj (laŭ loĝantarnombro): [[Ĉengduo]], [[Kantono (Ĉinio)]], [[Ŝenĝeno]], [[Ĝengĝoŭo]], [[Vuhano]], [[Ŝjiano]], [[Hangĝoŭo]], [[Ĉingdaŭo]], [[Harbino]], [[Ningbo]], [[Nankino]], [[Ĝinano]], [[Ŝenjango]], [[Ĉangĉuno]], [[Dalian]], [[Sjamen]]. * En la tria nivelo estas prefektujnivelaj urbegoj (laŭ loĝantarnombro) milionurboj: [[Suĝou]], [[Baodin]], [[Ŝiĝjaĝvango]], [[Linji]], [[Donguan]], [[Ĉangŝao]], [[Nanjan]], [[Venĝou]], [[Foŝan]], [[Handan]], [[Vejfang]], [[Hefejo]], [[Ŝuĝoŭo]], [[Ĝoukou]], [[Ganĝou]], [[Hece]], [[Ĉjuanĝoŭ]], [[Naningo]], [[Kunmingo]], [[Ĝjining]], [[Fuĝoŭo]], [[Fujan]], [[Ŝancjo]], [[Nantong]], [[Tangŝan]], [[Vuŝi]], [[Canĝou]], [[Ŝjiintaj]], [[Jantaj]], [[Lŭojan]], [[Ĉinhua]], [[Ĝumadian]], [[Ĝanczjan]], [[Bicje]], [[Janĉengo]], [[Hengjang]], [[Tajĝou (Ĝjangsuo)]], [[Czunji]], [[Ŝaojan]], [[Ŝanĵao]], [[Nanĉano]], [[Ŝjinŝjan]], [[Ŝjinjango]], [[Maoming]], [[Hujĝou]], [[Gŭijango]], [[Liaoĉeng]], [[Huangan]], [[Julin (Gvanŝio)]], [[Ĉuĉin]], [[Deĝoŭ]], [[Nanĉon]], [[Ĉejan]], [[Ŝantou]], [[Anjan]], [[Tajan]], [[Langfang]], [[Kaŝing]], [[Daĝou]], [[Suĝou (Anhujo)]], [[Tajuano]], [[Jonĝou]], [[Ĉande]], [[Ĉangĝoŭo]], [[Ŝaosing]], [[Ksiangjang]], [[Ĉinĝou]], [[Ĝaotong]], [[Ĝanĝou]], [[Juejang]], [[Jiĉun (Ĝjangŝjio)]], [[Boĝou]], [[Pindinŝan]], [[Suĉjan]], [[Ŝjanjango]], [[Gujlin]], [[Mjanjan]], [[Kajfen]], [[Ĝjanmen]], [[Junĉen]], [[Cibo]], [[Vejnan]], [[Ĉenĝou]], [[Jiŭjiang]], [[Lienjunan]], [[Jibin]], [[Hŭajhŭa]], [[Janĉĵou]], [[Huajan]], [[Tajĝou (Ĝeĝjango)]], [[Ĝian (Ĝjangŝjio)]], [[Ĝonŝan]], [[Luan]], [[Suĉang]], [[Lanĝoŭo]], [[Gujgan]], [[Sjaogan]], [[Luĝoŭ]], [[Hengŝui]], [[Anĉin]], [[Ljuĝou]], [[Ĝanjakou]], [[Ĝaoĉin]], [[Ĉiĉihar]], [[Urumĉio]], [[Ĉifen]], [[Ĉuĝou]], [[Linfen]], [[Cinjuan (Gŭangdongo)]], [[Binĝou]], [[Ĝuĝou]], [[Mejĝou]], [[Ĉaoĝuan]], [[Jijang]], [[Loudi]], [[Pujang]], [[Jiĉang]], [[Sujhua]], [[Vuĥu]], [[Julin (Ŝenŝjio)]], [[Ĝilino]], [[Fuĝou]], [[Bajse]], [[Cjaoĉo]], [[Dejang]], [[Hoĥoto]], [[Heĉi]], [[Lulian]], [[Cinĝun]], [[Huĝou]], [[Ĉengde]], [[Anŝan]], [[Baoji]], [[Cinĝou]], [[Tunĵen]], [[Bengbu]], [[Gŭan En]], [[Hanĵong]], [[Putjen]], [[Ĉĵencjan]], [[Ŝijan]], [[Ĉanĝi]], [[Leŝan]], [[Ninte]], [[Nejĝjan]], [[Cinhuandao]], [[Datong]], [[Hŭajnan]], [[Ljupanŝuj]], [[Tianŝui]], [[Ĵiĝao]], [[Mejŝan]], [[Vejhaj]], [[Hajkoŭo]], [[Tunljao]], [[Ĉaojan]], [[Jinĉŭano]], [[Ŝaoguan]], [[Hejuan]], [[Vuĝou]], [[Sujnin]], [[Daĉin]], [[Ŝanvej]], [[Sjantan]], [[Longjen]], [[Baĝun]], [[Baŭtoŭo]], [[Ĝjinĝou]], [[Ŝjinĝou]], [[Ŝjienin]], [[Janĉian]], [[Ĉinmen]], [[Ĉaoĝou]], [[Dinsi]], [[Liŝuj]], [[Sjuanĉen]], [[Ankang]], [[Zigong]], [[Sanmin]], [[Anŝun]], [[Huangŝi]], [[Ŝjinino]], [[Ĝuhaj]], [[Huludao]], [[Baoŝan]], [[Lonan (Gansuo)]], [[Puer]], [[Telin]], [[Junfu]], [[Loha]], [[Inkou]], [[Ĉijan]], [[Gvanjuen]], [[Mudancjan]], [[Janan]], [[Cjuĝou]], [[Lincan]], [[Sunjuan]], [[Juŝji]], [[Hulunbuir]], [[Ĉinĉen]], [[Dunjin]], [[Dandong]], [[Cinjan]], [[Maanŝan]], [[Gjamusi]], [[Ordos (urbo)]], [[Ĉunzo]], [[Lajbin]], [[Sujĝou]], [[Ŝanlo]], [[Sanmensja]], [[Heĝou]], [[Huajbej]], [[Fuŝuno]], [[Beihai]], [[Pinlian]], [[Siping]], [[Tonghua]], [[Pinsjan (Ĝjangŝjio)]], [[Ulanĉab]], [[Fusin]], [[Ĉindeĝen]], [[Ljaojan]], [[Sjuĉĵou]], [[Hopi]], [[Bajĉen]], [[Bajanur]], [[Ĝaĉaĉi]], [[Bajin]], [[Ĉiŝji]], [[Uvej (Gansuo)]], [[Ja'an]], [[Panĝjin]], [[Uĝun]], [[Hajdun]], [[Ĉiĝou]], [[Huangŝan (urbo)]], [[Bensi]], [[Jancjuan]], [[Tongling]], [[Heihe]], [[Lijiang]], [[Panĝihua]], [[Ŝuanjaŝan]], [[Ŝjinju]], [[Ĝoŭŝan]], [[Jintan (Ĝjangŝjio)]], [[Gujan]], [[Ĝanje]], [[Eĝou]], [[Ĝunvej]], [[Cjuĉuan]], [[Fanĉengan]], [[Sanja]] ** metropoloj: [[Liaojuan]], [[Danĝou]], [[Hegang]], [[Jiĉun (Hejlongĝjango)]], [[Lasao]], [[Ŝigace]], [[Ĉamdo]], [[Ŝicujŝan]], [[Tunĉuan (Ŝenŝjio)]], [[Turfan]], [[Citajhe]], [[Hami]], [[Uhaj]], [[Nagĉu]] ** urbegoj: [[Karamaj]], [[Ĉinĉan]], [[Ŝanan]], [[Jajugan]], [[Njinĉi]] ** sola urbeto: [[Sanŝa]] ** prefektujnivelaj aŭtonomioj: [[Gannan]], [[Hajŝji]], [[Daŝjinganlin]], [[Enŝi Tucja kaj Miao]]. ** subprefektujnivelaj urboj: [[Tianmen]], [[Ŝjantao]], [[Gaoĝou]], [[Lufen]], [[Lodin]], [[Punin]], [[Kaŝgar]], [[Aral (Ĉinio)]], * En la kvara nivelo estas distriktonivelaj metropoloj, urbegoj aŭ urboj (laŭ abozo): [[Bole (Ŝinĝango)]], [[Cjujfu]], [[Ĉijuan]], [[Dongtaj]], [[Enŝi]], [[Fukan]], [[Gaoĝou]], [[Golmud]], [[Ĝian' (Ĝilinio)]], [[Hunĉun]], [[Jinin (Ŝinĝango)]], [[Jujao]], [[Juŝu]], [[Ĵongĉeng]], [[Kokdala]], [[Ljangĝou]], [[Lonan (Ĝjangŝjio)]], [[Manĝur]], [[Taĉeng]], [[Taojuan (Ĉande)]] * Sennivelaj milionurboj estas [[Kovlun]], [[Centralo (Honkongo)]]. * Sennivelaj metropoloj estas [[Ŝa Tin]], * Sennivelaj urbegoj estas [[Juen Long]], * Sennivelaj distriktoj estas [[Ĝangdian]], * Aliaj [[Binhai]], [[Ŝihezi]], [[Tseung Kvan O]], [[Huaijin]], [[Ŝaŝi]], [[Ŝeung Ŝui]], [[Tuen Mun]], [[Makao]], [[Sai Kung]], [[Luanĉeng]], === [[Filipinoj]] === En Filipinoj estas 4 milionurboj: [[Kezonurbo]], [[Manilo]] (ĉefurbo), [[Kalukano]] kaj [[Davao (urbo)]]. [[Dosiero:Katipunan Avenue.jpg|eta|Avenuo en Kezonurbo]] [[Dosiero:Roxas Boulevard skyline with Navy (Manila; 01-01-2020).jpg|eta|Manilo]] [[Dosiero:Ph general map.svg|eta|350ra|Mapo pri Filipinoj]] Metropoloj estas [[Cebuurbo]], [[Zamboanga]], [[Antipolo]], [[Pasig]], [[Taguig]], [[Valenzuela (Filipinoj)]], [[Dasmariñas]], [[Cagayan de Oro]], [[Paranjako]], [[Las Piñas]], [[General Santos]], [[Makatio]], [[Bacolod]], [[Muntinlupo]], [[Bakoro]] kaj [[San Jose del Monte]]. Grandurboj estas (laŭ Filipina klasifiko (vidu:[[Listo_de_urboj_de_la_Filipinoj]]) * unuaklasaj [[Marikina]], [[Iloilo (urbo)]], [[Pasay]], [[Calamba]], [[Angeles]], [[Lapu-Lapu]], [[Imuso]] * duaklasaj [[Mandaluyong]], [[Rodriguez (urbego)]], [[Malabon]], [[Mandaue]], [[Santa Rosa (Laguna)]], [[Baguio]], [[Iligan]], [[Tarlakurbo]], [[Butuan]], [[Biñan]], [[Lipa (Filipinoj)]], [[Batangas]], [[San Pedro (Filipinoj)]], [[Cainta]] * triaklasaj [[Taytay (Rizalo)]], [[San Fernando (Filipinoj)]], [[Cabanatuan]], [[Kotabato (urbo)]], [[Navotas]], [[Binangonan]], [[San Pablo (Filipinoj)]], [[Lucena (Filipinoj)]], [[San Mateo (Rizalo)]], [[Olongapo]], [[Malolos]], [[Tagum]], [[Santa Maria (Bulakano)]], [[General Trias]], [[Tacloban]], [[Puerto Princesa]], [[Cabuyao]] * kvaraklasaj [[Mabalacat]], [[Silang]], [[Meycauayan]], [[Legazpi (Albajo)]], [[Talisay (Cebu)]], [[Ormoc]], [[Maravi]], [[Tanza]], [[Kabankalan]], [[Calbayog]], [[Valencia (Bukidnon)]], [[San Carlos (Pangasinano)]], [[Pagadian]], [[Naga (Sudaj Kamarinoj)]], [[Marilao]], [[Bago (Filipinoj)]], [[Panabo]], [[Toledo (Filipinoj)]], [[Sorsogon (urbo)]], [[Santo Tomas (Batangoj)]], [[Tanauan]], [[Koronadalo]], [[Dagupan]], [[Roxas (Kapiso)]], [[Digos]], [[Malaybalay]], [[Lubao]] * kvinaklasaj [[Meksikurbo (Filipinoj)]], [[Cadiz (Filipinoj)]], [[Sagay]], [[Jolo (urbo)]], [[San Miguel (Bulakano)]], [[Baliuag]], [[General Mariano Alvarez]], [[Concepcion (Tarlako)]], [[Surigao]], [[Polomolok]], [[Ilagan]], [[San Carlos (Okcidenta Negroso)]], [[Tuguegarao]], [[Sariaya]], [[Hagonoy (Bulakano)]], [[Santiago (Isabelo)]], [[San Juan (Manila Metropolo)]], [[Tabaco]], [[Midsayap]], [[Ozamiz]], [[Malasiqui]], [[Pikit]], [[San Jose (Nova Ekijo)]], [[Capas]], [[Mati (urbo)]], [[Urdaneta]], [[Silay]], [[San Jose (Okcidenta Mindoro)]], [[Arayat]], [[Kidapavan]], [[Calapan]], [[Dumaguete]], [[San Fernando (La-Unio)]], [[Cauayan (Isabelo)]], [[Nasugbu]], [[Dipolog]], [[Santo Tomas (Norda Dabao)]], [[Gingoog]], [[Daraga]], [[Bayavan]], [[Danao (urbo)]], [[Malita]], [[Candelaria (Kezono)]], [[Bocaue]], [[Norzagaray]], [[Talavera (Filipinoj)]], [[Kaviturbo]], [[Guagua]], [[Floridablanca (Filipinoj)]], [[Bayambang]], [[Porac]], [[Mariveles]], [[Glan (urbo)]], [[Baybay]], [[Laoag]], [[Himamaylan]], [[Santa Cruz (Laguno)]], [[Minglanilla (Filipinoj)]], [[Ligao]], [[Carcar]], [[Trece Martires]], [[La Trinidad (Filipinoj)]], [[Tabuk (Filipinoj)]], [[Lingayen]], [[Mangaldan]], [[Dinalupihan]], [[Calumpit]], [[Plaridel]], [[San Ildefonso (Filipinoj)]], [[Gapan]], [[Guimba]], [[Apalit]], [[Candaba]], [[Magalang]], [[Subic]], [[Rosario (Batangoj)]], [[San Juan (Batangoj)]], [[Naic]], [[Rosario (Kavito)]], [[Los Baños (Laguno)]], [[Angono]], [[Tanay (Filipinoj)]], [[Naujan]], [[Daet]], [[Labo]], [[Libmanan]], [[Bulan (Filipinoj)]], [[Tagbilaran]], [[Consolacion]], [[Liloan (Cebu)]], [[Naga (Cebu)]], [[Catbalogan]], [[Manolo Fortich]], [[Maramag]], [[ Keson (Bukidnon)]], [[Samal (Norda Davao)]], [[Talisay (Okcidenta Negroso)]], [[Cauayan (Okcidenta Negroso)]], [[Malungon]], [[Isabela (Basilano)]], [[Bayugan]] kaj [[Bongao]]. === [[Indonezio]] === En Indonezio 14 milionurboj troviĝas: [[Ĝakarto]] (ĉefurbo), [[Surabajo]], [[Medano]], [[Bandungo]], [[Bekasi]], [[Depok]], [[Tangerang]], [[Semarang]], [[Palembang]], [[Makassar]], [[Suda Tangerang]], [[Bandar Lampung]], [[Batam]] kaj [[Bogor]]. Metropoloj estas [[Pekanbaru]], [[Padango]], [[Malang]], [[Samarinda]], [[Tasikmalaya]], [[Balikpapan]], [[Banjarmasin]], [[Pontianak]], [[Serang]], [[Denpasar]], [[Jambi (urbo)]], [[Surakarta]] kaj [[Cimahi]]. [[Dosiero:Bandung Pasupati Skyline.jpg|eta|300ra|Bandungo kun ponto]] Grandurboj estas [[Manado]], [[Kupango]], [[Cilegon]], [[Mataram]], [[Jayapura]], [[Bengkulu]], [[Yogyakarta]], [[Paluo]], [[Ambon]], [[Sukabumi]], [[Kendari]], [[Cirebon]], [[Dumai]], [[Pekalongan]], [[Palangka Raya]], [[Binjai]], [[Kediri]], [[Sorong]], [[Tegal]], [[Pematangsiantar]], [[Banjarbaru]], [[Banda Aceh]], [[Tarakan]], [[Probolinggo]], [[Singkavang]], [[Lubuklinggau]], [[Tanjung Pinang]], [[Bitung]], [[Padangsidempuan]], [[Pangkal Pinang]], [[Batu]], [[Pasuruan (urbo)]], [[Ternato (urbo)]], [[Banjar (Javo)]], [[Gorontalo]], [[Madiun (urbo)]], [[Prabumulih]], [[Salatiga]], [[Lhokseumave]], [[Langsa]], [[Palopo]], [[Bontang]], [[Tanjungbalai]], [[Tebing Tinggi]], [[Metro (urbo)]], [[Baubau]], [[Bima]], [[Parepare]], [[Blitar (urbo)]], [[Pagar Alam]], [[Pajakumbuh]], [[Gunungsitoli]], [[Mojokerto (urbo)]], [[Kotamobagu]], [[Magelang]], [[Bukittinggi]], [[Tidore]], [[Mamuju]] kaj [[Tomohon]]. [[Dosiero:Baghdad Red zone.jpg|eta|Panoramo en Bagdado]] === [[Irako]] === En Irako jam komence de la [[historio]] formiĝis urboj, ekzemple [[Ninivo]], [[Ur]], [[Nippur]]. En tiu lando estas 3 milonurboj: [[Bagdado]], [[Basra]] kaj [[Mosulo]]. Metropoloj estas [[Arbil]], [[Sulejmanijo]], [[Kirkuk]], [[Naĝaf]]. Grandurboj estas [[Karbalo]], [[Nasirija]], [[Amara (urbo)]], [[Divanija]], [[Kut (Irako)]], [[Hilla]], [[Ramadi]], [[Faluĝa]], [[Tal Afar]], [[Samaro (Irako)]], [[Samava]], [[Bakuba]], [[Dahuk]], [[Kufa]], [[Zubajr]], [[Umm-Kasr]], [[Fao (Irako)]], [[Harta (Irako)]], [[Abu Ĥasib]] kaj [[Zaho]]. === [[Irano]] === [[Dosiero:Bright Sunshine in Tehran, 2011 Spring - panoramio (1).jpg|eta|Panoramo de Teherano]] En Irano estas 8 milionurboj: [[Teherano]] (ĉefurbo), [[Maŝhado]], [[Esfahano]], [[Karaĝo]], [[Ŝirazo]], [[Tabrizo]], [[Ĥomo]] kaj [[Ahvazo]]. Metropoloj estas [[Kermanŝaho]], [[Urmijo]], [[Raŝto]], [[Zahedano]], [[Hamadan (urbo)]], [[Kermano]], [[Jazdo]], [[Ardabilo]], [[Bandar Abaso]] kaj [[Arako (Irano)]]. Grandurboj estas [[Islamŝahr]], [[Kazvino]], [[Zanĝano (urbo)]], [[Khoramabado]], [[Sanandaĝo]], [[Malard]], [[Gods]], [[Kaŝano]], [[Gurgano]], [[Golestan]], [[Sario (urbo)]], [[Ŝahrijar]], [[Dezful]], [[Ĥomejniŝahr]], [[Boruĝerd]], [[Nejŝaburo]], [[Sabzevar]], [[Naĝafabad]], [[Amol]], [[Babol]], [[Varamin]], [[Abadano]], [[Pakdaŝt]], [[Khoj]], [[Saveh]], [[Boĝnurdo]], [[Khaemŝahr]], [[Buŝehro]], [[Kharĉak]], [[Sirĝan]], [[Birĝando]], [[Ilamo]], [[Bukan]], [[Maragha]], [[Malajer]], [[Ŝahrekordo]], [[Mahŝahr]], [[Semnano (urbo)]], [[Rafsanĝan]], [[Mehabad & Piranshahr]], [[Gonbade Kabus]], [[Ŝahinŝahr]], [[Ŝahrud]], [[Sakezo]], [[Marvdaŝt]], [[Zabol]], [[Torbate Hejdarije]], [[Koramŝahr]], [[Andimeŝk]], [[Marand]], [[Ŝahreza]], [[Miandoab]], [[Izeh]], [[Bandar-e Anzali]], [[Ĝahrom]], [[Ĝiroft]], [[Marivan]], [[Kamalŝahr]], [[Jasuĝo]], [[Nazarabad]], [[Behbahan]], [[Bam (Irano)]], [[Fasa]], [[Kuĉano]], [[Masĝed Solejman]], [[Mohamedŝahr]], [[Dorud]], [[Borazĝan]], [[Fardis]], [[Nasimŝahr]], [[Andiŝe]], [[Iranŝahr]], [[Bane]], [[Ĉahbaharo]], [[Robatkarim]], [[Kaŝmaro]], [[Ŝuŝtar]], [[Lahiĝan]], [[Ahar]], [[Rej]] kaj [[Torbate Ĝam]]. (Datenoj el 2016.) === [[Israelo]] (kun disputitaj areoj) === En Israelo estas unusola metropolo: [[Jerusalemo]]. Grandurboj estas [[Tel-Avivo]], [[Haifa]], [[Riŝon-Le-Ciono]], [[Aŝdod]], [[Petaĥ Tikva]], [[Be'er Ŝeba]], [[Netanja]], [[Holon]], [[Bnei Brak]], [[Ramat Gan]], [[Bat Jam]], [[Aŝkelon]] kaj [[Reĥovot]]. En [[Gaza sektoro]] metropolo estas [[Gaza-urbo]]. Grandurboj estas (laŭ aboco) [[Ĝabalija]], [[Ĥan Junis]] kaj [[Rafah]]. En [[Cisjordanio]] grandurboj estas (laŭ aboco) [[Bet-Leĥem]], [[Hebron]], [[Jenin]], [[Nablus]], [[Ramallah]] (kvazaŭ ĉefurbo) kaj [[Tulkarm]]. === [[Japanio]] === [[Dosiero:Skyscrapers of Shinjuku 2009 January.jpg|eta|300ra|Panoramo en Tokio]] [[Dosiero:Yokohama MinatoMirai21.jpg|eta|300ra|Nubskrapuloj en Jokohamo]] [[Dosiero:Osaka umeda08n3200.jpg|eta|300ra|Nubskrapuloj en Osako]] En Japanio la grandaj urboj havas specialajn [[statuso]]jn: [[speciala urbo]] kaj [[kerna urbo]] (aŭ [[Granda Urbo kun Esceptoj|aldifinita urbo]]), akirante kvalifikon per enketo de kabineto. Ĉi tie laŭ la internacia kutimo ankaŭ [[Tokio]] estas urbo, tamen ĝi jam estas la plej granda [[aglomeraĵo]] de la mondo konsistanta el diversaj (sub)urboj. En Japanio 13 milionurboj troviĝas: Tokio, [[Jokohamo]], [[Osako]], [[Nagojo]], [[Sapporo]], [[Kobeo]], [[Kioto]], [[Fukuoka]], [[Kaŭasako (urbo)]], [[Sajtama]], [[Hiroŝimo]], [[Jono (urbo)]], [[Sendajo]] kaj [[Kitakjuŝu]]. Metropoloj estas [[Ĉiba]], [[Sakaj]], [[Ŝizuoka (urbo)]], [[Kumamoto (urbo)]], [[Okajama (urbo)]], [[Hamamacu]], [[Haĉioĝi]], [[Niigata (urbo)]], [[Sagamihara]], [[Kagoŝima]], [[Funabaŝi]], [[Himeĝi]], [[Macujamo]], [[Higaŝi-Osaka]], [[Kaŭguĉi]]. Grandurboj estas [[Macudo]], [[Kuraŝiki]], [[Iĉikaŭa]], [[Niŝinomija]], [[Amagasaki]], [[Oita (urbo)]], [[Fukujama]], [[Ucunomija]], [[Nagasako]], [[Kanazaŭa (urbo)]], [[Jokosuka]], [[Tojama]], [[Takamacu]], [[Gifu]], [[Tojota (urbo)]], [[Maĉida]], [[Hirakata]], [[Fuĝisava]], [[Tojonaka (urbo)]], [[Kaŝiva]], [[Nagano]], [[Vakajamo]], [[Tojohaŝi]], [[Iĉinomija]], [[Nara (urbo)]], [[Mijazaki (urbo)]], [[Okazaki]], [[Asahikaŭa]], [[Iŭaki]], [[Sujta]], [[Takacuki]], [[Takasaki]], [[Korijama]], [[Tokorozava]], [[Kavagoe]], [[Koĉi]], [[Akita]], [[Ocu]], [[Maebaŝi]], [[Koŝigaja]], [[Naha]], [[Aomori (urbo)]], [[Kurume]], [[Jokkaiĉi]], [[Morioka]], [[Kasugai]], [[Hakodate]], [[Akaŝi]], [[Fukuŝima]], [[Ŝimonoseki]], [[Tsu]], [[Nagaoka]], [[Iĉihara]], [[Jao]], [[Fukui (urbo)]], [[Ibaraki (urbo)]], [[Tokuŝima]], [[Kakogava]], [[Mito (Ibaraki)]], [[Hiratsuka]], [[Sasebo]], [[Jamagata]], [[Kure]], [[Fuĉu]], [[Haĉinohe]], [[Nejagaŭa]], [[Kasukabe]], [[Fuĝi (urbo)]], [[Soka]], [[Ĉigasaki]], [[Macumoto (Nagano)]], [[Acugi]], [[Jamato (Kanagavo)]], [[Ageo]], [[Takarazuka]], [[Ĉofu]], [[Ota (Gunma)]], [[Ĝoecu]], [[Numazu]], [[Saga (Saga)]], [[Isesaki]], [[Tottori]], [[Kiŝivada]], [[Cukuba]], [[Kofu]], [[Hitaĉi]], [[Odaŭara]], [[Macue]], [[Suzuka]], [[Itami]], [[Jamaguĉi]], [[Kumagaja]], [[Kuŝiro]], [[Niŝitokio]], [[Uĝi]], [[Hirosaki]], [[Higaŝihiroŝima]], [[Kodajra]], [[Takaoka (urbego)]], [[Ĉofu (urbo)]], [[Jaĉijo]], [[Ube (Jamaguĉi)]], [[Izumi (Osako)]], [[Mitaka]], [[Hino (Tokio)]], [[Imabari]], [[Tomakomai]], [[Taĉikaŭa]], [[Sakura]], [[Kamakura]], [[Mijakonoĝo]], [[Ivata]], [[Obihiro]], [[Anĝo]], [[Macusaka]], [[Hadano]], [[Iŝinomaki]], [[Ueda]], [[Ogaki]], [[Ojama (Toĉigi)]], [[Aŝikaga]], [[Naraŝino]], [[Sajama]], [[Kavaniŝi]], [[Urajasu]], [[Hitaĉinaka]], [[Niiza]], [[Nagarejama]], [[Ŝunan]], [[Noda]], [[Onomiĉi]], [[Ivakuni]], [[Jonago]], [[Iruma]], [[Moriguĉi]], [[Komaki]], [[Fukaja]], [[Izumo (Ŝimane)]], [[Tama (Tokio)]], [[Koga (Ibaraki)]], [[Higaŝimurajama]], [[Kakamigahara]], [[Cuĉiura]], [[Isahaja]], [[Curuoka]], [[Ome (Japanio)]], [[Otaru]], [[Karija]], [[Kuŭana]], [[Osaki (urbo)]], [[Musaŝino (urbo)]], [[Tojokava]], [[Inazava]], [[Jacuŝiro]], [[Ise (urbo)]], [[Izuka]], [[Seto (Ajĉio)]], [[Kadoma]], [[Aizuŭakamacu]], [[Abiko]], [[Karacu]], [[Omuta]], [[Nobeoka]], [[Oŝu]], [[Kitami]], [[Fuĝieda]], [[Misato]], [[Zama]], [[Kirju]], [[Kiriŝima (Kagoŝima)]], [[Macubara]], [[Minoo (urbo)]], [[Beppu (Oitao)]], [[Dajto]] [[Okinava (urbo)]], [[Iĉinoseki]], [[Ebecu]], [[Kaŝihara]], [[Asaka]], [[Niihama]], [[Sano (Toĉigi)]], [[Tondabajaŝi]], [[Ebina]], [[Kisarazu]], [[Fuĝinomija]], [[Kusacu (urbo)]], [[Narita]], [[Jaizu]], [[Konosu]], [[Habikino]], [[Kakegaŭa]], [[Kokubunĝi]], [[Kaŭaĉinagano]], [[Hofu]], [[Higaŝiomi]], [[Toda]], [[Handa]], [[Hacukaiĉi]], [[Higaŝikurume]], [[Nasuŝiobara]], [[Taĝimi]], [[Koganei]], [[Ikoma]], [[Sanda]], [[Uruma]], [[Saijo]], [[Ĉikusej]], [[Miŝima (Ŝizuoka)]], [[Toride]], [[Akiŝima]], [[Marugame]], [[Hikone]], [[Hakusan]], [[Komacu (Iŝikaŭa)]], [[Iida]], [[Kasuga]], [[Urasoe]], [[Hanamaki]], [[Fuĝimi]], [[Ŝibata]], [[Tokai]], [[Niŝio]], [[Kanuma]], [[Kamagaja]], [[Sacumasendai]], [[Fuĝimino]], [[Ikeda (Osaka)]], [[Iga]], [[Sajĝo]], [[Onoĝo]], [[Ĉikuŝino]] kaj [[Isehara]]. Iamaj urbegoj estas (laŭ aboco) [[Amasio]], [[Cujama]], [[Jokote]], [[Kanoja]], [[Mihara]], [[Sakata]], [[Saku]] kaj [[Sanĝo]]. === [[Jemeno]] === En Jemeno estas 2 milionurboj: [[Sana'a]] kaj [[Taiz]]. Metropoloj estas [[Al-Hudaida]] kaj [[Adeno]]. Grandurboj estas [[Ibb]], [[Dhamar]] kaj [[al-Mukalla]]. === [[Jordanio]] === [[Dosiero:Amman downTown.jpg|eta|300ra|Interna urboparto de Amano]] En Jordanio estas unusola milionurbo: la ĉefurbo [[Amano]]. Ne estas metropoloj. Grandurboj estas [[Zarkao (urbo)]], [[Irbid]], [[Rusaifa]], [[Kuvejsima]], [[Vadi as-Sir]] kaj [[Tila al-Ali]]. === [[Kamboĝo]] === En Kamboĝo estas nur la ĉefurbo [[Pnom-Peno]] milionurbo. Metropolo ne estas. Grandurboj estas [[Sianukurbo]], [[Battambang]], [[Siem Reap]], [[Sisophon]] kaj [[Kratie]]. === [[Kartvelio]] === En Kartvelio estas unusola milionurbo: la ĉefurbo [[Tbiliso]]. [[Batumo]] kaj [[Rustavi]] estas grandurboj. === [[Kataro (lando)|Kataro]] === En Kataro la unusola milionurbo estas la ĉefurbo [[Doho]], unusola metropololo estas [[Rajan]], grandurbo ne estas. === [[Kazaĥio]] === En Kazaĥujo estas unusola milionurbo: la iama ĉefurbo [[Almato]]. Metropoloj estas [[Astano]] kaj [[Ŝimkento]]. Grandurboj estas [[Karagando]], [[Aktobe]], [[Taraz]], [[Pavlodar]], [[Oskemen]], [[Semej]], [[Kostanaj]], [[Oral]], [[Petropavlo]], [[Kizilordo]], [[Temirtau]], [[Aktau]], [[Atirau]], [[Turkistan]], [[Kokŝetau]], [[Ekibastuz]], [[Taldikorgano]] kaj [[Rudnij]]. === Kipro === En Kipro estas 2 grandurboj: la ĉefurbo [[Nikozio]], kiu estas politike dividita kaj [[Limassol]]. === [[Kirgizio]] === [[Dosiero:Bischkek.jpg|eta|300ra|Ĉefplaco de Biŝkeko]] En Kirgizujo unusola metropolo estas la ĉefurbo [[Biŝkeko]] kaj unusola grandurbo estas [[Oŝ]]. === [[Kuvajto]] === En Kuvajto la ĉefurbo [[Kuvajturbo]] estas milionurbo, krome 3 grandurboj troviĝas: [[Ĝelib al-Ŝujak]], [[Salmija]] kaj [[Havali]]. === [[Laoso]] === En Laoso la unusola grandurbo estas [[Vjentiano]]. === [[Libano]] === En Libano estas unusola milionurbo: [[Bejruto]]. Metropoloj ne estas. Grandurboj estas [[Tripolo (Libano)]], [[Cidono]] kaj [[Tiro (urbo)]]. === [[Malajzio]] === [[Dosiero:Old Market Square, Kuala Lumpur.jpg|eta|300ra|Komerca strato en Kuala-Lumpuro]] En Malajzio [[Subang Jaya]] kaj [[Kuala-Lumpuro]] estas milionurboj. Metropoloj estas [[Klang]], [[Johor Bahru]], [[Ipoh]], [[Ampang]], [[Kuching]], [[Petaling Jaya]], [[Bharu]], [[Shah Alam]] kaj [[Kinabalu (urbo)|Kinabalu]]. Grandurboj estas [[Sandakan]], [[Seremban]], [[Kuantan]], [[Kajang]], [[Tawau]], [[Kuala Terengganu]], [[Selayang]], [[Miri]], [[Sungai Petani]], [[Alor Setar]], [[Bukit Mertajam]], [[Taiping]], [[Sibu]], [[Malako]], [[Kulim]], [[Skudai]], [[Kluang]], [[Penang]], [[Batu Pahat]], [[Bintulu]], [[Pasir Gudang]], [[Sungai Ara]], [[Gelugor]], [[Muar (urbo)]], [[Air Itam]], [[Lahad Datu]] kaj [[Butterworth]]. === [[Maldivoj]] === En Maldivoj la ĉefurbo [[Maleo (Maldivoj)]] estas la unusola grandurbo. === Mongolio === [[Dosiero:Bogd Khan Uul Mount view from Ulan Bator, Mongolia.JPG|eta|<center>Urboparto de Ulaanbaataro]] En [[Mongolio]] unusola milionurbo estas: [[Ulaanbaataro]], kiu estas la ĉefurbo. [[Erdenet]] estas urbego. === [[Nepalo]] === En Nepalo estas unusola metropolo: [[Katmanduo]]. Grandurboj estas [[Pokhara]], [[Lalitpur]], [[Biratnagar]], [[Birganj]], [[Dharan]] kaj [[Bharatpur (Nepala urbo)]]. === [[Nord-Koreio]] === En Nord-Koreio estas po unu milionurbo kaj metropolo. Ili estas laŭvice [[Pjongjango]] kaj [[Hamhungo]]. Grandurboj estas [[Horjong]], [[Nampo]], [[Hungnam]], [[Kesongo]], [[Vonsano]], [[Ĉongĵino]], [[Sinviĵuo]], [[Heĝu]], [[Kangje]], [[Kimĉekurbo]], [[Sarivon]], [[Sinpho]], [[Songnim]], [[Pjongsong]], [[Hesano]], [[Keĉhon]] kaj [[Tanĉhon]]. === [[Omano]] === En Omano estas metropolo la ĉefurbo [[Maskato]]. Grandurboj estas [[Sib (urbo)]], [[Salala (Omano)]], [[Matrah]], [[Baŭŝar]], [[Suhar]], [[Suvajk]] kaj [[Ibri]]. === [[Pakistano]] === [[Dosiero:Karachi sky line.jpg|eta|La malnova ĉefurbo Karaĉio en Pakistano]] En Pakistano 10 milionurboj troviĝas: [[Karaĉio]], [[Lahore]], [[Fajsalabado]], [[Ravalpindio]], [[Guĝranvalo]], [[Peŝavaro]], [[Multano]], [[Hajderabado (Pakistano)|Hajderabado]], [[Islamabado]] kaj [[Kveta]]. La 4 metropoloj estas [[Bahavalpur]], [[Sargodha]], [[Sialkot]] kaj [[Sukur (Pakistano)]]. Grandurboj estas [[Larkana]], [[Ŝejĥupura]], [[Rahim Jar Ĥan]], [[Ĝang]], [[Dera Gazi Ĥano]], [[Guĝrat]], [[Sahival]], [[Vah (urbo)]], [[Mardan]], [[Kasur]], [[Okara]], [[Mingora]], [[Navabŝah]], [[Ĉiniot]], [[Kotri]], [[Kamoke]], [[Hafizabad]], [[Sadikabad (Pakistana Panĝabo)]], [[Mirpur Ĥas]], [[Burevala]], [[Kohat]], [[Ĥaniual]], [[Dera Ismail Ĥan]], [[Turbat]], [[Muzafargaro]], [[Abotabad]], [[Mandi Bahaudin]], [[Ŝikarpur]], [[Ĝakobabad]], [[Ĝelum (urbo)]], [[Ĥanpur]], [[Ĥairpur]], [[Ĥuzdar]], [[Pakpatan]], [[Hub (Pakistano)]], [[Daska]], [[Goĝra]], [[Dadu]], [[Muridke]], [[Bahaŭalnagar]], [[Samundri]], [[Tando Alahjar]], [[Tando Adam]], [[Ĝaranvala]], [[Ĉiŝtian]], [[Atok (Pakistano)]], [[Vehari]], [[Kot Abdul Malik]], [[Ferozevala]], [[Ĉakval]], [[Guĝranvalo]], [[Kamalia]], [[Umerkot]], [[Orienta Ahmedpur]], [[Kot Adu]], [[Vazirabad]], [[Mansehra]], [[Lejah]], [[Svabi]], [[Ĉaman]], [[Taksila]], [[Noŝera]], [[Ĥuŝab]], [[Ŝahdadkot]], [[Mianvali]], [[Kabal (Pakistano)]], [[Lodhran]], [[Hasilpur]], [[Ĉarsada]], [[Bhakar]], [[Badin]], [[Arifvala]], [[Gotki]], [[Sambrial]], [[Ĝatoi]], [[Harunabad]], [[Daharki]], [[Naroval]], [[Tando Muhamad Ĥan]], [[Kamber Ali Ĥan]], [[Mirpur Matelo]], [[Kandĥot]] kaj [[Bhalval]]. === [[Sauda Arabio]] === En Sauda Arabio 6 milionurboj troviĝas: [[Rijado]] (ĉefurbo), [[Ĝido]], [[Mekao]], [[Medino]], [[Hofufo]] kaj [[Taif]]. Metropoloj estas [[Dammam]], [[Burajda]], [[Ĥubar]], [[Tabuk]], [[Katif]], [[Ĥamis Muŝajt]]. Grandurboj estas [[Hail]], [[Hafar-el-Batin]], [[Ĝubajl]], [[Ĥarĝ]], [[Abha]], [[Naĝran]], [[Janbu]], [[Kunfuda]], [[Arar]], [[Unajza]], [[Sakaka]], [[Mubaraz]], [[Ĝajzano]], [[Dahran]], [[Kurejet]], [[Rass]] kaj [[Baha]]. Urbegokandidatoj estas [[Ŝarura]] kaj [[Muzamija]]. === [[Singapuro]] === [[Dosiero:Singapore skyline night 1.jpg|eta|300ra|Vespera panoramo de Singapuro]] Singapuro mem estas [[urboŝtato]], samtempe milionurbo. === [[Sirio]] === En Sirio grandaj urboj formiĝis jam dum la bibliaj tempoj. Nun estas 2 milionurboj: [[Halepo]] kaj la ĉefurbo [[Damasko]]. Unusola metropolo estas [[Hims]]. Grandurboj estas [[Hama]], [[Latakio]], [[Dair az-Zaur]], [[Ar-Raka]], [[El-Bab]], [[Idlib]], [[Duma]], [[Safira]] kaj [[Salamija]]. === [[Srilanko]] === En Srilanko estas unusola metropolo, la ĉefurbo [[Kolombo (urbo)]]. Grandurboj estas [[Dehivala-Maunt Lavinia]], [[Moratuva]], [[Ĝafna]], [[Negombo]], [[Ĉavakaĉeri]], [[Sri Jayawardenapura Kotte]], [[Trinkomali]], [[Kandi (Srilanko)]], [[Kalmunai]] kaj [[Point Pedro]]. === [[Sud-Koreio]] === [[Dosiero:서울 N tower 082.JPG|eta|<center>Seulo]] En Sud-Koreio estas 10 milionurboj en [[2017]]: [[Seulo]] (ĉefurbo), [[Pusano]], [[Inĉon]], [[Teguo]], [[Deĝon]], [[Kŭangĵuo]], [[Suvon]], [[Ulsan]], [[Ĉangvon]] kaj [[Gojang]]. Metropoloj estas [[Jongin]], [[Songnam]], [[Buĉon]], [[Ĉonĝuo]], [[Ansan]], [[Ĝonĝu]], [[Ĉonano]], [[Namjanĝu]], [[Huason]], [[Anjang]], [[Kimhe]] kaj [[Pohan]]. Grandaj urboj estas [[Pjongtek]], [[Ĉeĝu (urbo)]], [[Sihun]], [[Ujĝonbu]], [[Kumi]], [[Paĝu]], [[Gimpo]], [[Ĉinĝu]], [[Kvanmjon]], [[Vonĝu]], [[Asan]], [[Kvanĝu]], [[Iksan]], [[Jansan]], [[Kunsan]], [[Kunpho]], [[Ĉunĉon]], [[Kjonsan]], [[Josu]], [[Sunĉon]], [[Kjonĝu]], [[Koĝe]], [[Mokpo]], [[Kanin]], [[Osan]], [[Ĉunĝu]], [[Iĉono]], [[Janĝu]], [[Seĝon (urbo)]], [[Anson]], [[Kuri]], [[Sosan]], [[Andon]], [[Tanĝin]], [[Poĉon]], [[Uivan]], [[Hanam]], [[Sogvipo]], [[Kvanjan]], [[Kimĉon]], [[Tonjon]], [[Ĉeĉon]], [[Nonsan]], [[Konĝu]], [[Saĉon]], [[Ĉongup]], [[Joĝu]], [[Jonĝu]], [[Mirjan]], [[Naĝu]], [[Porjon]], [[Sanĝu]] kaj [[Jonĉon]]. === [[Taĝikio]] === En Taĝikio estas po unu metropolo kaj grandurbo. Ili estas laŭvice: la ĉefurbo [[Duŝanbeo]] kaj [[Ĥuĝand]]. === [[Tajlando]] === [[Dosiero:Sukhumvit panorama A.JPG|eta|<center>Bankoko]] En Tajlando la ĉefurbo [[Bangkoko]] estas unusola milionurbo. Metropoloj ne estas. Grandurboj estas [[Nonthaburi]], [[Nakhonratĉasima]], [[Ĉiang Maj]], [[Hatjaj]], [[Udontani]], [[Pak Kret]], [[Ĉaofraja Surasak]], [[Khonken]], [[Ubonratĉathani]], [[Nakhonsithamarat]], [[Nakhonsavan]], [[Nakhonpathom]] kaj [[Pataja]]. === [[Tajvano]] === En Tajvano estas 6 milionurboj: [[Novtajpeo]], [[Tajĉungo]], [[Tajpeo]], [[Taojuano]], [[Tajnano]] kaj [[Kaosjungo]]. Metropoloj mankas. Grandurboj estas [[Hsinĉu]], [[Ĉilun]], [[Ĉjaji]], [[Ĉanghua]], [[Ping Tung (Tajvano)|Ping Tung]], [[Ĵubej]], [[Juanlin]], [[Douliu]], [[Tajtung]], [[Hualjan]], [[Toufen]], kaj [[Nantou]]. === [[Turkio]] === [[Dosiero:Istanbul - Beyoglu amb el Bòsfor al fons.JPG|eta|300ra|Panoramo de Istanbulo]] Laŭ stato en 2015 [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_cities_in_Turkey] en Turkio estas 7 milionurboj: [[Istanbulo]] (parte en Eŭropo), [[Ankaro]], [[İzmir]], [[Bursa]], [[Adana]], [[Gaziantep]] kaj [[Konya]]. Metropoloj estas [[Antalya]], [[Kayseri]], [[Mersin]], [[Eskişehir]], [[Diyarbakır]] kaj [[Samsun]]. Grandurboj estas [[Denizli]], [[Şanlıurfa]], [[Adapazarı]], [[Malatya]], [[Kahramanmaraş]], [[Erzurum]], [[Van]], [[Batman]], [[Elazığ]], [[İzmit]], [[Manisa]], [[Sivas]], [[Gebze]], [[Balıkesir]], [[Tarsus]], [[Kütahya]], [[Trabzon]], [[Çorum]], [[Çorlu]], [[Adıyaman]], [[Osmaniye]], [[Kirikkale]], [[Antakya]], [[Aydın]], [[İskenderun]], [[Uşak]], [[Aksaray]], [[Afyonkarahisar]], [[Isparta]], [[İnegöl]], [[Tekirdağ]], [[Edirne]], [[Darıca]], [[Ordu]], [[Karaman]], [[Gölcük]], [[Siirt]], [[Körfez]], [[Kızıltepe]], [[Düzce]], [[Tokat]], [[Bolu]], [[Derince]], [[Turgutlu]], [[Bandırma]], [[Nazilli]], [[Kırşehir]], [[Niğde]], [[Zonguldak]], [[Ceyhan]], [[Karabük]], [[Siverek]], [[Akhisar]], [[Lüleburgaz]], [[Amasio]], [[Yozgat]], [[Cizre]], [[Ödemiş]], [[Kâhta]], [[Midyat]] kaj [[Ereğli]]. === [[Turkmenio]] === En Turkmenio estas la ĉefurbo [[Aŝgabato]] metropolo. Grandurboj estas [[Türkmenabat]], [[Daşoguz]] kaj [[Mary (Turkmenio)]]. === [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]] === En Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj estas unusola milionurbo: [[Dubajurbo]]. 2 metropoloj estas: [[Abu-Dabio]], [[Ŝarĵo]] kaj [[El-Ajn]]. Grandurboj estas [[Aĵmano (urbo)|Aĵmano]] kaj [[Ras-al-Ĥajmo]]. === [[Uzbekio]] === [[Dosiero:Vue de l'Aqua-Park - Tachkent.jpg|eta|300ra|Aerfoto de Taŝkento]] En Uzbekio estas unusola milionurbo: [[Taŝkento]]. Metropolo ne estas. Grandurboj estas [[Namangano]], [[Andiĝono]], [[Samarkando]], [[Nukus]], [[Buĥara]], [[Karŝio]], [[Kokando]], [[Fergano]], [[Margilan]], [[Navojo]], [[Ĝizaĥo]], [[Urgenĉo]], [[Termezo]], [[Ĉirĉik]], [[Angren]], [[Bekabad]], [[Olmalik]] kaj [[Hoĝejli]]. === Vjetnamujo === En [[Vjetnamio]] 2 milionurboj estas: [[Ho-Chi-Minh-urbo]] kaj [[Hanojo]]. Unusola metropolo estas [[Hai Phong]]. Grandurboj estas [[Da Nang]], [[Biên Hòa]], [[Huế]], [[Nha Trang]], [[Cần Thơ]], [[Rạch Giá]], [[Vũng Tàu]], [[Qui Nhơn]], [[Nam Định]], [[Phan Thiết]] kaj [[Long Xuyên]], [[Buôn Ma Thuột]]. [[Kategorio:Urboj de Azio| ]] 7l9wq7cwsm16aohqadt40z7yh1tejs4 4 366080 9418149 9417441 2026-07-01T14:06:04Z Arbarulo 135469 9418149 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosieron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::{{re|Claudio Pistilli}} Tiu temo nun longege pendas, sed mi entute ne scias ĉu vi, Claudio, rimarkis la diskuton ĉi tie. Ĉu vi intertempe ankoraŭ ion faris aŭ pretus rekontakti kun la brazilanoj pri peto sendi retpoŝtan leteron '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'' kun permeso pri uzo de la teksto laŭ CC 4.0 (aŭ peto pri publikigo de tiu permeso en ilia retejo mem)??? Se vi diros al ni ke vi ne pretis kaj ne pretos fari tiun peton, ĉar vi sentas ke la duafoja petado ĉe ili ŝajnas al vi tro idiota, tiam ni scias kiel estas - sed tiam necesos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:35, 9 jun. 2026 (UTC) :::::::Mi ne povas kredi ke mi ricevis permeson (kaj mi havas la e-mail) por traduki la artikolon kaj vi ne akceptas. Kion faru. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:56, 9 jun. 2026 (UTC) ::::::::{{re|Claudio Pistilli}} Ne vi bezonas havi la permeson, ne Kani aŭ Arbarulo, sed ĝi devas esti ĉe la retadreso permissions-eo@wikimedia.org. Se vi certas ke vi ne povos peti la brazilanojn mem sendi la permesan leteron al la retadreso permissions-eo@wikimedia.org, vi povas plugvidi la originan sendaĵon tien, kun risko ke tio ne sufiĉos por la neesperantistoj kiuj ricevas retleterojn senditajn al permissions-eo@wikimedia.org. Ĉar fakte Arbarulo plene pravis la 19-an de aprilo skribi "Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon". Claudio, vi povas koleri pri la neesperantistoj kiuj plenumas la vikipediajn regulojn aŭ povas ne koleri, sed ni ĉiuj scias ke ili estas. Kaj iĝas tute groteske se ni dum kvaronjaro ne sukcesas fini tiun kazon. Do necesas fari ultimaton. Se post plia semajno (do ekzakte du monatojn post kiam Arbarulo reafiŝis la temon ĉi-tie la 19-an de aprilo) ne estos respondo de permissions-eo@wikimedia.org pri akcepto de la permesa letero, la teksto devos reiri al la stato de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo. Kaj krome mi dirus, ke el la bildoj nur tiu pri Maurice Lachâtre rilatas al la teksto, kaj teorie la bildo "[[:dosiero:Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png|Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png]]", '''se''' estos pruvo ke ĝi konvinkeble fariĝis antaŭ 1926, do estas pruvite pli aĝa ol 100 jarojn. Tiu pruvo ĝis nun mankas: ni ne devas juĝi la bildon nun en la esperanta vikio mem, povas plumovi ĝin al la vikimedia komunejo kaj sekve forigi ĝin ĉi tie, kaj tiam povas atendi ĉu la administrantoj en la komunejo akceptos la bildon kun nura aserto ke vi, aŭ iu, suspektas ke la bildo pli aĝas ol 100 jarojn, ĉar ĝi montras scenon de 1861. Laŭ ĉiuj spertoj la bildo ne longe restos en la komunejo. Pli bone estus pruvi la statuson ĉi tie, kaj tamen malrekomendi pluŝovon al la komunejo. Taylor pravas, ke pli pura (sed ankaŭ pli brutala) vojo estintus dekomence malebligi ĉian vastigon preter la reduktita versio de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo, kun kaŝo de la redaktohistorio antaŭa, kaj kun promesa noto "Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblos". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:53, 12 jun. 2026 (UTC) :::::::::Mi leteris al la eldonistoj por ke ili sendu mesaĝon al vi, al la Torkemado/Arbarulo kaj kiu ajn povas interesi. Ni nur devas atendi ke ili respondu. Sed, fakte, kion mi deziras, tio estas kontribui kaj ne kvereli. La kontribuantoj , anstataŭ plendi kaj kritiki, volas diskuti pri situacio kiun mi konsideras solvita. Mi akceptas ke vi ambaŭ bonvolu forigi ls bildon, forigu la artikolon, kaj ni anstataŭ interbatali interne, ni kunigu niajn fortojn, kaj plibonigu nian Esperantan Vikipedion. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:50, 12 jun. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la bloko de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:22, 11 jun. 2026 (UTC) }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) :Mi nur volas memorigi, ke mi sciigis pri ĉi tiu artikolo pro suspekto de reklameco. La menciindeco ŝajnas esti nedubebla (laŭ niaj kriterioj), do pliaj pruvaj referencoj ne rilatas al la afero. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 10 jun. 2026 (UTC) ::Nenio ekde du tagoj ŝanĝiĝis, do mi nun plenumas la decidon de '''[[tri pledoj por forigo kaj vere forigas la tekston]]'''. Sed kvankam ni konsentas pri la suspekto de reklameco, mi vere ne komprenas ke tio estus la sola minuso. La teksto prezentas tute nekredindajn asertojn, kaj "pruvas" tion per ridinde fuŝaj referencoj, kiuj en nul kazoj povas pruvi ion. Sed efektive, ne estu nia tasko zorgi pri proponoj por eblaj forigendaj artikoloj el la '''angla''' vikipedio. Estas tiom da anglalingvaj denaskuloj, ke ili facile povas mem zorgi pri iliaj dubaj kazoj. Tamen mi ne povas kompreni, ke vi kun tiom mizeraj pseŭdoreferencoj ne povus havi dubojn pri la menciindeco de homo en la esperanta vikio surbaze de tiu blufa esperanta teksto. Mi absolute ne dividas la juĝon, ke la mencindeco de la teksto estus "nedubebla laŭ niaj kriterioj". La tuta artikolo kreas '''gigantan dubon'''! Sed nun ĝi estas ĉiukaze for post minuto. Ne indas plu diskuti pri kadavro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:20, 11 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = ne |kialo de rezulto = du voĉoj kontraŭ forigo, neniu por, sed restas duboj, ĉe Kani kaj Goren, kaj fakte ankaŭ ĉe mi - do: "in dubio pro reo" dubokaze por la akuzato [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:13, 23 jun. 2026 (UTC) }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion pri tio. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) Mi nun pli-malpli ĉion forĵetis, por kio mi ne trovis fidindajn retajn ekstervikipediajn referencojn, kaj metis tiujn referencojn. La retejo foggiatoday.it, kiun mi menciis hieraŭ, montriĝis teknike fuŝa, ekzemple ne estis arkivigebla, kaj estis superŝarĝita de reklamoj, ankaŭ la retejo https://www.foggiatoday.it/politica/karim-tabti-congresso-si-foggia.html pri kiu fakte temis. Ĝin mi do ne uzas, sed mi trovis bonan plian referencon https://federazionegiovanisocialisti.com/sedi/, kiun eblas senprobleme uzi. Sed la referencoj kiujn mi nun havas pruvas relative malmulton, de la origina teksto nun nur restis naŭ mallongaj frazoj, tio estos pli ol la minimumaj 3 por artikola ĝermo, sed ĉar ili vere estas tre magraj, mi tamen metis ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Tiun koncizigitan kaj referencitan tekston ni povus lasi, sed nun la teksto estas tiom konciza, ke restas malmulta substanco: mi voĉdonas {{malforte kontraŭ}} forigo, sed volas almenaŭ ankoraŭ plian voĉon aŭ du. Tamen kompreneble ni tre atentu ne malŝpari tro multegan tempon je tiu tre flanka temo pri la provinco, konsiderante ke multaj esperantaj tekstoj pri tiu provinco aspektas kiel la paĝo [[Ascoli Satriano]]: teksto de nur unu frazo, ses vortoj, plus informkesto kun informoj de 2005, plene malaktuala kaj kun fuŝa ligilo [[San Potito]], sed aliflanke tre kritikende tute sen {{ŝ|ĝermo}} aŭ ĉi-tie la pli draste kritika {{ŝ|ĝermeto}}. Sed kompreneble ni ne forĵetu ĉiujn flankajn temojn kun rilatoj al la provinco, nur ĉar ni ankoraŭ ne sukcesis redakte vastigi la robotan kreaĵon de januaro 2006, kiun poste ekskluzive nur robotoj pluadaptis, kaj neniu ajn homo iam faris plej etan redaktan ampleksigon (nur unu homo en 2013 ŝanĝis bildon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:12, 12 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo, kvankam dubindas la Internacia menciindeco de ĉiu ekestanta juna loka politikisto. Sed la teksto estas bona kia ĝi estas nun, ankaŭ bonas ke nun estas nova teksto pri la itala partio de 2007. "in dubio pro reo" [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Ŝlomo Hofmeister]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝlomo Hofmeister |kialo = Fuŝega lingvaĵo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:34, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 8:18 |forigita = ne |kialo de rezulto = post plibonigo: tri kontraŭ, Kani ne reesprimis sin, sed lia komence prava kritiko "fuŝa lingvaĵo" intertempe estas senbaza 10:09, 23 jun. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) }} :Mi riparis la plej elstarajn lingvofuŝojn - nun {{kontraŭ}} forigo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:34, 12 jun. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La origina teksto estis lingve neakceptebla, sed post la poluro de Moldur ĝi estas tute bona. Kompreneble la teksto daŭre nur estas ĝermo, kiu tre profitus de pliampleksigo per tradukoj el la germana aŭ angla versioj, sed esti artikola ĝermo ne estas kialo por forigo. Dankon al Moldur, tiel ĉi ĝi sendube ne estas forigenda. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 14 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo nun. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:23, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Metodo Castiglioni]] == {{Propono de forigo |artikolo = Metodo Castiglioni |kialo = Pli ol forigopeton, mi montras mian dubon pri enciklopedieco. Temas denove pri Lierna, ĉe la Lago de Como, kaj la familio Castiglioni. La redakto sonas al mi kiel ia babilado, kvazaŭ seninforma. Denove ĝi ekzistas en hispana, sed ne en itala. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:26, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 18:45 |forigita =jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:33, 20 jun. 2026 (UTC) }} {{por}} Ni jam vidis tiom da blovite grandigitaj, fakte senenhavaj, seninformaj paĝoj pri familio Castiglioni de Lierna, ke mi vere ne emas investi duonhoron por detale defendi kial, se ĉiuj antaŭaj tekstoj krom tiu pri la skulptisto [[Giannino Castiglioni]] estis senvaloraj, ankaŭ tiu ĉi teksto estus foriginda. Ĝi ne ŝajnas al mi enciklopedia. Punkto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Luca Bestetti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Luca Bestetti |kialo = Vidu la kunmetitajn dubojn jam en la [[diskuto:Luca Bestetti|diskutpaĝo]]: duono de la trovoj povus subteni impreson ke la tuto estus falsa kaj duono ke ĝi tamen estas vera. Ĉu lasi tian tekston, ĉar ĝi "nur duone estas konvinkebla, per fontoj kiuj eble estas fidindaj eble ne"? Ĉu tiuj pridubeblaj referencoj sufiĉas por pruvigo lasi la tekston??? |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 21 junio 2026 8:39 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:45, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{re|Super nabla}} (aŭ iu alia italo) Ĉu vi havus opinion pri tiu paĝo?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, se neniu itallingvano pretas detektive forigi la multajn dubojn ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Thathanine Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Thathanine Thongchay |kialo = Dubinda menciindeco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 03:54, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 3:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:43, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} Dubinda menciindeco. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:51, 15 jun. 2026 (UTC) :{{por}} Vere, dubinda menciindeco. Ke li en 2017, en aĝo de 11, foje faris reklamon por dentopasto, estas bone, sed ne jam signifas aktoran famon. Kaj ke [https://www.imdb.com/de/name/nm18457192/ en la aktora daumbazo IMDb] estas nur lia nomo, sed entute neniuj aktoradoj, diras multon. Plie, la sola ligilo, persona [https://www.instagram.com/Thathanine paĝo ĉe Instagram] estas {{404}}... Tio estas ploriga prezento. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:18, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Teodoriko Bland (juĝisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Teodoriko Bland (juĝisto) |kialo = Novulo ekkreis fuŝegajn artikolojn, unu ĝermeton kaj alian ĝermon kiu estis savita post polurado fare de Moldur. Mi ne scias ĉu tiu novulo esperas, ke ni riparu ĉiujn tiujn venintajn kaj venontajn fuŝajojn aŭ eĉ estas nekonscia pri la neakcepteblo de la rezultoj. Aliaj similaj artikolklopodoj estas [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]] Mi ne sentas min preta kontakti lin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:59, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 18:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:42, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} La novulo mem skribis "Mi estas komencanto, tiel pardonu se mi fari eraro." Pardoni "se li fari eraro" oni povas, sed nove verki la tekstojn pri detalaj biografioj de antaŭ 200 jaroj el la historio de [[Marilando]] estas iom tro. Mi emas koncentriĝi pri la multegaj kantonoj de Usono, kiuj ne nur havis signifon antaŭ 200 jaroj en la loka historio, sed estas signifaj en 2026, kaj tie pri [[:Kategorio:Kantonoj de Marilando|Marilando estas nur 12 tekstoj kaj mankas ankoraŭ 12]]. Kompreneble Marilando nur estas unu el tre multaj partoj de Usono, kaj Usono nur estas unu el tre multaj landoj de Ameriko, sed mi ĉiukaze ne vidas kapablon ĉe mi nun nove krei la paĝojn de lokaj homoj de antaŭ 200 jaroj kiujn la komencanto deziras ke ili estos. Mi metas ŝablonon {{ŝ|polurinda}} kaj {{ŝ|orfa}}, ĉar estas signo de afableco ne forigi tekston sen antaŭe averti pri mankoj, sed tamen estas por forigoj de almenaŭ la tekstoj [[Teodoriko Bland (juĝisto)|T. Bland]], [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de ĉiuj kvar. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Via Arcivescovo Romilli]] == {{Propono de forigo |artikolo = Via Arcivescovo Romilli |kialo = Anonimulo kreas nur artikolojn pri milanaj stratoj, kiuj ne interesas en la itala vikio kaj serĉas lokon en Esperanto, islanda aŭ rusa. Tio dubindas min pri enciklopedieco. Ĉu ni havos centojn da stratoj da centoj da ĉefurboj? Tio estas dekmiloj da stratoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:59, 19 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 26 junio 2026 21:38 |forigita = jes |kialo de rezulto = 3-4 poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:41, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{kom}} Supozeble plia blufaĵo/pompaĵo en la konata Milano-rilata fuŝaro. Simile ankaŭ: [[La Casa Astratta]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:24, 20 jun. 2026 (UTC) {{forte por}} forigo eksplicite ankaŭ de la teksto [[La Casa Astratta]]: Pri la strato Via A. Romili mi ankoraŭ povus imagi meti frazon en la tekston pri Milano, sed pri la "Casa Astratta" estas eĉ pli groteske. Kvankam tie mankas foto, eblas vidi en [https://ordinearchitetti.mi.it/index.php/it/cultura/itinerari-di-architettura/14-arte-e-architettura/opere/320-casa-astratta/galleria#galleria ekstera retejo] ke temas pli tutsimpla 9-etaĝa loĝdomo, tipe socialisma [[slabokonstruaĵo]], kiu estas en neniu dimensio arkitekte menciinda. En ĉiuj periferioj de ĉiuj urboj de la eksa [[Varsovia pakto]] oni povas vidi tiajn domojn, mi havas amikojn kaj parencojn kiuj loĝas en tiaj domoj kaj estas dankema ke estas tiuj simplaj domoj (kaj ke ili ne estas bombitaj kiel la samaj domoj en Ukrainio), sed se oni metas paĝon pri ĉiuj tiuj domoj, eĉ se ne estas foto kiu montrus la tristan fasadon, tiam oni same povas fari tekstojn pri ĉiuj strataj lanternoj kaj ĉiuj rubujoj en ĉiuj stratoj de ĉiuj urboj, urbetoj kaj vilaĝoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:53, 20 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ambaŭ. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{re|Kani}} Cetere la dubinda teksto pri tiu "Via A. Romilli" estis fakte trompe pri la tuta milana kvartalo Corvetto - supozeble ĉar nur pri "tiu unu strato Via A. Romilli" estus apenaŭ sufiĉe da raportindaj frazoj por vikipedia teksto. Mi ĝenerale pensas, ke en Vikipedio oni iru de ĝeneralaj al laŭgrade pli specifaj temoj. Unue estu teksto pri la lando, poste pri regiono, provinco, tiam se estas pri kantono aŭ distrikto, kaj se tiam ankoraŭ estas energio, pri urboj aŭ neurbaj komunumoj aŭ municipoj. Por Milano tio signifas, ke se jam estas teksto pri la urbo (la esperanta teksto [[Milano]] cetere nun estas problema, sed tio estas alia laborejo), ke tiam se iu tre volas estu tekstoj pri la naŭ urbodistriktoj, kiuj sume konsistigas la tutan urbegon. Tiuj kompletaj tekstaroj jam pli longe ekzistas pri Granda Londono, Parizo, Berlino, Vieno, Budapeŝto kaj Moskvo, kaj mi nun faris la naŭ tekstojn ankaŭ por Milano. Ĉi tie la "kvartalo Corvetto" estas en la [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Se oni freneze amas Milanon, oni nun povas senprobleme krei subtekston pri la "kvartalo Corvetto", kaj tiam aŭtomate aperas blua ligilo en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Sed por mi persone la 9 tekstoj pri la naŭ partoj de la urbego nun tute sufiĉas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 20 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} Mi el la forprenita teksto ankoraŭ sukcesis elvringi tri frazojn al eta ĉapitro en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Tiel tamen la laboro de la anonimulo ne estos tute vana... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:06, 23 jun. 2026 (UTC) == [[Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando |kialo = Novulo, anonimulo, kreis artikolon kun pli ol 100 000 bitokoj pri golpafantoj. Ĝi estas plenplena de ruĝaj ligiloj kaj blazonoj. La kreinto eĉ ne scias, ke estas jam artikoloj pri la naciaj teamoj. Mi komentas sube. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 29 junio 2026 21:28 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Ripari tiun artikolon estus heroeca tasko, kiun neniu faros. Mi jam faris kelkajn komencajn plibonigojn. La kreinto eĉ pafis kaj fuĝis. Krome estas neutila tiu artikolo, kiam la situacio ŝanĝiĝas nun ĉiutage dum pluas la monda ĉampioneco. Mi vidas du vojojn: unua, simple forigi la monstran artikolon; dua, fortondi ĝin lasante nur 50 golpafantojn anstataŭ 200 kaj klopodi bluigi la pejzaĝon. Tiuokaze indus atendi la finon de la ĉampioneco por ŝpari laboron de konstanta ĝisdatigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) ::Ĉu eblas la tria vojo: igi iun roboton krei ĝermgrandan artikolon pri ĉiu menciita piedpilkisto laŭ intervikiaj datumoj, esperante ke iam iu piedpilkadmiranto kreskigos ilin? Laŭ mia scio ĵus nun en la aktivularo de nia vikipedio ne estas fortaj sportadmirantoj, sed tio ĉi ja povas (teorie) ŝanĝiĝi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 22:14, 22 jun. 2026 (UTC) :::{{por}} forigo de la tute fuŝa listo en '''[[nuna stato]]'''. Alternative mi eĉ pli voĉdonus por teno de minumuma listo de 10 plej golemaj futbalistoj, do laŭ nuna stato de Ronaldo ĝis Puskás, '''sen''' fuŝaj teamaj titoloj kiel [[Nacia futbala teamo de Portugalio]] (estas [[portugala nacia teamo de futbalo]], se estus unu kazo, eblus meti alidirektilon, sed estas tro multaj fuŝoj, cetere ankaŭ ekzistas preta ŝablono {{ŝ|PortugalioFB}}, kiu ĉi tie tuj liverus flageton kaj perfektan ligilon), '''sen''' fantaziaj ruĝaj ligiloj "Listo de internaciaj goloj de Cristiano Ronaldo" kaj multegaj similaj, kiuj ĉiuj ne ekzistas - la novulo kun tiom da fuŝoj ne estos la gusta por fari tiujn centojn da paĝoj, kaj la ekzistantaj uzantoj pli bone koncentriĝu pri pli esencaj taskoj - ekzemple, el 48 teamoj de la nuna futbala mondpokalo nur 40 havas e-lingvan tekston, 8 ankoraŭ mankas, kaj '''sen''' fuŝaj provoj kiel "Dts/outdmy1". Se fari tiel, el la 10 sportistoj ankoraŭ mankas e-lingvaj tekstoj pri du, [[Sunil Chhetri]] kaj [[Ali Mabkhout]], tio eĉ fareblas sen robota helpo, kiu ĉiukaze nur liverus krudan tekston, do ĉiukaze ne eblus fari pretan tekston sen homo (almenaŭ por kontrolo). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:56, 23 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Goren}} La tria vojo, igi iun roboton krei ĝerman artikolon pri ĉiu menciita nomo laŭ intervikiaj datumoj, '''ne''' funkcios. Mi ĵus per forta subteno de vikidatumaro faris 30 tekstojn pri aktualaj futbalistoj, kaj antaŭe jam antaŭpreparis ankoraŭ ŝtopante multajn tekstojn pri la geografio de Usono kaj Kanado, kaj laŭ mia sperto mi konstatas ke mi kaj tute vi '''supertaksas''' vikidatumaron: Uzante ĝin, mi daŭre konstatas ke vikidatumoj ne estas preta, foje informoj tute mankas, foje malaktualas je 10 jaroj, foje nur la "preferata rango" forgesiĝis elekti - estas tre en ordo uzi vikidatumaron kaj dume permane aktualigi ĝin, mi ankaŭ lernis aŭtomatece aldoni iujn parametrojn kaj priskribojn al vikidatumaro, sed tiuj informoj kiuj ĉi tie mankas, laŭ mia impreso aldoneblas nur mane (mi diras: tial ili mankas). Krome, entute multajn informojn eblas stoki en vikidatumaro kaj preni de tie, sed neniam ĉiujn kiuj estas bezonataj en eta projekto kiel wiki.eo aŭ similgranda alia vikio. Do tre bonas uzi vikidatumaron kaj dum la uzado plibonigi ĝin, sed estas iluzio ke iu aŭtomato aŭ artefarita intelekto faros e-lingvajn tekston sen ke lingve kaj teknike sperta homo bezonatus. Vikidatumaro ne estas artefarita intelekto... :::{{re|Goren}} pri via lasta ideo: Mi '''ne''' pensas ke manko de "fortaj sportadmirantoj" en vikipedio estas la problemo. Fakte ne tiom temas pri "forta admiro", sed pri lingva kaj teknika sperto en vikipedio plus preto engaĝiĝi ankaŭ pri sportaj temoj, ne nun pri "siaj kutimaj tre limigitaj ŝatotemoj". Mi dirus ke en la lastaj monatoj ankaŭ Aidas kaj Sj1mor multe kontribuis pri sportaj temoj (ekzemple pri vintrosporto en februaro-marto), aŭ Castelobranco (aparte pri manpilkado)... Revi pri iuj novulaj 15-jaruloj kiuj ĉi tie perfekte levos la lingvan nivelon de ĉiuj futbalistaj kaj futbalteamaj temoj al neatenditaj altecoj estos vana revado, kvankam ankaŭ mi foje revas ekzemple ke povus reaktiviĝi la eksesperantisto Michael Barera, kiu sub uzantonomo TFCforever ĝis somero 2011 faris multajn sportajn kontribuojn al la e-lingva vikio. Sed kompreneble, se kvar fortaj sportemaj vikipedianoj faras po 30 novajn tekstojn pri sportistoj kaj aliaj normale sportemaj vikipedianoj faras sume ankoraŭ 20 aŭ 30, kaj nur en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] estas 48 teamoj, kun po 26 teamanoj plus trejnisto, tiam temas pri 1 296 novaj biografioj por tiu unu turniro, plus 48 ŝablonoj kaj pliaj kromtekstoj - do tamen malgraŭ ĉiu fortostreĉo eblos nur kovri la temon je dekono ĝis okono. Tial mi komprenas la revon pri aŭtomatigo, sed mi garantias ke tiel ni funkcios, kaj estas la esenco de vikipedio kaj ĉiam restos truoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:43, 23 jun. 2026 (UTC) ::::{{por}} forigo - aŭ, je dua pripenso, eĉ pli bone ŝanĝo al listeto de 10 plej pintaj golpafantoj sen ajnaj ruĝaj ligiloj laŭ la propono de Thomas.[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:47, 26 jun. 2026 (UTC) :{{kom}} Provizore mi forigis la kernon de la fuŝa artikolo kaj lasis nur listeton de dek golpafistoj laŭ la listo de anglalingva artikolo. De nun oni povas plivastigi la artikolon; kvankam mi markis ĝin kiel redaktata (por eviti trudon de aktuala intereso), konsideru vin liberaj agadi sur ĝi. Nun oni devas atendi la finon de la nuntempa ĉampioneco por aktualigi la rezulton kaj eventuale pliigi la liston al 20 aŭ krei tabelon. Poste oni devas konsideri ĉu indas aldoni la liston de la plej bonaj golpafantoj en monda ĉampioneco (tiu ĉi estas ĝenerala listo) aŭ krei apartan artikolon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:24, 30 jun. 2026 (UTC) == [[Vitikolturado en Umbrio]] == {{Propono de forigo |artikolo = Vitikolturado en Umbrio |kialo = Dum semajnoj anonimulo (kun kiu ne eblas kontakti) kreis amason da similfuŝaj artikoloj pri vinproduktado en Italio. Mi markis plimulton kiel polurinda, sed tio utilas al nenio, ĉar li plue fuŝkreas kaj tute ne revenas al la kreitaĵoj, eble kredante ilin kronjuveloj. Ĉi tiu eĉ kun du eraroj en la ĉefa vorto de la titolo: Vitikolturado anstataŭ Vitokulturado aŭ Vitkulturado. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) |tempo = mardo 7 julio 2026 10:50 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}}Krome, en kelkaj el tiuj artikoloj estas longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Indas revizio de la tuta artikolaro.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) ====Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Fizalio]]== [[Fizalio]] ŝajnas esti en la sama situacio kiel "Meduzo" estis, kaj mi petas [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo|la saman solvon]] - kaŝon de la kopiitaj versioj kaj enmeton de ĝusta referenco al la kopiita artikolo kiel "Literaturo", se {{re|ThomasPusch}} aŭ iu alia havas ĝin. Cetere, la afero de "Meduzo" ankoraŭ ne estas tute solvita. La referenco estas metita, sed la kopiitaj versioj ne estas kaŝitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:06, 1 jul. 2026 (UTC) pzhe5g1cmy4mh49lexcp2s2z169072p 9418151 9418149 2026-07-01T14:07:25Z Arbarulo 135469 /* ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Fizalio */ 9418151 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosieron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::{{re|Claudio Pistilli}} Tiu temo nun longege pendas, sed mi entute ne scias ĉu vi, Claudio, rimarkis la diskuton ĉi tie. Ĉu vi intertempe ankoraŭ ion faris aŭ pretus rekontakti kun la brazilanoj pri peto sendi retpoŝtan leteron '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'' kun permeso pri uzo de la teksto laŭ CC 4.0 (aŭ peto pri publikigo de tiu permeso en ilia retejo mem)??? Se vi diros al ni ke vi ne pretis kaj ne pretos fari tiun peton, ĉar vi sentas ke la duafoja petado ĉe ili ŝajnas al vi tro idiota, tiam ni scias kiel estas - sed tiam necesos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:35, 9 jun. 2026 (UTC) :::::::Mi ne povas kredi ke mi ricevis permeson (kaj mi havas la e-mail) por traduki la artikolon kaj vi ne akceptas. Kion faru. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:56, 9 jun. 2026 (UTC) ::::::::{{re|Claudio Pistilli}} Ne vi bezonas havi la permeson, ne Kani aŭ Arbarulo, sed ĝi devas esti ĉe la retadreso permissions-eo@wikimedia.org. Se vi certas ke vi ne povos peti la brazilanojn mem sendi la permesan leteron al la retadreso permissions-eo@wikimedia.org, vi povas plugvidi la originan sendaĵon tien, kun risko ke tio ne sufiĉos por la neesperantistoj kiuj ricevas retleterojn senditajn al permissions-eo@wikimedia.org. Ĉar fakte Arbarulo plene pravis la 19-an de aprilo skribi "Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon". Claudio, vi povas koleri pri la neesperantistoj kiuj plenumas la vikipediajn regulojn aŭ povas ne koleri, sed ni ĉiuj scias ke ili estas. Kaj iĝas tute groteske se ni dum kvaronjaro ne sukcesas fini tiun kazon. Do necesas fari ultimaton. Se post plia semajno (do ekzakte du monatojn post kiam Arbarulo reafiŝis la temon ĉi-tie la 19-an de aprilo) ne estos respondo de permissions-eo@wikimedia.org pri akcepto de la permesa letero, la teksto devos reiri al la stato de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo. Kaj krome mi dirus, ke el la bildoj nur tiu pri Maurice Lachâtre rilatas al la teksto, kaj teorie la bildo "[[:dosiero:Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png|Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png]]", '''se''' estos pruvo ke ĝi konvinkeble fariĝis antaŭ 1926, do estas pruvite pli aĝa ol 100 jarojn. Tiu pruvo ĝis nun mankas: ni ne devas juĝi la bildon nun en la esperanta vikio mem, povas plumovi ĝin al la vikimedia komunejo kaj sekve forigi ĝin ĉi tie, kaj tiam povas atendi ĉu la administrantoj en la komunejo akceptos la bildon kun nura aserto ke vi, aŭ iu, suspektas ke la bildo pli aĝas ol 100 jarojn, ĉar ĝi montras scenon de 1861. Laŭ ĉiuj spertoj la bildo ne longe restos en la komunejo. Pli bone estus pruvi la statuson ĉi tie, kaj tamen malrekomendi pluŝovon al la komunejo. Taylor pravas, ke pli pura (sed ankaŭ pli brutala) vojo estintus dekomence malebligi ĉian vastigon preter la reduktita versio de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo, kun kaŝo de la redaktohistorio antaŭa, kaj kun promesa noto "Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblos". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:53, 12 jun. 2026 (UTC) :::::::::Mi leteris al la eldonistoj por ke ili sendu mesaĝon al vi, al la Torkemado/Arbarulo kaj kiu ajn povas interesi. Ni nur devas atendi ke ili respondu. Sed, fakte, kion mi deziras, tio estas kontribui kaj ne kvereli. La kontribuantoj , anstataŭ plendi kaj kritiki, volas diskuti pri situacio kiun mi konsideras solvita. Mi akceptas ke vi ambaŭ bonvolu forigi ls bildon, forigu la artikolon, kaj ni anstataŭ interbatali interne, ni kunigu niajn fortojn, kaj plibonigu nian Esperantan Vikipedion. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:50, 12 jun. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la bloko de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:22, 11 jun. 2026 (UTC) }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) :Mi nur volas memorigi, ke mi sciigis pri ĉi tiu artikolo pro suspekto de reklameco. La menciindeco ŝajnas esti nedubebla (laŭ niaj kriterioj), do pliaj pruvaj referencoj ne rilatas al la afero. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 10 jun. 2026 (UTC) ::Nenio ekde du tagoj ŝanĝiĝis, do mi nun plenumas la decidon de '''[[tri pledoj por forigo kaj vere forigas la tekston]]'''. Sed kvankam ni konsentas pri la suspekto de reklameco, mi vere ne komprenas ke tio estus la sola minuso. La teksto prezentas tute nekredindajn asertojn, kaj "pruvas" tion per ridinde fuŝaj referencoj, kiuj en nul kazoj povas pruvi ion. Sed efektive, ne estu nia tasko zorgi pri proponoj por eblaj forigendaj artikoloj el la '''angla''' vikipedio. Estas tiom da anglalingvaj denaskuloj, ke ili facile povas mem zorgi pri iliaj dubaj kazoj. Tamen mi ne povas kompreni, ke vi kun tiom mizeraj pseŭdoreferencoj ne povus havi dubojn pri la menciindeco de homo en la esperanta vikio surbaze de tiu blufa esperanta teksto. Mi absolute ne dividas la juĝon, ke la mencindeco de la teksto estus "nedubebla laŭ niaj kriterioj". La tuta artikolo kreas '''gigantan dubon'''! Sed nun ĝi estas ĉiukaze for post minuto. Ne indas plu diskuti pri kadavro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:20, 11 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = ne |kialo de rezulto = du voĉoj kontraŭ forigo, neniu por, sed restas duboj, ĉe Kani kaj Goren, kaj fakte ankaŭ ĉe mi - do: "in dubio pro reo" dubokaze por la akuzato [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:13, 23 jun. 2026 (UTC) }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion pri tio. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) Mi nun pli-malpli ĉion forĵetis, por kio mi ne trovis fidindajn retajn ekstervikipediajn referencojn, kaj metis tiujn referencojn. La retejo foggiatoday.it, kiun mi menciis hieraŭ, montriĝis teknike fuŝa, ekzemple ne estis arkivigebla, kaj estis superŝarĝita de reklamoj, ankaŭ la retejo https://www.foggiatoday.it/politica/karim-tabti-congresso-si-foggia.html pri kiu fakte temis. Ĝin mi do ne uzas, sed mi trovis bonan plian referencon https://federazionegiovanisocialisti.com/sedi/, kiun eblas senprobleme uzi. Sed la referencoj kiujn mi nun havas pruvas relative malmulton, de la origina teksto nun nur restis naŭ mallongaj frazoj, tio estos pli ol la minimumaj 3 por artikola ĝermo, sed ĉar ili vere estas tre magraj, mi tamen metis ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Tiun koncizigitan kaj referencitan tekston ni povus lasi, sed nun la teksto estas tiom konciza, ke restas malmulta substanco: mi voĉdonas {{malforte kontraŭ}} forigo, sed volas almenaŭ ankoraŭ plian voĉon aŭ du. Tamen kompreneble ni tre atentu ne malŝpari tro multegan tempon je tiu tre flanka temo pri la provinco, konsiderante ke multaj esperantaj tekstoj pri tiu provinco aspektas kiel la paĝo [[Ascoli Satriano]]: teksto de nur unu frazo, ses vortoj, plus informkesto kun informoj de 2005, plene malaktuala kaj kun fuŝa ligilo [[San Potito]], sed aliflanke tre kritikende tute sen {{ŝ|ĝermo}} aŭ ĉi-tie la pli draste kritika {{ŝ|ĝermeto}}. Sed kompreneble ni ne forĵetu ĉiujn flankajn temojn kun rilatoj al la provinco, nur ĉar ni ankoraŭ ne sukcesis redakte vastigi la robotan kreaĵon de januaro 2006, kiun poste ekskluzive nur robotoj pluadaptis, kaj neniu ajn homo iam faris plej etan redaktan ampleksigon (nur unu homo en 2013 ŝanĝis bildon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:12, 12 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo, kvankam dubindas la Internacia menciindeco de ĉiu ekestanta juna loka politikisto. Sed la teksto estas bona kia ĝi estas nun, ankaŭ bonas ke nun estas nova teksto pri la itala partio de 2007. "in dubio pro reo" [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Ŝlomo Hofmeister]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝlomo Hofmeister |kialo = Fuŝega lingvaĵo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:34, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 8:18 |forigita = ne |kialo de rezulto = post plibonigo: tri kontraŭ, Kani ne reesprimis sin, sed lia komence prava kritiko "fuŝa lingvaĵo" intertempe estas senbaza 10:09, 23 jun. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) }} :Mi riparis la plej elstarajn lingvofuŝojn - nun {{kontraŭ}} forigo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:34, 12 jun. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La origina teksto estis lingve neakceptebla, sed post la poluro de Moldur ĝi estas tute bona. Kompreneble la teksto daŭre nur estas ĝermo, kiu tre profitus de pliampleksigo per tradukoj el la germana aŭ angla versioj, sed esti artikola ĝermo ne estas kialo por forigo. Dankon al Moldur, tiel ĉi ĝi sendube ne estas forigenda. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 14 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo nun. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:23, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Metodo Castiglioni]] == {{Propono de forigo |artikolo = Metodo Castiglioni |kialo = Pli ol forigopeton, mi montras mian dubon pri enciklopedieco. Temas denove pri Lierna, ĉe la Lago de Como, kaj la familio Castiglioni. La redakto sonas al mi kiel ia babilado, kvazaŭ seninforma. Denove ĝi ekzistas en hispana, sed ne en itala. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:26, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 18:45 |forigita =jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:33, 20 jun. 2026 (UTC) }} {{por}} Ni jam vidis tiom da blovite grandigitaj, fakte senenhavaj, seninformaj paĝoj pri familio Castiglioni de Lierna, ke mi vere ne emas investi duonhoron por detale defendi kial, se ĉiuj antaŭaj tekstoj krom tiu pri la skulptisto [[Giannino Castiglioni]] estis senvaloraj, ankaŭ tiu ĉi teksto estus foriginda. Ĝi ne ŝajnas al mi enciklopedia. Punkto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Luca Bestetti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Luca Bestetti |kialo = Vidu la kunmetitajn dubojn jam en la [[diskuto:Luca Bestetti|diskutpaĝo]]: duono de la trovoj povus subteni impreson ke la tuto estus falsa kaj duono ke ĝi tamen estas vera. Ĉu lasi tian tekston, ĉar ĝi "nur duone estas konvinkebla, per fontoj kiuj eble estas fidindaj eble ne"? Ĉu tiuj pridubeblaj referencoj sufiĉas por pruvigo lasi la tekston??? |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 21 junio 2026 8:39 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:45, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{re|Super nabla}} (aŭ iu alia italo) Ĉu vi havus opinion pri tiu paĝo?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, se neniu itallingvano pretas detektive forigi la multajn dubojn ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Thathanine Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Thathanine Thongchay |kialo = Dubinda menciindeco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 03:54, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 3:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:43, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} Dubinda menciindeco. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:51, 15 jun. 2026 (UTC) :{{por}} Vere, dubinda menciindeco. Ke li en 2017, en aĝo de 11, foje faris reklamon por dentopasto, estas bone, sed ne jam signifas aktoran famon. Kaj ke [https://www.imdb.com/de/name/nm18457192/ en la aktora daumbazo IMDb] estas nur lia nomo, sed entute neniuj aktoradoj, diras multon. Plie, la sola ligilo, persona [https://www.instagram.com/Thathanine paĝo ĉe Instagram] estas {{404}}... Tio estas ploriga prezento. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:18, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Teodoriko Bland (juĝisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Teodoriko Bland (juĝisto) |kialo = Novulo ekkreis fuŝegajn artikolojn, unu ĝermeton kaj alian ĝermon kiu estis savita post polurado fare de Moldur. Mi ne scias ĉu tiu novulo esperas, ke ni riparu ĉiujn tiujn venintajn kaj venontajn fuŝajojn aŭ eĉ estas nekonscia pri la neakcepteblo de la rezultoj. Aliaj similaj artikolklopodoj estas [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]] Mi ne sentas min preta kontakti lin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:59, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 18:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:42, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} La novulo mem skribis "Mi estas komencanto, tiel pardonu se mi fari eraro." Pardoni "se li fari eraro" oni povas, sed nove verki la tekstojn pri detalaj biografioj de antaŭ 200 jaroj el la historio de [[Marilando]] estas iom tro. Mi emas koncentriĝi pri la multegaj kantonoj de Usono, kiuj ne nur havis signifon antaŭ 200 jaroj en la loka historio, sed estas signifaj en 2026, kaj tie pri [[:Kategorio:Kantonoj de Marilando|Marilando estas nur 12 tekstoj kaj mankas ankoraŭ 12]]. Kompreneble Marilando nur estas unu el tre multaj partoj de Usono, kaj Usono nur estas unu el tre multaj landoj de Ameriko, sed mi ĉiukaze ne vidas kapablon ĉe mi nun nove krei la paĝojn de lokaj homoj de antaŭ 200 jaroj kiujn la komencanto deziras ke ili estos. Mi metas ŝablonon {{ŝ|polurinda}} kaj {{ŝ|orfa}}, ĉar estas signo de afableco ne forigi tekston sen antaŭe averti pri mankoj, sed tamen estas por forigoj de almenaŭ la tekstoj [[Teodoriko Bland (juĝisto)|T. Bland]], [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de ĉiuj kvar. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Via Arcivescovo Romilli]] == {{Propono de forigo |artikolo = Via Arcivescovo Romilli |kialo = Anonimulo kreas nur artikolojn pri milanaj stratoj, kiuj ne interesas en la itala vikio kaj serĉas lokon en Esperanto, islanda aŭ rusa. Tio dubindas min pri enciklopedieco. Ĉu ni havos centojn da stratoj da centoj da ĉefurboj? Tio estas dekmiloj da stratoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:59, 19 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 26 junio 2026 21:38 |forigita = jes |kialo de rezulto = 3-4 poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:41, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{kom}} Supozeble plia blufaĵo/pompaĵo en la konata Milano-rilata fuŝaro. Simile ankaŭ: [[La Casa Astratta]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:24, 20 jun. 2026 (UTC) {{forte por}} forigo eksplicite ankaŭ de la teksto [[La Casa Astratta]]: Pri la strato Via A. Romili mi ankoraŭ povus imagi meti frazon en la tekston pri Milano, sed pri la "Casa Astratta" estas eĉ pli groteske. Kvankam tie mankas foto, eblas vidi en [https://ordinearchitetti.mi.it/index.php/it/cultura/itinerari-di-architettura/14-arte-e-architettura/opere/320-casa-astratta/galleria#galleria ekstera retejo] ke temas pli tutsimpla 9-etaĝa loĝdomo, tipe socialisma [[slabokonstruaĵo]], kiu estas en neniu dimensio arkitekte menciinda. En ĉiuj periferioj de ĉiuj urboj de la eksa [[Varsovia pakto]] oni povas vidi tiajn domojn, mi havas amikojn kaj parencojn kiuj loĝas en tiaj domoj kaj estas dankema ke estas tiuj simplaj domoj (kaj ke ili ne estas bombitaj kiel la samaj domoj en Ukrainio), sed se oni metas paĝon pri ĉiuj tiuj domoj, eĉ se ne estas foto kiu montrus la tristan fasadon, tiam oni same povas fari tekstojn pri ĉiuj strataj lanternoj kaj ĉiuj rubujoj en ĉiuj stratoj de ĉiuj urboj, urbetoj kaj vilaĝoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:53, 20 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ambaŭ. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{re|Kani}} Cetere la dubinda teksto pri tiu "Via A. Romilli" estis fakte trompe pri la tuta milana kvartalo Corvetto - supozeble ĉar nur pri "tiu unu strato Via A. Romilli" estus apenaŭ sufiĉe da raportindaj frazoj por vikipedia teksto. Mi ĝenerale pensas, ke en Vikipedio oni iru de ĝeneralaj al laŭgrade pli specifaj temoj. Unue estu teksto pri la lando, poste pri regiono, provinco, tiam se estas pri kantono aŭ distrikto, kaj se tiam ankoraŭ estas energio, pri urboj aŭ neurbaj komunumoj aŭ municipoj. Por Milano tio signifas, ke se jam estas teksto pri la urbo (la esperanta teksto [[Milano]] cetere nun estas problema, sed tio estas alia laborejo), ke tiam se iu tre volas estu tekstoj pri la naŭ urbodistriktoj, kiuj sume konsistigas la tutan urbegon. Tiuj kompletaj tekstaroj jam pli longe ekzistas pri Granda Londono, Parizo, Berlino, Vieno, Budapeŝto kaj Moskvo, kaj mi nun faris la naŭ tekstojn ankaŭ por Milano. Ĉi tie la "kvartalo Corvetto" estas en la [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Se oni freneze amas Milanon, oni nun povas senprobleme krei subtekston pri la "kvartalo Corvetto", kaj tiam aŭtomate aperas blua ligilo en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Sed por mi persone la 9 tekstoj pri la naŭ partoj de la urbego nun tute sufiĉas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 20 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} Mi el la forprenita teksto ankoraŭ sukcesis elvringi tri frazojn al eta ĉapitro en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Tiel tamen la laboro de la anonimulo ne estos tute vana... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:06, 23 jun. 2026 (UTC) == [[Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando |kialo = Novulo, anonimulo, kreis artikolon kun pli ol 100 000 bitokoj pri golpafantoj. Ĝi estas plenplena de ruĝaj ligiloj kaj blazonoj. La kreinto eĉ ne scias, ke estas jam artikoloj pri la naciaj teamoj. Mi komentas sube. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 29 junio 2026 21:28 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Ripari tiun artikolon estus heroeca tasko, kiun neniu faros. Mi jam faris kelkajn komencajn plibonigojn. La kreinto eĉ pafis kaj fuĝis. Krome estas neutila tiu artikolo, kiam la situacio ŝanĝiĝas nun ĉiutage dum pluas la monda ĉampioneco. Mi vidas du vojojn: unua, simple forigi la monstran artikolon; dua, fortondi ĝin lasante nur 50 golpafantojn anstataŭ 200 kaj klopodi bluigi la pejzaĝon. Tiuokaze indus atendi la finon de la ĉampioneco por ŝpari laboron de konstanta ĝisdatigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) ::Ĉu eblas la tria vojo: igi iun roboton krei ĝermgrandan artikolon pri ĉiu menciita piedpilkisto laŭ intervikiaj datumoj, esperante ke iam iu piedpilkadmiranto kreskigos ilin? Laŭ mia scio ĵus nun en la aktivularo de nia vikipedio ne estas fortaj sportadmirantoj, sed tio ĉi ja povas (teorie) ŝanĝiĝi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 22:14, 22 jun. 2026 (UTC) :::{{por}} forigo de la tute fuŝa listo en '''[[nuna stato]]'''. Alternative mi eĉ pli voĉdonus por teno de minumuma listo de 10 plej golemaj futbalistoj, do laŭ nuna stato de Ronaldo ĝis Puskás, '''sen''' fuŝaj teamaj titoloj kiel [[Nacia futbala teamo de Portugalio]] (estas [[portugala nacia teamo de futbalo]], se estus unu kazo, eblus meti alidirektilon, sed estas tro multaj fuŝoj, cetere ankaŭ ekzistas preta ŝablono {{ŝ|PortugalioFB}}, kiu ĉi tie tuj liverus flageton kaj perfektan ligilon), '''sen''' fantaziaj ruĝaj ligiloj "Listo de internaciaj goloj de Cristiano Ronaldo" kaj multegaj similaj, kiuj ĉiuj ne ekzistas - la novulo kun tiom da fuŝoj ne estos la gusta por fari tiujn centojn da paĝoj, kaj la ekzistantaj uzantoj pli bone koncentriĝu pri pli esencaj taskoj - ekzemple, el 48 teamoj de la nuna futbala mondpokalo nur 40 havas e-lingvan tekston, 8 ankoraŭ mankas, kaj '''sen''' fuŝaj provoj kiel "Dts/outdmy1". Se fari tiel, el la 10 sportistoj ankoraŭ mankas e-lingvaj tekstoj pri du, [[Sunil Chhetri]] kaj [[Ali Mabkhout]], tio eĉ fareblas sen robota helpo, kiu ĉiukaze nur liverus krudan tekston, do ĉiukaze ne eblus fari pretan tekston sen homo (almenaŭ por kontrolo). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:56, 23 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Goren}} La tria vojo, igi iun roboton krei ĝerman artikolon pri ĉiu menciita nomo laŭ intervikiaj datumoj, '''ne''' funkcios. Mi ĵus per forta subteno de vikidatumaro faris 30 tekstojn pri aktualaj futbalistoj, kaj antaŭe jam antaŭpreparis ankoraŭ ŝtopante multajn tekstojn pri la geografio de Usono kaj Kanado, kaj laŭ mia sperto mi konstatas ke mi kaj tute vi '''supertaksas''' vikidatumaron: Uzante ĝin, mi daŭre konstatas ke vikidatumoj ne estas preta, foje informoj tute mankas, foje malaktualas je 10 jaroj, foje nur la "preferata rango" forgesiĝis elekti - estas tre en ordo uzi vikidatumaron kaj dume permane aktualigi ĝin, mi ankaŭ lernis aŭtomatece aldoni iujn parametrojn kaj priskribojn al vikidatumaro, sed tiuj informoj kiuj ĉi tie mankas, laŭ mia impreso aldoneblas nur mane (mi diras: tial ili mankas). Krome, entute multajn informojn eblas stoki en vikidatumaro kaj preni de tie, sed neniam ĉiujn kiuj estas bezonataj en eta projekto kiel wiki.eo aŭ similgranda alia vikio. Do tre bonas uzi vikidatumaron kaj dum la uzado plibonigi ĝin, sed estas iluzio ke iu aŭtomato aŭ artefarita intelekto faros e-lingvajn tekston sen ke lingve kaj teknike sperta homo bezonatus. Vikidatumaro ne estas artefarita intelekto... :::{{re|Goren}} pri via lasta ideo: Mi '''ne''' pensas ke manko de "fortaj sportadmirantoj" en vikipedio estas la problemo. Fakte ne tiom temas pri "forta admiro", sed pri lingva kaj teknika sperto en vikipedio plus preto engaĝiĝi ankaŭ pri sportaj temoj, ne nun pri "siaj kutimaj tre limigitaj ŝatotemoj". Mi dirus ke en la lastaj monatoj ankaŭ Aidas kaj Sj1mor multe kontribuis pri sportaj temoj (ekzemple pri vintrosporto en februaro-marto), aŭ Castelobranco (aparte pri manpilkado)... Revi pri iuj novulaj 15-jaruloj kiuj ĉi tie perfekte levos la lingvan nivelon de ĉiuj futbalistaj kaj futbalteamaj temoj al neatenditaj altecoj estos vana revado, kvankam ankaŭ mi foje revas ekzemple ke povus reaktiviĝi la eksesperantisto Michael Barera, kiu sub uzantonomo TFCforever ĝis somero 2011 faris multajn sportajn kontribuojn al la e-lingva vikio. Sed kompreneble, se kvar fortaj sportemaj vikipedianoj faras po 30 novajn tekstojn pri sportistoj kaj aliaj normale sportemaj vikipedianoj faras sume ankoraŭ 20 aŭ 30, kaj nur en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] estas 48 teamoj, kun po 26 teamanoj plus trejnisto, tiam temas pri 1 296 novaj biografioj por tiu unu turniro, plus 48 ŝablonoj kaj pliaj kromtekstoj - do tamen malgraŭ ĉiu fortostreĉo eblos nur kovri la temon je dekono ĝis okono. Tial mi komprenas la revon pri aŭtomatigo, sed mi garantias ke tiel ni funkcios, kaj estas la esenco de vikipedio kaj ĉiam restos truoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:43, 23 jun. 2026 (UTC) ::::{{por}} forigo - aŭ, je dua pripenso, eĉ pli bone ŝanĝo al listeto de 10 plej pintaj golpafantoj sen ajnaj ruĝaj ligiloj laŭ la propono de Thomas.[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:47, 26 jun. 2026 (UTC) :{{kom}} Provizore mi forigis la kernon de la fuŝa artikolo kaj lasis nur listeton de dek golpafistoj laŭ la listo de anglalingva artikolo. De nun oni povas plivastigi la artikolon; kvankam mi markis ĝin kiel redaktata (por eviti trudon de aktuala intereso), konsideru vin liberaj agadi sur ĝi. Nun oni devas atendi la finon de la nuntempa ĉampioneco por aktualigi la rezulton kaj eventuale pliigi la liston al 20 aŭ krei tabelon. Poste oni devas konsideri ĉu indas aldoni la liston de la plej bonaj golpafantoj en monda ĉampioneco (tiu ĉi estas ĝenerala listo) aŭ krei apartan artikolon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:24, 30 jun. 2026 (UTC) == [[Vitikolturado en Umbrio]] == {{Propono de forigo |artikolo = Vitikolturado en Umbrio |kialo = Dum semajnoj anonimulo (kun kiu ne eblas kontakti) kreis amason da similfuŝaj artikoloj pri vinproduktado en Italio. Mi markis plimulton kiel polurinda, sed tio utilas al nenio, ĉar li plue fuŝkreas kaj tute ne revenas al la kreitaĵoj, eble kredante ilin kronjuveloj. Ĉi tiu eĉ kun du eraroj en la ĉefa vorto de la titolo: Vitikolturado anstataŭ Vitokulturado aŭ Vitkulturado. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) |tempo = mardo 7 julio 2026 10:50 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}}Krome, en kelkaj el tiuj artikoloj estas longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Indas revizio de la tuta artikolaro.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Fizalio]]== [[Fizalio]] ŝajnas esti en la sama situacio kiel "Meduzo" estis, kaj mi petas [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo|la saman solvon]] - kaŝon de la kopiitaj versioj post kiam mi anstataŭigos ĝin, kaj enmeton de ĝusta referenco al la kopiita artikolo kiel "Literaturo", se {{re|ThomasPusch}} aŭ iu alia havas ĝin. Cetere, la afero de "Meduzo" ankoraŭ ne estas tute solvita. La referenco estas metita, sed la kopiitaj versioj ne estas kaŝitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:06, 1 jul. 2026 (UTC) 3ur099m5953ll7nzzb65h1egqqkq5em 9418163 9418151 2026-07-01T15:16:33Z ThomasPusch 1869 /* Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Fizalio */ 9418163 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosieron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::{{re|Claudio Pistilli}} Tiu temo nun longege pendas, sed mi entute ne scias ĉu vi, Claudio, rimarkis la diskuton ĉi tie. Ĉu vi intertempe ankoraŭ ion faris aŭ pretus rekontakti kun la brazilanoj pri peto sendi retpoŝtan leteron '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'' kun permeso pri uzo de la teksto laŭ CC 4.0 (aŭ peto pri publikigo de tiu permeso en ilia retejo mem)??? Se vi diros al ni ke vi ne pretis kaj ne pretos fari tiun peton, ĉar vi sentas ke la duafoja petado ĉe ili ŝajnas al vi tro idiota, tiam ni scias kiel estas - sed tiam necesos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:35, 9 jun. 2026 (UTC) :::::::Mi ne povas kredi ke mi ricevis permeson (kaj mi havas la e-mail) por traduki la artikolon kaj vi ne akceptas. Kion faru. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:56, 9 jun. 2026 (UTC) ::::::::{{re|Claudio Pistilli}} Ne vi bezonas havi la permeson, ne Kani aŭ Arbarulo, sed ĝi devas esti ĉe la retadreso permissions-eo@wikimedia.org. Se vi certas ke vi ne povos peti la brazilanojn mem sendi la permesan leteron al la retadreso permissions-eo@wikimedia.org, vi povas plugvidi la originan sendaĵon tien, kun risko ke tio ne sufiĉos por la neesperantistoj kiuj ricevas retleterojn senditajn al permissions-eo@wikimedia.org. Ĉar fakte Arbarulo plene pravis la 19-an de aprilo skribi "Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon". Claudio, vi povas koleri pri la neesperantistoj kiuj plenumas la vikipediajn regulojn aŭ povas ne koleri, sed ni ĉiuj scias ke ili estas. Kaj iĝas tute groteske se ni dum kvaronjaro ne sukcesas fini tiun kazon. Do necesas fari ultimaton. Se post plia semajno (do ekzakte du monatojn post kiam Arbarulo reafiŝis la temon ĉi-tie la 19-an de aprilo) ne estos respondo de permissions-eo@wikimedia.org pri akcepto de la permesa letero, la teksto devos reiri al la stato de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo. Kaj krome mi dirus, ke el la bildoj nur tiu pri Maurice Lachâtre rilatas al la teksto, kaj teorie la bildo "[[:dosiero:Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png|Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png]]", '''se''' estos pruvo ke ĝi konvinkeble fariĝis antaŭ 1926, do estas pruvite pli aĝa ol 100 jarojn. Tiu pruvo ĝis nun mankas: ni ne devas juĝi la bildon nun en la esperanta vikio mem, povas plumovi ĝin al la vikimedia komunejo kaj sekve forigi ĝin ĉi tie, kaj tiam povas atendi ĉu la administrantoj en la komunejo akceptos la bildon kun nura aserto ke vi, aŭ iu, suspektas ke la bildo pli aĝas ol 100 jarojn, ĉar ĝi montras scenon de 1861. Laŭ ĉiuj spertoj la bildo ne longe restos en la komunejo. Pli bone estus pruvi la statuson ĉi tie, kaj tamen malrekomendi pluŝovon al la komunejo. Taylor pravas, ke pli pura (sed ankaŭ pli brutala) vojo estintus dekomence malebligi ĉian vastigon preter la reduktita versio de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo, kun kaŝo de la redaktohistorio antaŭa, kaj kun promesa noto "Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblos". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:53, 12 jun. 2026 (UTC) :::::::::Mi leteris al la eldonistoj por ke ili sendu mesaĝon al vi, al la Torkemado/Arbarulo kaj kiu ajn povas interesi. Ni nur devas atendi ke ili respondu. Sed, fakte, kion mi deziras, tio estas kontribui kaj ne kvereli. La kontribuantoj , anstataŭ plendi kaj kritiki, volas diskuti pri situacio kiun mi konsideras solvita. Mi akceptas ke vi ambaŭ bonvolu forigi ls bildon, forigu la artikolon, kaj ni anstataŭ interbatali interne, ni kunigu niajn fortojn, kaj plibonigu nian Esperantan Vikipedion. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:50, 12 jun. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la bloko de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:22, 11 jun. 2026 (UTC) }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) :Mi nur volas memorigi, ke mi sciigis pri ĉi tiu artikolo pro suspekto de reklameco. La menciindeco ŝajnas esti nedubebla (laŭ niaj kriterioj), do pliaj pruvaj referencoj ne rilatas al la afero. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 10 jun. 2026 (UTC) ::Nenio ekde du tagoj ŝanĝiĝis, do mi nun plenumas la decidon de '''[[tri pledoj por forigo kaj vere forigas la tekston]]'''. Sed kvankam ni konsentas pri la suspekto de reklameco, mi vere ne komprenas ke tio estus la sola minuso. La teksto prezentas tute nekredindajn asertojn, kaj "pruvas" tion per ridinde fuŝaj referencoj, kiuj en nul kazoj povas pruvi ion. Sed efektive, ne estu nia tasko zorgi pri proponoj por eblaj forigendaj artikoloj el la '''angla''' vikipedio. Estas tiom da anglalingvaj denaskuloj, ke ili facile povas mem zorgi pri iliaj dubaj kazoj. Tamen mi ne povas kompreni, ke vi kun tiom mizeraj pseŭdoreferencoj ne povus havi dubojn pri la menciindeco de homo en la esperanta vikio surbaze de tiu blufa esperanta teksto. Mi absolute ne dividas la juĝon, ke la mencindeco de la teksto estus "nedubebla laŭ niaj kriterioj". La tuta artikolo kreas '''gigantan dubon'''! Sed nun ĝi estas ĉiukaze for post minuto. Ne indas plu diskuti pri kadavro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:20, 11 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = ne |kialo de rezulto = du voĉoj kontraŭ forigo, neniu por, sed restas duboj, ĉe Kani kaj Goren, kaj fakte ankaŭ ĉe mi - do: "in dubio pro reo" dubokaze por la akuzato [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:13, 23 jun. 2026 (UTC) }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion pri tio. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) Mi nun pli-malpli ĉion forĵetis, por kio mi ne trovis fidindajn retajn ekstervikipediajn referencojn, kaj metis tiujn referencojn. La retejo foggiatoday.it, kiun mi menciis hieraŭ, montriĝis teknike fuŝa, ekzemple ne estis arkivigebla, kaj estis superŝarĝita de reklamoj, ankaŭ la retejo https://www.foggiatoday.it/politica/karim-tabti-congresso-si-foggia.html pri kiu fakte temis. Ĝin mi do ne uzas, sed mi trovis bonan plian referencon https://federazionegiovanisocialisti.com/sedi/, kiun eblas senprobleme uzi. Sed la referencoj kiujn mi nun havas pruvas relative malmulton, de la origina teksto nun nur restis naŭ mallongaj frazoj, tio estos pli ol la minimumaj 3 por artikola ĝermo, sed ĉar ili vere estas tre magraj, mi tamen metis ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Tiun koncizigitan kaj referencitan tekston ni povus lasi, sed nun la teksto estas tiom konciza, ke restas malmulta substanco: mi voĉdonas {{malforte kontraŭ}} forigo, sed volas almenaŭ ankoraŭ plian voĉon aŭ du. Tamen kompreneble ni tre atentu ne malŝpari tro multegan tempon je tiu tre flanka temo pri la provinco, konsiderante ke multaj esperantaj tekstoj pri tiu provinco aspektas kiel la paĝo [[Ascoli Satriano]]: teksto de nur unu frazo, ses vortoj, plus informkesto kun informoj de 2005, plene malaktuala kaj kun fuŝa ligilo [[San Potito]], sed aliflanke tre kritikende tute sen {{ŝ|ĝermo}} aŭ ĉi-tie la pli draste kritika {{ŝ|ĝermeto}}. Sed kompreneble ni ne forĵetu ĉiujn flankajn temojn kun rilatoj al la provinco, nur ĉar ni ankoraŭ ne sukcesis redakte vastigi la robotan kreaĵon de januaro 2006, kiun poste ekskluzive nur robotoj pluadaptis, kaj neniu ajn homo iam faris plej etan redaktan ampleksigon (nur unu homo en 2013 ŝanĝis bildon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:12, 12 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo, kvankam dubindas la Internacia menciindeco de ĉiu ekestanta juna loka politikisto. Sed la teksto estas bona kia ĝi estas nun, ankaŭ bonas ke nun estas nova teksto pri la itala partio de 2007. "in dubio pro reo" [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Ŝlomo Hofmeister]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝlomo Hofmeister |kialo = Fuŝega lingvaĵo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:34, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 8:18 |forigita = ne |kialo de rezulto = post plibonigo: tri kontraŭ, Kani ne reesprimis sin, sed lia komence prava kritiko "fuŝa lingvaĵo" intertempe estas senbaza 10:09, 23 jun. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) }} :Mi riparis la plej elstarajn lingvofuŝojn - nun {{kontraŭ}} forigo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:34, 12 jun. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La origina teksto estis lingve neakceptebla, sed post la poluro de Moldur ĝi estas tute bona. Kompreneble la teksto daŭre nur estas ĝermo, kiu tre profitus de pliampleksigo per tradukoj el la germana aŭ angla versioj, sed esti artikola ĝermo ne estas kialo por forigo. Dankon al Moldur, tiel ĉi ĝi sendube ne estas forigenda. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 14 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo nun. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:23, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Metodo Castiglioni]] == {{Propono de forigo |artikolo = Metodo Castiglioni |kialo = Pli ol forigopeton, mi montras mian dubon pri enciklopedieco. Temas denove pri Lierna, ĉe la Lago de Como, kaj la familio Castiglioni. La redakto sonas al mi kiel ia babilado, kvazaŭ seninforma. Denove ĝi ekzistas en hispana, sed ne en itala. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:26, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 18:45 |forigita =jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:33, 20 jun. 2026 (UTC) }} {{por}} Ni jam vidis tiom da blovite grandigitaj, fakte senenhavaj, seninformaj paĝoj pri familio Castiglioni de Lierna, ke mi vere ne emas investi duonhoron por detale defendi kial, se ĉiuj antaŭaj tekstoj krom tiu pri la skulptisto [[Giannino Castiglioni]] estis senvaloraj, ankaŭ tiu ĉi teksto estus foriginda. Ĝi ne ŝajnas al mi enciklopedia. Punkto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Luca Bestetti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Luca Bestetti |kialo = Vidu la kunmetitajn dubojn jam en la [[diskuto:Luca Bestetti|diskutpaĝo]]: duono de la trovoj povus subteni impreson ke la tuto estus falsa kaj duono ke ĝi tamen estas vera. Ĉu lasi tian tekston, ĉar ĝi "nur duone estas konvinkebla, per fontoj kiuj eble estas fidindaj eble ne"? Ĉu tiuj pridubeblaj referencoj sufiĉas por pruvigo lasi la tekston??? |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 21 junio 2026 8:39 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:45, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{re|Super nabla}} (aŭ iu alia italo) Ĉu vi havus opinion pri tiu paĝo?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, se neniu itallingvano pretas detektive forigi la multajn dubojn ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Thathanine Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Thathanine Thongchay |kialo = Dubinda menciindeco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 03:54, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 3:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:43, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} Dubinda menciindeco. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:51, 15 jun. 2026 (UTC) :{{por}} Vere, dubinda menciindeco. Ke li en 2017, en aĝo de 11, foje faris reklamon por dentopasto, estas bone, sed ne jam signifas aktoran famon. Kaj ke [https://www.imdb.com/de/name/nm18457192/ en la aktora daumbazo IMDb] estas nur lia nomo, sed entute neniuj aktoradoj, diras multon. Plie, la sola ligilo, persona [https://www.instagram.com/Thathanine paĝo ĉe Instagram] estas {{404}}... Tio estas ploriga prezento. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:18, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Teodoriko Bland (juĝisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Teodoriko Bland (juĝisto) |kialo = Novulo ekkreis fuŝegajn artikolojn, unu ĝermeton kaj alian ĝermon kiu estis savita post polurado fare de Moldur. Mi ne scias ĉu tiu novulo esperas, ke ni riparu ĉiujn tiujn venintajn kaj venontajn fuŝajojn aŭ eĉ estas nekonscia pri la neakcepteblo de la rezultoj. Aliaj similaj artikolklopodoj estas [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]] Mi ne sentas min preta kontakti lin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:59, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 18:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:42, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} La novulo mem skribis "Mi estas komencanto, tiel pardonu se mi fari eraro." Pardoni "se li fari eraro" oni povas, sed nove verki la tekstojn pri detalaj biografioj de antaŭ 200 jaroj el la historio de [[Marilando]] estas iom tro. Mi emas koncentriĝi pri la multegaj kantonoj de Usono, kiuj ne nur havis signifon antaŭ 200 jaroj en la loka historio, sed estas signifaj en 2026, kaj tie pri [[:Kategorio:Kantonoj de Marilando|Marilando estas nur 12 tekstoj kaj mankas ankoraŭ 12]]. Kompreneble Marilando nur estas unu el tre multaj partoj de Usono, kaj Usono nur estas unu el tre multaj landoj de Ameriko, sed mi ĉiukaze ne vidas kapablon ĉe mi nun nove krei la paĝojn de lokaj homoj de antaŭ 200 jaroj kiujn la komencanto deziras ke ili estos. Mi metas ŝablonon {{ŝ|polurinda}} kaj {{ŝ|orfa}}, ĉar estas signo de afableco ne forigi tekston sen antaŭe averti pri mankoj, sed tamen estas por forigoj de almenaŭ la tekstoj [[Teodoriko Bland (juĝisto)|T. Bland]], [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de ĉiuj kvar. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Via Arcivescovo Romilli]] == {{Propono de forigo |artikolo = Via Arcivescovo Romilli |kialo = Anonimulo kreas nur artikolojn pri milanaj stratoj, kiuj ne interesas en la itala vikio kaj serĉas lokon en Esperanto, islanda aŭ rusa. Tio dubindas min pri enciklopedieco. Ĉu ni havos centojn da stratoj da centoj da ĉefurboj? Tio estas dekmiloj da stratoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:59, 19 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 26 junio 2026 21:38 |forigita = jes |kialo de rezulto = 3-4 poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:41, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{kom}} Supozeble plia blufaĵo/pompaĵo en la konata Milano-rilata fuŝaro. Simile ankaŭ: [[La Casa Astratta]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:24, 20 jun. 2026 (UTC) {{forte por}} forigo eksplicite ankaŭ de la teksto [[La Casa Astratta]]: Pri la strato Via A. Romili mi ankoraŭ povus imagi meti frazon en la tekston pri Milano, sed pri la "Casa Astratta" estas eĉ pli groteske. Kvankam tie mankas foto, eblas vidi en [https://ordinearchitetti.mi.it/index.php/it/cultura/itinerari-di-architettura/14-arte-e-architettura/opere/320-casa-astratta/galleria#galleria ekstera retejo] ke temas pli tutsimpla 9-etaĝa loĝdomo, tipe socialisma [[slabokonstruaĵo]], kiu estas en neniu dimensio arkitekte menciinda. En ĉiuj periferioj de ĉiuj urboj de la eksa [[Varsovia pakto]] oni povas vidi tiajn domojn, mi havas amikojn kaj parencojn kiuj loĝas en tiaj domoj kaj estas dankema ke estas tiuj simplaj domoj (kaj ke ili ne estas bombitaj kiel la samaj domoj en Ukrainio), sed se oni metas paĝon pri ĉiuj tiuj domoj, eĉ se ne estas foto kiu montrus la tristan fasadon, tiam oni same povas fari tekstojn pri ĉiuj strataj lanternoj kaj ĉiuj rubujoj en ĉiuj stratoj de ĉiuj urboj, urbetoj kaj vilaĝoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:53, 20 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ambaŭ. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{re|Kani}} Cetere la dubinda teksto pri tiu "Via A. Romilli" estis fakte trompe pri la tuta milana kvartalo Corvetto - supozeble ĉar nur pri "tiu unu strato Via A. Romilli" estus apenaŭ sufiĉe da raportindaj frazoj por vikipedia teksto. Mi ĝenerale pensas, ke en Vikipedio oni iru de ĝeneralaj al laŭgrade pli specifaj temoj. Unue estu teksto pri la lando, poste pri regiono, provinco, tiam se estas pri kantono aŭ distrikto, kaj se tiam ankoraŭ estas energio, pri urboj aŭ neurbaj komunumoj aŭ municipoj. Por Milano tio signifas, ke se jam estas teksto pri la urbo (la esperanta teksto [[Milano]] cetere nun estas problema, sed tio estas alia laborejo), ke tiam se iu tre volas estu tekstoj pri la naŭ urbodistriktoj, kiuj sume konsistigas la tutan urbegon. Tiuj kompletaj tekstaroj jam pli longe ekzistas pri Granda Londono, Parizo, Berlino, Vieno, Budapeŝto kaj Moskvo, kaj mi nun faris la naŭ tekstojn ankaŭ por Milano. Ĉi tie la "kvartalo Corvetto" estas en la [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Se oni freneze amas Milanon, oni nun povas senprobleme krei subtekston pri la "kvartalo Corvetto", kaj tiam aŭtomate aperas blua ligilo en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Sed por mi persone la 9 tekstoj pri la naŭ partoj de la urbego nun tute sufiĉas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 20 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} Mi el la forprenita teksto ankoraŭ sukcesis elvringi tri frazojn al eta ĉapitro en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Tiel tamen la laboro de la anonimulo ne estos tute vana... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:06, 23 jun. 2026 (UTC) == [[Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando |kialo = Novulo, anonimulo, kreis artikolon kun pli ol 100 000 bitokoj pri golpafantoj. Ĝi estas plenplena de ruĝaj ligiloj kaj blazonoj. La kreinto eĉ ne scias, ke estas jam artikoloj pri la naciaj teamoj. Mi komentas sube. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 29 junio 2026 21:28 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Ripari tiun artikolon estus heroeca tasko, kiun neniu faros. Mi jam faris kelkajn komencajn plibonigojn. La kreinto eĉ pafis kaj fuĝis. Krome estas neutila tiu artikolo, kiam la situacio ŝanĝiĝas nun ĉiutage dum pluas la monda ĉampioneco. Mi vidas du vojojn: unua, simple forigi la monstran artikolon; dua, fortondi ĝin lasante nur 50 golpafantojn anstataŭ 200 kaj klopodi bluigi la pejzaĝon. Tiuokaze indus atendi la finon de la ĉampioneco por ŝpari laboron de konstanta ĝisdatigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) ::Ĉu eblas la tria vojo: igi iun roboton krei ĝermgrandan artikolon pri ĉiu menciita piedpilkisto laŭ intervikiaj datumoj, esperante ke iam iu piedpilkadmiranto kreskigos ilin? Laŭ mia scio ĵus nun en la aktivularo de nia vikipedio ne estas fortaj sportadmirantoj, sed tio ĉi ja povas (teorie) ŝanĝiĝi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 22:14, 22 jun. 2026 (UTC) :::{{por}} forigo de la tute fuŝa listo en '''[[nuna stato]]'''. Alternative mi eĉ pli voĉdonus por teno de minumuma listo de 10 plej golemaj futbalistoj, do laŭ nuna stato de Ronaldo ĝis Puskás, '''sen''' fuŝaj teamaj titoloj kiel [[Nacia futbala teamo de Portugalio]] (estas [[portugala nacia teamo de futbalo]], se estus unu kazo, eblus meti alidirektilon, sed estas tro multaj fuŝoj, cetere ankaŭ ekzistas preta ŝablono {{ŝ|PortugalioFB}}, kiu ĉi tie tuj liverus flageton kaj perfektan ligilon), '''sen''' fantaziaj ruĝaj ligiloj "Listo de internaciaj goloj de Cristiano Ronaldo" kaj multegaj similaj, kiuj ĉiuj ne ekzistas - la novulo kun tiom da fuŝoj ne estos la gusta por fari tiujn centojn da paĝoj, kaj la ekzistantaj uzantoj pli bone koncentriĝu pri pli esencaj taskoj - ekzemple, el 48 teamoj de la nuna futbala mondpokalo nur 40 havas e-lingvan tekston, 8 ankoraŭ mankas, kaj '''sen''' fuŝaj provoj kiel "Dts/outdmy1". Se fari tiel, el la 10 sportistoj ankoraŭ mankas e-lingvaj tekstoj pri du, [[Sunil Chhetri]] kaj [[Ali Mabkhout]], tio eĉ fareblas sen robota helpo, kiu ĉiukaze nur liverus krudan tekston, do ĉiukaze ne eblus fari pretan tekston sen homo (almenaŭ por kontrolo). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:56, 23 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Goren}} La tria vojo, igi iun roboton krei ĝerman artikolon pri ĉiu menciita nomo laŭ intervikiaj datumoj, '''ne''' funkcios. Mi ĵus per forta subteno de vikidatumaro faris 30 tekstojn pri aktualaj futbalistoj, kaj antaŭe jam antaŭpreparis ankoraŭ ŝtopante multajn tekstojn pri la geografio de Usono kaj Kanado, kaj laŭ mia sperto mi konstatas ke mi kaj tute vi '''supertaksas''' vikidatumaron: Uzante ĝin, mi daŭre konstatas ke vikidatumoj ne estas preta, foje informoj tute mankas, foje malaktualas je 10 jaroj, foje nur la "preferata rango" forgesiĝis elekti - estas tre en ordo uzi vikidatumaron kaj dume permane aktualigi ĝin, mi ankaŭ lernis aŭtomatece aldoni iujn parametrojn kaj priskribojn al vikidatumaro, sed tiuj informoj kiuj ĉi tie mankas, laŭ mia impreso aldoneblas nur mane (mi diras: tial ili mankas). Krome, entute multajn informojn eblas stoki en vikidatumaro kaj preni de tie, sed neniam ĉiujn kiuj estas bezonataj en eta projekto kiel wiki.eo aŭ similgranda alia vikio. Do tre bonas uzi vikidatumaron kaj dum la uzado plibonigi ĝin, sed estas iluzio ke iu aŭtomato aŭ artefarita intelekto faros e-lingvajn tekston sen ke lingve kaj teknike sperta homo bezonatus. Vikidatumaro ne estas artefarita intelekto... :::{{re|Goren}} pri via lasta ideo: Mi '''ne''' pensas ke manko de "fortaj sportadmirantoj" en vikipedio estas la problemo. Fakte ne tiom temas pri "forta admiro", sed pri lingva kaj teknika sperto en vikipedio plus preto engaĝiĝi ankaŭ pri sportaj temoj, ne nun pri "siaj kutimaj tre limigitaj ŝatotemoj". Mi dirus ke en la lastaj monatoj ankaŭ Aidas kaj Sj1mor multe kontribuis pri sportaj temoj (ekzemple pri vintrosporto en februaro-marto), aŭ Castelobranco (aparte pri manpilkado)... Revi pri iuj novulaj 15-jaruloj kiuj ĉi tie perfekte levos la lingvan nivelon de ĉiuj futbalistaj kaj futbalteamaj temoj al neatenditaj altecoj estos vana revado, kvankam ankaŭ mi foje revas ekzemple ke povus reaktiviĝi la eksesperantisto Michael Barera, kiu sub uzantonomo TFCforever ĝis somero 2011 faris multajn sportajn kontribuojn al la e-lingva vikio. Sed kompreneble, se kvar fortaj sportemaj vikipedianoj faras po 30 novajn tekstojn pri sportistoj kaj aliaj normale sportemaj vikipedianoj faras sume ankoraŭ 20 aŭ 30, kaj nur en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] estas 48 teamoj, kun po 26 teamanoj plus trejnisto, tiam temas pri 1 296 novaj biografioj por tiu unu turniro, plus 48 ŝablonoj kaj pliaj kromtekstoj - do tamen malgraŭ ĉiu fortostreĉo eblos nur kovri la temon je dekono ĝis okono. Tial mi komprenas la revon pri aŭtomatigo, sed mi garantias ke tiel ni funkcios, kaj estas la esenco de vikipedio kaj ĉiam restos truoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:43, 23 jun. 2026 (UTC) ::::{{por}} forigo - aŭ, je dua pripenso, eĉ pli bone ŝanĝo al listeto de 10 plej pintaj golpafantoj sen ajnaj ruĝaj ligiloj laŭ la propono de Thomas.[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:47, 26 jun. 2026 (UTC) :{{kom}} Provizore mi forigis la kernon de la fuŝa artikolo kaj lasis nur listeton de dek golpafistoj laŭ la listo de anglalingva artikolo. De nun oni povas plivastigi la artikolon; kvankam mi markis ĝin kiel redaktata (por eviti trudon de aktuala intereso), konsideru vin liberaj agadi sur ĝi. Nun oni devas atendi la finon de la nuntempa ĉampioneco por aktualigi la rezulton kaj eventuale pliigi la liston al 20 aŭ krei tabelon. Poste oni devas konsideri ĉu indas aldoni la liston de la plej bonaj golpafantoj en monda ĉampioneco (tiu ĉi estas ĝenerala listo) aŭ krei apartan artikolon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:24, 30 jun. 2026 (UTC) == [[Vitikolturado en Umbrio]] == {{Propono de forigo |artikolo = Vitikolturado en Umbrio |kialo = Dum semajnoj anonimulo (kun kiu ne eblas kontakti) kreis amason da similfuŝaj artikoloj pri vinproduktado en Italio. Mi markis plimulton kiel polurinda, sed tio utilas al nenio, ĉar li plue fuŝkreas kaj tute ne revenas al la kreitaĵoj, eble kredante ilin kronjuveloj. Ĉi tiu eĉ kun du eraroj en la ĉefa vorto de la titolo: Vitikolturado anstataŭ Vitokulturado aŭ Vitkulturado. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) |tempo = mardo 7 julio 2026 10:50 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}}Krome, en kelkaj el tiuj artikoloj estas longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Indas revizio de la tuta artikolaro.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Fizalio]]== [[Fizalio]] ŝajnas esti en la sama situacio kiel "Meduzo" estis, kaj mi petas [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo|la saman solvon]] - kaŝon de la kopiitaj versioj post kiam mi anstataŭigos ĝin, kaj enmeton de ĝusta referenco al la kopiita artikolo kiel "Literaturo", se {{re|ThomasPusch}} aŭ iu alia havas ĝin. Cetere, la afero de "Meduzo" ankoraŭ ne estas tute solvita. La referenco estas metita, sed la kopiitaj versioj ne estas kaŝitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:06, 1 jul. 2026 (UTC) Mi serĉis en miaj bretaroj, sed miaj paperaj jarkolektoj pri Kontakto finiĝas fine de 1996, do tiun pri 1998 6 mi ne havas. Mi ŝatas peti iun alian pri kaŝo de la dubindaj versioj de "Fizalio" - nur se en semajno vee neniu administranto pretus fari tion, mi rekontakteblus por tamen krizokaze helpi. Sed ĉar mi estis implikita en la afero de "Meduzo", mi provos kaj supozeble sukcesos kaŝi la kopiitajn versiojn tie. Serĉante pri retaj arkivaj eldonoj de "Kontakto" mi ĵus ankoraŭ konsciiĝis, ke ŝajne ambaŭ arkivejoj www.gazetejo.org kaj www.bitarkivo.org estas mortintaj. Mi jam en aliaj diskutejoj demandis ĉu iu vidis iun noton aŭ aŭdis ion pri tio, kaj volas ripeti la demandon ankaŭ ĉi tie. Same mi alvokas ĉiujn aliajn, kiuj jam iom da jaroj estas esperantistoj, serĉi en siaj bretaroj pri iom pli novaj jarkolektoj pri Kontakto, almenaŭ pri ĉiuj ekde 1997 ... 0fc1qvgnuthltys66n9dsjk5av3rh7b 9418164 9418163 2026-07-01T15:16:57Z ThomasPusch 1869 /* Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Fizalio */ 9418164 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosieron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::{{re|Claudio Pistilli}} Tiu temo nun longege pendas, sed mi entute ne scias ĉu vi, Claudio, rimarkis la diskuton ĉi tie. Ĉu vi intertempe ankoraŭ ion faris aŭ pretus rekontakti kun la brazilanoj pri peto sendi retpoŝtan leteron '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'' kun permeso pri uzo de la teksto laŭ CC 4.0 (aŭ peto pri publikigo de tiu permeso en ilia retejo mem)??? Se vi diros al ni ke vi ne pretis kaj ne pretos fari tiun peton, ĉar vi sentas ke la duafoja petado ĉe ili ŝajnas al vi tro idiota, tiam ni scias kiel estas - sed tiam necesos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:35, 9 jun. 2026 (UTC) :::::::Mi ne povas kredi ke mi ricevis permeson (kaj mi havas la e-mail) por traduki la artikolon kaj vi ne akceptas. Kion faru. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:56, 9 jun. 2026 (UTC) ::::::::{{re|Claudio Pistilli}} Ne vi bezonas havi la permeson, ne Kani aŭ Arbarulo, sed ĝi devas esti ĉe la retadreso permissions-eo@wikimedia.org. Se vi certas ke vi ne povos peti la brazilanojn mem sendi la permesan leteron al la retadreso permissions-eo@wikimedia.org, vi povas plugvidi la originan sendaĵon tien, kun risko ke tio ne sufiĉos por la neesperantistoj kiuj ricevas retleterojn senditajn al permissions-eo@wikimedia.org. Ĉar fakte Arbarulo plene pravis la 19-an de aprilo skribi "Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon". Claudio, vi povas koleri pri la neesperantistoj kiuj plenumas la vikipediajn regulojn aŭ povas ne koleri, sed ni ĉiuj scias ke ili estas. Kaj iĝas tute groteske se ni dum kvaronjaro ne sukcesas fini tiun kazon. Do necesas fari ultimaton. Se post plia semajno (do ekzakte du monatojn post kiam Arbarulo reafiŝis la temon ĉi-tie la 19-an de aprilo) ne estos respondo de permissions-eo@wikimedia.org pri akcepto de la permesa letero, la teksto devos reiri al la stato de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo. Kaj krome mi dirus, ke el la bildoj nur tiu pri Maurice Lachâtre rilatas al la teksto, kaj teorie la bildo "[[:dosiero:Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png|Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png]]", '''se''' estos pruvo ke ĝi konvinkeble fariĝis antaŭ 1926, do estas pruvite pli aĝa ol 100 jarojn. Tiu pruvo ĝis nun mankas: ni ne devas juĝi la bildon nun en la esperanta vikio mem, povas plumovi ĝin al la vikimedia komunejo kaj sekve forigi ĝin ĉi tie, kaj tiam povas atendi ĉu la administrantoj en la komunejo akceptos la bildon kun nura aserto ke vi, aŭ iu, suspektas ke la bildo pli aĝas ol 100 jarojn, ĉar ĝi montras scenon de 1861. Laŭ ĉiuj spertoj la bildo ne longe restos en la komunejo. Pli bone estus pruvi la statuson ĉi tie, kaj tamen malrekomendi pluŝovon al la komunejo. Taylor pravas, ke pli pura (sed ankaŭ pli brutala) vojo estintus dekomence malebligi ĉian vastigon preter la reduktita versio de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo, kun kaŝo de la redaktohistorio antaŭa, kaj kun promesa noto "Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblos". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:53, 12 jun. 2026 (UTC) :::::::::Mi leteris al la eldonistoj por ke ili sendu mesaĝon al vi, al la Torkemado/Arbarulo kaj kiu ajn povas interesi. Ni nur devas atendi ke ili respondu. Sed, fakte, kion mi deziras, tio estas kontribui kaj ne kvereli. La kontribuantoj , anstataŭ plendi kaj kritiki, volas diskuti pri situacio kiun mi konsideras solvita. Mi akceptas ke vi ambaŭ bonvolu forigi ls bildon, forigu la artikolon, kaj ni anstataŭ interbatali interne, ni kunigu niajn fortojn, kaj plibonigu nian Esperantan Vikipedion. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:50, 12 jun. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la bloko de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:22, 11 jun. 2026 (UTC) }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) :Mi nur volas memorigi, ke mi sciigis pri ĉi tiu artikolo pro suspekto de reklameco. La menciindeco ŝajnas esti nedubebla (laŭ niaj kriterioj), do pliaj pruvaj referencoj ne rilatas al la afero. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 10 jun. 2026 (UTC) ::Nenio ekde du tagoj ŝanĝiĝis, do mi nun plenumas la decidon de '''[[tri pledoj por forigo kaj vere forigas la tekston]]'''. Sed kvankam ni konsentas pri la suspekto de reklameco, mi vere ne komprenas ke tio estus la sola minuso. La teksto prezentas tute nekredindajn asertojn, kaj "pruvas" tion per ridinde fuŝaj referencoj, kiuj en nul kazoj povas pruvi ion. Sed efektive, ne estu nia tasko zorgi pri proponoj por eblaj forigendaj artikoloj el la '''angla''' vikipedio. Estas tiom da anglalingvaj denaskuloj, ke ili facile povas mem zorgi pri iliaj dubaj kazoj. Tamen mi ne povas kompreni, ke vi kun tiom mizeraj pseŭdoreferencoj ne povus havi dubojn pri la menciindeco de homo en la esperanta vikio surbaze de tiu blufa esperanta teksto. Mi absolute ne dividas la juĝon, ke la mencindeco de la teksto estus "nedubebla laŭ niaj kriterioj". La tuta artikolo kreas '''gigantan dubon'''! Sed nun ĝi estas ĉiukaze for post minuto. Ne indas plu diskuti pri kadavro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:20, 11 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = ne |kialo de rezulto = du voĉoj kontraŭ forigo, neniu por, sed restas duboj, ĉe Kani kaj Goren, kaj fakte ankaŭ ĉe mi - do: "in dubio pro reo" dubokaze por la akuzato [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:13, 23 jun. 2026 (UTC) }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion pri tio. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) Mi nun pli-malpli ĉion forĵetis, por kio mi ne trovis fidindajn retajn ekstervikipediajn referencojn, kaj metis tiujn referencojn. La retejo foggiatoday.it, kiun mi menciis hieraŭ, montriĝis teknike fuŝa, ekzemple ne estis arkivigebla, kaj estis superŝarĝita de reklamoj, ankaŭ la retejo https://www.foggiatoday.it/politica/karim-tabti-congresso-si-foggia.html pri kiu fakte temis. Ĝin mi do ne uzas, sed mi trovis bonan plian referencon https://federazionegiovanisocialisti.com/sedi/, kiun eblas senprobleme uzi. Sed la referencoj kiujn mi nun havas pruvas relative malmulton, de la origina teksto nun nur restis naŭ mallongaj frazoj, tio estos pli ol la minimumaj 3 por artikola ĝermo, sed ĉar ili vere estas tre magraj, mi tamen metis ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Tiun koncizigitan kaj referencitan tekston ni povus lasi, sed nun la teksto estas tiom konciza, ke restas malmulta substanco: mi voĉdonas {{malforte kontraŭ}} forigo, sed volas almenaŭ ankoraŭ plian voĉon aŭ du. Tamen kompreneble ni tre atentu ne malŝpari tro multegan tempon je tiu tre flanka temo pri la provinco, konsiderante ke multaj esperantaj tekstoj pri tiu provinco aspektas kiel la paĝo [[Ascoli Satriano]]: teksto de nur unu frazo, ses vortoj, plus informkesto kun informoj de 2005, plene malaktuala kaj kun fuŝa ligilo [[San Potito]], sed aliflanke tre kritikende tute sen {{ŝ|ĝermo}} aŭ ĉi-tie la pli draste kritika {{ŝ|ĝermeto}}. Sed kompreneble ni ne forĵetu ĉiujn flankajn temojn kun rilatoj al la provinco, nur ĉar ni ankoraŭ ne sukcesis redakte vastigi la robotan kreaĵon de januaro 2006, kiun poste ekskluzive nur robotoj pluadaptis, kaj neniu ajn homo iam faris plej etan redaktan ampleksigon (nur unu homo en 2013 ŝanĝis bildon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:12, 12 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo, kvankam dubindas la Internacia menciindeco de ĉiu ekestanta juna loka politikisto. Sed la teksto estas bona kia ĝi estas nun, ankaŭ bonas ke nun estas nova teksto pri la itala partio de 2007. "in dubio pro reo" [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Ŝlomo Hofmeister]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝlomo Hofmeister |kialo = Fuŝega lingvaĵo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:34, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 8:18 |forigita = ne |kialo de rezulto = post plibonigo: tri kontraŭ, Kani ne reesprimis sin, sed lia komence prava kritiko "fuŝa lingvaĵo" intertempe estas senbaza 10:09, 23 jun. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) }} :Mi riparis la plej elstarajn lingvofuŝojn - nun {{kontraŭ}} forigo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:34, 12 jun. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La origina teksto estis lingve neakceptebla, sed post la poluro de Moldur ĝi estas tute bona. Kompreneble la teksto daŭre nur estas ĝermo, kiu tre profitus de pliampleksigo per tradukoj el la germana aŭ angla versioj, sed esti artikola ĝermo ne estas kialo por forigo. Dankon al Moldur, tiel ĉi ĝi sendube ne estas forigenda. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 14 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo nun. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:23, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Metodo Castiglioni]] == {{Propono de forigo |artikolo = Metodo Castiglioni |kialo = Pli ol forigopeton, mi montras mian dubon pri enciklopedieco. Temas denove pri Lierna, ĉe la Lago de Como, kaj la familio Castiglioni. La redakto sonas al mi kiel ia babilado, kvazaŭ seninforma. Denove ĝi ekzistas en hispana, sed ne en itala. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:26, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 18:45 |forigita =jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:33, 20 jun. 2026 (UTC) }} {{por}} Ni jam vidis tiom da blovite grandigitaj, fakte senenhavaj, seninformaj paĝoj pri familio Castiglioni de Lierna, ke mi vere ne emas investi duonhoron por detale defendi kial, se ĉiuj antaŭaj tekstoj krom tiu pri la skulptisto [[Giannino Castiglioni]] estis senvaloraj, ankaŭ tiu ĉi teksto estus foriginda. Ĝi ne ŝajnas al mi enciklopedia. Punkto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Luca Bestetti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Luca Bestetti |kialo = Vidu la kunmetitajn dubojn jam en la [[diskuto:Luca Bestetti|diskutpaĝo]]: duono de la trovoj povus subteni impreson ke la tuto estus falsa kaj duono ke ĝi tamen estas vera. Ĉu lasi tian tekston, ĉar ĝi "nur duone estas konvinkebla, per fontoj kiuj eble estas fidindaj eble ne"? Ĉu tiuj pridubeblaj referencoj sufiĉas por pruvigo lasi la tekston??? |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 21 junio 2026 8:39 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:45, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{re|Super nabla}} (aŭ iu alia italo) Ĉu vi havus opinion pri tiu paĝo?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, se neniu itallingvano pretas detektive forigi la multajn dubojn ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Thathanine Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Thathanine Thongchay |kialo = Dubinda menciindeco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 03:54, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 3:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:43, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} Dubinda menciindeco. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:51, 15 jun. 2026 (UTC) :{{por}} Vere, dubinda menciindeco. Ke li en 2017, en aĝo de 11, foje faris reklamon por dentopasto, estas bone, sed ne jam signifas aktoran famon. Kaj ke [https://www.imdb.com/de/name/nm18457192/ en la aktora daumbazo IMDb] estas nur lia nomo, sed entute neniuj aktoradoj, diras multon. Plie, la sola ligilo, persona [https://www.instagram.com/Thathanine paĝo ĉe Instagram] estas {{404}}... Tio estas ploriga prezento. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:18, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Teodoriko Bland (juĝisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Teodoriko Bland (juĝisto) |kialo = Novulo ekkreis fuŝegajn artikolojn, unu ĝermeton kaj alian ĝermon kiu estis savita post polurado fare de Moldur. Mi ne scias ĉu tiu novulo esperas, ke ni riparu ĉiujn tiujn venintajn kaj venontajn fuŝajojn aŭ eĉ estas nekonscia pri la neakcepteblo de la rezultoj. Aliaj similaj artikolklopodoj estas [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]] Mi ne sentas min preta kontakti lin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:59, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 18:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:42, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} La novulo mem skribis "Mi estas komencanto, tiel pardonu se mi fari eraro." Pardoni "se li fari eraro" oni povas, sed nove verki la tekstojn pri detalaj biografioj de antaŭ 200 jaroj el la historio de [[Marilando]] estas iom tro. Mi emas koncentriĝi pri la multegaj kantonoj de Usono, kiuj ne nur havis signifon antaŭ 200 jaroj en la loka historio, sed estas signifaj en 2026, kaj tie pri [[:Kategorio:Kantonoj de Marilando|Marilando estas nur 12 tekstoj kaj mankas ankoraŭ 12]]. Kompreneble Marilando nur estas unu el tre multaj partoj de Usono, kaj Usono nur estas unu el tre multaj landoj de Ameriko, sed mi ĉiukaze ne vidas kapablon ĉe mi nun nove krei la paĝojn de lokaj homoj de antaŭ 200 jaroj kiujn la komencanto deziras ke ili estos. Mi metas ŝablonon {{ŝ|polurinda}} kaj {{ŝ|orfa}}, ĉar estas signo de afableco ne forigi tekston sen antaŭe averti pri mankoj, sed tamen estas por forigoj de almenaŭ la tekstoj [[Teodoriko Bland (juĝisto)|T. Bland]], [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de ĉiuj kvar. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Via Arcivescovo Romilli]] == {{Propono de forigo |artikolo = Via Arcivescovo Romilli |kialo = Anonimulo kreas nur artikolojn pri milanaj stratoj, kiuj ne interesas en la itala vikio kaj serĉas lokon en Esperanto, islanda aŭ rusa. Tio dubindas min pri enciklopedieco. Ĉu ni havos centojn da stratoj da centoj da ĉefurboj? Tio estas dekmiloj da stratoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:59, 19 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 26 junio 2026 21:38 |forigita = jes |kialo de rezulto = 3-4 poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:41, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{kom}} Supozeble plia blufaĵo/pompaĵo en la konata Milano-rilata fuŝaro. Simile ankaŭ: [[La Casa Astratta]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:24, 20 jun. 2026 (UTC) {{forte por}} forigo eksplicite ankaŭ de la teksto [[La Casa Astratta]]: Pri la strato Via A. Romili mi ankoraŭ povus imagi meti frazon en la tekston pri Milano, sed pri la "Casa Astratta" estas eĉ pli groteske. Kvankam tie mankas foto, eblas vidi en [https://ordinearchitetti.mi.it/index.php/it/cultura/itinerari-di-architettura/14-arte-e-architettura/opere/320-casa-astratta/galleria#galleria ekstera retejo] ke temas pli tutsimpla 9-etaĝa loĝdomo, tipe socialisma [[slabokonstruaĵo]], kiu estas en neniu dimensio arkitekte menciinda. En ĉiuj periferioj de ĉiuj urboj de la eksa [[Varsovia pakto]] oni povas vidi tiajn domojn, mi havas amikojn kaj parencojn kiuj loĝas en tiaj domoj kaj estas dankema ke estas tiuj simplaj domoj (kaj ke ili ne estas bombitaj kiel la samaj domoj en Ukrainio), sed se oni metas paĝon pri ĉiuj tiuj domoj, eĉ se ne estas foto kiu montrus la tristan fasadon, tiam oni same povas fari tekstojn pri ĉiuj strataj lanternoj kaj ĉiuj rubujoj en ĉiuj stratoj de ĉiuj urboj, urbetoj kaj vilaĝoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:53, 20 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ambaŭ. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{re|Kani}} Cetere la dubinda teksto pri tiu "Via A. Romilli" estis fakte trompe pri la tuta milana kvartalo Corvetto - supozeble ĉar nur pri "tiu unu strato Via A. Romilli" estus apenaŭ sufiĉe da raportindaj frazoj por vikipedia teksto. Mi ĝenerale pensas, ke en Vikipedio oni iru de ĝeneralaj al laŭgrade pli specifaj temoj. Unue estu teksto pri la lando, poste pri regiono, provinco, tiam se estas pri kantono aŭ distrikto, kaj se tiam ankoraŭ estas energio, pri urboj aŭ neurbaj komunumoj aŭ municipoj. Por Milano tio signifas, ke se jam estas teksto pri la urbo (la esperanta teksto [[Milano]] cetere nun estas problema, sed tio estas alia laborejo), ke tiam se iu tre volas estu tekstoj pri la naŭ urbodistriktoj, kiuj sume konsistigas la tutan urbegon. Tiuj kompletaj tekstaroj jam pli longe ekzistas pri Granda Londono, Parizo, Berlino, Vieno, Budapeŝto kaj Moskvo, kaj mi nun faris la naŭ tekstojn ankaŭ por Milano. Ĉi tie la "kvartalo Corvetto" estas en la [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Se oni freneze amas Milanon, oni nun povas senprobleme krei subtekston pri la "kvartalo Corvetto", kaj tiam aŭtomate aperas blua ligilo en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Sed por mi persone la 9 tekstoj pri la naŭ partoj de la urbego nun tute sufiĉas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 20 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} Mi el la forprenita teksto ankoraŭ sukcesis elvringi tri frazojn al eta ĉapitro en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Tiel tamen la laboro de la anonimulo ne estos tute vana... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:06, 23 jun. 2026 (UTC) == [[Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando |kialo = Novulo, anonimulo, kreis artikolon kun pli ol 100 000 bitokoj pri golpafantoj. Ĝi estas plenplena de ruĝaj ligiloj kaj blazonoj. La kreinto eĉ ne scias, ke estas jam artikoloj pri la naciaj teamoj. Mi komentas sube. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 29 junio 2026 21:28 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Ripari tiun artikolon estus heroeca tasko, kiun neniu faros. Mi jam faris kelkajn komencajn plibonigojn. La kreinto eĉ pafis kaj fuĝis. Krome estas neutila tiu artikolo, kiam la situacio ŝanĝiĝas nun ĉiutage dum pluas la monda ĉampioneco. Mi vidas du vojojn: unua, simple forigi la monstran artikolon; dua, fortondi ĝin lasante nur 50 golpafantojn anstataŭ 200 kaj klopodi bluigi la pejzaĝon. Tiuokaze indus atendi la finon de la ĉampioneco por ŝpari laboron de konstanta ĝisdatigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) ::Ĉu eblas la tria vojo: igi iun roboton krei ĝermgrandan artikolon pri ĉiu menciita piedpilkisto laŭ intervikiaj datumoj, esperante ke iam iu piedpilkadmiranto kreskigos ilin? Laŭ mia scio ĵus nun en la aktivularo de nia vikipedio ne estas fortaj sportadmirantoj, sed tio ĉi ja povas (teorie) ŝanĝiĝi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 22:14, 22 jun. 2026 (UTC) :::{{por}} forigo de la tute fuŝa listo en '''[[nuna stato]]'''. Alternative mi eĉ pli voĉdonus por teno de minumuma listo de 10 plej golemaj futbalistoj, do laŭ nuna stato de Ronaldo ĝis Puskás, '''sen''' fuŝaj teamaj titoloj kiel [[Nacia futbala teamo de Portugalio]] (estas [[portugala nacia teamo de futbalo]], se estus unu kazo, eblus meti alidirektilon, sed estas tro multaj fuŝoj, cetere ankaŭ ekzistas preta ŝablono {{ŝ|PortugalioFB}}, kiu ĉi tie tuj liverus flageton kaj perfektan ligilon), '''sen''' fantaziaj ruĝaj ligiloj "Listo de internaciaj goloj de Cristiano Ronaldo" kaj multegaj similaj, kiuj ĉiuj ne ekzistas - la novulo kun tiom da fuŝoj ne estos la gusta por fari tiujn centojn da paĝoj, kaj la ekzistantaj uzantoj pli bone koncentriĝu pri pli esencaj taskoj - ekzemple, el 48 teamoj de la nuna futbala mondpokalo nur 40 havas e-lingvan tekston, 8 ankoraŭ mankas, kaj '''sen''' fuŝaj provoj kiel "Dts/outdmy1". Se fari tiel, el la 10 sportistoj ankoraŭ mankas e-lingvaj tekstoj pri du, [[Sunil Chhetri]] kaj [[Ali Mabkhout]], tio eĉ fareblas sen robota helpo, kiu ĉiukaze nur liverus krudan tekston, do ĉiukaze ne eblus fari pretan tekston sen homo (almenaŭ por kontrolo). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:56, 23 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Goren}} La tria vojo, igi iun roboton krei ĝerman artikolon pri ĉiu menciita nomo laŭ intervikiaj datumoj, '''ne''' funkcios. Mi ĵus per forta subteno de vikidatumaro faris 30 tekstojn pri aktualaj futbalistoj, kaj antaŭe jam antaŭpreparis ankoraŭ ŝtopante multajn tekstojn pri la geografio de Usono kaj Kanado, kaj laŭ mia sperto mi konstatas ke mi kaj tute vi '''supertaksas''' vikidatumaron: Uzante ĝin, mi daŭre konstatas ke vikidatumoj ne estas preta, foje informoj tute mankas, foje malaktualas je 10 jaroj, foje nur la "preferata rango" forgesiĝis elekti - estas tre en ordo uzi vikidatumaron kaj dume permane aktualigi ĝin, mi ankaŭ lernis aŭtomatece aldoni iujn parametrojn kaj priskribojn al vikidatumaro, sed tiuj informoj kiuj ĉi tie mankas, laŭ mia impreso aldoneblas nur mane (mi diras: tial ili mankas). Krome, entute multajn informojn eblas stoki en vikidatumaro kaj preni de tie, sed neniam ĉiujn kiuj estas bezonataj en eta projekto kiel wiki.eo aŭ similgranda alia vikio. Do tre bonas uzi vikidatumaron kaj dum la uzado plibonigi ĝin, sed estas iluzio ke iu aŭtomato aŭ artefarita intelekto faros e-lingvajn tekston sen ke lingve kaj teknike sperta homo bezonatus. Vikidatumaro ne estas artefarita intelekto... :::{{re|Goren}} pri via lasta ideo: Mi '''ne''' pensas ke manko de "fortaj sportadmirantoj" en vikipedio estas la problemo. Fakte ne tiom temas pri "forta admiro", sed pri lingva kaj teknika sperto en vikipedio plus preto engaĝiĝi ankaŭ pri sportaj temoj, ne nun pri "siaj kutimaj tre limigitaj ŝatotemoj". Mi dirus ke en la lastaj monatoj ankaŭ Aidas kaj Sj1mor multe kontribuis pri sportaj temoj (ekzemple pri vintrosporto en februaro-marto), aŭ Castelobranco (aparte pri manpilkado)... Revi pri iuj novulaj 15-jaruloj kiuj ĉi tie perfekte levos la lingvan nivelon de ĉiuj futbalistaj kaj futbalteamaj temoj al neatenditaj altecoj estos vana revado, kvankam ankaŭ mi foje revas ekzemple ke povus reaktiviĝi la eksesperantisto Michael Barera, kiu sub uzantonomo TFCforever ĝis somero 2011 faris multajn sportajn kontribuojn al la e-lingva vikio. Sed kompreneble, se kvar fortaj sportemaj vikipedianoj faras po 30 novajn tekstojn pri sportistoj kaj aliaj normale sportemaj vikipedianoj faras sume ankoraŭ 20 aŭ 30, kaj nur en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] estas 48 teamoj, kun po 26 teamanoj plus trejnisto, tiam temas pri 1 296 novaj biografioj por tiu unu turniro, plus 48 ŝablonoj kaj pliaj kromtekstoj - do tamen malgraŭ ĉiu fortostreĉo eblos nur kovri la temon je dekono ĝis okono. Tial mi komprenas la revon pri aŭtomatigo, sed mi garantias ke tiel ni funkcios, kaj estas la esenco de vikipedio kaj ĉiam restos truoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:43, 23 jun. 2026 (UTC) ::::{{por}} forigo - aŭ, je dua pripenso, eĉ pli bone ŝanĝo al listeto de 10 plej pintaj golpafantoj sen ajnaj ruĝaj ligiloj laŭ la propono de Thomas.[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:47, 26 jun. 2026 (UTC) :{{kom}} Provizore mi forigis la kernon de la fuŝa artikolo kaj lasis nur listeton de dek golpafistoj laŭ la listo de anglalingva artikolo. De nun oni povas plivastigi la artikolon; kvankam mi markis ĝin kiel redaktata (por eviti trudon de aktuala intereso), konsideru vin liberaj agadi sur ĝi. Nun oni devas atendi la finon de la nuntempa ĉampioneco por aktualigi la rezulton kaj eventuale pliigi la liston al 20 aŭ krei tabelon. Poste oni devas konsideri ĉu indas aldoni la liston de la plej bonaj golpafantoj en monda ĉampioneco (tiu ĉi estas ĝenerala listo) aŭ krei apartan artikolon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:24, 30 jun. 2026 (UTC) == [[Vitikolturado en Umbrio]] == {{Propono de forigo |artikolo = Vitikolturado en Umbrio |kialo = Dum semajnoj anonimulo (kun kiu ne eblas kontakti) kreis amason da similfuŝaj artikoloj pri vinproduktado en Italio. Mi markis plimulton kiel polurinda, sed tio utilas al nenio, ĉar li plue fuŝkreas kaj tute ne revenas al la kreitaĵoj, eble kredante ilin kronjuveloj. Ĉi tiu eĉ kun du eraroj en la ĉefa vorto de la titolo: Vitikolturado anstataŭ Vitokulturado aŭ Vitkulturado. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) |tempo = mardo 7 julio 2026 10:50 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}}Krome, en kelkaj el tiuj artikoloj estas longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Indas revizio de la tuta artikolaro.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Fizalio]]== [[Fizalio]] ŝajnas esti en la sama situacio kiel "Meduzo" estis, kaj mi petas [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo|la saman solvon]] - kaŝon de la kopiitaj versioj post kiam mi anstataŭigos ĝin, kaj enmeton de ĝusta referenco al la kopiita artikolo kiel "Literaturo", se {{re|ThomasPusch}} aŭ iu alia havas ĝin. Cetere, la afero de "Meduzo" ankoraŭ ne estas tute solvita. La referenco estas metita, sed la kopiitaj versioj ne estas kaŝitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:06, 1 jul. 2026 (UTC) Mi serĉis en miaj bretaroj, sed miaj paperaj jarkolektoj pri Kontakto finiĝas fine de 1996, do tiun pri 1998 6 mi ne havas. Mi ŝatas peti iun alian pri kaŝo de la dubindaj versioj de "Fizalio" - nur se en semajno vee neniu administranto pretus fari tion, mi rekontakteblus por tamen krizokaze helpi. Sed ĉar mi estis implikita en la afero de "Meduzo", mi provos kaj supozeble sukcesos kaŝi la kopiitajn versiojn tie. Serĉante pri retaj arkivaj eldonoj de "Kontakto" mi ĵus ankoraŭ konsciiĝis, ke ŝajne ambaŭ arkivejoj www.gazetejo.org kaj www.bitarkivo.org estas mortintaj. Mi jam en aliaj diskutejoj demandis ĉu iu vidis iun noton aŭ aŭdis ion pri tio, kaj volas ripeti la demandon ankaŭ ĉi tie. Same mi alvokas ĉiujn aliajn, kiuj jam iom da jaroj estas esperantistoj, serĉi en siaj bretaroj pri iom pli novaj jarkolektoj pri Kontakto, almenaŭ pri ĉiuj ekde 1997 ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:16, 1 jul. 2026 (UTC) htp2tndovcfl1xxkrp2soo3imuhhgs8 9418165 9418164 2026-07-01T15:18:24Z ThomasPusch 1869 /* Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo */ 9418165 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosieron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]<sup>[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]</sup> 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::{{re|Claudio Pistilli}} Tiu temo nun longege pendas, sed mi entute ne scias ĉu vi, Claudio, rimarkis la diskuton ĉi tie. Ĉu vi intertempe ankoraŭ ion faris aŭ pretus rekontakti kun la brazilanoj pri peto sendi retpoŝtan leteron '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'' kun permeso pri uzo de la teksto laŭ CC 4.0 (aŭ peto pri publikigo de tiu permeso en ilia retejo mem)??? Se vi diros al ni ke vi ne pretis kaj ne pretos fari tiun peton, ĉar vi sentas ke la duafoja petado ĉe ili ŝajnas al vi tro idiota, tiam ni scias kiel estas - sed tiam necesos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:35, 9 jun. 2026 (UTC) :::::::Mi ne povas kredi ke mi ricevis permeson (kaj mi havas la e-mail) por traduki la artikolon kaj vi ne akceptas. Kion faru. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:56, 9 jun. 2026 (UTC) ::::::::{{re|Claudio Pistilli}} Ne vi bezonas havi la permeson, ne Kani aŭ Arbarulo, sed ĝi devas esti ĉe la retadreso permissions-eo@wikimedia.org. Se vi certas ke vi ne povos peti la brazilanojn mem sendi la permesan leteron al la retadreso permissions-eo@wikimedia.org, vi povas plugvidi la originan sendaĵon tien, kun risko ke tio ne sufiĉos por la neesperantistoj kiuj ricevas retleterojn senditajn al permissions-eo@wikimedia.org. Ĉar fakte Arbarulo plene pravis la 19-an de aprilo skribi "Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon". Claudio, vi povas koleri pri la neesperantistoj kiuj plenumas la vikipediajn regulojn aŭ povas ne koleri, sed ni ĉiuj scias ke ili estas. Kaj iĝas tute groteske se ni dum kvaronjaro ne sukcesas fini tiun kazon. Do necesas fari ultimaton. Se post plia semajno (do ekzakte du monatojn post kiam Arbarulo reafiŝis la temon ĉi-tie la 19-an de aprilo) ne estos respondo de permissions-eo@wikimedia.org pri akcepto de la permesa letero, la teksto devos reiri al la stato de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo. Kaj krome mi dirus, ke el la bildoj nur tiu pri Maurice Lachâtre rilatas al la teksto, kaj teorie la bildo "[[:dosiero:Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png|Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png]]", '''se''' estos pruvo ke ĝi konvinkeble fariĝis antaŭ 1926, do estas pruvite pli aĝa ol 100 jarojn. Tiu pruvo ĝis nun mankas: ni ne devas juĝi la bildon nun en la esperanta vikio mem, povas plumovi ĝin al la vikimedia komunejo kaj sekve forigi ĝin ĉi tie, kaj tiam povas atendi ĉu la administrantoj en la komunejo akceptos la bildon kun nura aserto ke vi, aŭ iu, suspektas ke la bildo pli aĝas ol 100 jarojn, ĉar ĝi montras scenon de 1861. Laŭ ĉiuj spertoj la bildo ne longe restos en la komunejo. Pli bone estus pruvi la statuson ĉi tie, kaj tamen malrekomendi pluŝovon al la komunejo. Taylor pravas, ke pli pura (sed ankaŭ pli brutala) vojo estintus dekomence malebligi ĉian vastigon preter la reduktita versio de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo, kun kaŝo de la redaktohistorio antaŭa, kaj kun promesa noto "Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblos". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:53, 12 jun. 2026 (UTC) :::::::::Mi leteris al la eldonistoj por ke ili sendu mesaĝon al vi, al la Torkemado/Arbarulo kaj kiu ajn povas interesi. Ni nur devas atendi ke ili respondu. Sed, fakte, kion mi deziras, tio estas kontribui kaj ne kvereli. La kontribuantoj , anstataŭ plendi kaj kritiki, volas diskuti pri situacio kiun mi konsideras solvita. Mi akceptas ke vi ambaŭ bonvolu forigi ls bildon, forigu la artikolon, kaj ni anstataŭ interbatali interne, ni kunigu niajn fortojn, kaj plibonigu nian Esperantan Vikipedion. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:50, 12 jun. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la vortoj de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:22, 11 jun. 2026 (UTC) }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) :Mi nur volas memorigi, ke mi sciigis pri ĉi tiu artikolo pro suspekto de reklameco. La menciindeco ŝajnas esti nedubebla (laŭ niaj kriterioj), do pliaj pruvaj referencoj ne rilatas al la afero. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 10 jun. 2026 (UTC) ::Nenio ekde du tagoj ŝanĝiĝis, do mi nun plenumas la decidon de '''[[tri pledoj por forigo kaj vere forigas la tekston]]'''. Sed kvankam ni konsentas pri la suspekto de reklameco, mi vere ne komprenas ke tio estus la sola minuso. La teksto prezentas tute nekredindajn asertojn, kaj "pruvas" tion per ridinde fuŝaj referencoj, kiuj en nul kazoj povas pruvi ion. Sed efektive, ne estu nia tasko zorgi pri proponoj por eblaj forigendaj artikoloj el la '''angla''' vikipedio. Estas tiom da anglalingvaj denaskuloj, ke ili facile povas mem zorgi pri iliaj dubaj kazoj. Tamen mi ne povas kompreni, ke vi kun tiom mizeraj pseŭdoreferencoj ne povus havi dubojn pri la menciindeco de homo en la esperanta vikio surbaze de tiu blufa esperanta teksto. Mi absolute ne dividas la juĝon, ke la mencindeco de la teksto estus "nedubebla laŭ niaj kriterioj". La tuta artikolo kreas '''gigantan dubon'''! Sed nun ĝi estas ĉiukaze for post minuto. Ne indas plu diskuti pri kadavro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:20, 11 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = ne |kialo de rezulto = du voĉoj kontraŭ forigo, neniu por, sed restas duboj, ĉe Kani kaj Goren, kaj fakte ankaŭ ĉe mi - do: "in dubio pro reo" dubokaze por la akuzato [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:13, 23 jun. 2026 (UTC) }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion pri tio. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) Mi nun pli-malpli ĉion forĵetis, por kio mi ne trovis fidindajn retajn ekstervikipediajn referencojn, kaj metis tiujn referencojn. La retejo foggiatoday.it, kiun mi menciis hieraŭ, montriĝis teknike fuŝa, ekzemple ne estis arkivigebla, kaj estis superŝarĝita de reklamoj, ankaŭ la retejo https://www.foggiatoday.it/politica/karim-tabti-congresso-si-foggia.html pri kiu fakte temis. Ĝin mi do ne uzas, sed mi trovis bonan plian referencon https://federazionegiovanisocialisti.com/sedi/, kiun eblas senprobleme uzi. Sed la referencoj kiujn mi nun havas pruvas relative malmulton, de la origina teksto nun nur restis naŭ mallongaj frazoj, tio estos pli ol la minimumaj 3 por artikola ĝermo, sed ĉar ili vere estas tre magraj, mi tamen metis ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Tiun koncizigitan kaj referencitan tekston ni povus lasi, sed nun la teksto estas tiom konciza, ke restas malmulta substanco: mi voĉdonas {{malforte kontraŭ}} forigo, sed volas almenaŭ ankoraŭ plian voĉon aŭ du. Tamen kompreneble ni tre atentu ne malŝpari tro multegan tempon je tiu tre flanka temo pri la provinco, konsiderante ke multaj esperantaj tekstoj pri tiu provinco aspektas kiel la paĝo [[Ascoli Satriano]]: teksto de nur unu frazo, ses vortoj, plus informkesto kun informoj de 2005, plene malaktuala kaj kun fuŝa ligilo [[San Potito]], sed aliflanke tre kritikende tute sen {{ŝ|ĝermo}} aŭ ĉi-tie la pli draste kritika {{ŝ|ĝermeto}}. Sed kompreneble ni ne forĵetu ĉiujn flankajn temojn kun rilatoj al la provinco, nur ĉar ni ankoraŭ ne sukcesis redakte vastigi la robotan kreaĵon de januaro 2006, kiun poste ekskluzive nur robotoj pluadaptis, kaj neniu ajn homo iam faris plej etan redaktan ampleksigon (nur unu homo en 2013 ŝanĝis bildon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:12, 12 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo, kvankam dubindas la Internacia menciindeco de ĉiu ekestanta juna loka politikisto. Sed la teksto estas bona kia ĝi estas nun, ankaŭ bonas ke nun estas nova teksto pri la itala partio de 2007. "in dubio pro reo" [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Ŝlomo Hofmeister]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝlomo Hofmeister |kialo = Fuŝega lingvaĵo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:34, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 8:18 |forigita = ne |kialo de rezulto = post plibonigo: tri kontraŭ, Kani ne reesprimis sin, sed lia komence prava kritiko "fuŝa lingvaĵo" intertempe estas senbaza 10:09, 23 jun. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) }} :Mi riparis la plej elstarajn lingvofuŝojn - nun {{kontraŭ}} forigo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:34, 12 jun. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La origina teksto estis lingve neakceptebla, sed post la poluro de Moldur ĝi estas tute bona. Kompreneble la teksto daŭre nur estas ĝermo, kiu tre profitus de pliampleksigo per tradukoj el la germana aŭ angla versioj, sed esti artikola ĝermo ne estas kialo por forigo. Dankon al Moldur, tiel ĉi ĝi sendube ne estas forigenda. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 14 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo nun. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:23, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Metodo Castiglioni]] == {{Propono de forigo |artikolo = Metodo Castiglioni |kialo = Pli ol forigopeton, mi montras mian dubon pri enciklopedieco. Temas denove pri Lierna, ĉe la Lago de Como, kaj la familio Castiglioni. La redakto sonas al mi kiel ia babilado, kvazaŭ seninforma. Denove ĝi ekzistas en hispana, sed ne en itala. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:26, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 18:45 |forigita =jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:33, 20 jun. 2026 (UTC) }} {{por}} Ni jam vidis tiom da blovite grandigitaj, fakte senenhavaj, seninformaj paĝoj pri familio Castiglioni de Lierna, ke mi vere ne emas investi duonhoron por detale defendi kial, se ĉiuj antaŭaj tekstoj krom tiu pri la skulptisto [[Giannino Castiglioni]] estis senvaloraj, ankaŭ tiu ĉi teksto estus foriginda. Ĝi ne ŝajnas al mi enciklopedia. Punkto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Luca Bestetti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Luca Bestetti |kialo = Vidu la kunmetitajn dubojn jam en la [[diskuto:Luca Bestetti|diskutpaĝo]]: duono de la trovoj povus subteni impreson ke la tuto estus falsa kaj duono ke ĝi tamen estas vera. Ĉu lasi tian tekston, ĉar ĝi "nur duone estas konvinkebla, per fontoj kiuj eble estas fidindaj eble ne"? Ĉu tiuj pridubeblaj referencoj sufiĉas por pruvigo lasi la tekston??? |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 21 junio 2026 8:39 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:45, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{re|Super nabla}} (aŭ iu alia italo) Ĉu vi havus opinion pri tiu paĝo?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, se neniu itallingvano pretas detektive forigi la multajn dubojn ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Thathanine Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Thathanine Thongchay |kialo = Dubinda menciindeco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 03:54, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 3:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:43, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} Dubinda menciindeco. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:51, 15 jun. 2026 (UTC) :{{por}} Vere, dubinda menciindeco. Ke li en 2017, en aĝo de 11, foje faris reklamon por dentopasto, estas bone, sed ne jam signifas aktoran famon. Kaj ke [https://www.imdb.com/de/name/nm18457192/ en la aktora daumbazo IMDb] estas nur lia nomo, sed entute neniuj aktoradoj, diras multon. Plie, la sola ligilo, persona [https://www.instagram.com/Thathanine paĝo ĉe Instagram] estas {{404}}... Tio estas ploriga prezento. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:18, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Teodoriko Bland (juĝisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Teodoriko Bland (juĝisto) |kialo = Novulo ekkreis fuŝegajn artikolojn, unu ĝermeton kaj alian ĝermon kiu estis savita post polurado fare de Moldur. Mi ne scias ĉu tiu novulo esperas, ke ni riparu ĉiujn tiujn venintajn kaj venontajn fuŝajojn aŭ eĉ estas nekonscia pri la neakcepteblo de la rezultoj. Aliaj similaj artikolklopodoj estas [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]] Mi ne sentas min preta kontakti lin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:59, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 18:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:42, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} La novulo mem skribis "Mi estas komencanto, tiel pardonu se mi fari eraro." Pardoni "se li fari eraro" oni povas, sed nove verki la tekstojn pri detalaj biografioj de antaŭ 200 jaroj el la historio de [[Marilando]] estas iom tro. Mi emas koncentriĝi pri la multegaj kantonoj de Usono, kiuj ne nur havis signifon antaŭ 200 jaroj en la loka historio, sed estas signifaj en 2026, kaj tie pri [[:Kategorio:Kantonoj de Marilando|Marilando estas nur 12 tekstoj kaj mankas ankoraŭ 12]]. Kompreneble Marilando nur estas unu el tre multaj partoj de Usono, kaj Usono nur estas unu el tre multaj landoj de Ameriko, sed mi ĉiukaze ne vidas kapablon ĉe mi nun nove krei la paĝojn de lokaj homoj de antaŭ 200 jaroj kiujn la komencanto deziras ke ili estos. Mi metas ŝablonon {{ŝ|polurinda}} kaj {{ŝ|orfa}}, ĉar estas signo de afableco ne forigi tekston sen antaŭe averti pri mankoj, sed tamen estas por forigoj de almenaŭ la tekstoj [[Teodoriko Bland (juĝisto)|T. Bland]], [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de ĉiuj kvar. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Via Arcivescovo Romilli]] == {{Propono de forigo |artikolo = Via Arcivescovo Romilli |kialo = Anonimulo kreas nur artikolojn pri milanaj stratoj, kiuj ne interesas en la itala vikio kaj serĉas lokon en Esperanto, islanda aŭ rusa. Tio dubindas min pri enciklopedieco. Ĉu ni havos centojn da stratoj da centoj da ĉefurboj? Tio estas dekmiloj da stratoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:59, 19 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 26 junio 2026 21:38 |forigita = jes |kialo de rezulto = 3-4 poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:41, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{kom}} Supozeble plia blufaĵo/pompaĵo en la konata Milano-rilata fuŝaro. Simile ankaŭ: [[La Casa Astratta]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:24, 20 jun. 2026 (UTC) {{forte por}} forigo eksplicite ankaŭ de la teksto [[La Casa Astratta]]: Pri la strato Via A. Romili mi ankoraŭ povus imagi meti frazon en la tekston pri Milano, sed pri la "Casa Astratta" estas eĉ pli groteske. Kvankam tie mankas foto, eblas vidi en [https://ordinearchitetti.mi.it/index.php/it/cultura/itinerari-di-architettura/14-arte-e-architettura/opere/320-casa-astratta/galleria#galleria ekstera retejo] ke temas pli tutsimpla 9-etaĝa loĝdomo, tipe socialisma [[slabokonstruaĵo]], kiu estas en neniu dimensio arkitekte menciinda. En ĉiuj periferioj de ĉiuj urboj de la eksa [[Varsovia pakto]] oni povas vidi tiajn domojn, mi havas amikojn kaj parencojn kiuj loĝas en tiaj domoj kaj estas dankema ke estas tiuj simplaj domoj (kaj ke ili ne estas bombitaj kiel la samaj domoj en Ukrainio), sed se oni metas paĝon pri ĉiuj tiuj domoj, eĉ se ne estas foto kiu montrus la tristan fasadon, tiam oni same povas fari tekstojn pri ĉiuj strataj lanternoj kaj ĉiuj rubujoj en ĉiuj stratoj de ĉiuj urboj, urbetoj kaj vilaĝoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:53, 20 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ambaŭ. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{re|Kani}} Cetere la dubinda teksto pri tiu "Via A. Romilli" estis fakte trompe pri la tuta milana kvartalo Corvetto - supozeble ĉar nur pri "tiu unu strato Via A. Romilli" estus apenaŭ sufiĉe da raportindaj frazoj por vikipedia teksto. Mi ĝenerale pensas, ke en Vikipedio oni iru de ĝeneralaj al laŭgrade pli specifaj temoj. Unue estu teksto pri la lando, poste pri regiono, provinco, tiam se estas pri kantono aŭ distrikto, kaj se tiam ankoraŭ estas energio, pri urboj aŭ neurbaj komunumoj aŭ municipoj. Por Milano tio signifas, ke se jam estas teksto pri la urbo (la esperanta teksto [[Milano]] cetere nun estas problema, sed tio estas alia laborejo), ke tiam se iu tre volas estu tekstoj pri la naŭ urbodistriktoj, kiuj sume konsistigas la tutan urbegon. Tiuj kompletaj tekstaroj jam pli longe ekzistas pri Granda Londono, Parizo, Berlino, Vieno, Budapeŝto kaj Moskvo, kaj mi nun faris la naŭ tekstojn ankaŭ por Milano. Ĉi tie la "kvartalo Corvetto" estas en la [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Se oni freneze amas Milanon, oni nun povas senprobleme krei subtekston pri la "kvartalo Corvetto", kaj tiam aŭtomate aperas blua ligilo en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Sed por mi persone la 9 tekstoj pri la naŭ partoj de la urbego nun tute sufiĉas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 20 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} Mi el la forprenita teksto ankoraŭ sukcesis elvringi tri frazojn al eta ĉapitro en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Tiel tamen la laboro de la anonimulo ne estos tute vana... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:06, 23 jun. 2026 (UTC) == [[Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando |kialo = Novulo, anonimulo, kreis artikolon kun pli ol 100 000 bitokoj pri golpafantoj. Ĝi estas plenplena de ruĝaj ligiloj kaj blazonoj. La kreinto eĉ ne scias, ke estas jam artikoloj pri la naciaj teamoj. Mi komentas sube. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 29 junio 2026 21:28 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Ripari tiun artikolon estus heroeca tasko, kiun neniu faros. Mi jam faris kelkajn komencajn plibonigojn. La kreinto eĉ pafis kaj fuĝis. Krome estas neutila tiu artikolo, kiam la situacio ŝanĝiĝas nun ĉiutage dum pluas la monda ĉampioneco. Mi vidas du vojojn: unua, simple forigi la monstran artikolon; dua, fortondi ĝin lasante nur 50 golpafantojn anstataŭ 200 kaj klopodi bluigi la pejzaĝon. Tiuokaze indus atendi la finon de la ĉampioneco por ŝpari laboron de konstanta ĝisdatigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) ::Ĉu eblas la tria vojo: igi iun roboton krei ĝermgrandan artikolon pri ĉiu menciita piedpilkisto laŭ intervikiaj datumoj, esperante ke iam iu piedpilkadmiranto kreskigos ilin? Laŭ mia scio ĵus nun en la aktivularo de nia vikipedio ne estas fortaj sportadmirantoj, sed tio ĉi ja povas (teorie) ŝanĝiĝi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 22:14, 22 jun. 2026 (UTC) :::{{por}} forigo de la tute fuŝa listo en '''[[nuna stato]]'''. Alternative mi eĉ pli voĉdonus por teno de minumuma listo de 10 plej golemaj futbalistoj, do laŭ nuna stato de Ronaldo ĝis Puskás, '''sen''' fuŝaj teamaj titoloj kiel [[Nacia futbala teamo de Portugalio]] (estas [[portugala nacia teamo de futbalo]], se estus unu kazo, eblus meti alidirektilon, sed estas tro multaj fuŝoj, cetere ankaŭ ekzistas preta ŝablono {{ŝ|PortugalioFB}}, kiu ĉi tie tuj liverus flageton kaj perfektan ligilon), '''sen''' fantaziaj ruĝaj ligiloj "Listo de internaciaj goloj de Cristiano Ronaldo" kaj multegaj similaj, kiuj ĉiuj ne ekzistas - la novulo kun tiom da fuŝoj ne estos la gusta por fari tiujn centojn da paĝoj, kaj la ekzistantaj uzantoj pli bone koncentriĝu pri pli esencaj taskoj - ekzemple, el 48 teamoj de la nuna futbala mondpokalo nur 40 havas e-lingvan tekston, 8 ankoraŭ mankas, kaj '''sen''' fuŝaj provoj kiel "Dts/outdmy1". Se fari tiel, el la 10 sportistoj ankoraŭ mankas e-lingvaj tekstoj pri du, [[Sunil Chhetri]] kaj [[Ali Mabkhout]], tio eĉ fareblas sen robota helpo, kiu ĉiukaze nur liverus krudan tekston, do ĉiukaze ne eblus fari pretan tekston sen homo (almenaŭ por kontrolo). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:56, 23 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Goren}} La tria vojo, igi iun roboton krei ĝerman artikolon pri ĉiu menciita nomo laŭ intervikiaj datumoj, '''ne''' funkcios. Mi ĵus per forta subteno de vikidatumaro faris 30 tekstojn pri aktualaj futbalistoj, kaj antaŭe jam antaŭpreparis ankoraŭ ŝtopante multajn tekstojn pri la geografio de Usono kaj Kanado, kaj laŭ mia sperto mi konstatas ke mi kaj tute vi '''supertaksas''' vikidatumaron: Uzante ĝin, mi daŭre konstatas ke vikidatumoj ne estas preta, foje informoj tute mankas, foje malaktualas je 10 jaroj, foje nur la "preferata rango" forgesiĝis elekti - estas tre en ordo uzi vikidatumaron kaj dume permane aktualigi ĝin, mi ankaŭ lernis aŭtomatece aldoni iujn parametrojn kaj priskribojn al vikidatumaro, sed tiuj informoj kiuj ĉi tie mankas, laŭ mia impreso aldoneblas nur mane (mi diras: tial ili mankas). Krome, entute multajn informojn eblas stoki en vikidatumaro kaj preni de tie, sed neniam ĉiujn kiuj estas bezonataj en eta projekto kiel wiki.eo aŭ similgranda alia vikio. Do tre bonas uzi vikidatumaron kaj dum la uzado plibonigi ĝin, sed estas iluzio ke iu aŭtomato aŭ artefarita intelekto faros e-lingvajn tekston sen ke lingve kaj teknike sperta homo bezonatus. Vikidatumaro ne estas artefarita intelekto... :::{{re|Goren}} pri via lasta ideo: Mi '''ne''' pensas ke manko de "fortaj sportadmirantoj" en vikipedio estas la problemo. Fakte ne tiom temas pri "forta admiro", sed pri lingva kaj teknika sperto en vikipedio plus preto engaĝiĝi ankaŭ pri sportaj temoj, ne nun pri "siaj kutimaj tre limigitaj ŝatotemoj". Mi dirus ke en la lastaj monatoj ankaŭ Aidas kaj Sj1mor multe kontribuis pri sportaj temoj (ekzemple pri vintrosporto en februaro-marto), aŭ Castelobranco (aparte pri manpilkado)... Revi pri iuj novulaj 15-jaruloj kiuj ĉi tie perfekte levos la lingvan nivelon de ĉiuj futbalistaj kaj futbalteamaj temoj al neatenditaj altecoj estos vana revado, kvankam ankaŭ mi foje revas ekzemple ke povus reaktiviĝi la eksesperantisto Michael Barera, kiu sub uzantonomo TFCforever ĝis somero 2011 faris multajn sportajn kontribuojn al la e-lingva vikio. Sed kompreneble, se kvar fortaj sportemaj vikipedianoj faras po 30 novajn tekstojn pri sportistoj kaj aliaj normale sportemaj vikipedianoj faras sume ankoraŭ 20 aŭ 30, kaj nur en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] estas 48 teamoj, kun po 26 teamanoj plus trejnisto, tiam temas pri 1 296 novaj biografioj por tiu unu turniro, plus 48 ŝablonoj kaj pliaj kromtekstoj - do tamen malgraŭ ĉiu fortostreĉo eblos nur kovri la temon je dekono ĝis okono. Tial mi komprenas la revon pri aŭtomatigo, sed mi garantias ke tiel ni funkcios, kaj estas la esenco de vikipedio kaj ĉiam restos truoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:43, 23 jun. 2026 (UTC) ::::{{por}} forigo - aŭ, je dua pripenso, eĉ pli bone ŝanĝo al listeto de 10 plej pintaj golpafantoj sen ajnaj ruĝaj ligiloj laŭ la propono de Thomas.[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:47, 26 jun. 2026 (UTC) :{{kom}} Provizore mi forigis la kernon de la fuŝa artikolo kaj lasis nur listeton de dek golpafistoj laŭ la listo de anglalingva artikolo. De nun oni povas plivastigi la artikolon; kvankam mi markis ĝin kiel redaktata (por eviti trudon de aktuala intereso), konsideru vin liberaj agadi sur ĝi. Nun oni devas atendi la finon de la nuntempa ĉampioneco por aktualigi la rezulton kaj eventuale pliigi la liston al 20 aŭ krei tabelon. Poste oni devas konsideri ĉu indas aldoni la liston de la plej bonaj golpafantoj en monda ĉampioneco (tiu ĉi estas ĝenerala listo) aŭ krei apartan artikolon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:24, 30 jun. 2026 (UTC) == [[Vitikolturado en Umbrio]] == {{Propono de forigo |artikolo = Vitikolturado en Umbrio |kialo = Dum semajnoj anonimulo (kun kiu ne eblas kontakti) kreis amason da similfuŝaj artikoloj pri vinproduktado en Italio. Mi markis plimulton kiel polurinda, sed tio utilas al nenio, ĉar li plue fuŝkreas kaj tute ne revenas al la kreitaĵoj, eble kredante ilin kronjuveloj. Ĉi tiu eĉ kun du eraroj en la ĉefa vorto de la titolo: Vitikolturado anstataŭ Vitokulturado aŭ Vitkulturado. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) |tempo = mardo 7 julio 2026 10:50 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}}Krome, en kelkaj el tiuj artikoloj estas longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Indas revizio de la tuta artikolaro.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Fizalio]]== [[Fizalio]] ŝajnas esti en la sama situacio kiel "Meduzo" estis, kaj mi petas [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo|la saman solvon]] - kaŝon de la kopiitaj versioj post kiam mi anstataŭigos ĝin, kaj enmeton de ĝusta referenco al la kopiita artikolo kiel "Literaturo", se {{re|ThomasPusch}} aŭ iu alia havas ĝin. Cetere, la afero de "Meduzo" ankoraŭ ne estas tute solvita. La referenco estas metita, sed la kopiitaj versioj ne estas kaŝitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:06, 1 jul. 2026 (UTC) Mi serĉis en miaj bretaroj, sed miaj paperaj jarkolektoj pri Kontakto finiĝas fine de 1996, do tiun pri 1998 6 mi ne havas. Mi ŝatas peti iun alian pri kaŝo de la dubindaj versioj de "Fizalio" - nur se en semajno vee neniu administranto pretus fari tion, mi rekontakteblus por tamen krizokaze helpi. Sed ĉar mi estis implikita en la afero de "Meduzo", mi provos kaj supozeble sukcesos kaŝi la kopiitajn versiojn tie. Serĉante pri retaj arkivaj eldonoj de "Kontakto" mi ĵus ankoraŭ konsciiĝis, ke ŝajne ambaŭ arkivejoj www.gazetejo.org kaj www.bitarkivo.org estas mortintaj. Mi jam en aliaj diskutejoj demandis ĉu iu vidis iun noton aŭ aŭdis ion pri tio, kaj volas ripeti la demandon ankaŭ ĉi tie. Same mi alvokas ĉiujn aliajn, kiuj jam iom da jaroj estas esperantistoj, serĉi en siaj bretaroj pri iom pli novaj jarkolektoj pri Kontakto, almenaŭ pri ĉiuj ekde 1997 ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:16, 1 jul. 2026 (UTC) cdp2jew9t4jaohw1klmzpjl9wl16u0o 0 367132 9418601 9298661 2026-07-02T08:59:58Z Sj1mor 12103 9418601 wikitext text/x-wiki {{Polurinda}} {{Informkesto Sporta fako | sporta fako = Tekvondo | supera fako = <!--(nedeviga)--> | fakoj = | kategorio = Sporto }} '''Kalarippayattu''' estas batalarto el la barata subŝtato [[Kerala]]. Ĝi inkluzivas strikojn, piedbatojn, uzante,'' preset'' formojn, [[armilo]]n kaj resanigante metodojn. [2 ] Regionaj variaĵoj estas konfidencaj laŭ geografia pozicio en [[Kerala]]; tiuj estas la norda stilo, la suda stilo kaj la centra stilo. Norda kalaripayat estas bazita sur la principo de malmola tekniko, dum la suda stilo unuavice sekvas la molajn teknikojn, eĉ se ambaŭ sistemoj faras uzon de internaj kaj eksteraj konceptoj. Kiel eble unu el la plej malnovaj militantaj sistemoj en ekzisto, <ref>[http://www.discoverychannel.co.uk/martialarts/southasia/kalaripayatta/index.shtml Kalaripayatta- Discovery Channel]</ref> ĝi estas praktikitaj en [[Kerala]] kaj apudaj partoj de [[Tamilnado]] kaj Karnataka <ref name="Zarilli1998">{{cite book |last=Zarrilli |first=Phillip B. |title=When the Body Becomes All Eyes: Paradigms, Discourses and Practices of Power in Kalarippayattu, a South Indian Martial Art |year=1998 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford}} (Se la korpo ricevas ĉiuj okuloj, paradigmoj, diskursoj kaj praktikoj de fortoj en "Klaraipajatu", una suda barata batala arto, eldonejo [[Oksforda universitato eldonejo]], [[Oksfordo]], [[Anglujo]] </ref> same kiel nordorienta Sri-Lanko kaj inter la Malayalee-komunumo de [[Malajzio]]. La vorto estas literumita diverse kiel kalaripayat, kalarippayatta, kalaripayatt kaj multaj aliaj dependante de la [[dialekto]] kaj romanigado-sistemo uzis. Kelkaj el la koreograferita partnertrejnado en kalaripayat povas esti uzataj por danci [2 ] ke kaj katakali dancistoj kiuj sciis al batalartoj estis kreditaj esti rimarkeble pli bona ol la aliaj prezentistoj. Kelkaj tradiciaj hindaj danco-lernejoj daŭre asimilas kalari payat kiel parto de ilia ekzerco-reĝimo. [3 ] == Etimologio == La termino-kalaripayittru estas [[tatpurusha]] kunmetaĵo de la vortoj kalari ([[Malajala lingvo]]: കളരി) elvokiva lernejo aŭ gimnazio kaj ''payattu'' ( ([[Malajala lingvo]]: പയററ്) ) venita de ''payattuka'' kaj kun la signifo: "mi batalas/ mi praktikas" aŭ " mi metas laboregon en". Oni supozis ke la kunmetaĵo mem eble havos same antikvan uzon kiel la eksterordinara'' [[kalari]]'' kaj ''[[payattu]]'', la neeldonita Malayalam Lexicon notas ke la plej frua uzo de la kunmetaĵo, ''kalarippayattu'' estas en la frua dudeka jarcento-dramo de [[Ulloor S. Parameswara Iyer]] kun la titolo '''Amba''' kiam estas verŝajne ke la sistemoj de militema praktiko supozis strukturon kaj stilon similaj tiuj kiujn konservita hodiaŭ. [[M.D. Raghavan]] indikis ke [[kalari]] estis derivita de la [[sanskrito]] - khalrikג - kun signifo: (parado-grundo, [[areno]]) sed ''Burrow'' havas la ĝeneralan akceptan opinion ke - khalrikג - kaj ĝia sanskrito radiko, (khala-) (khalaj-) kun signifo: (draŝejo) estas [[Dravidianaj]] [[pruntvorto]]j. == Historio == La stato de suda indiano de [[Kerala]] estas la loko kie ''kalaripayat'' devenis. === Originoj === [[Phillip Zarrilli]], [[profesoro]] ĉe la [[Universitato de Exeter]] kaj unu el la malmultaj Vakera filmo-aŭtoritatoj sur ''kalaripayattu'', taksoj ke ''kalaripayattu'' devenas de minimume la 12-a jarcento CE. [2 ] Sed se ni plusendas al la maljunegaj diskoj, ni povas kredi ke ĝi ekzistis dum la pasinta 3000 [[jaroj]]. Ĝi originis longe antaŭ [[Kung Fu]], [[Karateo]] ktp. La historiisto [[Elamkulam Kunjan Pillai]] atribuas la naskiĝon de ''kalarippayattu'' al plilongigita periodo de militado inter la [[Keras]] kaj la [[Kolas]] en la 11-a jarcento CE. [2 ] De la 11-a aŭ 12-a jarcento la rajto kaj imposto trejni la batalarton en la servo de reganto estis plej rilata al Nair same kiel iu Ezhava, kristanoj kaj islamanoj estis donitaj tiuj ĝustaj kaj imposton. [2 ] Krome, inter almenaŭ kelkaj nobelgentoj, junaj knabinoj '' ( unniarka)'' ankaŭ ricevis preparan trejnadon supren ĝis la komenco de menstruo. [2 ] Ni ankaŭ scias de la vadakkpattukal baladoj ke almenaŭ kelkaj virinoj de konata [[Chekavars]] daŭre praktikis kaj atingis altan gradon de kompetenteco. [2 ]'' [[Ankam]]'' estis kontraŭbatalita sur ''[[ankatattu]]'', provizora platformo, kavar ĝis ses futoj alte, speciale konstruita por ''[[ankam]]''. [4 ] La plej frua okcidenta klarigo de tiu [[arto]] estas tiu de la portugala esploristo [[Duarte Barbosa]] ( c. [[1518]]). [2 ] La pli parto de tiuj militistoj kiam ili estas sep [[jaro]]j da aĝo estas sendita al lernejoj kie ili estas instruitaj multajn trukojn de efikeco kaj [[lerteco]]; tie ili instruas ilin por danci kaj rivolvi ĉirkaŭ kaj tordi sur la tero, fari reĝajn [[salto]]jn, kaj alia saltas, kaj tio kiujn ili lernas dufoje tage tiel longe kiel ili estas infanoj, kaj ili iĝas tiel lozartikaj kaj flekseblaj ke ili igas ilin turni iliajn korpojn kontraŭ [[naturo]]; kaj kiam ili estas plene plenumitaj en tio, ili instruas ilin por ludi kun la [[armilo]] al kiu ili estas plej deklivaj, kelkaj kun [[arko]]j kaj [[sago]]j, kelkaj kun [[stabo]]j , (fostoj), iĝi lancistoj ([[lanco]]), sed la plej granda parto kun [[glavo]]j kaj [[ŝildo]]j, kio estas plej uzita inter ili, kaj en tiu skermado ili iam praktikas. La majstroj kiuj instruas ilin estas nomitaj ''[[Panikars]]''. La [[verkado]]j de fruaj koloniaj [[historiisto]]j kiel [[Varthema]], [[Logan]] kaj [[Whiteway]] montras ke kalaripayat estis vaste populara kaj [[puto]] establita kun preskaŭ ĉiuj homoj en [[Kerala]] transcendanta sekson, [[kasto]]n kaj komunumajn liniojn. Ĝi laŭdire fariĝas poste same ĝenerala kiel [[legado]] kaj [[skribo]].'' Kalari-payat'' iĝis plievoluinta dum la [[9-a jarcento]] kaj estis trejnita fare de sekcio da la [[Nair-komunumo]], militisto-[[klano]] de [[Kerala]], defendi la [[ŝtato]]n kaj la [[reĝo]]n. La maljunega militisto-spirito ankaŭ estis retenita ĝenerale en la jarcentoj fare de la militisto-ĉefoj de antikva [[Kerala]] konata kiel la ''[[Mamanka Chekavar]]''. La ikoneca [[Thacholi Othenan Kurup]] estis levita ĝis heroa statuso en ĉio el [[Kerala]]. La Lohar de norda Kerala estis [[Budhana]]j militistoj [5 ] kiuj trejnis ''[[kalaripayat]].'' === Malkresko kaj reviviĝo === Kalari-payat havis malprosperan periodon kie la kalarimilitistoj perdis al la britoj post la enkonduko de [[pafilo]]j kaj precipe post la plena establado de brita kolonia reĝo (registaro) en la 19-a [[jarcento]]. [2 ] La britoj poste ekskludis ''kalari payat'' entute malhelpi ribelon kaj kontraŭ-koloniajn sentojn. Dum tiu tempo, multaj hindaj batalartoj devis esti trejnitaj en sekreto kaj estis ofte limigitaj ĝis kamparajn areojn. La revigliĝo de ĝenerala intereso en kalaripayat komencis en la 1920-aj jaroj en [[Tellicherry]] kiel parto de ondo de reeltrovaĵo de la tradiciaj artoj ĝenerale en sude Hindio (Suda [[Barato]]) [2 ] kaj daŭris tra la [[1970]]-aj jaroj-ondo da ĝenerala tutmonda intereso en [[batalarto]]j. [6] En lastaj jaroj, klopodoj estis faritaj por plue popularigi la arton, kie ĝin rolas en internaciaj kaj hindaj filmoj kiel ekzemple [[Indiano]] ([[1996]]), [[Asokan]] (2001), [[La Mito]] (2005), [[La Lasta Legio]] (2007), kaj ankaŭ en japana Animeo / Manga Serialo Kenichi: La ''Mightiest'' [[Disĉiplo]].([http://en.wikipedia.org/wiki/Kenichi:_The_Mightiest_Disciple]) (La plej potenca lernisto/[[disĉiplo]]). == Regionaj varioj == Ekzistas pluraj [[stilo]]j de kalaripayat. La tri ĉefaj direktoj povas esti karakterizataj per iliaj atakaj kaj defensivaj padronoj. La plej bona enkonduko al la diferencoj inter tiuj stiloj estas la [[libro]] de [[Luijendijk]] kiu utiligas fotojn por montri plurajn'' kalari payat'' ekzercojn kaj iliajn aplikojn. Ĉiu ĉapitro en lia libro referenceas reprezentanton de ĉiu de la tri ĉefaj tradicioj. === Norda-stilo === Ĉefa artikolo: Norda Kalaripayattu [http://en.wikipedia.org/wiki/Northern_kalaripayattu] Norda kalaripayat estis trejnita plejparte en la norda [[Malabar]] regiono de [[Kozhikode]] kaj [[Kannur]]. [2 ] Ĝi lokas multe da emfazo en [[armilo]]j ol sur malplenaj manoj. [2 ] [[Parashurama]], sesa [[avataro]] de [[Vishnu]], estas kredita esti la fondinto de la stilo laŭ kaj buŝa kaj skriba tradicio. [2 ] [[Majstro]]j en tiu [[sistemo]] estas kutime konataj kiel [[gurukkal]] aŭ foje kiel [[asan]], kaj estis ofte donitaj respektofrazaĵotitolojn, aparte [[Panikkar]]. [2 ] La norda stilo estas distingita per sia [[meippayattu]] - [[gimnastiko]] kaj uzo de plen-korpo-petrolo-masaĝo. [2 ] La sistemo de traktado kaj masaĝo, kaj la supozoj ĉirkaŭ praktiko estas seninterspace rilataj al [[ayurveda]]. [2 ] La celo de medikamenta petrolo-masaĝo estas pliigi la flekseblecon de la terapiistoj, trakti muskolovundojn altiritajn dum praktiko, aŭ kiam paciento havas problemojn rilatigitaj al la [[osthisto]], la [[muskolo]]j, aŭ [[nervo-sistemo]]. La esprimo por tiaj masaĝoj estas [[tirumal]] kaj la masaĝo specife por fizika fleksebleco [[kavuttitirumal]] kiu laŭlitere signifas "stampanta masaĝon" aŭ "piedon masaĝas". La masaĝistino povas uzi iliajn [[piedo]]jn kaj [[korpo]]pezon por masaĝi la [[persono]]n. Ekzistas pluraj gentolinioj/stiloj ''( sampradayam)'', de kiu "tulunadan" estas konsiderita kiel la plej bonaj. En maljunaj tempoj, studentoj iris al ''tulunadu kalari'' por venki iliajn difektojn'' (kuttam teerkkal''). Ekzistas lernejoj kiuj instruas pli ol unu el tiuj [[tradicio]]j. Iu tradicia kalari ĉirkaŭ'' Kannur''ekzemple instruas miksaĵon de ''arappukai'', ''pillatanni'', kaj ''katadanat'' stilojn. [4 ] === Suda stilo === Ĉefa artikolo: Suda ''Kalaripayattu'' [http://en.wikipedia.org/wiki/Southern_Kalaripayattu] [[Dosiero:JasmineSimhalan-kalaripayatt-silamb.gif|Jasmine Simhalan montranta kalari payat kaj silambam en Borobudur ]] (Jasmine Simhalan montranta [[kalari payat]] kaj [[silambam]] en [[Borobudur]]). Suda [[kalaripayat]] estis praktikita plejparte en aĝa [[Travancore]] inkluzive de la nuna [[Kanyakumari]]-distrikto de [[Tamilnado]] [2 ] unuavice fare de [[Nadars]] kaj [[Ezhavas]] en [[Kerala]]. [2 ] Ĝi substrekas malplenajn manoteknikojn. [2 ] La fondinto kaj protektsanktulo estas kreditaj esti la [[rishi Agasthyan]] prefere ol [[Parasurama]]. [2 ] Majstroj estas konataj kiel - (honora titolo) - "[[asaan]]" . [2 ] La stadioj de trejnado estas [[kuvatu]] ( pri solludaj formoj), [[jodi]] (partnero-trejnado/partnertrejnado), [[kuruntadi]] (mallonga [[bastono]]), [[neduvadi]] ((longaj batonoj), longe metas), [[katti]] (tranĉilo), [[Kataro]] ([[ponardo]]), [[valumparikayum]] ([[glavo]] kaj [[ŝildo]]), [[kuttuval]] (fleksebla [[glavo]]), duobligas [[glavon]], kalari baraktadon kaj [[marman]] (premo-punktoj). [4 ] La aŭtoro [[Zarrilli]] nomas sudan kalaripayat [[varma ati]] (estas la leĝo de trafado), [[marma ati]] (trafante la decidajn punktojn) aŭ [[Varma Kalai]] (arto de varma). [2 ] La preparaj malplenaj donitaj teknikoj de [[varma ati]] estas konataj kiel [[aditada]] (trafi /defendi). [2 ] [[Marma ati]] plusendas specife al la apliko de tiuj teknikoj al decidaj (aŭ vitalaj) punktoj. [2 ] [[Armilo]]j inkludas [[bambuo]] [[bastono]]jn, mallongajn [[bastono]]jn, kaj la duoblajn [[cervo]][[korno]]jn. [2 ] Kuracista helpo en la sudaj stiloj estas identigita kun [[siddha]], [6 ] la tradicia [[Dravidiana]] sistemo de medicino klara de norde hinda [[ayurveda]]. La [[siddha]] medicina sistemo, alie konata kiel [[siddha vaidyam]], estas ankaŭ atribuita al [[Agasthya]]. <!-- Proksime rilatigis ĝis suda kalaripayat estas silambam, la arto de bastono-batalado. Ĝi supozeble originis de la Kurinji-montetoj de Kerala antaŭ proksimume 5000 jaroj kie indiĝenoj utiligis bambuobastonojn por defendi sin kontraŭ banditoj kaj sovaĝaj bestoj. "Salambal" estas ofta vorto uzis indiki la sonon de rapidaj torentaj riveroj/risortoj, la pepajn bruojn de birdoj, la murmuron de folioj, la bruon kreitan fare de elvokiva homamaso, la glitado, susurado kaj sonoranta sonon de armiloj ktp. Kie longaj bastonoj, kiujn glavoj kaj kiujn ĉeno-draŝiloj estas uzitaj ili produktas la "salan salan" sonon kiu estas nomita salambal. Tiel silambam iĝis la nomo de la batalarto kiu uzas longe bastonojn, glavojn ktp. == Centra stilo == Ĉefa artikolo: Centra Kalaripayattu Centra kalaripayat estas trejnita plejparte en Thrissur, Malappuram, Palakkad kaj certaj partoj de Ernakulam distriktoj. [2 ] Ĝi estas kunmetaĵo de la nordaj kaj sudaj stiloj kiu inkludas nordan meippayattu preparajn ekzercojn, suda emfazo sur malplenmanaj movoj kaj ĝiaj propraj karakterizaj teknikoj kiuj estas faritaj ene de planko-desegnaĵoj konataj kiel kalam. [2 ] == Diversa kalari titolas == Diversa kalari titolas kiel precizigite en Vadakkan Pattukal, Karuvancheri Kalari Kodumala Kalari Kolastri Nadu Kalari Kurungot Kalari Mathilur Kalari Mayyazhi Kalari Melur Kalari Nadapuram Kalari Panoor Madham Kalari Payyampalli Kalari Ponniyam Kalari Puthusseri Kalari Puthuram Kalari Thacholi Kalari Thotuvor Kalari Tulunadan Kalari == Trejnado == Gurukkal preĝanta antaŭ entruigobatarao CVN Kalari, Ettumanoor == Iniciato-ceremonio == Studentoj komencas trejni ĉe ĉirkaŭ sep year malnovo kun formala iniciato-rito farite per la gurukkal. En la deĵortago de la nova sesio, novico (plejparte Nairs, Ezhavas en la maljunaj tagoj) estas konfesita al la kalari en la ĉeesto la gurukkal aŭ seniorstudenton kaj direktita por loki ilian dekstran piedon unuan trans la sojlo. La studento tuŝas la grundon kun dekstra mano kaj tiam la frunton, kiel signo de respekto. Li tiam estas kondukita al la gurutara, la loko kie lampo estas konservita brula en respekto al ĉiuj mastroj de la kalari, ripeti tiun agon de adoro. Li tiam ofertas al la majstro iun monon kiel dakshina en faldite betelo-folioj kaj subenĵetas sin, tuŝante la majstrajn piedojn kiel signo de submetado. La guruo tiam lokas siajn manojn sur la kapo de la lernanto, benas lin kaj preĝas por li. Tio rito - tuŝanta la grundon, entruigobataraon, gurutaran kaj la piedojn de la guruo - estas ripetitaj ĉiutaga. Ĝi simbolas kompletan submetadon al kaj akcepto de la majstro, la Deva, la kalari kaj la arto mem. == La kalari == Ĉefa artikolo: [[Kalari]] Kalari estas la lernejo aŭ trejnado-halo kie batalartoj estas instruitaj. Ili estis originale konstruitaj laŭ Vastu Shastra kie la enirejo turniĝas al oriento kaj al ĉefpordo troviĝita sur la centro-rajto. Sciencoj kiel mantro saastra, tantra saastra kaj marma saastra estas utiligitaj por balanciĝi la energinivelon de la spaco. La trejnado-areo konsistas el entruigobatarao (sep tieris platformon) en la sudokcidenta angulo. La kuratoro-diaĵo (kutime avataro de Bhagavathi, Kali Mata aŭ Ŝivo) estas situanta ĉi tie, kaj estas adorita kun floroj, incenso kaj akvo antaŭ ĉiu trejnado-sesio kiu estas antaŭizita per preĝo. Norda stiloj estas praktikitaj en specialaj superkovritaj fosaĵoj kie la planko estas 3.5 futoj sub la grundo-nivelo kaj faritaj de ripozo ruĝargilon signifis doni mildigan efikon kaj malhelpi vundon. La profundo de la planko protektas la terapiiston de ventoj kiuj povis malhelpi korpotemperaturon. Sudaj stiloj estas kutime praktikitaj en la subĉielaĵo aŭ en unroofita ĉirkaŭbarejo de palmo filioj. [2 ] Tradicie, kiam kalari estis fermita kiun ĝi estus transformita en malgrandan sanktejon dediĉis al la kuratoro-diaĵo. === Interna trejnado === Tiu sekcio ne citas ajnajn referencojn aŭ fontojn . Bonvole helpu plibonigi tiun artikolon per aldonado de citaĵoj al fidindaj fontoj. Unsourced materialo povas esti defiita kaj forigita. (septembro 2009) Terapiistoj kontemplas evoluigi internan energion. Krom esti arto de memdefendo, la maljunegaj hindaj sanktuloj kaj asketoj formulis kalari payat kiel formo de fiziko, emocia, intelekta kaj spirita evoluo. Ili ekkomprenis ke la plej granda plenumo ne estas militema kapablo sed moksha aŭ klerismo, tiel ke batalartoj funkciis kiel veturilo por ekhavi pli alte nivelojn de spiriteco kaj tiel ekhavi memkonscion. Tute edukita terapiisto devus esti konscia de iuj movadoj en la ĉirkaŭa regiono kaj esti preta defendi sin en ĉiuj tempoj. Konstrupreparis sufiĉan nivelon de prana, oni povis stabiligi ilian kontraŭulon tra koondumarma ekzemple. Folkloro eĉ rakontas pri majstroj kiuj akiris supernaturajn kapablojn tra meditado. === Ekzercoj == Specifaj komandoj asociitaj kun ĉiu ekzerco estas nomitaj vaytari. Kaalkal Kaalkal laŭlitere signifas Gambojn (Kaal - Gambo). Gambo-ekzercoj plusendis kiel "kaalkal" en Kalaripayattu. Ĉi tie estas la listo de ĉiuj Kaalkal-ekzercoj. Tiu ekzerco ankaŭ nomita Kall Eduppu (gambo-altigo). 1. Ner kaal (rekta piedbato) 2. Kona kaal (dekstren ĝis maldekstran, forvojaĝis korekti piedbaton) 3. Veethi kaal (rondo-piedbato - interno eksteren) 4. Ner-kona-veethi kaal (kombinis piedbaton) 5. Thirichi-kaal (kaj flanko-piedbato - piedbatas rektan turnon ĉirkaŭe kaj piedbatas) 6. aga-kaal (rondo-piedbato - ekstere en) 7. iruththi-kaal (piedbato kaj sidu) 8. iruththi-kaal-2 (piedbato kaj sidu - turnon kaj sidu) Kaikuththippayattu kaikuttippayattu (Kai - mano, kutti - sukceso, payattu - praktiko) estas unu el kalariekzercoj. Ĝi konsistas el stampiloj, kiujn gambo movas, streĉadoj, tordaĵojn, saltojn kune en speciala sekvenco. Kiel, la plej granda parto el Kalaripayattu-ekzercoj tiu-ĉi ankaŭ estas dividita en 18 stadiojn. Ĉio de tiuj komencoj kun Mukakattu, varmigas supren. Komplekseco pliiĝas kiel unu progresoj al pli altaj niveloj. Tiu Kalaripayattu ekzerco estas de Tulunadan Kalari adoptita al la plej multaj el aliaj stiloj. Chumattadi Chumattadi estas unu el Kalari-ekzercoj. Tio instruos al la terapiisto kiel por ataki kaj defendi multoblajn kontraŭulojn de ĉi inte flankoj. Ĝi konsistas el stampiloj, tranĉoj, ĵetoj, blokoj, ktp. Terapiisto ripetos ŝtupon enen ĉiuj 4 indikoj. Kiel, la plej granda parto el Kalaripayattu ekzercoj tiu-ĉi ankaŭ estas dividita en 18 stadiojn. Tiu ekzerco devus esti trejnita kun intensa rapideco kaj potenco. Meipayattu Meipayattu estas unu el Kalari-ekzerco. Tio plejparte koncentras sur korp-fleksebleco. Kelkaj libroj diras ke tio ankaŭ igos personon agresema kaj pliigos batalokonscion. Kiel, la plej granda parto el Kalaripayattu ekzercoj tiu-ĉi ankaŭ estas dividita en 18 stadiojn. Tiu ekzerco devus esti trejnita kun rapideco kaj maksimume fleksebleco. Adithada Adithada (adi - trafis, tadu - blokon) estas unu el kalaripraktikado. Ĉio de la Kalaripayattu ekzercoj menciis supre, ŝatas Kaikuththippayattu, Chumattadi, kiujn Meipayattu estos trejnita fare de ununura persono, sen iu kontraŭulo; krom por tiu-ĉi, ni bezonas du studentojn. kiam unu studentaj sukcesoj/stampiloj/piedbatas another unun blokojn, kaj tiam tiuj studentoj ŝanĝos iliajn rolojn. Tio ankaŭ povas esti trejnata fare de pli ol du studentoj. Ottotharam Ottotharam estas unu el Kalari-ekzerco. Tiu ekzerco instruos al terapiisto kiel por utiligi atakon kontraŭ atako kiel metodon de defendo/ataki. Ĝi estas de "Atako SIC la plejbonaĵo-maniero al defendi" direkton. Tiu ekzerco bezonas du studentoj ke komencu kun, kaj povas ankaŭ esti trejnata fare de pli ol du studentoj. [ redaktu] Stadioj Trejnado estas plejparte dividita en kvar partojn konsistantajn el Meithari, Kolthari, Ankathari kaj Verumkai. [ redaktu] Meithari (? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ) Meithari estas la komenca scenejo kun rigoraj korp-sekvenco-implikado-tordaĵoj, sintenoj kaj kompleksaj saltoj kaj turnas. Dek du meippayattu ekzercoj por neŭro-muskola kunordigo, ekvilibro kaj fleksebleco sekvas la bazajn pozojn de la korpo. Kalari-payat originas ne de agreso sed de la disciplinado de la memo. Tial la trejnado komencas kun disciplinado de la fizika korpo kaj ekhavado de mensa ekvilibro. Tio estas decida por iu persono kaj ne nepre militema aspiranto. Tiu unua stadio de trejnado konsistas el korpekzercadoj por evoluigi forton, flekseblecon, ekvilibron kaj eltenemon. Ĝi inkludas saltojn, malaltajn sintenojn sur la planko, cirklajn sekvencojn, piedbatojn, ktp. Provo estas farita por kompreni kaj mastri ĉiun apartan organon de la korpo. Tiuj ekzercoj alportas reagemon al la menso, kaj tiu reagemo helpas oni komprenas kelkajn el la movadoj kaj procezojn de la mem-defendo-sekvencoj kiuj estas instruitaj en pli postaj stadioj. [ redaktu] Kolthari (? ? ? ? ? ? ? ) Kolthari Post kiam la studento fariĝas fizike kompetenta, ili estas enkondukitaj en batalado kun longaj lignaj armiloj. Ke la unua armilo instruita estas la kunlaborantaro ( kettukari), kio estas kutime kvin futoj (1.5 m) en longo, aŭ ĝis la frunto de la studento de grundo-nivelo. Ke la dua armilo instruita estas la keruvadi aŭ mukan, ligna stangeto tri palmo stringas longa, proksimume du-kaj-duono futoj sopiradas aŭ 75 cm. Ke la tria armilo instruita estas la otta, ligna stangeto kurba simili la trunkon de elefanto. La konsileto estas rondeta kaj estas utiligita por frapi la decidajn punktojn en la korpo de la kontraŭulo. Tio estas konsiderita la majstra armilo, kaj estas la fundamenta ilo de praktiko evoluigi eltenemon, facilmovecon, potencon, kaj kapablon. Otta trejnado konsistas el 18 sekvencoj. [ redaktu] Ankathari (? ? ? ? ? ? ? ? ? ) Ankathari en kiu ambaŭ kontraŭuloj estas armitaj kun kuttuval kaj parika Post kiam la terapiisto fariĝas scipova kun ĉiuj lignaj armiloj, li/ŝi daŭrigas per Ankathari (laŭlitere "milito-trejnado") komencanta kun metalo-armiloj, kiuj postulas superan koncentriĝon pro ilia mortiga naturo. La unua metalo-armilo instruis estas la kadhara, metalo-ponardo kun kurba klingo. Instruis venontan estas la glavo ( val) kaj ŝirmas ( parika). Postaj armiloj inkludas la lancon ( kuntam), tridenton ( trisool) kaj hakilon ( venmazhu). Kutime la lasta armilo instruis estas la fleksebla glavo ( urumi aŭ kuttuval), kiujn hiperdanĝera armilo instruis al nur la plej lertaj studentoj. Historie, post la kompletiĝo de "ankathari", la studento specialiĝus pri armilo de sia elekto, ekzemple iĝi fakula skermisto aŭ konfuzi batalanton. [ redaktu] Verumkai (? ? ? ? ? ? ? ) Nur post atingado de majstrado kun ĉiuj armilo-formoj estas la terapiisto instruis defendi sin kun nud-handed teknikoj. Tiuj inkludas brakokluzinstalaĵon, baraktadon, kaj strikojn al la premo-punktoj (marmam). Tio estas konsiderita la plej progresinta militema kapablo tiel la gurukkal restriktas al scio pri marmam nur ĝis tre malmultajn fidindajn studentojn. == Marmashastram kaj masaĝo == Ĉefa artikolo: Marmam Estas asertite ke kleraj militistoj povas malfunkciigi aŭ mortigi iliajn kontraŭulojn per simple tuŝado de la ĝusta marmam (decida punkto). Tio estas instruita nur al la plej esperigaj kaj sobraj personoj, malinstigi misuzon de la tekniko. Marmashastram-emfazoj sur la scio pri marmam kaj ankaŭ estas uzitaj por marma traktado ( marmakikitsa). Tiu sistemo de marma traktado venas sub sidhan vaidhyam, atribuitan al la saĝulo Agasthya kaj liaj disĉiploj. Kritikantoj de kalaripayat indikis ke la apliko de marmam teknikoj kontraŭ neŭtralaj eksteruloj ne ĉiam produktis konfirmeblajn rezultojn La plej frua mencio de marmam estas trovita en la Platformo Veda kie Indra laŭdire venkis Vritran per atakado de lia marman kun vajra. [7 ] Referencoj al marman ankaŭ trovita en la Atharva Veda. [8 ] Kun multnombra alia disigis referencojn al decidaj punktoj en Vedaj kaj eposaj fontoj, estas certe ke pri la fruaj militemaj artistoj de Hindio sciis kaj praktikis atakanta aŭ defendanta decidajn punktojn. [9 ] Sushruta (c. 6-a jarcento a.K.) identigis kaj difinis 107 decidajn poentojn de la homa korpo en lia Sushruta Samhita. [10 ] De tiuj 107 poentoj, 64 estis klasifikitaj kiel esti mortigaj se konvene frapite kun pugno aŭ bastono. [11 ] la laboro de Sushruta formis la bazon de la medicina disciplino ayurveda, kiu estis instruita laŭ diversaj hindaj batalartoj kiuj havis emfazon sur decidaj punktoj, kiel ekzemple Varma Kalai kaj marma adi. [11 ] Kiel rezulto de aŭdado pri la homa korpo, hindaj militemaj artistoj iĝis spertaj en la kampo de tradicia medicino kaj masaĝo. Kalari-payatinstruistoj ofte disponigas masaĝojn ( malajŝafido: uzhikil) kun medikamentaj petroloj al iliaj studentoj pliigi ilian fizikan flekseblecon aŭ trakti muskolon vundoj renkontis dum praktiko. Tiaj masaĝoj estas ĝenerale nomitaj tirumal kaj la unika masaĝo antaŭfiksita por pliigi flekseblecon estas konata kiel katka tirumal. Ĝi laŭdire estas same sofistika kiel la uzhikil traktado de ayurveda. Kalari-payat pruntis amplekse de ayurveda kaj egale pruntedonas al ĝi. == Teknikoj == Ĉefa artikolo: Kalaripayattu Techniques Teknikoj ( atavu) en kalaripayat estas kombinaĵo de ŝtupo ( kuvatu) kaj sintenoj ( vadivu). Ekzistas kvin ŝtupo kaj nordaj stiloj havas dek pozojn ( Ashta Vadivukal). Ĉiu sinteno havas sian propran potencokombinaĵon, funkcion kaj aron de teknikoj. Ĉiuj ok pozoj estas bazitaj sur bestoj. Sintenoj ( Vadivu) Gajavadivu Elefanto sinteno Simhavadivu Leono sinteno Asvavadivu Ĉevalo sinteno Varahavadivu Virporko sinteno Sarpavadivu Serpento sinteno Marjaravadivu Kato sinteno Kukkuvadivu Virkoko sinteno Matsyavadivu Fiŝo sinteno ( Gurukkal Govindankutty Nayar kaj la C.V.N. Stilo) Mayuravadivu Pavo sinteno ( Gurukkal P. K. Balan Style (Gurukkal P. K. Balan Stilo)) Ŝtupo ( Chuvatu) Vatta Chuvatu Cirkulero paŝas Aakka Chuvatu Ene de ŝtupo Neekka Chuvatu Iradado paŝas Kon Chuvatu Angulo paŝas Ottakkal Chuvatu Ununura-gambo paŝas === Armiloj === Kvankam jam ne uzis en batalado de sesioj, armiloj estas grava parto de kalaripayat. Tio estas aparte vera por la nordaj stiloj kiuj estas plejparte armil-bazitaj. Kelkaj el la armiloj menciis en mezepoka Sangam-literaturo maluziĝis dum tempo kaj estas malofte instruitaj en kalaripayat hodiaŭ. Armiloj nuntempe uzis en kalaripayat Kalaripayattu weaponas. jpg Kettukari /Neduvati/Pirambu/ Shareeravadi Longstaff Kurunthadi /Cheruvadi/ Muchan Bastono Lati Longa bastono Urumi /Chuttuval Fleksebla glavo Kuruvadi Mallonga bastono Otta Kurba bastono Gadha Muskatfloro /Klubo Kataro Ponardo/Tranĉilo Vettukathi Kukri /Maĉeto Churika Mallonga glavo Val Longsword Paricha Ŝildo Kuntham Lanco Armiloj historie uzis en kalaripayat Ponti Ambum Villum Arko kaj sago Venmazhu Hakilo Kathuthala Trisool Tridento == Vidu ankaŭ == * Chekavar * Ezhava * Kalaripayattu Techniques * Armiloj de Kalarippayattu * Kalarippayattu filmas * Varma Kalai * Hindaj batalartoj * Dravidianaj batalartoj * Silambam * Angampora * Bando * Nair == Referencoj == (vidu referencoj) == Plia legaĵo == * Balakrsnan, Pi (1995) Kalarippayattu: La antikva batalarto de Kerala, C.V. Govindankutty Nair Gurukka 1995, ASIN B0006F9ONS * Denaud, Patriko- (1996) Kalaripayat, Budostore, ISBN 2-908580-62-4 * Elgood, Roberto (2005) Hinduaj brakoj kaj Rito: brakoj kaj Kiraso de Hindio 1400-1865, Eburon Publishers, ISBN 90-5972-020-2 * Luijendijk, D.H. (2005) Kalarippayat: la Ancient Martial Art de Hindio , Paladin Press, Roko, Usono * Luijendijk, D.H. (2008) Kalarippayat: La Esenco kaj strukturo de hinda batalarto , Oprat * Zarrilli, Phillip B. (1992) " Resanigi kaj/aŭ To Harm: La Decidaj Punktoj en Two South Indian Martial Traditions (Du Suda hindaj Militemaj Tradicioj)" * Zarrilli, Phillip B. (1993) " Aktualiganta Potencon kaj Kreanta memon en Kalarippayattu" , Journal of Asian Martial Arts (Revuo por aziaj Batalartoj) == Eksteraj ligiloj == * Kalarippayattu ĉe la Malferma Turniro-Adresaro-Projekto * kalarippayattu - unu el la plej malnovaj batalartoj, Registaro de Kerala retejo * kalarippayattu - Tekkan, Sudarsana Kalari Sanghom, Varkala * kalarippayattu - KathinaYoga, Sudarsana Kalari Sanghom, Varkala v o d o e Kalarippayattu Superrigardoj Originoj · Reviviĝo · Teknikoj · Armiloj · Filmoj Stiloj Norda · Centra · Suda Esprimoj Ankam · Ankathattu · Gurukkal · Guruttara · Kalari Rilataj temoj Ankachekavar · AnkaKalari · Ayurveda · Chekavar · Kerala ( Artoj · Kathakali · Kolkali · Velakali) · Mamankam-festivalo · Marmam · Jogo Hindaj batalartoj · Dravidianaj batalartoj v o d o e Batalartoj proksime de devenlando La Luktosporto-Portalo Aŭstralio Aŭstralio Zen Do Kai Bretonio Bretonio Gouren Brazilo Brazilo Brazila ĵuĵicuo · Capoeira · Valo-tudo Birmo Birmo (Myanmar) Bando · Lethwei Kamboĝo Kamboĝo Bokator · Pradal Serey Kanado Kanado Okichitaw Ĉina Popola Respubliko Ĉinio Baguazhang · B?jíquán · Changquan · Fanziquan · Hung Ga · Liuhebafa · Northern Praying Mantis · Southern Praying Mantis · Sanshou · Ŝaolino · Shuai Jiao · Tai-ĉio-kuan · Wing Chun · Wudang Kung Fu · Wushu · Xingyiquan · Zui Quan Egiptujo Egiptujo Tahtib Francio Francio Canne de batalo · Kinomichi · Savate Germanio Germanio Germana lernejo de skermado · German Unifight Grekio Grekio Pankration Islando Islando Glima Indonezio Indonezio Pencak Silat Hindio Hindio Dravidianaj batalartoj · Gatka · Kalarippayattu · Malla-yuddha · Silambam · Vajra Mushti · Pehlwani Irano Irano Kung Fu To'a · Varzesh-e Pahlavani Israelo Israelo Kravmagao Japanio Japanio Aikido · Batt?jutsu · Hoj?jutsu · Iaid? · Iaijutsu · J?d? · Ĵudo · Jujutsu · J?kend? · Juttejutsu · Kendo · Kenp? · Kenjutsu · Ky?d? · Ky?jutsu · Naginatajutsu · Ninjutsu · Shurikenjutsu · S?jutsu · Sumoo Koreio Koreio Gwon-gyokdo · Haidong Gumdo · Hapkido · Hwa Rang Do · Kuk Sool Won · Soo Bahk Do · Ssireum · Subak · Taekkyeon · Tekvondo · Tangsudo Malajzio Malajzio Silat Melayu Nov-Zelando Nov-Zelando Mau-rakau Niĝerio Niĝerio Dambe Pakistano Pakistano Pehlwani · Malakhra Philippines Philippines Eskrima · Modern Arnis · Sikaran · Yawyan · Panantukan Portugalio Portugalio Jogo do Pau Rusio Rusio Pugnobatalo · Sambo-luktado · Systema Ry?ky? Regno Ry?ky?=Kingdom Karateo · Okinava kobud? Serbio Serbio Svebor · Real Aikido Sri-Lanko Sri-Lanko Dravidianaj batalartoj Svislando Svislando Schwingen Somalia Somalia Istunka Thailand Thailand Taj-boksado Tibeto Tibeto Lama Turkio Turkio Ya?l?=Güre? Unuiĝinta Reĝlando Unuiĝinta Reĝlando Bartitsu · Defendu · Bastono · Modern Boxing · Catch Wrestling Usono Usono-de Ameriko Chun Kuk Do · Jeet Kune Do · Kajukenbo · Mara Gildo-Luktosporto-Programo · Modern Army Combatives · Toso Kune Do · Collegiate Wrestling · Catch Wrestling Uzbekio Uzbekio Kurash Vjetnamio Vjetnamio Vovinam · Nhat Vjetnamio Neniu ununura origino: Arkpafado · Boksanta · Skermanta · Kickboxing · Bastono batalado · Luktanta limit report Preprocessor node count: 7209/1000000 Post-expand include size: 120718/2048000 bytes Template argument size: 70502/2048000 bytes Expensive parser function count: 2/500 Saved in parser cache with key enwiki:pcache:idhash:288693-0!1!0!default!!en!4 and timestamp 20100323034734 class="printfooter"> Prenite de " http://en.wikipedia.org/wiki/Kalarippayattu" Kategorioj: hinda batalarto | Dravidiana batalarto | Kalarippayattu | Ezhava | Nair | Culture of Kerala (Kulturo de Kerala) | Kathakali Kaŝaj kategorioj: Artikoloj bezonantaj ekstrajn referencojn de septembro 2009 | Ĉiujn artikolojn bezonantajn ekstrajn referenco | Artikolojn enhavantajn malajalan lingvon tekston * Page translated on 2010-03-25 04:39:49 --> == Referencoj == {{Referencoj}} * 3.Luijendijk 2008 * 4. b c Luijendijk, D.H. (2005). Kalarippayat: la Ancient Martial Art de Hindio. Paladin Press. ISBN 1-58160-480-7. * 5. KALARI * 6. b Zarrilli 1992 * 7. Mariana Fedorova ([[1990]]). Die Marmantheorie in der klassischen indischen Medizin. La marman - teorio en la klassika hinda [[medicino]]. * 8. Subhash Ranade (1993). Natural Healing Through Ayurveda (Natura Resanigo Tra Ayurveda) (p. 161). Passage Press. Utah Usono. * 9. Zarrilli, Phillip B. South Indian Martial Art (Suda hinda Batalarto) kaj la Jogo kaj Ayurvedic Paradigms. Universitato-de-Wisconsin-Madison. * 10. G. D. Singhal, L. V. Guru (1973). Anatomia kaj Obstetrical Considerations en Ancient Indian Surgery Based (Antikva hinda Kirurgio Bazigis) sur Sarira-Sthana of Susruta Samhita (Sarira-Sthana de Susruta Samhita). * 11. b J. R. Svinth (2002). Chronological History de la luktosporto kaj Combative Sports. Elektronika Journals of Martial Arts (Revuoj por Batalartoj) kaj Sciences. * Kalarippayattu * Kalaripayat kaj la arto de resanigo * www.kathinayoga.com - Sudarsana Kalari Sanghom == Vidu ankaŭ == * [[Luktoarto]] {{Projektoj}} [[Dosiero:Thattukazhi mannai.png|eta|Thattukazhi mannai - ligna ritmoilo pri ekzerco kaj danco en suda barato]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.kalari.ch/index.php?option=com_contact&view=contact&id=2&Itemid=30&lang=en Kalari Svisujo, la unua Kalarippayat - lernejo en Svisujo ekde jaro [[2007]] kun lernestro pri Kalari '''Rajesh''' de suda [[Barato]]] * [http://www.spa.ex.ac.uk/drama/staff/kalari/healharm.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211204132205/http://www.kalari.ch/index.php?option=com_contact&view=contact&id=2&Itemid=30&lang=en |date=2021-12-04 }}[[Phillip B. Zarrilli]] (angle) La vitalaj lokoj en du sudaj barataj batalaj tradicioj) * [http://www.phillipzarrilli.com/downloads/actualizing_power.pdf Journal of Asian Martial Arts, [[Phillip B. Zarrilli]]: ''Actualizing Power and Crafting a Self in Kalarippayattu''][[Phillip B. Zarrilli]] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070628182657/http://www.phillipzarrilli.com/downloads/actualizing_power.pdf |date=2007-06-28 }} (angle; PDF-Datenoj; 3,94 MB) (efektivigi forton kaj konstrui [[egoo]] en [[Kalarippayattu]]) * [http://diya.in/www.diya.in/Kalarippayat.html Diya,'' Schule für traditionelles Kalarippayat, Linie C.M. Sherif Gurukkal, Kerala Kalarippayat Academy;'' Kerala Kalrippajat akademio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110716072358/http://diya.in/www.diya.in/Kalarippayat.html |date=2011-07-16 }} (germana), lernejo pri tradicia Kalarippajat lerneja loko Fulda / Horas: 36039 [[Fulda]] / [[Horas]] en [[Germanujo]]; lerneja loko: [[Melperts]] / [[Rhön]]: 36115 [[Ehrenberg]], [[Germanujo]] [[Kategorio:Hinda batalarto]] [[Kategorio:Luktoarto]] 04estzj3dg91tsl6a28ap66kf26dr75 9418602 9418601 2026-07-02T09:00:27Z Sj1mor 12103 9418602 wikitext text/x-wiki {{Polurinda}} {{Informkesto Sporta fako | sporta fako = Tekvondo | supera fako = <!--(nedeviga)--> | fakoj = | kategorio = Sporto }} '''Kalarippayattu''' estas batalarto el la barata subŝtato [[Kerala]]. Ĝi inkluzivas strikojn, piedbatojn, uzante,'' preset'' formojn, [[armilo]]n kaj resanigante metodojn. [2 ] Regionaj variaĵoj estas konfidencaj laŭ geografia pozicio en [[Kerala]]; tiuj estas la norda stilo, la suda stilo kaj la centra stilo. Norda kalaripayat estas bazita sur la principo de malmola tekniko, dum la suda stilo unuavice sekvas la molajn teknikojn, eĉ se ambaŭ sistemoj faras uzon de internaj kaj eksteraj konceptoj. Kiel eble unu el la plej malnovaj militantaj sistemoj en ekzisto, <ref>[http://www.discoverychannel.co.uk/martialarts/southasia/kalaripayatta/index.shtml Kalaripayatta- Discovery Channel]</ref> ĝi estas praktikitaj en [[Kerala]] kaj apudaj partoj de [[Tamilnado]] kaj Karnataka <ref name="Zarilli1998">{{cite book |last=Zarrilli |first=Phillip B. |title=When the Body Becomes All Eyes: Paradigms, Discourses and Practices of Power in Kalarippayattu, a South Indian Martial Art |year=1998 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford}} (Se la korpo ricevas ĉiuj okuloj, paradigmoj, diskursoj kaj praktikoj de fortoj en "Klaraipajatu", una suda barata batala arto, eldonejo [[Oksforda universitata eldonejo]], [[Oksfordo]], [[Anglujo]] </ref> same kiel nordorienta Sri-Lanko kaj inter la Malayalee-komunumo de [[Malajzio]]. La vorto estas literumita diverse kiel kalaripayat, kalarippayatta, kalaripayatt kaj multaj aliaj dependante de la [[dialekto]] kaj romanigado-sistemo uzis. Kelkaj el la koreograferita partnertrejnado en kalaripayat povas esti uzataj por danci [2 ] ke kaj katakali dancistoj kiuj sciis al batalartoj estis kreditaj esti rimarkeble pli bona ol la aliaj prezentistoj. Kelkaj tradiciaj hindaj danco-lernejoj daŭre asimilas kalari payat kiel parto de ilia ekzerco-reĝimo. [3 ] == Etimologio == La termino-kalaripayittru estas [[tatpurusha]] kunmetaĵo de la vortoj kalari ([[Malajala lingvo]]: കളരി) elvokiva lernejo aŭ gimnazio kaj ''payattu'' ( ([[Malajala lingvo]]: പയററ്) ) venita de ''payattuka'' kaj kun la signifo: "mi batalas/ mi praktikas" aŭ " mi metas laboregon en". Oni supozis ke la kunmetaĵo mem eble havos same antikvan uzon kiel la eksterordinara'' [[kalari]]'' kaj ''[[payattu]]'', la neeldonita Malayalam Lexicon notas ke la plej frua uzo de la kunmetaĵo, ''kalarippayattu'' estas en la frua dudeka jarcento-dramo de [[Ulloor S. Parameswara Iyer]] kun la titolo '''Amba''' kiam estas verŝajne ke la sistemoj de militema praktiko supozis strukturon kaj stilon similaj tiuj kiujn konservita hodiaŭ. [[M.D. Raghavan]] indikis ke [[kalari]] estis derivita de la [[sanskrito]] - khalrikג - kun signifo: (parado-grundo, [[areno]]) sed ''Burrow'' havas la ĝeneralan akceptan opinion ke - khalrikג - kaj ĝia sanskrito radiko, (khala-) (khalaj-) kun signifo: (draŝejo) estas [[Dravidianaj]] [[pruntvorto]]j. == Historio == La stato de suda indiano de [[Kerala]] estas la loko kie ''kalaripayat'' devenis. === Originoj === [[Phillip Zarrilli]], [[profesoro]] ĉe la [[Universitato de Exeter]] kaj unu el la malmultaj Vakera filmo-aŭtoritatoj sur ''kalaripayattu'', taksoj ke ''kalaripayattu'' devenas de minimume la 12-a jarcento CE. [2 ] Sed se ni plusendas al la maljunegaj diskoj, ni povas kredi ke ĝi ekzistis dum la pasinta 3000 [[jaroj]]. Ĝi originis longe antaŭ [[Kung Fu]], [[Karateo]] ktp. La historiisto [[Elamkulam Kunjan Pillai]] atribuas la naskiĝon de ''kalarippayattu'' al plilongigita periodo de militado inter la [[Keras]] kaj la [[Kolas]] en la 11-a jarcento CE. [2 ] De la 11-a aŭ 12-a jarcento la rajto kaj imposto trejni la batalarton en la servo de reganto estis plej rilata al Nair same kiel iu Ezhava, kristanoj kaj islamanoj estis donitaj tiuj ĝustaj kaj imposton. [2 ] Krome, inter almenaŭ kelkaj nobelgentoj, junaj knabinoj '' ( unniarka)'' ankaŭ ricevis preparan trejnadon supren ĝis la komenco de menstruo. [2 ] Ni ankaŭ scias de la vadakkpattukal baladoj ke almenaŭ kelkaj virinoj de konata [[Chekavars]] daŭre praktikis kaj atingis altan gradon de kompetenteco. [2 ]'' [[Ankam]]'' estis kontraŭbatalita sur ''[[ankatattu]]'', provizora platformo, kavar ĝis ses futoj alte, speciale konstruita por ''[[ankam]]''. [4 ] La plej frua okcidenta klarigo de tiu [[arto]] estas tiu de la portugala esploristo [[Duarte Barbosa]] ( c. [[1518]]). [2 ] La pli parto de tiuj militistoj kiam ili estas sep [[jaro]]j da aĝo estas sendita al lernejoj kie ili estas instruitaj multajn trukojn de efikeco kaj [[lerteco]]; tie ili instruas ilin por danci kaj rivolvi ĉirkaŭ kaj tordi sur la tero, fari reĝajn [[salto]]jn, kaj alia saltas, kaj tio kiujn ili lernas dufoje tage tiel longe kiel ili estas infanoj, kaj ili iĝas tiel lozartikaj kaj flekseblaj ke ili igas ilin turni iliajn korpojn kontraŭ [[naturo]]; kaj kiam ili estas plene plenumitaj en tio, ili instruas ilin por ludi kun la [[armilo]] al kiu ili estas plej deklivaj, kelkaj kun [[arko]]j kaj [[sago]]j, kelkaj kun [[stabo]]j , (fostoj), iĝi lancistoj ([[lanco]]), sed la plej granda parto kun [[glavo]]j kaj [[ŝildo]]j, kio estas plej uzita inter ili, kaj en tiu skermado ili iam praktikas. La majstroj kiuj instruas ilin estas nomitaj ''[[Panikars]]''. La [[verkado]]j de fruaj koloniaj [[historiisto]]j kiel [[Varthema]], [[Logan]] kaj [[Whiteway]] montras ke kalaripayat estis vaste populara kaj [[puto]] establita kun preskaŭ ĉiuj homoj en [[Kerala]] transcendanta sekson, [[kasto]]n kaj komunumajn liniojn. Ĝi laŭdire fariĝas poste same ĝenerala kiel [[legado]] kaj [[skribo]].'' Kalari-payat'' iĝis plievoluinta dum la [[9-a jarcento]] kaj estis trejnita fare de sekcio da la [[Nair-komunumo]], militisto-[[klano]] de [[Kerala]], defendi la [[ŝtato]]n kaj la [[reĝo]]n. La maljunega militisto-spirito ankaŭ estis retenita ĝenerale en la jarcentoj fare de la militisto-ĉefoj de antikva [[Kerala]] konata kiel la ''[[Mamanka Chekavar]]''. La ikoneca [[Thacholi Othenan Kurup]] estis levita ĝis heroa statuso en ĉio el [[Kerala]]. La Lohar de norda Kerala estis [[Budhana]]j militistoj [5 ] kiuj trejnis ''[[kalaripayat]].'' === Malkresko kaj reviviĝo === Kalari-payat havis malprosperan periodon kie la kalarimilitistoj perdis al la britoj post la enkonduko de [[pafilo]]j kaj precipe post la plena establado de brita kolonia reĝo (registaro) en la 19-a [[jarcento]]. [2 ] La britoj poste ekskludis ''kalari payat'' entute malhelpi ribelon kaj kontraŭ-koloniajn sentojn. Dum tiu tempo, multaj hindaj batalartoj devis esti trejnitaj en sekreto kaj estis ofte limigitaj ĝis kamparajn areojn. La revigliĝo de ĝenerala intereso en kalaripayat komencis en la 1920-aj jaroj en [[Tellicherry]] kiel parto de ondo de reeltrovaĵo de la tradiciaj artoj ĝenerale en sude Hindio (Suda [[Barato]]) [2 ] kaj daŭris tra la [[1970]]-aj jaroj-ondo da ĝenerala tutmonda intereso en [[batalarto]]j. [6] En lastaj jaroj, klopodoj estis faritaj por plue popularigi la arton, kie ĝin rolas en internaciaj kaj hindaj filmoj kiel ekzemple [[Indiano]] ([[1996]]), [[Asokan]] (2001), [[La Mito]] (2005), [[La Lasta Legio]] (2007), kaj ankaŭ en japana Animeo / Manga Serialo Kenichi: La ''Mightiest'' [[Disĉiplo]].([http://en.wikipedia.org/wiki/Kenichi:_The_Mightiest_Disciple]) (La plej potenca lernisto/[[disĉiplo]]). == Regionaj varioj == Ekzistas pluraj [[stilo]]j de kalaripayat. La tri ĉefaj direktoj povas esti karakterizataj per iliaj atakaj kaj defensivaj padronoj. La plej bona enkonduko al la diferencoj inter tiuj stiloj estas la [[libro]] de [[Luijendijk]] kiu utiligas fotojn por montri plurajn'' kalari payat'' ekzercojn kaj iliajn aplikojn. Ĉiu ĉapitro en lia libro referenceas reprezentanton de ĉiu de la tri ĉefaj tradicioj. === Norda-stilo === Ĉefa artikolo: Norda Kalaripayattu [http://en.wikipedia.org/wiki/Northern_kalaripayattu] Norda kalaripayat estis trejnita plejparte en la norda [[Malabar]] regiono de [[Kozhikode]] kaj [[Kannur]]. [2 ] Ĝi lokas multe da emfazo en [[armilo]]j ol sur malplenaj manoj. [2 ] [[Parashurama]], sesa [[avataro]] de [[Vishnu]], estas kredita esti la fondinto de la stilo laŭ kaj buŝa kaj skriba tradicio. [2 ] [[Majstro]]j en tiu [[sistemo]] estas kutime konataj kiel [[gurukkal]] aŭ foje kiel [[asan]], kaj estis ofte donitaj respektofrazaĵotitolojn, aparte [[Panikkar]]. [2 ] La norda stilo estas distingita per sia [[meippayattu]] - [[gimnastiko]] kaj uzo de plen-korpo-petrolo-masaĝo. [2 ] La sistemo de traktado kaj masaĝo, kaj la supozoj ĉirkaŭ praktiko estas seninterspace rilataj al [[ayurveda]]. [2 ] La celo de medikamenta petrolo-masaĝo estas pliigi la flekseblecon de la terapiistoj, trakti muskolovundojn altiritajn dum praktiko, aŭ kiam paciento havas problemojn rilatigitaj al la [[osthisto]], la [[muskolo]]j, aŭ [[nervo-sistemo]]. La esprimo por tiaj masaĝoj estas [[tirumal]] kaj la masaĝo specife por fizika fleksebleco [[kavuttitirumal]] kiu laŭlitere signifas "stampanta masaĝon" aŭ "piedon masaĝas". La masaĝistino povas uzi iliajn [[piedo]]jn kaj [[korpo]]pezon por masaĝi la [[persono]]n. Ekzistas pluraj gentolinioj/stiloj ''( sampradayam)'', de kiu "tulunadan" estas konsiderita kiel la plej bonaj. En maljunaj tempoj, studentoj iris al ''tulunadu kalari'' por venki iliajn difektojn'' (kuttam teerkkal''). Ekzistas lernejoj kiuj instruas pli ol unu el tiuj [[tradicio]]j. Iu tradicia kalari ĉirkaŭ'' Kannur''ekzemple instruas miksaĵon de ''arappukai'', ''pillatanni'', kaj ''katadanat'' stilojn. [4 ] === Suda stilo === Ĉefa artikolo: Suda ''Kalaripayattu'' [http://en.wikipedia.org/wiki/Southern_Kalaripayattu] [[Dosiero:JasmineSimhalan-kalaripayatt-silamb.gif|Jasmine Simhalan montranta kalari payat kaj silambam en Borobudur ]] (Jasmine Simhalan montranta [[kalari payat]] kaj [[silambam]] en [[Borobudur]]). Suda [[kalaripayat]] estis praktikita plejparte en aĝa [[Travancore]] inkluzive de la nuna [[Kanyakumari]]-distrikto de [[Tamilnado]] [2 ] unuavice fare de [[Nadars]] kaj [[Ezhavas]] en [[Kerala]]. [2 ] Ĝi substrekas malplenajn manoteknikojn. [2 ] La fondinto kaj protektsanktulo estas kreditaj esti la [[rishi Agasthyan]] prefere ol [[Parasurama]]. [2 ] Majstroj estas konataj kiel - (honora titolo) - "[[asaan]]" . [2 ] La stadioj de trejnado estas [[kuvatu]] ( pri solludaj formoj), [[jodi]] (partnero-trejnado/partnertrejnado), [[kuruntadi]] (mallonga [[bastono]]), [[neduvadi]] ((longaj batonoj), longe metas), [[katti]] (tranĉilo), [[Kataro]] ([[ponardo]]), [[valumparikayum]] ([[glavo]] kaj [[ŝildo]]), [[kuttuval]] (fleksebla [[glavo]]), duobligas [[glavon]], kalari baraktadon kaj [[marman]] (premo-punktoj). [4 ] La aŭtoro [[Zarrilli]] nomas sudan kalaripayat [[varma ati]] (estas la leĝo de trafado), [[marma ati]] (trafante la decidajn punktojn) aŭ [[Varma Kalai]] (arto de varma). [2 ] La preparaj malplenaj donitaj teknikoj de [[varma ati]] estas konataj kiel [[aditada]] (trafi /defendi). [2 ] [[Marma ati]] plusendas specife al la apliko de tiuj teknikoj al decidaj (aŭ vitalaj) punktoj. [2 ] [[Armilo]]j inkludas [[bambuo]] [[bastono]]jn, mallongajn [[bastono]]jn, kaj la duoblajn [[cervo]][[korno]]jn. [2 ] Kuracista helpo en la sudaj stiloj estas identigita kun [[siddha]], [6 ] la tradicia [[Dravidiana]] sistemo de medicino klara de norde hinda [[ayurveda]]. La [[siddha]] medicina sistemo, alie konata kiel [[siddha vaidyam]], estas ankaŭ atribuita al [[Agasthya]]. <!-- Proksime rilatigis ĝis suda kalaripayat estas silambam, la arto de bastono-batalado. Ĝi supozeble originis de la Kurinji-montetoj de Kerala antaŭ proksimume 5000 jaroj kie indiĝenoj utiligis bambuobastonojn por defendi sin kontraŭ banditoj kaj sovaĝaj bestoj. "Salambal" estas ofta vorto uzis indiki la sonon de rapidaj torentaj riveroj/risortoj, la pepajn bruojn de birdoj, la murmuron de folioj, la bruon kreitan fare de elvokiva homamaso, la glitado, susurado kaj sonoranta sonon de armiloj ktp. Kie longaj bastonoj, kiujn glavoj kaj kiujn ĉeno-draŝiloj estas uzitaj ili produktas la "salan salan" sonon kiu estas nomita salambal. Tiel silambam iĝis la nomo de la batalarto kiu uzas longe bastonojn, glavojn ktp. == Centra stilo == Ĉefa artikolo: Centra Kalaripayattu Centra kalaripayat estas trejnita plejparte en Thrissur, Malappuram, Palakkad kaj certaj partoj de Ernakulam distriktoj. [2 ] Ĝi estas kunmetaĵo de la nordaj kaj sudaj stiloj kiu inkludas nordan meippayattu preparajn ekzercojn, suda emfazo sur malplenmanaj movoj kaj ĝiaj propraj karakterizaj teknikoj kiuj estas faritaj ene de planko-desegnaĵoj konataj kiel kalam. [2 ] == Diversa kalari titolas == Diversa kalari titolas kiel precizigite en Vadakkan Pattukal, Karuvancheri Kalari Kodumala Kalari Kolastri Nadu Kalari Kurungot Kalari Mathilur Kalari Mayyazhi Kalari Melur Kalari Nadapuram Kalari Panoor Madham Kalari Payyampalli Kalari Ponniyam Kalari Puthusseri Kalari Puthuram Kalari Thacholi Kalari Thotuvor Kalari Tulunadan Kalari == Trejnado == Gurukkal preĝanta antaŭ entruigobatarao CVN Kalari, Ettumanoor == Iniciato-ceremonio == Studentoj komencas trejni ĉe ĉirkaŭ sep year malnovo kun formala iniciato-rito farite per la gurukkal. En la deĵortago de la nova sesio, novico (plejparte Nairs, Ezhavas en la maljunaj tagoj) estas konfesita al la kalari en la ĉeesto la gurukkal aŭ seniorstudenton kaj direktita por loki ilian dekstran piedon unuan trans la sojlo. La studento tuŝas la grundon kun dekstra mano kaj tiam la frunton, kiel signo de respekto. Li tiam estas kondukita al la gurutara, la loko kie lampo estas konservita brula en respekto al ĉiuj mastroj de la kalari, ripeti tiun agon de adoro. Li tiam ofertas al la majstro iun monon kiel dakshina en faldite betelo-folioj kaj subenĵetas sin, tuŝante la majstrajn piedojn kiel signo de submetado. La guruo tiam lokas siajn manojn sur la kapo de la lernanto, benas lin kaj preĝas por li. Tio rito - tuŝanta la grundon, entruigobataraon, gurutaran kaj la piedojn de la guruo - estas ripetitaj ĉiutaga. Ĝi simbolas kompletan submetadon al kaj akcepto de la majstro, la Deva, la kalari kaj la arto mem. == La kalari == Ĉefa artikolo: [[Kalari]] Kalari estas la lernejo aŭ trejnado-halo kie batalartoj estas instruitaj. Ili estis originale konstruitaj laŭ Vastu Shastra kie la enirejo turniĝas al oriento kaj al ĉefpordo troviĝita sur la centro-rajto. Sciencoj kiel mantro saastra, tantra saastra kaj marma saastra estas utiligitaj por balanciĝi la energinivelon de la spaco. La trejnado-areo konsistas el entruigobatarao (sep tieris platformon) en la sudokcidenta angulo. La kuratoro-diaĵo (kutime avataro de Bhagavathi, Kali Mata aŭ Ŝivo) estas situanta ĉi tie, kaj estas adorita kun floroj, incenso kaj akvo antaŭ ĉiu trejnado-sesio kiu estas antaŭizita per preĝo. Norda stiloj estas praktikitaj en specialaj superkovritaj fosaĵoj kie la planko estas 3.5 futoj sub la grundo-nivelo kaj faritaj de ripozo ruĝargilon signifis doni mildigan efikon kaj malhelpi vundon. La profundo de la planko protektas la terapiiston de ventoj kiuj povis malhelpi korpotemperaturon. Sudaj stiloj estas kutime praktikitaj en la subĉielaĵo aŭ en unroofita ĉirkaŭbarejo de palmo filioj. [2 ] Tradicie, kiam kalari estis fermita kiun ĝi estus transformita en malgrandan sanktejon dediĉis al la kuratoro-diaĵo. === Interna trejnado === Tiu sekcio ne citas ajnajn referencojn aŭ fontojn . Bonvole helpu plibonigi tiun artikolon per aldonado de citaĵoj al fidindaj fontoj. Unsourced materialo povas esti defiita kaj forigita. (septembro 2009) Terapiistoj kontemplas evoluigi internan energion. Krom esti arto de memdefendo, la maljunegaj hindaj sanktuloj kaj asketoj formulis kalari payat kiel formo de fiziko, emocia, intelekta kaj spirita evoluo. Ili ekkomprenis ke la plej granda plenumo ne estas militema kapablo sed moksha aŭ klerismo, tiel ke batalartoj funkciis kiel veturilo por ekhavi pli alte nivelojn de spiriteco kaj tiel ekhavi memkonscion. Tute edukita terapiisto devus esti konscia de iuj movadoj en la ĉirkaŭa regiono kaj esti preta defendi sin en ĉiuj tempoj. Konstrupreparis sufiĉan nivelon de prana, oni povis stabiligi ilian kontraŭulon tra koondumarma ekzemple. Folkloro eĉ rakontas pri majstroj kiuj akiris supernaturajn kapablojn tra meditado. === Ekzercoj == Specifaj komandoj asociitaj kun ĉiu ekzerco estas nomitaj vaytari. Kaalkal Kaalkal laŭlitere signifas Gambojn (Kaal - Gambo). Gambo-ekzercoj plusendis kiel "kaalkal" en Kalaripayattu. Ĉi tie estas la listo de ĉiuj Kaalkal-ekzercoj. Tiu ekzerco ankaŭ nomita Kall Eduppu (gambo-altigo). 1. Ner kaal (rekta piedbato) 2. Kona kaal (dekstren ĝis maldekstran, forvojaĝis korekti piedbaton) 3. Veethi kaal (rondo-piedbato - interno eksteren) 4. Ner-kona-veethi kaal (kombinis piedbaton) 5. Thirichi-kaal (kaj flanko-piedbato - piedbatas rektan turnon ĉirkaŭe kaj piedbatas) 6. aga-kaal (rondo-piedbato - ekstere en) 7. iruththi-kaal (piedbato kaj sidu) 8. iruththi-kaal-2 (piedbato kaj sidu - turnon kaj sidu) Kaikuththippayattu kaikuttippayattu (Kai - mano, kutti - sukceso, payattu - praktiko) estas unu el kalariekzercoj. Ĝi konsistas el stampiloj, kiujn gambo movas, streĉadoj, tordaĵojn, saltojn kune en speciala sekvenco. Kiel, la plej granda parto el Kalaripayattu-ekzercoj tiu-ĉi ankaŭ estas dividita en 18 stadiojn. Ĉio de tiuj komencoj kun Mukakattu, varmigas supren. Komplekseco pliiĝas kiel unu progresoj al pli altaj niveloj. Tiu Kalaripayattu ekzerco estas de Tulunadan Kalari adoptita al la plej multaj el aliaj stiloj. Chumattadi Chumattadi estas unu el Kalari-ekzercoj. Tio instruos al la terapiisto kiel por ataki kaj defendi multoblajn kontraŭulojn de ĉi inte flankoj. Ĝi konsistas el stampiloj, tranĉoj, ĵetoj, blokoj, ktp. Terapiisto ripetos ŝtupon enen ĉiuj 4 indikoj. Kiel, la plej granda parto el Kalaripayattu ekzercoj tiu-ĉi ankaŭ estas dividita en 18 stadiojn. Tiu ekzerco devus esti trejnita kun intensa rapideco kaj potenco. Meipayattu Meipayattu estas unu el Kalari-ekzerco. Tio plejparte koncentras sur korp-fleksebleco. Kelkaj libroj diras ke tio ankaŭ igos personon agresema kaj pliigos batalokonscion. Kiel, la plej granda parto el Kalaripayattu ekzercoj tiu-ĉi ankaŭ estas dividita en 18 stadiojn. Tiu ekzerco devus esti trejnita kun rapideco kaj maksimume fleksebleco. Adithada Adithada (adi - trafis, tadu - blokon) estas unu el kalaripraktikado. Ĉio de la Kalaripayattu ekzercoj menciis supre, ŝatas Kaikuththippayattu, Chumattadi, kiujn Meipayattu estos trejnita fare de ununura persono, sen iu kontraŭulo; krom por tiu-ĉi, ni bezonas du studentojn. kiam unu studentaj sukcesoj/stampiloj/piedbatas another unun blokojn, kaj tiam tiuj studentoj ŝanĝos iliajn rolojn. Tio ankaŭ povas esti trejnata fare de pli ol du studentoj. Ottotharam Ottotharam estas unu el Kalari-ekzerco. Tiu ekzerco instruos al terapiisto kiel por utiligi atakon kontraŭ atako kiel metodon de defendo/ataki. Ĝi estas de "Atako SIC la plejbonaĵo-maniero al defendi" direkton. Tiu ekzerco bezonas du studentoj ke komencu kun, kaj povas ankaŭ esti trejnata fare de pli ol du studentoj. [ redaktu] Stadioj Trejnado estas plejparte dividita en kvar partojn konsistantajn el Meithari, Kolthari, Ankathari kaj Verumkai. [ redaktu] Meithari (? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ) Meithari estas la komenca scenejo kun rigoraj korp-sekvenco-implikado-tordaĵoj, sintenoj kaj kompleksaj saltoj kaj turnas. Dek du meippayattu ekzercoj por neŭro-muskola kunordigo, ekvilibro kaj fleksebleco sekvas la bazajn pozojn de la korpo. Kalari-payat originas ne de agreso sed de la disciplinado de la memo. Tial la trejnado komencas kun disciplinado de la fizika korpo kaj ekhavado de mensa ekvilibro. Tio estas decida por iu persono kaj ne nepre militema aspiranto. Tiu unua stadio de trejnado konsistas el korpekzercadoj por evoluigi forton, flekseblecon, ekvilibron kaj eltenemon. Ĝi inkludas saltojn, malaltajn sintenojn sur la planko, cirklajn sekvencojn, piedbatojn, ktp. Provo estas farita por kompreni kaj mastri ĉiun apartan organon de la korpo. Tiuj ekzercoj alportas reagemon al la menso, kaj tiu reagemo helpas oni komprenas kelkajn el la movadoj kaj procezojn de la mem-defendo-sekvencoj kiuj estas instruitaj en pli postaj stadioj. [ redaktu] Kolthari (? ? ? ? ? ? ? ) Kolthari Post kiam la studento fariĝas fizike kompetenta, ili estas enkondukitaj en batalado kun longaj lignaj armiloj. Ke la unua armilo instruita estas la kunlaborantaro ( kettukari), kio estas kutime kvin futoj (1.5 m) en longo, aŭ ĝis la frunto de la studento de grundo-nivelo. Ke la dua armilo instruita estas la keruvadi aŭ mukan, ligna stangeto tri palmo stringas longa, proksimume du-kaj-duono futoj sopiradas aŭ 75 cm. Ke la tria armilo instruita estas la otta, ligna stangeto kurba simili la trunkon de elefanto. La konsileto estas rondeta kaj estas utiligita por frapi la decidajn punktojn en la korpo de la kontraŭulo. Tio estas konsiderita la majstra armilo, kaj estas la fundamenta ilo de praktiko evoluigi eltenemon, facilmovecon, potencon, kaj kapablon. Otta trejnado konsistas el 18 sekvencoj. [ redaktu] Ankathari (? ? ? ? ? ? ? ? ? ) Ankathari en kiu ambaŭ kontraŭuloj estas armitaj kun kuttuval kaj parika Post kiam la terapiisto fariĝas scipova kun ĉiuj lignaj armiloj, li/ŝi daŭrigas per Ankathari (laŭlitere "milito-trejnado") komencanta kun metalo-armiloj, kiuj postulas superan koncentriĝon pro ilia mortiga naturo. La unua metalo-armilo instruis estas la kadhara, metalo-ponardo kun kurba klingo. Instruis venontan estas la glavo ( val) kaj ŝirmas ( parika). Postaj armiloj inkludas la lancon ( kuntam), tridenton ( trisool) kaj hakilon ( venmazhu). Kutime la lasta armilo instruis estas la fleksebla glavo ( urumi aŭ kuttuval), kiujn hiperdanĝera armilo instruis al nur la plej lertaj studentoj. Historie, post la kompletiĝo de "ankathari", la studento specialiĝus pri armilo de sia elekto, ekzemple iĝi fakula skermisto aŭ konfuzi batalanton. [ redaktu] Verumkai (? ? ? ? ? ? ? ) Nur post atingado de majstrado kun ĉiuj armilo-formoj estas la terapiisto instruis defendi sin kun nud-handed teknikoj. Tiuj inkludas brakokluzinstalaĵon, baraktadon, kaj strikojn al la premo-punktoj (marmam). Tio estas konsiderita la plej progresinta militema kapablo tiel la gurukkal restriktas al scio pri marmam nur ĝis tre malmultajn fidindajn studentojn. == Marmashastram kaj masaĝo == Ĉefa artikolo: Marmam Estas asertite ke kleraj militistoj povas malfunkciigi aŭ mortigi iliajn kontraŭulojn per simple tuŝado de la ĝusta marmam (decida punkto). Tio estas instruita nur al la plej esperigaj kaj sobraj personoj, malinstigi misuzon de la tekniko. Marmashastram-emfazoj sur la scio pri marmam kaj ankaŭ estas uzitaj por marma traktado ( marmakikitsa). Tiu sistemo de marma traktado venas sub sidhan vaidhyam, atribuitan al la saĝulo Agasthya kaj liaj disĉiploj. Kritikantoj de kalaripayat indikis ke la apliko de marmam teknikoj kontraŭ neŭtralaj eksteruloj ne ĉiam produktis konfirmeblajn rezultojn La plej frua mencio de marmam estas trovita en la Platformo Veda kie Indra laŭdire venkis Vritran per atakado de lia marman kun vajra. [7 ] Referencoj al marman ankaŭ trovita en la Atharva Veda. [8 ] Kun multnombra alia disigis referencojn al decidaj punktoj en Vedaj kaj eposaj fontoj, estas certe ke pri la fruaj militemaj artistoj de Hindio sciis kaj praktikis atakanta aŭ defendanta decidajn punktojn. [9 ] Sushruta (c. 6-a jarcento a.K.) identigis kaj difinis 107 decidajn poentojn de la homa korpo en lia Sushruta Samhita. [10 ] De tiuj 107 poentoj, 64 estis klasifikitaj kiel esti mortigaj se konvene frapite kun pugno aŭ bastono. [11 ] la laboro de Sushruta formis la bazon de la medicina disciplino ayurveda, kiu estis instruita laŭ diversaj hindaj batalartoj kiuj havis emfazon sur decidaj punktoj, kiel ekzemple Varma Kalai kaj marma adi. [11 ] Kiel rezulto de aŭdado pri la homa korpo, hindaj militemaj artistoj iĝis spertaj en la kampo de tradicia medicino kaj masaĝo. Kalari-payatinstruistoj ofte disponigas masaĝojn ( malajŝafido: uzhikil) kun medikamentaj petroloj al iliaj studentoj pliigi ilian fizikan flekseblecon aŭ trakti muskolon vundoj renkontis dum praktiko. Tiaj masaĝoj estas ĝenerale nomitaj tirumal kaj la unika masaĝo antaŭfiksita por pliigi flekseblecon estas konata kiel katka tirumal. Ĝi laŭdire estas same sofistika kiel la uzhikil traktado de ayurveda. Kalari-payat pruntis amplekse de ayurveda kaj egale pruntedonas al ĝi. == Teknikoj == Ĉefa artikolo: Kalaripayattu Techniques Teknikoj ( atavu) en kalaripayat estas kombinaĵo de ŝtupo ( kuvatu) kaj sintenoj ( vadivu). Ekzistas kvin ŝtupo kaj nordaj stiloj havas dek pozojn ( Ashta Vadivukal). Ĉiu sinteno havas sian propran potencokombinaĵon, funkcion kaj aron de teknikoj. Ĉiuj ok pozoj estas bazitaj sur bestoj. Sintenoj ( Vadivu) Gajavadivu Elefanto sinteno Simhavadivu Leono sinteno Asvavadivu Ĉevalo sinteno Varahavadivu Virporko sinteno Sarpavadivu Serpento sinteno Marjaravadivu Kato sinteno Kukkuvadivu Virkoko sinteno Matsyavadivu Fiŝo sinteno ( Gurukkal Govindankutty Nayar kaj la C.V.N. Stilo) Mayuravadivu Pavo sinteno ( Gurukkal P. K. Balan Style (Gurukkal P. K. Balan Stilo)) Ŝtupo ( Chuvatu) Vatta Chuvatu Cirkulero paŝas Aakka Chuvatu Ene de ŝtupo Neekka Chuvatu Iradado paŝas Kon Chuvatu Angulo paŝas Ottakkal Chuvatu Ununura-gambo paŝas === Armiloj === Kvankam jam ne uzis en batalado de sesioj, armiloj estas grava parto de kalaripayat. Tio estas aparte vera por la nordaj stiloj kiuj estas plejparte armil-bazitaj. Kelkaj el la armiloj menciis en mezepoka Sangam-literaturo maluziĝis dum tempo kaj estas malofte instruitaj en kalaripayat hodiaŭ. Armiloj nuntempe uzis en kalaripayat Kalaripayattu weaponas. jpg Kettukari /Neduvati/Pirambu/ Shareeravadi Longstaff Kurunthadi /Cheruvadi/ Muchan Bastono Lati Longa bastono Urumi /Chuttuval Fleksebla glavo Kuruvadi Mallonga bastono Otta Kurba bastono Gadha Muskatfloro /Klubo Kataro Ponardo/Tranĉilo Vettukathi Kukri /Maĉeto Churika Mallonga glavo Val Longsword Paricha Ŝildo Kuntham Lanco Armiloj historie uzis en kalaripayat Ponti Ambum Villum Arko kaj sago Venmazhu Hakilo Kathuthala Trisool Tridento == Vidu ankaŭ == * Chekavar * Ezhava * Kalaripayattu Techniques * Armiloj de Kalarippayattu * Kalarippayattu filmas * Varma Kalai * Hindaj batalartoj * Dravidianaj batalartoj * Silambam * Angampora * Bando * Nair == Referencoj == (vidu referencoj) == Plia legaĵo == * Balakrsnan, Pi (1995) Kalarippayattu: La antikva batalarto de Kerala, C.V. Govindankutty Nair Gurukka 1995, ASIN B0006F9ONS * Denaud, Patriko- (1996) Kalaripayat, Budostore, ISBN 2-908580-62-4 * Elgood, Roberto (2005) Hinduaj brakoj kaj Rito: brakoj kaj Kiraso de Hindio 1400-1865, Eburon Publishers, ISBN 90-5972-020-2 * Luijendijk, D.H. (2005) Kalarippayat: la Ancient Martial Art de Hindio , Paladin Press, Roko, Usono * Luijendijk, D.H. (2008) Kalarippayat: La Esenco kaj strukturo de hinda batalarto , Oprat * Zarrilli, Phillip B. (1992) " Resanigi kaj/aŭ To Harm: La Decidaj Punktoj en Two South Indian Martial Traditions (Du Suda hindaj Militemaj Tradicioj)" * Zarrilli, Phillip B. (1993) " Aktualiganta Potencon kaj Kreanta memon en Kalarippayattu" , Journal of Asian Martial Arts (Revuo por aziaj Batalartoj) == Eksteraj ligiloj == * Kalarippayattu ĉe la Malferma Turniro-Adresaro-Projekto * kalarippayattu - unu el la plej malnovaj batalartoj, Registaro de Kerala retejo * kalarippayattu - Tekkan, Sudarsana Kalari Sanghom, Varkala * kalarippayattu - KathinaYoga, Sudarsana Kalari Sanghom, Varkala v o d o e Kalarippayattu Superrigardoj Originoj · Reviviĝo · Teknikoj · Armiloj · Filmoj Stiloj Norda · Centra · Suda Esprimoj Ankam · Ankathattu · Gurukkal · Guruttara · Kalari Rilataj temoj Ankachekavar · AnkaKalari · Ayurveda · Chekavar · Kerala ( Artoj · Kathakali · Kolkali · Velakali) · Mamankam-festivalo · Marmam · Jogo Hindaj batalartoj · Dravidianaj batalartoj v o d o e Batalartoj proksime de devenlando La Luktosporto-Portalo Aŭstralio Aŭstralio Zen Do Kai Bretonio Bretonio Gouren Brazilo Brazilo Brazila ĵuĵicuo · Capoeira · Valo-tudo Birmo Birmo (Myanmar) Bando · Lethwei Kamboĝo Kamboĝo Bokator · Pradal Serey Kanado Kanado Okichitaw Ĉina Popola Respubliko Ĉinio Baguazhang · B?jíquán · Changquan · Fanziquan · Hung Ga · Liuhebafa · Northern Praying Mantis · Southern Praying Mantis · Sanshou · Ŝaolino · Shuai Jiao · Tai-ĉio-kuan · Wing Chun · Wudang Kung Fu · Wushu · Xingyiquan · Zui Quan Egiptujo Egiptujo Tahtib Francio Francio Canne de batalo · Kinomichi · Savate Germanio Germanio Germana lernejo de skermado · German Unifight Grekio Grekio Pankration Islando Islando Glima Indonezio Indonezio Pencak Silat Hindio Hindio Dravidianaj batalartoj · Gatka · Kalarippayattu · Malla-yuddha · Silambam · Vajra Mushti · Pehlwani Irano Irano Kung Fu To'a · Varzesh-e Pahlavani Israelo Israelo Kravmagao Japanio Japanio Aikido · Batt?jutsu · Hoj?jutsu · Iaid? · Iaijutsu · J?d? · Ĵudo · Jujutsu · J?kend? · Juttejutsu · Kendo · Kenp? · Kenjutsu · Ky?d? · Ky?jutsu · Naginatajutsu · Ninjutsu · Shurikenjutsu · S?jutsu · Sumoo Koreio Koreio Gwon-gyokdo · Haidong Gumdo · Hapkido · Hwa Rang Do · Kuk Sool Won · Soo Bahk Do · Ssireum · Subak · Taekkyeon · Tekvondo · Tangsudo Malajzio Malajzio Silat Melayu Nov-Zelando Nov-Zelando Mau-rakau Niĝerio Niĝerio Dambe Pakistano Pakistano Pehlwani · Malakhra Philippines Philippines Eskrima · Modern Arnis · Sikaran · Yawyan · Panantukan Portugalio Portugalio Jogo do Pau Rusio Rusio Pugnobatalo · Sambo-luktado · Systema Ry?ky? Regno Ry?ky?=Kingdom Karateo · Okinava kobud? Serbio Serbio Svebor · Real Aikido Sri-Lanko Sri-Lanko Dravidianaj batalartoj Svislando Svislando Schwingen Somalia Somalia Istunka Thailand Thailand Taj-boksado Tibeto Tibeto Lama Turkio Turkio Ya?l?=Güre? Unuiĝinta Reĝlando Unuiĝinta Reĝlando Bartitsu · Defendu · Bastono · Modern Boxing · Catch Wrestling Usono Usono-de Ameriko Chun Kuk Do · Jeet Kune Do · Kajukenbo · Mara Gildo-Luktosporto-Programo · Modern Army Combatives · Toso Kune Do · Collegiate Wrestling · Catch Wrestling Uzbekio Uzbekio Kurash Vjetnamio Vjetnamio Vovinam · Nhat Vjetnamio Neniu ununura origino: Arkpafado · Boksanta · Skermanta · Kickboxing · Bastono batalado · Luktanta limit report Preprocessor node count: 7209/1000000 Post-expand include size: 120718/2048000 bytes Template argument size: 70502/2048000 bytes Expensive parser function count: 2/500 Saved in parser cache with key enwiki:pcache:idhash:288693-0!1!0!default!!en!4 and timestamp 20100323034734 class="printfooter"> Prenite de " http://en.wikipedia.org/wiki/Kalarippayattu" Kategorioj: hinda batalarto | Dravidiana batalarto | Kalarippayattu | Ezhava | Nair | Culture of Kerala (Kulturo de Kerala) | Kathakali Kaŝaj kategorioj: Artikoloj bezonantaj ekstrajn referencojn de septembro 2009 | Ĉiujn artikolojn bezonantajn ekstrajn referenco | Artikolojn enhavantajn malajalan lingvon tekston * Page translated on 2010-03-25 04:39:49 --> == Referencoj == {{Referencoj}} * 3.Luijendijk 2008 * 4. b c Luijendijk, D.H. (2005). Kalarippayat: la Ancient Martial Art de Hindio. Paladin Press. ISBN 1-58160-480-7. * 5. KALARI * 6. b Zarrilli 1992 * 7. Mariana Fedorova ([[1990]]). Die Marmantheorie in der klassischen indischen Medizin. La marman - teorio en la klassika hinda [[medicino]]. * 8. Subhash Ranade (1993). Natural Healing Through Ayurveda (Natura Resanigo Tra Ayurveda) (p. 161). Passage Press. Utah Usono. * 9. Zarrilli, Phillip B. South Indian Martial Art (Suda hinda Batalarto) kaj la Jogo kaj Ayurvedic Paradigms. Universitato-de-Wisconsin-Madison. * 10. G. D. Singhal, L. V. Guru (1973). Anatomia kaj Obstetrical Considerations en Ancient Indian Surgery Based (Antikva hinda Kirurgio Bazigis) sur Sarira-Sthana of Susruta Samhita (Sarira-Sthana de Susruta Samhita). * 11. b J. R. Svinth (2002). Chronological History de la luktosporto kaj Combative Sports. Elektronika Journals of Martial Arts (Revuoj por Batalartoj) kaj Sciences. * Kalarippayattu * Kalaripayat kaj la arto de resanigo * www.kathinayoga.com - Sudarsana Kalari Sanghom == Vidu ankaŭ == * [[Luktoarto]] {{Projektoj}} [[Dosiero:Thattukazhi mannai.png|eta|Thattukazhi mannai - ligna ritmoilo pri ekzerco kaj danco en suda barato]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.kalari.ch/index.php?option=com_contact&view=contact&id=2&Itemid=30&lang=en Kalari Svisujo, la unua Kalarippayat - lernejo en Svisujo ekde jaro [[2007]] kun lernestro pri Kalari '''Rajesh''' de suda [[Barato]]] * [http://www.spa.ex.ac.uk/drama/staff/kalari/healharm.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211204132205/http://www.kalari.ch/index.php?option=com_contact&view=contact&id=2&Itemid=30&lang=en |date=2021-12-04 }}[[Phillip B. Zarrilli]] (angle) La vitalaj lokoj en du sudaj barataj batalaj tradicioj) * [http://www.phillipzarrilli.com/downloads/actualizing_power.pdf Journal of Asian Martial Arts, [[Phillip B. Zarrilli]]: ''Actualizing Power and Crafting a Self in Kalarippayattu''][[Phillip B. Zarrilli]] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070628182657/http://www.phillipzarrilli.com/downloads/actualizing_power.pdf |date=2007-06-28 }} (angle; PDF-Datenoj; 3,94 MB) (efektivigi forton kaj konstrui [[egoo]] en [[Kalarippayattu]]) * [http://diya.in/www.diya.in/Kalarippayat.html Diya,'' Schule für traditionelles Kalarippayat, Linie C.M. Sherif Gurukkal, Kerala Kalarippayat Academy;'' Kerala Kalrippajat akademio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110716072358/http://diya.in/www.diya.in/Kalarippayat.html |date=2011-07-16 }} (germana), lernejo pri tradicia Kalarippajat lerneja loko Fulda / Horas: 36039 [[Fulda]] / [[Horas]] en [[Germanujo]]; lerneja loko: [[Melperts]] / [[Rhön]]: 36115 [[Ehrenberg]], [[Germanujo]] [[Kategorio:Hinda batalarto]] [[Kategorio:Luktoarto]] lvzmgpgexub04fjfkdlhgyuw0q03tpu 0 375450 9418193 9413576 2026-07-01T17:03:47Z Kani 670 /* Specioj */ 9418193 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Broad-billed_Motmot_2.jpg|alternative=Broad-billed Motmot 2.jpg|eta|Broad-billed Motmot 2]] [[Dosiero:Momotidae_dist.png|alternative=Momotidae dist.png|eta|Momotidae dist]] La '''momotoj''', ''Momotidae'' aŭ de tie '''Momotedoj''' estas [[familio (biologio)|familio]] de [[birdoj]] en la [[preskaŭpaserina]] ordo de [[Koracioformaj]], kiu inkludas ankaŭ [[alcionoj]]n, [[abelmanĝulo]]jn kaj [[koracio]]jn. Ĉiuj nunaj [[taksono]]j de momotoj estas limigitaj al arbaroj aŭ ĝangaloj de [[Neotropiko]]j, kaj la plej granda [[Biologia diverseco|specidiverseco]] estas en [[Mezameriko]]. Ili havas kolorplenajn [[plumaro]]jn kaj relative fortikan bekon. Ĉiuj escepte la Toda momoto havas relative longajn vostojn kiuj en kelkaj specioj havas distingajn [[Rakedo|rakedecajn]] pintojn. ==Specioj== * Genro ''[[Hylomanes]]'' ** [[Nana momoto]], ''Hylomanes momotula'' * Genro ''[[Aspatha]]'' ** [[Blugorĝa momoto]], ''Aspatha gularis'' * Genro ''[[Momotus]]'' ** [[Rufkrona momoto]], ''Momotus mexicanus'' ** [[Bluĉapa momoto]], ''Momotus coeruliceps'' ** [[Diadema momoto]] aŭ Momoto de Lesson, ''Momotus lessonii'' ** [[Kariba momoto]], ''Momotus subrufescens'' ** [[Trinidada momoto]], ''Momotus bahamensis'' ** [[Amazonia momoto]], ''Momotus momota'' ** [[Anda momoto]], ''Momotus aequatorialis'' * Genro ''[[Baryphthengus]]'' ** [[Rufa momoto]], ''Baryphthengus martii'' ** [[Rufĉapa momoto]], ''Baryphthengus ruficapillus'' * Genro ''[[Electron]]'' ** [[Kilbeka momoto]], ''Electron carinatum'' ** [[Larĝbeka momoto]], ''Electron platyrhynchum'' * Genro ''[[Eumomota]]'' ** [[Turkisbrova momoto]], ''Eumomota superciliosa'' == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="150"> Tody Motmot 2495428627.jpg Blue-Crowned Motmot (5295741136).jpg Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg Baryphthengus martii -Panama-8.jpg </gallery> {{Projektoj}} {{Ĝermo}} [[Kategorio:Koracioformaj]] 70yp6e28i0b7i5trx8eu6knzxk70vx3 9418203 9418193 2026-07-01T17:16:33Z Kani 670 9418203 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Momotedoj |koloro = pink |dosiero = Bee eater in Selous Game Reserve.jpg |priskribo de dosiero = [[Blankfrunta abelmanĝulo]], (''Merops bullockoides'') |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = '''Momotedoj''' ''Momotidae'' |specioj de subdivizio = Genroj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = }} '''Momotedoj''' (''Momotidae'') aŭ '''momotoj''' estas [[birdo]]j el la ordo de [[koracioformaj]], kiuj manĝas [[insekto]]jn kaj havas okulfrape koloran plumaron, nome [[familio (biologio)|familio]] de [[birdoj]], kiu inkludas ankaŭ [[alcionoj]]n, [[abelmanĝulo]]jn kaj [[koracio]]jn. Ĉiuj nunaj [[taksono]]j de momotoj estas limigitaj al arbaroj aŭ ĝangaloj de [[Neotropiko]]j, kaj la plej granda [[Biologia diverseco|specidiverseco]] estas en [[Mezameriko]]. Ili havas kolorplenajn [[plumaro]]jn kaj relative fortikan bekon. Ĉiuj escepte la [[Nana momoto]] (''Hylomanes momotula'') havas relative longajn vostojn kiuj en kelkaj specioj havas distingajn [[Rakedo|rakedecajn]] pintojn. [[Dosiero:Broad-billed_Motmot_2.jpg|alternative=Broad-billed Motmot 2.jpg|eta|Broad-billed Motmot 2]] [[Dosiero:Momotidae_dist.png|alternative=Momotidae dist.png|eta|Momotidae dist]] ==Specioj== * Genro ''[[Hylomanes]]'' ** [[Nana momoto]], ''Hylomanes momotula'' * Genro ''[[Aspatha]]'' ** [[Blugorĝa momoto]], ''Aspatha gularis'' * Genro ''[[Momotus]]'' ** [[Rufkrona momoto]], ''Momotus mexicanus'' ** [[Bluĉapa momoto]], ''Momotus coeruliceps'' ** [[Diadema momoto]] aŭ Momoto de Lesson, ''Momotus lessonii'' ** [[Kariba momoto]], ''Momotus subrufescens'' ** [[Trinidada momoto]], ''Momotus bahamensis'' ** [[Amazonia momoto]], ''Momotus momota'' ** [[Anda momoto]], ''Momotus aequatorialis'' * Genro ''[[Baryphthengus]]'' ** [[Rufa momoto]], ''Baryphthengus martii'' ** [[Rufĉapa momoto]], ''Baryphthengus ruficapillus'' * Genro ''[[Electron]]'' ** [[Kilbeka momoto]], ''Electron carinatum'' ** [[Larĝbeka momoto]], ''Electron platyrhynchum'' * Genro ''[[Eumomota]]'' ** [[Turkisbrova momoto]], ''Eumomota superciliosa'' == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="150"> Tody Motmot 2495428627.jpg Blue-Crowned Motmot (5295741136).jpg Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg Baryphthengus martii -Panama-8.jpg </gallery> == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Momotidae }} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] 3fbzps24v7k9ijlhj7xpic48u1znaqp 9418209 9418203 2026-07-01T17:20:00Z Kani 670 9418209 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {Taksonomio |nomo = Momotedoj |koloro = pink |dosiero = Blue-crowned Motmot back 2.jpg |priskribo de dosiero = [[Trinidada momoto]], ''Momotus bahamensis'' |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = '''Momotedoj''' ''Momotidae'' |specioj de subdivizio = Genroj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = }} '''Momotedoj''' (''Momotidae'') aŭ '''momotoj''' estas [[birdo]]j el la ordo de [[koracioformaj]], kiuj manĝas [[insekto]]jn kaj havas okulfrape koloran plumaron, nome [[familio (biologio)|familio]] de [[birdoj]], kiu inkludas ankaŭ [[alcionoj]]n, [[abelmanĝulo]]jn kaj [[koracio]]jn. Ĉiuj nunaj [[taksono]]j de momotoj estas limigitaj al arbaroj aŭ ĝangaloj de [[Neotropiko]]j, kaj la plej granda [[Biologia diverseco|specidiverseco]] estas en [[Mezameriko]]. Ili havas kolorplenajn [[plumaro]]jn kaj relative fortikan bekon. Ĉiuj escepte la [[Nana momoto]] (''Hylomanes momotula'') havas relative longajn vostojn kiuj en kelkaj specioj havas distingajn [[Rakedo|rakedecajn]] pintojn. [[Dosiero:Broad-billed_Motmot_2.jpg|alternative=Broad-billed Motmot 2.jpg|eta|Broad-billed Motmot 2]] [[Dosiero:Momotidae_dist.png|alternative=Momotidae dist.png|eta|Momotidae dist]] ==Specioj== * Genro ''[[Hylomanes]]'' ** [[Nana momoto]], ''Hylomanes momotula'' * Genro ''[[Aspatha]]'' ** [[Blugorĝa momoto]], ''Aspatha gularis'' * Genro ''[[Momotus]]'' ** [[Rufkrona momoto]], ''Momotus mexicanus'' ** [[Bluĉapa momoto]], ''Momotus coeruliceps'' ** [[Diadema momoto]] aŭ Momoto de Lesson, ''Momotus lessonii'' ** [[Kariba momoto]], ''Momotus subrufescens'' ** [[Trinidada momoto]], ''Momotus bahamensis'' ** [[Amazonia momoto]], ''Momotus momota'' ** [[Anda momoto]], ''Momotus aequatorialis'' * Genro ''[[Baryphthengus]]'' ** [[Rufa momoto]], ''Baryphthengus martii'' ** [[Rufĉapa momoto]], ''Baryphthengus ruficapillus'' * Genro ''[[Electron]]'' ** [[Kilbeka momoto]], ''Electron carinatum'' ** [[Larĝbeka momoto]], ''Electron platyrhynchum'' * Genro ''[[Eumomota]]'' ** [[Turkisbrova momoto]], ''Eumomota superciliosa'' ==Kutimaro== Motmots eat small prey such as insects and lizards, and will also take fruit. In [[Nicaragua]] and [[Costa Rica]], motmots have been observed feeding on [[poison dart frog]]s.<ref name=Master/> Like most of the Coraciiformes, motmots nest in tunnels in banks, laying about four white eggs. Some species form large [[Bird colony|colonies]] of up to 40 paired individuals. The eggs hatch after about 20 days, and the young leave the nest after another 30 days. Both parents care for the young.<ref name=EoB/> Motmots often move their tails back and forth in a wag-display that commonly draws attention to an otherwise hidden bird. Research indicates that motmots perform the wag-display when they detect predators (based on studies on [[turquoise-browed motmot]]) and that the display is likely to communicate that the motmot is aware of the predator and is prepared to escape.<ref name=Murphy547/> This form of interspecific pursuit-deterrent signal provides a benefit to both the motmot and the predator: the display prevents the motmot from wasting time and energy fleeing, and the predator avoids a costly pursuit that is unlikely to result in capture. The largest concentration of motmots reside in Honduras and Guatemala, with a total of 7 subspecies. It is also the national bird of Nicaragua and El Salvador. There is also evidence that the male tail, which is slightly larger than the female tail, functions as a sexual signal in the turquoise-browed motmot. In several species of motmots, the barbs near the ends of the two longest (central) tail feathers are weak and fall off due to abrasion with substrates, or fall off during preening, leaving a length of bare shaft, thus creating the racket shape of the tail.<ref name=EoB>{{cite book |editor=Forshaw, Joseph|author= Forshaw, Joseph|year=1991|title=Encyclopaedia of Animals: Birds|publisher= Merehurst Press|location=London|pages= 143–144|isbn= 978-1-85391-186-6}}</ref> It was, however, wrongly believed in the past that the motmot shaped its tail by plucking part of the feather web to leave the racket. This was based on inaccurate reports made by [[Charles William Beebe]].<ref name=Beebe/> It has since been shown that these barbs are weakly attached and fall off due to abrasion with substrates and during routine preening. There are, however, also several species where the tail is "normal", these being the [[tody motmot]], [[blue-throated motmot]], [[rufous-capped motmot]], and the [[Amazon rainforest|Amazonian]] populations of the rufous and broad-billed motmots. == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="150"> Tody Motmot 2495428627.jpg Blue-Crowned Motmot (5295741136).jpg Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg Baryphthengus martii -Panama-8.jpg </gallery> == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Momotidae }} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] btnrl1d913b39mqldz9ju4tswv10ffh 9418210 9418209 2026-07-01T17:20:35Z Kani 670 9418210 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Momotedoj |koloro = pink |dosiero = Blue-crowned Motmot back 2.jpg |priskribo de dosiero = [[Trinidada momoto]], ''Momotus bahamensis'' |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = '''Momotedoj''' ''Momotidae'' |specioj de subdivizio = Genroj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = }} '''Momotedoj''' (''Momotidae'') aŭ '''momotoj''' estas [[birdo]]j el la ordo de [[koracioformaj]], kiuj manĝas [[insekto]]jn kaj havas okulfrape koloran plumaron, nome [[familio (biologio)|familio]] de [[birdoj]], kiu inkludas ankaŭ [[alcionoj]]n, [[abelmanĝulo]]jn kaj [[koracio]]jn. Ĉiuj nunaj [[taksono]]j de momotoj estas limigitaj al arbaroj aŭ ĝangaloj de [[Neotropiko]]j, kaj la plej granda [[Biologia diverseco|specidiverseco]] estas en [[Mezameriko]]. Ili havas kolorplenajn [[plumaro]]jn kaj relative fortikan bekon. Ĉiuj escepte la [[Nana momoto]] (''Hylomanes momotula'') havas relative longajn vostojn kiuj en kelkaj specioj havas distingajn [[Rakedo|rakedecajn]] pintojn. [[Dosiero:Broad-billed_Motmot_2.jpg|alternative=Broad-billed Motmot 2.jpg|eta|Broad-billed Motmot 2]] [[Dosiero:Momotidae_dist.png|alternative=Momotidae dist.png|eta|Momotidae dist]] ==Specioj== * Genro ''[[Hylomanes]]'' ** [[Nana momoto]], ''Hylomanes momotula'' * Genro ''[[Aspatha]]'' ** [[Blugorĝa momoto]], ''Aspatha gularis'' * Genro ''[[Momotus]]'' ** [[Rufkrona momoto]], ''Momotus mexicanus'' ** [[Bluĉapa momoto]], ''Momotus coeruliceps'' ** [[Diadema momoto]] aŭ Momoto de Lesson, ''Momotus lessonii'' ** [[Kariba momoto]], ''Momotus subrufescens'' ** [[Trinidada momoto]], ''Momotus bahamensis'' ** [[Amazonia momoto]], ''Momotus momota'' ** [[Anda momoto]], ''Momotus aequatorialis'' * Genro ''[[Baryphthengus]]'' ** [[Rufa momoto]], ''Baryphthengus martii'' ** [[Rufĉapa momoto]], ''Baryphthengus ruficapillus'' * Genro ''[[Electron]]'' ** [[Kilbeka momoto]], ''Electron carinatum'' ** [[Larĝbeka momoto]], ''Electron platyrhynchum'' * Genro ''[[Eumomota]]'' ** [[Turkisbrova momoto]], ''Eumomota superciliosa'' ==Kutimaro== Motmots eat small prey such as insects and lizards, and will also take fruit. In [[Nicaragua]] and [[Costa Rica]], motmots have been observed feeding on [[poison dart frog]]s.<ref name=Master/> Like most of the Coraciiformes, motmots nest in tunnels in banks, laying about four white eggs. Some species form large [[Bird colony|colonies]] of up to 40 paired individuals. The eggs hatch after about 20 days, and the young leave the nest after another 30 days. Both parents care for the young.<ref name=EoB/> Motmots often move their tails back and forth in a wag-display that commonly draws attention to an otherwise hidden bird. Research indicates that motmots perform the wag-display when they detect predators (based on studies on [[turquoise-browed motmot]]) and that the display is likely to communicate that the motmot is aware of the predator and is prepared to escape.<ref name=Murphy547/> This form of interspecific pursuit-deterrent signal provides a benefit to both the motmot and the predator: the display prevents the motmot from wasting time and energy fleeing, and the predator avoids a costly pursuit that is unlikely to result in capture. The largest concentration of motmots reside in Honduras and Guatemala, with a total of 7 subspecies. It is also the national bird of Nicaragua and El Salvador. There is also evidence that the male tail, which is slightly larger than the female tail, functions as a sexual signal in the turquoise-browed motmot. In several species of motmots, the barbs near the ends of the two longest (central) tail feathers are weak and fall off due to abrasion with substrates, or fall off during preening, leaving a length of bare shaft, thus creating the racket shape of the tail.<ref name=EoB>{{cite book |editor=Forshaw, Joseph|author= Forshaw, Joseph|year=1991|title=Encyclopaedia of Animals: Birds|publisher= Merehurst Press|location=London|pages= 143–144|isbn= 978-1-85391-186-6}}</ref> It was, however, wrongly believed in the past that the motmot shaped its tail by plucking part of the feather web to leave the racket. This was based on inaccurate reports made by [[Charles William Beebe]].<ref name=Beebe/> It has since been shown that these barbs are weakly attached and fall off due to abrasion with substrates and during routine preening. There are, however, also several species where the tail is "normal", these being the [[tody motmot]], [[blue-throated motmot]], [[rufous-capped motmot]], and the [[Amazon rainforest|Amazonian]] populations of the rufous and broad-billed motmots. == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="150"> Tody Motmot 2495428627.jpg Blue-Crowned Motmot (5295741136).jpg Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg Baryphthengus martii -Panama-8.jpg </gallery> == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Momotidae }} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] mzi5be2p0jdyn9dizc04g294514ps5m 9418218 9418210 2026-07-01T17:32:11Z Kani 670 /* Kutimaro */ 9418218 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Momotedoj |koloro = pink |dosiero = Blue-crowned Motmot back 2.jpg |priskribo de dosiero = [[Trinidada momoto]], ''Momotus bahamensis'' |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = '''Momotedoj''' ''Momotidae'' |specioj de subdivizio = Genroj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = }} '''Momotedoj''' (''Momotidae'') aŭ '''momotoj''' estas [[birdo]]j el la ordo de [[koracioformaj]], kiuj manĝas [[insekto]]jn kaj havas okulfrape koloran plumaron, nome [[familio (biologio)|familio]] de [[birdoj]], kiu inkludas ankaŭ [[alcionoj]]n, [[abelmanĝulo]]jn kaj [[koracio]]jn. Ĉiuj nunaj [[taksono]]j de momotoj estas limigitaj al arbaroj aŭ ĝangaloj de [[Neotropiko]]j, kaj la plej granda [[Biologia diverseco|specidiverseco]] estas en [[Mezameriko]]. Ili havas kolorplenajn [[plumaro]]jn kaj relative fortikan bekon. Ĉiuj escepte la [[Nana momoto]] (''Hylomanes momotula'') havas relative longajn vostojn kiuj en kelkaj specioj havas distingajn [[Rakedo|rakedecajn]] pintojn. [[Dosiero:Broad-billed_Motmot_2.jpg|alternative=Broad-billed Motmot 2.jpg|eta|Broad-billed Motmot 2]] [[Dosiero:Momotidae_dist.png|alternative=Momotidae dist.png|eta|Momotidae dist]] ==Specioj== * Genro ''[[Hylomanes]]'' ** [[Nana momoto]], ''Hylomanes momotula'' * Genro ''[[Aspatha]]'' ** [[Blugorĝa momoto]], ''Aspatha gularis'' * Genro ''[[Momotus]]'' ** [[Rufkrona momoto]], ''Momotus mexicanus'' ** [[Bluĉapa momoto]], ''Momotus coeruliceps'' ** [[Diadema momoto]] aŭ Momoto de Lesson, ''Momotus lessonii'' ** [[Kariba momoto]], ''Momotus subrufescens'' ** [[Trinidada momoto]], ''Momotus bahamensis'' ** [[Amazonia momoto]], ''Momotus momota'' ** [[Anda momoto]], ''Momotus aequatorialis'' * Genro ''[[Baryphthengus]]'' ** [[Rufa momoto]], ''Baryphthengus martii'' ** [[Rufĉapa momoto]], ''Baryphthengus ruficapillus'' * Genro ''[[Electron]]'' ** [[Kilbeka momoto]], ''Electron carinatum'' ** [[Larĝbeka momoto]], ''Electron platyrhynchum'' * Genro ''[[Eumomota]]'' ** [[Turkisbrova momoto]], ''Eumomota superciliosa'' ==Kutimaro== Momotoj manĝas malgrandajn predojn kiel insektojn kaj lacertojn, kaj ankaŭ prenas fruktojn. En [[Nikaragvo]] kaj [[Kostariko]], oni observis momotojn manĝantajn venenajn [[Dendrobatedoj|sagetranojn]].<ref name=Master/> Kiel plej multaj Koracioformaj birdoj, momotoj nestas en tuneloj en nestobordoj, demetante ĉirkaŭ kvar blankajn ovojn. Kelkaj specioj formas grandajn [[birdokiolonio|koloniojn]] de ĝis 40 parigitaj individuoj. Eloviĝo okazas post ĉirkaŭ 20 tagoj, kaj la idoj forlasas la neston post pliaj 30 tagoj. Ambaŭ gepatroj zorgas pri la idoj..<ref name=EoB/> Momotoj ofte movas siajn vostojn tien kaj reen en sku-montrado kiu kutime altiras atenton al alie kaŝita birdo. Esploroj indikas, ke momotoj faras la sku-montradon kiam ili detektas predantojn (bazite sur studoj pri [[Turkisbrova momoto|turkisbrovaj momotoj]]) kaj ke la montrado verŝajne komunikas, ke la momoto konscias pri la predanto kaj pretas eskapi.<ref name=Murphy547/> Ĉi tiu formo de interspecia persekut-malinstiga signalo provizas avantaĝon al kaj la momoto kaj la predanto: la montrado malhelpas la momoton malŝpari tempon kaj energion fuĝante, kaj la predanto evitas multekostan persekutadon kiu verŝajne ne rezultigos kapton. The largest concentration of motmots reside in Honduras and Guatemala, with a total of 7 subspecies. It is also the national bird of Nicaragua and El Salvador. There is also evidence that the male tail, which is slightly larger than the female tail, functions as a sexual signal in the turquoise-browed motmot. In several species of motmots, the barbs near the ends of the two longest (central) tail feathers are weak and fall off due to abrasion with substrates, or fall off during preening, leaving a length of bare shaft, thus creating the racket shape of the tail.<ref name=EoB>{{cite book |editor=Forshaw, Joseph|author= Forshaw, Joseph|year=1991|title=Encyclopaedia of Animals: Birds|publisher= Merehurst Press|location=London|pages= 143–144|isbn= 978-1-85391-186-6}}</ref> It was, however, wrongly believed in the past that the motmot shaped its tail by plucking part of the feather web to leave the racket. This was based on inaccurate reports made by [[Charles William Beebe]].<ref name=Beebe/> It has since been shown that these barbs are weakly attached and fall off due to abrasion with substrates and during routine preening. There are, however, also several species where the tail is "normal", these being the [[tody motmot]], [[blue-throated motmot]], [[rufous-capped motmot]], and the [[Amazon rainforest|Amazonian]] populations of the rufous and broad-billed motmots. == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="150"> Tody Motmot 2495428627.jpg Blue-Crowned Motmot (5295741136).jpg Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg Baryphthengus martii -Panama-8.jpg </gallery> == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Momotidae }} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] 0kwtgwv2qsag5q82fdo4tcp31z1qz4j 9418234 9418218 2026-07-01T17:43:09Z Kani 670 /* Kutimaro */ 9418234 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Momotedoj |koloro = pink |dosiero = Blue-crowned Motmot back 2.jpg |priskribo de dosiero = [[Trinidada momoto]], ''Momotus bahamensis'' |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = '''Momotedoj''' ''Momotidae'' |specioj de subdivizio = Genroj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = }} '''Momotedoj''' (''Momotidae'') aŭ '''momotoj''' estas [[birdo]]j el la ordo de [[koracioformaj]], kiuj manĝas [[insekto]]jn kaj havas okulfrape koloran plumaron, nome [[familio (biologio)|familio]] de [[birdoj]], kiu inkludas ankaŭ [[alcionoj]]n, [[abelmanĝulo]]jn kaj [[koracio]]jn. Ĉiuj nunaj [[taksono]]j de momotoj estas limigitaj al arbaroj aŭ ĝangaloj de [[Neotropiko]]j, kaj la plej granda [[Biologia diverseco|specidiverseco]] estas en [[Mezameriko]]. Ili havas kolorplenajn [[plumaro]]jn kaj relative fortikan bekon. Ĉiuj escepte la [[Nana momoto]] (''Hylomanes momotula'') havas relative longajn vostojn kiuj en kelkaj specioj havas distingajn [[Rakedo|rakedecajn]] pintojn. [[Dosiero:Broad-billed_Motmot_2.jpg|alternative=Broad-billed Motmot 2.jpg|eta|Broad-billed Motmot 2]] [[Dosiero:Momotidae_dist.png|alternative=Momotidae dist.png|eta|Momotidae dist]] ==Specioj== * Genro ''[[Hylomanes]]'' ** [[Nana momoto]], ''Hylomanes momotula'' * Genro ''[[Aspatha]]'' ** [[Blugorĝa momoto]], ''Aspatha gularis'' * Genro ''[[Momotus]]'' ** [[Rufkrona momoto]], ''Momotus mexicanus'' ** [[Bluĉapa momoto]], ''Momotus coeruliceps'' ** [[Diadema momoto]] aŭ Momoto de Lesson, ''Momotus lessonii'' ** [[Kariba momoto]], ''Momotus subrufescens'' ** [[Trinidada momoto]], ''Momotus bahamensis'' ** [[Amazonia momoto]], ''Momotus momota'' ** [[Anda momoto]], ''Momotus aequatorialis'' * Genro ''[[Baryphthengus]]'' ** [[Rufa momoto]], ''Baryphthengus martii'' ** [[Rufĉapa momoto]], ''Baryphthengus ruficapillus'' * Genro ''[[Electron]]'' ** [[Kilbeka momoto]], ''Electron carinatum'' ** [[Larĝbeka momoto]], ''Electron platyrhynchum'' * Genro ''[[Eumomota]]'' ** [[Turkisbrova momoto]], ''Eumomota superciliosa'' ==Kutimaro== Momotoj manĝas malgrandajn predojn kiel insektojn kaj lacertojn, kaj ankaŭ prenas fruktojn. En [[Nikaragvo]] kaj [[Kostariko]], oni observis momotojn manĝantajn venenajn [[Dendrobatedoj|sagetranojn]].<ref name=Master/> Kiel plej multaj Koracioformaj birdoj, momotoj nestas en tuneloj en nestobordoj, demetante ĉirkaŭ kvar blankajn ovojn. Kelkaj specioj formas grandajn [[birdokolonio|koloniojn]] de ĝis 40 parigitaj individuoj. Eloviĝo okazas post ĉirkaŭ 20 tagoj, kaj la idoj forlasas la neston post pliaj 30 tagoj. Ambaŭ gepatroj zorgas pri la idoj..<ref name=EoB/> Momotoj ofte movas siajn vostojn tien kaj reen en sku-montrado kiu kutime altiras atenton al alie kaŝita birdo. Esploroj indikas, ke momotoj faras la sku-montradon kiam ili detektas predantojn (bazite sur studoj pri [[Turkisbrova momoto|turkisbrovaj momotoj]]) kaj ke la montrado verŝajne komunikas, ke la momoto konscias pri la predanto kaj pretas eskapi.<ref name=Murphy547/> Ĉi tiu formo de interspecia persekut-malinstiga signalo provizas avantaĝon al kaj la momoto kaj la predanto: la montrado malhelpas la momoton malŝpari tempon kaj energion fuĝante, kaj la predanto evitas multekostan persekutadon kiu verŝajne ne rezultigos kapton. La plej granda koncentriĝo de momotoj troviĝas en [[Honduro]] kaj [[Gvatemalo]], kun entute 7 subspecioj. Ĝi estas ankaŭ la [[nacia birdo]] de [[Nikaragvo]] kaj [[Salvadoro]]. Ekzistas ankaŭ indicoj, ke la vosto de masklo, kiu estas iomete pli granda ol la vosto de ino, funkcias kiel seksa signalo en la Turkisbrova momoto. Ĉe pluraj specioj de momoto, la pikiloj proksime al la finoj de la du plej longaj (centraj) vostoplumoj estas malfortaj kaj defalas pro abrazio kun subtavoloj, aŭ defalas dum purigado, lasante pecon de nuda ŝafto, tiel kreante la rakedformon de la vosto.<ref name=EoB>{{cite book |editor=Forshaw, Joseph|author= Forshaw, Joseph|year=1991|title=Encyclopaedia of Animals: Birds|publisher= Merehurst Press|location=London|pages= 143–144|isbn= 978-1-85391-186-6}}</ref> Tamen, oni erare kredis en la pasinteco, ke la momoto formis sian voston per plukado de parto de la plumreto por forlasi la rakedformon. Ĉi tio baziĝis sur malprecizaj raportoj faritaj de Charles William Beebe.<ref name=Beebe/> Poste estis montrite, ke ĉi tiuj pikiloj estas malforte alkroĉitaj kaj defalas pro abrazio kun substratoj kaj dum rutina purigado. Tamen, ekzistas ankaŭ pluraj specioj, kie la vosto estas "normala", nome la [[nana momoto]], la [[blugorĝa momoto]], la [[rufĉapa momoto]], kaj la amazoniaj populacioj de la [[Rufa momoto|ruĝbrunaj]] kaj [[Larĝbeka momoto|larĝbekaj momotoj]]. == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="150"> Tody Motmot 2495428627.jpg Blue-Crowned Motmot (5295741136).jpg Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg Baryphthengus martii -Panama-8.jpg </gallery> == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Momotidae }} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] kehsmdkryw4jyihzpfjgj6parh2oout 9418239 9418234 2026-07-01T17:51:41Z Kani 670 /* Kutimaro */ 9418239 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Momotedoj |koloro = pink |dosiero = Blue-crowned Motmot back 2.jpg |priskribo de dosiero = [[Trinidada momoto]], ''Momotus bahamensis'' |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = '''Momotedoj''' ''Momotidae'' |specioj de subdivizio = Genroj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = }} '''Momotedoj''' (''Momotidae'') aŭ '''momotoj''' estas [[birdo]]j el la ordo de [[koracioformaj]], kiuj manĝas [[insekto]]jn kaj havas okulfrape koloran plumaron, nome [[familio (biologio)|familio]] de [[birdoj]], kiu inkludas ankaŭ [[alcionoj]]n, [[abelmanĝulo]]jn kaj [[koracio]]jn. Ĉiuj nunaj [[taksono]]j de momotoj estas limigitaj al arbaroj aŭ ĝangaloj de [[Neotropiko]]j, kaj la plej granda [[Biologia diverseco|specidiverseco]] estas en [[Mezameriko]]. Ili havas kolorplenajn [[plumaro]]jn kaj relative fortikan bekon. Ĉiuj escepte la [[Nana momoto]] (''Hylomanes momotula'') havas relative longajn vostojn kiuj en kelkaj specioj havas distingajn [[Rakedo|rakedecajn]] pintojn. [[Dosiero:Broad-billed_Motmot_2.jpg|alternative=Broad-billed Motmot 2.jpg|eta|Broad-billed Motmot 2]] [[Dosiero:Momotidae_dist.png|alternative=Momotidae dist.png|eta|Momotidae dist]] ==Specioj== * Genro ''[[Hylomanes]]'' ** [[Nana momoto]], ''Hylomanes momotula'' * Genro ''[[Aspatha]]'' ** [[Blugorĝa momoto]], ''Aspatha gularis'' * Genro ''[[Momotus]]'' ** [[Rufkrona momoto]], ''Momotus mexicanus'' ** [[Bluĉapa momoto]], ''Momotus coeruliceps'' ** [[Diadema momoto]] aŭ Momoto de Lesson, ''Momotus lessonii'' ** [[Kariba momoto]], ''Momotus subrufescens'' ** [[Trinidada momoto]], ''Momotus bahamensis'' ** [[Amazonia momoto]], ''Momotus momota'' ** [[Anda momoto]], ''Momotus aequatorialis'' * Genro ''[[Baryphthengus]]'' ** [[Rufa momoto]], ''Baryphthengus martii'' ** [[Rufĉapa momoto]], ''Baryphthengus ruficapillus'' * Genro ''[[Electron]]'' ** [[Kilbeka momoto]], ''Electron carinatum'' ** [[Larĝbeka momoto]], ''Electron platyrhynchum'' * Genro ''[[Eumomota]]'' ** [[Turkisbrova momoto]], ''Eumomota superciliosa'' ==Kutimaro== Momotoj manĝas malgrandajn predojn kiel insektojn kaj lacertojn, kaj ankaŭ prenas fruktojn. En [[Nikaragvo]] kaj [[Kostariko]], oni observis momotojn manĝantajn venenajn [[Dendrobatedoj|sagetranojn]].<ref name=Master> Master, Terry L. (1999). [http://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/wilson/v111n03/p0439-p0440.pdf "Predation by Rufous Motmot on Black-and-Green Poison Dart Frog" (PDF).] ''Wilson Bull''. 111 (3): 439–440.</ref> Kiel plej multaj Koracioformaj birdoj, momotoj nestas en tuneloj en nestobordoj, demetante ĉirkaŭ kvar blankajn ovojn. Kelkaj specioj formas grandajn [[birdokolonio|koloniojn]] de ĝis 40 parigitaj individuoj. Eloviĝo okazas post ĉirkaŭ 20 tagoj, kaj la idoj forlasas la neston post pliaj 30 tagoj. Ambaŭ gepatroj zorgas pri la idoj.<ref name=EoB/> Momotoj ofte movas siajn vostojn tien kaj reen en sku-montrado kiu kutime altiras atenton al alie kaŝita birdo. Esploroj indikas, ke momotoj faras la sku-montradon kiam ili detektas predantojn (bazite sur studoj pri [[Turkisbrova momoto|turkisbrovaj momotoj]]) kaj ke la montrado verŝajne komunikas, ke la momoto konscias pri la predanto kaj pretas eskapi.<ref name=Murphy547> Murphy, Troy G. (2006). [doi.org/10.1093%2Fbeheco%2Farj064 "Predator-elicited visual signal: why the turquoise-browed motmot wag-displays its racketed tail".] ''Behavioral Ecology''. 17 (4): 547–553. doi:10.1093/beheco/arj064.</ref> Ĉi tiu formo de interspecia persekut-malinstiga signalo provizas avantaĝon al kaj la momoto kaj la predanto: la montrado malhelpas la momoton malŝpari tempon kaj energion fuĝante, kaj la predanto evitas multekostan persekutadon kiu verŝajne ne rezultigos kapton. La plej granda koncentriĝo de momotoj troviĝas en [[Honduro]] kaj [[Gvatemalo]], kun entute 7 subspecioj. Ĝi estas ankaŭ la [[nacia birdo]] de [[Nikaragvo]] kaj [[Salvadoro]]. Ekzistas ankaŭ indicoj, ke la vosto de masklo, kiu estas iomete pli granda ol la vosto de ino, funkcias kiel seksa signalo en la Turkisbrova momoto. Ĉe pluraj specioj de momoto, la pikiloj proksime al la finoj de la du plej longaj (centraj) vostoplumoj estas malfortaj kaj defalas pro abrazio kun subtavoloj, aŭ defalas dum purigado, lasante pecon de nuda ŝafto, tiel kreante la rakedformon de la vosto.<ref name=EoB>{{cite book |editor=Forshaw, Joseph|author= Forshaw, Joseph|year=1991|title=Encyclopaedia of Animals: Birds|publisher= Merehurst Press|location=London|pages= 143–144|isbn= 978-1-85391-186-6}}</ref> Tamen, oni erare kredis en la pasinteco, ke la momoto formis sian voston per plukado de parto de la plumreto por forlasi la rakedformon. Ĉi tio baziĝis sur malprecizaj raportoj faritaj de Charles William Beebe.<ref name=Beebe> Beebe, W. (1910). "Racket formation in the tail-feathers of the motmots". Zoologica. 1 (5): 140–149.</ref> Poste estis montrite, ke ĉi tiuj pikiloj estas malforte alkroĉitaj kaj defalas pro abrazio kun substratoj kaj dum rutina purigado. Tamen, ekzistas ankaŭ pluraj specioj, kie la vosto estas "normala", nome la [[nana momoto]], la [[blugorĝa momoto]], la [[rufĉapa momoto]], kaj la amazoniaj populacioj de la [[Rufa momoto|ruĝbrunaj]] kaj [[Larĝbeka momoto|larĝbekaj momotoj]]. == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="150"> Tody Motmot 2495428627.jpg Blue-Crowned Motmot (5295741136).jpg Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg Baryphthengus martii -Panama-8.jpg </gallery> == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Momotidae }} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] 63ju8pnkknlzr5snprmvhkm8dwz4cca 0 377249 9418429 8845848 2026-07-02T01:19:11Z ThomasPusch 1869 9418429 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Campo de Criptana (stacidomo)}} {{Informkesto urbo | nomo = Campo de Criptana | mapo = | flago = Bandera de Campo de Criptana.png | blazono = Coat of Arms of Campo de Criptana.svg | lando = [[Hispanio]] | regiono = [[Kastilio-Manĉo]] | provinco = [[Provinco de Ciudad Real |Ciudad Real]] | titolo de administra unuo1 = Komarko | administra unuo1 = [[Manĉa Centro]] | regiono-ISO = ES-CR | situo sur mapo2 = Hispanio | zomo = 10 | estro = Santiago Lucas-Torres López-Casero ([[Partido Popular|PP]]) | TTTejo = [http://www.campodecriptana.info www.campodecriptana.info] }} '''Campo de Criptana''' [kAmpo de kriptAna] (Kamparo de Kriptano) estas [[municipo]] de [[Hispanio]], en la [[provinco de Ciudad Real]], [[regiono]] de [[Kastilio-Manĉo]]. Tiu urbo fieras ke en ĝi troviĝas ventomuelejoj kiuj tiu kiuj aperas en la famkonata epizodo de la romano ''Don Kiĥoto'' de [[Miguel de Cervantes]]. Fakte restas dek el kiuj tri jam ekzistis en la 16a jarcento.<ref>[http://www.mcu.es/bienes/cargarFiltroBienesInmuebles.do?layout=bienesInmuebles&cache=init&language=es Patrimonio Histórico - Ministerio de Cultura]</ref> En la [[blazono]] aperas du duonlunoj kiuj legende rilatiĝas al supozataj bataloj (venkoj) kontraŭ islamanoj. Tamen ili povas est ankaŭ stiligoj de la komencaj literoj de la urbonomo. Kie estis iam kastelo estas nun preĝejo. == Loĝantoj == La loĝantoj nomiĝas ''criptanenses''. La censita populacio en [[2010]] estis de 15.048 loĝantoj kaj la denseco estas de 49,76 loĝ/km². == Situo == [[Dosiero:Localización provincia de Ciudad Real.png|250ra|eta|maldekstre|Loko de la provinco de Ciudad Real en Hispanio]] Campo de Criptana estas situa en la suda parto de Kastilio-Manĉo en la [[komarko]] aŭ [[distrikto]] [[Manĉa Centro]] en la nordorienta parto de la provinco de Ciudad Real, je altitudo de 707 m; je 96 km el [[Ciudad Real]], provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 302.41 km². La [[geografiaj koordinatoj]] estas 39°24′24″ N 3°07′30″ Ok. La municipio de Campo de Criptana situantas en la centra areo de la ebenaĵo manĉa. Ties municipa teritorio limas kun la vilaĝoj kaj urboj de [[Alcázar de San Juan]] okcidente, [[Tomelloso]] kaj [[Arenales de San Gregorio]] sude kaj [[Pedro Muñoz (Ciudad Real)|Pedro Muñoz]] oriente, en Ciudad Real; kaj kun la toledaj de [[El Toboso]], [[Miguel Esteban]] kaj [[Quero (Toledo)|Quero]] norde.<ref>[http://maps.google.es/maps?oi=eu_map&q=Campo+de+Criptana&hl=es Situa mapo de la municipo]</ref> == Demografio == Oni konstatas, ke dum la [[1960-aj jaroj]] komencis malpligrandiĝi la populacio pro elmigrado al grandaj urboj, kiaj [[Madrido]]. Nur jam en la [[21a jarcento]] ĝi rekuperiĝis. {| border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" | colspan="12" bgcolor="#eeeeee" align="center" | '''[[Demografio|Demografia]] evoluo de <span style="color:#0000D0;">Campo de Criptana</span> inter 1900 kaj 2007''' |- bgcolor="#eeeeee" | align="center" |'''1900''' | align="center" |'''1910''' | align="center" |'''1920''' | align="center" |'''1930''' | align="center" |'''1940''' | align="center" |'''1950''' | align="center" |'''1960''' | align="center" |'''1970''' | align="center" |'''1981''' | align="center" |'''1991''' | align="center" |'''2001''' | align="center" |'''2010''' |- bgcolor="#eeeeee" | align="center" |7.707 | align="center" |10.928 | align="center" |12.745 | align="center" |14.279 | align="center" |15.427 | align="center" |15.659 | align="center" |14.608 | align="center" |13.405 | align="center" |13.049 | align="center" |13.491 | align="center" |13.184 | align="center" |15.048 |- |} Fonto: [http://www.ine.es/ Oficiala informo de la Nacia Instituto de Statistiko] [[Dosiero:Campo de Criptana Molinos de Viento 2.jpg|eta|maldekstre|Ventmuelejoj en Campo de Criptana.]] [[Dosiero:Ventomuelejo.JPG|eta|maldekstre|300ra|Esperantistoj vizitantaj la internan funkciadon de ventmuelejoj en Campo de Criptana.]] [[Dosiero:Posito Campo Criptana2.jpg|eta|260ra|Iama cerealujo en Campo de Criptana.]] == Ekonomio == Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Nuntempe ĉefe servoj (oni zorgas pri atento al handikapuloj) kaj konstruado. [[Turismo]] ĉefe al [[ventomuelejo]]j. == Historio == == Kultura agado == Estas aktiva kultura agado en la urbo kun oficiala municipa muzika bando kaj rokgrupoj kaj nunaj (Maestronic, Grupo Hades, Arcanoise, Deudak, Grupo El Diablo, Rolling Rock Band kaj Dulce Neus), kaj iamaj (Grupo Antártida, Nowba, Grupo Zona Cero, U.B.C., Los Estropeaos, Los Kretonianos kaj Los Calabazas). Estas Municipa Lernejo por Pentrarto, kun diversaj premioj kaj pentristoj. Estas ankaŭ verkistoj, kaj teatristoj. Plej fama estas [[Sara Montiel]], aktorino kaj kantistino. Vizitindas ĉe placo statuo de Cervantes, tritika deponejo, nun kulturdomo, kavaj loĝejoj kaj ĉefe [[ventomuelejo]]j, el kiuj kelkaj funkcias kiel tio kaj kiel muzeo, inter ili unu pri [[Sara Montiel]]. == Tipa kulturo == Estas tipaj festoj kaj gastronomio: [[farunaĵo]]j, viando, vegetalmikso, dolĉa rizo. == Notoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Municipoj de la provinco de Ciudad Real]] * [[Kriptana Manĉo]] * [[Campo de Criptana (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://ayuntamiento.campodecriptana.info/ Municipo de Campo de Criptana (oficiala)]{{404|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.semanasantacriptana.com/ Sankta Semajno en Campo de Criptana (oficiala)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090209231407/http://semanasantacriptana.com/ |date=2009-02-09 }} * [http://www.bibliotecaspublicas.es/campodecriptana/index.jsp Biblioteko "Alonso Quijano" (Campo de Criptana)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080302000655/http://www.bibliotecaspublicas.es/campodecriptana/index.jsp |date=2008-03-02 }} * [http://www.enoturismocastillalamancha.com/ DIVINUM VITAE :: Enoturismo (Vinoturismo) en Campo de Criptana] * [http://www.criptanaweb.com/ Neoficiala retejo pri Campo de Criptana] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120214194347/http://www.criptanaweb.com/ |date=2012-02-14 }} {{Municipoj de Provinco Ciudad Real}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Campo de Criptana| ]] [[Kategorio:Municipoj de Ciudad Real]] 0dbzv70j3mwr31qlxkn0cc818ju6kf4 0 378659 9418691 9171403 2026-07-02T10:36:52Z Sj1mor 12103 9418691 wikitext text/x-wiki Per '''Historio de la okcidenta filozofio''' oni intencas ‘’historion de la [[okcidenta civilizo|okcidenta]] pensado pri kiel ĝi esprimiĝis rilate la multajn [[Filozofio|filozofiajn]] demandojn. Iniciatiĝinta kun la naskiĝo de la spekulativa greka penso en la [[7-a jarcento]] a. K., ĝi kuntrenis pensulojn de tuta [[Eŭropo]] dum la [[mezepoko]], la [[moderna epoko]] kaj [[nuna epoko]] en konstanta konfronto kun la antaŭaj pensuloj kaj kun sekvaj disvolviĝoj en aliaj kampoj de la scio. La komuna greka-helenisma-romia bazo transdonis al la filozofia tradicio de okcidento pensometodon ordigitan per [[kontraŭdogmismo]] kaj sentemo pri serioj da demandaro kaj [[ontologio|ontologiaj]] kaj [[etiko|etikaj]] kiuj ĝin karakterizis rilate aliajn filozofiajn tradiciojn. Al tiuj matrica pensostilo kaj enhavo aldonendas kroma filozofia substrato, nome la tradicio [[kristanismo|kristana]] kiu enirigis en la okcidentan kulturon la hebrean tradicion: el kiu jam ekde la malfrua antikveco fluis en la grekoriginan filozofion novaj konceptoj. Tiuj ĉi, revivigitaj de kristanismo, estis teoria egaleco inter ĉiuj membroj de la homa genro ĉar devenantaj el la komuna kreinto, la absoluta digneco de la homo, la persona responso, kaj ĝuste la koncepto pri persono (= kristana [[personismo]]), el kio la koncepto pri “homaj rajtoj”. Historiistoj de la filozofio kutime dividas la longan vojaĝon de la okcidenta filozofio laŭ kvar periodoj: [[Sintezo de la greka filozofio|Antikva Filozofio]], [[Filozofio de Mezepoko]], [[moderna filozofio]] kaj nuntempa [[filozofio]]. Kvankam ne kompleta, laŭkronologia listo de filozofoj videblas ĉe [[Listo de filozofoj]] == Antikva filozofio == Ankaŭ neadherante al la aserto ke “la tuta historio de la okcidenta filozofio nenio alio estas ol notoj komentaj pri [[Platono]]<ref>Tion subtenis, ekzemple, [[Alfred North Whitehead|Whitehead]]«''The safest general characterization of the European philosophical tradition is that it consists of a series of footnotes to Plato.''» [[Alfred North Whitehead]] in ''Process and Reality'', p. 39 (Free Press, 1979)</ref>, oni ne povas negi ke la posta filozofia florado havis kiel referencpunkto – ankaŭ se, foje, polemike nekonsentan kaj detruigan – la demandaron elstarigitan de la antikvaj filozofoj (kaj de mem responditan malsammaniere) koncerne la moralan agadon, la rilatojn inter la racio kaj la [[vero]], inter la [[intelekto]] kaj la [[realo]]. La unua atestaĵoj pri aliro al la studo pri la realo, taksinda filozofio, datiĝas je la [[7-a jarcento]] a. K., en [[Malgranda Azio]] (Nuna [[Turkio]]). [[Taleso]] el Mileto, personulo, pri kies historieco ankoraŭ mankas certecoj, estas identigita laŭ tradicio origininta el [[Aristotelo]] kiel la unua filozofo. Kun li kaj lia skolo, nome [[Anaksimandro]] kaj [[Anaksimeno]], la penso unuafojon emancipiĝas el la mitologia kaj religia starigoj de la problemoj por la serĉo pri raciaj eksplikoj pri la naturaj fenomenoj kaj [[Kosmologio|kosmologiaj]] demandoj. Kun la miletanoj altrudiĝas ankaŭ kiel centra la problemo la identigo de la '''[[Arké]]'' (([[greka]]: ἀρχή, ''origino''), nome la animiga elemento konstitua de la tuta realo, esplorita ankaŭ de [[Pitagoro]] kaj [[Heraklito]] preskaŭ en la sama epoko. Kaj okazas kun [[Parmenido]] kaj la [[Elaja skolo]] ke el la rezonadoj pri la “arké” fontas la unuaj esploroj pri la ontologio; kaj kune kun ili la konsciiĝo pri la ĝisosta konflikto inter la logiko kiu regas la intelektan dimension kaj la "kontraŭdiran fariĝon" de la fenomenoj atestitaj de la sensoj. Varie solvita de sinsekvaj filozofoj de la [[6-a jarcento|6a]] kaj [[5-a jarcento|5a jarcentoj]] a. K., la problemo kuŝis centre en la tuta historio de la okcidenta filozofio, ekde la [[Skolastikismo|skolastikuloj]] ĝis nuntempaj [[Heidegger]] kaj [[Emmanuele Severino]]. En la [[5-a jarcento]] a. K. oni vidis ŝanĝiĝon de la objekto de la filozofia intereso: al la observo pri la naturo anstataŭiĝis plej alta atento pri la demandaro koncernanta la homon. Ĉu la bono kaj la malbono estas [[Relativismo|relativismaj]], ĉu eblas por la homo aliri la veron, kia la rilato naturo kaj kulturo?...: tiaj kaj similaj estis la temoj atentigitaj, kvankam tra diversaj trairoj, jen en la [[sofisto]]j kaj jen en [[Sokrato]]. La gravo de ĉi tiu lasta por la sinsekva historio de la filozofio fundamentiĝis: per li oni akiris plenan konscion pri la aparteco de la metodo en la filozofia esploro (vidu en [[sokrata metodo]]), kaj la serĉo pri la vero estis taksata kiel remalkovro de scio jam posedita kaj universe valida, sed [[Forgeso|forgesita]]. La filozofiaj skoloj florintaj tuj post la morto de Sokrato – [[megara skolo]], [[cirena skolo]], [[cinika skolo]] kaj [[Akademio de Platono|Atena Akademio]]- kiuj ĉiuj strebe engaĝiĝis por interpreti la sokratajn instruaĵojn. Se la unuaj tri temis pri malpli gravaj priellaboraĵoj, por Platono sokratismo estis startpunkto por globala prilaboraĵo, en la unua granda filozofia sistemo, pri ĉiuj demandoj pritraktitaj ĉe la antaŭaj pensuloj. Akordiginte Parmenidon kun Heraklito, Platono asertis unuflanke ke la tuta fenomena realo “fluas” en kontinua ŝanĝiĝo; kaj, aliflanke, ke samtempe tamen ĝi tendencas al nehazarda konstituiĝo, sed laŭ sentempaj formoj kiuj ŝajnas antaŭekzisti. Tiu estis la punkto kiun aparte [[atomismo]] de [[Demokrito]] ne sciis kiel ekspliki, nome kial la materio kuniĝas ĉiam laŭ determinata maniero, por formi ekzemple jen ĉevalon, jen elefanton. Ŝultre de ĉiu besto devas tial kuŝi [[ideo]], nome antaŭkonstituita “formo” por ĉiu besta tipo, spirita kaj nemateria. En tiuj formoj, eternaj kaj en ni kunnaskaj, staras ne nur la [[Esto]] de Parmenido, sed ankaŭ la origino de ĉiu nia scio. Al ili Platono alkondukos ĉiun teorion rilate etikon kaj politikon.<ref>Vidu en la ''[[Respubliko (dialogo)|dialogo “Respubliko”]])''.</ref> Kun Aristotelo, disĉiplo de Platono, la greka filozofio atingos fine sian plej altan maturecon: en lia distingo inter la akcidencaj apartaĵoj unuflanke, kaj aliflanke la spiritaj kaŭzoj kapablaj gvidi la ĉiaman fluon de la fenomenoj, fariĝas la unika kondiĉo por konstrui la [[scienco]]n.<ref>Vidu. la aristotelan: «Pri la apartaĵo ne eblas scienco» (''Opere'', ''Metafisica'', Laterza, Bari 1973, p. 323).</ref> La transformiĝo de ovo al kokino, ekzemple, ne povas esti rezulto de simplaj hazardaj kombinaĵoj de la materio. Malsame ol laŭ Platono, tamen, ĉiu organismo devas havi en si mem, kaj ne en fora ideo, la leĝojn de sia konstituiĝo. La [[metafiziko]] (post la pri fizikaj verkoj), bonegeca “priteoria scienco”, estos la disciplino esploranta la kaŭzojn responsajn pri la evoluiĝo de la naturaj fenomenoj, serĉanta en ili la senŝanĝajn kaj universalajn esencojn. La aliaj liaj verkoj, sammaniere pritraktas el la [[fiziko]] al la [[politiko]], el la [[logiko]] al la [[plantoscienco]], atentigante pri specifecoj de la diversaj scikampoj, sed donante al ĉio pensosistemecon kiu markigos la triumfon de greka racieco. El tio la graveco de la metodo en la okcidenta filozofio. Post Aristotelo komenciĝos la periodo de la [[helenismo|helenisma]] filozofio, en kiu la greka kulturo kunfandiĝos kun tiu [[Latina filozofio|latina]]. Dum tiu periodo pliiĝos tri precipaj filozofiaj skoloj: [[Epikurismo]], [[Stoikismo]] kaj [[Novplatonismo]]. Kompare kun la aliaj skoloj, novplatonismo ŝajnis koncentriĝi eĉ pli intense sur la esploro pri la [[Ekzisto|la homa kondiĉo]] kaj sur la poseditaj kapabloj de la individuo transcendi la ĉiutagan mondon, pri ĝi konstatante la [[kontingenco (filozofio)|kontingencon]]. La novplatonisma penso, kies iniciatinto estis [[Plotino]], influos tiamaniere ke ĝi sin proponis fariĝi itinero liberiga por ĉiuj homaj bezonoj. Same kiel multaj aliaj “platonistoj”, Plotino elpensis kvalitan malegalecon inter la sensebla mondo, sidejo de la malhelo kaj de la divido, kaj la “intelekta” kosmo (greke: “νόησις”), kiu estas la vera realo, la unua manifestacio de la Esto kaj sidejo de la [[Intelekto]], siavice generita de la nedifinebla principo indikita de Plotino per la titolo de [[Unu (filozofio)|Unu]] aŭ [[Bono (filozofio)|Bono]]), kaj atingebla nur per kontakto “ne-racia” nomita ''epafé'' aŭ ''henosis''. El la Unu emanas la [[Animo]] kiu fine trakuras la plotinan mondon ekde la “intelekta” kosmo ĝis tiu materia, en kiu ĝi descendas por ĝin prizorgi. La descendo de la animo transformiĝas por la homo en morala falo, kaŭzata de la trompiga konvinkiĝo ke la sensa mondo estas la vera realo, kaj en [[forgeso]] pri la natura “intelekta” de ĉiu el ni. La filozofio, do, havas la taskon revenigi la homon al lia “inteligebla” patrujo. Tia koncepto pri la universo, kaj tiu sava valoro de la filozofio estos akiro de ĉiuj filozofiaj formoj inspiriĝantaj, kaj ne, el Plotino. En tiu etoso etika kaj mondkoncepte universala aperos [[Kristanismo]], kiu baldaŭ kunlimiĝos kun la filozofiaj instancoj de tiu epoko kaj en ili trovos la racian helenisman metodon por alfronti la homajn problemojn sufiĉe identajn kun la novaĵoj de sia anonco. Per tiu metodo kristanaj intelektuloj prezentos kristanismon. Tio videblas en la [[Patroj de la Eklezio]] kaj en [[Aŭgusteno de Hipono]], en [[Boecio]], en [[Kasiodoro]] kaj en la orientaj ekleziaj patroj kiuj utiligas la grekan filozofion por prezenti kaj igi iom kompreneblaj la centrajn dogmojn de la kristana religio. == Mezepoka Filozofio == [[Dosiero:Antonello da Messina 009.jpg|120px|eta|[[Aŭgusteno de Hipono]]]] La [[Filozofio de Mezepoko]] elfontas el impona repensado pri la klasika tradicio subimpulse de la demandoj puŝiĝintaj el la tri grandaj religioj [[Monoteismo|monoteismaj]]. En [[Eŭropo]], la mezepoka filozofio estis anticipita de la [[Patristiko|patristika]] penso, disvolviĝinta sekve de la disvastiĝo de kristanismo ene de la [[Romia Imperio]], kies la plej elstara epigono estis Sankta [[Aŭgusteno de Hipono]]: ĉi tiu trapasante diversajn skolojn de la epoko fine adheris al novplatonismo kiun li grandparte opiniis akordigebla kun kristanismo, almenaŭ nivele de la instancoj, kaj do pruvis ke multe de la greka filozofio povas respekti kaj eĉ kontribuas plivalidigi kristanismon. Laŭ Aŭgusteno (kaj poste lia ege frekventita skolo) estas limoj trans kiuj la [[racio]] ne kapablas pluiri, sed se [[Dio]] iluminos onian [[animo]]n pere de rigore kontrolita revelacio, ĉi tiu sukcesos kontentigi onian priscian aspiron. Kaj ankaŭ li asertis ke la kontraŭmorala [[malbono]] koincidas kun la malĉeesto de Dio, provokita de la homa malobeo. Kaŭze de la [[origina peko]] neniu homo indas finan savon, sed Dio povas elekti kiujn savi sen tamen ke estu detruita onian [[libera volo|liberan volon]]. <ref>cfr. [http://www.augustinus.it/italiano/libero_arbitrio/index2.htm Sant'Agostino, ''Il libero arbitrio'']</ref><ref>La aŭgustena doktrino pri la “origina peko” kaj ties rilato kun la biblia prapatra peko estas “teologia” interpreto kiu en la Kristana Eklezio kunvivis kun aliaj proponitaj interpretoj same ortodoksaj.</ref> [[Dosiero:Carlo Crivelli 007.jpg|eta|maldekstra|110px|[[Tomaso de Akvino]]]] Konvencie oni indikas la jaron milan la komenciĝo de la [[Skolastikismo| Skolastika Filozofio]], al kiu donos fundamentan kontribuon [[Tomaso de Akvino]]. Laŭ Tomaso ne estas kontraŭdiro inter [[kredo]] kaj [[racio]]: pro tio filozofio povas atingi samajn verojn entenatajn en la [[revelacio]]; li trovis kaj pruvis ke la kristana revelacio akordigeblas kun la scienca metodo kaj veroj asertitaj de Aristotelo. Tiu lasta, startinte el la [[naturfilozofio]], helpe de la [[intelekto]] kaj de la [[logiko]] penetris verojn ĉiam validajn kaj universalajn, facile asimileblajn de la [[Kristanismo|kristana teologio]] ĉar eĉ de tiu ĉi asertataj: se ekzempli, oni vidu la la aristotelajn kaj tomasajn pruvojn por demonstri la ekziston de Dio aŭ la potencon de la racio kaj la aplikon al la tuta de estaĵa skalo de la principoj de “Aktualigo kaj Potencialo”. Certe, al la filozofio antikva skolastikismo aldonis siajn filozofian originalecon kiel la koncepton de persono kiel fonto de ĉiuj homaj rajtoj, la gravecon de la libera volo en la libera elekto, la dian patrecon kaj destinon transcendan de la homo.... La filozofio de la miljaraj skolastikuloj, laŭ certaj vidpunktoj, ekmalpliinfluis kiam komenciĝis la apartigo de la filozofio el la teologio: kio tamen estis implicite asertate jam en skolastikismo en kiu oni imagis revelacian (teologio) helpon al la homa esploranta racio. Pri tiu oni vidu la diversajn mezepokajn skolojn (Tomismo, Skotismo, Okamismo, Realismo, Nominalismo, la problemo de la Universalaĵoj). Aliaj gravaj nomoj de la mezepoka filozofio estas [[Aviceno]] kaj [[Averoeso]] en la islama medio, Moiseo [[Maimonido]] en hebrea medio, [[Bonaventura]], [[Duns Skoto]], Petro [[Abelardo]], [[Anselmo de Canterbury]], [[Vilhelmo Okam]]... en kristana medio. == Moderna filozofio == La moderna filozofio komenciĝis, laŭkonvencie, kun la alestiĝo de la [[15-a jarcento]], kiu vidis renaskiĝon de [[novplatonismo]] kaj de la pensado de Plotino, tute identigita tiam kun la penso de Platono; en ĝi ĉeestis elementoj propraj de [[Aristotelo|aristotelismo]], akordigitaj kun la kristanaj monoteismo kaj kreismo. Inter la epigonoj de tiu filozofia fluo kalkuleblas en [[Germanio]] [[Nikolao el Kuzo]], kiu ellaboris sur mistikaj bazoj unu el la [[Apofata teologio|teologioj negativaj]], asertante ke Dio estas ja jes la fundamento de la [[racio|racieco]], tamen pri kiu oni povas havi nur svagan [[Intuicio|intuician]] scion ĉar la Vero ne estas io posedebla sed posedanta; dum en [[Italio]] filozofie pensis [[Marsilio Ficino]] kaj [[Johano Piko de la Mirandolo]]. En tiu fervora (ĉar la filozofoj, eĉ se je malpli granda gravo estis multaj) kultura etoso akiris novan elanon disciplino tipa de tiu epoko: [[Alkemio]], kiu iumaniere perspektivigis la vojojn al la [[kemio]] kaj ĝenerale al la moderna scienco. Kultisto de tiu “scienco” estis aparte [[Giordano Bruno]], kiu unue anticipis, en la moderna epoko, la koncepton pri spaco senfina <ref>Spaco senfina ne egalvaloras kun la “[[senfineco]]” atribuata, en monoteismo, al Dio. Vidu en [[Renesanca filozofio]]</ref> Jam en la dua duono de la [[16-a jarcento]] novplatonismo komencis tamen malfortiĝi favore al [[Naturalismo (filozofio)|naturalismo]], al [[raciismo]] aŭtonome konceptataj, kaj [[meĥanikismo]] en kiu tamen ĉio estas ligita kun la transcenda nocio pri la dia sfero. En la [[16-a jarcento]] [[Kartezio]] elpensis unuafojon metodon tute racian, kiu kvankam apogiĝante sur la koncepto kaj realo de Dio, je Li li profitis por nuligi la bazojn de la mistikiĝanta kaj intuicia teologio, kaj, male, por doni konsiston kaj objektivecon al homa penso; per tiuj premisoj li ellaboris la faman ''[[cogito ergo sum]]'' (Mi pensas, tial mi estas), pro kiu la juĝo pri la realo estas submetita al la homa penso, kaj la vero taksata kiel vero posedenda. Per la provo fondi aŭtonomion de la racio, Kartezio utiligis Dion ne kiel celon sed kiel ilon, falante tamen, ĉe la okuloj de samtempuloj, en cirklecan [[dualismo]]n: fakte li startas el la logika penso por akiri la pruvon pri la ekzisto de Dio, sed poste sur ĝi li apogiĝas por pruvi la ĝustecon de la logika procedo mem.<ref>Pri la Kartezia provo pruvi la aŭtonomion de la racio, kaj pri la diskutita cirkleco de lia penso [http://www.emsf.rai.it/interviste/interviste.asp?d=241 ''La moderneco de Kartezio''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061010213458/http://www.emsf.rai.it/interviste/interviste.asp?d=241 |date=2006-10-10 }}</ref>. Pro tio la pozicio de Kartezio atakiĝis per la obĵetoj de [[Blaise Pascal]], instiganto de reveno al la aŭgustena tradicio. Pascal estis ankaŭ anticipanto de certa kristana [[ekzistadismo]], kiu forlogas la pretendojn de la racio povi fondiĝi nur sur sin mem. Ankaŭ la nederlandano portugaldevena [[Baruch Spinoza|Spinoza]] sin proponis korekti la “erarojn” de Kartezio, metante la intuicion plialten ol la racian penson: tiamaniere li povis reenkonduki al unika principo, nome al unika [[substanco]] la dualismon kiun Kartezio jam postulis kun la distingo inter ''[[res cogitans]]'' (estaĵo pensanta) kaj la ''[[res extensa]]'' (la aĵo spaca kaj do senpensa). La integreco de la racieco estis tiel reestablita identigante la [[penso]]n kun la [[Esto]], kaj eĉ [[Dio]] mem kun la [[naturo]]. El tio la akuzo, eĉ fare de lia hebrea komunumo (kun ekskomunika cenzuro) pri [[panteismo]], kiun tamen Spinoza asertis evitenda laŭ sia filozofia sistemo<ref>Vidu [http://www.fogliospinoziano.it/freud.pdf Armando Brissoni, epistemologo de la As. It. "Amici di Spinoza"]</ref> ĉar li ĉiam postulis la antaŭecon de Dio kaj de la Spirito rilate la naturon, neniam konceptatan kiel aŭtonoman aŭ sin starigantan. <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.emsf.rai.it/interviste/interviste.asp?d=470 |titolo=V. Hösle, ''Introduzione a Spinoza'' |alirdato=2011-10-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080312004213/http://www.emsf.rai.it/interviste/interviste.asp?d=470 |arkivdato=2008-03-12 }}</ref> Penso vere materiisma komenciĝis aperi, male, en [[Anglio]], ĉiam en la 1600-aj jaroj, reenkampigante la [[meĥanikismo]]n de Demokrito, laŭ kiu la naturaj fenomenoj estas tute obeantaj al meĥanikaj leĝoj de [[kaŭzo (filozofio)|kaŭzo-efiko]]. Al tiu teoria [[determinismo]]. adheris [[Thomas Hobbes]], kaj sekve [[Isaac Newton]]. Sed tiu meĥanikismo estis aplikita al la tuta gamo de la estaĵoj, ne ĉiam de tuj konsciiginte pri la logikaj konsekvencoj, gravaj por la etiko/moralo: ĉi-kaze, fakte, ne plu eblis koncepto pri homo libervola. La etiko estus nur efiko de kalkulo kaj tuja adhero al la rezulto pli avantaĝa. Ĉiam en Anglio preskaŭ samtempe allumiĝis [[empiriismo]], laŭ kiu la scio ne devenas de la ideoj denaskaj en la intelekto kaj alireblaj pervoje de la intuicio, sed nure proage de la [[sensa sistemo|sensoj]]. Tiamaniere oni reestablis netan distancigon inter la Esto kaj la Penso, aŭ inter la [[sperto]] kaj la [[menso]]<ref>Vidu: Wilfrid Sellars, ''Empirismo e filosofia della mente'', Einaudi, Torino 2004</ref> kiu per la sensoj estas modlita kiel mastiko. La esto, do, estis identigita kun la kontrolebleco: kio ne estas kontrolebla, spertebla “pozitive”, nenion valoras, kaj ne rajtas allasi objektivan validecon al la homa penso. Ĝuste la malo de la klasika metafiziko. La plej fervora empiriisto estis [[John Locke]]. Ankaŭ la anglikana episkopo [[George Berkeley]] moviĝis en tiu etoso: li elpensis enkonduki la sensan sperton al spirita principo, nome [[Dio]], asertante ke ''esse est percipi'', nome la sensa sperto estas iamaniere “kreo de la estaĵo” influe de Dio. Estis fine skota [[David Hume]] la proponanto de ekstrema empiriismo, subtenante ke eĉ ne la sensa sperto kapablas transdoni objektivan validecon al la homa penso, ĉar temas pri niveloj tute malsamaj. Laŭ Hume, tio kion oni taksas fondita kiel racia, fakte estas male frukto aŭ [[instinkto]] de kutimo kiu neniel ligiĝas al la realo. La anglosaksa empiriismo kreskiĝis paralele kun la kontinenta fluo de raciismo, al kiu, post Spinoza, unuiĝis [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniz]] en la 18a jarcento. Laŭ Leibniz ĉiu el ni estas [[monado]] senliga al la ceteraĵo; sed male ol Hume li opinias reala la fundamenton de la racieco, estante ĉiuj monadoj koordinataj de Dio. Ĉe la fino de la de 18a jarcento [[Immanuel Kant]], tamen, opiniis almenaŭ partete fundita la obĵetoj de Hume dubanta pri la scikapablo, kaj decidis submeti la racion al kribrado de la [[Kritikismo|kritiko]] legebla en la verko [[Kritiko pri la racio pura]]. La kantana filozofia vidpunkto enŝoviĝis en la kornicon de [[klerismo]] kiu intertempe enradikiĝis en Francio kie epigonoj estis [[Voltaire]], [[Jean-Jacques Rousseau|Rousseau]], kaj [[Montesquieu]]. Por solvi la kontraston inter racionalistoj kaj empiriistoj, Kant kreis kopernikanan revolucion de la penso asertante ke se, unuflanke, raciismo ne estas aŭtonoma sed bezonanta je la sperto por aspiri al la objektiva scio, aliflanke estas ĝuste la sensa sperto kiu siavice modliĝas influe de la racio kaj ne inverse. La grando de Kant kuŝis precipe en la [[Kritiko de la praktika racio]] pro la graveco atribuata al la morala sento fondanta ankaŭ la [[etiko|etikan agadon]]: la morala leĝo kiun la Praktika Racio sin donas, kaj al kiu ĝi spontanee obeas, fariĝas laŭ Kant universala kaj necesa garantio de [[libero]], de [[senmorteco]] de la animo, kaj de la [[Konebleco pri la ekzisto de Dio|ekzisto de Dio]], konceptoj ne atingebla tamen per la ‘Pura Racio’. == Filozofio de la 19-a jarcento == La filozofio de la [[19-a jarcento]] estas kutime pritraktita kiel periodo tute aparta ĉar dominata de la post-kantana filozofio de [[Ideismo|germana ideismo]]: la unua alestiĝanto de tiu filozofia branĉo estis [[Johann Gottlieb Fichte]], kiu provis doni koherecon en la [[kritikismo]] de Kant unuigante la du “racioj”, nome la Pura kaj la Praktika, ĉar originintaj de la sama principo: la [[Mi (filozofio|Mi]]. La [[subjekto (filozofio)|subjekto]], laŭ Fichte, ne limiĝas modli la [[sperto]]n, sed “kreas” la [[objekto (filozofio)|objekton]] mem de la sperto; ĉar temas pri nekonscia kreado, kiun la Mi ne rekonas kiel tian, Fichte savis iamaniere ankaŭ la vidpunkton [[realismo (filozofio)|realisma]] de kritikismo. En la ideisma kornico Fichte estis meteoro, preskaŭ tuj (trud)anstataŭigita de [[Friedrich Schelling]] kiu montris pli da atento pri la ne-Mi, nome pri la objekto alestigita de la Mi (do la naturo), akordigante iamaniere la ideismon de Fichte kun la raciismo de [[Baruch Spinoza|Spinoza]]; sed same kiel Fchte li postulis ĉiam unuigon “senperan” inter subjekto kaj objekto, koneblan nur intuicivoje. <br /> Sed ankaŭ Schelling estis meteoro siavice forige anstataŭigita de [[Hegelo]], kiu male asertis “peran” unuiĝon de subjekto kaj objekto: tial ne pli nerompeble unuigitaj. Hegelo reproponis iamaniere la cirklan rezonadon de Kartezio, <ref>Salutinte Kartezion la iniciatinto de la moderna filozofio, post jarcentoj de filozofio kiun li kondamnis kiel “mistikema”, Hegelo rimarkigis pri li: «Ĉi tie oni povas diri ke ni fine estas en nia hejmo kaj, kiel navigistoj post longa peripetio sur ŝtormega maro, ni povas krii “tero!”» (''Vorlesungen'', 19, 3, 328).</ref> subtenante ke la [[estiĝo]] [[logiko|logika]] de la historio, fontinta el la [[Absoluto]], utilas finfine por igi racia la Absoluton mem. Li renversis la sinsekvan logikon aristotelan, tiun de la principo de (ne)kontraŭdiro, elstarigante la superregadon de la racieco kompare kun la [[intuicio]], kaj identigante ĉiun principon kun ties malo: «kio estas reala estas racia» estis la ‘sumo’ de hegela penso. La [[formala logiko]], laŭ Hegelo, oficas nur kiel instaliĝo de procezo, sekve la celo de la filozofio koincidas kun la ilo de ĝi utiligita, nome la [[dialektiko]]: tiu ĉi ne plu utilas por reenkonduki al dimensio [[mistikismo|mistika]] kaj [[teologio apofata|nuliga]] de la penso, sed fariĝas celo de si mem. La hegela heredaĵo estis pliellaborita de [[Karl Marx|Karlo Markso]], kiu vidis en ĝi substancan [[materiismo]]n, ekstere maskitan per [[ideismo]]. Li decidis, do, forigi el la hegela sistemo la “mistikan patinon”, anstataŭigante la [[Absoluto]]n per la [[historio]]. La hegela [[dialektiko]] prenis tial la nomon de “[[dialektika materiismo]]”, sur kies bazo risortas la historio reprezentata de la reciproka interago de la du kontraŭaj principoj: en Hegelo ili estis la [[Racio]] kaj la [[Realo]], en Markso ili fariĝas la [[strukturo]] kaj la [[superstrukturo]]. Temis ankaŭ ĉi tie pri unuiĝo “pera”, komponita per du realoj malsamaj kiuj ĉe la fino de la historio sin trovos akordigitaj. Markso estis la filozofo de la “prakso” (laŭ kiu la sukceso estas la vero kaj justo), kiu transformis la hegelan filozofion al socia tasko por la ŝanĝiĝo de la mondo. Aliaj pensuloj de la [[19-a jarcento]] estis fine la brita filozofo [[John Stuart Mill]], teoriulo pri ekonomia libero, elstaruloj de [[Usono|usona]] [[transcendismo]]; [[Soren Kierkegaard]] fondinto de branĉo de kristana [[ekzistadismo]] kiu kritikis la hegelan sistemon en ĝi vidante nekapablon kompreni kiel en la historio agadas neakordigeblaj principoj ne modifeblaj per la racio; [[Friedrich Wilhelm Nietzsche]], teoriulo pri la [[superhomo]] kiu akuzis la valorojn de la [[religio]] kaj de la ‘okcidenta metafiziko’ ĉar liverantojn de [[neismo]], dum la superhomo kreas sian moralon kaj destinon. == Novskolastikismo == Per novskolastikismo aŭ novtomismo oni indikas movadon de renaskiĝo kaj renovigo de la temoj preferataj de la skolastikuloj, komenciĝinta en [[19-a jarcento]] kaj daŭriganta ankaŭ nunaepoke. En la diversaj fluoj de tiu skolo rimarkindas la jenaj karakterizoj: neniu kontrasto, eĉ, male, reciproka gajno, inter filozofio kaj teologio (kredo kaj filozofio), defendo de la plena scikapablo de la racio, kritika akcepto pri diversaj temoj de la hodiaŭaj ekzistadismo, dialogo kun la moderna filozofio. Inter la nomoj de la centoj da kristanaj (precipe katolikaj) universitatoj, nur kelkaj nomoj: en Italio Amato Masnovo, Bonfadini, en Hispanio la grupo de [[Salamanko]], en Francio [[Réginald Garrigou-Lagrange|Garrigou-Lagrange]], [[Joseph Maréchal|Marèchal]], [[Maurice Blondel]] (kristana ekzistadismo), en Belgio la Lovena Skolo, en Germanio G. Siewerth, A- Brumer... Ene de la [[kristana filozofio]] elstaris ankaŭ, kun metodo tute sia kaj kreanta sistemon malfermitan al supernaturo, [[Antonio Rosmini]]. == Nuntempa filozofio == En la nuntempa filozofio kreiĝis ioma diverĝo inter la filozofoj de la eŭropa kontinento kaj tiuj anglosaksaj, nome precipe anglaj kaj usonaj, kvankam multaj el ili trovis inspiron el tiu ideo-forĝejo kiu estis la [[Rondo de Vieno]] komence de la [[20-a jarcento]]. La anglosaksa filozofio kultis aliron precipe utilecan, kiu malfermis la pordon al la [[analiza filozofio]]. La filozofio de eŭropa kontinento, male, konservis pli grandan diversecon de temoj, restante pli ligita al la [[ontologio|ontologia]] kaj [[Sciteorio|gnoseologiaj]] problemaroj, kaj samtempe spertis pli viglan alproksimiĝon al la [[orienta filozofio|orientaj filozofioj]]. La tieldirita analiza filozofio, kun [[Bertrand Russell]], [[George E. Moore]] kaj [[Ludwig Wittgenstein]], radikiĝis precipe en [[Universitato Oksfordo|Oksfordo]] kaj [[Universitato Kembriĝo|Kembriĝo]], kien konvenis ankaŭ [[Logika pozitivismo|empiriistoj logikaj]] almigrintaj el [[Germanio]] kaj el [[Aŭstrio]] (ekzemple [[Rudolf Carnap]]) kaj aliaj (kiel [[Willard Van Orman Quine]], [[Donald Davidson]] kaj [[Saul Kripke]]). Samtempe en Italio floris ideismaj variacioj kies epigonoj estis [[Benedetto Croce]] kaj [[Giovanni Gentile]]. En Germanio, kaj ne nur, ekfloris nova skolo dirita [[fenomenologio (filozofio)|fenomenologia]] kun personuloj germanaj kiel [[Edmund Husserl]] kaj [[Martin Heidegger]] baldaŭ sekvata de [[Jean-Paul Sartre]] kaj ekzistadistoj... el kio la epiteto de [[postmodernismo]] (vidu en [[Eŭropa kontinenta filozofio]]). == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografiaj fontoj == * [[Nicola Abbagnano]], Giovanni Fornero, ''Protagonisti e testi della filosofia'', Paravia, Milano 2000 * Giovanni Reale, Dario Antiseri, ''Il pensiero occidentale dalle origini ad oggi'', La Scuola, 1985 ISBN 88-350-7647-1 * Emanuele Severino, ''La filosofia dai Greci al nostro tempo'', Milano, Rizzoli, 1996 * Giovanni Reale, ''Storia della filosofia greca e romana'', Bompiani, 2004 * U. Perone, C. Ciancio, ''Storia del pensiero filosofico'', SEI, Torino 1975 * G. Granata, ''Filosofia'', vol. [http://books.google.it/books?id=fkvELc6ORUMC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false I], [http://books.google.it/books?id=748m7b1BQCkC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false II], e [http://books.google.it/books?id=2gydJsYcQfYC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false III], Alpha Test, Milano 2001 * Battista Mondin, ''Storia della metafisica'', vol. [http://books.google.it/books?id=K-ZpcDBi23QC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false I], [http://books.google.it/books?id=5UYJiAVHHvIC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false II], e [http://books.google.it/books?id=MVe8teS_qb8C&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false III], ESD, Bologna 1998 * F. Volpi, ''[http://books.google.it/books?id=0dDv4SZz15UC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Dizionario delle opere filosofiche]'', Mondadori, Milano 2000 {{Projektoj}} [[Kategorio:Historio de filozofio]] [[Kategorio:Filozofio]] tloa7go2hg8m0w5whkcpb1mm8ph598k 0 380147 9418526 8571226 2026-07-02T07:53:25Z Sj1mor 12103 9418526 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}'''Oxford University Press''' (Oksforda Universitata Eldonejo) (OUP) estas la plej granda [[universitata eldonejo]] en la mondo.<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/1994/02/16/news/16iht-presseduc.html|title=400 Years Later, Oxford Press Thrives|last=Balter|first=Michael|date=February 16, 1994|publisher=The New York Times|accessdate=28a Junio 2011|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2011-10-22|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110924191930/http://www.nytimes.com/1994/02/16/news/16iht-presseduc.html|arkivdato=2011-09-24}}</ref> Ĝi estas sekcio de la [[Universitato de Oksfordo]] kaj estas regataj per grupo de 15 akademianoj nomumitaj fare de la vickanceliero konataj kiel la delegitoj de la gazetaro. Ili estas gvidataj fare de la sekretario de la delegitoj, kiu funkcias kiel la ĉefa oficulo de OUP kaj kiel ĝia plej grava reprezentanto sur aliaj universitatokorpoj. Oxford University uzis similan sistemon por kontroli la gazetaron ekde la [[17-a jarcento]].<ref>Harry Carter, ''A History of the Oxford University Press'' (Oxford, 1975) p. 137</ref> La universitato iĝis engaĝita en la presaĵokomerco ĉirkaŭ [[1480]], kaj iĝis grava printilo de [[Biblio]]j, preĝolibroj, kaj sciencaj verkoj.<ref>Carter passim</ref> Ĝia gazetaro akceptis la projekton el kiu aperis la ''[[Oxford English Dictionary]]'' (Oksforda Angla Vortaro) en la fino de la [[19-a jarcento]], kaj disetendiĝis renkonti la ĉiam altiĝantajn kostojn de la laboro.<ref>Peter Sutcliffe, ''The Oxford University Press: an informal history'' (Oxford 1975; re-issued with corrections 2002) p. 53, 96–7, 156</ref> Kiel rezulto, la lastaj cent jaroj vidis Oksfordon publikigi infanlibrojn, lernolibrojn, muzikon, ĵurnalojn, la klasikseriojn de la mondo, kaj furorantan vicon da tekstoj pri anglalingva instruado por egali ĝiajn akademiajn kaj religiajn titolojn. Movoj en internaciaj merkatoj kondukis al la eldonejo etendi oficojn ekster Britio, komenciĝante kun [[Novjorko]] en [[1896]].<ref>Sutcliffe, passim</ref> == Vidu ankaŭ == * ''[[Oxford Classical Texts]]'' == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Oxford University Press| ]] [[Kategorio:Britaj eldonejoj]] [[Kategorio:Oksfordo]] qpp5x420vc7yx49un2tdr11r5pavo6t 9418527 9418526 2026-07-02T07:54:48Z Sj1mor 12103 9418527 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=GB |Mapo en angulo= Oksforda Universitato |situo sur mapo= Centra Oksfordo |zomo=13 }} '''Oxford University Press''' (Oksforda Universitata Eldonejo) (OUP) estas la plej granda [[universitata eldonejo]] en la mondo.<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/1994/02/16/news/16iht-presseduc.html|title=400 Years Later, Oxford Press Thrives|last=Balter|first=Michael|date=February 16, 1994|publisher=The New York Times|accessdate=28a Junio 2011|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2011-10-22|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110924191930/http://www.nytimes.com/1994/02/16/news/16iht-presseduc.html|arkivdato=2011-09-24}}</ref> Ĝi estas sekcio de la [[Universitato de Oksfordo]] kaj estas regataj per grupo de 15 akademianoj nomumitaj fare de la vickanceliero konataj kiel la delegitoj de la gazetaro. Ili estas gvidataj fare de la sekretario de la delegitoj, kiu funkcias kiel la ĉefa oficulo de OUP kaj kiel ĝia plej grava reprezentanto sur aliaj universitatokorpoj. Oxford University uzis similan sistemon por kontroli la gazetaron ekde la [[17-a jarcento]].<ref>Harry Carter, ''A History of the Oxford University Press'' (Oxford, 1975) p. 137</ref> La universitato iĝis engaĝita en la presaĵokomerco ĉirkaŭ [[1480]], kaj iĝis grava printilo de [[Biblio]]j, preĝolibroj, kaj sciencaj verkoj.<ref>Carter passim</ref> Ĝia gazetaro akceptis la projekton el kiu aperis la ''[[Oxford English Dictionary]]'' (Oksforda Angla Vortaro) en la fino de la [[19-a jarcento]], kaj disetendiĝis renkonti la ĉiam altiĝantajn kostojn de la laboro.<ref>Peter Sutcliffe, ''The Oxford University Press: an informal history'' (Oxford 1975; re-issued with corrections 2002) p. 53, 96–7, 156</ref> Kiel rezulto, la lastaj cent jaroj vidis Oksfordon publikigi infanlibrojn, lernolibrojn, muzikon, ĵurnalojn, la klasikseriojn de la mondo, kaj furorantan vicon da tekstoj pri anglalingva instruado por egali ĝiajn akademiajn kaj religiajn titolojn. Movoj en internaciaj merkatoj kondukis al la eldonejo etendi oficojn ekster Britio, komenciĝante kun [[Novjorko]] en [[1896]].<ref>Sutcliffe, passim</ref> == Vidu ankaŭ == * ''[[Oxford Classical Texts]]'' == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Oxford University Press| ]] [[Kategorio:Britaj eldonejoj]] [[Kategorio:Oksfordo]] 3u7raohoojac6t0orvrjgz19qz14h3a 9418529 9418527 2026-07-02T07:55:23Z Sj1mor 12103 9418529 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=GB |Mapo en angulo= Centra Oksfordo |situo sur mapo= Oksforda Universitato |zomo=13 }} '''Oxford University Press''' (Oksforda Universitata Eldonejo) (OUP) estas la plej granda [[universitata eldonejo]] en la mondo.<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/1994/02/16/news/16iht-presseduc.html|title=400 Years Later, Oxford Press Thrives|last=Balter|first=Michael|date=February 16, 1994|publisher=The New York Times|accessdate=28a Junio 2011|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2011-10-22|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110924191930/http://www.nytimes.com/1994/02/16/news/16iht-presseduc.html|arkivdato=2011-09-24}}</ref> Ĝi estas sekcio de la [[Universitato de Oksfordo]] kaj estas regataj per grupo de 15 akademianoj nomumitaj fare de la vickanceliero konataj kiel la delegitoj de la gazetaro. Ili estas gvidataj fare de la sekretario de la delegitoj, kiu funkcias kiel la ĉefa oficulo de OUP kaj kiel ĝia plej grava reprezentanto sur aliaj universitatokorpoj. Oxford University uzis similan sistemon por kontroli la gazetaron ekde la [[17-a jarcento]].<ref>Harry Carter, ''A History of the Oxford University Press'' (Oxford, 1975) p. 137</ref> La universitato iĝis engaĝita en la presaĵokomerco ĉirkaŭ [[1480]], kaj iĝis grava printilo de [[Biblio]]j, preĝolibroj, kaj sciencaj verkoj.<ref>Carter passim</ref> Ĝia gazetaro akceptis la projekton el kiu aperis la ''[[Oxford English Dictionary]]'' (Oksforda Angla Vortaro) en la fino de la [[19-a jarcento]], kaj disetendiĝis renkonti la ĉiam altiĝantajn kostojn de la laboro.<ref>Peter Sutcliffe, ''The Oxford University Press: an informal history'' (Oxford 1975; re-issued with corrections 2002) p. 53, 96–7, 156</ref> Kiel rezulto, la lastaj cent jaroj vidis Oksfordon publikigi infanlibrojn, lernolibrojn, muzikon, ĵurnalojn, la klasikseriojn de la mondo, kaj furorantan vicon da tekstoj pri anglalingva instruado por egali ĝiajn akademiajn kaj religiajn titolojn. Movoj en internaciaj merkatoj kondukis al la eldonejo etendi oficojn ekster Britio, komenciĝante kun [[Novjorko]] en [[1896]].<ref>Sutcliffe, passim</ref> == Vidu ankaŭ == * ''[[Oxford Classical Texts]]'' == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Oxford University Press| ]] [[Kategorio:Britaj eldonejoj]] [[Kategorio:Oksfordo]] j839pdr5bnv9w95vjcmztkx0n928m0f 9418531 9418529 2026-07-02T07:55:42Z Sj1mor 12103 9418531 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=GB |Mapo en angulo= Centra Oksfordo |zomo=13 }} '''Oxford University Press''' (Oksforda Universitata Eldonejo) (OUP) estas la plej granda [[universitata eldonejo]] en la mondo.<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/1994/02/16/news/16iht-presseduc.html|title=400 Years Later, Oxford Press Thrives|last=Balter|first=Michael|date=February 16, 1994|publisher=The New York Times|accessdate=28a Junio 2011|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2011-10-22|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110924191930/http://www.nytimes.com/1994/02/16/news/16iht-presseduc.html|arkivdato=2011-09-24}}</ref> Ĝi estas sekcio de la [[Universitato de Oksfordo]] kaj estas regataj per grupo de 15 akademianoj nomumitaj fare de la vickanceliero konataj kiel la delegitoj de la gazetaro. Ili estas gvidataj fare de la sekretario de la delegitoj, kiu funkcias kiel la ĉefa oficulo de OUP kaj kiel ĝia plej grava reprezentanto sur aliaj universitatokorpoj. Oxford University uzis similan sistemon por kontroli la gazetaron ekde la [[17-a jarcento]].<ref>Harry Carter, ''A History of the Oxford University Press'' (Oxford, 1975) p. 137</ref> La universitato iĝis engaĝita en la presaĵokomerco ĉirkaŭ [[1480]], kaj iĝis grava printilo de [[Biblio]]j, preĝolibroj, kaj sciencaj verkoj.<ref>Carter passim</ref> Ĝia gazetaro akceptis la projekton el kiu aperis la ''[[Oxford English Dictionary]]'' (Oksforda Angla Vortaro) en la fino de la [[19-a jarcento]], kaj disetendiĝis renkonti la ĉiam altiĝantajn kostojn de la laboro.<ref>Peter Sutcliffe, ''The Oxford University Press: an informal history'' (Oxford 1975; re-issued with corrections 2002) p. 53, 96–7, 156</ref> Kiel rezulto, la lastaj cent jaroj vidis Oksfordon publikigi infanlibrojn, lernolibrojn, muzikon, ĵurnalojn, la klasikseriojn de la mondo, kaj furorantan vicon da tekstoj pri anglalingva instruado por egali ĝiajn akademiajn kaj religiajn titolojn. Movoj en internaciaj merkatoj kondukis al la eldonejo etendi oficojn ekster Britio, komenciĝante kun [[Novjorko]] en [[1896]].<ref>Sutcliffe, passim</ref> == Vidu ankaŭ == * ''[[Oxford Classical Texts]]'' == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Oxford University Press| ]] [[Kategorio:Britaj eldonejoj]] [[Kategorio:Oksfordo]] 732p5c13cry7yudnkd80pqliu17fwaq 9418532 9418531 2026-07-02T07:55:59Z Sj1mor 12103 Nuligis version 9418531 de [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Speciala:Contributions/Sj1mor|kontribuoj]], [[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskutpaĝo]]) 9418532 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=GB |Mapo en angulo= Centra Oksfordo |situo sur mapo= Oksforda Universitato |zomo=13 }} '''Oxford University Press''' (Oksforda Universitata Eldonejo) (OUP) estas la plej granda [[universitata eldonejo]] en la mondo.<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/1994/02/16/news/16iht-presseduc.html|title=400 Years Later, Oxford Press Thrives|last=Balter|first=Michael|date=February 16, 1994|publisher=The New York Times|accessdate=28a Junio 2011|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2011-10-22|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110924191930/http://www.nytimes.com/1994/02/16/news/16iht-presseduc.html|arkivdato=2011-09-24}}</ref> Ĝi estas sekcio de la [[Universitato de Oksfordo]] kaj estas regataj per grupo de 15 akademianoj nomumitaj fare de la vickanceliero konataj kiel la delegitoj de la gazetaro. Ili estas gvidataj fare de la sekretario de la delegitoj, kiu funkcias kiel la ĉefa oficulo de OUP kaj kiel ĝia plej grava reprezentanto sur aliaj universitatokorpoj. Oxford University uzis similan sistemon por kontroli la gazetaron ekde la [[17-a jarcento]].<ref>Harry Carter, ''A History of the Oxford University Press'' (Oxford, 1975) p. 137</ref> La universitato iĝis engaĝita en la presaĵokomerco ĉirkaŭ [[1480]], kaj iĝis grava printilo de [[Biblio]]j, preĝolibroj, kaj sciencaj verkoj.<ref>Carter passim</ref> Ĝia gazetaro akceptis la projekton el kiu aperis la ''[[Oxford English Dictionary]]'' (Oksforda Angla Vortaro) en la fino de la [[19-a jarcento]], kaj disetendiĝis renkonti la ĉiam altiĝantajn kostojn de la laboro.<ref>Peter Sutcliffe, ''The Oxford University Press: an informal history'' (Oxford 1975; re-issued with corrections 2002) p. 53, 96–7, 156</ref> Kiel rezulto, la lastaj cent jaroj vidis Oksfordon publikigi infanlibrojn, lernolibrojn, muzikon, ĵurnalojn, la klasikseriojn de la mondo, kaj furorantan vicon da tekstoj pri anglalingva instruado por egali ĝiajn akademiajn kaj religiajn titolojn. Movoj en internaciaj merkatoj kondukis al la eldonejo etendi oficojn ekster Britio, komenciĝante kun [[Novjorko]] en [[1896]].<ref>Sutcliffe, passim</ref> == Vidu ankaŭ == * ''[[Oxford Classical Texts]]'' == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Oxford University Press| ]] [[Kategorio:Britaj eldonejoj]] [[Kategorio:Oksfordo]] j839pdr5bnv9w95vjcmztkx0n928m0f 9418533 9418532 2026-07-02T07:56:09Z Sj1mor 12103 9418533 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=GB |situo sur mapo= Oksforda Universitato |zomo=13 }} '''Oxford University Press''' (Oksforda Universitata Eldonejo) (OUP) estas la plej granda [[universitata eldonejo]] en la mondo.<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/1994/02/16/news/16iht-presseduc.html|title=400 Years Later, Oxford Press Thrives|last=Balter|first=Michael|date=February 16, 1994|publisher=The New York Times|accessdate=28a Junio 2011|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2011-10-22|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110924191930/http://www.nytimes.com/1994/02/16/news/16iht-presseduc.html|arkivdato=2011-09-24}}</ref> Ĝi estas sekcio de la [[Universitato de Oksfordo]] kaj estas regataj per grupo de 15 akademianoj nomumitaj fare de la vickanceliero konataj kiel la delegitoj de la gazetaro. Ili estas gvidataj fare de la sekretario de la delegitoj, kiu funkcias kiel la ĉefa oficulo de OUP kaj kiel ĝia plej grava reprezentanto sur aliaj universitatokorpoj. Oxford University uzis similan sistemon por kontroli la gazetaron ekde la [[17-a jarcento]].<ref>Harry Carter, ''A History of the Oxford University Press'' (Oxford, 1975) p. 137</ref> La universitato iĝis engaĝita en la presaĵokomerco ĉirkaŭ [[1480]], kaj iĝis grava printilo de [[Biblio]]j, preĝolibroj, kaj sciencaj verkoj.<ref>Carter passim</ref> Ĝia gazetaro akceptis la projekton el kiu aperis la ''[[Oxford English Dictionary]]'' (Oksforda Angla Vortaro) en la fino de la [[19-a jarcento]], kaj disetendiĝis renkonti la ĉiam altiĝantajn kostojn de la laboro.<ref>Peter Sutcliffe, ''The Oxford University Press: an informal history'' (Oxford 1975; re-issued with corrections 2002) p. 53, 96–7, 156</ref> Kiel rezulto, la lastaj cent jaroj vidis Oksfordon publikigi infanlibrojn, lernolibrojn, muzikon, ĵurnalojn, la klasikseriojn de la mondo, kaj furorantan vicon da tekstoj pri anglalingva instruado por egali ĝiajn akademiajn kaj religiajn titolojn. Movoj en internaciaj merkatoj kondukis al la eldonejo etendi oficojn ekster Britio, komenciĝante kun [[Novjorko]] en [[1896]].<ref>Sutcliffe, passim</ref> == Vidu ankaŭ == * ''[[Oxford Classical Texts]]'' == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Oxford University Press| ]] [[Kategorio:Britaj eldonejoj]] [[Kategorio:Oksfordo]] 507slc5395pzc7uf7i7b19t4nkhvbvq 9418564 9418533 2026-07-02T08:31:14Z Sj1mor 12103 9418564 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=GB |situo sur mapo= Oksforda Universitato |zomo=13 }} '''Oxford University Press''' (akronime '''OUP'''; esperantigita Oksforda universitata eldonejo) estas la plej granda [[universitata eldonejo]] en la mondo.<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/1994/02/16/news/16iht-presseduc.html|title=400 Years Later, Oxford Press Thrives|last=Balter|first=Michael|date=February 16, 1994|publisher=The New York Times|accessdate=28a Junio 2011|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2011-10-22|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110924191930/http://www.nytimes.com/1994/02/16/news/16iht-presseduc.html|arkivdato=2011-09-24}}</ref> Ĝi estas sekcio de la [[Universitato de Oksfordo]] kaj estas regataj per grupo de 15 akademianoj nomumitaj fare de la vickanceliero konataj kiel la delegitoj de la gazetaro. Ili estas gvidataj fare de la sekretario de la delegitoj, kiu funkcias kiel la ĉefa oficulo de OUP kaj kiel ĝia plej grava reprezentanto sur aliaj universitatokorpoj. Oxford University uzis similan sistemon por kontroli la gazetaron ekde la [[17-a jarcento]].<ref>Harry Carter, ''A History of the Oxford University Press'' (Oxford, 1975) p. 137</ref> La universitato iĝis engaĝita en la presaĵokomerco ĉirkaŭ [[1480]], kaj iĝis grava printilo de [[Biblio]]j, preĝolibroj, kaj sciencaj verkoj.<ref>Carter passim</ref> Ĝia gazetaro akceptis la projekton el kiu aperis la ''[[Oxford English Dictionary]]'' (Oksforda Angla Vortaro) en la fino de la [[19-a jarcento]], kaj disetendiĝis renkonti la ĉiam altiĝantajn kostojn de la laboro.<ref>Peter Sutcliffe, ''The Oxford University Press: an informal history'' (Oxford 1975; re-issued with corrections 2002) p. 53, 96–7, 156</ref> Kiel rezulto, la lastaj cent jaroj vidis Oksfordon publikigi infanlibrojn, lernolibrojn, muzikon, ĵurnalojn, la klasikseriojn de la mondo, kaj furorantan vicon da tekstoj pri anglalingva instruado por egali ĝiajn akademiajn kaj religiajn titolojn. Movoj en internaciaj merkatoj kondukis al la eldonejo etendi oficojn ekster Britio, komenciĝante kun [[Novjorko]] en [[1896]].<ref>Sutcliffe, passim</ref> == Vidu ankaŭ == * ''[[Oxford Classical Texts]]'' == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Oxford University Press| ]] [[Kategorio:Britaj eldonejoj]] [[Kategorio:Oksfordo]] ip9t66hr4ninzzchn5zjscafw6l9ptw 9418567 9418564 2026-07-02T08:32:05Z Sj1mor 12103 9418567 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=GB |situo sur mapo= Oksforda Universitato |zomo=13 }} {{Kursiva titolo}}'''''Oxford University Press''''' (akronime '''OUP'''; esperantigita Oksforda universitata eldonejo) estas la plej granda [[universitata eldonejo]] en la mondo.<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/1994/02/16/news/16iht-presseduc.html|title=400 Years Later, Oxford Press Thrives|last=Balter|first=Michael|date=February 16, 1994|publisher=The New York Times|accessdate=28a Junio 2011|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2011-10-22|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110924191930/http://www.nytimes.com/1994/02/16/news/16iht-presseduc.html|arkivdato=2011-09-24}}</ref> Ĝi estas sekcio de la [[Universitato de Oksfordo]] kaj estas regataj per grupo de 15 akademianoj nomumitaj fare de la vickanceliero konataj kiel la delegitoj de la gazetaro. Ili estas gvidataj fare de la sekretario de la delegitoj, kiu funkcias kiel la ĉefa oficulo de OUP kaj kiel ĝia plej grava reprezentanto sur aliaj universitatokorpoj. Oxford University uzis similan sistemon por kontroli la gazetaron ekde la [[17-a jarcento]].<ref>Harry Carter, ''A History of the Oxford University Press'' (Oxford, 1975) p. 137</ref> La universitato iĝis engaĝita en la presaĵokomerco ĉirkaŭ [[1480]], kaj iĝis grava printilo de [[Biblio]]j, preĝolibroj, kaj sciencaj verkoj.<ref>Carter passim</ref> Ĝia gazetaro akceptis la projekton el kiu aperis la ''[[Oxford English Dictionary]]'' (Oksforda Angla Vortaro) en la fino de la [[19-a jarcento]], kaj disetendiĝis renkonti la ĉiam altiĝantajn kostojn de la laboro.<ref>Peter Sutcliffe, ''The Oxford University Press: an informal history'' (Oxford 1975; re-issued with corrections 2002) p. 53, 96–7, 156</ref> Kiel rezulto, la lastaj cent jaroj vidis Oksfordon publikigi infanlibrojn, lernolibrojn, muzikon, ĵurnalojn, la klasikseriojn de la mondo, kaj furorantan vicon da tekstoj pri anglalingva instruado por egali ĝiajn akademiajn kaj religiajn titolojn. Movoj en internaciaj merkatoj kondukis al la eldonejo etendi oficojn ekster Britio, komenciĝante kun [[Novjorko]] en [[1896]].<ref>Sutcliffe, passim</ref> == Vidu ankaŭ == * ''[[Oxford Classical Texts]]'' == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Oxford University Press| ]] [[Kategorio:Britaj eldonejoj]] [[Kategorio:Oksfordo]] 7maiyaaucqdhcy6zwlfh2493eyor21t 0 388558 9418686 9258639 2026-07-02T10:35:20Z Sj1mor 12103 9418686 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | titolo = [[Emirlando de Kordovo|Emiro de Kordovo]] | devena nomo = {{lang-ar|'''عبد الرحمن بن محمد'''}} | dato de naskiĝo = | dato de morto = }} [[Dosiero:Al-Andalus-de-910.jpg|eta|350ra|La Iberia Duoninsulo je la enpovigo de Abd ar-Rahman la 3-a.]] '''Abd ar-Rahman la 3-a''' (en [[araba]]: '''عبد الرحمن بن محمد''') ('''Abd al-Rahmān ibn Muhammad ibn Abd Allāh''', [[11-a de januaro]] 889/91<ref>Lia naskiĝdato estas donata kiel 891 ĉe Chambers Biographical Dictionary, ISBN 0-550-18022-2, page 2</ref> – [[15-a de oktobro]] [[961]]) estis la oka [[Emiro de Kordovo|Emiro]] kaj unua [[Kalifo de Kordovo]] (912–961) de la [[Umajadoj|umaja]] dinastio en [[Al-Andalus]]. Nome ''al-Nasir li-Din Allah'' ("la Defendanto de la Dia Fido"); li ascendis al trono komence de siaj 20-aj jaroj, kaj regis dum duonjarcento kiel la plej pova princo de Iberio.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.saudiaramcoworld.com/issue/197605/the.golden.caliphate.htm |titolo=The Golden Caliphate |alirdato=2012-01-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20131116123602/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/197605/the.golden.caliphate.htm |arkivdato=2013-11-16 }}</ref> Kvankam homoj de ĉiuj religioj ĝuis toleron kaj [[religia libereco|religian liberecon]] sub lia regado, li ege kontraŭis la [[Fatima kaliflando|Fatiman kaliflandon]], parte subtenante ties malamikojn en [[Afriko]], kaj parte per postulo de la titolo [[Kalifo]] (reganto de la [[Islamo|islama mondo]]) por si mem. La kalifo Abd ar-Rahman vivis 70 jarojn kaj reĝis 50. Fondis la palacurbon de [[Medina Azahara]] kaj pliampleksigis la grandan moskeon de Kordovo (ĉefe ĉe korto kaj turo). Plifortigis la kordovan ŝtaton kiu estis antaŭ li malforta kaj ĥaosa. Tamen li estis ankaŭ tirana reganto kiu fiagis terurajn krimojn, kaj senhonte dediĉis sin al plezuroj kaj tute ne priokupiĝis pro murdoj aŭ amasmortigoj. Malvenke en la [[batalo de Simanko]] fare de [[Ramiro la 2-a (Leono)]] ([[939]]), li estis nekapabla venki super la regnoj kristanaj de la norda Hispanio. Post lia morto restis povega kaliflando formita per la forto de armiloj, unu el la plej povaj ŝtatoj de [[Okcidenta Eŭropo]], kiu, tamen, falis post iom pli da duona jarcento. == Vivo == === Komencaj jaroj === Abd ar-Rahman naskiĝis en Kordovo, nepo de Abdullah aŭ Abdallah, sepa sendependa emiro de Al-Andalus, de la Umajada dinastio, kiu estis reginta ĉe la [[Umajadoj|Kaliflando de Damasko]] ([[661]]-[[750]]). Liaj gepatroj estis la filo de Abdullah nome Muhammad kaj Muzna (aŭ Muzayna, signife ''pluvo'' aŭ ''nubo''), nome kristana kromedzino.<ref>[http://www.bookrags.com/biography/abd-al-rahman-iii/ Abd al-Rahman III, Biografio]</ref> Ankaŭ lia elpatra avino estis kristana, nome la reĝa infantino Onneca Fortúnez, filino de la kaptiva reĝo Fortún Garcés de [[Pamplono]]. Abd ar-Rahman estis tiele duonnevo el la reĝino Toda de [[Navaro]]. Ŝajne Abd ar-Rahman estis blankulo, bluokulo kaj bela. Muhammad (la patro de Abd ar-Rahman) nur 20 tagojn post la nasko de la infano, estis murdita de sia frato Al-Mutarrif, kiu estis ĵaluza pro la favoro kiun Muhammad ricevis el la patro Abdallah. Al-Mutarrif estis akuzinta Muhammad pro supozata komploto kun la ribela Umar ibn Hafsun, kaj Muhammad estis enkarcerigita; kiam la emiro decidis liberigi sian filon pro pruvomanko, la frato mortigis Muhammadon en la karcero mem. Laŭ kelkaj fontoj, la propra emiro estis malantaŭ la murdo de Muhammad, same kiel malantaŭ la murdo de Al-Mutarrif en 895, ĉar li ne volis, ke la filoj senpacienciĝu pro netuja heredo kaj pripensu [[patromurdo]]n. Abd ar-Rahman pasis sian junaĝon en la virinejo de sia patrino. La fratino de Al-Mutarrif, konata kiel al-Sajjida ("la Senjorino"), respondecis pri lia eduko. Ŝi certigis ke la eduko de Abd ar-Rahman estis farata rigore.<ref>[[Ibn Hazm]] rakontas, ke la estonta kalifo tuj post sia entronigo forpelis ŝin el la haremo kaj ŝi devis rifuĝiĝi ĉe veziroj ĝis sia morto post 18 jaroj.</ref> Abd ar-Rahman dum junaĝo dediĉis sin al silenta studado. == Aliro al trono == [[Dosiero:MezquitaCatedral03.jpg|dekstra|300ra|eta|Eksteraj fenestrarkoj de la orienta muro de la Granda Moskeo de Kordovo.]] Emiro Abdallah mortis aĝe 72. Spite la fakton ke kvar el ties filoj (Aban, Abd al Rahman, Muhammad kaj Ahmad) estis vivaj tiam, ĉiuj estis preterpasitaj por la sukcedo. Abdallah anstataŭe elektis kiel sian sukcedanton sian nepon, Abd al-Rahman la 3-a (la filo de lia unua filo). Tio ne estis surprizo, ĉar Abdallah jam estis montrinta sian amon al sia nepo multfoje, nome permesante lin vivi en sia propra turo (kion li ne estis permesinta al iu el siaj filoj), kaj permesante lin sidiĝi sur la trono en iomaj festaj okazoj. Plej ĉefe Abdallah estis doninta al al-Rahman sian ringon, la simbolon de la povo, kiam Abdallah malsaniĝis. Abd al-Rahman sukcedis al Abdallah la tagon post lia morto nome la [[16-an de oktobro]] [[912]]. Tiamaj historiistoj, kiaj al-Bayan l'Mogrib kaj la ''Cronica anonima de Abd-ar-Rahman III'', asertas, ke tiu sukcedo okazis "senprobleme". La onkloj akceptis tion, sed post kelkaj jaroj kelkaj el ili komplotos sensukcese por senpostenigi la kalifon. Tiam Abd al-Rahman estis ĉirkaŭ 21- aŭ 22-jaraĝa. Li heredis emirlandon ruiniĝontan, dum lia povo etendiĝis nur ĉirkaŭ la urbo de Kordovo. Norde la kristana [[Regno de Asturio]] pludaŭris sian projekton de ''[[Reconquista]]'' en la valo de [[Doŭro]], helpite de [[mozaraboj]] kiuj estis fuĝintaj el maltolerema kordova regno. Sude en Afriko, la Fatimidoj estis kreintaj sendependan kaliflandon kiu minacis allogi la islaman populacion, kiu estis suferinta sub la akra regado de Abdullah. En interna frunto la malkontentaj [[Muladioj]] (islamanoj de iberia deveno) reprezentis konstantan danĝeron por la kordova emiro. Plej pova el tiuj estis Umar ibn Hafsun, kiu, el nekonkerebla fortikaĵo de [[Bobastro]], kontrolis multe el orienta Al-Andalus. El la komenco de sia regado, Abd ar-Rahman montris firman intencon finigi la ribelojn de Al-Andalus, plifirmigi centran povon, kaj restarigi la internan ordon ene de la emirlando. Por plenumi tiujn celojn li enmetis en la kortegon la ''saqalibah'', nome sklavoj de orienteŭropa deveno. La ''saqalibah'' reprezentis trian etnan grupon kiu povis neŭtraligi la senfinan kontraŭecon inter la islamanoj de [[Araboj|araba]] deveno, kaj tiuj islamanoj de [[Berberoj|berbera]] deveno. === Komenca regado === Dum la unuaj 20 jaroj de sia regado, Abd ar-Rahman evitis militan agadon kontraŭ la nordaj kristanaj regnoj, nome Asturio kaj [[Regno de Navaro|Navaro]], sed entreprenis militojn kontraŭ Umar ibn Hafzun kaj ties filoj kaj aliancanoj en [[Andaluzio]], kaj kontraŭ la ribelemaj senjoroj de [[Ekstremaduro]], [[Valencilando]] kaj [[Toledo]]. Post jaroj, en la tria jardeko de la jarcento, venkos super la senjoro de [[Zaragozo]]. Lia unua celo estis rompi la koalicion kontraŭumajadan formatan de la arabaj grupoj de [[Sevilo]] kaj [[Granado]] kaj de la [[muladioj]], [[berberoj]] kaj [[kristano]]j. Helpis lin lia fidela eŭnuko Badr, kiu kreskis en la kordova [[alkazaro]] kaj kiu, kiel nova [[Moseo]] savita el akvo, estis trovita tuj naskita ĉe la alkazaro, ĉe la rivero [[Gvadalkiviro]]. Ĉiufoje la nova kalifo interkonsente kun siaj kunlaborantoj, tuŝis situacion, negocis, traktis kaj proponis privilegiojn kaj politikajn aŭ militistajn postenojn, sed ankaŭ superruzis, trompis, minacis kaj kruelis por reakiri la pasintan hegemonion de la dinastio kaj sekvi senripoze sian pacigan mision. La muladiaj ribeluloj estis la unua problemo kiun li frontis. Tiuj povegaj familioj estis subtenataj de iberianoj kiuj estis ĉu malferme ĉu sekrete kristanoj kaj estis agintaj kun la ribeluloj. Tiuj elementoj, kiuj formis la kernon de la populacio, estis pretaj elteni pli fortan reganton kiu protektus ilin kontraŭ la araba aristokratio. Abd ar-Rahman klopodis aligi ilin per kreado de pagita armeo kiu inkludis kristanojn. [[Dosiero:Spain Andalusia Cordoba BW 2015-10-27 13-54-14.jpg|eta|maldekstra|350ra|La [[Moskeo-Katedralo de Kordovo|Granda Moskeo de Kordovo]], parte ampleksigita dum la regado de Abd ar-Rahman la 3-a.]] Li unue devis nuligi la ribelulon Umar ibn Hafsun. La 1-an de januaro 913 armeo, estrata de la eŭnuko Badr, konkeris la fortikaĵon de [[Écija]], je ĉirkaŭ 50&nbsp;km el la ĉefurbo. Ĉiuj la urbaj fortikaĵoj estis detruitaj kaj la [[alkazabo]] iĝis rezidejo de la guberniestro kaj de la emiraj trupoj. Venontan printempon, post 65 tagoj de zorga preparado, Abd ar-Rahman persone estris ekspedicio suden. Liaj trupoj estis rekuperantaj la ''kora'' (provincoj) de [[Jaén (provinco)|Jaén]] kaj [[Granada|Elvira]], dum kavalira taĉmento estis sendita por liberigi [[Malago]]n el la sieĝo de Hafsun. Li atingis ankaŭ la kapitulacon de [[Fiñana]] (en la nuna [[provinco de Almerio]]), post incendiigi la antaŭurbon. Poste li moviĝis kontraŭ la kastelo de [[Juviles]] en la [[Alpujarras]]. Post ruinigi ties kamparon por malhavigi ilin el rimedoj, li sieĝis ĝin. Ĉar malfacilis bombardi per katapultoj, li ordonis la konstruon de platformo kie liaj sieĝaj armiloj estus muntitaj je pli granda efiko, kaj rompis la akvoliveron. La Muladioj kapitulacis post kelkaj tagoj: ili savis siajn vivojn, sed ĉirkaŭ 55 estroj kaj aliancanoj de ibn Hafsun estis senkapigitaj; pliaj venkoj sekvis kaj la emiro devigis la venkitojn post kampanjo de 90 tagoj sendi ostaĝojn kaj trezorojn al Kordovo, por sekurigi ties konstanta submeto. Dum tiu periodo la kalifo konkeris aŭ detruis ĉirkaŭ 70 kastelojn kaj pli da 200 fortikaĵajn turojn. En la unua jaro de lia regado, Abd ar-Rahman eluzis la rivalecojn inter la Banuhajaj regantoj de [[Sevilo]] kaj Karmono por devigi ilin submetiĝi. Li komence sendis specialajn gildojn (''hasam'') sub Ahmad ibn Mohamedo-ibn Hudajr, guberniestro de Écija, al Sevilo, por akiri ilian submetadon. Tiu provo malsukcesis, sed akiris la subtenon de Muhammad ibn Ibrahim ibn Hajjaj, reganto de Karmono kaj kuzo de la sevila senjoro, nome Ahmad ibn Maslama. Kiam la lasta estis ĉirkaŭita fare de Umajadaj trupoj, li jurpersekutis por helpo al Ibn Hafsun, sed tiu lasta estis jam venkita fare de la sieĝantoj kaj resendita al Bobastro. Sevilo finfine kapitulacis la 20-an de decembro de 913. Ibn al-Mundir al-Kurajs, membro de la reĝa familio, estis nomita guberniestro de la grandurbo, dum la Senjoro de Karmono akiris titolon de [[veziro]]. Muhammad ibn Ibrahim ĝuis sian oficejon por nur ununura tago, ĉar Abd ar-Rahman baldaŭ malkovris siajn konektojn kun la ribelanta guberniestro de Karmono. Mohamedo estis sendita al malliberejo, kie li poste renkontis sian morton. == Ibn Hafsun kaj aliaj ribeluloj == [[Dosiero:Village in Andalusia, Spain 2005.jpg|250ra|eta|Nuna vidaĵo de Ojén, unu el la ribelaj vilaĝoj konkeritaj de Abd ar-Rahman la 3-a.]] La venonta celo de Abd ar-Rahman estis nuligi la longdaŭran ribelon de Ibn Hafsun. Liaj trupoj eliris el Kordovo la 7-an de majo 914 kaj, post kelkaj tagoj, kampadejis ĉe la muregoj de Balda (identigite kun la nuna Cuevas de San Marcos, ĉe [[Iznájar]]). Liaj ĉevaliroj detruis la apudajn arbarojn kaj la kamparon, dum la resto de la trupoj moviĝis al ''Turrus'', kastelo situanta en la nuna municipo de [[Algarinejo]], kiu estis ĉirkaŭata dum kvin tagoj, dum ankaŭ ties ĉirkaŭoj estis ruinigitaj. La Umajada armeo tiam moviĝis al Bobastro, dum la ĉevaliraro estis sendata al la kastelo de Sant Batir, kiu estis abandonata de la defendintoj, permesante la trupojn de Abd ar-Rahman sekurigi grandan militakiron. Tiam estis la vico de la kasteloj de Olías kaj Reina. Tiu lasta falis post violenta luktado, malfermante la vojon al la ĉefa urbo kaj provinca ĉefurbo de Malago, kiun li kaptis post unu tago. Abd ar-Rahman tiam direktis sin laŭ la marbordo al Montemayor, ĉe [[Benahavís]], Suhajl ([[Fuengirola]]) kaj al alia kastelo nome ''Turrus'' aŭ ''Turrus Jusajn'' (identigita de Évariste Lévi-Provençal kiel [[Ojén]]). Li finfine alvenis ĉe [[Algeciras]] la [[1-an de junio]] [[914]]. Li ordonis patroli la marbordon por detrui la ŝipojn kiuj liveris al Ibn Hafsun el Nordafriko. Multaj el ili estis kaptataj kaj bruligitaj antaŭ la emiro. La ribelaj kasteloj ĉe Algeciras kapitulacis tuj kiam la kordova armeo aperis. La regiono de Valencio submetiĝis pace en 915. Abd ar-Rahman lanĉis tri diversajn kampanjojn kontraŭ Ibn Hafsun (kiu mortis en 917) kaj liaj filoj. Inter ili, Jafar ibn Hafsun havis la ĉefan urbon de Toledo. Abd ar-Rahman ordonis detrui la urban kamparon. Jafar, post du jaroj de sieĝo, fuĝis el la urbo por peti helpon al la nordaj kristanaj regnoj. Dume Abd ar-Rahman akiris la kapitulacon de la urbo el ties populacio, post promesi al ili senpunecon, kvankam 4000 ribeluloj fuĝis dum nokta eskapo. La urbo kapitulacis la [[2-an de aŭgusto]] [[932]], post sieĝo de du jaroj. En 921 la Banu Muhallab de [[Guadix]] submetiĝis, sekvate de tiuj de [[Jerez de la Frontera|Jerez]] kaj [[Cádiz]], same kiel la komerca respubliko de [[Pechina]] (922). En 927, Abd-ar-Rahman lanĉis ankaŭ kampanjon kontraŭ la ribelan klanon de la [[Banu Kasi]], sed li devis interrompi ĝin pro interveno de la reĝo Jimeno Garcés de [[Pamplono]]. La lasta el la Ibn Hafsun kiu falis estis Hafs, kiu estis en sia povega fortikaĵo de Bobastro. Ĉirkaŭata de la veziro Said ibn al-Mundhir kiu estis ordonanta la konstruadon de defendokonstruoj ĉirkaŭ la urbo, li rezistis la sieĝon dum ses monatoj, ĝis li kapitulacis, koste de sia vivospezo (928).<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Gli Arabi in Spagna|familia nomo=Schreiber|persona nomo=Hermann|eldoninto=Garzanti|paĝo=142|lingvo=it}}</ref> == Sudokcidentaj ribeloj == [[Dosiero:Vista desde el adarve dela Alcazaba de Badajoz.JPG|maldekstra|300ra|eta|Araba kastelo aŭ [[Alkazabo de Badajoz]].]] La konstantaj ekspedicioj kontraŭ la Hafsunidoj ne deflankigis Abd ad-Rahman el la situacio de aliaj regionoj en Al-Andalus, kiu agnoskis lin nur laŭnome, se ne estis en malferma ribelo. Plej el fidelaj guberniestroj de la urboj estis en nesekura sinteno, kiaj tiu de [[Évora]], kiu ne povis eviti la atakon de la reĝo de Galegio (estonta reĝo de Leono), [[Ordonjo la 2-a (Leono)|Ordonjo la 2-a]], kiu kaptis la urbon en somero de 913, reportante konsiderindan militakiron kaj 4000 prizonulojn. En multe de la orientaj kaj okcidentaj provincoj, la aŭtoritato de Abd ar-Rahman estis komplete neagnoskata. La senjoro de [[Badajoz]], Abd Allah ibn Muhammad, nepo de Abd-ar-Rahman ibn Marŭan al-Jilliki, ne nur fortikaĵis la urbon kontraŭ ebla atako de Ordonjo, sed ankaŭ agadis en kompleta sendependo el Kordovo. Por eviti la falon de Évora en la manojn de grupoj de Berberoj de la regiono, li ordonis la detruon de ties defendaj turoj kaj malaltigis la murojn, kvankam post unu jaro li decidis rekonstrui ĝin, donante ties kontrolon al sia aliancano Masud ibn Sa'dun al-Surunbaki. La [[Algarvo]] estis dominata komplete de kunalianco de [[muladioj]] estrata de Sa'id ibn Malik, kiu estis forpelinta la arabojn el [[Beja]], kaj la senjoroj de Oksonobo, Jahja ibn Bakr, kaj de [[Niebla]], Ibn Ufajr. La foresto de reĝa aŭtoritato permesis Ordonjon facile kampanji en tiu areo, dum lia ĉefa celo estis la urbo de [[Mérida (Hispanio)|Merido]], somere de 915. Abd ar-Rahman ne sendis armeon kaj nur kelkaj lokaj estroj de Berberoj organizis reziston. == Kaliflando == [[Dosiero:Almeria Alcazaba (fcm).jpg|eta|200ra|[[Alkazabo]] de [[Almerio]], urbo kie la kalifo konstruigis ŝiparejon, unu el siaj ĉefaj atingoj.]] La venontan jaron, spite esti venkinta nur la majoritaton de ribeluloj, Abd ar-Rahman troviĝis sufiĉe pova por por deklariĝi [[Kalifo de Kordovo]] (16-a de januaro 929), nome ''Ĥalifo rasul-Allah'' (sukcedanto de la dia sendito) kaj Amir al-Muminin (emiro de la kredantoj), efike rompante ligojn kun la [[kalifo]]j kaj de [[Fatima kaliflando|Fatimidoj]] de [[Kajruano]] kaj de [[Abasida Kaliflando|Abasidoj]] de [[Bagdado]].<ref>[http://www.allaboutphilosophy.org/abd-ar-rahman-iii.htm Abd-ar-Rahman III]</ref> La kaliflando estis koncepto apartenanta nur al princo kiu regas super la sanktaj urboj [[Mekko]] kaj [[Medino]], kaj liaj prauloj devis akcepti nur la titolon de [[emiro]]. Sed dume la forto de tiu tradicio estis malfortiĝinta; kaj la titolo pliigis la prestiĝon de Abd-ar-Rahman ĉe siaj celoj, kaj en Iberio kaj en Afriko. Li bazis sian postulon al kaliflando sur siaj umajadaj prauloj kiuj estis havintaj ian kontrolon de la kaliflando ĝis ili estis elpostenigitaj fare de la Abasidoj. Abd ar-Rhaman iĝis tiele kaj politika kaj religia estro de ĉiuj islamanoj en Al-Andalus, same kiel protektanto de siaj kristanaj kaj judaj subuloj. La [[simbolo]]j de lia nova kalifa povo estis [[sceptro]] (''jajzuran'') kaj trono (''sarir''). En la monfarejo kiun li estis fondita en novembro 928, Abd ar-Rahman ekstampis orajn [[dinaro]]jn<ref>Oni ne trovis orajn islamajn monerojn en Hispanio antaŭ la regado de Abd ar-Rahman la 3-a. Vidu Schreiber, ''Gli Arabi in Spagna'', p. 143.</ref> kaj arĝentajn [[dirhamo]]jn, anstataŭante la indikon "al-Andalus" per sia nomo. Kiel nova kalifo li akiris la kapitulacojn de Ibn Marŭan de [[Badajoz]] en 930 kaj de [[Toledo]] en 932 post dujara sieĝo. En la suda fronto, por kontraŭstari la pliiĝantan fatimidan povon en Nordafriko, Abd ar-Rhaman ordonis la konstruon de ŝiparo baze en [[Almerio]]: la kalifo helpis la maghraŭajn berberojn konkeri [[Melijo]]n (927), [[Sebto]]n (931) kaj [[Tanĝero]]n (951), kiuj akceptis lian suverenecon. En 951 li subskribis pacon kun la nova reĝo de Leono, [[Ordonjo la 3-a (Leono)|Ordonjo la 3-a]], por liberigi sin kontraŭ la Fatimidoj kies ŝipoj estis ĉikane kontraŭ la kalifaj ĉe la [[Mediteraneo]] kaj eĉ lanĉis atakon kontraŭ Almerion. La armeo de Abd ar-Rahman, estre de ĉefministro Ahmad ibn Said, sieĝis la fatimidan havenon de [[Tunizo]], kiu devis aĉeti sekurecon kontraŭ granda monpago.<ref>Schreiber, ''Gli Arabi in Spagna'', p. 154</ref> Fine li povis krei ian protektoradon en norda kaj centra [[Magrebo]], subtene de la dinastio de [[Idrisidoj]]; sed la kalifa influo en la areo malaperis post atako de Fatimidoj en 958, post kio Abd ar-Rahman retenis nur la lokojn de Sebto kaj Tanĝero. == Milito kontraŭ la kristanaj nordaj regnoj == [[Dosiero:CastilloDeOsma.JPG|eta|maldekstra|250ra|Kastelo de Osma, proksime okazis malvenko de la kalifaj trupoj.]] Eĉ antaŭ havi Al-Andalus firme sub sia regado, li rekomencis la militon kontraŭ reĝo Ordonjo la 2-a de Leono, kiu eluzis la antaŭan ĝenan situacion por kapti kelkajn limareojn kaj minaci la Umajadan teritorion. En 917 la tiama emiro sendis grandan armeon sub sia generalo Ahmad ibn Abi Abda kontraŭ [[Leono]], sed tiu estis detruita proksime de [[San Esteban de Gormaz]] en septembro de tiu jaro. Rekoninte esti subtaksinta potencon de Ordonjo, en 920 li kunvenigis alian potencan armeon por repreni la teritoriojn perditajn post la antaŭa kampanjo. Post venkado, la 26-an de julio, kontraŭ la reĝo [[Sancho Garcés la 1-a]] de [[Navaro]] ĉe Valdejunquera, li enpenetris en Navaro enirante laŭ la rivero Aragono proksime de la klasika itinero de la invadoj el la sudo. Abd ar-Rahman atingis la eŭskan urbon de Pamplono, kiu estis rabita, dum ĝia katedralo estis disfaligita. La sukceda krizo kiu frapis Leonon post kiam Ordonjo la 2-a mortiĝis en 924 kaŭzis malfacilecojn kiuj ĉesis kiam Ramiro la 2-a akiris la tronon en 932; unua provo de li por helpi la sieĝitajn ribelantojn en Toledo estis forpuŝita en 932, malgraŭ tio ke la kristana reĝo povis kapti Madridon kaj gajni venkon ĉe [[Osma]]. En 934, post certigado de supereco super Pamplono kaj [[Alavo]], li devigis Ramiron retiriĝi al [[Burgoso]], kaj devigis la Navaran reĝinon Toda, sia onklino, submetiĝi al li kiel [[vasalo]] kaj retiriĝi de rekta regado kiel reganto antaŭ sia filo García Sánchez la 1-a. En 937 li konkeris ĉirkaŭ tridek kastelojn en Leono. Venonte li kontaktis Muhammad ibn Haŝim-at-Tugib, guberniestron de Zaragozo, kiuj aliancis kun Ramiro sed estis pardonita post la kapto de sia grandurbo. Malgraŭ fruaj malvenkoj, Ramiro kaj García povis venki super la kalifuja armeo en 939 ĉe la [[Batalo de Simanko]], plej verŝajne, pro perfido de arabaj elementoj en la armeo de la kalifo, kiu estis preskaŭ mortonta kaj pro tio li neniam plu estros la batalojn. Post tiu malvenko, Abd-ar-Rahman maldaŭrigis preni personan ordonrajton pri siaj kampanjoj. Lia celo estis tamen helpita fare de [[Fernán González de Kastilio]], unu el la kristanaj gvidantoj ĉe [[Simanko]], kiu poste lanĉis daŭriĝantan ribelon kontraŭ Ramiro. La venko de Simanko rajtigis la kristanan regnon por konservi la armean iniciaton en la duoninsulo ĝis la malvenko de la posteulo de Ramiro, Ordonjo la 3-a de Leono, en 956. Ĝis 961, la kaliflando ludis aktivan rolon en la dinastia tumulto kiu karakterizis la kristanan regnon en la periodo. Duonfrato kaj posteulo de Ordonjo la 3-a estis [[Sanĉo la 1-a (Leono)|Sanĉo la Dika]], kiu estis senpovigitaj fare de lia kuzo Ordonjo la 4-a. Kune kun sia avino Toda de Navaro, Sanĉo jurpersekutis pro alianco kun Kordovo. En interŝanĝo por kelkaj kasteloj, Abd-ar-Rahman helpis al ili preni reen Zamoron (959) kaj Oviedon (960) kaj faligi Ordonjon la 4-a. En 950 Abd ar-Rahman ricevis en Kordovo ambasadon de [[grafo]] Borrell la 2-a de Barcelono, per kiu la norda distrikto agnoskis la kalifan superecon en interŝanĝo de paco kaj reciproka subteno. == Lastaj jaroj == [[Dosiero:Interior de los Baños Califales (Córdoba, Spain).jpg|eta|dekstra|250ra|Interno de araba banejo de Kordovo.]] Abd-ar-Rahman estis akuzita je sinkado dum siaj plej postaj jaroj en la memindulgajn kutimojn de la [[haremo]].<ref name=wikisource>[[s:1911 Encyclopædia Britannica/Abd-ar-Rahman|Artikolo en WikiSource]]</ref> Li malkaŝe konservis kaj masklan kaj inan [[haremo]]jn.<ref>''Encyclopedia of Medieval Iberia'', ed. Michael Gerli (New York: Routledge, 2003), 398–399.</ref> Tio verŝajne influis la polemikan rakonton pri enamiĝo al dektrijara knabo (poste sanktigita kiel kristana [[martiro]] kaj enkanonigita kiel [[Sankta Pelagio de Kordovo]], kiu estus rifuzinta la progresojn de la kalifo. Tamen, la amrakonto eble estis muntaĵo aldone al origina rakonto, en kiu li ordonis al la knabo-sklavo konvertiĝi al Islamo. Ĉiukaze, kolera, li la knabon torturis kaj diserigis, tiel kreante la kristanan polemikon demonigante islamanojn.<ref>Walter Andrews and Mehmet Kalpaklı, ''The Age of Beloveds'', Duke University Press, 2005; p.2</ref><ref>Mark D. Jordan, ''The Invention of Sodomy in Christian Theology'', Chicago, 1997; pp.10–28</ref> Abd-ar-Rahman pasigis la reston de siaj jaroj en sia nova palaco ekster Kordovo. Li mortiĝis en oktobro 961 estante 70-jaraĝa, kaj estis sukceditaj fare de lia filo [[Alhakamo la 2-a]]. == Graveco == [[Dosiero:Mezquita de Córdoba desde el aire (Córdoba, España).jpg|eta|maldekstra|250ra|La Granda Moskeo de Kordovo vidata elaero, kun la nuna katolika [[katedralo]] enmetita en la centro de la konstruaĵo de abderrama epoko.]] Abd-ar-Rahman protektis artojn, kaj ĉefe [[arkitekturo]]n. Triono de lia enspezo sufiĉis por la ordinara elspezo de registaro, triono estis hamstrita kaj triono foruzitaj por konstruaĵoj, ekzemple ĉe la moskeo de Kordovo (korto kaj [[minareto]]).<ref name=wikisource/> Post deklarado de la kaliflando, li havis masivan palacon kompleksa, konata kiel [[Medina Azahara]], konstruita proksimume 5 kilometrojn norde de Kordovo. Medino Azahara estis modeligita laŭ la malnova umajada palaco en [[Damasko]] kaj funkciigita kiel simbola ligo inter la nova kalifo kaj liaj prauloj. Sub lia regado, Kordovo iĝis la plej grava intelekta centro de [[Okcidenta Eŭropo]] kaj kerna centro de la nova islama imperio en Okcidento, rivaliĝinta dum unu jarcento kun [[Bagdado]] kaj [[Konstantinopolo]], la ĉefurboj de la [[Abasida Kaliflando]] kaj de la [[Bizanca Imperio]], respektive, laŭ povo, prestiĝo, brilo kaj kulturo. Laŭ arabaj fontoj, sub lia regado, la urbo atingis milionon de loĝantoj (eble troe, anstataŭ probable inter 150000 kaj 200000 loĝantoj, kio ĉiukaze igas ĝin la plej loĝata urbo de Eŭropo). Estis 1600 moskeoj, 300000 domoj, 80000 vendejoj kaj sennombraj publikaj banejoj. Li vastigis la [[biblioteko]]n de la grandurbo, kiu estus plue riĉigita fare de liaj posteuloj. Krome estis ĉirkaŭ 70 [[biblioteko]]j, li fondis [[universitato]]n, altlernejon de [[medicino]] kaj alian de [[tradukisto]]j de la [[greka]] kaj de la [[hebrea]] al la araba. Li ankaŭ plifortigis la iberian ŝiparon, kiu iĝis la plej pova en la [[Mediteranea Eŭropo]]. Iberiaj navigistoj moviĝis ĝis [[Galegio]], Asturio kaj Norda Afriko. Ankaŭ la koloniistoj de [[Fraksinetum]], en nuna suda [[Francio]], venis el Al-Andalus. == Priskribo == [[Dosiero:MA Dar al-Muk (Casa Real).jpg|eta|250ra|La Reĝa Domo ĉe la palaco de Medino Azaharo]] Oni priskribis lian inteligenton, edukadon, scipovon, ruzecon, firmecon, malavarecon, regadon de la islama juro, ktp. Ŝajne li estis elstara poeto kaj oratoro. Por esti religia estro, li devis defendi la religian ortodoksecon kaj persekuti la herezulojn. Ŝajne li ankaŭ ŝatis lukson kaj plezurojn, ekzemple drinkadon. Ŝajne li estis ege kruela, eĉ kontraŭ virinoj kaj infanoj. == Praularo, posteularo kaj sukcedo == La patrino de Abd-ar-Rahman, nome Muzna, estis kristana kaptito, eventuale de la [[Pireneoj|pirenea]] regiono. Lia patroflanka avino Onneca Fortúnez estis kristana princino de la [[Regno de Navaro|Regno de Pamplono]]. En lia genealogia arbo, Abd-ar-Rahman la 3-a estis tiel laŭ tri kvaronoj hispana- eŭska, kaj nur unu-kvarona araba.<ref name="Fletcher"/> Tio havigis al li bluajn okulojn, blankan haŭton kaj ruĝetan hararon. === Edzinoj kaj filoj === El edzinoj kaj kromedzinoj oni konas nuntempe nur la nomojn de la jenaj: * ''Fatima al-Kurasija'', filino de lia avonklo la emiro [[al-Mundir]], kiu, pro sia alta rango portis titolon de ''al-Sajida al-Kubra'', «la Granda Sinjorino». * ''Marjam'', Marjana o Murjana, kristana kaj patrino de Alhakamo la 2-a. * ''Mustak'', kiu estis favorata de la kalifo en la lastaj vivojaroj kaj havigis lian lastan filon nome al-Mughira. * La fratino de Nayda ibn Hussein (''maŭla'' kiu iĝis armeestro), feliistino vidita ĉerivere, kiu ricevis ''kunja'', kie nobeligo, de Umm Kurejoj, «la patrino de Kurejoj». La fama historio de kromedzino ''al-Zahra'', kiu supozeble incitis la kalifon fondi la palacurbon de Madinat al-Zahra, ŝajnas nur legendo kreita tre poste, por klarigi la etimologion de la rezidejurbo de la kalifo. La ''Sennoma Kroniko'' kaj aliaj arabaj fontoj diras, ke la kalifo havis 11 filojn kaj 16 filinojn. La virfiloj, laŭ naskordo estis la jenaj: lia sukcedontor al-Hakam, al-Mundir, Abd Allah, Ubajd Allah, Abd al-Jabbar, Sulajman, Abd al-Malik, Marŭan, al-Asbag, al-Zubajr kaj al-Mughira. Nur kvin el ili survivis lin: la estonta kalifo Alhakamo la 2-a, 46-jaraĝa, kaj la infantoj Abd al-Aziz, al-Mundir, al-Asbag kaj al-Mughira. Tiu lasta estis nur ĉirkaŭ 10-jaraĝa. La aliaj sep estis mortintaj. El filinoj survivis lin almenaŭ Hind, kiu ricevis la kromnomon de ''Ajuzal-Mulk'' «La regna maljunulino», pro longviveco, ĉar ŝi mortiĝis 49 jarojn post sia patro. Kaj Hind kaj la infantino Ŭallada estis tutfratinoj de Alhakamo. Aliaj du filinoj ricevis la nomojn de Sanija kaj Salama. === Sukcedo === [[Dosiero:Puerta del primer ministro.JPG|250ra|maldekstra|eta|Enirpordo de la ĉefministro en Medino Azaharo]] Ĉe Abd ar-Rahman la sukceda afero rapide stabiliĝis: la heredonto (''ŭalí al-Ahd'') estis sendube la unuenaskito de la emiro, [[Alhakamo la 2-a]], kiu estis naskiĝinta en 915 (302 laŭ araba kalendaro). Alhakamo aperis jam kvarjaraĝa proklamita heredonto, kaj restis reprezente de sia patro ĉe la kordova Alkazaro kiam tiu eliris militi, ĝis kiam 12-jaraĝa li startis akompani lin en militaj ekspedicioj. La proklamo de Alhakamo kiel heredonto havis tamen negativajn konsekvencojn personajn por la junulo. Dum 40 jardekoj lia patro devigis lin vivi enfermita en la Alkazaro kaj malproksime de virinoj. Probable la kalifo timis la eblon ke lia filo inter ambiciaj virinoj estus endanĝerigita de komplotoj kiuj klopodus senpostenigi lin. La proklamo de Alhakamo okazigis ankaŭ klopodon de [[puĉo]] fare de Abd Allah, alia de la filoj de la kalifo, kiu klopodis elpostenigi sian patron kaj malhelpi la sukcedon de Alhakamo. Rapide li estis arestita kaj la [[2-an de junio]] de [[950]] li estis senkapigita antaŭ Abd ar-Rahman. Same okazis al aliaj supozataj konspiruloj, inter kiuj estis elstara juristo Abu ibn 'Abd al-Barr. La juna infanto estis scia homo, inteligenta, nobela kaj religia. Laŭ Ibn Hazm li estis studinta la juran doktrinon "ŝafijan" kaj ne tiu "malikijan", valida en al-Andalus, kaj tiu historiisto asertas, ke li estis kondamnata je mortigo ĉar li malakceptis la malbonan konduton de lia patro kaj ties tiraniemon. [[Dosiero:Pyxid Al Mughira OA 4068.jpg|eta|Ebura skatoleto apartenanta al filo de la kalifo Abd ar-Rahman.]] <!--{{ahnentafel top|width=100%}}--> {{Ahnentafel-compact5 |style=font-size: 90%; line-height: 110%; |border=1 |boxstyle=padding-top: 0; padding-bottom: 0; |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; |boxstyle_5=background-color: #9fe; |1= 1. '''Abd-ar-Rahman la 3-a, Kalifo de Kordovo''' |2= 2. Mohamedo<ref name="Lane-Poole 22">[[#Lan94|Lane-Poole 1894]], [http://www.archive.org/stream/mohammedandynas00lanegoog#page/n58/mode/1up p. 22]</ref> |3= 3. Muzna (origine Maria?)<ref name="Fletcher">{{cite book |last=Fletcher |first=Richard |title=Moorish Spain |url=http://books.google.com/books?id=wrMG-LfuU7oC&pg=PA53 |edition=2nd |year=2006 |origyear=First published 1992 |publisher=University of California Press |location=Berkeley, California |isbn=9780520248403 |pages=53–54 |chapter=Chapter 4: The Caliphate of Córdoba}}</ref> |4= 4. [[Abdullah, Emiro de Kordovo]]<ref name="Lane-Poole 22"/> |5= 5. Onneca Fortúnez<ref name="Salas Merino">{{cite book |last=Salas Merino |first=Vicente |title=La Genealogía de Los Reyes de España |trans_title=The Genealogy of the Kings of Spain |url=http://books.google.com/books?id=s-YxL2tIbEgC&pg=PA216 |edition=4th |year=2008 |publisher=Editorial Visión Libros |location=Madrid |language=hispana |isbn=9788498217674 |pages=216–217 |chapter=La Dinastía Íñiga (820–905)}}</ref> |6= |7= |8= 8. [[Mohamedo la 1-a de Kordovo|Mohamedo la 1-a, Emiro de Kordovo]]<ref name="Lane-Poole 22"/> |9= 9. Baher<ref>Ibn Idhari, [http://books.google.com/books?id=zSs-AAAAcAAJ&pg=PA233 p. 233]</ref> |10= 10. [[Fortún Garcés de Pamplono|Fortún Garcés, Reĝo de Pamplono]]<ref name="Salas Merino"/> |11= 11. Oria<ref name="Salas Merino"/> |12= |13= |14= |15= |16= 16. [[Abd ar-Rahman la 2-a|Abd ar-Rahman la 2-a, Emiro de Kordovo]]<ref name="Lane-Poole 22"/> |17= 17. Buheyr<ref>Ibn Idhari, [http://books.google.com/books?id=zSs-AAAAcAAJ&pg=PA188 p. 188]</ref> |18= |19= |20= 20. [[García Íñiguez de Pamplono|García Íñiguez, Reĝo de Pamplono]]<ref name="Salas Merino"/> |21= |22= |23= |24= |25= |26= |27= |28= |29= |30= |31= }}</center> <!--{{ahnentafel bottom}}--> {{Omajadaj kalifoj}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * {{Citaĵo el libro|titolo=Martyrs of Córdoba: Community and Family Conflict in an Age of Mass Conversion|familia nomo=Coope|persona nomo=Jessica|jaro=1995|loko=Lincoln|eldoninto=University of Nebraska Press|ISBN=0-8032-1471-5}} * {{Citaĵo el libro|titolo=Abd-al-Rahman III of Córdoba|familia nomo=Fierro|persona nomo=Maribel|jaro=2005|loko=Oksfordo|eldoninto=Oneworld Publications|ISBN=1-85168-384-4}} * {{cite book |author=Ibn Idhari |others=trans. Francisco Fernández y González |title=Al-Bayan al-Mughrib |trans_title=[http://books.google.com/books?id=zSs-AAAAcAAJ&printsec=frontcover Historias de Al-Andalus] |volume=Volume 1 |year=1860 |origyear=Composed c. 1312 |publisher=Francisco Ventura y Sabatel |location=Granada |language=hispana |oclc=557028856 |ref=Ibn}} * {{Citaĵo el libro|url=http://www.archive.org/details/mohammedandynas00lanegoog|titolo=The Mohammedan Dynasties: Chronological and Genealogical Tables with Historical Introductions|familia nomo=Lane-Poole|persona nomo=Stanley|jaro=1894|loko=Westminster|eldoninto=Archibald Constable and Company|OCLC=1199708|referenco=Lan94}} * {{Cite book|editor1-first=Évariste|editor1-last=Lévi-Provençal|editor1-link=Évariste Lévi-Provençal|editor2-first=Emilio|editor2-last=García Gómez|editor2-link=Emilio García Gómez|title=Una crónica anónima de 'Abd al-Rahman III al-Nasir|language=es|publisher=Instituto Miguel Asin|location=Madrid-Granada|year=1950}} * {{Citaĵo el libro|titolo=Fall of the Caliphate of Córdoba|familia nomo=Scales|persona nomo=Peter|jaro=1994|loko=Nov-Jorko|eldoninto=EJ Brill|ISBN=90-04-09868-2}} * {{Citaĵo el libro|titolo=Christian Martyrs in Muslim Spain|familia nomo=Wolf|persona nomo=Kenneth|jaro=1988|loko=Kembriĝo|eldoninto=[[Universitato de Kembriĝo]] Press|ISBN=0-521-34416-6}} * Ibn Hayyân. ''Muqtabis V, Crónica del Califa Abderrahmân III an-Nâsir entre los años 912 y 942'', ed. y trad. de Mª Jesús Viguera y Federico Corriente. Anubar, Zaragoza, 1981. ISBN 84-7013-185-0 * Arjona Castro, Antonio. ''Anales de Córdoba musulmana (711-1008)''. Monte de Piedad de Córdoba, Córdoba, 1982. ISBN 84-7231-656-4 * Manzano Moreno, Eduardo. ''Conquistadores, emires y califas. Los omeyas y la formación de al-Andalus''. Crítica, Barcelona, 2006. ISBN 84-8432-674-8 * Muñoz Molina, Antonio. ''La Córdoba de los Omeyas''. Planeta, Barcelona, 1991. ISBN 84-08-02495-7 * Sánchez Albornoz, Claudio. ''La España musulmana'', 2 vols. Espasa-Calpe, Madrid, 1986. ISBN 84-239-4915-X * [[Julio Valdeón Baruque|Valdeón Baruque, Julio]]. ''Abderramán III y el califato de Córdoba''. Debate, Madrid, 2001. ISBN 84-8306-437-5 * Vallvé Bermejo, Joaquín. ''Abderramán III: califa de España y Occidente''. Ariel, Barcelona, 2003. ISBN 84-344-6682-1 * Ulrich Haarmann: ''Geschichte der Arabischen Welt''. C.H. Beck, München 2004. ISBN 3-406-47486-1 * Arnold Hottinger: ''Die Mauren. Arabische Kultur in Spanien'', Wilhelm Fink Verlag, München 1995. ISBN 3-7705-3075-6 * Stephan Ronart, Nandy Ronart (Hrsg.): ''Lexikon der Arabischen Welt. Ein historisch-politisches Nachschlagewerk.'' Artemis Verlag, Düsseldorf 1972, ISBN 3-7608-0138-2 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} <!--*{{Wikisource-inline|list= **{{Cite EB1911|Abd-ar-Rahman|noicon=x}} **{{Cite Collier's|Abd-er-Rahman III.|noicon=x}} }}--> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Abd Arrahman la 3-a}} [[Kategorio:Emiroj de Kordovo]] [[Kategorio:Omajadaj kalifoj]] [[Kategorio:Andaluzio]] [[Kategorio:Historio de Al-Andalus]] [[Kategorio:Islamo en Hispanio]] 4uf7x2kslei0x13n25u3rzxhiebwwoe 0 391821 9418467 8751073 2026-07-02T04:10:08Z Globetrotter19 99843 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Szarvas 01civertanlegi.jpg]] → [[File:Szent Klára templom, Szarvas 01civertanlegi.jpg]] too general 9418467 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kristana preĝejo | nomo = Paroĥa preĝejo de<br /> Sankta Klara | larĝo de informkesto = | dosiero = Szent Klára templom, Szarvas 01civertanlegi.jpg | grandeco de dosiero = 250px | priskribo de dosiero = Preĝejo de Sankta Klara en Szarvas | eklezio = [[romkatolika eklezio]] | provinco = [[Békés]] | diocezo = | unio = | dekanujo = | vikariujo = | asocio = | paroĥo = | ensemblo = | ŝtato = [[Hungario]] | ŝtato subtutaĵo1 nomo = | ŝtato subtutaĵo1 = | ŝtato subtutaĵo2 nomo = | ŝtato subtutaĵo2 = | municipo = [[Szarvas]] | geo = | konsekro = [[1812]] | konsekrinto = | titolo = paroĥa preĝejo | uzado = | arkitekto = | stilo = malfrubaroko kaj [[klasikismo]] | ark tipo = | fondo = [[1807]] | finigo = 1812 | kapacito = | konstruado = | longo = | larĝo = | alto = | lokigo de altaro = | materialo = masonita | adreso = | ttt = | commons = | regiono-ISO = HU | mapo = Hungario }} '''Preĝejo de Sankta Klara''' estas romkatolika [[Monumento historia]] en [[Hungario]], en [[urbo]] [[Szarvas]]. == Historio == La romkatolika preĝejo konstruiĝis komence de la [[19-a jarcento]]. La [[orgeno]] funkcias ekde [[1825]], same ankaŭ la [[paroĥo]]. La [[marmoro|marmora]] ŝtuparo estis farita en [[1898]]. == Konstruaĵo == La preĝejo havas unusolan [[turo]]n super la enirejo. La ĉefaltaran [[bildo]]n [[Bartolomé Esteban Murillo]] aŭ lia adepto pentris. Ĝi venis, kiel milita predo el [[Hispanio]] al [[Italio]], poste, kiel donaco, al Szarvas. La [[altaro]] estas dediĉita al [[Sankta Maria]]. [[Kermeso]] okazas en la 12-an de [[aŭgusto]]. == Fontoj == * [http://www.miserend.hu/?templom=1745 hungare] * [http://www.vendegvaro.hu/romai-katolikus-templom-szent-klara-szarvas hungare]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.szarvasnet.hu/~plebania/szarvas.html hungare]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Unua|kat=ne}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Szarvas|Szarvas]] [[Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Klara]] rl6g6gpthd9blssbsgx1ednshximewo 0 402279 9418433 8788712 2026-07-02T01:22:25Z ThomasPusch 1869 9418433 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Ede Újházi,''' [[hungare]] '''Újházi Ede''' estis [[hungaroj|hungara]] [[aktoro]]. Ede Újházi naskiĝis la {{daton|28|januaro}} [[1841]] en [[Debrecen]] - mortis la {{daton|5|novembro}} [[1915]] en [[Budapeŝto]]. == Biografio == Ede Újházi aliĝis al teatra [[koruso]] en [[1864]] en [[Sopron]], poste li estis ano de diversaj provincaj [[teatro]]j. En [[1870]] li apartenis al [[Nacia Teatro (Budapeŝto)]], en [[1888]] li ricevis taskon ankaŭ en [[Budapeŝta Ŝtata Operejo]]. En [[1890]] li edziĝis. Li edukis 25 [[jaro]]jn en aktora akademio. En [[1913]] li emeritiĝis, pli frue li ankaŭ tradukadis kaj verkadis. == Elektitaj disĉiploj == * [[Sári Kürthi]] == Liaj roloj (elekto) == * diversaj teatraj roloj, ekzemple [[Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais]]: [[La barbiro de Sevilo]] - Bariolo; [[József Katona]]: ''Bánk bán'' (Banuso Bánk) - Tiborc; [[Imre Madách]]: ''Az ember tragédiája'' (La tragedio de l' homo) - [[apostolo]] [[sankta Paŭlo]] * diversaj roloj en verkoj de [[Ŝekspiro]] == Supo Újházi == En hungaraj [[restoracio]]j ofte oni manĝas supon "Újházi". Oni ĝenerale ne scias, ke la nomo devenas de tiu ĉi aktoro. Ede Újházi estis dika homo kaj tre ŝatis la kuirarton. Li menciis iam al la [[kelnero]], ke li tre ŝatas la [[supo]]n kuiritan el [[koko]], [[farunaĵo]]j kaj [[legomo]]j. En la sekva [[tago]] la [[kuiristo]] jam prezentis la supon, sed Újházi donis konsilojn al la kuiristo, tiel naskiĝis fine supo de Újházi. == Fontoj == * [http://hu.wikipedia.org Hungara Vikipedio] {{Projektoj}} {{Vivtempo|Ujhazi, Ede}} [[Kategorio:Hungaraj aktoroj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] 72bnbfajrlw65aqghpue94t1hwlp5jl 0 404267 9418679 9270232 2026-07-02T10:29:59Z Sj1mor 12103 9418679 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} ''' Tom SHARPE''' (Thomas Ridley Sharpe, naskiĝinta la [[30an de marto]], [[1928]] — mortinta la {{daton|6|junio|2013}}) estis [[Anglio|angla]] satira aŭtoro, plej bone konata pro sia serio de noveloj [[Wilt (novelo)|Wilt]]. == Vivo == Sharpe naskiĝis en [[Londono]]. Li estis edukita en la lernejoj [[Bloxham]], [[Lancing]] kaj [[Pembroke]], [[Kembriĝo]]. Li translokiĝis al [[Sudafriko]] en 1951,<ref name="acle"> Ray, Mohit K., The Atlantic Companion to Literature in English, Atlantic Publishers & Distributors, Septembro 2007, paĝo 473, isbn=978-81-269-0832-5, http://books.google.com/books?id=A_YatfLrgnMC&pg=PA473&dq=Porterhouse++%22tom+sharpe%22+-Wikipedia&lr=&cd=36#v=onepage&q=Porterhouse%20%20%22tom%20sharpe%22%20-Wikipedia&f=false Konsultita la [[2an de februaro]] 2010.</ref> kie li laboris kiel sociala laboristo kaj instruisto,<ref name="acle" /><ref name="rh bio">http://www.randomhouse.ca/author/results.pperl?authorid=27913{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Tom Sharpe, Author Spotlight, Random House, Konsultita la 2an de februaro 2010.</ref> antaŭ esti elpelita pro politikaj kialoj en 1961.<ref name="acle" /><ref> South Africa Ousting Author, November 9a, 1961, [[New York Times]], paĝo 28, Konsultita la 2an de februaro 2010.</ref> Lia epoko en Sudafriko inspiris liajn novelojn ''Riotous Assembly'' kaj ''Indecent Exposure'',<ref name="acle" /> per kiuj li satiras pri la sistemo de [[Apartismo]]. Post reveno al Anglio, li ekposteniĝis kiel historia profesoro en la Kembriĝa Lernejo pri Arto kaj Teknologio,<ref name="acle" /> kio inspiris lian serion [[Wilt (novelo)|Wilt]]<ref name="acle" /> per kiu li primokas la popularan anglan kulturon. En 1995 li ekloĝis en [[Llafranc]], [[Katalunio]], kie li verkis ''Wilt in Nowhere''.<ref name="xpat-left cam">http://www.expatica.com/es/lifestyle_leisure/lifestyle/why-tom-sharpe-left-cambridge-for-catalonia-12807.html?ppager=0 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120406120034/http://www.expatica.com/es/lifestyle_leisure/lifestyle/why-tom-sharpe-left-cambridge-for-catalonia-12807.html?ppager=0 |date=2012-04-06 }} Why Tom Sharpe left Cambridge for Catalonia, oktobro 2004, Expatica, Konsultita la 2an de februaro 2010.</ref> Spite vivi en [[Hispanio]] li lernis nek la [[kataluna]]n nek la hispanan. "I don't want to learn the language," he says. "I don't want to hear what the price of meat is." ("Mi ne povas lerni la lingvon. Mi ne volas aŭdi kiom kostas viando.")<ref name="xpat-left cam"/>. 2013 li mortis en sia katalunia loĝloko. Kelkaj el liaj verkoj iĝis plej bone vendataj libroj.<ref name="acle" /> == Kritika analizo == == Verkaro == === Serio Porterhouse Blue === * [[Porterhouse Blue]] (1974) * [[Grantchester Grind]] (1995) === Serio Wilt === * [[Wilt (novelo)|Wilt]] (1976) * The Wilt Alternative (1979) * Wilt On High (1984) * Wilt in Triplicate (omnibus) (1996) * Wilt in Nowhere (2004) * The Wilt Inheritance (2010) * The Wilt Alternative (e-Book) (2011) === Aliaj Noveloj === * [[Riotous Assembly]] (1971) * Indecent Exposure (1973) * [[Blott on the landscape]] (1975) * [[The Great Pursuit]] (1977) * [[The Throwback]] (1978) * Ancestral Vices (1980) * Vintage Stuff (1982) * The Midden (1996) * The Gropes (2009) === Kolektoj === * Selected Works (1986) * Tom Sharpe Library Pack (2001) === Mallongaj rakontoj === * Stirring the Pot (1994) * The anthology ''Knights of Madness: Further Comic Tales of Fantasy'' (1998) enhavas rakonton de Tom Sharpe == Notoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Sharpe, Tom}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1928]] [[Kategorio:Londonanoj]] [[Kategorio:Anglaj novelistoj]] [[Kategorio:Anglaj verkistoj]] [[Kategorio:Anglalingva literaturo]] <!-- [[Kategorio:Kembriĝo]] [[Kategorio:Sudafriko]] --> 2rllye8gkje10utb3vnm4t0jep97wls 0 406851 9418707 8751125 2026-07-02T10:46:55Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418707 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kristana preĝejo | nomo = Kalvinana preĝejo de<br />Kunhegyes | larĝo de informkesto = | dosiero = Kunhegyes ref templom.jpg | grandeco de dosiero = 250px | priskribo de dosiero = Kalvinana preĝejo en Kunhegyes | eklezio = [[kalvinismo]] | provinco = [[Jász-Nagykun-Szolnok]] | diocezo = | unio = | dekanujo = | vikariujo = | asocio = | paroĥo = | ensemblo = | ŝtato = [[Hungario]] | ŝtato subtutaĵo1 nomo = | ŝtato subtutaĵo1 = | ŝtato subtutaĵo2 nomo = | ŝtato subtutaĵo2 = | municipo = [[Kunhegyes]] | geo = | konsekro = | konsekrinto = | titolo = | uzado = | arkitekto = [[József Hild]] | stilo = [[klasikismo]] | ark tipo = | fondo = | finigo = | kapacito = 1200 sidlokoj kaj ĉ. 3000 starlokoj | konstruado = | longo = 54 m | larĝo = 24 m | alto = 49 m (turo), 26 m (navo interne) | lokigo de altaro = | materialo = | adreso = | ttt = | commons = | regiono-ISO = HU | mapo = Hungario }} La '''Kalvinana preĝejo''' estas religia [[Monumento historia]] (ekde [[1953]]) en [[Hungario]], en [[urbo]] [[Kunhegyes]]. Ĝi apartenas al la plej grandaj kalvinanaj hungaraj preĝejoj. == Historio == En la [[17-a jarcento]] jam estis tie kalvinana preĝejo. Oni komencis konstrui pli grandan preĝejon en [[1828]]. En [[1830]] la [[epidemio]] pri [[ĥolero]] malhelpis la konstruadon. Nur en [[1841]] daŭriĝis la konstruado kaj post 3 [[jaro]]j la preĝejo pretiĝis. En [[1859]] oni konstruis [[muro]]n ĉirkaŭ la preĝejon. La [[orgeno]] estas aŭdebla ekde [[1885]]. == Konstruaĵo == La [[konstruaĵo]] situas sola en [[korto]] (aŭ en [[parko]]). La [[fasado]] havas 2 simetriajn [[turo]]jn, sube meze estas la ĉefenirejo. Malantaŭ la fasado 3 [[navo]]j troviĝas. Interne la [[galerio]] estas duetaĝa. == Fontoj == * [http://www.kunhegyes.extra.hu/ref_templom.htm hungare] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091020123718/http://www.kunhegyes.extra.hu/ref_templom.htm |date=2009-10-20 }} * [http://www.vendegvaro.hu/reformatus-templom-kunhegyes hungare] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120705171231/http://www.vendegvaro.hu/reformatus-templom-kunhegyes |date=2012-07-05 }} {{Unua|kat=ne}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Kalvinanaj preĝejoj en Hungario|Kunhegyes]] [[Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Kunhegyes]] h38yb4rssn6qikthguz06hx5rdvvr38 0 414547 9418677 9387666 2026-07-02T10:29:08Z Sj1mor 12103 9418677 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | nomo = Tom O'Carroll | dosiero = | grandeco de dosiero = | priskribo = | pseŭdonimo = Carl Toms | naskonomo = | dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1945|8|9}} | loko de naskiĝo = [[Warwickshire]], [[Britio]] | dato de morto = | loko de morto = | profesio = verkisto, ĵurnalisto | nacieco = irlanda-brita | etno = | civitaneco = | edukado = | alma_mater = | aktivaj jaroj = | ĝenro = | temo = | movado = | notindaj verkoj = ''[[Paedophilia: The Radical Case]]'' (1980),<br />''[[Michael Jackson’s Dangerous Liaisons]]'' (2010) | edzo/ino = | partnero = | infanoj = | rilatoj = | influoj = | influituloj = | premioj = | subskribo = | ttt = http://tomocarroll.wordpress.com/ | montri portalon = }} '''Tom O'CARROLL''' (naskiĝis en [[Warwickshire]], [[Britio]], la [[9an de aŭgusto]] 1945) estas verkisto, ĵurnalisto kaj [[Pedofilia movado|pedofilia aktivisto]] kun duobla ŝtataneco irlanda kaj brita<ref>[http://eu.vlex.com/vid/carroll-v-the-united-kingdom-26781379 Case of European Court of Human Rights] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120723071843/http://eu.vlex.com/vid/carroll-v-the-united-kingdom-26781379 |date=2012-07-23 }}, 2005-3-15.</ref>. Inter 1977 kaj 1979 li estis prezidanto kaj videbla vizaĝo de la organizaĵo ''[[Paedophile Information Exchange]]'' (PIE), kiu kampanjis por anstataŭigi la leĝojn pri aĝo de konsento per pli fleksebla kaj liberala leĝa kadro. Pli poste li estis elstara membro de la grupo [[Ipce]], antaŭe nomita ''International Paedophile and Child Emancipation''<ref group="noto">En 1998 la organizaĵo diskutis ŝanĝi sian nomon forigante la 'P' pro konsideri, ke la uzo de la termino 'pedofilia' estis disastra "el vidpunkto de publikaj rilatoj kaj komunikiĝoj". Fine oni venis en akordon konsistantan en konservi la nomon, sed kiel substantivo (Ipce) anstataŭ siglo (IPCE), sen klarigi la originalan signifon. Fontoj: O'Donnell, Ian; Milner, Claire. ''[http://books.google.cat/books?id=tv6Qgl021wkC&pg=PT19&dq=Ipce+pedophile&hl=ca&sa=X&ei=jGHoUqyfMNKYhQeUjYCoCA&ved=0CCkQ6AEwAA#v=onepage&q=Ipce%20pedophile&f=false Child Pornography: Crime, Computers and Society]'', Londono: Routledge, 2012, ISBN 1135846359</ref>. Publikigis du librojn: ''[[Paedophilia: The Radical Case]]''<ref>Rycroft, Charles. "Sensuality from the start". ''[[Times Literary Supplement]]'' (1980-11-21)</ref><ref>Taylor, Eric. "Too young to love?". ''New Society'' (1980-10-30), p. 246.</ref>, lia plej rimarkinda verko, persona rakonto pri kiel li venis aparteni al PIE kaj pri lia laboro en tiu ĉi organizaĵo, kaj ankaŭ polemika analizo pri la etiko de la pedofilio; kaj ''[[Michael Jackson’s Dangerous Liaisons]]'', ĝisfunda studo pri la rilatoj de la kantisto [[Michael Jackson]] kun adoleskantaj knaboj. Kunlaboris kiel ĵurnalisto en diversaj amaskomunikiloj, publikigante kronikojn, eseojn, kritikojn pri televido kaj kino kaj recenzojn pri libroj. Estis enkarcerigita tri fojojn de la brita registaro sub tre dubindaj akuzoj<ref>[http://www.williamapercy.com/wiki/index.php?title=Tom_O%27Carroll_Biography Tom O'Carroll Biography] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131012060126/http://www.williamapercy.com/wiki/index.php?title=Tom_O%27Carroll_Biography |date=2013-10-12 }}, en la persona retejo de la usona historiisto William A. Percy.</ref>. == Biografio == === Infanaĝo kaj edukado === Tom O'Carroll<ref group="noto">La biografio de Tom O'Carroll entenata en tiu ĉi sekcio estas plejparte tradukita el la artikolo [http://www.williamapercy.com/wiki/index.php?title=Tom_O%27Carroll_Biography Tom O'Carroll Biography] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131012060126/http://www.williamapercy.com/wiki/index.php?title=Tom_O%27Carroll_Biography |date=2013-10-12 }}, publikigita en la angla sur la persona retejo de la usona historiisto William A. Percy.''.</ref> naskiĝis la 9-an de aŭgusto 1945 en [[Warwickshire]], [[Anglio]]. Lia patro estis teknika inĝeniero kaj lia patrino dommastrino. O'Carroll kaj lia pli aĝa frato estis edukitaj en la urbo [[Coventry]], kie ili frekventis publikajn lernejojn. La familia medio estis stabila kaj ama. Oni enplantis ĉe ili la gravecon de edukado kaj ambaŭ knaboj eniris en la universitaton. O'Carroll studis historion ĉe la Universitato de Lancaster kaj pedagogio kiel postdiplomito ĉe la Universitato de Kembriĝo, sekvante sian fraton ĉe la Downing College de Kembriĝo. Pli poste, dum sia restado en prizono, O'Carroll obtenis altnivelan [[magistro|majstro]]-diplomon pri filozofio laŭ la [[Open University]]. === Kariero === Li komencis sian karieron kiel instruisto, profesio en kiu li pasigis tri jarojn fine de la 1960aj, ĝis veni en konflikton kun la aŭtoritatoj pro lia senkaŝa amo al unu el liaj lernantoj, 13-jaraĝa knabo. Tio ĉi kaŭzis skandalon, kiu motivis lian maldungon. Ege afliktita persone kaj profesie, li komencis verki kiel pasia petego kaj katarso. La rezultanta romano, ''The Operation'' –ekzerco de sciencfikcio bazita sur la temo de la tiam freŝa kirurgio de transplanto (mezaĝa profesoro, diskreta pedofilo, mortas dispecigita pro survoja akcidento; lian cerbon oni transplantas en la korpon de 10-jaraĝa knabo mortinta pro cerba malsano), estis neniam publikigota, sed tiu ĉi verko, skribita inter 1970 kaj 1971, signis la komencon de granda pasio persona kaj "politika" manifestota per diversaj literaturaj formoj. Komencinte labori kiel raportisto en loka ĵurnalo, ''Leicester Mercury'', plej granda parto el la profesia kariero de O'Carroll konsistos de tiam en observi kaj verki, kun prefero por la rakonta ĵurnalismo –kronikoj, eseoj, televida kaj kina recenzoj, libroj. Maldungita denove en 1974, ĉi-foje pro lia pasinteco dum li laboris kiel voluntulo en junulara klubo –loka politikisto lin kaŭzis problemoj, kiuj tuŝis tion kaj lian okupon en la ĵurnalo–, li eniris en la Open University kiel gazetara agento. Estis dum tiuj jaroj, ke O'Carroll fariĝis membro de ''[[Paedophile Information Exchange]]'' kaj siatempe ĝia prezidanto. Lastinstance, tio ĉi rezultigis skandalon ankoraŭ pli grandan kaj kun pli da publika resono en 1978, kio kaŭzis lian maldungon el la universitato kaj enkarcerigo pro "konspirado por korupti la publikan moralon". Tiuj jaroj ankaŭ estis atestoj de la apero de lia unua libro, ''Paedophilia: The Radical Case'', en 1980. Pasos multaj jaroj ĝis la aferoj kvietiĝos sufiĉe por ke O'Carroll trovu novan okupon. Estis jaroj da aŭstereco, dum kiuj li batalis por resolventiĝi profesiante kiel fantomverkisto kaj farante diskretajn kaj hazardajn laborojn, precipe kiel sendependa teknika redaktisto. Kiel eldonkorektisto li montris grandan talenton kiam sia malfacila pasinteco povis resti kovrita per malhela vualo. Tamen, tiaspeca okupo en la ĵurnalo ''Wakefield Express'' finiĝis per plia maldungo en 1994. Tiutempe sindikata reprezentanto kaj dungista negocanto en la Nacia Unio de Ĵurnalistoj, O'Carroll estis objekto de la skandalgazetoj post la anonco de lia partopreno en la ĉiujara kongreso de la unio, kaj lia maldungo iĝis neevitebla kiam lia karcera pasinteco fariĝis publika. La lasta kaj pli daŭra okupo de O'Carroll estis la sep jaroj, kiujn li trapasis de 1994 ĝis 2001 kiel eldonkorektisto por ''Gulf Times'', ĵurnalo en la angla de [[Doho]], [[Kataro]]. Tiu ĉi ankaŭ finiĝis laŭ la establita modelo: li estis maldungita post esti identigita kiel pedofilo en la paĝoj de sensaciisma ĵurnalo, ĉi-foje ''[[News of the World (gazeto)|News of the World]]''. Lia oponanto, ĉi-foje, estis la fama kaj ĉefa esplora ĵurnalisto de la gazeto, [https://en.wikipedia.org/wiki/Mazher_Mahmood Mazher Mahmoud], ankaŭ konata kiel la "falsa ŝejko". Mahmoud kaj sia skipo ricevis stukaĉadon, ke O'Carroll estus feriinta en naturisma centro en Francio kaj ili iris kun li tien en sekreto ŝajnigante sin naturistoj kun la celo amikumi kun O'Carroll kaj elpumpi el li kompromitajn informojn koncerne pedofilion. Tiu ĉi ne sin lasis trompi, sed tio ne malhelpis, ke la fotisto de Mahmoud kaptis fotaĵon kun long-atinga objektivo de iu nuda O'Carroll supoze ludanta kun 10-jaraĝa knabo (li kaj la knabo tutsimple estis kune en la duŝejoj apud la naĝejo de la centro) kaj publikigis historion bazitan nur sur insinuoj kaj falsaĵoj kun la antaŭaĵoj de O'Carroll en PIE kaj en la prizono kiel fono<ref>Mahmood, Mazher. [http://books.google.es/books?id=2pFOV5HqoUQC&dq=Mazher+Mahmood+Thomas+O'Carroll&source=gbs_navlinks_s ''Confessions of a Fake Sheik: ‘The King of the Sting’ Reveals All''], Londono: HarperCollins, 2009, pp. 116-117. ISBN 0007353642.</ref>. Ĉirkaŭ 60-jaraĝa tiutempe, O'Carroll neniam plu laboros kiel gazetara kunlaboranto. La sekva jardeko estos por li konstanta batalo kontraŭ la ŝajne senfinaj leĝaj reperkutoj estigintaj pro la historio de la falsa ŝejko. Malgraŭ tio, meze de tiuj problemoj, li sin dediĉis dokumentiĝi por sia konkludiga studo pri la intimaj amik-rilatoj de la Reĝo de l' Popo kun knaboj, ''[[Michael Jackson’s Dangerous Liaisons]]'', aperonta en 2010. === Sekseco kaj rilatoj === Konsciiĝinte en la aĝo de 10 jaroj pri lia seksaltiro al knaboj kaj estante 16-jaraĝa pri lia manko de intereso pri la kontraŭa sekso, O'Carroll adoptis unue konservativan sintenon, taksante sian situacion kiel problemon resolvenda gajnante sperton kun knabinoj; aŭ, en la okazo ne sukcedi, per medicina kuracado. Estante universitatano li havis mallongan gefianĉecon, sed la rilato fiaskis, samkiel pluraj aliaj, pro lia decido ne kaŝi sian seksan orientiĝon al la virinoj kun kiu li duopis. En la aĝo de 20 jaroj estiĝis ĉe li seksaltiro al antaŭadoleskaj knabinoj kiu surprizis lin kiel nova elemento, sed evidentis, ke neniu el ambaŭ genroj altiris al li preter [[pubereco]]. Fariĝinte 30-jaraĝa li estis certa, ke li ne volis ian paran rilaton kun alia plenkreskulo, kaj ekde tiam li rezignaciis al fraŭleco. Kvankam la reago de O'Carroll antaŭ sia propra sekseco estis de maltrankvilo kaj ĉagreno atinginte plenkreskaĝon, liaj ideoj prenis optimisman kaj radikalan direkton kiam li komencis malkovri la tolereman sintenon rilate al sekseco de kulturoj en kiuj la infanoj ne estis/estas rigardataj kiel "senkulpecaj" kaj senseksaj, kaj eĉ la seksa intimeco inter plenkreskuloj kaj infanoj estis/estas konsiderata kiel normala. Lia enkonduko en tiu nova mondo de ŝanĝoj ŝuldiĝis grandparte al la verkisto Angus Stewart, kun kiu li konatiĝis kiel admiranto ĉe lia domo en [[Oxfordshire]] (Anglio), post la legado de ''Sandel'', romano de Stewart de 1968 pri la amrilato inter juna universitatano kaj ĥor-infano. Tiutempe Stewart pasigis multon el sia tempo en [[Maroko]], kie li mem havis antaŭadoleskajn amantojn. Tom O'Carroll neniam asertis (kio estus danĝera) aŭ neis publike esti havinta rilatojn kun neplenkreskuloj. Neniam estis, krom tio, iu ajn denunco ĉi-rilate. La alta grado de kontrolo al kiu li estis submetata de la polico kaj amaskomunikiloj dum pluraj jardekoj sugestas abstinadon aŭ gradon de diskreteco kiu neniam estis en aliaj aspektoj de lia vivo. Oni spekulativis, ke la dediĉo "To A and Z, with love" de lia libro ''[[Paedophilia: The Radical Case]]'' povus aludi al knaboj kun kiuj li povintus havi ian intiman rilaton. === Aktivismo === La 'seksa revolucio' de la fino de la jardeko de la 1960aj kaj komenco de la 1970aj estis tempo kiam O'Carroll kaj multaj aliaj –inkluzive de filozofoj kiel [[Michel Foucault]], [[Jacques Derrida]] kaj [[Louis Althusser]], aŭ la iama komunisma revoluciisto [[Daniel Cohn-Bendit]]– komprenis, ke la seksa liberigado de la infanoj kaj la nuligo de la aĝo de konsento estis aferoj submetendaj al agado kaj debato. La kreskanta movado por la geja liberigado de tiuj jaroj havigis la modelon kiu inspiris la kreon de ''[[Paedophile Information Exchange]]'' en Britio en 1974, grupo kiun O'Carroll aliĝis la saman jaron. Li baldaŭ komencis engaĝiĝi en la Organiza Komitato kaj fariĝis unue sekretario kaj poste prezidanto. Tiutempe gazetara agento laŭ la Open University kaj kun sperto kiel ĵurnalisto, O'Carroll okupiĝis pri la promocia kampanjo de PIE, celanta montri ke la reformoj de la leĝaro proponataj de la organizaĵo estis bone dokumentitaj kaj ja sufiĉe moderaj<ref group="noto">Konforme al ĝia programo, la aĝo de konsento ne estus simple nuligita, sed anstataŭita de alternativa modelo kiu nur estigus punajn agadojn se la infano ne partoprenus libervole en la rilato. Aliaj kazoj motivo de maltrankvilo estus solvendaj de la civilaj tribunaloj, kiuj povus malpermesi rilatojn konsidereblaj kiel kontraŭaj al la supera intereso de la neplenkreskulo.</ref>. O'Carroll, samkiel sia antauxulo ĉe la prezidanteco, Keith Hose<ref name="brun">O'Carroll, Tom. "[http://www.ipce.info/host/radicase/chap11.htm The Beginnings of Radical Paedophilia in Britain]". En: [http://www.ipce.info/host/radicase/chap11.htm ''Paedophilia: The Radical Case'']. Londono: Peter Owen, 1980. ISBN 0-7206-0546-6.</ref>, pensis, ke grupo kampanjianta en malfermita kaj energia maniero ne estus facile rigardata kiel nura vualo por krimaj aktivaĵoj –kio jam okazis al la frata grupo ''Paedophile Action for Liberation'', kiu fiskis pro la atakoj de la skandal-gazetoj<ref name="brun"/><ref>Santiago, Pablo. "Colectivos a favor de la pedofilia". En: ''Alicia en el lado oscuro'', Madrido: Imagine, 2004, pp. 387-391. ISBN 84-95882-46-9.</ref>. Komence la rezultoj ne estis malbonaj. En 1976 O'Carroll obtenis gravan projekcion farinte diskurson pri la uzo de kemia kastrado por pedofiloj fronte al la Nacia Konsilantaro pri Civilaj Liberecoj (NCCL, laŭ ĝia siglo en la angla; nun ''Liberty''), atingante rezolucion por kondamni tiun formon de "kuracado". Li ankaŭ estis membro de la subkomitato pri samseksemaj rajtoj de NCCL. Oni povus subteni, ke tiu estis la adekvata nivelo de aktivismo, ĝenerale adresita al institucioj kaj medioj liberalaj kaj liberecanaj. Sed O'Carroll iris tro rapide kaj malproksime, energie serĉante la atenton de ĉiuj medioj, inkluzive de la plej furiozaj sensaciismaj ĵurnaloj. Priskribita de la direktoro de ''[[The Guardian]]'' Alan Rusbridger kiel havanta "evidentan spriton por publico" en lia rolo kiel proparolanto de PIE, li sendube sukcesis konatigi la grupon en 1977, sed je alta kosto. Somero de eventoj en kiuj PIE estis implikata ŝprucigis tagon post tago, dum pluraj monatoj, la frontajn paĝojn de la tuta nacia gazetaro, kun speciala atento al lia partopreno en la kongreso en [[Nottingham]] de ''Campaign for Homosexual Equality'', en la kongreso en Swansea de la Brita Societo pri Psikologio pri "Amo kaj altiro" kaj en malferma renkontiĝo de PIE ĉe la Conway Hall de Londono. Oni ankaŭ oferis plurfoje al O'Carroll partopreni en aliaj debat-programoj (li eĉ ricevis prestiĝan inviton por fari diskurson ĉe la historia societo de debato Oxford Union<ref>[http://dl.dropboxusercontent.com/u/44284820/Oxford%20Union%20invitation.JPG Invito]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} de Oxford Union adresita al Tom O'Carroll en 1978. Eltirita el la artikolo [http://www.williamapercy.com/wiki/index.php?title=Tom_O%27Carroll_Biography Tom O'Carroll Biography] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131012060126/http://www.williamapercy.com/wiki/index.php?title=Tom_O%27Carroll_Biography |date=2013-10-12 }}, publikigita en la angla en la persona retejo de la usona historiisto William A. Percy.</ref>), sed poste oni subite retiris al li la invitojn kiam la sociaj protestoj minacis translimiĝi. Pli poste O'Carroll estis nomita inter ĝiaj "personoj de la jaro" fare de la ĵurnalo ''Sunday Times'', sed lia reklama taktiko estis tre malbone prikalkulita. La sensaciisma gazetaro nur fokusiĝis sur la skandala ebleco, ke la seksrilatoj kun infanoj "apenaŭ kvar-jaraĝaj" estu teorie permesataj konforme al la programo de PIE, dum la vastaj protektaj rimedoj inkludataj en ĝiaj proponoj estis tute ignoritaj. Oni larĝe atingis la agnoskon de PIE, sed nur en la senco de skandalo kaj fifamo, kiuj baldaŭ igis la organizaĵon atakebla sub la diskreditigitaj leĝoj pri konspirado. Spite al tio, la populareco de PIE donis du rimarkindajn fruktojn. En 1978, la psikologoj Glenn Wilson kaj David Cox sin turnis al la grupo kun la peto studi ĝian membraron sub la aŭspicioj de la Instituto pri Psikiatrio de Londono. Kun aprobo de O'Carroll kaj de la plenum-komitato de PIE, tiuj esploristoj faris studon pri la membraro de PIE, kiu rezultigis libron nomitan ''The Child-Lovers: A Study of Paedophilies in Society''. Tio ja estis grava avanco fronte al la antaŭaj esploroj, bazitaj preskaŭ entute sur klinikaj kaj juraj samploj malmulte reprezentativaj. La alia granda pozitiva rezulto estis tio, ke la eldonejo Peter Owen sin adresis al O'Carroll por peti de li, ke li skribu sian propran libron, publikigota en 1980 kiel ''Paedophilia: The Radical Case''. En malpli pozitiva maniero, O'Carroll estis maldungita de la Open University pro supoze diskreditigi ĝin, kaj baldaŭ, inter 1981 kaj 1982, kondamnita al du jaroj da malliberigo pro "konspirado por korupti la publikan moralon". Seniluziigita, diskreditigita kaj senlabora, li pasigos la plej grandan parton de la sekvaj du jardekoj en mallumo, simple provante vivteni sin diskrete. Fine de la 1990aj jaroj, malnova lia amiko, iama armea oficiro, ordonis lin, ke li emeritiĝu ("Estas via devo") por kunlabori postkulise en pluraj televidelsendoj pri pedofilio, inkluzive de la serio ''Witness'' de Dea Birkett por Channel 4 kaj la fama falsa dokumenta filmo satirika ''Brass Eye'', elsendita en 2001. En 2003 li estis fronte al la kameraoj por konfronto kun la aktivulino kontraŭ la infana misuzo Esther Rantzen en la nokta debat-programo ''After Dark''. Tiu sama militanta armeano estis ankaŭ rekrutonta O'Carroll por la okcidenta fronto: en Nederlando li komencis labori por Internacia Emancipado Infana kaj Pedofilia (''International Pedophile and Child Emancipation''; IPCE, laŭ ĝia siglo en la angla); en Francio li partoprenis en rimarkinda maniero en du kongresoj en Parizo, tiu de la Internacia Akademio pri Seksa Esplorado (2000) kaj en la Monda Kongreso pri Seksologio (2001). Tiuj kongresoj signis la komencon de kontinuaj kontaktoj kun elstaraj akademiaj kaj klinikaj eminentuloj kiuj helpos multe por certigi, ke lia libro pri la sekseco de Michael Jackson ricevu la atenton de fakaj kritikistoj. Nuntempe, pere de sia blogo Heretic TOC, Tom O'Carroll tenas tion, kion li difinas kiel "diskurso de rezistado" pri pedofilio. === Enkarcerigo === En 1981 li estis kondamnita pro "konspirado por korupti la publikan moralon" pro la rubriko de kontaktoj de la revuo de PIE ''Understanding Paedophilia'' kaj verdiktita al puno de du jaroj da malliberigo. Li plenumis sian punon, finfine da 16 monatoj pro la tiam valida normativo de reduktado pro bona konduto al triono de la verdiktita puno, en tri malsamaj prizonoj: Wormwood Scrubs, Wandsworth kaj Lewes. Kvankam li plenumis la kondiĉojn por peti la liberecon sub kondiĉoj post 12 monatoj da enkarcerigo, tiu ĉi estis al li malakceptita. Dum lia restado en prizono li estis tri fojojn fizike atakita. En unu li ricevis pugnobaton sur la visaĝon estante en la supro de fera ŝtuparo dum li portis pleton por manĝaĵo, kiu lanĝis lin kap-antaŭe ĝis la fino en spektakleca maniero. Li estis sendifekta. «Baristero» (angla advokato) de la akuzo pri konspirado, Peter Thornton, pli poste Konsilanto de la Reĝino kaj dekana distrikta juĝisto, verkis pri tio en la sekva jaro en ''Rights'', la ĵurnalo de la Nacia Konsilantaro pri Civilaj Liberecoj (poste ''Liberty''). Thornton kritikis la akuzojn, siaopinie “tre malproksimaj de iu ajn tuŝebla leĝo-rompo”, kaj asertis ke O'Carroll estis kondamnita sub malmultaj indikaĵoj<ref>Thornton, Peter. "Unacceptable charges exposed in recent trials". Rights, Vol. 6, n-ro 2, 1982.</ref>. Krom tio, Dan Franklin, eldoninto de ''Paedophilia: The Radical Case'', verkis epilogon por la usona eldono pri la du juĝoj kontraŭ O'Carroll en la brita Centra Krima Kortumo (okazinta la dua post montri sin en malkonsento la juĝantaro de la unua) kaj enkarcerigo<ref>Franklin, D., Afterword, em O’Carroll, T., ''Paedophilia: The Radical Case'', Alyson Publications, Boston, Mass., 1982, pp. 252-256.</ref>. Franklin, kiu pli poste fariĝis, laŭ recenzo en la ĵurnalo ''The Guardian'', “la eldona giganto de la furor-verkistoj en Britio”, diris ke la aŭtoritatoj “sin montris rezolutaj puni tiun ĉi inteligentan kaj elokventan viron je la limo de ilia povo”. Franklin citis komentariistojn de la tempo, inter ili Alan Watkins de ''The Observer'', kiu deklaris ke O’Carroll estis punita fakte nur pro kampanji por modifi la leĝaron. En 2002 li havis denove leĝajn malfacilaĵojn, ĉi-foje sub akuzo malobservi la malpermeson importi obscenajn fotaĵojn de infanoj el Kataro. Li estis kondamnita al puno de naŭ monatoj da malliberigo surbaze de tri bildoj, verdikto nuligota de la Apelacia Tribunalo, kiu taksis ke la esplor-juĝisto estis tro kondiĉita pro la aktivismo de O'Carroll. La fotaĵoj estis priskribitaj en la verdikto kiel havantaj "la kvaliton de obscenaj en la kunteksto en kiu ili estis kaptitaj, sed (...) similaj al tiuj, kiuj kelkaj gepatroj povas ja fari al siaj filoj en tute senkulpeca maniero". En nova aŭdienco, ĉi-foje por apelacii la kondamnon, ne la verdikton, oni rifuzis al O'Carroll apelacii fronte al unika juĝanto. Tio ja ne malhelpis al li apelacii fronte al ĉambro kun tri juĝistoj, eĉ se tio signifis, ke la ŝtato ne financos lian defendon. Konvinkita, ke li ne malobservis la leĝon (li ĉiam pensis, ke la fotaĵoj ne estis obscenaj; la leĝo postulis krome, ke li scius ke la fotaĵoj importitaj estas nelicaj), decidis prepari sian propran apelacion kaj reprezenti sin mem en la Reĝaj Tribunaloj de Justico. Eldirinte verdikton, la juĝisto Tom Crowther diris, ke O'Carroll estas "defendanto fordonita, entuziasma kaj tre bone informata de tio, kion li konsideras senkulpeca kaj ne misuza plezuro rigardi fotografiojn de nudaj infanoj. Li eldiras argumentojn filozofiajn, sociajn kaj artajn pri tio kion ni konsideras kiel malgrava rilate al tio, kio estas por ni du juraj demandoj: (1) Ĉu la juĝo kaj la enketado disvolviĝis korekte? (2) Ĉu la konvinkoj estas solidaj?". Surbaze de tiuj demandoj la apelacio estis rifuzita. Ankoraŭ ne kontenta, O'Carroll apelaciis refoje, denove reprezentante sin mem, ĉi-foje fronte al la [[Eŭropa Kortumo pri Homaj Rajtoj]], kie la afero estis solvita fare de ĉambro kun sep juĝistoj en 2005. O'Carroll argumentis, ke la jurisprudenca difino pri "obscena" estis tro svaga kaj sekve kontraŭa al la [[Eŭropa Konvencio pri Homaj Rajtoj]]. En 9-paĝa verdikto la tribunalo montris sin en malakordo, tiel do la kondamno fariĝis definitiva. En januaro de la sekva jaro, 2006, O'Carroll estis denove arestita, ĉi-foje sub suspekto de konspirado por distribui obscenajn fotaĵojn de infanoj, post havigi al [[sekreta agento]] de la Metropola Polico de Londono kolekton da bildoj de infana pornografio obtenita el alia akuzato pro la samaj faktoj. En junio 2006 li estis formale kulpigita sub akuzoj pri infana pornografio. En septembro li agnoskis esti distribuinta obscenajn bildojn de infanoj. En decembro li estis kondamnita al du jaroj kaj duono da malliberigo fare de la Supera Tribunalo. Kiel en pluraj postjarmilaj operacoj implikantaj la sekretan laboron de la brita polico, la motivoj kaj metodoj de tiu ĉi, nomita Operaco Glenlivet, estis tre diskuteblaj. Tamen, kiel tro kutime, la raportoj de la gazetaro pri la afero diris nenion koncerne la defendon de tiu ĉi historio; ankaŭ ne la amaskomunikiloj informiĝis multe en publika aŭdienco pri la disvolviĝo de la afero<ref group="noto">Pliaj detaloj pri la disvolviĝo de la afero estas troveblaj en la artikolo [http://www.williamapercy.com/wiki/index.php?title=Tom_O%27Carroll_Biography Tom O'Carroll Biography] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131012060126/http://www.williamapercy.com/wiki/index.php?title=Tom_O%27Carroll_Biography |date=2013-10-12 }}, publikigita en la angla sur la persona retejo de la usona historiisto William A. Percy.''.</ref>. === Persona vivo === Ofte vidita sidanta en trankvila angulo de taverno, absorbita de lia ''The Guardian'' kun trink-poto da bona biero kiel sola akompananto, O'Carroll povas ja esti facile prenita por "solulo"; ne el la frenezaj kaj danĝeraj, sed li ja ŝajnas maljuna kaj malriĉa ulo, kiu perdis sian amatan edzinon antaŭ nelonge. Tiu ĉi estas anonima kaj diskreta distraĵo kiun li tre ŝatas, ĉar donas al li tempon kaj spacon por pensi. Tiu ĉi estas nun lia vivo, ĝenerale: vivo kiun li pasigas pensante kaj intense fordonita iel tiel al vortoj, kun ĵurnalo, kun libro aŭ fronte al ekrano de komputilo. Iam li faris ne malmultajn vojaĝojn tra la mondo por trankviliĝi kaj pripensi, dum kiuj li lernis (kvankam poste forgesis grandparte) kelkajn lingvojn je relative bona konversacio nivelo –franca, germana, noruega kaj hispana, sed neniam araba, malgraŭ tio, ke li loĝis en Kataro dum sep jaroj. Tiu ĉi estis ĉiam "provizora" nomumo, tiel ke li neniam venis lerni la lingvon. Iel ajn, en tiu ĉi lando kie li laboris kiel invitito, la unua lingvo de siaj kolegoj de ''Gulf Times'', krom taksiistoj, butikistoj, kelneroj de lia trinkejo ĉe Doha Club, kaj aliaj amikoj, estis ordinare la malajala, hindia, urdua, kannada, maratha, konkania, telugua aŭ, venataj el aliaj punktoj, la tagaloga aŭ iu alia inter multaj. Tamen li esprimis sian respekton al islamo leginte la Koranon de la komenco ĝis la fino, kio kondukis lin fari la samon kun la Biblio. Kvankam dum lia infanaĝo li estis fervora kredanto, eĉ prozelito dum mallonga spaco da tempo, O'Carroll ne turnis multe sian atenton al la skriboj de sia religio de la juneco ekde li forlasis sian fidon estante adoleskanto. Tiu ĉi reveno al la Biblio rezultigis du eseojn, kiuj komencis kiel dialogo kun kristana damo usona pri la seksaj malobeoj de la prezidanto [[Bill Clinton]]. Li tiom fieras pri tiuj eseoj, kiom pri la plejparto de sia publikigita verkaro. Li ankaŭ estas, aŭ kutime estas, fort-vola sed netalenta ŝak-ludanto; eĉ tiel, unufoje li sukcesis travivi per honoriga pato al la monda ĉampiono Vasily Smyslov en simultana ludo. [[Skvaŝo]] kaj naĝado tenas lin jam de longe en bona fizika stato. Nuntempe (2012), kun 66 jaroj, li frekventas la gimnastejon du fojojn posemajne por fari ekzercado, kaj se la vetero estas sufiĉe adekvata, lia granda pasio estas piede promeni tra la monta zono proksime de sia domo en [[Kumbrio]], kelkfoje akompanata de amikoj venantaj el la tuta mondo por fari al li etan viziton. == Publikigitaj verkoj == === Rakonta ĵurnalismo === * ''[[Paedophilia: The Radical Case]]'', Londono, Peter Owen, 1980, ISBN 0 7206 0546 6. Priskribita kiel "elokventa kaj bone dokumentata libro" fare de la direktoro de ''The Guardian'' Alan Rusbridger<ref>Rusbriger, Alan, "Why the DPP resurrected an ancient law to deal with paedophiles", ''The Guardian'', 1981-3-14 ([http://dl.dropbox.com/u/44284820/Rusbridger%20on%20PIE%20trial.doĉ skanita kopio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} eltirita el la artikolo [http://www.williamapercy.com/wiki/index.php?title=Tom_O%27Carroll_Biography Tom O'Carroll Biography] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131012060126/http://www.williamapercy.com/wiki/index.php?title=Tom_O%27Carroll_Biography |date=2013-10-12 }}, publikigita en la angla en la persona retejo de la usona historiisto William A. Percy).</ref>, tiu ĉi unua granda verko de O'Carroll klare dividis la kritikistojn. En la akademia mondo li vaste superis la pruvon de la tempo per pli ol 90 citaĵoj en Google Akademia en 2013. Dum multaj jaroj ĝi estis rekomendita teksto por la postdiplomitoj de la Instituto pri Krimologio de la [[Universitato Kembriĝo]]. Oni povas trovi gravan pripenson pri la libro en ''Children's Sexual Encounters With Adults'', de Li, West kaj Woodhouse, kie Li komparas la sintenon de O’Carroll kun tiu de David Finkelhor, priskribita kiel “eble la plej elstara sociologo” laboranta en la kampo de la infana seksa misuzo. Li analizis kaj reviziis ambaŭ sintenoj, fine proponante kompromisan solvon de kvin punktoj. En 2005, la etikaj fundamentoj de la verko de O’Carroll ricevis specialan atenton en ''Sex from Plato to Paglia: A Philosophical Encyclopedia''. En la kap-vorto pri pedofilio de tiu ĉi enciklopedio, Igor Primoratz, emerita profesoro pri filozofio ĉe la [[Hebrea Universitato de Jerusalemo]], priskribas kaj analizas la ŝanĝojn faritajn de O’Carroll rilate al la koncepto pri infana seksa “senkulpeco”, la opinio ke la fruaj seksaj spertoj malutilas la disvolviĝon de la infano, kaj la aserto ke la “informita konsento”, kiel kontraŭa al la nura dispozicio, estas etika neceso por partopreni seksrilatojn kun la aliaj. Primoratz alvenas al la konkludo, ke “Se la seksagado ne povas esti rigardata kiel malsama [de la ceteraj aktivaĵoj en kiuj partoprenas kune plenkreskuloj kaj infanoj], tiam do la morala kaj jura situacio de pedofilio nur dependas de la afero scii se ĝi estas malutila por la infanoj. Pri tiu ĉi afero la ĵurio ankoraŭ ne sin deklaris”. * ''[[Michael Jackson’s Dangerous Liaisons]]'', Leicester: Troubador, 2010. Forĝita dum 17 jaroj kaj 624 paĝoj granda, ĝi estas la plej ambicia verko de O'Carroll, en kiu, sub la pseŭdonimo Carl Toms, li proponas ĉio-ampleksan revizion pri la polemikaj intimaj rilatoj de la artisto kun knaboj. Priskribita de la usona historiisto William A. Percy kiel "verko de genio", ''Michael Jackson's Dangerous Liaisons'' ricevis, antaŭ aperi, la entuziastan avalon de kvin eminentaj profesoroj, inkluzive Percy. Post ĝia publikigo, alia renoma specialisto, J. Michael Bailey, profesoro pri psikologio ĉe la Universitato de Northwestern, ankaŭ vaste laŭdis ĝin en kvar-paĝa recenzo por la akademia revuo ''Archives of Sexual Behavior''. Bailey, um homem de família, skribis: "La ideo, ke pedofiliaj rilatoj povas esti nemalutilaj aŭ eĉ ser konvenaj por infanoj estas perturba por multaj homoj, inkluzive mi mem". Sed, li daŭris, "La manko de scienca evidenco apoganta miajn reagojn grandparte visceraj kontraŭ pedofiliaj rilatoj estis unu el la plej surprizaj malkovroj de mia multe-promesa scienca kariero... O’Carroll argumentas kontraŭ miaj impulsoj kaj li bone argumentas". === Artikoloj === * "Chemical castration", ''Gay Left'', n-ro 7 (vintro 1978-9), pp.&nbsp;37–8. * "Is PIE sexist?", ''Magpie'', n-ro 12 (januaro 1979), pp.&nbsp;7–9. * "Paedophilia: A Response", ''Gay Left'', n-ro 8 (somero 1979), pp.&nbsp;13–17. * "A Jackson jury on the streets", ''NAMBLA Bulletin'', n-ro 8, Vol. 14 (14-16 de novembro 1993). * "Sentencing in child pornography cases: A Response to the Sentencing Advisory Panel's Consultation Paper", [s.l.], 2002. [http://www.ipce.info/library_3/files/sap.htm Reta versio], Biblioteko IPCE. === Recenzoj === * "The Age Taboo": resenha sobre o livro de Dan Tsang ''The Age Taboo'', ''Minor Problems'', n-ro 1 (1983-4-15), pp.&nbsp;10–11. * "A gay view of 'child abuse'"; recenzo pri ''The Abomination'' Paul Golding, [s.l.], 2001. * "Judith Levine: Harmful to Minors"; recenzo pri ''[[Harmful to Minors]]'' de [[Judith Levine]], publikigita en la interreto, 2002. [http://www.ipce.info/library_3/files/tomoc_rev_lev.htm Reta versio], Biblioteko IPCE. * "Is it a bird? Is it a plane? No, it's Super Ped!"; resenha sobre ''The Moralist'' de Rod Downey, ''Great Mirror Press'', Ormond Beach, Florido, 2001. [http://www.ipce.info/library_2/files/tom_rod.htm Reta versio], Biblioteko IPCE. * "A wasted opportunity"; recenzo pri ''Be Careful Who You Love'' de Diane Dimond, [s.l.], 2006. * "Around Jackson, not 'on' him"; recenzo pri ''On Michael Jackson'' de Margo Jefferson, [s.l.], 2009. * "Aphrodite's new angle is just as slanted as her old one"; recenzo pri ''Michael Jackson Conspiracy'' de Aphrodite Jones, [s.l.], 2009. * "Brüno meets Jacko Review of Unmasked"; recenzo pri ''The Final Years of Michael Jackson'' de Ian Halperin, [s.l.], 2009. * "Comment on ‘The Role of Androphilia in the Psychosexual Development of Boys’ by David L. Riegel, ''International Journal of Sexual Health'', n-ro 3, Vol. 3, pp.&nbsp;157–157. * "Love is confoundedly complicated!"; recenzo pri ''Tiger: A Memoir'' de Margaŭ Fragoso, publikigita en decembro 2011 en specialigita forumo de la interreto, kun aliro nur por invititoj. * "[http://www.sexarchive.info/BIB/carrollrev1.htm Of Goode and evil]"; recenzo pri ''Paedophiles in Society'' de [[Sarah D. Goode]], 2012, [s.l.], Archive for Sexology. === Kolektivaj verkoj === * ''Paedophilia: Some Questions and Answers''. == Notoj == {{Notoj}} == Referencoj == {{Referencoj|3}} ==Eksteraj ligiloj == * {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=laK5x5JNgik&feature=youtu.be ''A Decent Life: The Dissenting Narrative of Tom O'Carroll'' (filmanonco 1)] (2015). Dokumenta filmo de David Kennerly el la perspektivo de Tom O'Carroll. YouTube. * {{en}} [http://www.youtube.com/watch?v=kM3BgPzl-sI PIE Member Tom O'Carroll], BBC Radio 4, 2014-02-26. {{Pedofilio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pedofilia movado|C]] 4l4sj1p9gbjwi2tujj307hiw8doe21v 9418678 9418677 2026-07-02T10:29:26Z Sj1mor 12103 9418678 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | nomo = Tom O'Carroll | dosiero = | grandeco de dosiero = | priskribo = | pseŭdonimo = Carl Toms | naskonomo = | dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1945|8|9}} | loko de naskiĝo = [[Warwickshire]], [[Britio]] | dato de morto = | loko de morto = | profesio = verkisto, ĵurnalisto | nacieco = irlanda-brita | etno = | civitaneco = | edukado = | alma_mater = | aktivaj jaroj = | ĝenro = | temo = | movado = | notindaj verkoj = ''[[Paedophilia: The Radical Case]]'' (1980),<br />''[[Michael Jackson’s Dangerous Liaisons]]'' (2010) | edzo/ino = | partnero = | infanoj = | rilatoj = | influoj = | influituloj = | premioj = | subskribo = | ttt = http://tomocarroll.wordpress.com/ | montri portalon = }} '''Tom O'CARROLL''' (naskiĝis en [[Warwickshire]], [[Britio]], la [[9an de aŭgusto]] 1945) estas verkisto, ĵurnalisto kaj [[Pedofilia movado|pedofilia aktivisto]] kun duobla ŝtataneco irlanda kaj brita<ref>[http://eu.vlex.com/vid/carroll-v-the-united-kingdom-26781379 Case of European Court of Human Rights] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120723071843/http://eu.vlex.com/vid/carroll-v-the-united-kingdom-26781379 |date=2012-07-23 }}, 2005-3-15.</ref>. Inter 1977 kaj 1979 li estis prezidanto kaj videbla vizaĝo de la organizaĵo ''[[Paedophile Information Exchange]]'' (PIE), kiu kampanjis por anstataŭigi la leĝojn pri aĝo de konsento per pli fleksebla kaj liberala leĝa kadro. Pli poste li estis elstara membro de la grupo [[Ipce]], antaŭe nomita ''International Paedophile and Child Emancipation''<ref group="noto">En 1998 la organizaĵo diskutis ŝanĝi sian nomon forigante la 'P' pro konsideri, ke la uzo de la termino 'pedofilia' estis disastra "el vidpunkto de publikaj rilatoj kaj komunikiĝoj". Fine oni venis en akordon konsistantan en konservi la nomon, sed kiel substantivo (Ipce) anstataŭ siglo (IPCE), sen klarigi la originalan signifon. Fontoj: O'Donnell, Ian; Milner, Claire. ''[http://books.google.cat/books?id=tv6Qgl021wkC&pg=PT19&dq=Ipce+pedophile&hl=ca&sa=X&ei=jGHoUqyfMNKYhQeUjYCoCA&ved=0CCkQ6AEwAA#v=onepage&q=Ipce%20pedophile&f=false Child Pornography: Crime, Computers and Society]'', Londono: Routledge, 2012, ISBN 1135846359</ref>. Publikigis du librojn: ''[[Paedophilia: The Radical Case]]''<ref>Rycroft, Charles. "Sensuality from the start". ''[[Times Literary Supplement]]'' (1980-11-21)</ref><ref>Taylor, Eric. "Too young to love?". ''New Society'' (1980-10-30), p. 246.</ref>, lia plej rimarkinda verko, persona rakonto pri kiel li venis aparteni al PIE kaj pri lia laboro en tiu ĉi organizaĵo, kaj ankaŭ polemika analizo pri la etiko de la pedofilio; kaj ''[[Michael Jackson’s Dangerous Liaisons]]'', ĝisfunda studo pri la rilatoj de la kantisto [[Michael Jackson]] kun adoleskantaj knaboj. Kunlaboris kiel ĵurnalisto en diversaj amaskomunikiloj, publikigante kronikojn, eseojn, kritikojn pri televido kaj kino kaj recenzojn pri libroj. Estis enkarcerigita tri fojojn de la brita registaro sub tre dubindaj akuzoj<ref>[http://www.williamapercy.com/wiki/index.php?title=Tom_O%27Carroll_Biography Tom O'Carroll Biography] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131012060126/http://www.williamapercy.com/wiki/index.php?title=Tom_O%27Carroll_Biography |date=2013-10-12 }}, en la persona retejo de la usona historiisto William A. Percy.</ref>. == Biografio == === Infanaĝo kaj edukado === Tom O'Carroll<ref group="noto">La biografio de Tom O'Carroll entenata en tiu ĉi sekcio estas plejparte tradukita el la artikolo [http://www.williamapercy.com/wiki/index.php?title=Tom_O%27Carroll_Biography Tom O'Carroll Biography] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131012060126/http://www.williamapercy.com/wiki/index.php?title=Tom_O%27Carroll_Biography |date=2013-10-12 }}, publikigita en la angla sur la persona retejo de la usona historiisto William A. Percy.''.</ref> naskiĝis la 9-an de aŭgusto 1945 en [[Warwickshire]], [[Anglio]]. Lia patro estis teknika inĝeniero kaj lia patrino dommastrino. O'Carroll kaj lia pli aĝa frato estis edukitaj en la urbo [[Coventry]], kie ili frekventis publikajn lernejojn. La familia medio estis stabila kaj ama. Oni enplantis ĉe ili la gravecon de edukado kaj ambaŭ knaboj eniris en la universitaton. O'Carroll studis historion ĉe la Universitato de Lancaster kaj pedagogio kiel postdiplomito ĉe la [[Universitato Kembriĝo]], sekvante sian fraton ĉe la Downing College de Kembriĝo. Pli poste, dum sia restado en prizono, O'Carroll obtenis altnivelan [[magistro|majstro]]-diplomon pri filozofio laŭ la [[Open University]]. === Kariero === Li komencis sian karieron kiel instruisto, profesio en kiu li pasigis tri jarojn fine de la 1960aj, ĝis veni en konflikton kun la aŭtoritatoj pro lia senkaŝa amo al unu el liaj lernantoj, 13-jaraĝa knabo. Tio ĉi kaŭzis skandalon, kiu motivis lian maldungon. Ege afliktita persone kaj profesie, li komencis verki kiel pasia petego kaj katarso. La rezultanta romano, ''The Operation'' –ekzerco de sciencfikcio bazita sur la temo de la tiam freŝa kirurgio de transplanto (mezaĝa profesoro, diskreta pedofilo, mortas dispecigita pro survoja akcidento; lian cerbon oni transplantas en la korpon de 10-jaraĝa knabo mortinta pro cerba malsano), estis neniam publikigota, sed tiu ĉi verko, skribita inter 1970 kaj 1971, signis la komencon de granda pasio persona kaj "politika" manifestota per diversaj literaturaj formoj. Komencinte labori kiel raportisto en loka ĵurnalo, ''Leicester Mercury'', plej granda parto el la profesia kariero de O'Carroll konsistos de tiam en observi kaj verki, kun prefero por la rakonta ĵurnalismo –kronikoj, eseoj, televida kaj kina recenzoj, libroj. Maldungita denove en 1974, ĉi-foje pro lia pasinteco dum li laboris kiel voluntulo en junulara klubo –loka politikisto lin kaŭzis problemoj, kiuj tuŝis tion kaj lian okupon en la ĵurnalo–, li eniris en la Open University kiel gazetara agento. Estis dum tiuj jaroj, ke O'Carroll fariĝis membro de ''[[Paedophile Information Exchange]]'' kaj siatempe ĝia prezidanto. Lastinstance, tio ĉi rezultigis skandalon ankoraŭ pli grandan kaj kun pli da publika resono en 1978, kio kaŭzis lian maldungon el la universitato kaj enkarcerigo pro "konspirado por korupti la publikan moralon". Tiuj jaroj ankaŭ estis atestoj de la apero de lia unua libro, ''Paedophilia: The Radical Case'', en 1980. Pasos multaj jaroj ĝis la aferoj kvietiĝos sufiĉe por ke O'Carroll trovu novan okupon. Estis jaroj da aŭstereco, dum kiuj li batalis por resolventiĝi profesiante kiel fantomverkisto kaj farante diskretajn kaj hazardajn laborojn, precipe kiel sendependa teknika redaktisto. Kiel eldonkorektisto li montris grandan talenton kiam sia malfacila pasinteco povis resti kovrita per malhela vualo. Tamen, tiaspeca okupo en la ĵurnalo ''Wakefield Express'' finiĝis per plia maldungo en 1994. Tiutempe sindikata reprezentanto kaj dungista negocanto en la Nacia Unio de Ĵurnalistoj, O'Carroll estis objekto de la skandalgazetoj post la anonco de lia partopreno en la ĉiujara kongreso de la unio, kaj lia maldungo iĝis neevitebla kiam lia karcera pasinteco fariĝis publika. La lasta kaj pli daŭra okupo de O'Carroll estis la sep jaroj, kiujn li trapasis de 1994 ĝis 2001 kiel eldonkorektisto por ''Gulf Times'', ĵurnalo en la angla de [[Doho]], [[Kataro]]. Tiu ĉi ankaŭ finiĝis laŭ la establita modelo: li estis maldungita post esti identigita kiel pedofilo en la paĝoj de sensaciisma ĵurnalo, ĉi-foje ''[[News of the World (gazeto)|News of the World]]''. Lia oponanto, ĉi-foje, estis la fama kaj ĉefa esplora ĵurnalisto de la gazeto, [https://en.wikipedia.org/wiki/Mazher_Mahmood Mazher Mahmoud], ankaŭ konata kiel la "falsa ŝejko". Mahmoud kaj sia skipo ricevis stukaĉadon, ke O'Carroll estus feriinta en naturisma centro en Francio kaj ili iris kun li tien en sekreto ŝajnigante sin naturistoj kun la celo amikumi kun O'Carroll kaj elpumpi el li kompromitajn informojn koncerne pedofilion. Tiu ĉi ne sin lasis trompi, sed tio ne malhelpis, ke la fotisto de Mahmoud kaptis fotaĵon kun long-atinga objektivo de iu nuda O'Carroll supoze ludanta kun 10-jaraĝa knabo (li kaj la knabo tutsimple estis kune en la duŝejoj apud la naĝejo de la centro) kaj publikigis historion bazitan nur sur insinuoj kaj falsaĵoj kun la antaŭaĵoj de O'Carroll en PIE kaj en la prizono kiel fono<ref>Mahmood, Mazher. [http://books.google.es/books?id=2pFOV5HqoUQC&dq=Mazher+Mahmood+Thomas+O'Carroll&source=gbs_navlinks_s ''Confessions of a Fake Sheik: ‘The King of the Sting’ Reveals All''], Londono: HarperCollins, 2009, pp. 116-117. ISBN 0007353642.</ref>. Ĉirkaŭ 60-jaraĝa tiutempe, O'Carroll neniam plu laboros kiel gazetara kunlaboranto. La sekva jardeko estos por li konstanta batalo kontraŭ la ŝajne senfinaj leĝaj reperkutoj estigintaj pro la historio de la falsa ŝejko. Malgraŭ tio, meze de tiuj problemoj, li sin dediĉis dokumentiĝi por sia konkludiga studo pri la intimaj amik-rilatoj de la Reĝo de l' Popo kun knaboj, ''[[Michael Jackson’s Dangerous Liaisons]]'', aperonta en 2010. === Sekseco kaj rilatoj === Konsciiĝinte en la aĝo de 10 jaroj pri lia seksaltiro al knaboj kaj estante 16-jaraĝa pri lia manko de intereso pri la kontraŭa sekso, O'Carroll adoptis unue konservativan sintenon, taksante sian situacion kiel problemon resolvenda gajnante sperton kun knabinoj; aŭ, en la okazo ne sukcedi, per medicina kuracado. Estante universitatano li havis mallongan gefianĉecon, sed la rilato fiaskis, samkiel pluraj aliaj, pro lia decido ne kaŝi sian seksan orientiĝon al la virinoj kun kiu li duopis. En la aĝo de 20 jaroj estiĝis ĉe li seksaltiro al antaŭadoleskaj knabinoj kiu surprizis lin kiel nova elemento, sed evidentis, ke neniu el ambaŭ genroj altiris al li preter [[pubereco]]. Fariĝinte 30-jaraĝa li estis certa, ke li ne volis ian paran rilaton kun alia plenkreskulo, kaj ekde tiam li rezignaciis al fraŭleco. Kvankam la reago de O'Carroll antaŭ sia propra sekseco estis de maltrankvilo kaj ĉagreno atinginte plenkreskaĝon, liaj ideoj prenis optimisman kaj radikalan direkton kiam li komencis malkovri la tolereman sintenon rilate al sekseco de kulturoj en kiuj la infanoj ne estis/estas rigardataj kiel "senkulpecaj" kaj senseksaj, kaj eĉ la seksa intimeco inter plenkreskuloj kaj infanoj estis/estas konsiderata kiel normala. Lia enkonduko en tiu nova mondo de ŝanĝoj ŝuldiĝis grandparte al la verkisto Angus Stewart, kun kiu li konatiĝis kiel admiranto ĉe lia domo en [[Oxfordshire]] (Anglio), post la legado de ''Sandel'', romano de Stewart de 1968 pri la amrilato inter juna universitatano kaj ĥor-infano. Tiutempe Stewart pasigis multon el sia tempo en [[Maroko]], kie li mem havis antaŭadoleskajn amantojn. Tom O'Carroll neniam asertis (kio estus danĝera) aŭ neis publike esti havinta rilatojn kun neplenkreskuloj. Neniam estis, krom tio, iu ajn denunco ĉi-rilate. La alta grado de kontrolo al kiu li estis submetata de la polico kaj amaskomunikiloj dum pluraj jardekoj sugestas abstinadon aŭ gradon de diskreteco kiu neniam estis en aliaj aspektoj de lia vivo. Oni spekulativis, ke la dediĉo "To A and Z, with love" de lia libro ''[[Paedophilia: The Radical Case]]'' povus aludi al knaboj kun kiuj li povintus havi ian intiman rilaton. === Aktivismo === La 'seksa revolucio' de la fino de la jardeko de la 1960aj kaj komenco de la 1970aj estis tempo kiam O'Carroll kaj multaj aliaj –inkluzive de filozofoj kiel [[Michel Foucault]], [[Jacques Derrida]] kaj [[Louis Althusser]], aŭ la iama komunisma revoluciisto [[Daniel Cohn-Bendit]]– komprenis, ke la seksa liberigado de la infanoj kaj la nuligo de la aĝo de konsento estis aferoj submetendaj al agado kaj debato. La kreskanta movado por la geja liberigado de tiuj jaroj havigis la modelon kiu inspiris la kreon de ''[[Paedophile Information Exchange]]'' en Britio en 1974, grupo kiun O'Carroll aliĝis la saman jaron. Li baldaŭ komencis engaĝiĝi en la Organiza Komitato kaj fariĝis unue sekretario kaj poste prezidanto. Tiutempe gazetara agento laŭ la Open University kaj kun sperto kiel ĵurnalisto, O'Carroll okupiĝis pri la promocia kampanjo de PIE, celanta montri ke la reformoj de la leĝaro proponataj de la organizaĵo estis bone dokumentitaj kaj ja sufiĉe moderaj<ref group="noto">Konforme al ĝia programo, la aĝo de konsento ne estus simple nuligita, sed anstataŭita de alternativa modelo kiu nur estigus punajn agadojn se la infano ne partoprenus libervole en la rilato. Aliaj kazoj motivo de maltrankvilo estus solvendaj de la civilaj tribunaloj, kiuj povus malpermesi rilatojn konsidereblaj kiel kontraŭaj al la supera intereso de la neplenkreskulo.</ref>. O'Carroll, samkiel sia antauxulo ĉe la prezidanteco, Keith Hose<ref name="brun">O'Carroll, Tom. "[http://www.ipce.info/host/radicase/chap11.htm The Beginnings of Radical Paedophilia in Britain]". En: [http://www.ipce.info/host/radicase/chap11.htm ''Paedophilia: The Radical Case'']. Londono: Peter Owen, 1980. ISBN 0-7206-0546-6.</ref>, pensis, ke grupo kampanjianta en malfermita kaj energia maniero ne estus facile rigardata kiel nura vualo por krimaj aktivaĵoj –kio jam okazis al la frata grupo ''Paedophile Action for Liberation'', kiu fiskis pro la atakoj de la skandal-gazetoj<ref name="brun"/><ref>Santiago, Pablo. "Colectivos a favor de la pedofilia". En: ''Alicia en el lado oscuro'', Madrido: Imagine, 2004, pp. 387-391. ISBN 84-95882-46-9.</ref>. Komence la rezultoj ne estis malbonaj. En 1976 O'Carroll obtenis gravan projekcion farinte diskurson pri la uzo de kemia kastrado por pedofiloj fronte al la Nacia Konsilantaro pri Civilaj Liberecoj (NCCL, laŭ ĝia siglo en la angla; nun ''Liberty''), atingante rezolucion por kondamni tiun formon de "kuracado". Li ankaŭ estis membro de la subkomitato pri samseksemaj rajtoj de NCCL. Oni povus subteni, ke tiu estis la adekvata nivelo de aktivismo, ĝenerale adresita al institucioj kaj medioj liberalaj kaj liberecanaj. Sed O'Carroll iris tro rapide kaj malproksime, energie serĉante la atenton de ĉiuj medioj, inkluzive de la plej furiozaj sensaciismaj ĵurnaloj. Priskribita de la direktoro de ''[[The Guardian]]'' Alan Rusbridger kiel havanta "evidentan spriton por publico" en lia rolo kiel proparolanto de PIE, li sendube sukcesis konatigi la grupon en 1977, sed je alta kosto. Somero de eventoj en kiuj PIE estis implikata ŝprucigis tagon post tago, dum pluraj monatoj, la frontajn paĝojn de la tuta nacia gazetaro, kun speciala atento al lia partopreno en la kongreso en [[Nottingham]] de ''Campaign for Homosexual Equality'', en la kongreso en Swansea de la Brita Societo pri Psikologio pri "Amo kaj altiro" kaj en malferma renkontiĝo de PIE ĉe la Conway Hall de Londono. Oni ankaŭ oferis plurfoje al O'Carroll partopreni en aliaj debat-programoj (li eĉ ricevis prestiĝan inviton por fari diskurson ĉe la historia societo de debato Oxford Union<ref>[http://dl.dropboxusercontent.com/u/44284820/Oxford%20Union%20invitation.JPG Invito]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} de Oxford Union adresita al Tom O'Carroll en 1978. Eltirita el la artikolo [http://www.williamapercy.com/wiki/index.php?title=Tom_O%27Carroll_Biography Tom O'Carroll Biography] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131012060126/http://www.williamapercy.com/wiki/index.php?title=Tom_O%27Carroll_Biography |date=2013-10-12 }}, publikigita en la angla en la persona retejo de la usona historiisto William A. Percy.</ref>), sed poste oni subite retiris al li la invitojn kiam la sociaj protestoj minacis translimiĝi. Pli poste O'Carroll estis nomita inter ĝiaj "personoj de la jaro" fare de la ĵurnalo ''Sunday Times'', sed lia reklama taktiko estis tre malbone prikalkulita. La sensaciisma gazetaro nur fokusiĝis sur la skandala ebleco, ke la seksrilatoj kun infanoj "apenaŭ kvar-jaraĝaj" estu teorie permesataj konforme al la programo de PIE, dum la vastaj protektaj rimedoj inkludataj en ĝiaj proponoj estis tute ignoritaj. Oni larĝe atingis la agnoskon de PIE, sed nur en la senco de skandalo kaj fifamo, kiuj baldaŭ igis la organizaĵon atakebla sub la diskreditigitaj leĝoj pri konspirado. Spite al tio, la populareco de PIE donis du rimarkindajn fruktojn. En 1978, la psikologoj Glenn Wilson kaj David Cox sin turnis al la grupo kun la peto studi ĝian membraron sub la aŭspicioj de la Instituto pri Psikiatrio de Londono. Kun aprobo de O'Carroll kaj de la plenum-komitato de PIE, tiuj esploristoj faris studon pri la membraro de PIE, kiu rezultigis libron nomitan ''The Child-Lovers: A Study of Paedophilies in Society''. Tio ja estis grava avanco fronte al la antaŭaj esploroj, bazitaj preskaŭ entute sur klinikaj kaj juraj samploj malmulte reprezentativaj. La alia granda pozitiva rezulto estis tio, ke la eldonejo Peter Owen sin adresis al O'Carroll por peti de li, ke li skribu sian propran libron, publikigota en 1980 kiel ''Paedophilia: The Radical Case''. En malpli pozitiva maniero, O'Carroll estis maldungita de la Open University pro supoze diskreditigi ĝin, kaj baldaŭ, inter 1981 kaj 1982, kondamnita al du jaroj da malliberigo pro "konspirado por korupti la publikan moralon". Seniluziigita, diskreditigita kaj senlabora, li pasigos la plej grandan parton de la sekvaj du jardekoj en mallumo, simple provante vivteni sin diskrete. Fine de la 1990aj jaroj, malnova lia amiko, iama armea oficiro, ordonis lin, ke li emeritiĝu ("Estas via devo") por kunlabori postkulise en pluraj televidelsendoj pri pedofilio, inkluzive de la serio ''Witness'' de Dea Birkett por Channel 4 kaj la fama falsa dokumenta filmo satirika ''Brass Eye'', elsendita en 2001. En 2003 li estis fronte al la kameraoj por konfronto kun la aktivulino kontraŭ la infana misuzo Esther Rantzen en la nokta debat-programo ''After Dark''. Tiu sama militanta armeano estis ankaŭ rekrutonta O'Carroll por la okcidenta fronto: en Nederlando li komencis labori por Internacia Emancipado Infana kaj Pedofilia (''International Pedophile and Child Emancipation''; IPCE, laŭ ĝia siglo en la angla); en Francio li partoprenis en rimarkinda maniero en du kongresoj en Parizo, tiu de la Internacia Akademio pri Seksa Esplorado (2000) kaj en la Monda Kongreso pri Seksologio (2001). Tiuj kongresoj signis la komencon de kontinuaj kontaktoj kun elstaraj akademiaj kaj klinikaj eminentuloj kiuj helpos multe por certigi, ke lia libro pri la sekseco de Michael Jackson ricevu la atenton de fakaj kritikistoj. Nuntempe, pere de sia blogo Heretic TOC, Tom O'Carroll tenas tion, kion li difinas kiel "diskurso de rezistado" pri pedofilio. === Enkarcerigo === En 1981 li estis kondamnita pro "konspirado por korupti la publikan moralon" pro la rubriko de kontaktoj de la revuo de PIE ''Understanding Paedophilia'' kaj verdiktita al puno de du jaroj da malliberigo. Li plenumis sian punon, finfine da 16 monatoj pro la tiam valida normativo de reduktado pro bona konduto al triono de la verdiktita puno, en tri malsamaj prizonoj: Wormwood Scrubs, Wandsworth kaj Lewes. Kvankam li plenumis la kondiĉojn por peti la liberecon sub kondiĉoj post 12 monatoj da enkarcerigo, tiu ĉi estis al li malakceptita. Dum lia restado en prizono li estis tri fojojn fizike atakita. En unu li ricevis pugnobaton sur la visaĝon estante en la supro de fera ŝtuparo dum li portis pleton por manĝaĵo, kiu lanĝis lin kap-antaŭe ĝis la fino en spektakleca maniero. Li estis sendifekta. «Baristero» (angla advokato) de la akuzo pri konspirado, Peter Thornton, pli poste Konsilanto de la Reĝino kaj dekana distrikta juĝisto, verkis pri tio en la sekva jaro en ''Rights'', la ĵurnalo de la Nacia Konsilantaro pri Civilaj Liberecoj (poste ''Liberty''). Thornton kritikis la akuzojn, siaopinie “tre malproksimaj de iu ajn tuŝebla leĝo-rompo”, kaj asertis ke O'Carroll estis kondamnita sub malmultaj indikaĵoj<ref>Thornton, Peter. "Unacceptable charges exposed in recent trials". Rights, Vol. 6, n-ro 2, 1982.</ref>. Krom tio, Dan Franklin, eldoninto de ''Paedophilia: The Radical Case'', verkis epilogon por la usona eldono pri la du juĝoj kontraŭ O'Carroll en la brita Centra Krima Kortumo (okazinta la dua post montri sin en malkonsento la juĝantaro de la unua) kaj enkarcerigo<ref>Franklin, D., Afterword, em O’Carroll, T., ''Paedophilia: The Radical Case'', Alyson Publications, Boston, Mass., 1982, pp. 252-256.</ref>. Franklin, kiu pli poste fariĝis, laŭ recenzo en la ĵurnalo ''The Guardian'', “la eldona giganto de la furor-verkistoj en Britio”, diris ke la aŭtoritatoj “sin montris rezolutaj puni tiun ĉi inteligentan kaj elokventan viron je la limo de ilia povo”. Franklin citis komentariistojn de la tempo, inter ili Alan Watkins de ''The Observer'', kiu deklaris ke O’Carroll estis punita fakte nur pro kampanji por modifi la leĝaron. En 2002 li havis denove leĝajn malfacilaĵojn, ĉi-foje sub akuzo malobservi la malpermeson importi obscenajn fotaĵojn de infanoj el Kataro. Li estis kondamnita al puno de naŭ monatoj da malliberigo surbaze de tri bildoj, verdikto nuligota de la Apelacia Tribunalo, kiu taksis ke la esplor-juĝisto estis tro kondiĉita pro la aktivismo de O'Carroll. La fotaĵoj estis priskribitaj en la verdikto kiel havantaj "la kvaliton de obscenaj en la kunteksto en kiu ili estis kaptitaj, sed (...) similaj al tiuj, kiuj kelkaj gepatroj povas ja fari al siaj filoj en tute senkulpeca maniero". En nova aŭdienco, ĉi-foje por apelacii la kondamnon, ne la verdikton, oni rifuzis al O'Carroll apelacii fronte al unika juĝanto. Tio ja ne malhelpis al li apelacii fronte al ĉambro kun tri juĝistoj, eĉ se tio signifis, ke la ŝtato ne financos lian defendon. Konvinkita, ke li ne malobservis la leĝon (li ĉiam pensis, ke la fotaĵoj ne estis obscenaj; la leĝo postulis krome, ke li scius ke la fotaĵoj importitaj estas nelicaj), decidis prepari sian propran apelacion kaj reprezenti sin mem en la Reĝaj Tribunaloj de Justico. Eldirinte verdikton, la juĝisto Tom Crowther diris, ke O'Carroll estas "defendanto fordonita, entuziasma kaj tre bone informata de tio, kion li konsideras senkulpeca kaj ne misuza plezuro rigardi fotografiojn de nudaj infanoj. Li eldiras argumentojn filozofiajn, sociajn kaj artajn pri tio kion ni konsideras kiel malgrava rilate al tio, kio estas por ni du juraj demandoj: (1) Ĉu la juĝo kaj la enketado disvolviĝis korekte? (2) Ĉu la konvinkoj estas solidaj?". Surbaze de tiuj demandoj la apelacio estis rifuzita. Ankoraŭ ne kontenta, O'Carroll apelaciis refoje, denove reprezentante sin mem, ĉi-foje fronte al la [[Eŭropa Kortumo pri Homaj Rajtoj]], kie la afero estis solvita fare de ĉambro kun sep juĝistoj en 2005. O'Carroll argumentis, ke la jurisprudenca difino pri "obscena" estis tro svaga kaj sekve kontraŭa al la [[Eŭropa Konvencio pri Homaj Rajtoj]]. En 9-paĝa verdikto la tribunalo montris sin en malakordo, tiel do la kondamno fariĝis definitiva. En januaro de la sekva jaro, 2006, O'Carroll estis denove arestita, ĉi-foje sub suspekto de konspirado por distribui obscenajn fotaĵojn de infanoj, post havigi al [[sekreta agento]] de la Metropola Polico de Londono kolekton da bildoj de infana pornografio obtenita el alia akuzato pro la samaj faktoj. En junio 2006 li estis formale kulpigita sub akuzoj pri infana pornografio. En septembro li agnoskis esti distribuinta obscenajn bildojn de infanoj. En decembro li estis kondamnita al du jaroj kaj duono da malliberigo fare de la Supera Tribunalo. Kiel en pluraj postjarmilaj operacoj implikantaj la sekretan laboron de la brita polico, la motivoj kaj metodoj de tiu ĉi, nomita Operaco Glenlivet, estis tre diskuteblaj. Tamen, kiel tro kutime, la raportoj de la gazetaro pri la afero diris nenion koncerne la defendon de tiu ĉi historio; ankaŭ ne la amaskomunikiloj informiĝis multe en publika aŭdienco pri la disvolviĝo de la afero<ref group="noto">Pliaj detaloj pri la disvolviĝo de la afero estas troveblaj en la artikolo [http://www.williamapercy.com/wiki/index.php?title=Tom_O%27Carroll_Biography Tom O'Carroll Biography] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131012060126/http://www.williamapercy.com/wiki/index.php?title=Tom_O%27Carroll_Biography |date=2013-10-12 }}, publikigita en la angla sur la persona retejo de la usona historiisto William A. Percy.''.</ref>. === Persona vivo === Ofte vidita sidanta en trankvila angulo de taverno, absorbita de lia ''The Guardian'' kun trink-poto da bona biero kiel sola akompananto, O'Carroll povas ja esti facile prenita por "solulo"; ne el la frenezaj kaj danĝeraj, sed li ja ŝajnas maljuna kaj malriĉa ulo, kiu perdis sian amatan edzinon antaŭ nelonge. Tiu ĉi estas anonima kaj diskreta distraĵo kiun li tre ŝatas, ĉar donas al li tempon kaj spacon por pensi. Tiu ĉi estas nun lia vivo, ĝenerale: vivo kiun li pasigas pensante kaj intense fordonita iel tiel al vortoj, kun ĵurnalo, kun libro aŭ fronte al ekrano de komputilo. Iam li faris ne malmultajn vojaĝojn tra la mondo por trankviliĝi kaj pripensi, dum kiuj li lernis (kvankam poste forgesis grandparte) kelkajn lingvojn je relative bona konversacio nivelo –franca, germana, noruega kaj hispana, sed neniam araba, malgraŭ tio, ke li loĝis en Kataro dum sep jaroj. Tiu ĉi estis ĉiam "provizora" nomumo, tiel ke li neniam venis lerni la lingvon. Iel ajn, en tiu ĉi lando kie li laboris kiel invitito, la unua lingvo de siaj kolegoj de ''Gulf Times'', krom taksiistoj, butikistoj, kelneroj de lia trinkejo ĉe Doha Club, kaj aliaj amikoj, estis ordinare la malajala, hindia, urdua, kannada, maratha, konkania, telugua aŭ, venataj el aliaj punktoj, la tagaloga aŭ iu alia inter multaj. Tamen li esprimis sian respekton al islamo leginte la Koranon de la komenco ĝis la fino, kio kondukis lin fari la samon kun la Biblio. Kvankam dum lia infanaĝo li estis fervora kredanto, eĉ prozelito dum mallonga spaco da tempo, O'Carroll ne turnis multe sian atenton al la skriboj de sia religio de la juneco ekde li forlasis sian fidon estante adoleskanto. Tiu ĉi reveno al la Biblio rezultigis du eseojn, kiuj komencis kiel dialogo kun kristana damo usona pri la seksaj malobeoj de la prezidanto [[Bill Clinton]]. Li tiom fieras pri tiuj eseoj, kiom pri la plejparto de sia publikigita verkaro. Li ankaŭ estas, aŭ kutime estas, fort-vola sed netalenta ŝak-ludanto; eĉ tiel, unufoje li sukcesis travivi per honoriga pato al la monda ĉampiono Vasily Smyslov en simultana ludo. [[Skvaŝo]] kaj naĝado tenas lin jam de longe en bona fizika stato. Nuntempe (2012), kun 66 jaroj, li frekventas la gimnastejon du fojojn posemajne por fari ekzercado, kaj se la vetero estas sufiĉe adekvata, lia granda pasio estas piede promeni tra la monta zono proksime de sia domo en [[Kumbrio]], kelkfoje akompanata de amikoj venantaj el la tuta mondo por fari al li etan viziton. == Publikigitaj verkoj == === Rakonta ĵurnalismo === * ''[[Paedophilia: The Radical Case]]'', Londono, Peter Owen, 1980, ISBN 0 7206 0546 6. Priskribita kiel "elokventa kaj bone dokumentata libro" fare de la direktoro de ''The Guardian'' Alan Rusbridger<ref>Rusbriger, Alan, "Why the DPP resurrected an ancient law to deal with paedophiles", ''The Guardian'', 1981-3-14 ([http://dl.dropbox.com/u/44284820/Rusbridger%20on%20PIE%20trial.doĉ skanita kopio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} eltirita el la artikolo [http://www.williamapercy.com/wiki/index.php?title=Tom_O%27Carroll_Biography Tom O'Carroll Biography] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131012060126/http://www.williamapercy.com/wiki/index.php?title=Tom_O%27Carroll_Biography |date=2013-10-12 }}, publikigita en la angla en la persona retejo de la usona historiisto William A. Percy).</ref>, tiu ĉi unua granda verko de O'Carroll klare dividis la kritikistojn. En la akademia mondo li vaste superis la pruvon de la tempo per pli ol 90 citaĵoj en Google Akademia en 2013. Dum multaj jaroj ĝi estis rekomendita teksto por la postdiplomitoj de la Instituto pri Krimologio de la [[Universitato Kembriĝo]]. Oni povas trovi gravan pripenson pri la libro en ''Children's Sexual Encounters With Adults'', de Li, West kaj Woodhouse, kie Li komparas la sintenon de O’Carroll kun tiu de David Finkelhor, priskribita kiel “eble la plej elstara sociologo” laboranta en la kampo de la infana seksa misuzo. Li analizis kaj reviziis ambaŭ sintenoj, fine proponante kompromisan solvon de kvin punktoj. En 2005, la etikaj fundamentoj de la verko de O’Carroll ricevis specialan atenton en ''Sex from Plato to Paglia: A Philosophical Encyclopedia''. En la kap-vorto pri pedofilio de tiu ĉi enciklopedio, Igor Primoratz, emerita profesoro pri filozofio ĉe la [[Hebrea Universitato de Jerusalemo]], priskribas kaj analizas la ŝanĝojn faritajn de O’Carroll rilate al la koncepto pri infana seksa “senkulpeco”, la opinio ke la fruaj seksaj spertoj malutilas la disvolviĝon de la infano, kaj la aserto ke la “informita konsento”, kiel kontraŭa al la nura dispozicio, estas etika neceso por partopreni seksrilatojn kun la aliaj. Primoratz alvenas al la konkludo, ke “Se la seksagado ne povas esti rigardata kiel malsama [de la ceteraj aktivaĵoj en kiuj partoprenas kune plenkreskuloj kaj infanoj], tiam do la morala kaj jura situacio de pedofilio nur dependas de la afero scii se ĝi estas malutila por la infanoj. Pri tiu ĉi afero la ĵurio ankoraŭ ne sin deklaris”. * ''[[Michael Jackson’s Dangerous Liaisons]]'', Leicester: Troubador, 2010. Forĝita dum 17 jaroj kaj 624 paĝoj granda, ĝi estas la plej ambicia verko de O'Carroll, en kiu, sub la pseŭdonimo Carl Toms, li proponas ĉio-ampleksan revizion pri la polemikaj intimaj rilatoj de la artisto kun knaboj. Priskribita de la usona historiisto William A. Percy kiel "verko de genio", ''Michael Jackson's Dangerous Liaisons'' ricevis, antaŭ aperi, la entuziastan avalon de kvin eminentaj profesoroj, inkluzive Percy. Post ĝia publikigo, alia renoma specialisto, J. Michael Bailey, profesoro pri psikologio ĉe la Universitato de Northwestern, ankaŭ vaste laŭdis ĝin en kvar-paĝa recenzo por la akademia revuo ''Archives of Sexual Behavior''. Bailey, um homem de família, skribis: "La ideo, ke pedofiliaj rilatoj povas esti nemalutilaj aŭ eĉ ser konvenaj por infanoj estas perturba por multaj homoj, inkluzive mi mem". Sed, li daŭris, "La manko de scienca evidenco apoganta miajn reagojn grandparte visceraj kontraŭ pedofiliaj rilatoj estis unu el la plej surprizaj malkovroj de mia multe-promesa scienca kariero... O’Carroll argumentas kontraŭ miaj impulsoj kaj li bone argumentas". === Artikoloj === * "Chemical castration", ''Gay Left'', n-ro 7 (vintro 1978-9), pp.&nbsp;37–8. * "Is PIE sexist?", ''Magpie'', n-ro 12 (januaro 1979), pp.&nbsp;7–9. * "Paedophilia: A Response", ''Gay Left'', n-ro 8 (somero 1979), pp.&nbsp;13–17. * "A Jackson jury on the streets", ''NAMBLA Bulletin'', n-ro 8, Vol. 14 (14-16 de novembro 1993). * "Sentencing in child pornography cases: A Response to the Sentencing Advisory Panel's Consultation Paper", [s.l.], 2002. [http://www.ipce.info/library_3/files/sap.htm Reta versio], Biblioteko IPCE. === Recenzoj === * "The Age Taboo": resenha sobre o livro de Dan Tsang ''The Age Taboo'', ''Minor Problems'', n-ro 1 (1983-4-15), pp.&nbsp;10–11. * "A gay view of 'child abuse'"; recenzo pri ''The Abomination'' Paul Golding, [s.l.], 2001. * "Judith Levine: Harmful to Minors"; recenzo pri ''[[Harmful to Minors]]'' de [[Judith Levine]], publikigita en la interreto, 2002. [http://www.ipce.info/library_3/files/tomoc_rev_lev.htm Reta versio], Biblioteko IPCE. * "Is it a bird? Is it a plane? No, it's Super Ped!"; resenha sobre ''The Moralist'' de Rod Downey, ''Great Mirror Press'', Ormond Beach, Florido, 2001. [http://www.ipce.info/library_2/files/tom_rod.htm Reta versio], Biblioteko IPCE. * "A wasted opportunity"; recenzo pri ''Be Careful Who You Love'' de Diane Dimond, [s.l.], 2006. * "Around Jackson, not 'on' him"; recenzo pri ''On Michael Jackson'' de Margo Jefferson, [s.l.], 2009. * "Aphrodite's new angle is just as slanted as her old one"; recenzo pri ''Michael Jackson Conspiracy'' de Aphrodite Jones, [s.l.], 2009. * "Brüno meets Jacko Review of Unmasked"; recenzo pri ''The Final Years of Michael Jackson'' de Ian Halperin, [s.l.], 2009. * "Comment on ‘The Role of Androphilia in the Psychosexual Development of Boys’ by David L. Riegel, ''International Journal of Sexual Health'', n-ro 3, Vol. 3, pp.&nbsp;157–157. * "Love is confoundedly complicated!"; recenzo pri ''Tiger: A Memoir'' de Margaŭ Fragoso, publikigita en decembro 2011 en specialigita forumo de la interreto, kun aliro nur por invititoj. * "[http://www.sexarchive.info/BIB/carrollrev1.htm Of Goode and evil]"; recenzo pri ''Paedophiles in Society'' de [[Sarah D. Goode]], 2012, [s.l.], Archive for Sexology. === Kolektivaj verkoj === * ''Paedophilia: Some Questions and Answers''. == Notoj == {{Notoj}} == Referencoj == {{Referencoj|3}} ==Eksteraj ligiloj == * {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=laK5x5JNgik&feature=youtu.be ''A Decent Life: The Dissenting Narrative of Tom O'Carroll'' (filmanonco 1)] (2015). Dokumenta filmo de David Kennerly el la perspektivo de Tom O'Carroll. YouTube. * {{en}} [http://www.youtube.com/watch?v=kM3BgPzl-sI PIE Member Tom O'Carroll], BBC Radio 4, 2014-02-26. {{Pedofilio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pedofilia movado|C]] kfrvuwfpbozpuij04it3qlg091ev0b4 0 418336 9418470 8260017 2026-07-02T04:56:02Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418470 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Kaba kormorano |koloro = pink |dosiero=Phalacrocorax capensis - Namib 2013.jpg |dosiero2 = Cape_Cormorant,_Cape_Town.jpg |dosiero larĝo = 300px |dosiero2 larĝo = 300px |priskribo de dosiero2 = Kaba kormorano, Kaburbo, Sudafriko |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pelikanoformaj]] ''Pelecaniformes'' |familio = [[Falakrokorakedoj]] ''Phalacrocoracidae'' |genro = ''[[Phalacrocorax]]'' |specio = ''Ph. capensis'' |statuso = NT |dunomo = ''Phalacrocorax capensis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Anders Sparrman|Sparrman]], [[1788]]) |specioj de subdivizio = subspecioj |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} [[Dosiero:Cape Cormorant RWD2.jpg|maldekstra|eta|Ĉe Kaburbo (Sudafriko).]] La '''Kaba kormorano''' aŭ '''Kaba tufkormorano''' (''Phalacrocorax capensis'') estas [[birdospecio]] [[endemio (ekologio)|endemia]] de la sudokcidentaj marbordoj de [[Afriko]]. Kabaj kormoranoj reproduktiĝas el [[Namibio]] suden al suda [[Kabprovinco]]. For de la [[reprodukta sezono]], ili povas troviĝi tiom for norde kiom ĝis la elfluejo de la [[Rivero Kongo|Kongo]], kaj ankaŭ etendiĝas ĝis la orienta marbordo de Sudafriko tiom for kiom [[Mozambiko]]. En la 1970-aj jaroj, la reprodukta populacio estis taksata je ĉirkaŭ 1 miliono nur en [[Namibio]]. Tamen, la [[IUCN]] nune klasas ĝin kiel "Preskaŭ Minacatan" baze sur: pliiĝanta poluado el oleoverŝado, ĝenado ĉe la predejoj, kaj pliiĝo de patogenoj aŭ parazitoj.<ref>IUCN2012</ref> La Kaba kormorano estas preskaŭ tute brilnigra birdo, kvankam en la reprodukta sezono ĝi havas purpurecan nuancon kaj kelkajn blankajn plumojn en la kapo, kolo kaj [[kloako]]. Ĝia [[gorĝosako]] estas tre oranĝecflava; malkutime ĉe kormoranoj, ties [[brido]]j estas plumaj. La birdaj flugiloj estas ĉirkaŭ 240–280&nbsp;mm etende, kaj ĝi pezas 800–1600 gramojn, kun malmulta [[seksa dimorfismo]]. Kabaj kormoranoj komune manĝas en aroj, prenante la fiŝarojn el mezprofunda akvo, ekzemple [[sardino]]jn, [[anĉovo]]jn, kaj [[sablofiŝo]]jn. Ilia predo estas tipe multe pli malgranda ol tiuj de la simpatria [[Banka kormorano]]. Iliaj ĉefaj predantoj estas la [[Nigradorsa ŝakalo]], kiu kaptas foje eĉ la plenkreskulon dum ripozo, kaj nestolokaj predantoj kiaj la [[Granda kormorano]], la orienta [[Blanka pelikano]], kaj la [[Dominika mevo]]. Kiel ĉe grandnombraj aliaj rilataj kormoranaj specioj, ankaŭ la Kaba kormorano estas situigita fare de kelkaj fakuloj (ekz. Johnsgaard) en la genron ''[[Leucocarbo]]''. == Referencoj == {{Referencoj}} * Johnsgaard, P. A. (1993). ''Cormorants, darters, and pelicans of the world''. Washington DC: Smithsonian Institution Press. ISBN 1-56098-216-0 == Eksteraj ligiloj == * [http://web.uct.ac.za/depts/stats/adu/species/capecormorant.htm Kaba kormorano]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120321023519/http://web.uct.ac.za/depts/stats/adu/species/capecormorant.htm |date=2012-03-21 }} from the Animal Demography Unit ĉe Universitato Kaburbo * Cape Cormorant (Kaba kormorano) – [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/056.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds]. {{Birdoj}} {{Portalo Birdoj}} [[Kategorio:Kormoranoj]] [[Kategorio:Falakrokorakedoj]] [[Kategorio:Pelikanoformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] tp122j5mljoiqkueo0wm8upzsxnjsfe 0 430598 9418393 9273602 2026-07-01T23:58:08Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418393 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''[[Jozefo|József]] CSOMA''' [jOĵef ĉoma], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Csoma József''' estis [[hungara]] [[historiisto]], [[arkeologo]], [[membro]] korespondanta de [[Hungara Scienca Akademio]] ([[1900]]). József Csoma [http://mult-kor.hu/20090320_csoma_jozsef] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304193655/http://mult-kor.hu/20090320_csoma_jozsef |date=2016-03-04 }} naskiĝis la {{daton|27|junio}} [[1848]] en [[Rásonysápberencs|Rásony]]. Li mortis la {{daton|1|marto}} [[1917]] en [[Budapeŝto]]. == Biografio == József Csoma frekventis mez[[lernejo]]n en [[Pest (urbo)]], [[universitato]]n en [[Sárospatak]]. Li okupiĝis pri [[blazono]]j, [[sigelo]]j, [[tombo]][[ŝtono]]j de hungaraj [[nobelo]]j, [[magnato]]j. En [[1879]] li vojaĝis al [[Nubio]]. La ceterajn tempojn li plejparte pasigis en sia [[bieno]] en ''Abaújdevecser'', kiu nun estas ekstera parto de [[Encs]]. En [[2008]] en Encs okazis scienca konferenco pri József Csoma. == Verkaro (elekto) == * ''Őstörténelmi nyomok Abaúj megyében'' (Pratempaj postsignoj en departemento [[Abaúj-Torna|Abaúj]]) (1890) * ''Alte Grabdenkmäler aus Ungarn'' (1890) * ''Núbiában. Útirajzok 1879-ből'' (En Nubio, Vojaĝpriskribo el 1879) (1897) * ''Magyar nemzetségi címerek'' (1904) - ĉefverko == Fontoj == * [http://mult-kor.hu/20090320_csoma_jozsef biografio hungare] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304193655/http://mult-kor.hu/20090320_csoma_jozsef |date=2016-03-04 }} {{Projektoj}} {{Vivtempo|Csoma József}} [[Kategorio:Hungaraj historiistoj]] [[Kategorio:Hungaraj arkeologoj]] [[Kategorio:Hungaraj akademianoj]] hlswsfs8tljhbsjn75kwrnc8zbh3vq8 0 431347 9418582 9272897 2026-07-02T08:44:17Z Sj1mor 12103 9418582 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildo_priskribo = |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=US-NJ |Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> |situo sur mapo= |zomo=13 }} '''Princeton University Press''' estas sendependa [[eldonejo]] kun forta rilato al la [[Universitato Princeton]], kaj servas kiel la [[universitata eldonejo]] de ĉi-lasta. Ties celo estas disvastigi la akademiajn kaj sociajn atingojn de la princeton komunumo. La printejo estis fondita de [[Whitney Darrow]], danke al la financa elteno de [[Charles Scribner]], kiel [[presejo]] servonta al la princetona komunumo en 1905. Ties unua libro estis nova eldono de 1912 de la verko de [[John Witherspoon]] nome ''Lectures on Moral Philosophy.'' == Pulitzer Premioj == Ses libroj el la Princeton University Press ricevis [[Premio Pulitzer|Premiojn Pulitzer]] nome la jenaj: * ''Russia Leaves the War'' de [[George F. Kennan]] (1957) * ''Banks and Politics in America From the Revolution to the Civil War'' de [[Bray Hammond]] (1958) * ''Between War and Peace'' de [[Herbert Feis]] (1961) * ''Washington, Village and Capital'' de [[Constance McLaughlin Green]] (1963) * ''The Greenback Era'' de [[Irwin Unger]] (1965) * ''Machiavelli in Hell'' de [[Sebastian de Grazia]] (1989) {{Koord|40.3497|-74.6536|display=inline}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Universitatoj en Usono]] [[Kategorio:Usonaj eldonejoj]] oed0ox4u9ammogu8ndfx1f6ysp724vp 9418596 9418582 2026-07-02T08:57:36Z Sj1mor 12103 9418596 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildo_priskribo = |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=US-NJ |Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> |situo sur mapo= |zomo=13 }} {{Kursiva titolo}}'''''Princeton University Press''''' (esperantigita [[Princeton universitata eldonejo]]) estas sendependa [[eldonejo]] kun forta rilato al la [[Universitato Princeton]], kaj servas kiel la [[universitata eldonejo]] de ĉi-lasta. Ties celo estas disvastigi la akademiajn kaj sociajn atingojn de la princeton komunumo. La printejo estis fondita de [[Whitney Darrow]], danke al la financa elteno de [[Charles Scribner]], kiel [[presejo]] servonta al la princetona komunumo en 1905. Ties unua libro estis nova eldono de 1912 de la verko de [[John Witherspoon]] nome ''Lectures on Moral Philosophy.'' == Pulitzer Premioj == Ses libroj el la Princeton University Press ricevis [[Premio Pulitzer|Premiojn Pulitzer]] nome la jenaj: * ''Russia Leaves the War'' de [[George F. Kennan]] (1957) * ''Banks and Politics in America From the Revolution to the Civil War'' de [[Bray Hammond]] (1958) * ''Between War and Peace'' de [[Herbert Feis]] (1961) * ''Washington, Village and Capital'' de [[Constance McLaughlin Green]] (1963) * ''The Greenback Era'' de [[Irwin Unger]] (1965) * ''Machiavelli in Hell'' de [[Sebastian de Grazia]] (1989) {{Koord|40.3497|-74.6536|display=inline}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Universitatoj en Usono]] [[Kategorio:Usonaj eldonejoj]] cj5ianv8imvt1xk0epgdw1cjoqp3td5 0 434204 9418331 9039050 2026-07-01T21:05:55Z Dinosaŭrulo 259644 /* Paleobiologio */ 9418331 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Diplodocus size comparison.png|eta|dekstre|450px|Komparo de grandoj kun homo.]] [[Dosiero:CM_Diplodocus.jpg|eta|Skeleto muntita en la muzeo Carnegie]] '''Diplodoko''' aŭ '''''Diplodocus''''' (el [[greka]] "duobla trabo")<ref name="oed"> Liddell & Scott, 1980, Greek-English Lexicon, Abridged Edition, Oxford University Press, Oxford, UK, ISBN 0-19-910207-4.</ref>, estas [[genro (biologio)|genro]] de [[Dinosaŭro|dinosaŭroj]] de la subordo [[saŭropodoj]] kaj familio de [[diplodokedoj]], kiuj vivis fine de la geologia periodo [[Ĵurasio]], antaŭ proksimume 150 ĝis 147 milionoj da jaroj, nome dum la [[Kimeriĝano]] kaj [[Titoniano]], kie nun estas [[Nordameriko]]. == Ĝeneralaĵoj == La unuaj [[fosilio]]j estis malkovritaj en 1877 de [[Samuel Wendell Williston|S. W. Williston]]. La genra nomo, stampita de [[Othniel Charles Marsh]] en 1878, estas la formo en [[novlatina]] deriva de la [[Greka lingvo|greka]] διπλόος (''diploos'') "duobla" kaj δοκός (dokos) "trabo",<ref name="oed" /> reference al la formo de la ostoj laŭlonge de la suba parto de la vosto. Tiuj ostoj estis supozataj nuraj de ''Diplodocus'', tamen oni malkovris ilin ankaŭ ĉe aliaj membroj de la [[familio (biologio)|familio]] de la diplodokedoj kaj en saŭropodoj nediplodokedoj kiaj la ''[[Mamenchisaurus]]''. Vivis kie nun estas la okcidento de Nordameriko dum la periodo Supra [[Ĵurasio]]. La ''Diplodocus'' estas unu el plej komunaj dinosaŭroj de la supra parto de la Kuŝejo Morrison, nome sekvenco de maraj kaj aluviaj tavoloj el ĉirkaŭ 150 al 147 milionoj da jaroj. La Kuŝejo Morrison montras etoson kie hegemoniis gigantaj saŭropodoj kiaj ''Camarasaurus'', ''Barosaurus'', ''Apatosaurus'' kaj ''Brachiosaurus'' krom la ''Diplodocus''.<ref>Christine C.E. & Peterson, F. (2004). "Reconstruction of the Upper Jurassic Morrison Formation extinct ecosystem—a synthesis". Sedimentary Geology '''167''', 309–355</ref> La ''Diplodocus'' estas inter la dinosaŭroj plej facile identigeblaj, pro sia klasika formo, kun longaj kolo kaj vosto kaj kvar fortikaj kruroj. Dum multaj jaroj, ĝi estis la dinosaŭro plej granda konata. Ties grando eble malhelpis la predantojn ''Allosaurus'' kaj ''Ceratosaurus'' kies restoj estis trovitaj en la samaj [[tavolo]]j, kio sugestas, ke ili kunekzistis kun la ''Diplodocus''. == Priskribo == == Historio == == Klasigo == == Paleobiologio == '''Habitato''' Othniel Charles Marsh kaj poste [[John Bell Hatcher]] kredis, ke ''Diplodocus'' vivis en akvo, ĉar ĝiaj naztruoj troviĝas sur la supro de la kranio<ref><sup>[3]</sup>Hatcher JB. „''Diplodocus'' (Marsh): Its osteology, taxonomy, and probable habits, with a restoration of the skeleton,”. Memoirs of the Carnegie Museum, vol. 1 (1901), pp. 1–63.</ref>. Simila koncepto validis ankaŭ por aliaj grandaj saŭropodoj, kiel [[braĥiosaŭro]] kaj [[apatosaŭro]]. Sed en 1951 la laboro de [[Kenneth Kermack|Kenneth A. Kermack]] montris, ke saŭropodoj verŝajne ne povus spiri, se la resto de iliaj korpoj estus sub akvo, ĉar tio kaŭzus tro grandan premon sur la torako<ref><sup>[4]</sup>{{cytuj pismo|nazwisko=Kermack|imię=Kenneth A.|tytuł=A note on the habits of sauropods|czasopismo=[[Journal of Natural History|Annals and Magazine of Natural History]]|wolumin=12|wydanie=4|strony=830–832|rok=1951}}</ref>. Ekde la sepdekaj jaroj ekzistas konsento, ke ĉi tiuj bestoj vivis surtere, manĝante arbofoliojn kaj [[Pteridofitoj|pteridofitojn]]. '''Aktiveco''' Komparo de la [[Skleroringo|skleroringoj]] de ''Diplodocus'' kaj birdoj sugestas, ke ĝi estis aktiva dumtage en mallongaj periodoj<ref><sup>[5]</sup>{{cytuj pismo|autor=Schmitz, L.; Motani, R|tytuł=Nocturnality in Dinosaurs Inferred from Scleral Ring and Orbit Morphology|czasopismo=Science|rok=2011|wolumin=332|wydanie=|strony=|doi=10.1126/science.1200043|pmid=21493820}}</ref>. == Paleoekologio == == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=diplod|ReVo titolo=Diplodoko}} [[Kategorio:Dinosaŭroj| ]] [[Kategorio:Formortintaj bestoj]] 9f12q8i9u2i9phe0l21szvqd9x4tly0 0 450345 9418628 9374951 2026-07-02T09:36:10Z Sj1mor 12103 9418628 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | nomo = Seamus Heaney | dosiero = Seamus Heaney (cropped).jpg | grandeco de dosiero = | priskribo = Seamus Heaney dum prelego en Dublino, 2009 | pseŭdonimo = | naskonomo = | dato de naskiĝo = 13-a de aprilo 1939 | loko de naskiĝo = [[Castledawson]], [[Norda Irlando]] | dato de morto = 30-a de aŭgusto 2013 | loko de morto = [[Dublino]], [[Irlando]] | profesio = [[poeto]], [[dramverkisto]], [[tradukisto]] | nacieco = irlanda | etno = | civitaneco = | edukado = | alma_mater = | aktivaj jaroj = 1966–2013 | ĝenro = | temo = | movado = | notindaj verkoj = ''Death of a Naturalist'' (1966)<br />''Field Work'' (1979)<br />''The Spirit Level'' (1996)<br />''[[Beowulf]]'' (tradukis, 1999)<br />''District and Circle'' (2006)<br />''Human Chain'' (2010) | edzo/ino = Marie Devlin (1965–2013) | partnero = | infanoj = Michael<br />Christopher<br />Catherine Ann | rilatoj = | influoj = | influituloj = | premioj = <small>• Geoffrey Faber Memorial Prize, 1968<br />• Premio E. M. Forster, 1975<br />• [[Nobel-premio pri literaturo]], 1995<br />• Commandeur de l'Ordre des Arts et Lettres, 1996<br />• Saoi of Aosdána, 1997<br />• Golden Wreath of Poetry, 2001<br />• Premio T. S. Eliot, 2006<br />• The Griffin Trust for Excellence in Poetry Lifetime Recognition Award, 2012</small> | subskribo = | ttt = | montri portalon = }} '''Seamus HEANEY''' (/ˈʃeɪməs ˈhiːni/; [[13-a de aprilo]] [[1939]]&nbsp;– [[30-a de aŭgusto]] [[2013]]) estis [[Irlandanoj|irlanda]] [[poeto]], [[dramaturgo]], kaj tradukisto, kaj ricevinto de la [[Nobel-premio pri literaturo]] de [[1995]]. Naskiĝinta ĉe bieno Mossbawn inter Castledawson kaj Toomebridge, [[Graflando Londonderry|Kantono Derry]], li loĝis en [[Dublino]] ĝis sia morto.<ref name="seambio2">"Biography of Irish Writer Seamus Heaney". www.seamusheaney.org. Konsultita la [[20an de februaro]] 2010. "Heaney was born on 13th April 1939, the eldest of nine children at the family farm called Mossbawn in the Townland of Tamniarn in Newbridge near Castledawson, Northern Ireland, ..."</ref><ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Opened Ground|familia nomo=Heaney|persona nomo=Seamus|jaro=1998|loko=Nov-Jorko|eldoninto=Farrar, Straus, kaj Giroux|ISBN=0-374-52678-8}}</ref> == Eka vivo == Heaney naskiĝis la 13an de aprilo 1939, ĉe la familia bieno Mossbawn,<ref name="seambio">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.seamusheaney.org/seamus_heaney_biography.html|titolo=Biography of Irish Writer Seamus Heaney|alirdato=20a de Februaro 2010|eldoninto=www.seamusheaney.org|citaĵo=Heaney was born on 13th April 1939, the eldest of nine children at the family farm called Mossbawn in the Townland of Tamniarn in Newbridge near Castledawson, Northern Ireland, ...|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100224114536/http://www.seamusheaney.org/seamus_heaney_biography.html|arkivdato=2010-02-24}}</ref> inter Castledawson kaj Toomebridge en [[Norda Irlando]]; li estis la unua el naŭ gefiloj. En 1953, lia familio translokiĝis al Bellaghy, kelkajn mejlojn for, kiu nun estas la familihejmo. Lia patro, Patrick Heaney, estis la oka filo el dek naskiĝintaj al James kaj Sarah Heaney.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://inform.orbitaltec.net/heaney|titolo=A Note on Seamus Heaney|alirdato=20a de Aprilo 2009|eldoninto=inform.orbitaltec.ne|citaĵo=Seamus Heaney was born on 13 April 1939, the first child of Patrick and Margaret Kathleen (née McCann) Heaney, who then lived on a fifty-acre farm called Mossbawn, in the townland of Tamniarn, County Derry, Northern Ireland.}}</ref> Patrick estis farmisto, sed dediĉita ĉefe al [[brutobredado]] de bovoj, laŭ instigo de la onkloj kiuj zorgis lin post la frua morto de liaj gepatroj.<ref name=nobel_prize_heaney_biography>{{Citaĵo el la reto|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1995/heaney-bio.html|titolo=Biography|alirdato=23a de Majo 2010|eldoninto=Nobelprize}}</ref> La patrino de Heaney, Margaret Kathleen McCann,<ref name="lifeofrhyme">McCrum, Robert (19 July 2009). "A life of rhyme". ''[[Mail & Guardian]]'' (M&G Media Ltd). Konsultita la 19an de julio 2009.</ref> havis onklojn kaj parencojn dungitajn en la loka [[lino|linmuelejo]], kaj onklinon kiu estis servistino ĉe la familio posedant la linmuelejon. La poeto komentis pri la fakto ke lia parencaro tiel enhavis kaj la Irlandon de la bovobredista gaela pasinteco kaj la Ulsteron de la [[Industria Revolucio]]; li konsideris, ke tio ludis gravan rolon kiel tensio en lia kulturfono. Heaney dekomence estis en Bazlernejo Anahorish, kaj kiam li estis 12-jaraĝa, li atingis stipendion por la lernejo St. Columb's, romkatolika lernejo situanta en [[Derry]]. La frato de Heaney Christopher mortis pro aŭtoakcidento kiam li estis 4-jaraĝa, dum Heaney estis studanta ĉe St. Columb's. La poemoj "Mid-Term Break"" kaj "The Blackbird of Glanmore" fokusis sur la morto de lia frato.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://litmed.med.nyu.edu/Annotation?action=view&annid=1546|titolo=Heaney, Seamus: Mid-Term Break|alirdato=20a de novembro 2010|dato=27a de oktobro 1999|eldoninto=Litmed.med.nyu.edu}}</ref> == Kariero == === 1957–69 === [[Dosiero:SeamusHeaneyLowRes.jpg|eta|altdekstre|Seamus Heaney en 1970]] En 1957, Heaney translokiĝis al Belfast por studi anglajn lingvon kaj literaturon ĉe la [[Reĝina Universitato de Belfast]]. Dum tiu epoko li trovis kopion de la verko de [[Ted Hughes]] nome ''Lupercal'', kio kondukis lin al verkado de poezio..<ref name=bbc_faces_of_the_week>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/6279053.stm|titolo=Faces of the week|alirdato=9a de Aprilo 2010|dato=19a de Januaro 2007|eldoninto=BBC|verkaĵo=BBC News}}</ref> Li gradiĝis en 1961. Dum instruita trejnado ĉe ''St Joseph's Teacher Training College'' en Belfast, Heaney praktikis ĉe ''St Thomas' Secondary Intermediate School'' en okcidenta Belfast. Estrarano de tiu lernejo estis la verkisto Michael McLaverty el [[Graflando Monaghan]], kiu kondukis Heaney al la poezio de Patrick Kavanagh.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.britishcouncil.org/china-aboutuk-northernireland-literature-poetry-seamus.htm|titolo=Biography|alirdato=23a de Majo 2010|eldoninto=British Council}}</ref><ref name="assets.cambridge.org">[http://assets.cambridge.org/97805218/38825/frontmatter/9780521838825_frontmatter.pdf Ed. Bernard O’Donoghue ''The Cambridge Companion to Seamus Heaney'' (2009) Cambridge University Press pxiii] ISBN 978-0-521-54755-0. Konsultita la 23an de Majo 2010.</ref> Sub la tutoreco de McLaverty, Heaney ekpublikigis poezion, komence en 1962.<ref>Sophia Hillan, ''New Hibernia Review / Iris Éireannach Nua'', Vol. 9, No. 3 (Autumn, 2005), pp. 86–106 ''Wintered into Wisdom: Michael McLaverty, Seamus Heaney, and the Northern Word-Hoard''. University of St. Thomas (Center for Irish Studies)</ref> En 1963, Heaney iĝis helpoprofesoro ĉe St Joseph's kaj en la printempo de 1963, post kontribui per diversaj artikoloj ĉe lokaj gazetoj, li estis atentita de [[Philip Hobsbaum]], tiam helpoprofesoro pri la angla ĉe la Reĝina Universitato. Hobsbaum aliĝis al la Grupo de Belfast de lokaj junaj poetoj kaj tio kontaktigis Heaney kun aliaj poetoj de Belfast kiel Derek Mahon kaj Michael Longley. En aŭgusto de 1965 li edziĝis al Marie Devlin, instruistino el Ardboe, [[Graflando Tyrone]]. (Ankaŭ Devlin estas verkisto kaj, en 1994, publikigis ''Over Nine Waves'', kolekton de tradiciaj irlandaj mitoj kaj legendoj.) La unua libro de Heaney, ''Eleven Poems'' (dek unu poemoj), estis publikigita en novembro de 1965 por la Festivalo de la Reĝina Universitato. En 1966, Faber and Faber publikigis lian unuan ĉefan libron ''Death of a Naturalist''. Tiu kolekto ricevis kritikan aplaŭdon kaj pro ĝi li ricevis kelkajn premiojn, nome la premion Gregory por junaj verkistoj kaj la Geoffrey Faber Prize.<ref name="assets.cambridge.org"/> Ankaŭ en 1966, li iĝis helpoprofesoro ĉe Modernangla Literaturo ĉe la [[Reĝina Universitato de Belfast]] kaj naskiĝis lia unua filo, Michael. Dua filo, Christopher, naskiĝis en 1968. Tiun saman jaron, kun Michael Longley, Heaney partoprenis en legoturneo ''Room to Rhyme'' (loko al rimoj), kiu konigis lian verkaron. En 1969 estis publikigita lia dua ĉefa libro, ''Door into the Dark''. === 1970–84 === Post sezono kiel helpoprofesoro ĉe la [[Universitato de Kalifornio ĉe Berkeley]], li revenis en la Reĝinan Universitaton en 1971. En 1972, Heaney lasis sian profesorecon de Belfast kaj translokiĝis al [[Dublino]] en [[Irlando]], kie li laboris kiel profesoro ĉe la Lernejo Carysfort. En 1972, estis publikigita ''Wintering Out'', kaj dum la venontaj jaroj Heaney prelegis kaj poemlegis tra Irlando, Britio, kaj Usono. En 1975, Heaney publikigis sian kvaran volumon, ''North'' (nordo). Ankaŭ ''Stations''. Li iĝis ĉefprofesoro pri angla ĉe Carysfort en Dublino en 1976. Lia venonta libro, ''Field Work'', estis publikigita en 1979. ''Selected Poems 1965-1975'' kaj ''Preoccupations: Selected Prose 1968–1978'' en 1980. Kiam en 1981 oni starigis "Aosdána", nome la nacia irlandarta konsilantaro, en 1981, Heaney estis inter tiuj elektitoj en la unua grupo.<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://aosdana.artscouncil.ie/Members/Literature/Heaney.aspx|titolo=Biography|verkaĵo=Aosdána}}</ref> Ankaŭ en 1981, li lasis Carysfort por iĝi vizitanta profesoro ĉe [[Universitato Harvard]]. Li ricevis du [[Honora doktoreco|honorajn doktorecojn]], nome el Reĝina Universitato kaj el [[Universitato de Fordham]] en Novjorko (1982). Ĉe la Fordham ekceremonio en 1982, Heaney prezentis siam poemon titole ''Verses for a Fordham Commencement''. Ĉar li estis naskiĝinta kaj edukita en [[Norda Irlando]], Heaney emfazis ofte ke li estas irlanda kaj ne brita.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.ibtimes.co.uk/articles/502601/20130830/seamus-heaney-died-irish-poet.htm|titolo=Irish Nobel Prize Poet Seamus Heaney Dies Aged 74 -VIDEO|alirdato=2013-08-30|eldoninto=Ibtimes.co.uk}}</ref> Sekve de la sukceso ĉe la ludado fare de ''Field Day Theatre Company'' de ''Translations'', Heaney engaĝiĝis en la teatra etoso.<ref>[http://cco.cambridge.org/extract?result_number=1&search_scope=book&book_id=ccol9780521838825_CCOL9780521838825&query=The+Cambridge+Companion+to+Brecht&id=ccol9780521838825_CCOL9780521838825A004 ''The Cambridge Companion to Seamus Heaney'', "Heaney in Public"]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} de Dennis O'Driscoll</ref> En 1984, lia patrino, Margaret, mortis.<ref>{{cite web |url=http://barclayagency.com/heaney.html |title=Barclay Agency profile |publisher=Barclayagency.com |date= |accessdate=30a Aŭgusto 2013 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2013-08-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120508153854/http://barclayagency.com/heaney.html |arkivdato=2012-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120508153854/http://barclayagency.com/heaney.html |archivedate=2012-05-08 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://barclayagency.com/heaney.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2013-08-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120508153854/http://barclayagency.com/heaney.html |arkivdato=2012-05-08 }}</ref> === 1985–99 === [[Dosiero:Heaneys.jpg|eta|dekstra|250ra|Seamus kaj Marie Heaney ĉe la preĝejo de Dominikanoj, [[Krakovo]], Pollando, 4a Oktobro 1996]] Heaney iĝis Profesoro pri Retoriko ĉe [[Harvard Universitato]] ĉe 1985–1997 kaj ĉe la rezidejo Ralph Waldo Emerson Poet de Harvard ĉe 1998–2006.<ref>[http://www.contemporarywriters.com/authors/?p=auth189. British Council biography of Heaney]. Konsultita la 19an de aprilo 2010.</ref> En 1986, Heaney ricevis Literaturan Doktoriĝon el Kolegio Bates. Lia patro, Patrick, mortis tuj post la publikigo de la libro de 1987 nome ''The Haw Lantern''. En 1988, aperis kolekto de kritikaj eseoj nome ''The Government of the Tongue'' (la langa registaro). En 1989, Heaney estis elektita Profesoro de Poezio ĉe la [[Universitato Oksfordo]], kie li estis dum jarkvino ĝis 1994. La posteno ne postulis loĝadon en Oksfordo, kaj tiele dum tiu periodo li dividis sian tempon inter Irlando kaj Usono. li pluis publikajn legadojn; foje la sekvantoj estis ege entuziasmaj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://news.harvard.edu/gazette/story/2008/10/heaney-%E2%80%98catches-the-heart-off-guard%E2%80%99/|titolo=Heaney ‘catches the heart off guard’|alirdato=15a de Majo 2010|dato=2008-10-02|verko=Harvard News Office|eldoninto=[[Harvard University]]|citaĵo=Over the years, readings by poet Seamus Heaney have been so wildly popular that his fans are called “Heaneyboppers.”}}</ref> Heaney estis nomumita Honora Patrono de la Universitata Filozofia Societo de la [[Kolegio Triunuo]], de [[Dublino]], kaj Honora Membro de la Reĝa Societo de Literaturo (1991).<ref>{{Cite web|url=http://www.rslit.org/content/fellows|title=Royal Society of Literature All Fellows|publisher=Royal Society of Literature|accessdate=9a Aŭgusto 2010|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2013-08-31|arkivurl=https://web.archive.org/web/20100305070326/http://www.rslit.org/content/fellows|arkivdato=2010-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100305070326/http://www.rslit.org/content/fellows|archivedate=2010-03-05}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.rslit.org/content/fellows |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2013-08-31 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100305070326/http://www.rslit.org/content/fellows |arkivdato=2010-03-05 }}</ref> En 1993, Heaney kuneldonis la ''The Mays Anthology'', kolekto de nova verkado fare de studentoj de la [[Universitato de Oksfordo]] kaj de la [[Universitato de Kembriĝo]]. En 1990, ''The Cure at Troy'', teatraĵo bazita sur la verko de [[Sofoklo]] nome ''Filokteto'',<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.irishplayography.com/search/play.asp?play_id=617|titolo=Play Listing|alirdato=24a de Aŭgusto 2007|verko=Irish Playography|eldoninto=Irish Theatre Institute}}</ref> estis sukcese publikigita, sekvita de la poemaro ''Seeing Things'' en 1991. Al Heaney estis atribuita la [[Nobel-premio pri literaturo]] en 1995,<ref name=nobel_prize>{{Citaĵo el la reto|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1995/|titolo=The Nobel Prize in Literature 1995|alirdato=2010-10-07|dato=2010-10-07|eldoninto=Nobelprize}}</ref> kiam li feriis en [[Grekio]] kaj nek filoj nek ĵurnalistoj povis trovi lin ĝis post du tagoj. Tiele li kuniĝis al aliaj irlandanoj kiuj same ricevis la Nobel-premion pri literaturo kiaj [[William Butler Yeats]], [[George Bernard Shaw]] kaj [[Samuel Beckett]]. == Publikaĵoj == === Poezio: ĉefaj kolektoj === * 1966: ''Death of a Naturalist'', [[Faber & Faber]] * 1969: ''Door into the Dark'', Faber & Faber * 1972: ''Wintering Out'', Faber & Faber * 1975: ''Stations'', Ulsterman * 1975: ''North'', Faber & Faber * 1979: ''Field Work'', Faber & Faber * 1984: ''Station Island'', Faber & Faber * 1987: ''The Haw Lantern'', Faber & Faber * 1991: ''Seeing Things'', Faber & Faber * 1996: ''The Spirit Level'', Faber & Faber * 2001: ''Electric Light'', Faber & Faber * 2006: ''District and Circle'', Faber & Faber * 2010: ''Human Chain]'', Faber & Faber === Poezio: kolektitaj eldonoj === * 1980: ''Selected Poems 1965-1975'', Faber & Faber * 1990: ''New Selected Poems 1966-1987'', Faber & Faber * 1998: ''Opened Ground: Poems 1966-1996'', Faber & Faber === Prozo: ĉefaj kolektoj === * 1980: ''Preoccupations: Selected Prose 1968–1978'', Faber & Faber * 1988: ''The Government of the Tongue'', Faber & Faber * 1995: ''The Redress of Poetry: Oxford Lectures'', Faber & Faber * 2002: ''Finders Keepers: Selected Prose 1971–2001'', Faber & Faber === Teatraĵoj === * 1990: ''The Cure at Troy'' A version of Sophocles' ''Philoctetes'', Field Day * 2004: ''The Burial at Thebes'' A version of Sophocles' ''Antigone'', Faber & Faber === Tradukoj === * 1983: ''Sweeney Astray: A version from the Irish'', Field Day * 1992: ''Sweeney's Flight'' (kun Rachel Giese, fotistino), Faber & Faber * 1993: ''The Midnight Verdict'': Tradukoj el la irlanda de [[Brian Merriman]] kaj el la ''[[Metamorfozoj]]'' de [[Ovido]], Gallery Press * 1995: ''Laments'', ciklo de polrenesancaj [[elegio]]j de [[Jan Kochanowski]], tradukitaj kun [[Stanisław Barańczak]], Faber & Faber * 1999: ''Beowulf'', Faber & Faber * 1999: ''Diary of One Who Vanished'', ciklo de Leoš Janáček de poemoj de Ozef Kalda, Faber & Faber * 2002: ''Hallaig'', Sorley MacLean Trust * 2002: ''Arion'', poemo de [[Aleksandro Puŝkin]], tradukita el la rusa, kun noto de Olga Carlisle, [http://www.arionpress.com/ Arion Press] * 2004: ''The Testament of Cresseid'', Enitharmon Press * 2004: ''Columcille The Scribe'', The Royal Irish Academy * 2009: ''The Testament of Cresseid & Seven Fables'', Faber & Faber === Limigitaj eldonoj kaj poŝlibroj (poezio kaj prozo) === * 1965: ''Eleven Poems'', Queen's University * 1968: ''The Island People'', BBC * 1968: ''Room to Rhyme'', Arts Council N.I. * 1969: ''A Lough Neagh Sequence'', Phoenix * 1970: ''Night Drive'', Gilbertson * 1970: ''A Boy Driving His Father to Confession'', Sceptre Press * 1973: ''Explorations'', BBC * 1975: ''Stations'', Ulsterman Publications * 1975: ''Bog Poems'', Rainbow Press * 1975: ''The Fire i' the Flint'', Oxford University Press * 1976: ''Four Poems'', Crannog Press * 1977: ''Glanmore Sonnets'', Editions Monika Beck * 1977: ''In Their Element'', Arts Council N.I. * 1978: ''Robert Lowell: A Memorial Address and an Elegy'', Faber & Faber * 1978: ''The Makings of a Music'', [[University of Liverpool]] * 1978: ''After Summer'', Gallery Press * 1979: ''Hedge School'', Janus Press * 1979: ''Ugolino'', Carpenter Press * 1979: ''Gravities'', Charlotte Press * 1979: ''A Family Album'', Byron Press * 1980: ''Toome'', National College of Art and Design * 1981: ''Sweeney Praises the Trees'', Henry Pearson * 1982: ''A Personal Selection'', Ulster Museum * 1982: ''Poems and a Memoir'', Limited Editions Club * 1983: ''An Open Letter'', Field Day * 1983: ''Among Schoolchildren'', Queen's University * 1984: ''Verses for a Fordham Commencement'', Nadja Press * 1984: ''Hailstones'', Gallery Press * 1985: ''From the Republic of Conscience'', Amnesty International * 1985: ''Place and Displacement'', Dove Cottage * 1985: ''Towards a Collaboration'', Arts Council N.I. * 1986: ''Clearances'', Cornamona Press * 1988: ''Readings in Contemporary Poetry'', DIA Art Foundation * 1988: ''The Sounds of Rain'', [[Emory University]] * 1989: ''An Upstairs Outlook'', Linen Hall Library * 1989: ''The Place of Writing'', Emory University * 1990: ''The Tree Clock'', Linen Hall Library * 1991: ''Squarings'', Hieroglyph Editions * 1992: ''Dylan the Durable'', Bennington College * 1992: ''The Gravel Walks'', Lenoir Rhyne College * 1992: ''The Golden Bough'', Bonnefant Press * 1993: ''Keeping Going'', Bow and Arrow Press * 1993: ''Joy or Night'', [[University of Swansea]] * 1994: ''Extending the Alphabet'', [[Memorial University of Newfoundland]] * 1994: ''Speranza in Reading'', [[University of Tasmania]] * 1995: ''Oscar Wilde Dedication'', Westminster Abbey * 1995: ''Charles Montgomery Monteith'', All Souls College * 1995: ''Crediting Poetry: The Nobel Lecture'', Gallery Press * 1997: ''Poet to Blacksmith'', Pim Witteveen * 1998: ''Commencement Address'', UNC Chapel Hill * 1998: ''Audenesque'', Maeght * 1999: ''The Light of the Leaves'', Bonnefant Press * 2001: ''Something to Write Home About'', Flying Fox * 2002: ''Hope and History'', [[Rhodes University]] * 2002: ''Ecologues in Extremis'', Royal Irish Academy * 2002: ''A Keen for the Coins'', Lenoir Rhyne College * 2003: ''Squarings'', Arion Press * 2003: ''Singing School / Poems 1966 – 2002'', Rudomino, Moscow * 2004: ''Anything can Happen'', Town House Publishers * 2005: ''The Door Stands Open'', Irish Writers Centre * 2005: ''A Shiver'', Clutag Press * 2007: ''The Riverbank Field'', Gallery Press * 2008: ''Articulations'', Royal Irish Academy * 2008: ''One on a Side'', Robert Frost Foundation * 2009: ''Spelling It Out'', Gallery Press * 2010: "Writer & Righter", Irish Human Rights Commission == Kritikaj studoj de Heaney == * 1993: ''The Poetry of Seamus Heaney'' eld. de Elmer Andrews, ISBN 0-231-11926-7 * 1993: ''Seamus Heaney: The Making of the Poet'' de Michael Parker, ISBN 0-333-47181-4 * 1995: ''Critical essays on Seamus Heaney'' eld. de Robert F. Garratt, ISBN 0-7838-0004-5 * 1998: ''The Poetry of Seamus Heaney: A Critical Study'' de Neil Corcoran, ISBN 0-571-17747-6 * 2000: ''Seamus Heaney'' de [[Helen Vendler]], ISBN 0-674-00205-9, [http://www.hup.harvard.edu/catalog/VENSEA.html Harvard University Press] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090925082644/http://www.hup.harvard.edu/catalog/VENSEA.html |date=2009-09-25 }} * 2003: Seamus Heaney and the Place of Writing de Eugene O'Brien, University Press of Florida, ISBN 0-8130-2582-6 * 2004: Seamus Heaney Searches for Answers de Eugene O'Brien, Pluto Press: London, ISBN 0-7453-1734-0 * 2007: ''Seamus Heaney and the Emblems of Hope'' de Karen Marguerite Moloney, ISBN 978-0-8262-1744-8 * 2007: Seamus Heaney: Creating Irelands of the Mind de Eugene O'Brien, Liffey Press, Dublin, ISBN 1-904148-02-6 * 2009: ''The Cambridge Companion to Seamus Heaney'' eldonita de Bernard O'Donoghue * 2010: '' Poetry and Peace: Michael Longley, Seamus Heaney, and Northern Ireland'' de Richard Rankin Russell ISBN 978-0-268-04031-4 * 2010: '' Defending Poetry: Art and Ethics in Joseph Brodsky, Seamus Heaney, and Geoffrey Hill'' de David-Antoine Williams * 2010: “Working Nation(s): Seamus Heaney’s ‘Digging’ and the Work Ethic in Post-Colonial and Minority Writing”, de Ivan Cañadas<ref>{{cite news|url=http://webdoc.gwdg.de/edoc/ia/eese/artic210/ivancan/2_2010.html|title=Working Nation(s): Seamus Heaney's "Digging" and the Work Ethic in Post-Colonial and Minority Writing|year=2010|first=Ivan|last=Cañadas|work=EESE: Erfurt Electronic Studies in English}}</ref> * 2011: "Seamus Heaney and ''Beowulf''," de M.J. Toswell, en: ''Cahier Calin: Makers of the Middle Ages. Essays in Honor of William Calin'', ed. Richard Utz and Elizabeth Emery (Kalamazoo, MI: Studies in Medievalism, 2011), pp.&nbsp;18–22. * 2012: ''In Gratitude for all the Gifts: Seamus Heaney and Eastern Europe'', de Magdalena Kay. University of Toronto Press. ISBN 9781442644984 * 2012: ''Raccontarsi in versi. La poesia autobiografica in Inghilterra e in Spagna (1950–1980).'', de Menotti Lerro, Carocci. == Elektita diskaro == * 2003 ''The Poet & The Piper'' – Seamus Heaney & Liam O'Flynn * 2009 ''Collected Poems'' – Recording of Heaney reading all of his collected poems == Ĉefaj premioj kaj honoroj == * 1966 Eric Gregory Award * 1967 Cholmondeley Award * 1968 Geoffrey Faber Memorial Prize * 1975 E. M. Forster Award * 1975 Duff Cooper Memorial Prize * 1995 [[Nobel-premio pri literaturo]] * 1996 [[Ordre des Arts et des Lettres]] * 2001 Golden Wreath of Poetry * 2005 Irish PEN Award * 2006 Premio [[T. S. Eliot]] pro ''District and Circle'' * 2007 Poetry Now Award pro ''District and Circle'' * 2009 David Cohen Prize * 2011 Poetry Now Award pro ''Human Chain'' * 2011 Bob Hughes Lifetime Achievement Award * 2012 Griffin Poetry Prize Lifetime Recognition Award<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.irishtimes.com/newspaper/weekend/2012/0616/1224318011868.html|titolo=Heaney wins top Canadian prize|alirdato=16a de Junio 2012|familia nomo=Newington|persona nomo=Giles|dato=16a de Junio 2012|eldoninto=Irish Times Trust|verkaĵo=The Irish Times}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{Portantoj de Nobel-premio por literaturo 1976-2000}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Heaney, Seamus}} [[Kategorio:Irlandaj verkistoj]] [[Kategorio:Irlandaj poetoj]] [[Kategorio:Nobel-premiitoj pri literaturo]] 83p31zoqory28mrhyuhc53nuxuh7wmv 0 453313 9418148 9014633 2026-07-01T14:05:32Z ThomasPusch 1869 9418148 wikitext text/x-wiki {{Apartigilo}} '''Bourg''' estas [[franca lingvo|franclingva]] vorto por urbeto aŭ merkatloko. Ĝi estas la nomo aŭ parto de la nomo de la sekvantaj lokoj: == Francio = * '''[[Bourg (Ĝirondio)]]''' estas komunumo en la departemento [[Ĝirondio]]. * '''[[Bourg (Francio)]]''' estas komunumo en la departemento [[Hauts-de-Marne]] en la regiono [[Grand Est]]. * '''[[Bourg-la-Reine]]''' estas komunumo de la [[Hauts-de-Seine|Departemento Hauts-de-Seine]] en la regiono [[Francilio]]. * '''[[Bourg-des-Comptes]]''' estas komunumo de la [[Ille-et-Vilaine|Departemento Ille-et-Vilaine]] en la regiono [[Bretonio]]. * '''[[Bourg-Saint-Maurice]]''' estas komunumo en departemento [[Savoie]] en regiono [[Aŭvernjo-Rodano-Alpoj]]. * '''[[Bourg (metroo de Lillo)]]''' estas metrostacio en Lillo. * '''[[Bourg-et-Comin]]''' estas komunumo en la departemento [[Aisne]]. == Svislando == * '''[[Bourg-Saint-Pierre]]''' estas komunumo de la [[distrikto Entremont]] en [[kantono Valezo]] de [[Svislando]]. * '''[[Bourg-en-Lavaux]]''' estas komunumo de la [[distrikto Lavaux-Oron]] en [[kantono Vaŭdo]]. * '''Bourg-Saint-Maurice''' estas urbo de la komunumo [[Saint-Maurice VS|Saint-Maurice]] de la [[distrikto Saint-Maurice]] en [[kantono Valezo]]. == Vidu ankaŭ == * '''[[Le Bourg]]''' 7e9kdb4cigucq8574ksjhycxue1oh2g 9418150 9418148 2026-07-01T14:07:03Z ThomasPusch 1869 9418150 wikitext text/x-wiki {{Apartigilo}} '''Bourg''' - prononco {{prononco|burː}} - estas [[franca lingvo|franclingva]] vorto por urbeto aŭ merkatloko. Ĝi estas la nomo aŭ parto de la nomo de la sekvantaj lokoj: == Francio = * '''[[Bourg (Ĝirondio)]]''' estas komunumo en la departemento [[Ĝirondio]]. * '''[[Bourg (Francio)]]''' estas komunumo en la departemento [[Hauts-de-Marne]] en la regiono [[Grand Est]]. * '''[[Bourg-la-Reine]]''' estas komunumo de la [[Hauts-de-Seine|Departemento Hauts-de-Seine]] en la regiono [[Francilio]]. * '''[[Bourg-des-Comptes]]''' estas komunumo de la [[Ille-et-Vilaine|Departemento Ille-et-Vilaine]] en la regiono [[Bretonio]]. * '''[[Bourg-Saint-Maurice]]''' estas komunumo en departemento [[Savoie]] en regiono [[Aŭvernjo-Rodano-Alpoj]]. * '''[[Bourg (metroo de Lillo)]]''' estas metrostacio en Lillo. * '''[[Bourg-et-Comin]]''' estas komunumo en la departemento [[Aisne]]. == Svislando == * '''[[Bourg-Saint-Pierre]]''' estas komunumo de la [[distrikto Entremont]] en [[kantono Valezo]] de [[Svislando]]. * '''[[Bourg-en-Lavaux]]''' estas komunumo de la [[distrikto Lavaux-Oron]] en [[kantono Vaŭdo]]. * '''Bourg-Saint-Maurice''' estas parto de la komunumo [[Saint-Maurice VS|Saint-Maurice]] de la [[distrikto Saint-Maurice]] en [[kantono Valezo]]. == Vidu ankaŭ == * '''[[Le Bourg]]''' 8yryjvwiu6sk21crkkh8irukv0wrpe9 9418152 9418150 2026-07-01T14:10:33Z ThomasPusch 1869 /* = Francio */ 9418152 wikitext text/x-wiki {{Apartigilo}} '''Bourg''' - prononco {{prononco|burː}} - estas [[franca lingvo|franclingva]] vorto por urbeto aŭ merkatloko. Ĝi estas la nomo aŭ parto de la nomo de la sekvantaj lokoj: == Francio == * '''[[Bourg (Ĝirondio)]]''' estas komunumo en la departemento [[Ĝirondio]]. * '''[[Bourg (Haute-Marne)]]''' estas komunumo en la departemento [[Haute-Marne]] en la regiono [[Grand Est]]. * '''[[Bourg-des-Comptes]]''' estas komunumo de la departemento [[Ille-et-Vilaine]] en la regiono [[Bretonio]]. * '''[[Bourg-et-Comin]]''' estas komunumo en la departemento [[Aisne]]. * '''[[Bourg-la-Reine]]''' estas komunumo de la departemento [[Hauts-de-Seine]] en la regiono [[Francilio]]. * '''[[Bourg-Saint-Maurice]]''' estas komunumo en departemento [[Savoie]] en regiono [[Aŭvernjo-Rodano-Alpoj]]. * '''[[Bourg (metroo de Lillo)]]''' estas [[metroo de Lillo|metrostacio en]] [[Lillo]]. == Svislando == * '''[[Bourg-Saint-Pierre]]''' estas komunumo de la [[distrikto Entremont]] en [[kantono Valezo]] de [[Svislando]]. * '''[[Bourg-en-Lavaux]]''' estas komunumo de la [[distrikto Lavaux-Oron]] en [[kantono Vaŭdo]]. * '''Bourg-Saint-Maurice''' estas parto de la komunumo [[Saint-Maurice VS|Saint-Maurice]] de la [[distrikto Saint-Maurice]] en [[kantono Valezo]]. == Vidu ankaŭ == * '''[[Le Bourg]]''' e4825fopz5lauo9ahoqnvij49m1cx0w 0 454241 9418446 9363833 2026-07-02T02:07:33Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418446 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''[[Jozefo|József]] [[Nagy]]''' [jOĵef nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Nagy József''' estis [[hungara]] [[kuracisto]], [[akuŝistino|akuŝisto]], [[membro]] korespondanta de [[Hungara Scienca Akademio]] ([[1858]]). Lia [[nobelo|nobela]] antaŭnomo estis ''chrenóczy''. József Nagy [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC10888/11030.htm] naskiĝis la {{daton|25|julio}} [[1818]] en [[Hungara reĝlando]] en [[Nitra|Nyitra]] (nuntempa [[Nyitra]] en [[Slovakio]]). Li mortis la {{daton|11|februaro}} [[1892]] en Nyitra. == Biografio == József Nagy frekventis [[universitato]]jn en [[Pest (urbo)]] kaj [[Vieno]], kie li ricevis [[diplomo]]n en [[1840]]. Li hejmenvenis kuracadi al sia naskiĝurbo. En [[1848]] li estis elektita ĉefkuracisto. Li strebis por financa ebleco de kuracado de malriĉuloj. Li verkis [[artikolo]]jn al kuracistaj periodaĵoj. Krome li interesiĝis pri la [[literaturo]]. En [[1890]] li retiriĝis jam malsana. En [[1886]] li ricevis la titolon reĝa konsilanto. == Verkaro (elekto) == * ''Einige Ansichten über das epidemische Wechselfieber und dessen Ursachen'' (1853) * ''A keleti marhavész, marhadög, marhapestis, paczal-aszály'' (1863) - (ankaŭ [[slovake]])ó * ''Népiskolai közegészségi szabályok'' (1870) * ''Nyitramegye lakosságának egészségi állapotára károsan ható viszonyokról, ezek megszüntetését czélzó indítványokkal'' (1883) == Fontoj == * [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC10888/11030.htm hungarlingva biografio] * [http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/n/n17340.htm hungarlingva biografio] * [http://tudosnaptar.kfki.hu/localhost/egyen.php?namenev=nagyjc&nev5=Nagy+%2528Chren%25F3czy-%2529+J%25F3zsef hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131004215720/http://tudosnaptar.kfki.hu/localhost/egyen.php?namenev=nagyjc&nev5=Nagy%20%28Chren%F3czy-%29%20J%F3zsef |date=2013-10-04 }} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Nagy, Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj kuracistoj]] [[Kategorio:Hungaraj akademianoj]] [[Kategorio:Hungaraj akuŝistoj]] 9lojf2clmmmlpae8vsfo99j6diznwxh 0 456538 9418762 8894565 2026-07-02T11:55:28Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418762 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kristana preĝejo | nomo = Kalvinana preĝejo de<br />Őriszentpéter | larĝo de informkesto = | dosiero = Őriszentpéter református templom.JPG | grandeco de dosiero = 250px | priskribo de dosiero = Kalvinana preĝejo en Őriszentpéter | eklezio = [[kalvinismo]] | provinco = [[Vas (Hungario)]] | diocezo = | unio = | dekanujo = | vikariujo = | asocio = | paroĥo = | ensemblo = | ŝtato = [[Hungario]] | ŝtato subtutaĵo1 nomo = | ŝtato subtutaĵo1 = | ŝtato subtutaĵo2 nomo = | ŝtato subtutaĵo2 = | municipo = [[Őriszentpéter]] | geo = | konsekro = | konsekrinto = | titolo = | uzado = | arkitekto = | stilo = malfru[[baroko]] | ark tipo = | fondo = | finigo = | kapacito = | konstruado = | longo = | larĝo = | alto = | lokigo de altaro = | materialo = masonita | adreso = | ttt = | commons = | regiono-ISO = HU | mapo = Hungario }} La '''Kalvinana preĝejo''' estas religia [[historia monumento]] en [[Hungario]], en [[urbo]] [[Őriszentpéter]], en la nuna urbomezo. == Historio == La [[preĝejo]] estis konstruita depost [[1790]], ĉar tiam [[Jozefo la 2-a]] jam permesis konstruadon de kalvinanaj kaj luteranaj preĝejoj. La [[predikejo]] fariĝis post kelkaj jaroj de la preĝejkonstruado kaj ĝi estas impona popola kreo. La [[turo]] konstruiĝis nur post [[jarcento]], ĉar nur tiam alvenis la permeso. En [[2006]] oni faris [[kolono]]n por rememori pri la deportitoj, kio okazis en la frua [[socialismo]]. == Konstruaĵo == La [[konstruaĵo]] situas sola sur tre malalta monteto. En mezo de la [[fasado]] la turo altiĝas, sube meze estas la enirejo, kiu konsistas el 3 aperturoj. La turopinto formas [[bulbo]]n, la [[navo]] formas [[briko]]n. La [[absido]] estas kvarangula. Interne en 2 flankoj [[galerio]] troviĝas. == Fontoj == * [http://www.muemlekem.hu/muemlek?id=8904 hungare kun multe da fotoj] * [https://hu.wikipedia.org/wiki/Reform%C3%A1tus_templom_(%C5%90riszentp%C3%A9ter) hungare kun foto] * [http://www.utazzitthon.hu/oriszentpeter_reformatus_templom.html hungare kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130817023847/http://www.utazzitthon.hu/oriszentpeter_reformatus_templom.html |date=2013-08-17 }} * [http://vendegvaro.utazom.com/reformatus-templom-oriszentpeter hungare kun foto]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.weddings.hu/modules.php?name=News&file=article&sid=2026 hungare kun fotoj]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Projektoj}} [[Kategorio:Kalvinanaj preĝejoj en Hungario|Oriszentpeter]] [[Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Őriszentpéter|Oriszentpéter]] rfcyh8knixaybxbktlcdbssgme5rntp 2 457859 9418211 9414078 2026-07-01T17:21:41Z ThomasPusch 1869 /* Pliaj modeloj */ 9418211 wikitext text/x-wiki [[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] Pri saĝa apliko de vikidatumaro en esperantlingvaj paĝoj vidu ankaŭ [[Uzanto:ThomasPusch/provejo2|provejon2]]. :[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] Kaj pri Quickstatements kaj Petscan por iom aŭtomatigite plibonigi vikidatumojn [[Uzanto:ThomasPusch/provejo3|provejon3]] ::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] [https://commonshelper.toolforge.org/?interface=eo&image=Karte_Otzberg.jpg&lang=eo komuneja helpilo] :::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] [[:Kategorio:Vikipedio:Forigoj]] ::::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj]] [2025 12 21] ! :::: «Ĉiuj konsentas ke ruĝa ligilo devas ne ekzisti, se ĝi ne estas bluigebla laŭ vikipediaj reguloj. Tio signifas ke la temo de ruĝa ligilo devas esti [[Vikipedio:Menciindeco|menciinda]] kaj [[Vikipedio:Kontrolebleco|kontrolebla]].» Tamen, ĉu ruĝa ligilo estas tia, senespera, estas en duba kazo diskutenda. - cetere: noto pri misa ruĝa ligilo troveblas en [[diskuto:Aŝkelon]]. :::::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] Landonoma barakto en Vikipedio kadre de la tielnomata "[[Io-ujo-batalo]]": [[Vikipedio:Baloto/Landonoma unueco]] - fina rezulto de la diskuto, baloto en 2009. == Notoj por mi mem == :2024-05-10: tagaj listoj reviziitaj ĝis la [[13-a de majo]] (lundo) <!--Rémi sim ankaŭ kontribuas, ekz. pri 7-a de julio--> :{{ŝ|ruĝaj ligiloj}} :La multegaj fuŝaj anonciloj pri neekzistaj portaloj parte menciiĝas en [[Vikipedio:Lua/Petoj/Arkivo]] :ŝanĝi kolorojn en germana GIMP: Ferben, Abbilden kaj Farbvertauschung. :Pliaj listoj forigindaj [[Alfabeta listo de la deputitoj de la 14-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko|1]] [[Listo de la francaj parlamentaj periodoj|2]], [[Listo de la deputitaj distriktoj de Loire-Atlantique|3]], [[Listo de la deputitaj distriktoj de Loire-Atlantique|4]] Ekzemplaj ĝermaj artikoloj pri Italio [[Muggiò]] kaj [[Arese]]<!-- dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} alto = {{Vikidata ero|p-kodo=P2044}}, CO ĝis Colonno --> (por frakcio elturniĝo laŭ [[Camo]]), pri Francio [[Chanaz]] aŭ [[Geloux]] (por nova paĝo de franca komunumo: [[Flassigny]] en Mozio), [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Tresques&action=edit&oldid=8354148 Tresques simple] aŭ [[Civrac-en-Médoc]] por Ĝirondio (kaj [[Bonnay]] por apartigilo), pri Rusio [[Orsko]], pri Skotlando [[Ayr]], pri Anglio ekz. [[Bathford]] kaj pri Usono [[Daytona Beach]], [[Evanston]] aŭ nun ĝerme [[Alturas]] (kantono minimuma ekz. [[kantono Yolo]], censa retejo ekz. [[Hollister]])- pri Rumanio [[Sânandrei]].<!--{{Ĉi tiu artikolo|temas pri la rumania komunumo [[Letea Veche]]. Atentu ke ankaŭ ekzistas tre similnoma [[---]].}} --> Pri la tre katolika Italio: en [[Barzio]] patronas '''Alessio''' Bergama, en [[Basiliano]] '''Andreo''', en [[Crandola Valsassina|Crandola]] '''Antonio''' la Granda, en [[Barzago]] '''Bartolo''', en [[Cesana Brianza|Cesana]] Firmo+Rustiko, en [[Cremeno]] '''Georgo''', en [[Azzano d'Asti|Azzano]] '''Jakobo pli aĝa''', en [[Bulciago]] '''Johano Ev.''', en [[Cernusco Lombardone|Cernusco]] '''Johano Bapt.''', en [[Castions di Strada|Castions]] '''Jozefo''', en [[Castello di Brianza]] '''Laŭrenco''', en [[Cusio]] '''Margareta''', en [[Entratico]] '''Marteno''', en [[Costa Masnaga]] la levo de '''Maria''', en [[Colle Brianza]] '''Miĥaelo''', en [[Cividate al Piano]] '''Nikolao''', en [[Ampezzo]] '''Petro+Paŭlo''', en [[Viale]] '''Roĥo''', en [[Terno]] '''Valenteno''', en [[Missaglia]] '''Viktoro''' kaj en [[Barzanò]] '''Vito''' ktp. p417: [[Montiglio Monferrato]] "Kristana patrono estas la sanktulo [[{{#invoke:Wikidata|claim|P417}}]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago." : referencoj por patrono (kopiu en redakta modo): <ref name="patrono1">[https://www.santodelgiorno.it/patroni/valle-salimbene/ informoj en la retejo ''santodelgiorno.it''] ({{it}})</ref><ref name="patrono2">[http://www.comuni-italiani.it/018/169/ informoj en la retejo ''comuni-italiani.it''] ({{it}})</ref> :... [[]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago.<ref name="patrono1"/><ref name="patrono2"/> p47: La teritorio havas komunan limon kun <nowiki>{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj|parameter=link}}</nowiki>. Informkeste: <pre> | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = | tipo1= reliefo | zomo = 10 </pre> Ekzemplo por aldono de sendependa ekstera mapo por paĝoj en kiuj mankas ĉiaj bildoj: [[Gonnoscodina]]. Por senespere malplenaj tekstoj pri {{Brazilo}}: [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/ekzemplo Brazilo MG]]. Ankaŭ tiam ankoraŭ necesas a) adapti mikroregionon kaj se necese mezoregionon, kontroli kaj en kazo de vikidatuma vakuo nevidigi la retejon, c) en vikidatumoj aldoni priskribon kaj ĉ) adapti la nombron de loĝantoj al la plej lasta indiko. Rilate al tio: d: TiagoLubiana ‎ →‎ Municipalities of Minas-Gerais/Brazil... Ĝenerale: apartigilo ekz. [[Saint-Just]]. En 2022 funkcianta ligilo al la ANB en Vieno: [[Ellen Gregory]] ([[Peasedown St. John]]). Kantista ĝermo ekzemple [[Katrina Leskanich]] kun grupo [[Katrina and the Waves]]. Por ne devi tajpi ĝin permane aŭ elserĉi ĝin pli komplike, jen por mi mem la ligilo pri la [[Specialaĵo:Protokolo/delete|protokolo de forigoj]]. * Noto ekzempla <small>''bildo tiom aĝa ke probable ĝi estas jam sen-kopirajta, sed tiom malbonkvalita, ke ne indas konservi ĝin aŭ transporti al la vikimedia komunejo''</small> Rumanio, <ref: [https://web.archive.org/web/20130613102945/http://exonyme.bplaced.net/Board/Thread-Siebenb%C3%BCrgen-Banat-Kreischgebiet-Marmarosch-Maramuresch-Neue-korrekte-ON-Liste germanlingvaj loknomoj, listo arkivigita je junio 2013] ({{de}})</ref> * [[Scornicești]] aŭ [[Giurgiu]] por ne montri la grafike tre modestan situomapon el vikidatumaro * [[Vikipedio:Vikidatumoj/Ĵusmortintoj]] * Pri Panĝabo / Panĝabio ŝajne ĝis printempo 2023 la difino de vortaro.net kaj de papera PIV en la eldonoj de 1970 ĝis 2020 ankoraŭ estis lando = Panĝabo, sed almenaŭ en 2026 estas lando = Panĝabio. Ĉar Didcorn jam je l' 23 jun. 2023 notis la novan PIV-an difinon en la paĝo [[Panĝabo (Barato)]], mi konjektas ke jam tiam B. Wennergren ŝanĝis la kapvorton en la reta PIV-datumaro. Domaĝe ke tio ne sincere dokumentiĝis, sed ĉiukaze nun kun bona konscienco eblas varbi por tutnova landonomo "Panĝabio". 00:40, 13 feb. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) === Krome teknike: === * {{ŝ|Post diskuto ne forigita}} ekzemplo [[Diskuto:Jacob Schwartz]] * [[:Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj]] * [[:Kategorio:Nun en Komunejo]] * [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] ([[Ŝablono:Forigu tuj|ŝ]]) * [[Specialaĵo:Neuzataj bildoj]] * [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj]] * [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj]] * [[Vikipedio:Problemaj uzantoj]] * [[Specialaĵo:Forbarlisto_de_IP-adresoj]] ::>> ATENTU Mesa, Arizono {{uzanto2|~2025-53015-3}} 2025 9 7, ĝis nun nenio plu, ĉiuj saĝaj redaktoj ::>> KAJ Luksemburgio {{uzanto2|~2025-56511-3}} 2025 9 9, same ĝis nun nenio plu, ĉiuj saĝaj redaktoj ** [https://eo.wikipedia.org/wiki/Specialaĵo:Forbarlisto_de_IP-adresoj?wpOptions&#91;&#93;=userblocks&wpOptions&#91;&#93;=autoblocks forbaritaj IP-adresoj] ** [https://eo.wikipedia.org/wiki/Specialaĵo:Forbarlisto_de_IP-adresoj?wpOptions&#91;&#93;=userblocks&wpOptions&#91;&#93;=autoblocks&wpOptions&#91;&#93;=tempblocks porĉiam forbaritaj IP-adresoj (estu malplena)] * [[Vikipedio:Markitaj versioj/reviziantoj‎]] * [[Vikipedio:Roboto/Permespeto]] ** {{UzuloKontilo|Taylorbot}} [[Specialaĵo:Rajtoj_de_uzantoj/Taylorbot|rajtigo]] ĝis 2024-04-08 14:48 ** {{UzuloKontilo|Taylor 49}} [[Specialaĵo:Rajtoj_de_uzantoj/Taylor_40|rajtigo]] ĝis 2024-04-08 14:48 ** {{UzuloKontilo|Ĉaŭ-ĉaŭ-bot}} [[Specialaĵo:Rajtoj_de_uzantoj/Ĉaŭ-ĉaŭ-bot|rajtigo]] * [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo]] * [https://xtools.wmcloud.org/adminstats/eo.wikipedia.org/2022-12-01/2023-12-01 Administraj agoj] * [[Uzanto:ThomasPusch/emblemoj|emblemoj je justa uzo]] ({{ŝ|Librokovrilo}} kaj {{ŝ|emblemo}}) * [http://tekstaro.com tekstaro.com] - elektronika lingvoscienca tekstaro (AKK korpuso) de Esperanto * [https://viewer.onb.ac.at/10045F99/ historia Jarlibro 1923] kiel ekzemplo * koncizeco de artikolaj titoloj: ekz. [[Raduĵnij (Ĥanta-Mansio)]] * [[Uzanto:Jura1/articles with Wikidata item without statements]] * en Informkesto geografiaĵo, |arkitekto ligado = ne<!-malŝaltas aŭtomatan ligadon-->. * [[Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio]] * naciaj himnoj: loka alŝuto necesis por la [[nacia himno de la Demokratia Respubliko Kongo]] (por [[Sieraleono]] tamen ne) {{ŝ|apartigila paĝo}} {{apartigila paĝo|provejo}} {{ŝ|aliaj signifoj}} {{aliaj signifoj|provejo}} {{Kategoria alidirekto|provejo}} * {{ŝ|Malneŭtraleco}} {{ŝ|sen fontoj}} Ĉiuj pensas {{Kiu?}} '''Ŝablonoj''' por marki dubendajn teksterojn: {{kiuj?|tekstero}} [[Vikipedio:Kontrolebleco]] aŭ {{laŭ kiu?|tekstero}} pri [[Vikipedio:Evitu nebulajn vortojn]]. Kaj <s>streki</s> tiel ĉi. === Kelkaj pliaj ekzemploj === * Multkolumna: <nowiki>{{multkolumna}} {{kolumnorompo}} {{finmultkolumna}}</nowiki> * film[[afiŝo]]: [[:Dosiero:SW - Empire Strikes Back.jpg]], [[:Dosiero:Mes héros afiŝo.jpg]] * <code><nowiki><span style="color:red"> </span></nowiki></code> Vidu: [[Helpo:Evitindaj HTML-etikedoj]]. * Komento pri kapricaj pseŭdovortoj meminventitaj: "Bonvolu ne simple inventi iujn pseŭdovortojn kaj nomi ilin "esperantaj". Ekzemple la vorto "..." en '''Esperanto''' simple ne ekzistas. Similforma vorto ekzistas en la antikvgreka, sed la malnovgreka klare estas alia lingvo. Sed en Esperanto oni decidis kontraŭ propra vorto por tiu aĵo, kaj simple nomas ĝin "...". Koncize: se vi ne scias kiel nomiĝas iu vorto en Esperanto, iru al alilingva teksto pri la temo, tie en la listo pri lingvoj maldekstre elektu la vorton Esperanto kaj sekvu la tekston tie. Kaj se vi volas proponi iun alternativan nomigon, nepre faru tion nur citante elstarajn esperantlingvajn fontojn kiel referencoj kaj prefere prezentu viajn esperantlingvajn referencojn unue en la diskutpaĝo. " * bonaj vortumoj pri lingve problemaj paĝoj estas <nowiki>{{polurinda|kelkaj frazoj sufiĉe strangas lingve, eble pro iu lingva interfero|listigi=ne}} (ne forgesu la finaĵon "|listigi=ne", tre gravan se oni jam en la paĝo notis la problemon) kaj {{pluraj problemoj|gramatiko|ligiloj}} resp. {{pluraj problemoj|esperantigu referencojn}}</nowiki>. * [[Vikipedio:Ne faru originalan esploradon]], mallongigite [[VP:NOE]] - krome entute ligilon al la listo [[Vikipedio:Kio Vikipedio ne estas|Kio Vikipedio ne estas]] * [[Henriko la Birdisto]] estas bona ekzemplo, kiel bone meti en vikidadumaron neprecizan naskiĝdaton ("ĉirkau") kaj historian landon de naskiĝ- kaj mortodato. * [[Diskuto:Delfo]] estas modelo de konciza noto, ke ne eblas simple ŝanĝi landonomojn en tekstoj laŭ persona bontrovo. * [[Auckland]] estas modelo de pluraj bildoj en informkesto, sen atento de tio kio estas en vikidatumoj. :Navigilon per simpla listo: |bodyclass = hlist, vd. [[Alta Savojo]]. * Ekzempla bildo por ĝustigo de antaŭe fuŝa nomo en la komunejo [[:dosiero:Ŝraŭbeco dekstra maldekstra.png]] * Ekzemplo pri bona referenco al PIV estas en [[Moliso]]. :Krome [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/testo pri Hungario|jen ŝablona testejo]] kaj [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Jap SO 60|modelo olimpika]] <!-- En [[Ĝirondio]] ĉio pretasas, en [[Nord]] nur mankas 60/64 en ar. Douai. En Ĉarento nur ar. Confolans pretis je 23-04-17, Pri Kaleza Markolo bonus almenaŭ havi ar.-paĝojn. Indre (preta je 23-04-17) + Ardennes (3 23) kompletas. :La pola urbeto Dębica jam havas loĝantaron laŭ dato fine de 2020 ... --> :Jen ankoraŭ monto da fuŝetoj en [[Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/11]], ankaŭ kun aliaj finaj nombroj kompreneble :Pri olimpikoj: [[:dosiero:Irlanda Olimpika Komitato.png|jen ekzempla NOK-emblemo]]. Ĉe la anglalingvanoj, <nowiki>{{Infobox country Olympics}} forĵetiĝis, rekomendatas {{Infobox country at games}}</nowiki>. Povus esti plisimpligo... <!--Ampleksa listo resuma estas tiu de Turkio.--> :La ukraina [[Kalush Orchestra]] estas ekzemplo por <nowiki>{{vikidatuma listo|p-kodo=P527|modo=kaj}}</nowiki>. [[kantono Delta (Miĉigano)]], plej frua versio, kiel modelo de nova kantono-ĝermo. [ + <nowiki>|nomo_laŭ= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P138}}''</nowiki> ] [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/tutnova biografia ĝermo|tutnova biografia ĝermo]], NO: [[Karasjok]], frua versio... : {{Norvegio}}: ekzempla mikroĝermo lago: [[Evangervatnet]]. : {{Finnlando}}: [[Ceditaj areoj (Finnlando)]] - <nowiki>{{pluraj problemoj|informkesto|iwiki|vikiigu}} {{ĝermeto}}</nowiki> : {{Francio}}: por postrevoluciaj variaj loknomoj: Post la [[franca revolucio]] de [[1789]], kiam oni volis plene elradikigi ĉiujn kristanajn loknomojn, la loĝloko por kelkaj jaroj ricevis la fantazian nomon ''..'' (".."). : ekzemplo de mallibera emblemo: [[:Dosiero:Irlanda Olimpika Komitato.png]] : [[Uzanto-Diskuto:Badak Jawa|pri dubindaj ruĝaj ligiloj]] : konvencioj de Monato (https://www.monato.be/konvencioj.php) : p971: kategorio kombinas temojn : p4566: vikimedia enprena retligilo : banderoloj super paĝoj: se ne taŭgas, subpremu per ":|sen banderolo= jes". <!-- eltondita kaj rektigita taillé et redressé cropped and and straightened geschnitten und begradigt https://unalengua.com/ipa-translate +++ ... Oficiala paĝo en la retejo] ''[[facebook]]'' ({{fr}}) Modelo por transpreno de pliaj informoj el vikidatumoj | latitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}} | longitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} justa uzo ekzemple: [[Nacia Muzeo de Bosnio kaj Hercegovino]] nurteksta emblemo: [[Somera Olimpiko 1992]] Kaj flanke: Moutichou supozeble estas Eŭropa volontula servo NURMAJUSKLO=KRIADO [de:Diskussion:Spielercharakter] Veljavoj: UN 14 jul. 2022 Kwamikagami Breslaŭo de: subteno fare de Wietek. ia: [[sesdekuma sistemo]] Arno, [[tunela efiko]] Narv., [[tombejo ĉe Kettwiger Tor]] Longh., [[Randal Kolo Muani]] kma. Domin., [[Oleata acido]] Pino. Por la 4-a ĝis 8-a de aprilo '23: Plenigindas ankoraŭ unuavice la navigiloj pri departemento Kaleza Markolo, Nordo, Aisne, Oise, Somme, Ĝirondio, Haut-Rhin kaj Drôme (intertempe ĉio pretas, ĉu?) --> Kaj fine, la ordo fine de paĝo estas: :1. Notoj :2. Referencoj :3. Literaturo :4. Vidu ankaŭ :5. Eksteraj ligiloj :6a Navigiloj :6b ŝablono bibliotekoj :6c sablono vivtempo :6ĉ ĉiuj kategorioj IHD de 2000, bona ligilo: [[Santo Antônio do Retiro]] LV: noto - Suda Kuronio aŭ Dienvidkurzeme havas bonajn vikidatumajn etikedojn. Forpreno de centoj da kestoj pri neekzistaj portaloj: mi matene la 12-an de sept. 2023 metis indignitan noton al sume 49 diskutpaĝoj, kaj en ĉiuj 49 tri tagojn pli poste, vespere la 15-an diplomatigis la lingvaĵon kaj pli konkretigis mian proteston. Vikidatumoj: kialoj pri evitindeco: ekzemple informfonto ne klaras ([[d:Q130285291]]), bildo de malbona kvalito ([[d:Q132769746]]), la fonto indikas ke la informo ne precize konatas ([[d:Q130285298]]), malpli preciza indiko ([[d:Q42727519]]), konfirmo de la referenco ne eblas ([[d:Q21655367]]), konate nefidinda fonto ([[d:Q22979588]]) -- [[d:Q52105174|listo]] Ŝablono "CURRENTYEAR" jam funkcias en Esperanto: <nowiki>{{LOKAMONATONOMO}} {{LOKAJARO}}</nowiki> == Listo de farindaĵoj == * plenigi ruĝajn ligilojn en [[Louis-Nicolas Clérambault]] kaj krei paĝon [[Jacques Berthier]] (ne Jacques Bergier, GL 154, 156, 168.1, 286, 321, 345.2, 445, 446, 386, 390, 618.2, 634.2, 657.6). Noteto: [https://gov.genealogy.net/item/show/TPKKOVJN79TB Ŝtepkov Stepkau], [https://mapcarta.com/de/18499296 Dolny Lazany Unter Losau] [https://www.wikidata.org/wiki/Q77034024 Oponešice Oponeschitz] [https://gov.genealogy.net/item/show/OPOICEJN79TA *] : Uzanto arbarulo, usonano ''Silvio Curtis'', mis"ĝustigis" la tekston [[Delfo]] en okt. 2023. * Mutichou multe aktivis por marborda Ĉarento proks. en 2014, sed poste ne plu, evidente ĉar la montego pri aliaj mankaj komunumaj artikoloj en Francio aspektis supergranda... == Ĉu aŭ kiel uzanto registris sian sekson en vikipedio == Multaj uzantoj ne aparte elektas biologian aŭ [[Socia sekso|"socian" sekson]] en vikipedio - fakte temas nur pri la lingva, [[gramatika sekso]] - kaj aŭtomate estas senseksaj. Sed se indikiĝas biologia sekso, tiam la ŝablono {{ŝ|GENDER:nomo|li|ŝi|ŝi aŭ li}} malkaŝas kion la uzanto notis en siaj teknikaj preferoj. <!-- {{GENDER:x|li|ŝi|ŝi aŭ li}} --> == Vandalaĵoj == [[:de:Wikipedia:Vandalismusmeldung/Archiv/2023/09/23|germane je 2023 09 23]] == mapo de SAT-amikaro == La esperanta mapo de SAT-amikaro pri eŭropa franclingvio en arkivigita formo, kiel notita en la paĝo [[Metz]]: [https://web.archive.org/web/20230423070506/https://satesperanto.org/eldonkooperativo/IMG/jpg/Mapo201107.jpg artikolo "Esperanta mapo de Eŭropa franclingvio"] en retejo de la asocio [[SAT-Amikaro]], la franclingva branĉo de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]], arkivigite laŭ stato de aprilo 2023. == Kaj mapoj sendepende de informkesto == Pri sendependa skaligebla mapo vidu [[Gonnoscodina]] en Sardio, kaj pri sendependa reliefa mapo la vilaĝeton [[Woolsthorpe-by-Colsterworth]] de Newton: <pre> {{Situo sur mapo|Anglio|Floso=left|Titolo=|Teksto= | Lat-g = 52 | Lat-m = 48 | Lat-s = 35 | Lat-dir=N | Lon-g = 0 | Lon-m = 37 | Lon-s = 43 | Lon-dir=U | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne }} </pre> Uzata en teksto [[Mangone]], pri kiu ne ekzistas ajna bildo en la komunejo, rezultas {{Situo sur mapo |Italio Kalabrio |Floso=left |Titolo={{centre|situo de Mangone en [[Kalabrio]]}} | Lat-g = 39 | Lat-m = 12 | Lat-s = 0 | Lat-dir=N | Lon-g = 16 | Lon-m = 20 | Lon-s = 0 | Lon-dir=E | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne }} <pre> {{Situo sur mapo |Italio Kalabrio |Floso=left |Titolo={{centre|situo de {{paĝonomo}} en [[Kalabrio]]}} | Lat-g = 39 | Lat-m = 28 | Lat-s = 0 | Lat-dir=N | Lon-g = 16 | Lon-m = 20 | Lon-s = 0 | Lon-dir=E | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne }} </pre> kun ebla noto <pre> <!-- la sekva aldona mapo precipe metiĝas ĉar absolute mankas iuj uzeblaj bildoj en la komunejo --> </pre> <span style="font-family: Papyrus; font-size: 12pt"><font style="color: black"> Bela tekstero en literaro "Papiro" </span> <hr> {{ŝ|Ludovica}} {{ŝ|polurinda|la teksto parte malfacile kompreneblas. Aparte pri temo tiom esotera necesas plejeble klara lingvaĵo. Ĝeneralan noton vidu diskutpaĝe|listigi=ne}} == Tabelomodelo == : {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |- ! rowspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | lando ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | loĝantaro ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | MEP ([[Malneta Enlanda Produkto|nominala]]) ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | MEP ([[Aĉetpova egaleco]]) ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | [[indico de homa disvolviĝo]] 2021 |- ! en milionoj!! en la mondo ! en milionoj da [[USD]]!! en la mondo ! en milionoj da [[USD]]!! en la mondo ! indico!! loko |- |} pri koreaj latinliterigoj Yale/McCune/RT vd. [[:de:Diskussion:Yoon Suk-yeol|Yoon Suk-yeol]] == Listo de biografioj, forigataj el la ĝenerala spaco laŭ decido de [[VP:FA]] == La listo teknike ankoraŭ utilas por iom-post-ioma revizio de ĉiuj notitaj biografioj. Post revizio eblas forviŝi la titolojn el la listoj, kiuj do laŭgrade malgrandiĝos.... {| cellspacing="0" |- |- bgcolor="#ffeebb" |&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - A|A]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - B|B]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - C|C]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĉ|Ĉ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - D|D]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - E|E]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - F|F]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - G|G]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĝ|Ĝ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - H|H]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĥ|Ĥ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - I|I]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - J|J]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĵ|Ĵ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - K|K]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - L|L]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - M|M]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - N|N]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - O|O]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - P|P]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Q|Q]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - R|R]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - S|S]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ŝ|Ŝ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - T|T]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - U|U]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ŭ|Ŭ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - V|V]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - W|W]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - X|X]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Y|Y]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Z|Z]]''' |} Noto pri Hans Wingen, jen intersavite http://www.ipernity.com/blog/bernardo/137656 Propra verko alŝutita al eo-vikio, sen premo nepre ŝovi ĝin al la komunejo, kiu ne en ĉiu kazo estas bona ŝovo: {{ŝ|Propra|GFDL|NK=1|cc-by-sa-3.0}}. Vidu ankaŭ [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Migrado de la licencoj GFDL al GFDL + krea komunaĵo 3.0 por loke stokataj bildoj diskuton de sept. 2024 pri granda projekto realigi migradon de GFDL al GFDL+CC en eo-vikio]]. == Taglibro == :7-a de decembro 2023: vastigoj de la komunumoj de [[distrikto Höxter]] :8-a kaj 9-a de decembro 2023: vastigoj de la komunumoj de [[provinco Leĉo]], [[Apulio]], kun loĝantaroj de 2023, ankaŭ metitaj ĉie en vikidatumoj, kaj metoj de bildoj :10-a de decembro: 2/3 pri komunumoj de [[provinco Salerno]], [[Kampanio]], nur kontrolo ĉu ĉiuj ecoj de kontentiga ĝermo estas, kaj adapto de bildoj; kontrolo de bildoj sub justa uzo :11-a de decembro: lasta triono pri komunumoj de [[provinco Salerno]]; :12-a ĝis 17-a de decembro: finoj de diskutoj pri alinomendaj artikoloj :18-a de decembro: kelkaj urboj kaj kantonoj de Usono :19-a de decembro: aktualaj loĝantaroj de ĉiuj komunumoj de Germanio al stato fine de 2022 :20-a kaj 21-a de decembro: alinomendaj artikoloj - vasta arkivigo :22-a kaj 23-a de decembro: diskuto pri forigendaĵoj, romanco kaj romantikismo :24-a de decembro: Hungario kaj orienta Pollando :25-a de decembro: informkestoj pri futbalo :26-a de decembro: diversaj, i.a. Volodimir Pacjurko kaj Himno de Ukrainio, Kromsigno :27-a de decembro 2023: temoj pri Kolombio :28-a kaj 29-a de decembro: [[ILEI]], branĉoj kaj aktivuloj, britaj/francaj esperantistoj ‎ :29-a ĝis 30-a de decembro 2023: komunumoj de graflando [[Surrey]] (GB) kaj [[provinco Romo]] (IT) :31-a de decembro 2023: komunumoj de la [[provinco Latino]] (IT) :1-a ĝis 2-a de januaro 2024: komunumoj de la [[provinco Frozinono]] (IT) :3-a ĝis 4-a de januaro 2024: komunumoj de la [[provinco Viterbo]] (IT), multaj paĝoj komenciĝantaj per "Sant'Angelo..." :5-a de januaro 2024: komunumoj de la [[arondismento Rouen]] (FR) komencitaj, [[Komitato de UEA 1980-1983]] kaj ĉirkaŭaj temoj :6-a ĝis 7-a de januaro: komunumoj de [[distrikto Neunkirchen]] (AT), aŭstraj/svisaj/nederlandaj esperantistoj :7-a ĝis 10-a de januaro: komunumoj de la [[arondismento Rouen]] (FR) finitaj, sume estas 216 artikoloj :10-a kaj 11-a de januaro: malaperintaj komunumoj de [[Manche]] (FR), komunumoj de la arondismento Dieppe (A-E) :11-a ĝis 12-a de januaro: komunumoj de la provinco Rieti finitaj (O-Z), nun ĉiuj komunumoj pri [[Latio]] (IT) aktualas :12-a ĝis 14-a de januaro: komunumoj de la arondismento Dieppe (F-Z) finitaj, sume estas 343 artikoloj ... :23-a ĝis 26-a de februaro: 200 artikoloj pri [[provinco Pavia]] ektraktitaj, la kampo neniel pretas, sed pluajn levojn al artikolaj ĝermoj mi faros ne per kampanoj de tutaj tagoj, sed iom post iom, en grupoj de eble dek paĝoj - la ne jam traktitaj artikoloj jam estas sen eraroj, nur estas ĝermetoj kun tro malmulta enhavo. samtempe: paĝoj pri dulingvaj Esperanto-vortaroj samtempe: multaj malatentataj tekstoj de la listo [[Uzanto:RBT/Enkategoriigoj/Naskiĝintoj kaj mortintoj/Listo2|'''"listo2"''']]. ... :fine de aŭgusto 2024 [[provinco Gvadalaĥaro]] ĝis A-P, pretaj, Q-T nur parte, aktualaj loĝantoj sube mankas (T sen kontrolo de poŝtkodo), U-Z nur baze ektraktita informkeste... === Atentindaj paĝoj 2025 === * [[Ĝardenoj de Herrenhausen]] (2925-8-27) == Subpaĝo ankoraŭ == * [[Uzanto:ThomasPusch/olimpikaj teamoj liste]] * tre dubindaj alidirektigoj: [[Specialaĵo:Kontribuoj/Yeagvr]] (ĝis 2019 je nomo Mvvnlightbae), naciisma italo, laŭ propra aserto ne komprenanta Esperanton, sed la homo sukcesas verki kompreneblajn redaktoresumojn, do tamen iomete regas la lingvon * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Prettau&diff=prev&oldid=8552591 foje indas bremsi casteloboton (jen fine de 2023)]. * pri novaj aktoraj biografioj modeloj povas esti [[Grayson Perry]] aŭ [[Trevor Noah]] de 2024-09-39. * unua resumo dum revizio de jaraj listoj povas esti "enpaĝigo laŭ la aliaj listoj - ĉiuj eventoj de sama jaro al unu linio, kaj komenco de koncizigo" * [[/Ukr]] * polaj distriktoj: plej bone ekhavi norman historian ĉapitron, surbaze de [[Tuchola]], sed kun konsidero de [[reĝa Prusio]] == Referencoj == {{referencoj}} == Fonto == * La unua versio de tiu-ĉi teksto ekestis surbaze de la germana koresponda vikipedia artikolo laŭ la stato de la 16-a de oktobro 2024. <ref name="PIV">[https://vortaro.net/#aedo_kd artikolo ''aedo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la eldono de 2002, presita eldono, paĝo 50</ref> {{referencoj}} {{ŝ|polurinda|mankas ĉia informkesto, iuj grafikaĵoj, eksteraj ligiloj, referencoj: tiel ĉi la malmultaj frazoj donas malmultajn informojn|listigi=ne}} == Atentendaj diskutoj == [[dosiero:Kontakto 1987 - la kvar kategorioj de facileco.png|eta|5ra|<!--la dokumenta eltondaĵo ĉiukaze estu en uzo, tial mi jen metas ĝin ankaŭ ĉi-tien-->]] * [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj/Arkivo/2021#Kategorio:Urboj de Germanio laŭ alfabeto]] * [[Kategorio-Diskuto:Malfermaj stelamasoj]] {{farite}} 2024-11-01 * {{flago|Italio}} [[Kategorio-Diskuto:Komunumoj de Italio]] * {{flago|Japanio}} [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]] :: Resume: Aparte problemaj estas '''Aiĉi''' 0 kun [[Nagojo]], '''[[Diskuto:Gubernio Ĉiba|Ĉiba]]''' 1 ([https://www.monato.be/2003/008142.html Monato 2003]), '''[[Diskuto:Gubernio Hiogo|Hiogo]]''' 0 kun [[Kobeo]], '''[[Diskuto:Gubernio Ivate|Ivate]]''' 0 kun [[Morioka]], '''[[Diskuto:Gubernio Jamaguĉi|Jamaguĉi]]''' 0 kun [[Ŝimonoseko]], '''[[Diskuto:Gubernio Jamanaŝi|Jamanaŝi]]''' 2 (E-domo, blog), '''[[Diskuto:Gubernio Kagavo|Kagavo]]''' 0 kun [[Takamacu]], '''[[Diskuto:Gubernio Mijagi|Mijagi]]''' 0 kun [[Sendajo]], '''Sajtama > [[Diskuto:Gubernio Saitama|Saitama]]''' 0, '''[[Diskuto:Gubernio Ŝiga|Ŝiga]]''' 1 (JEK 2016) kun [[Ocu]], '''[[Diskuto:Gubernio Ŝimane|Ŝimane]]''' 2x (Monato + ES Kebekia) kun [[Macuo]] kaj '''[[Diskuto:Gubernio Toĉigi|Toĉigi]]''' 2. * [[Ribelo de Grandpolujo]], [[komisiono por trovo de loknomoj]] * [[/redaktoresumoj]] * noto pri miks-lingvaj fantaziaj "pseŭdovortoj" en la diskuto pri [[Zábřeha montetaro]]. * Ĉiba, budhisma templo en [[Jocukaidō]] * por eble postaj paĝoj: [[/stacio Omija|stacio Omija]] * dubindaj orfoj/ĝermetoj/malaktualaj: [[aglomeraĵo de Kielce]], [[aglomeraĵo de Poznano]] * Kial [[Holon]], ne Ĥolon kiel estas skribite? * Roberto kaj Narvalo pri [[Theodore von Kármán]] * Petr: kio pri [[Fervojlinio Šumperk–Krnov]] * strangaj ligiloj en paĝo [[Sidamoj]] * kion fari per {{ŝ|Laŭĝenro}} de Airon90... * [[/gazetejo.org]] * [[/uzanto pruno]] * Ekzemplo [[Rehden]]: {{Tiu ĉi artikolo|temas pri la komunumo ''Rehden'' en nordokcidenta Germanio. Samnoma komununumo ĝis 1945 ankaŭ ekzistis en nordorienta Germanio: sekve de la [[dua mondmilito]] ĝi doniĝis al la komunisma [[Pola Popola Respubliko]], la germana loĝantaro estis forigita kaj nun la loĝloko nomiĝas [[Radzyń Chełmiński]].}} * [[/ne sovaĝan esperantigon]] == Plia kopiebla atentiga kesto == {{polurinda|en la paĝo listiĝis amase tro da fotoj kaj grafikaĵoj, kompare al la malgranda teksto. Necesus elekto, aparte al tiuj fotoj kiuj vere temas pri tiu ĝi loko kaj ne montriĝas ankaŭ en aliaj paĝoj. Ankaŭ eblas meti iujn 4-5 fotojn al vikipedia galerio (tiun trukon ĉi tie jam aplikas la 4 fotoj ĉiuj nomataj "plaĝo en Ustka")...|listigi=ne}} {{polurinda|la informoj ĉi tie estas de 2006, de antaŭ 19 jaroj! Ĉu ankaŭ la indiko pri la estro tiom aĝas? Ĉiukaze aktualigo nepras|listigi=ne}} == Aktualigenda == Tia ŝablono ne estas esperante, sed jes ja angle [[:en:Template:Update]], france [[:fr:Modèle:Mettre à jour]], hispane [[:es:Plantilla:Desactualizado]] ktp - tial la ŝablonoj por enkopiado en tiujn vikipediojn estu ĉi tie. == Agendo == Necesus kontroli la fonton de [[Vladimir Sutkovoj]] se ĝi denove legeblos. 2025 09 16 :Ankoraŭ la fonto ne relegeblas, eble ĝi definitive mortis. 2025 09 27 TP Oktobre, novembre, decembre same. Sendube ĝi definitive mortis, ankaŭ la itala baza datumbaza retejo everk.it, kaj ankaŭ sendepende de tio propra retejo de ALE. 2026 01 12 TP * [[Diskuto:Adidas Al Rihla (pilko)]] 2026 01 12 TP Rekontroli kaj agi post pli-malpli semajno * [[Diskuto:Peskaro]] temo "fotomuntaĵo", tasko por roboto, 2026 01 13 TP Rekontroli kaj agi post pli-malpli semajno * [[Uzanto-Diskuto:Super nabla#Naskis v naskiĝis]] 2026 01 16 TP Rekontroli kaj agi post pli-malpli semajno == Sporto == Jen unua ekzempla teksto pri plej bona turnira manpilkistino: [[Linnea Torstenson]] en 2010. [...] ", post kiam la antaŭajn 4 jarojn li jam estis membro en la nacia teamo de sub-17-jaruloj kaj aliaj junulaj naciaj teamoj" == Modeloj == :Por ĝemelaj komunumoj en Germanio ekzemple [[Bad Honnef]] (kutime kun franca kaj orientgermana partnero kaj ankoraŭ iuj aliaj) :Por uzo de "informkesto monto" vidu la ekzemplan paĝon [[Mount Bartle Frere]], kie ankaŭ estas ekzempla teksto kun uzo de pluraj vikidatumaj parametroj. :Se tre mankas ĉia bildo kaj la informkesto ne bezonas la bildo p18: [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}|eta|maldekstra|300ra|{{ŝ|centre|komunuma impreso}}]] == NRV == Plene ne ekuziĝis ĝis nun la navigiloj * {{ŝ|urba regiono Aachen}} - jam {{farite}} 2026-01-24 * {{ŝ|distrikto Ennepe-Ruhr}} * {{ŝ|distrikto Euskirchen}} * {{ŝ|distrikto Gütersloh}} * {{ŝ|distrikto Herford}} * {{ŝ|distrikto Hochsauerland}} * {{ŝ|distrikto Kleve}} * {{ŝ|distrikto Lippe}} * {{ŝ|distrikto Mark}} * {{ŝ|distrikto Minden-Lübbecke}} * {{ŝ|distrikto Mettmann}} * {{ŝ|distrikto Neuss}} * {{ŝ|distrikto Oberberg}} * {{ŝ|distrikto Olpe}} * {{ŝ|distrikto Recklinghausen}} * {{ŝ|distrikto Rhein-Erft}} * {{ŝ|distrikto Rhein-Sieg}} - jam {{farite}} 2026-01-24 kaj * {{ŝ|distrikto Wesel}}. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:21, 24 jan. 2026 (UTC) == NDS == Por la somero: en [[Rastdorf]] ĉe Werlte kaj [[Stavern]] ĉe Sögel ankoraŭ tre mankas fotoj... == Taksonomio == Ekzemple por informkesto vidu la paĝon [[Gerbero]]. == {{ŝ|orfa}} == [[:kategorio:Orfaj artikoloj pri Ĉeĥio]]: post malorfigo de kelkaj tekstoj ankoraŭ restas tie kvar paĝoj je 2026-01-31: : [[Bierfarejo U Fleků]]: TRI ligiĝoj : [[Domo de Faŭst]]: UNU : [[Ekspoziciejo Ĉe Hibernoj]]: UNU : [[Gastejo Ĉe Kaliko]]: UNU : [[Hiberna strato]]: TRI : [[Iama Doganejo "Na Výtoni"]]: UNU : [[Jungmann-placo]]: TRI : [[Meza industria lernejo Ostrava-Vítkovice]]: NUL : [[Nacia Avenuo]]: TRI : [[Slava Domo]]: DU : [[Vilao Ameriko]]: UNU Permane forigi la ŝablonon, sen ke io ŝanĝiĝis pri la situacio, estus neakcepteble. === Aktuala diskuto === * [[Ŝablono-Diskuto:Oficiala retejo]] 2026 2 3 * pri ruĝaj ligloj de 9 2005 de mirmal en [[Čestmír Vidman]] - vidu diskutpaĝan noton de 2026 3 5. * kaj pri tre dubindaj pseŭdovortoj "Schwarzenbergoj", "Schwarzenbergidoj", "Rožmberkidoj", teksto fakte ĝuste kreita en 2008 de Pavla D kiel [[Rožmberk (familio)]], kaj "Eggenbergidoj" vidu en [[Diskuto:Schwarzenberg (dinastio)]]. La uzoj de la pseŭdovortoj estas forprenitaj. - Cetere: Petr jam ekz. dum 2009 en [[diskuto:Fratoj Mašín]] disputis kontraŭ Narvalo kaj Paul P pri nepra volo enkonduki arbitrajn esperantajn vortojn sen vortaraj referencoj kaj kun neesperantaj literoj, sed ne konvinkis ilin ambaŭ - kompreneble. * ne forgesi: en teksto [[Sylla Chaves]] ankoraŭ la librotitoloj devos nigriĝi, se ne okazos miraklo 2026 3 12 === Problemaj orfoj kaj ĝermetoj === * [[Transigo de flu-kvanto]] 2026 2 27 * [[TERYT]] nur ĝermeto, ne orfo * [[/listoj de probable forigendaj dosieroj]] === Orfoj === * kaj barata retejo [[Anmol Ratan]] pri la malorfigo Ĉi tiu teksto estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ neniu ajn alia vikipedia artikolo ligas al ĝi (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas). Mi ne havas ideon pri iu paĝo, de kiu eblus konstrui ligilon ĉi tien. Ĉu iu alia havas iun ideon? :Ĉi tiu teksto estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ nur unu alia vikipedia artikolo ligas al ĝi (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas). :Ĉi tiu teksto pri kino estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ nur unu alia artikolo ligis al ĝi. Nun jam estas tri ligiĝoj. Se estus kvar, pli bone kvin, estus sufiĉe. ::Ĉi tiu artikolo ankoraŭ estas [[vikipedio:orfo|orfa]], ĉar malmultaj aliaj artikoloj ligas al ĝi: nun estas '''du''' ligiloj de aliaj artikoloj kolektitaj (atentu ke diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkulkiĝas kiel artikoloj): se estos 4 aŭ 5 ligiloj, eblos forpreni la ŝablonon {{ŝ|orfa}}. :::La hodiaŭ farita teksto jam pene estas ligata el '''kvar''' aliaj artikoloj (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas). Tio sufiĉas por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]]. ::::Nun 12 aliaj artikoloj ligas al la teksto - la ŝablono {{ŝ|orfa}} povas forpreniĝi. '''Orfoj pri kino''': reĝisoro {{ŝ|vikidatuma listo|p-kodo=P57|modo=kaj|parameter=link}}, aktoroj p161 - pli detalan liston de la aktoroj vidu en la informkesto. == Ĝermoj kaj ĝermetoj == * ne jam trovitaj: [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj]] == Italio kaj Francio == * Italio: [[provinco Grosseto]] - principe la 18 paĝoj de A ĝis M estas ampleksigitaj, la restaj 10 paĝoj de O ĝis Z ankoraŭ ne; [[provinco Mantova]] - pri ĉiuj 70 paĝoj la unua ŝtupo de riparo informkesto estas farita, krome nenio. * [[Francio]]: pri [[arondismento Poitiers]] la unuaj 44 paĝoj de entute 83 estas finfaritaj. (ĉ. la 14-a de febraro, la valentena tago) Stato de 2026 03 08, la komunisma tago de virinoj. == Antaŭ nia erao == En la 4-a jc. a.n.e. mi vidis paĝojn 300-360, en iuj sukcesis pli, en aliaj malpli aldoni, sed 361-399 tute ne jam vidis. === Referenco poŝatlaso === :[[dosiero:Pictogram_voting_delete.svg|20ra]] Ekz. [[Batumi]]: La referenca esperantlingva "[[Poŝatlaso de la mondo]]", Prago 1971, en siaj mapoj esperantigas iujn kaj latinliterigas aliajn loknomojn, kies originaj nacilingvaj formoj estas ne-latinlingvaj. En la mapo 20 ĝi indikas la urbon je la origina nomo "Batumi", nur latinigita. :[[dosiero:Pictogram_voting_delete.svg|20ra]] Ekz. [[Irkutsk]]: La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon ''Irkutsk'' en la mapo 15 kaj 15b - latinlitere, sed ne esperantigite. :[[dosiero:Symbol_confirmed.svg|20ra]] Ekz. [[Osako]]: La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, dokumentigas esperantigon "Osako" en la vasta, du-paĝa mapo 24, kaj same en listo en paĝo antaŭ tiu du-paĝa mapo. ..., via demando estas tute pravigita. [[PIV]] 1970-2020 kaj [[Reta Vortaro]] ne mencias la lokan monton, ankaŭ en neniu alia du-lingva vortaro mi trovis indikon pri esperantigo ''xxx'', la esperantlingva literatura kaj gazetara serĉilo ''tekstaro.com'' ne trovas ĝin kaj eĉ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, kiuj dokumentigas multajn esperantigojn, sed ne esperantigas ĉiujn urbojn/lagojn/montojn ktp, ne mencias ĝin. Tial ĝis iu trovas konvinkajn ekstervikipediajn referencojn pri ekzisto de esperantlingva formo "xxx" devas esti la hipotezo ke tiu esperantigo probable tute ne dokumentiĝas kaj ne ekzistas. Esperanto '''ne''' funkcias tiel ke oni simple prenas ĉiujn vortojn de ĉiuj lingvoj, al ĉiuj substantivoj algluas o-finaĵon, al ĉiuj adjektivoj a-finaĵon ktp. kaj rezultas vortotrezoro kiu estas 10 000-foje pli granda ol ĉiu vortotrezoro de nacia lingvo. Tia lingvo estus koŝmare nekomprenebla. Do, tute klare - ĝis trovo de konvinkaj referencoj - la monto itale nomiĝas ''aaa''. Salutas == Enhavtabeloj == {{ŝ|TOC-dekstre}}, ekzemple, kaj <nowiki>__NOTOC__</nowiki> por subpremi enhavtabelon. Noto: [[uzanto:Chojus321]] Noto1: baza informkesto en la komunejo: <nowiki>{{Wikidata Infobox}}</nowiki> == Diversaĵoj == Claudio Pistilli: [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/listoj de probable forigendaj dosieroj]] en la [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] AI: [[:de:Wikipedia:WikiProjekt KI und Wikipedia/Erkennung KI-Einsatz]] Fari vikidatumerojn pri neesperantistaj usonanoj pri kiuj wiki.en kaj vikidatumoj ne interesiĝas: ĉe [[Joseph F. Foster]] eblis, ĉe [[Bruce Wilson]] ne. Minuskloj de i.a. universitatoj en francaj titoloj de vikidatumoj, ĉi tie pri [[universitato Cornell]] la 26 mar. 2026: ''(1) La minuscule ici est une convention typographique franco-française non adoptée par les autres pays francophones, lesquels mettent une majuscule pour leurs propres universités, et Wikidata en français n'est pas destinée à l’usage exclusif de la France; (2) le choix typographique d’une majuscule dans la langue d’origine appelle tout naturellement sa traduction par une majuscule également en français.'' Tiun argumentadon mi povas facile sekvi. Pri elegantaj navigiloj vidu la paĝon [[Diskuto:Schwarzenberg (Aŭstrio)]]. Episkopujo Majenco > [[diocezo Majenco]]. Dogmoteologio > [[Dogma teologio]] {{ŝ|aŭt}} faras {{aŭt|Majuskletojn}}. <nowiki>{{teksto en skatolo - komenco|1=temo}}{{teksto en skatolo - fino}}</nowiki> Mi mem ekz. fuŝis pri Nurenbergo en teksto [[Steigerwald]]. Germana komunumaro: centro [[Freren]], simpla membro ekz. [[Beesten]]. == Medicinaj temoj == Inter la vario de drogoj produktitaj de [[Novartis]], [[metilfenidato]] (ankaŭ jam farita de Sj1mor en 2026 05 29, post kiam mi faris mian privatan noton ĉi tie) vere meritus propran artikolon. Teorie nova esperanta teksto ankaŭ malforte bonvenus por la [[borso]] de [[Mumbajo]], do [[borso de Mumbajo]], kaj pri la du antaŭaj firmaoj, [[Sandoz]] kaj [[Ciba-Geigy]]... La nova teksto [[Ĥirurgia operacio]] ankoraŭ bezonas tekston [[incizo]]. == Atentindaj tekstoj == * [[Marja-Sisko Aalto]] (ekde 2026 05 21) - {{Uzanto2|Näin on näreet}} * [[Augusto Cancela de Abreu]], Salazar-diktaturo en Portugalio kun malpermeso de Esperanto. * [[Diskuto:Ŝvabaĥo]] pri skribo, teksto farita en majo 2009 per Petr. (2026 05 29) * demando pri stranga aludo en la noto pri [[Adolf Halbedl]] en EdE (2026 05 31) * la rezistanto kontraŭ naziismo [[Rupert Mayer]] ([[d:Q45283]]) aparte meritus tekston, iam ajn... Mirakle jam 2026 05 29 je 9 h UTK, nur tri horojn post kiam mi private notis lian nomon ĉi tie por mi, Sj1mor faris ĝerman tekston. Tio tre bonas kaj la ĝermo meritus ankoraŭ iam enhavan plivastigon. * nekompletaj taskoj: [[:Kategorio:Komunumoj de Malsupra Aŭstrio|pri la komunumoj de Malsupra Aŭstrio]] duobla retejo en vikipedio for - ĝis nun nur A-R. * La vorto katrastrala estas fantazia: [[Diskuto:Höflein]]. (2026 06 01, ĝustigita je 06 08) Kaj nomigo de estroj de tiaj loĝlokoj de Klosterneuburg malsaĝas: [[Diskuto:Maria Gugging]] (2026 06 01, nun fakte ne necesas ago, sed iam poste) * Pri titolo [[Hampstead]] sen aldonaĵo ... (2026 06 08) * Paĝo "Naŝvilo" nun jam estas ĉe [[Nashville]], sed en la teksto ankoraŭ uziĝas la dubinda esperantigo. Jam referencoj postuliĝis en 2015, denove en 2026 06 12. Post pliaj 1-3 monatoj eblas afiŝi tion ĉe VP:AA kaj poste elsarki la fantazian esperantigon, se ne iu ankoraŭ trovas defendajn referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:45, 12 jun. 2026 (UTC) * Bezonatas multe da referencoj kaj kontrolo per almenaŭ la praga poŝatlaso en [[Ŝablono-Diskuto:Atlantiko]]... (2026 06 15) * [[Diskuto:Esperantistoj]] pri neproj aŭ ebloj de titolaj aldonaĵoj inter krampoj laŭ instigo de Sj1mor. (2026 06 16) * [[Diskuto:Ilja Ponomarenko]]: peto fari tekstojn [[The Kyiv Independent]] ([[d:Q111028947]]) kaj [[Ŝtata Universitato de Mariupolo]] ([[d:Q4281580]]). (2026 06 16) * Pri Nicolas Rastvortsev (2017) nenio ĝis nun, kvankam nun 24 filmoj en IMDb. Iam supozeble io venos. == Pliaj modeloj == Modeloj por mikroĝermoj de usonaj aktoroj vire ekz. [[Colin Ferguson]], ine ekz. [[Jaclyn Smith]]. Por river(et)oj, jen en Bavario, sed same taŭga ankaŭ aliloke, ekzemple [[Wiesent (Regnitz)]] aŭ [[Aisch]]. Plia noto por diskutpaĝo: Mi petas uzi la ŝablonon {{ŝ|Referencoj|2}}, do referencojn en du kolumnoj, nur se en la teksto jam estas signife multaj referencoj, ni diru 10 aŭ iom pli: se estas nur 1-4, la dispartigo de la malmultaj eroj (aŭ de unu ero) al du kolumnoj aspektas stulte. Kopiebla frazo por estontaj apartigiloj: Krome la nomo, kiel tre multaj loknomoj, ankaŭ okaze estas uzata kiel [[familia nomo]], do kiel parto de [[persona nomo|personaj nomoj]]. == Fontaj / pruvigaj cirkonstancoj P1480 == * apud (Q21818619): approximate location – should be used with qualifier P1480 to indicate that value is close == Farendaĵo == * En Iovao, sur la skema mapo 6 el 9 linioj faritaj, restas do triono ekde [[Kantono Pottawattamie]]... (2026 06 23) * La novajn gazetotekstojn [[Lietuvos rytas]], [[Lietuvos žinios]] kaj [[Vakarų ekspresas]] el junio dankinde Kani savis el ĝermeta stato. Se mi foje havos iom da tempo, mi povos ankoraŭ rigardi la nunajn ĝermojn, aparte la informkestojn. La latva teksto [[Diena]] jam estas kontentiga. (2026 06 23) * nur ekkomencita: [[Peptida hormono]]. (2026 06 14) * [[kantono Inyo]] aldoni "zomon= 8 aŭ 7" en 2026 06 27. iebe6k12y03zw4chrwqw686qkedwwbz 0 466329 9418243 9289447 2026-07-01T18:07:29Z Moldur 2507 9418243 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | dosiero = | priskribo de dosiero = | titolo =[[Princo-elektisto]] de [[Elektoepiskopujo Majenco|Majenco]][[Dosiero:Wappen Erzbistum Mainz.png|25px]] |regado = 1647–1673 |antaŭulo = Anselm Casimir Wambolt von Umstadt |regento = |sekvanto = Lothar Friedrich von Metternich-Burscheid |dosiero de blazono = |grandeco de dosiero de blazono = |edzino = |idaro = |dinastio = |ceteraj titoloj = |dato de naskiĝo = | loko de naskiĝo = |dato de morto = |loko de morto = | alma_mater = | religio =[[Romkatolikismo]] | titolo0 = [[Princepiskopo]] de [[princepiskopujo Würzburg|Würzburg]] [[Dosiero:CoA Würzburg Diocese.svg|25px]] | regado0 = 1642– | antaŭulo0 = | sekvanto0 = | titolo1 = [[Princepiskopo]] de [[princepiskopujo Worms|Worms]] [[Dosiero:Wappen Bistum Worms.png|25px]] | regado1 = 1663– }} [[Dosiero:Johann Philipp Erzbischof von Mainz.jpg|eta|maldekstra|La episkopo en 1658]] '''Johann Philipp von SCHÖNBORN''' (naskiĝis la [[6-an de aŭgusto]] [[1605]] en [[Weilmünster]]; mortis la [[12-an de februaro]] [[1673]] en [[Würzburg]]) estis germana teologo, [[elektoepiskopujo Majenco|princo-elektisto kaj ĉefepiskopo de Majenco]] (ekde 1647), [[princo-episkopo]] de [[princepiskopujo Würzburg|Würzburg]] (ekde 1642) kaj [[princo-episkopo]] de [[princepiskopujo Worms|Worms]] (ekde 1663). Johann Philipp estas unu el la plej signifaj episkopoj de Majenco. Li ege instigis la elekton de imperiestro [[Ferdinando la 3-a (imperiestro de la Sankta Romia Imperio)|Ferdinando la 3-a]] kaj renovigis - kune kun la kolonja ĉefepiskopo - la privilegion pri la unktado de la imperiestro okaze de la kronado de [[Leopoldo la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Leopoldo la 1-a]]. Li membriĝis en la ''Rejna Alianco'' (1685), kiu plifortigu la rajtojn de la ekleziaj princoj kontraŭ la povo imperiestra. Pere de francaj kaj [[Loreno|lorenaj]] trupoj li denove konkeris [[Erfurto]]n. Li ankaŭ laborigis por si [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] kaj faris politikon bonvoleman al [[reĝlando Francio|Franclando]]. == Literaturo == * Friedhelm Jürgensmeier: ''Johann Philipp von Schönborn (1605–1673) und die Römische Kurie: ein Beitrag zur Kirchengeschichte des 17. Jahrhunderts''. Quellen und Abhandlungen zur mittelrheinischen Kirchengeschichte Bd. 28, Ges. f. Mittelrhein. Kirchengeschichte, Mainz 1977 ([http://www.dilibri.de/rlb/content/titleinfo/269087 Digitalisat]). * Friedhelm Jürgensmeier: ''Das Bistum Mainz, Von der Römerzeit bis zum II. Vatikanischen Konzil'', Frankfurt am Main, 1989 * Winfried Romberg (prilab.): ''Die Würzburger Bischöfe von 1617 bis 1684'' ([[Germania Sacra]] Dritte Folge 4, Das Bistum Würzburg 7), Berlin 2011, De Gruyter, XIII, 599 Seiten, 11 Tafeln. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.deutsche-biographie.de/sfz70273.html Biografio ĉe NDB.] * [https://portal.dnb.de/opac.htm?query=Woe%3D118610066&method=simpleSearch Literaturo de kaj pri Schönborn.] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Schonborn, Johann Philipp}} [[Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto]] [[Kategorio:Ĉefepiskopoj de Majenco]] [[Kategorio:Princoj-elektistoj de Majenco]] [[Kategorio:Princepiskopoj]] [[Kategorio:Episkopoj de Würzburg]] [[Kategorio:Episkopoj de Worms]] 7s32q94fct575w129ex1oytx5gep31f 0 477745 9418494 9125546 2026-07-02T07:13:56Z Sj1mor 12103 9418494 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filozofo | bildo = Barbara Cassin (14360162318).jpg | priskribo de bildo = Barbara Cassin en 2014 | regiono = okcidenta filozofio | erao = nuna filozofio | nomo = Barbara Cassin | naskiĝo = [[1947]] | morto = | filozofa tradicio = [[kontinenta filozofio]], [[Historio de la filizofio]] | ĉefaj interesoj = [[Sofistiko]], [[retoriko]], [[filozofio]] de la [[lingvo]]. | influita_per = [[Martin Heidegger|Heidegger]], [[Jacques Lacan|Lacan]], [[Hannah Arendt|Arendt]], [[Austin]]. | rimarkindaj ideoj = logologio, historio sofistiko de la filozofio | ĉefaj verkoj = ''L'effet sophistique'' ''[[Vocabulaire européen des philosophies]]'' (dir.) }} '''Barbara CASSIN''' estas franca [[Filologio|filologino]] kaj [[filozofino]], naskiĝinta la [[24-an de oktobro]] [[1947]] en [[Boulogne-Billancourt]]. Direktorino de esploradoj ĉe ''[[CNRS]]'', ŝi postvenis Jonathan Barnes kiel estro de la centro Leon Robin ĝis 2010. Ŝiaj verkoj temas ĉefe pri ''sofistiko'' (pri [[paralogismo]]) kaj [[retoriko]] kaj ankaŭ iliaj rilatoj kun [[filozofio]]. [[Alain Badiou]] kun kiu ŝi verkis plurajn librojn, konsideras ke la laboro de Barbara Cassin estas sintezo inter la heredaĵo de [[Heidegger]] kaj la «lingvistika turno-punkto». == Verko == Barbara Cassin interesiĝis tre frue por la pensado de [[Martin Heidegger]], kun kiu ŝi partoprenis en [[1969]] je la seminario de [[Toro]] ĉe [[René Char]]. Ŝi subtenas en [[1974]] tezon pri pseŭdoaristotela traktaĵo pri [[Meliso el Samoso]], [[Ksenofono]] kaj [[Gorgio]]. Rearanĝita ses jarojn poste, tiu laboro iĝis la eldonaĵo ''Se [[Parmenido]]''. En [[1984]], ŝi organizis kolokvon ''Kio estas la sofistiko''? kun [[Monique Canto-Sperber]] en la Internacia Kultura Centro de Cerisy-la-Salle. Ŝi daŭrigis poste siajn [[esplorado]]jn sine de la ''internacia kolegio de filozofio'', kie ŝi estis direktorino de [[1988]] ĝis [[1992]]. Plurfoje, ŝi laboris kun Michel Narcy. Ili tradukis kaj eldonis kune la libron ''[[Gamo]] de la [[metafiziko]]'' de [[Aristotelo]]. Alia karakterizo de la laboro de Barbara Cassin estas la intereso kiun ŝi havas por la rilatoj inter la antikva pensado kaj la nuntempa mondo. Tiu estas ilustrita per la kolokvo ''La nuntempaj strategioj de sinproprigo de la [[antikvo]]'', en [[Sorbono]] en [[1990]], kies aktoj estos publikitaj en [[1992]] sub la titolo ''Niaj [[greko]]j kaj iliaj modernoj''. Oni trovas tie kontribuaĵojn de Elizabeth Anscombe, Pierre Aubenque, Jacques Brunschwig, [[Gilles Deleuze]], [[Jacques Derrida]], [[Umberto Eco]], [[Paul Ricoeur]], ktp. En [[1994]], ŝi subtenis en [[Sorbono]] sian rajtigon por direkti [[esplorado]]jn (''HDR'', laŭ la francaj mallongigoj) sub la direkto de Pierre Aubenque. Tiu tezo estos publikata sub la titolo ''L’effet sophistique'' (La sofistika efiko). Krom komparo inter antikvaj verkistoj ([[Homero]], [[Parmenido]], [[Gorgio]], [[Antifono]], [[Aristotelo]] ) kaj nuntempaj temoj ([[Gottlob Frege]], [[Heidegger]], [[Hannah Arendt]], [[Jacques Lacan]], Perelman, [[Habermas]]), tiu verko proponas multajn dokumentojn. Oni trovas tie tradukojn de tekstoj, iafoje parte neeldonitaj en franca, kiaj [[Gorgio]] (kun la traktaĵo de la ne-esti kaj la kompleteco de la ''laŭdo de Heleno''), aŭ ''la tetralogioj'' de [[Antifono]], aŭ eltiraĵoj kiel oni skribas Historion de [[Lukiano |Lukiano de Samosato]]. En la jaroj [[1990]], ŝi direktis centron de [[esploristo]]j por ellabori vortaron kiu regrupigos filozofiajn [[koncepto]]jn igitaj de diversaj lingvoj. Konkretita en [[2004]], kun la eldonaĵo de ''Eŭropa vokablo de la filozofioj''. En [[2006]], ŝi eldonis kritikan verkon pri [[Google]] (''[[Google]]-mi, la dua misio de [[Usono]]''). En [[majo]] [[2007]], post la rifuzo de la [[eldonisto]] ''Seuil'' publikigi ''Le Perçu'' (La perceptita) de [[François Wahl]], Barbara Cassin forlasis tiun eldonejon, kie ŝi kundirektis kun Alain Badiou la kolekton ''la filozofia ordo'' kaj la dulingva serio de la kolekto ''points'' ek [[1991]]. En [[septembro]] [[2007]], Barbara Cassin kaj Alain Badiou fondis ĉe ''Fayard'' la kolekton ''malfermitoj'' kies pretendita celo estas "limigi [[filozofio]]n esplorante ĝiajn bordojn". == Gravaj [[koncepto]]j == === Sofistika historio de la filozofio === " ''Mi proponas nomigi «historio de la sofistika filozofio», tiun kiu raportas ke la pozicioj, ne al unueco de la [[vero]], eterna, aŭ konstituata progresive, laŭ la hegela modo (la vero ''kiel telos''), en orienta [[tempo]], aŭ « kiele » orienta), sed tiu kiu raportas al instantanoj de la [[Kairo (mitologio)|Kairo]], okazaĵo, oportuneco, danke al ''mêkhanai'', procedoj, ruzoj permesante abrupte forkapti la kairos per sia aŭdaco''." === Logologio === ''Vorto de [[Novalis]]. La logologio nomigas la sofistikan [[teorio]]n kiam la diro faras la mondon (kun, notinde, [[Gorgio]] en la traktaĵo de la ne-estulo), per opozicio (kaj kiel konsekvenco de la [[poemo]] [[Parmenido]]) al [[ontologio]]. La estulo estas kreita par la [[parolado]] (la sofistika efekto)''. Notinde, sine de la sofistika historio, la logologio studas la historion de la performativa parolo. === La barbaro estas en la koro de la lingvo === «Ni barbarismas kiam ni rifuzas tion kion konsistigas la alian kiel alia(...)»<ref>B. Cassin, ''L'archipel des idées de Barbara Cassin'', p. 39, coll. L'archipel des idées, [[Éditions de la Maison des Sciences de l'Homme|MSH]], [[Paris]], 2014 {{ISBN|978-2-7351-1699-7}}.</ref> La ordinareco de la malbono trapasas, krom montri fremdulon kiel barbaro, per la pretendo pri universaleco de unu lingvo, [[novparolo]], kiu reduktita kiel komunika sistemo, malagnoskas je ĉiu gepatra lingvo ĝiajn maltradukeblecajn aspektojn, pro ĝia performativa aspekto kiu estas fondinto por [[civilizacio]]. La defendo de la diverseco de la lingvoj, notinde kontraŭ la globiŝo kaj la googelizeco de la pensado, estas remparo kontraŭ la barbareco.<ref>A. Pierçon-Gnezda, Barbara Cassin, L’archipel des idées de Barbara Cassin [archive], in Lectures, 8 octobre 2014.</ref> == Franca Akademio (ekde 2018) == La {{daton|3|5|2018}}, ŝi estis elektita al [[Franca Akademio]] kaj al ŝi estis atribuita fotelo n-ro 36, antaŭe posedata de [[Philippe Beaussant]]. == Barbara Cassin kaj Esperanto == Sciencistoj, eĉ lingvistoj, fakuloj pri plurlingveco, povas vivi en mondo de erara sciokredo pri Esperanto. Tio klarigas ekzemple la misprezentojn de Barbara Cassin rilate al Esperanto en ŝia verko ''Plus d’une langue'' (2012)<ref>Barbara Cassin. Plus d’une langue. Montrouge: Bayard Culture, 2012</ref>. En intervjuo publikigita en tiu libro ŝi tre klare esprimas sian miskredon pri la realeco de Esperanto; ŝi asertas, ke Esperanto havus nek aŭtorojn nek verkojn nek denaskulojn kaj tial ĝi estus nura ''artefact'' (artefaritaĵo), ne ''lingvo''; angla traduko de la intervjuo publikiĝis en marto 2017 en e-flux.com<ref>(angla) ''[http://conversations.e-flux.com/t/the-power-of-bilingualism-interview-with-barbara-cassin-french-philosopher-and-philologist/6252 The power of bilingualism: Interview with Barbara Cassin,] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191024162606/https://conversations.e-flux.com/t/the-power-of-bilingualism-interview-with-barbara-cassin-french-philosopher-and-philologist/6252 |date=2019-10-24 }} ,'' [http://conversations.e-flux.com/t/the-power-of-bilingualism-interview-with-barbara-cassin-french-philosopher-and-philologist/6252 e-flux.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191024162606/https://conversations.e-flux.com/t/the-power-of-bilingualism-interview-with-barbara-cassin-french-philosopher-and-philologist/6252 |date=2019-10-24 }}, intervjuo bazita sur la eseo 'Pli ol unu lingvo' de Barbara Cassin, marto 2017.</ref>. La realo pri Esperanto estas tamen alia ol kredas Cassin, vidu ekz. [[Esperanto-kulturo|Kulturo de Esperanto]], [[Denaskuloj|Denaskaj Esperanto-parolantoj]], [[Aŭtoroj de originala esperantlingva literaturo|Aŭtoroj de originala Esperantlingva literaturo]]. Aldone al la misinformado en sia libro de 2012 kaj la permeso, ke tiu misinformado publikiĝu rete en 2017, bedaŭrinde Barbara Cassin daŭrigas sian agitadon kontraŭ Esperanto. En sia libro ''Eloges de la traduction'' (2016) ŝi nomas Esperanton ''ersatz pragmatique'' (pragmata anstataŭaĵaĉo); ŝi asertas ke Esperanto estus denaska lingvo de (preskaŭ) neniu; ŝi kritikas ke Esperanto estas konstruita hindeŭrope (dum ŝi mem kutime uzas kaj traktas hindeŭropajn lingvojn); ŝi ripetas la insulton de [[Michel Deguy]] kiu parolis pri ''désespéranto'' tiel damaĝante la prestiĝon kaj de la lingvo kaj de ties parolantoj. Barbara Cassin kontraŭmetas pragmatan Esperanto al kultura lingvo, kvazaŭ ŝi nenion scius pri la Esperanto-kulturo (kaj tiel ŝajne estis almenaŭ en 2012). Laŭ Cassin oni havus (se oni plu volas solan lingvon, kiel ŝi skribas) la elekton inter unuflanke artefarita kreaĵo kaj aliflanke la profundeco de iu ajn lingvo vestita de interparolado kaj tekstoj; ŝi sekve metas kontraston inter universala gramatiko kaj literaturo. Evidente la ekzisto de Esperanto-literaturo, originala kaj tradukita, plu restas fremda al ŝi. Krome ŝi ŝajne - kiel aliaj - kredas, ke Esperanto estu sola lingvo, dum por ĉiu Esperanto-parolanto laŭ la [[Deklaracio pri Esperanto|Deklaracio de Bulonjo]] (1905) estas klare, ke Esperanto disvastiĝu "ne entrudante sin en la internan vivon de la popoloj kaj neniom celante elpuŝi la ekzistantajn lingvojn naciajn".<ref>[https://books.google.de/books?id=QfpGDQAAQBAJ&pg=PT37&lpg=PT37&dq=barbara+cassin+plus+d%27une+langue+%22esp%C3%A9ranto%22&source=bl&ots=SZoR3y_puE&sig=ACfU3U2Z47gnNvIJIBiDVP20__l3FJDZ5w&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwjKpOXa--LgAhVMmbQKHfaZCTYQ6AEwBHoECC8QAQ#v=onepage&q=esp%C3%A9ranto&f=false Barbara Cassin. Eloges de la traduction]</ref> == Verkoj de ŝi == * Si Parménide, le traité anonyme De Melisso, Xenophane, Gorgia, Paris-Lille, P.U.L. -M.S.H., 1980. * (dir.) Le Plaisir de parler : études de sophistique comparée, Paris, Minuit, 1986. * (dir.) Positions de la sophistique, Paris, Vrin, 1986. * La Décision du sens : le livre Gamma de la "Métaphysique" d'Aristote, introduction, établissement du texte, traduction et commentaire en collaboration avec Michel Narcy, Paris, Vrin, 1989. * (dir.) Nos Grecs et leurs modernes : les stratégies contemporaines d'appropriation de l'Antiquité, Paris, Seuil, 1992. * L'effet sophistique, Paris, Gallimard, 1995. * Aristote et le logos : contes de la phénoménologie ordinaire, Paris, [[P.U.F.]], 1997. Sommaire et quatrième de couverture * "Parménide, Sur la nature ou sur l'étant. Le grec, langue de l'être?", Paris, Seuil, "Points-bilingues", 1998 * Voir Hélène en toute femme : d'Homère à Lacan, Paris, Les empêcheurs de penser en rond, 2000. * (dir. kun O. Cayla kaj Ph.-J. Salazar) "Vérité, réconciliation, réparation", Paris, Seuil, "Le Genre humain", 2004 * Vocabulaire européen des philosophies, Paris, Seuil/Le Robert, 2004. * Google-moi : la deuxième mission de l'Amérique, Paris, Albin Michel, 2006. * Avec le plus petit et le plus inapparent des corps, Paris, Fayard, "Ouvertures", 2007. * (dir kun D. Cohen-Levinas) "Vocabulaires de la voix", Paris, L'Harmattan, 2009 * (dir. kun Roland Gori kaj Christian Laval) L'Appel des appels - Pour une insurrection des consciences, Paris, Mille et une nuits, "Essai", 2009. * (Kun Alain Badiou) Heidegger. Le nazisme, les femmes, la philosophie, Paris, Fayard, "Ouvertures", 2010. * (Kun Alain Badiou) Il n'y a pas de rapport sexuel : Deux leçons sur "L'étourdit" de Lacan, Paris, Fayard, "Ouvertures", 2010. * (dir. kun Carlos Lévy)" Genèses de l'acte de parole dans le monde grec, romain et médiéval", Turnhout, Brépols, 2011 * "Jacques le Sophiste. Lacan, logos et psychanalyse", Paris, Epel, 2012 * "Plus d'une langue", Paris, Bayard, "Les petites conférences", 2012 * "La nostalgie", Paris, Autrement, 2013 * (dir.) Derrière les grilles : Sortons du tout-évaluation, Paris, Fayard/Mille et une nuits, 2014. * ''Sophistical Practice. Toward a Consistent Relativism'', Fordham University Press, [[Bronx]], 2014, 384 p. {{ISBN|978-0-82325638-9}} * ''Éloge de la traduction. Compliquer l'universel'', [[Éditions Fayard|Fayard]], 2016 {{ISBN|978-2-213-70077-9}} * '' Quand dire, c'est vraiment faire: Homère, Gorgias et le peuple arc-en ciel'', Éditions Fayard, 2018 ,{{ISBN|978-2213711614}} * ''Le bonheur, sa dent, douce à la mort. Autobiographie philosophique.'' Éditions Fayard, 2020, {{ISBN|978-2-213-71495-0}} (252 p.) == Verkoj pri ŝi == * Jonathan Barnes, "De Melisso Xenophane Gorgia", The Classical Review, New Ser., Vol. 33, No. 1 (1983), pp.&nbsp;66–679. * Stanislas Breton, "Sophistique et ontologie", Revue Philosophique de Louvain, 90, 1992, p.&nbsp;279-296. * Stanislas Breton, "Hélène et Madeleine", Multitudes, 2001. (([http://multitudes.samizdat.net/spip.php?article166|rete])) * Éric Alliez, De l'impossibilité de la phénoménologie. Sur la philosophie française contemporaine, Vrin, 1995, p.&nbsp;30sq. * Éric Alliez, "Barbara Cassin, « Aristote et le logos. Conte de la phénoménologie ordinaire »", Multitudes, 1997. [http://multitudes.samizdat.net/article.php3?id_article=440|rete]. * Stanley Cavell, "Beginning to Read Barbara Cassin", Hypatia, 15.4, Fall 200010. * A. D'Angelo, "Heidegger e la Sofistica. A proposito di alcune tesi di Barbara Cassin", La Cultura, 1996, vol. 34, #1, pp.&nbsp;145–154. * B. Geoghegan, "Barbara Cassin on Google (Podcast entretien en Anglais)." Cultural Technologies podcast, http://bernardg.com/node/51 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160216044159/http://bernardg.com/node/51 |date=2016-02-16 }}. == Vidu ankaŭ == * [[Eŭropa Vortotrezoro de Filozofioj]] == Notoj kaj referencoj == {{referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cassin, Barbara}} [[Kategorio:Francaj filozofoj]] [[Kategorio:Membroj de la Franca Akademio]] 3bs1tbl36pja7c0lyw1sj2g1t0hobka 0 481508 9418629 9278877 2026-07-02T09:36:53Z Sj1mor 12103 9418629 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Harold Bloom''' ([[Novjorko]], [[11-a de julio]] de [[1930]] - [[14-a de oktobro]] [[2019]]) estis [[Literatura kritiko|literatura kritikisto]] kaj [[Literatura teorio|teoriisto]] [[Usono|usona]], krom profesoro ĉe [[Universitato Yale]].<ref>[http://english.yale.edu/faculty-staff/harold-bloom Department of English, Yale University]</ref> Ekde la publikigo de sia unua libro en 1959, Bloom verkis pli ol 20 librojn de [[literaturscienco]], el kiuj pluraj libroj diskutantaj [[religio]]n, kaj [[romano]]jn. Li redaktis centojn da antologioj koncerne multajn literaturajn kaj filozofiajn figurojn por la eldonejo Chelsea House.<ref name="chronicle.com">{{Citaĵo el la reto|url=http://chronicle.com/article/Harold-Bloom-by-the-Numbers/127211/|titolo=Harold Bloom by the Numbers – The Chronicle Review – The Chronicle of Higher Education|alirdato=2013-06-25|familia nomo=Romano|persona nomo=Carlin|dato=2011-04-24|eldoninto=Chronicle.com}}</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.nytimes.com/books/98/11/01/specials/bloom-colossus.html|titolo=Colossus Among Critics: Harold Bloom|verkaĵo=The New York Times}}</ref> La libroj de Bloom estis tradukitaj en pli ol 40 lingvojn. Bloom venis al publika atento en Usono kiel komentisto dum la kanona milito komence de la [[1990-aj jaroj]].<ref name="Herman2003">{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=O165_qUlm5wC&pg=PA230|titolo=Historicizing Theory|aŭtoro=Marc Redfield|jaro=2003|ĉapitro=Literature, Incorporated|eldoninto=Suny Press|ISBN=978-0-7914-5962-1|paĝo=210|redaktinto=Peter C. Herman}}</ref> == La kanona afero == En 1994, Bloom publikigis ''The Western Canon'', nome "La okcidenta kanono", enketo pri la plej gravaj literaturaj verkoj de [[Eŭropo]] kaj [[Ameriko]] ekde la [[14-a jarcento]], nome 26 verkoj kiujn li konsideris gravegaj kaj reprezentantaj de iliaj nacioj<ref>Bloom 1994, paĝo 2</ref> kaj de la okcidenta kanono.<ref>Bloom 1994, paĝo 11</ref> Krom analizoj de la diversaj reprezentaj verkoj de la kanono, la plej grava konzerno de la volumeno reprenas literaturon de tiuj kiujn li nomas la "lernejo de indigno", la plejparte akademiaj kritikistoj kiuj apogas socian celon en legado. Bloom kredas ke la celoj de legado devas esti izola estetika plezuro kaj mem-kompreno prefere ol la celo tenita de "fortoj de malsimpatio" kontraŭ plibonigado de onia socio, kiun li gisas kiel absurda celo, dirante: "La ideo ke vi profitas el la insultitoj kaj vunditoj per legado de ties propraj originoj prefere ol legado de [[Shakespeare]] estas unu el la plej strangaj iluzioj iam reklamitaj per aŭ en niaj lernejoj." Lia pozicio estas ke [[politiko]] havas neniun lokon en literaturscienco: feminisma aŭ marksisma legado de ''Hamleto'' rakontus al oni ion pri [[feminismo]] kaj [[marksismo]], li diras, sed verŝajne nenion koncerne Hamlet mem. Aldone al pripensado pri kiom multe da influo verkisto havos sur pli postaj verkistoj, Bloom proponis la koncepton de "kanonika fremdeco" (kp. perturba) kiel komparonormo de la merito de literatura verko. ''La Okcidenta Kanono'' ankaŭ inkludis liston - kiu stimulis pli ĝeneraligitan intereson ol io ajn alia en la volumeno - de ĉiuj okcidentaj verkoj de antikvo ĝis la nuno kiun Bloom konsiderigis kiel permanentaj membroj de la kanono de literatura klasikaĵo, aŭ (inter pli lastatempaj verkoj) kandidatoj por tiu statuso. Bloom diris, ke li faris la liston de la pinto de sia kapo laŭ la peto de sia redaktisto, kaj ke li ne subtenas ĝin.<ref>[http://www.vice.com/read/harold-bloom-431-v15n12 Harold Bloom VICE United States]; Wayback http://www.vice.com/read/harold-bloom-431-v15n12 20131014172844.</ref> == Elektita bibliografio == === Libroj === * ''Shelley's Mythmaking.'' New Haven: Yale University Press, 1959. * ''The Visionary Company: A Reading of English Romantic Poetry.'' Garden City, N.Y.: Doubleday, 1961. Rev. kaj ampleksigita eld. Ithaca: Cornell University Press, 1971. * ''Blake's Apocalypse: A Study in Poetic Argument.'' Anchor Books: New York: Doubleday and Co., 1963. * ''The Literary Criticism of John Ruskin.''; Edited with introduction. New York: DoubleDay, 1965. * ''Walter Pater: Marius the Epicurean''; edition with introduction. New York: New American Library, 1970. * ''Romanticism and Consciousness: Essays in Criticism.''; Edited with introduction. New York: Norton, 1970. * ''Yeats.'' New York: Oxford University Press, 1970. ISBN 0-19-501603-3 * ''The Ringers in the Tower: Studies in Romantic Tradition.'' Chicago: University of Chicago Press, 1971. * ''The Anxiety of Influence: A Theory of Poetry''. New York: Oxford University Press, 1973; 2d ed., 1997. ISBN 0-19-511221-0 * ''The Selected Writings of Walter Pater''; edition with introduction and notes. New York: New American Library, 1974. * ''A Map of Misreading.'' New York: Oxford University Press, 1975. * ''Kabbalah and Criticism.'' New York : Seabury Press, 1975. ISBN 0-8264-0242-9 * ''Poetry and Repression: Revisionism from Blake to Stevens.'' New Haven: Yale University Press, 1976. * ''Figures of Capable Imagination.'' New York: Seabury Press, 1976. * ''Wallace Stevens: The Poems of our Climate.'' Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 1977. * ''Deconstruction and Criticism.'' New York: Seabury Press, 1980. * ''The Flight to Lucifer: Gnostic Fantasy.'' New York: Vintage Books, 1980. ISBN 0-394-74323-7 * ''Agon: Towards a Theory of Revisionism.'' New York : Oxford University Press, 1982. * ''The Breaking of the Vessels.'' Chicago: University of Chicago Press, 1982. * ''Ruin the Sacred Truths: Poetry and Belief from the Bible to the Present.'' Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1989. * ''The Book of J: Translated from the Hebrew by David Rosenberg; Interpreted by Harold Bloom.'' New York: Grove Press, 1990 ISBN 0-8021-4191-9 * ''The Gospel of Thomas: The Hidden Sayings of Jesus''; translation with introduction, critical edition of the Coptic text and notes by Marvin Meyer, with an interpretation by Harold Bloom. San Francisco: HarperSanFrancisco, 1992. * ''The American Religion: The Emergence of the Post-Christian Nation''; Touchstone Books; ISBN 0-671-86737-7 (1992; Aŭgusto 1993) * ''The Western Canon: The Books and School of the Ages''. New York: Harcourt Brace, 1994. * ''Omens of Millennium: The Gnosis of Angels, Dreams, and Resurrection.'' New York: Riverhead Books, 1996. * ''Shakespeare: The Invention of the Human.'' New York: 1998. ISBN 1-57322-751-X * ''How to Read and Why.'' New York: 2000. ISBN 0-684-85906-8 * ''Stories and Poems for Extremely Intelligent Children of All Ages.'' New York: 2001. * ''Genius: A Mosaic of One Hundred Exemplary Creative Minds.'' New York: 2003. ISBN 0-446-52717-3 * ''Hamlet: Poem Unlimited.'' New York: 2003. * ''The Best Poems of the English Language: From Chaucer Through Frost.'' New York: 2004. ISBN 0-06-054041-9 * ''Where Shall Wisdom Be Found?'' New York: 2004. ISBN 1-57322-284-4 * ''Jesus and Yahweh: The Names Divine'' 2005. ISBN 1-57322-322-0 * ''American Religious Poems: An Anthology By Harold Bloom'' 2006. ISBN 1-931082-74-X * ''Fallen Angels'', illustrated by Mark Podwal. Yale University Press, 2007. ISBN 0-300-12348-5 * ''Till I End My Song: A Gathering of Last Poems'' Harper, 2010. ISBN 0-06-192305-2 * ''The Anatomy of Influence: Literature as a Way of Life-'' Yale University Press, 2011. ISBN 0-300-16760-1 * ''The Shadow of a Great Rock: A Literary Appreciation of The King James Bible'' Yale University Press, 2011. ISBN 0-300-16683-4 === Artikoloj === * [http://www.nytimes.com/books/97/12/21/home/stevens-vendler.html "On Extended Wings"]; Wallace Stevens' Longer Poems. De [[Helen Hennessy Vendler]], (recenzo), ''The New York Times'', October 5, 1969. * "Poets' meeting in the heyday of their youth; A Single Summer With Lord Byron", ''The New York Times'', February 15, 1970. * "An angel's spirit in a decaying (and active) body", ''The New York Times'', November 22, 1970. * "The Use of Poetry", ''The New York Times'', November 12, 1975. * "Northrop Frye exalting the designs of romance; The Secular Scripture", ''The New York Times'', April 18, 1976. * "On Solitude in America", ''The New York Times'', August 4, 1977. * "The Critic/Poet", ''The New York Times'', February 5, 1978. * "A Fusion of Traditions; Rosenberg", ''The New York Times'', July 22, 1979. * "Straight Forth Out of Self", ''The New York Times'', June 22, 1980. * "The Heavy Burden of the Past; Poets", ''The New York Times'', January 4, 1981. * "The Pictures of the Poet; The Painting and Drawings of William Blake, By Martin Butlin. Vol. I, Text. Vol. II, Plates", (Review) ''The New York Times'', January 3, 1982. * "A Novelist's Bible; The Story of the Stories, The Chosen People and Its God. By Dan Jacobson", (Review) ''The New York Times'', October 17, 1982. * "Isaac Bashevis Singer's Jeremiad; The Penitent, By Isaac Bashevis Singer", (Review) ''The New York Times'', September 25, 1983. * "Domestic Derangements; A Late Divorce, By A. B. Yehoshua Translated by Hillel Halkin", (Review) ''The New York Times'', February 19, 1984. * "War Within the Walls; In the Freud Archives, By Janet Malcolm", (Review) ''The New York Times'', May 27, 1984. * "His Long Ordeal by Laughter; Zuckerman Bound, A Trilogy and Epilogue. By Philip Roth", (Review) ''The New York Times'', May 19, 1985. * "A Comedy of Worldly Salvation; The Good Apprentice, By Iris Murdoch", (Review) ''The New York Times'', January 12, 1986. * "Freud, the Greatest Modern Writer" (Review) ''The New York Times'', March 23, 1986. * "Passionate Beholder of America in Trouble; Look Homeward, A Life of Thomas Wolfe. By David Herbert Donald", (Review) ''The New York Times'', February 8, 1987. * "The Book of the Father; The Messiah of Stockholm, By [[Cynthia Ozick]]", (Review) ''The New York Times'', March 22, 1987. * "[http://www.nytimes.com/1988/01/31/books/still-haunted-by-covenant.html?pagewanted=all Still Haunted by Covenant"], (Review) ''The New York Times'', January 31, 1988. * [http://www.nytimes.com/1992/04/26/opinion/new-heyday-of-gnostic-heresies.html?pagewanted=all "New Heyday of Gnostic Heresies"], ''The New York Times'', April 26, 1992. * "A Jew Among the Cossacks; The first English translation of Isaac Babel's journal about his service with the Russian cavalry. 1920 Diary, By Isaac Babel", (Review) ''The New York Times'', June 4, 1995. * "Kaddish; By Leon Wieseltier", (Review) ''The New York Times'', October 4, 1998. * "View; On First Looking into Gates's Crichton", ''The New York Times'', June 4, 2000. * "What Ho, Malvolio!'; The election, as Shakespeare might have seen it", ''The New York Times'', December 6, 2000. * "Macbush", (play) ''[[Vanity Fair]]'', Aprilo 2004. * [http://www.nybooks.com/articles/20338 "The Lost Jewish Culture"] ''The New York Review of Books'' 54/11 (June 28, 2007) : 44–47 [reviews ''The Dreams of the Poem: Hebrew Poetry from Muslim and Christian Spain, 950–1492'', translated, edited, and with an introduction by Peter Cole * [http://www.nybooks.com/articles/22020 "The Glories of Yiddish"] ''The New York Review of Books'' 55/17 (November 6, 2008) [reviews ''History of the Yiddish Language'', by [[Max Weinreich]], edited by Paul Glasser, translated from the Yiddish by Shlomo Noble with the assistance of Joshua A. Fishman] * "Yahweh Meets R. Crumb", ''The New York Review of Books'', 56/19 (December 3, 2009) [reviews ''The Book of Genesis'', illustrated by R. Crumb] * [http://www.nytimes.com/2011/11/13/opinion/sunday/will-this-election-be-the-mormon-breakthrough.html "Will This Election Be the Mormon Breakthrough?"], ''[[The New York Times]]'', 12an de Novembro, 2011. == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bloom, Harold}} [[Kategorio:Usonaj literaturkritikistoj]] [[Kategorio:Usonaj verkistoj]] [[Kategorio:Kritikistoj de postmodernismo]] [[Kategorio:Usonaj judoj]] 73gbiw5gkz3xk1hzcxrb0yuui0nyve0 0 482739 9418495 9379918 2026-07-02T07:16:04Z Sj1mor 12103 9418495 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}}La '''''Politiko''''' ({{lang-grc|Τᾰ́ πολῑτῐκᾰ́|t=Tá polītiká}}) estas verko de [[Aristotelo]] pritraktanta la administradon de la ''[[Poliso (urboŝtato)|poliso]]''. Ĝi estas dividita en ok librojn, en kiuj la filozofo analizas la politikajn realaĵojn startante el la familio, taksata kiel baza nukleo de la socio, por alveni al la diversaj tipoj de [[konstitucio]].[[Dosiero:Aristote Politeia I-1252a.png|eta|dekstra|size=250px|Eltiraĵo de la komenco de la libro 1-a de la “Politiko" de Aristotelo.]]Centra estas la referenco al la [[naturo]]: la homo estas “politika [[Bestoj|animalo]]” ({{lang-grc|πολῑτῐκόν ζῷον|t=''polītikón zōion''}}), kaj kiel tia li estas kuntrenita de naturo unuiĝi al siaj similuloj por formi komunumojn.<ref>''Politiko'' I, 2, 1253a</ref> Malsame ol [[Antifonto]] kaj aliaj filozofoj, laŭ kiuj la poliso limigas per siaj leĝoj la naturon de la homo, laŭ Aristotelo la ŝtato respondas al la naturaj bezonoj de la individuo kaj “ĉiu ŝtato estas komunumo ({{lang-grc|κοινωνίᾱ|t=''koinōníā''}}) kaj ĉiu komunumo konstituiĝas cele de bono”.<ref>''Politiko'' I, 1, 1252a</ref> La “bono” strebita de la ŝtato, kiel komunumo plej granda kiu entenas ĉiujn komunumojn, identigeblas kun tiu pri kiu parolas la ''[[Etiko al Nikomako]]''.<ref>E. Berti, ''Il pensiero politico di Aristotele'', Laterza, Roma-Bari 1997, p. 15</ref> Gravas substreki ke, malsame ol [[Platono]], laŭ Aristotelo politiko havas ion da [[Aŭtonomeco|aŭtonomio]] rilate filozofion, nome ne nur la filozofo kapablas regi-estri-gvidi la ŝtaton, sed ankaŭ komunaj saĝuloj povas posedi tiun karismon..<ref>E. Berti, ''Il pensiero politico di Aristotele'', Laterza, Roma-Bari 1997, p. 97</ref> == Strukturo kaj enhavo == Antaŭ ol penetri en tiujn lekciojn pri politiko, kiel ilin difinis [[Diogeno Laertio]], la filozofo koncentriĝas sur la (''oikos'' = hejmo) kaj sur la individuo intencita kiel “libera homo”, fundamenta elemento de la komunumo, kaj ĵetas rigardon sur la politikaj proponoj de siaj antaŭulo. La ena organizo de la objekto estas: # ''Libro 1'': organizo de la familio kaj familia ekonomio # ''Libro 2'': kritika analizo pri la aktualaj konstitucioj kaj pri tiuj proponitaj de antaŭaj filozofoj # ''Libro 3'': difinoj pri civitano, klasifiko de la konstitucioj kaj analizo pri regno # ''Libroj 4–5'': analizo pri oligarkio kaj demokratio # ''Libro 6'': prefreblas demokratio # ''Libroj 7–8'': la plejbela konstitucio. === Libro 1: administrado de la ''oikos'' === Ĉe la origino de la urbo staras la rilatoj inter viro kaj virino, kiuj, originante [[familio]]n, kreas la bazojn de la vilaĝo, kaj la plureco de vilaĝoj siavice originas la urbon veran kaj propran. Pro sia naturo, la virseksulo ne povas ekzisti deigita el la ino, kaj tio, kiel en la bestoj kaj en la plantoj, okazas cele de pro kreado.<ref>''Politiko'' I, 2, 1252a 25–30</ref> La familio estas difinita kiel komunumo kiu sin konstituas por prizorgi la ĉiutagajn bezonojn, dum la vilaĝo prizorgas tiujn ne ĉiutagajn kaj la ŝatato tiujn por igi feliĉan la vivon.<ref>''Politica'' I, 2, 1252b 10-30</ref> Ene de la familio estas identigitaj tri tipoj de rilatoj, kiuj koncernas samtiomajn erojn de la familia administrado: # ''Mastra, inter mastro kaj sklavo'': la sklavo estas propraĵo de la mastro. Aritotelo pravigas la praktikadon de [[sklaveco]] per la “konstato” ke multaj homoj ne kapablas sin regi. Laŭ Aristotelo, ĉi kaze la rilato inter mastro kaj sklavo egalas al tiu de homo kaj besto.<ref>Estos [[Kristanismo]] kiu ekparolis pri digneco de la homa persono surekzemple de la enkarniĝinta dia persono de Jesuo.</ref> # ''Patra, inter patro kaj gefiloj'': la aŭtoritato de patro sur la gefiloj similas al tiu de la reĝo sur la subuloj. Ankaŭ la gefiloj, kiel la patrino, estas liberaj, sed ĉar ankoraŭ junaj ili devas esti mastrataj de la patro. Aristotelo nomas “natura” la administrado de la familia ekonomio ĉar ĝi celas provizi la bonaĵojn bezonatajn por la familia vivo. Li ne aprobas la senlimigon de la riĉeco. Li, krome, enkondukas la distingon inter «valoro de uzo» kaj «valoro de ŝanĝo: ŝuo, estas lia ekzemplo, povas esti uzata kiel piedvesto (valoro de uzo) kaj kiel objekto de ŝanĝo. Al tiu unua formo de ŝanĝo sekvas la dua kiu vidas la enkondukon de la mono por aĉeti kaj vendi. La unua estas logika kaj do “natura”, la dua estas ne natura (ne tamen kontraŭnatura) ĉar havas la monon principo kaj celo, kiu povas kreski senfine ĝis [[uzuro]] kiu koncernas monon kontraŭ mono.<ref>E. Berti, ''Il pensiero politico di Aristotele'', Laterza, Roma-Bari 1997, p. 42-44</ref> === Libro 2: la antaŭaj konstitucioj === [[Dosiero:Formella 21, platone e aristotele o la filosofia, luca della robbia, 1437-1439dettaglio.JPG|eta|''Platono kaj Aristotelo'', detalo de la kabelo de la [[Kampanilo de Giotto]] (Luca della Robbia, 1437-1439, Florenco).]] Finiĝinte la esploron pri la “hejma” ({{lang-grc|οἶκος|t=''oîkos''}}) ekonomio, Aristotelo transiras al la konstitucioj proponitaj de filozofoj, de [[Platono]] precipe, kies kritikas la komunecon de la bonaĵoj kaj de la virinoj formulitan en la [[Respubliko (Platono)|Respubliko]]. Dum laŭ Platono la familio kaj la la privata propraĵo devas esti aboliciitaj, Aristotelo pruvas kiel tio kontraŭas la naturan de la homo Laŭ Aristotelo, la urbo imagita de Platono ne nur estas nerealigebla, sed estas ankaŭ nedezirebla por la malordo kuntrenita. Estas esplorataj ankaŭ la teorioj de [[Falea de Kalcedono]] kaj [[Hipodamo de Mileto]]. Al la unua li obĵetas ke ankaŭ la honoravido estas fonto de malbono kaj do necesas agi sur la deziroj kaj ilin moderigi; al dua riproĉas la tezon de la “kompleksa urbo” ĉar kontraŭ la homaj inklinoj. La “libro 2” konkludiĝas per la studo pri la altkvalito kaj netaŭgecoj de la kurantaj konstitucioj, kun aparta atento al tiuj de [[Kartago]] kaj [[Kreto]]. === Libro 3: civitanoj, konstitucioj, monarkio === Kun la tria libro oni eniras la centran parton de la verko: difino pri civitano (ĉapp. 1–5), estas analizataj unuaj la regno kaj la [[aristokratio]] (ĉapp. 14-18). Nun Aristotelo pritraktas pri naturo de la konstitucio ({{lang-grc|πολῑτεῐ́ᾱ|t=''polīteíā''}}) difinita kiel determinita organizo de personoj loĝantaj en ŝtato, do civitano estas tiu kiu povas aliri al regaj ŝarĝoj aŭ juĝaj en la urbo, kaj estas ekskluzivitaj la sklavoj, [[meteko]]j, junuloj kaj virinoj. La 4-a ĉapitro sin demandas ĉu la [[virto]] de la bona civitano estas la sama de la honesta homo. Aristotelo deigas la kampon de la [[etiko]] el tiu de la politiko:<ref>E. Berti, ''Il pensiero politico di Aristotele'', Laterza, Roma-Bari 1997, p. 60</ref> en la kazo de la urbo la virto koincidas kun la konstitucio, kaj do oni povas esti bona civitano ankaŭ sen posedi la virton per kiu oni estas difinita bona homo. La supera aŭtoritato de la ŝtatopovas esti: {| class="wikitable" style="text-align:center; background-color:white; width:60%" |- style="background-color:#B0C4DE" | || Regado de unu || Regado de malmultaj|| Regado de multaj |- | style="background-color:#E0FFFF" | [[Regformo|Rektaj formoj]] || Monarkio (Regno) || Aristokratio || ''Politeia'' |- | style="background-color:#E0FFFF" | Deviacioj || Tiranio (Tiraneco) || Oligarkio || Demokratio |} Tiu klasifikado similas al tiu de [[Herodoto]] kaj ripetata de [[Platono]], kiu distingas formojn korektajn kaj formojn deviigitajn. Aristotelo analizas ĉiujn. === Libro 4: oligarkio kaj demokratio === En tiu libro estas proponata kiel plejbona solvo por estri la ŝtaton miksaĵon de oligarkio kaj demokratio: la rezulto estas perfekta kiam ĉio staras meze de la du formoj, nome miksiĝas la normoj de la unua kun tiuj de la dua rilate justecon, aŭ rilate la distribuon de la ŝarĝoj, aŭ la partoprenon de la komunaj civitanoj en la asembleoj. Laŭ Aristotelo, la plejbona konstitucio estas tiu kiu antaŭvidas la egalecon ankaŭ rilate la posedon de la riĉaĵoj, nome kiam la distanco inter la unuaj kaj la aliaj pro posedo de riĉaĵon ne tro distanciĝas. === Libro 5: la transformiĝo de la konstitucioj === [[Dosiero:Aristotle by Raphael.jpg|eta|Aristotelo en ''[[La Lernejo de Ateno]]'' de [[Rafaelo]].]] El la unuaj linioj estas klarigitaj la kaŭzoj pro kiuj la konstitucioj ŝanĝiĝas kaj Aristotelo haltas sur la eventoj kiuj kaŭzas la falon de ŝtato kaj ties renversadon. kio okazas kiam la civitanoj ne akordiĝxas pri la ideo de justeco – intencita kiel «proporcia egaleco» – kiu kuŝas ĉe la bazo de la ''poliso''. La ribeloj, tial, naskiĝas el la malegaleco, kiam nome iuj civitanoj opinias esti traktataj malpli egale kompare kun la aliaj. Tio okazas plejofte en la oligarkioj, malpli en la demokratioj. Fine de la libro aperas la temo de la funkciuloj ŝarĝitaj pri gravaj aferoj kiel la kontroli kaj funkciigi la merkatojn, zorgi pri la stratoj kaj establoj, provizi al la militaj problemoj ktp. === Libro 6I: Falo de oligarkio kaj demokratio === La libro sesa estas la plej mallonga kaj dediĉas grandan konsideron al la demokratio ĉar fondita sur la libero kaj permesas al ĉiuj civitasnoj partopreni en la ŝtata regado. La filozofo distingas du tipojn de demokratio: la plejbona kaj antikva estas tiu loĝata de agrikulturistoj, kiuj devigas ke ili la administrantoj informu pri sia agado; elstaras ankaŭ la vilaĝo-urbo loĝata de paŝtistoj aŭ manlaboristoj…. === Libro 7: la plejtaŭga konstitucio === La finaj libroj de [[politiko]] estas dediĉitaj al «konvene enketi pri la plejbona konstitucio»,<ref>''Politica'' VII, 1, 1323a 13</ref> se por “konstitucio” oni intencas ne nur la distribuadon de la povoj sed ankaŭ la ĝeneralan ordon de la vivo en la urbo.<ref>E. Berti, ''Il pensiero politico di Aristotele'', Laterza, Roma-Bari 1997, p. 83</ref> La bona urbo pri kiu parolas Aristotelo ne estas inkluzivita inter tiuj klasitaj en la “3-a libro”, sed estas la ''poliso'' regata de saĝa leĝofaranto celanta al [[feliĉo|feliĉigo]], kaj povas realiĝi se alestiĝas la ĝustaj kondiĉoj. La feliĉo koincidas kun la virta vivo: por ĝin aliri oni devas antaŭ ĉio akiri la bonaĵojn de la animo (nome la virto), dum konsiderendas duarangaj tiuj materiaj kaj tiuj korpaj. Aristotelo tuŝas la antitezon “praktika vivo/kontempla vivo” analizante tri tezojn::<ref>''Politiko'' VII, 2</ref> # iuj [[cinikismo|cinikuloj]] preferas kulti la deigan teorian kulturon por eviti submetiĝi al suverena povo, de ili taksata limigado de la prospero. # aliaj opinias la politikan aktivecon inda por la homo. # Aliaj opinias ke la unika fonto de feliĉo kaj prospero por la civitano estas la tiraneca sistemo. Aristotelo likvidas la trian pruvante kiel la despota regado sur liberaj homoj estas maljusta, kaj do netaŭga alporti feliĉon. La unua, male, ĝuste ĉar sin oponas al la tria, estas parte ĝusta parte malĝusta: veras ke la libero estas bono sed ĝi miksas la regadon de la liberaj homoj kun tiu de la homoj sklavaj, kaj plue preferas la inertecon de la “nefarado” ol la agadon. Krome, la regado povas esti konstanta kiam la reganto estas nivelsupera (kiel la povo de la viro sur la virino aŭ de la patro sur la filo), dum ĉi-kaze oni devas alterne vici kiam la reganto kaj la regato estas egalaj: la praktika vivo (la politika vivo), do, estas la preferebla elekto kaj por la urbo kaj por la unuopa civitano, kaj taŭgas produkti feliĉon. Tamen, la filozofo sugestas ke la praktika vivo devas inkluzivi ankaŭ teoriajn aktivecojn, celantajn al si mem. La libro finiĝas per ampleksa traktato pri edukado. === Libro 8: edukado kaj muziko === La lasta libro de la “Politiko” plutemas pri edukado. Oni strebas al komuna celo: se oni volas atingi feliĉon kaj prosperon ebligitajn per la bona politiko, necesas komuna prepariĝo de ĉiuj komunumaj membroj, same kiel okazas ĉe la [[Sparto|Spartanoj]]. Por tion atingi necesas gimnastiko, skribo, desegno kaj [[muziko]]: tiu lasta intencita kiel arto de la sonoj kaj kiel amplekso de la artoj (ĝi instruas kaj ripozigas samtempe!).<ref>''[[Poetiko (Aristotelo)|Poetiko]]''. E. Berti, ''Il pensiero politico di Aristotele'', Laterza, Roma-Bari 1997, p. 99</ref> == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == === Itallingvaj eldonoj === * Aristotele, ''Politica'', a cura di A. Beccari, SEI, Torino 1958 * Aristotele, ''Politica'', a cura di R. Laurenti, Laterza, Roma-Bari 1993 (prima edizione: 1973). * Aristotele, ''Politica'', a cura di C.A. Viano, Bur, Milano 2002. === Franclingvaj eldonoj === [[Pierre Aubenque]], ''La Prudence chez Aristote''. [[P.U.F.]], 1963. * [[Richard Bodéüs]], ''Le Philosophe et la Cité. Recherches sur les rapports entre la morale et la politique dans la pensée d'Aristote''. Parizo, 1982. * [[Rémi Brague]], ''Aristote et la question du monde''. Parizo, Presses Universitaires de France, 1988. * Carnes Lord, artikolo "''Aristotle''", en Joseph Cropsey kaj Leo Strauss, ''History of Political Philosophy'', Chicago University Press, 1963. Tr. Fr. P.U.F., collection ''Quadrige'', 1999 (1088 paĝoj). * [[Leo Strauss]], ''City and Man''. Chicago University Press. Tr. fr. O. Berrichon-Sedeyn, 1987. * [[Francis Wolff (philosophe)]], ''Aristote et la politique'', Paris, P.U.F., 1-a eld. 1991, 4-a eld. 2008. === Anglalingvaj eldonoj === * Barker, Sir Ernest (1906). The Political Thought of Plato and Aristotle. Londono: Methuen. * Davis, Michael (1996). The Politics of Philosophy: A Commentary on Aristotle's Politics. Lanham: Rowman & Littlefield. * Goodman, Lenn E.; Talisse, Robert B. (2007). Aristotle’s Politics Today. Albany: State University of New York Press. == Vidu ankaŭ == * ''[[Etiko al Nikomako]]'' * [[Naturo]] * [[La Respubliko (dialogo)]] * [[Leĝoj (dialogo)]] * [[Politika filozofio]] * [[Politiko]] * [[Konstitucio]] * [[Jurŝtato]] * [[Edukado]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{en}} [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0058 Aristotle's ''Politics''] – Perseus Project * [http://www.filosofia.rai.it/articoli/aristotele-e-letica-etica-e-politica/3504/default.aspx Paul Ricoeur parla di etica e politica in Aristotele] * [http://www.treccani.it/scuola/tesine/democrazia_nella_filosofia_antica/giorgini_aristotele.html G. Giovannini, ''La concezione della politica di Aristotele e la democrazia''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130906182045/http://www.treccani.it/scuola/tesine/democrazia_nella_filosofia_antica/giorgini_aristotele.html |date=2013-09-06 }} * {{en}} [http://www.iep.utm.edu/aris-pol/ Aristotle: Politics] – Internet Encyclopedia of Philos {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Grekio]] [[Kategorio:Greka filozofio]] [[Kategorio:Antikva filozofio]] [[Kategorio:Filozofiaj verkoj]] [[Kategorio:Juro en la Antikva Grekio]] [[Kategorio:Juro]] ao28gn3d5xaz9ndytogj9l3whqgcor8 0 490668 9418642 8506483 2026-07-02T09:54:17Z Sj1mor 12103 9418642 wikitext text/x-wiki {{Informkesto astronomia objekto |Nomo = 12619 ''Anubelshunu'' |Kategorio = asteroido |Oficiala_nomo = 12619 Anubelshunu |Aliaj_nomoj = '''6242 P-L''' ; 1989 EF<sub>4</sub> |Dato_de_malkovro = {{dato|24|septembro|1960}} |Malkovrintoj = [[Tom Gehrels]]<br />[[Ingrid van Houten-Groeneveld|I. van Houten-Groeneveld]]<br />[[Cornelis Johannes van Houten|C. J. van Houten]] |Loko_de_malkovro = [[Observatorio de la Monto Palomar|Monto Palomar]] ([[Usono]])<br />kaj [[Leiden]] ([[Nederlando]]) |Epoko = 2456800.5 {{dato|23|majo|2014}} TDB |Granda_duonakso = 367,375 [[1 E9 m|Gm]] (2,456 [[Astronomia unuo|AU]]) |Periapsido = 340,082 Gm (2,273 AU) |Apoapsido = 394,668 Gm (2,638 AU) |Discentreco = 0,07429 |Periodo = 1405,642&nbsp;[[tago]]j&nbsp;(3,848&nbsp;[[jaro]]j) |Klinangulo = 5,556° |Meza_anomaliangulo = 191,100° |Longitudo_de_suprenira_nodo = 220,746° |Argumento_de_periapsido = 295,702° |Terdistanco_min = 192,797 [[1 E9 m|Gm]] (1,289 [[Astronomia unuo|AU]]) |Absoluta_magnitudo = 14,2 }} '''12619 ''Anubelshunu''''' estas asteroido de la [[asteroida zono]], malkovrita la {{daton|24|septembro|1960}} de la usona [[astronomo]] [[Tom Gehrels]], de la [[Observatorio de la Monto Palomar]] ([[Usono]]) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj [[Ingrid van Houten-Groeneveld]] kaj [[Cornelis Johannes van Houten]], de la [[Observatorio de Leiden]] ([[Nederlando]]) en la kadro de la ''[[Palomar–Leiden survey]]''. == Nomo == Ĝi estis nomita en memoro de ''Anu Belshunu'' ([[-249]] – [[-185]]),<ref>[http://www.cam.ac.uk/research/news/reading-the-world%E2%80%99s-oldest-libraries Legado de plej antikvaj bibliotekoj ; el la paĝaro de la Universitato de Kembriĝo] {{lingvokodo|en}}</ref><ref>[http://www.archaeological.org/lectures/abstracts/2747 Anu-Belshunu, Astronomo kaj kopiisto de Uruk, lekciono de Jonh Steel el la paĝaro de ''Archeaeological Institute of America''] {{lingvokodo|en}}</ref> lamenta [[sacerdoto]] kaj la interpretisto de la serio da [[astrologio|astrologiaj]] [[aŭgurado]]j ''[[Enuma Anu Enlil]]'' ĉe la Templo de [[Anu]] en [[Uruk]]. Kolekto da astrologiaj [[Kojnoskribo|kojnoskribaj]] tabuletoj el lia [[biblioteko]] enhavas iujn el la plej fruaj realismaj priskriboj de la [[Babilono|babilonaj]] [[konstelacio]]j. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == * {{JPL Small-Body Database}} * {{Minor Planet Center}} * {{Space Reference|12619-anubelshunu-6242-p-l}} {{sinsekvo |titolo = [[Listo de asteroidoj (12001–13000)#12601-12650|Listo de asteroidoj (12001 - 13000)]] |antaŭ = ''[[12618 Cellarius]]'' |periodo = '''12619 ''Anubelshunu''''' |post = ''[[12620 Simaqian]]'' }} {{DEFAŬLTORDIGO:Anubelshunu}} [[Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono]] [[Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten]] [[Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels]] [[Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld]] [[Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1960]] 8ybgzug34fcpm49dnbina71qp3l62w3 0 494476 9418659 8529867 2026-07-02T10:07:58Z Sj1mor 12103 9418659 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Stefan Duŝan''', '''Stefano Duŝano''' aŭ '''Stefan Dušan''' (en serba Stefan Dušan/Стефан Душан, Stefan Uroš 4a de Serbio [stêfaːn ûroʃ tʃětʋr̩ːtiː dǔʃan|], komune konata kiel ''Stefano Dušano'' kaj ''Dušan la Povega'', Dušan Silni/Душан Силни; ĉ. 1308 – 20a Decembro 1355), estis la [[Reĝo de Serbio]] (el 8a Septembro 1331) kaj [[Imperiestro de Serbio|Imperiestro de Serboj kaj Grekoj]] (el 16a Aprilo 1346) ĝis sia morto en la 20a Decembro 1355. Dušan konkeris grandan parton de [[Sudorienta Eŭropo]], iĝante unu el plej povegaj monarkoj siatempe. Li validigis la konstitucion de la [[Serbia Imperio]] kiel ''[[Duŝana Kodo]]'', eble la plej gravaj verkoj de mezepoka [[Serbio]]. Dušan altigis la [[Serbia Ortodoksa Eklezio|Serbian Eklezion el arkiepiskopeco al patriarkeco]], finigis la konstruon de la monaĥejo [[Visoki Dečani]] ([[Kosovo|Uneska loko en Kosovo]]), kaj fondis la Monaĥejon de [[Ĉefanĝelo]]j, inter aliaj. Laŭ lia regado Serbio atingis teritorian, ekonomian, politikan kaj kulturan pinton. Lia morto en 1355 estis vidata kiel fino de la rezistado kontraŭ la kreskanta [[Otomana Imperio]], kaj kiel komenco de la sekva falo de la Serbia Ortodoksa Eklezio en la regiono.<ref name="Hupchick 1995, p. 141">{{harvnb|Hupchick|1995|p=141}}</ref> Lia krono estas konservita en la [[Monaĥejo Cetinjo]], en [[Montenegro]]. == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Literaturo == * {{citation | first = John Van Antwerp | last = Fine | title = The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest | publisher = University of Michigan Press | year = 1994 | isbn = 978-0-472-08260-5 | url = http://books.google.com/?id=Hh0Bu8C66TsC}} * {{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=ycNApODqgRUC|titolo=Conflict and chaos in Eastern Europe|aŭtoro=Dennis P. Hupchick|jaro=1995|eldoninto=Palgrave Macmillan|ISBN=978-0-312-12116-7}} * {{citation | editor-first = Alexander | editor-last = Kazhdan |title = Oxford Dictionary of Byzantium | publisher = Oxford University Press | year = 1991 | isbn = 978-0-19-504652-6}} * {{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=y2d6OHLqwEsC|titolo=The Last Centuries of Byzantium, 1261–1453|familia nomo=Nicol|persona nomo=Donald MacGillivray|jaro=1993|loko=[[Kembriĝo (Britio)|Kembriĝo]]|eldoninto=[[Cambridge University Press]]|ISBN=0-521-43991-4|referenco=harv}} * {{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/?id=ANdbpi1WAIQC|titolo=East Central Europe in the Middle Ages, 1000–1500|familia nomo=Sedlar|persona nomo=Jean W.|jaro=1994|volumo=III|loko=Seatlo|eldoninto=University of Washington Press|ISBN=0-295-97290-4|referenco=harv}} * {{citation | title = The Serbs and Byzantium during the reign of Emperor Stephen Dušan (1331–1355) and his successors | first = George Christos | last = Soulis | publisher = Dumbarton Oaks | year = 1995 | isbn = 0-88402-137-8}} * Vizantološki institut, Zbornik radova Vizantološkog instituta, (Naučno delo, 1996), 194. * [http://books.google.com/books?id=_G43AAAAIAAJ A short history of Yugoslavia from early times to 1966, Stephen Clissold, Henry Clifford Darby, Stephen Clissold, CUP Archive, 1968] ISBN 0-521-09531-X * [http://books.google.com/books?id=-7TgkO8utHIC Nationalism and territory: constructing group identity in Southeastern Europe, George W. White, Rowman & Littlefield, 2000] ISBN 0-8476-9809-2 * Alexander Soloviev "Selected Monuments of Serbian Law from the 12th to 15th centuries" (1926) * Alexander Soloviev "Legislation of Stefan Dušan, emperor of Serbs and Greeks" (1928) * Alexander Soloviev "Dušan's Code in 1349 and 1354" (1929) * Alexander Soloviev "Greek charters of Serbian rulers" Soloviev and Makin {1936} * Harris, Jonathan, ''The End of Byzantium''. New Haven and London: Yale University Press, 2010. ISBN 978-0-300-11786-8 * Pirivatrić Srđan, [http://www.doiserbia.nb.rs/ft.aspx?id=0584-98880744381P Entering of Stefan Dušan into the Empire], Zbornik radova Vizantoloskog instituta 2007, Issue 44, Pages: 381-409, {{doi|10.2298/ZRVI0744381P}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://istorijska-biblioteka.wikidot.com/art:stefan-dusan Historical library: Stefan Dušan] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Duŝan, Stefan}} [[Kategorio:Historio de Serbio]] 3mfqq6kpjwrxqt667h0ern5w7vok2c0 0 500528 9418430 9328827 2026-07-02T01:20:14Z ThomasPusch 1869 9418430 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Domowe kartacze.JPG|eta|Kartacze]] [[Dosiero:Pampuchy.jpg|eta|Pampuchy]] {{Kursiva titolo}}'''Pyzy''' – en [[pola kuirarto]], vorto uzata kutime en [[pluralo]] signifas unu el elementoj de plado, kutime [[tagmanĝo]]: nome grandaj [[farunaĵo]]j en formo de bulo aŭ ovalo, preparataj specife depende de regiono de [[Pollando]]. == ''Pyzy ziemniaczane'' == Preparataj el [[terpomo]]j (kuiritaj aŭ raspitaj krudaj), nedevige eblas aldoni ankaŭ [[faruno]]n, [[ovo]]jn kaj [[salo]]n, kuirataj en bolakvo. Farĉitaj per [[viando]], [[kazeo]] aŭ [[fungo]]j aŭ manĝataj ankaŭ sen farĉo, kun frititaj [[lardo]] kaj [[cepo]]. Pladoj similaj al ''pyzy ziemniaczane'' estas interalie ''kartacze'', ''goły'' kaj terpomaj [[knedliko]]j ''knedle''. Grandeco de unuopa ''pyza'' estas ĉirkaŭ 4-5 cm. == ''Pyzy drożdżowe'' == Plado kutima por kuirarto de regiono [[Grandpollando]]. En aliaj regionoj de Pollando konataj sub aliaj nomoj. Preparataj el faruno, ovoj, [[gisto]], [[lakto]], [[butero]], [[sukero]] kaj salo. Vaporkuirataj (''pampuchy'') aŭ kuirataj en bolakvo. En literaturo aperas ankaŭ proponoj kuiri ''pyza'' en forno. == Tradukfonto == {{Trad|pl|Pyzy (danie)|40518736}} [[Kategorio:Pola kuirarto]] [[Kategorio:Terpomaĵoj]] o9o4c9ojbh6f41azew2dtjdooj2vb9y 0 501637 9418072 9084317 2026-07-01T12:26:00Z Sj1mor 12103 9418072 wikitext text/x-wiki {{Informkesto konstruaĵo |regiono-ISO=IT | tersituo = Centra Centra Venecio/Centra Venecio/Venecio |zomo=13 }} [[Dosiero:Exterior of Santi Giovanni e Paolo (Venice).jpg|eta|altdekstre 1.8|Sanktaj Johano kaj Paŭlo]] [[Dosiero:Exterior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) from Campo San Zanipolo.jpg|eta|Fasado de Sanktaj Johano kaj Paŭlo]] '''Sanktaj Johano kaj Paŭlo''' ({{Lang-it|Santi Giovanni e Paolo}}, [[Venecia lingvo|venecie]]: '''San Zanipolo''' aŭ nur '''Zanipolo''') estas preĝejo en [[Venecio]], en la [[kvartalo]] Kastelo. ''Sanktaj Johano kaj Paŭlo'' estas monaĥopreĝejo de la [[Dominikanoj]]. Ĝi estas la plej granda preĝejo de [[gotika arĥitekturo]] en Venecioj de la 14-a kaj 15-a jarcentoj. Ĝi estis preferata tombopreĝejo de la veneciaj ŝtatestroj same kiel de multaj nobelaj familioj. [[Patrona sanktulo|Patronaj sanktuloj]] ne estas la samnomaj apostoloj, sed [[Johano kaj Paŭlo]] de Romo, du martiroj el la epoko de [[Juliano la Apostato]]. == Arĥitekturo == Sanktaj Johano kaj Paŭlo estas trinava [[baziliko|pilastrobaziliko]] kun transversa domo, al kiu aliĝas mezgranda kaj po du [[absidokapelaro|ĥorkapeloj]]. Ĉiuj ĥorkapeloj havas plurlateran finaĵon. Escepte la [[navokruciĝo]]n, kiu tenas [[kupolo]]n, ĉiuj konstrupartoj havas [[krucripovolbo]]jn. La preĝeja interno longas 96 metrojn, en la laŭlonga domo ĝi larĝas 28 metrojn, la transversa navo larĝas 43 metrojn, kaj la volboj altas proksimume 35 metrojn. La preĝejo estas brikodomo. Ornamelementoj ĉe la ekstera konstruaĵo, ekzemple la rondfenestroj, la [[friso]]j, la koroneca kornicofinaĵo kaj la altaj [[tabernaklo]]j sur la fasado same kiel la portalo, estas el [[kalkoŝtono]] devena de [[Istrio]]. La ŝtonaj volboj estas el stukita kanplektaĵo, kio reduktas la pezon pro la problema konstrutereno. Kiel ankaŭ en aliaj preĝejoj de Venecio tiun ĉi konstruaĵo stabiligas lignaj [[ankro (konstruado)|tirankroj]]. == Konstruhistorio == [[Dosiero:Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice).jpg|eta|Interno]] En 1245 ŝtatestro Jacopo Tiepolo donacis al la ordeno de la Dominikanoj terpecon por la konstruo de preĝejo, tiam rande de la urbo kaj granddistance al [[Sankta Maria Glorplena de la Fratoj]] de la [[almozanta ordeno]] de la [[Franciskanoj]], kiu estis akirinta sian konstruterenon en 1234. Kiam komenciĝis la konstruo de Sanktaj Johano kaj Paŭlo, ne estas konata, la unuan fiksan konstrudaton dokumentas enskribo el 1369 en la transversa navo. En 1430 la preĝejo estis konsekrata. En 1437 la monhava [[frataro]] de la oraĵistoj kaj silkokomercistoj ''Scuola San Marco'' aĉetis najbaran terpecon por la konstruo de fratarodomo kaj faris malavarajn donacojn al la Dominikanoj por la plukonstruo de la preĝejo. Proksimume meze de la 15-a jarcento oni starigis la ĥorejon kaj finkonstruis fine de la 15-a jarcento la kupolon. En 1458 mondonacoj ebligis komisii arĥitekton Bartolomeo Bon per konstruo de portalo, por kiuj uziĝis antikvaj kolonoj el Torcello. Inter 1575 kaj 1582 la [[rozaria]] frataro donacis la rozarian kapelon (''Cappella del Rosario'') por la memoro al la [[batalo de Lepanto]]. Oni konstruis ĝin laŭ plano de Alessandro Vittoria. Tiun ĉi kapelon en 1867 brulo detruis. Ĝian nunan aspekton ĝi dankas al riparado en la jaro 1913. Inter 1638 kaj 1663 oni konstruis la ĉefaltaron laŭ planoj de [[Baldassare Longhena]] kaj Francesco Cavrioli. En 1682 oni forigis la [[ĥorseĝaro]]n, tiel ke la granda preĝejohalo plenvalore vidiĝas. Komence de la 18-a jarcento oni alkonstruis la Kapelon de Sankta Dominiko. La konstruon financis plejparte mondonacoj. Ekzemple la starigo de familiokapeloj kaj tombomonumentoj en preĝejoj ĉiam estis ligita kun regule venantaj mondonacoj pro mesoj, kiujn ankaŭ daŭrigis la familioj kaj heredintoj, por certigi la memoron pri la mortintoj. == Ekipaĵo == [[Dosiero:Pinacoteca Querini Stampalia - I funerali del doge ai Santi Giovanni e Paolo - Gabriele Bella.jpg|eta|maldekstre|Bella: Entombigo de ŝtatestro en Sanktaj Johano kaj Paŭlo]] [[Dosiero:Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Monumento del doge Tommaso Mocenigo - Pietro Lamberti e Giovanni di Martino da Fiesole.jpg|eta|Tombomonumento de ŝtatestro Tomaso Mocenigo]] Sanktaj Johano kaj Paŭlo estis la preferata tombopreĝejo de la veneciaj ŝtatestroj. En la preĝejo troviĝas krom multaj aliaj tombomonumentoj de veneciaj nobeloj nur el la tempospaco inter [[gotiko]] ĝis [[baroko]] 26 ŝtatestraj tombomonumentoj. Kiel unu staestro entombiĝis en 1249 la [[mecenato]] de la Dominikanoj, Jacopo Tiepolo. Lia simpla tombomonumento el marmoro troviĝas ĉe la ekstera fasadomuro. La haŭto de Marcantonio Bragadin, guberniestro de [[Kipro]], kiun en 1571 mortigis la turkoj, troviĝas en la dekstra flanknavo de la preĝejo en tombomonumento starigita en 1596. Ekde la mezo de la 15-a jarcento ĉi tie entombiĝis la ŝtatestroj de la [[venecia respubliko]]. Ankaŭ kelkaj artistoj, Gentile Bellini, [[Giovanni Bellini]], [[Lorenzo Lotto]] kaj Jacopo Palma la pli juna ĉi tie havas siajn lastajn ripozejojn. La murtombejoj prezentis komence de la renesanco novajn eblecojn interligi plastikon kaj arĥitekturon. La ‚homa’ plastiko estis disvolviĝinta el la enligo en la fasadofasonaĵo de la granda katedraloj de la alta mezepoko, aparte en la portalozono, al pli kaj pli liberstara figuro. Tiuj ĉi tombomonumentoj ĉe la internaj preĝejaj muroj jen estas nova komponaĵo, kiu ebligis al la plastiko esence pli vastan memstarecon ol al la [[embrazuro (arĥitekturo)|embrazuraj figuroj]] de la pasinta alta mezepoko. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.basilicasantigiovanniepaolo.it/en/basilic/history.html Retpaĝo de la preĝejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130615055903/http://www.basilicasantigiovanniepaolo.it/en/basilic/history.html |date=2013-06-15 }} * http://www.museumplanet.com/tour.php/venice/gp/0 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111230094920/http://www.museumplanet.com/tour.php/venice/gp/0 |date=2011-12-30 }} * [http://maps.google.com/maps?q=venice,+italy&ll=45.439214,12.341681&spn=0.003004,0.010274&t=k&hl=en Satelita bildo] [[Kategorio:Gotikaj preĝejoj en Italio]] [[Kategorio:Bazilikoj en Italio]] [[Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sanktaj Johano kaj Paŭlo]] 87n7yzryrnzk1jif3sd4z63ftdgqcvh 0 503341 9418073 9416326 2026-07-01T12:26:20Z Sj1mor 12103 9418073 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |regiono-ISO = IT |situo sur mapo = Italio Milano |zomo = 13 |retejo = {{oficiala retejo}} }} La '''Pinacoteca di Brera''' ("'''Pinakoteko de Brera'''") estas la ĉefa publika galerio por pentraĵoj en [[Milano]], Italio. Ĝi enhavas unu el plej gravaj kolektoj de italaj pentraĵoj, kiel produkto de la kultura programo de la [[Brera Akademio]], kiu kunhavas sidejon en la ''Palazzo Brera'' ([[Palaco Brera]]). ==Historio== La Palaco Brera ŝuldas sian nomon al la ĝermana "braida", indikante herban malfermaĵon en la urba strukturo: komparu la "Bra" de [[Verono]]. La monaĥejo sur la loko transiris al la [[jezuitoj]] (1572), poste spertis radikalan rekonstruon fare de Francesco Maria Richini (1627–28). Kiam la jezuitoj estis dissolvitaj en 1773, la palaco restis la sidejo de la [[astronomia observatorio]] kaj la Braidense Nacia Biblioteko fondita de la jezuitoj. En 1774 la herbario de la nova [[botanika ĝardeno]] estis aldonita. La konstruaĵoj estis pligrandigitaj laŭ projektoj de Giuseppe Piermarini, kiu estis nomumita profesoro en la Akademio kiam ĝi estis formale fondita en 1776, kun [[Giuseppe Parini]] kiel dekano. Piermarini instruis ĉe la Akademio dum 20 jaroj, dum li estis kontrolisto de la urbaj projektoj de la urbo, kiel la publikaj ĝardenoj (1787–1788) kaj placo Fontana (1780–1782). Por pli bona instruado de arkitekturo, skulptarto kaj la aliaj artoj, la Akademio iniciatita de Parini estis provizita per kolekto de muldaĵoj laŭ la Antikvaĵo, esencaĵo por enstampi rafinitan [[Novklasikismo]]n en la studentojn. Sub la posteuloj de Parini, la abato Carlo Bianconi (1778–1802) kaj la artisto Giuseppe Bossi (1802–1807), la Akademio akiris la unuajn pentraĵojn de sia Pinakoteko dum la reasigno de verkoj de itala arto, kiuj karakterizis la [[Napoleona epoko|napoleonan epokon]]. La ''Sposalizio'' (nome la [[La edziniĝo de la Virgulino (Rafaelo)|Geedziĝo de la Virgulino]]) de [[Rafaelo]] estis la ŝlosila pentraĵo de la frua kolekto, kaj la Akademio pligrandigis sian kulturan amplekson per akcepto de kolegoj tra la [[Unua Franca Imperio]]: [[Jacques-Louis David|David]], Pietro Benvenuti, Vincenzo Camuccini, [[Antonio Canova]], [[Bertel Thorvaldsen]] kaj la arkeologo Ennio Quirino Visconti. En 1805, sub la direkto de Bossi, la serio de ĉiujaraj [[ekspozicio]]j estis iniciatita per sistemo de premioj, ekvivalento de la [[Pentrosalono de Parizo|Parizaj Salonoj]], kiuj utilis por identigi Milanon kiel la kulturan ĉefurbon por nuntempa [[pentrarto]] en Italio tra la 19-a jarcento. La arta komitato de la Akademio, nome ''Commissione di Ornato'', ekzercis stirantan influon sur publikaj monumentoj, antaŭulo de la hodiaŭa ''Sopraintendenze Delle Belle Arti''. La malfermo de la nova "Reale Pinacoteca" okazis la 15-an de aŭgusto 1809, nome la naskiĝtago de Napoleono. La pentraĵoj estis montrataj en tri el la kvar napoleonaj haloj kun pavilonaj volboj. Fundamentaj pentraĵoj de [[Giovanni Bellini|Bellini]], [[Andrea Mantegna|Mantegna]], [[Vittore Carpaccio]], [[Tiziano]], [[Paolo Veronese|Veronese]] kaj [[Tintoretto]] eniris la galerion.<ref name=":0">{{Cite book |last=Lauber |first=Rosella |title=Milano La Pinacoteca Di Brera |publisher=Magnus Edizioni Srl |year=2012 |isbn=978-8870572308 |location=Udine |pages=15, 16 |language=Italian}}</ref> La [[Romantikismo|Romantika epoko]] atestis la triumfon de akademia [[historia pentrarto]], gvidata ĉe la Akademio fare de [[Francesco Hayez]], kaj la enkondukon de pejzaĝoj kiel akceptebla akademia ĝenro, inspirita de Davias de Williamo kaj lia pli konata kuzo Giuseppe Bisi, dum la Akademio moviĝis por iĝi institucio por instruado de la arthistorio. En 1882, la Pentraĵgalerio estis apartigita de la Akademio kaj Giuseppe Bertini estis nomumita kiel ĝia unua direktoro. Bertini estis sukcedita de Corrado Ricci, kiu, dum sia direktorado de 1898–1903, establis la Fotobibliotekon kaj sisteme reorganizis la Pentrogalerion laŭ skoloj kaj periodoj. En 1903, la Pinakoteko malfermis 19 novajn ĉambrojn, kiuj ebligis la ekspozicion de pli ol 100 nove akiritaj verkoj, kiel ekzemple la freskoj de [[Donato Bramante|Bramante]] el la domo Visconti Panigarola. La arthistoriisto kaj kritikisto Antonio Morassi, kiu funkciis kiel direktoro ĉe la Pinakoteko de 1934 ĝis 1939, malfermis la kolekton al 19a-jarcenta pentrarto kaj nova ekspozicio dominita de pentraĵoj de Hayez estis kreita. Ankaŭ okazis antaŭa malfermo al la aĉeto de 20a-jarcentaj pentraĵoj, kiel ekzemple la Portreto de [[Alberto Moravia]] fare de [[Renato Guttuso|Guttuso]] kaj "Modelli nello studio" de Mario Mafai.<ref name=":0" /> La ''Observatorio de Brera'' gastigis la astronomon [[Giovanni Schiaparelli]] dum kvar jardekoj, kaj la ''Orto Botanico di Brera'' estas historia [[botanika ĝardeno]] malantaŭ la Pinakoteko. En 2024, la modernarta alo de la muzeo estis malfermita ĉe la Palazzo Citterio kiel parto de klopodoj montri ĝian modernan artkolekton, kiu kreskis post donacoj en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj, kaj por marki la kompletigon de la projekto "Grande Brera" por kunfandi la Palazzo-n Citterio-n, la Pinakotekon di Brera kaj la Bibliotekon Braidense.<ref>{{Cite web |title=Milan’s Brera boosts its cultural cachet with an overdue modern art wing and Leonardo’s Last Supper |url=https://apnews.com/article/italy-milan-brera-modern-art-collection-bb099b777a06503c483cf330a2f59c28 |access-date=8a de Decembro 2024 |website=Associated Press |date=8a de Decembro 2024 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Milan’s Palazzo Citterio modern art museum set to open after 50-year wait |url=https://www.euronews.com/culture/2024/12/06/milans-palazzo-citterio-modern-art-museum-set-to-open-after-50-year-wait |access-date=8 December 2024 |website=Euronews |date=6a de Decembro 2024 |language=en}}</ref> == Bildaro == <gallery widths="210px" heights="190px" class="center"> Dosiero:Andrea Mantegna - The Madonna of the Cherubim - WGA13979.jpg|''Keruba Madono'' de [[Andrea Mantegna]] ĉirkaŭ 1485 Dosiero:Lamentación sobre Cristo muerto, por Andrea Mantegna.jpg|''Lamento de Kristo'' de [[Andrea Mantegna]]. ĉirkaŭ 1480 Dosiero:Bramantino - Crucifixion - WGA03068.jpg|Krucumado de [[Bramantino]]. ĉirkaŭ 1515 Dosiero:Raffaello - Spozalizio - Web Gallery of Art.jpg|''[[La edziniĝo de la Virgulino (Rafaelo)|La edziniĝo de la Virgulino]]'' de [[Rafaelo]]. ĉirkaŭ 1504 Dosiero:Giovanni-Bellini-Pietá (1465).jpg|''Pieta'' de [[Giovanni Bellini]]. ĉirkaŭ 1460 Dosiero:Piero della Francesca 046.jpg|''Brera Madono'' de [[Piero della Francesca]]. ĉirkaŭ 1472–1474 Dosiero:Francesco Hayez - The Kiss - WGA11218.jpg|''La kiso'' de [[Francesco Hayez]]. ĉirkaŭ 1859 Dosiero:Guercino Abramo ripudia Agar.jpg|''Abrahamo foriganta Hagaron kaj Iŝmaelon'' de [[Guercino]]. ĉirkaŭ 1657 Dosiero:Donato Bramante - Christ at the Column - WGA3050.jpg|''Kristo ĉe kolono'', de [[Donato Bramante]]. ĉirkaŭ 1490 Dosiero:Guido Cagnacci - The Death of Cleopatra - WGA3757.jpg|''Morto de Kleopatra'' de [[Guido Cagnacci]]. Dosiero:Angelo Bronzino - Portrait of Andrea Doria as Neptune - WGA3261.jpg|''Andrea Doria kiel Neptuno'' de [[Agnolo Bronzino]]. ĉirkaŭ 1550-1555 Dosiero:St. Lucas altarpiece.jpg|''La Sanktaluka Retablo'' de [[Andrea Mantegna]], 1453 Dosiero:Jacopo Tintoretto - Finding of the body of St Mark - Yorck Project.jpg|''Trovo de la korpo de Sankta Marko'' de [[Tintoretto]]. ĉirkaŭ 1548 Dosiero:Annibale Carracci - The Samaritan Woman at the Well - WGA4446.jpg|''Samarianino ĉepute'', de [[Annibale Carracci]]. Dosiero:Peter Paul Rubens - Last Supper - WGA20255.jpg|''Lasta Vespermanĝo'' de [[Peter Paul Rubens]], 1630–1631 Dosiero:Correggio 002.jpg|''Adorado de la Tri Saĝuloj'', de [[Correggio]]. ĉirkaŭ 1518 Dosiero:Jan de Beer - Triptych - WGA1559.jpg|''Brera Triptiko'' de Jan de Beer. ĉirkaŭ 1515 Dosiero:Anthony van Dyck - Portrait of a Lady - WGA07402.jpg|''Portreto de sinjorino'', de [[Antoon van Dyck]]. ĉirkaŭ 1634-1635 Dosiero:Lorenzo Lotto 040.jpg|''Portreto de Laura da Pola'', de [[Lorenzo Lotto]]. ĉirkaŭ 1543 Dosiero:Supper at Emmaus-Caravaggio (1606).jpg|''Vespermanĝo ĉe Emaus'' de [[Caravaggio]], 1606 Dosiero:Titian - Saint Jerome in Penitence.jpg|''Sankta Hieronimo en naturo'', de [[Ticiano]]. ĉirkaŭ 1560 Dosiero:Titian - Portrait of Count Antonio Porcia - WGA22968.jpg|''Portreto de Grafo Antonio Porcia'', de Ticiano. ĉirkaŭ 1548 Dosiero:Giovanni bellini, madonna di brera, 1510, 01 adjusted.JPG|''Madono kaj infano'', de [[Giovanni Bellini]]. ĉirkaŭ 1510 Dosiero:Jacopo Tintoretto - Sts Helen and Barbara Adoring the Cross - WGA22434.jpg|''Sankta Heleno kaj Barbara ĉe la kruco'', de [[Tintoretto]] </gallery> <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{it}} kaj {{en}}) * [https://www.accademiadibrera.milano.it/ Accademia di Brera, oficiala retejo] ({{it}} kaj {{en}}) {{Koord|45|28|19|N|9|11|17|E|display=inline|region:IT_type:landmark_source:dewiki}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Muzeoj en Italio]] [[Kategorio:Milano]] 6ngbspq0tv7hdl3e3zouybyu8jyxlqz 0 506367 9418475 8027233 2026-07-02T05:18:06Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418475 wikitext text/x-wiki {{Informkesto registaro}}'''[[Kabineto]] Wenckheim''' estis la kvina (preskaŭ sendependa) [[registaro]] en [[Hungario]] depost [[Aŭstra-hungara interkonsento]]. Ĝi gvidis la [[lando]]n nur dum duonjaro en [[1875]]. [[Dosiero:Wenckheim Bela.jpg|eta|Ĉefministro [[Béla Wenckheim]]]] == Historio == Kabineto Wenckheim ricevis [[mandato]]n laŭ rezulto de tutlandaj elektoj, kiu portis furoran sukceson de la kabineto, ja parto de la [[opozicio]] aliĝis al la gvidanta partio. Spite tion la ministroj nur parte ŝanĝiĝis. Ili ja estis parte konataj el la pli frua kabineto. La ministro pri financo establis novan [[banko]]n, la [[buĝeto]] stabiliĝis. Wenckheim transdonis la potencon post duonjaro al [[Kabineto Kálmán Tisza]]. == Listo de la membroj == * '''Béla Wenckheim – [[ĉefministro]],''' samtempe ministro pri reĝaj aferoj * [[Kálmán Tisza]] – ministro pri enlandaj aferoj * [[Kálmán Széll]] – ministro pri financo * [[Béla Perczel]] – ministro pri justico * [[Béla Szende]] – ministro pri defendo * [[Ágoston Trefort]] – ministro pri religio kaj eduko * [[Lajos Simonyi]] – ministro pri agrikulturo, industrio kaj komerco * [[Tamás Péchy]] – ministro pri transporto kaj laboro * [[Petar Pejačević]] senpostena ministro pri [[Kroatio]]-[[Slavonio]]-[[Dalmatio]] == Fontoj == * [http://www.valasztas.hu/nepszav03/hu/06/vf2/vf9503.htm] {{hu}} * [http://www.ogyk.hu/e-konyvt/mpgy/alm/al939_44/627.htm] {{hu}} * [http://mult-kor.hu/cikk.php?id=12520&print=1 hungare] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141211125206/http://mult-kor.hu/cikk.php?id=12520&print=1 |date=2014-12-11 }} * [http://www.boon.hu/2006/04/V_laszt_sok__s_korm_nyok.pdf hungare] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141211131812/http://www.boon.hu/2006/04/V_laszt_sok__s_korm_nyok.pdf |date=2014-12-11 }} * [http://www.grotius.hu/publ/displ.asp?id=GRBKOF hungare] [[Kategorio:Registaroj de Hungario|Wenckheim]] cdnyqvai2xow1rn0dgu5hjbwuyrvnm4 0 506684 9418235 7919413 2026-07-01T17:43:48Z ThomasPusch 1869 {{apartigila paĝo|Brie}} 9418235 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Brie}} {{Informkesto politikisto | honora titolo = Doktoro | nomo = André Brie | dosiero = »Ihnen einen schönen Urlaub! Der Kellnerin einen guten Lohn!« (5908468704) (2).jpg | grandeco de dosiero =230px | priskribo = André Brie (maldekstra) en manifestacio kontraŭ malaltaj salajroj. Meklenburgo-Antaŭpomerio. 2011. | vico = | ofico = [[Membro de la Eŭropa Parlamento]] | de = [[1999]] | ĝis = [[2004]] | de2 = [[2004]] | ĝis2 = [[2009]] | dato de naskiĝo = {{dato|13|03|1950}} | loko de naskiĝo = [[Schwerin]], [[Meklenburgo-Antaŭpomerio]], [[Germanio]] | dato de morto = | loko de morto = | nacieco = | edzo/ino = Ingrid Mattern | partio = [[Partio de Demokratia Socialismo (Germanio)|Partio de Demokratia Socialismo]] | rilatoj = | infanoj = | sidejo = | alma_mater = | okupo = | profesio = | religio = | subskribo = | ttt= http://www.andrebrie.de/ {{de}} | notoj = }} Doktoro '''André Brie''' (n. la {{daton|13|03|1950}}, [[Schwerin]], [[Meklenburgo-Antaŭpomerio]], [[Germanio]]) estas germana politikisto, [[membro de la Eŭropa Parlamento]] de 1999 ĝis 2009 de la [[Partio de Demokratia Socialismo (Germanio)|Partio de Demokratia Socialismo]] (parto de la [[Eŭropa Maldekstro]]) kaj estis ano de la parlamenta Komitato pri eksteraj aferoj. Li ankaŭ provizore servis en la Komitato pri peticioj kaj la Komitato pri interna merkato kaj protektado de konsumantoj. Krome li estis membro de la regiona partia konsilio en [[Meklenburgo-Antaŭpomerio]]. == Edukado == * 1968: Diplomiĝis kiel il-faristo. * 1976: Diplomiĝis pri [[politikaj sciencoj]] * 1979: Ricevis titolon de doktoro pri politikaj sciencoj. * 1985: Ricevis doktoran titolon post fini la duan disertacion. == Kariero == * 1976-1983: Akademia asistanto en la Instituto pri internaciaj rilatoj ([[Potsdamo]]-[[Babelsberg]]). * 1983-1986: ĉefa asistanto en la Instituto pri internaciaj rilatoj. * 1986-1989: lektoro kaj asistanta profesoro en la Instituto pri internaciaj rilatoj. * 1990: lektoro en [[Humboldt-Universitato en Berlino|Humboldt-Universitato]] ([[Berlino]]). * 1990-1999: membro de la Plenumkomitato de la Partio de Demokratia Socialismo kaj administranto de la balotkampanjo. * 1990-1992: vic-prezidanto de la Partio de Demokratia Socialismo. * ekde 2003: membro de la [[Federacia lando (Germanio)|landa]] partia plenumkomitato de Meklenburgo-Antaŭpomerio. * 1999-2009: Membro de la Eŭropa Parlamento. == Iraka skandalo == En [[junio 2007]] eksplodis skandalo, kaŭzita de la filmetoj, enmetitaj en [[YouTube]] kaj montrintaj du deputitojn de la [[Eŭropa Parlamento]], dancantajn kune kun anoj de la [[Organizaĵo de la muĝahidoj de la irana popolo]] (OMIP). Baldaŭ [[Portugalio|portugala]] [[socialisto]] [[Paulo Casaca]] konfirmis, ke de la 4-a ĝis la {{dato|8|januaro}} li kune kun André Brie vizitis [[Aŝrafo (tendaro)|tendaron Aŝrafo]] en [[Irako]]. Li deklaris ke tio estis tute normala ago, ĉar OMIP ne plu estas konsiderata de [[Eŭropa Unio]] kiel terora organizaĵo. Malgraŭ tio André Brie konsilis al sia portugala kolego ne plu vizitu [[Irano]]n pro danĝero por lia vivo.<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://lenta.ru/news/2007/01/21/dance/ | titolo = Депутаты Европарламента станцевали с иранскими "террористами" | titolo-aldono = | alirdato = 2012-12-23 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | lasta = | unua = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktanto = | dato = 2007-01-21 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldonisto = [[Lenta.ru]] | paĝoj = | lingvo = ru | arkivurl = https://www.webcitation.org/6D80FNudO?url=http://lenta.ru/news/2007/01/21/dance/ | arkivdato = 2012-12-23 | citaĵo = }}</ref> == Familio == Brie estas filo de [[GDR]]-diplomato Horst Brie kaj akompanis lin kun la tuta familio en pluraj landoj, inkluzive de [[Ĉinio]] kaj [[Nord-Koreio]]. Li edziĝis duan fojon je eks-deputito de la [[Saksio|saksa]] parlamento Ingrid Mattern ([[La Maldekstro]]), kun kiu li naskigis filinon. Krome li havas du filinojn de la unua geedziĝo. Lia frato Michael Brie estas unu el teoretiuloj de La Maldekstro. == Verkoj == André Brie estas aŭtoro de pluraj libroj pri la ekstera politiko kaj senarmigo. Krome li verkis librojn de aforismoj, infanlibrojn kaj tekstojn por kabareo. === Politiko === * ''Nato, Brüssel und Raketen'' (1980) * ''Militärisches Gleichgewicht, Entspannung, Abrüstung'' (1986), ISBN 3-329-00141-0 * ''Friedenspolitik im nuklear-kosmischen Zeitalter'' (kunaŭtoro, 1986), ISBN 3-329-00072-4 * ''Wann soll man Bäume pflanzen? Wege zur Abrüstung''. Kinderbuchverlag, Berlin 1984, ISBN 3-358-00019-2 (2-a eldono 1987) * ''Intelligente Waffen oder intelligente Politik? Abrüstung – die Chance der Vernunft'' (1988), ISBN 3-355-0776-5 ''(formale falsa ISBN)'' * ''Conventional Disarmament in Europe'' (1989), ISBN 92-9045-027-4 * ''Befreiung der Visionen. Für eine sozialistische Erneuerung'' (1992), ISBN 3-89468-111-5 ''(formale falsa ISBN)'' * ''Ich tauche nicht ab. Selbstzeugnisse und Reflexionen'' (1996), ISBN 3-929161-59-1 * ''Zur Programmatik der Partei des Demokratischen Sozialismus'' (kunaŭtoro, 1997), ISBN 3-320-01932-5 * ''Lausitz - Landschaft mit neuem Gesicht'' (aŭtoro, 2011), ISBN 3-865-68538-2 === Aforismoj === * ''Der Weisheit letzter Schuss'' (Mitautor) (1980) * ''Die Wahrheit lügt in der Mitte'' (1982), ISBN 3-359-00237-7 * ''Am Anfang war das letzte Wort'' (1985) * ''Nur die nackte Wahrheit geht mit keiner Mode'' (1999), ISBN 3-359-00976-2 == Eksteraj ligiloj == * [http://www.andrebrie.de/ Persona retejo de André Brie] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050901012021/http://andrebrie.de/ |date=2005-09-01 }} {{de}} * {{Citaĵo el la reto | url = http://www.europarl.europa.eu/meps/en/4298/ANDRE_BRIE_home.html;jsessionid=5D9AC8D6B8ED4D2B9B39ED45813342EA.node1 | titolo = Biografio de André Brie | titolo-aldono = | alirdato = 2014-12-14 | lingvo = en | arkivurl = https://archive.today/20141214140536/http://www.europarl.europa.eu/meps/en/4298/ANDRE_BRIE_home.html;jsessionid=5D9AC8D6B8ED4D2B9B39ED45813342EA.node1 | arkivdato = 2014-12-14 | citaĵo = }} * {{DNB}} * [http://www.spiegel.de/thema/andre_brie/ Dosiero de [[Spiegel Online]] pri André Brie] == Referencoj == {{projektoj}} {{referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Germanio 1999-2004]] [[Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Germanio 2004-2009]] [[Kategorio:Germanaj socialistoj]] [[Kategorio:Germanaj politologoj]] 7ea9qnyfaxxavf71z62fb5f87oeyd3v 0 508391 9418474 8027207 2026-07-02T05:15:24Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418474 wikitext text/x-wiki {{Informkesto registaro}}'''[[Kabineto]] Peidl''' (ankaŭ konata [[sindikato|sindikata]] kabineto) estis transira, provizora kabineto inter [[Hungara Sovetrespubliko]] kaj erao de [[Miklós Horthy]]. Ĝi gvidis la [[lando]]n en [[1919]] nur 6 [[tago]]jn. [[Dosiero:Peidl Gyula.jpg|eta|Ĉefministro Peidl Gyula]] == Historio == [[Revolucia Direktiga Soveto]] rifuĝis al [[Vieno]], ĉar militajn planojn de la hungara [[Ruĝa Armeo]] eksciis la [[rumanoj]] (perfido okazis). Konsilio donis la potencon al la sindikatoj, kiuj formis novan registaron. Ili nuligis preskaŭ ĉiujn deklarojn de la Soveto, ili rearanĝis la juĝejojn kaj policon, estis liberigitaj la politikaj kaptitoj. Post kelkaj tagoj la rumana armeo okupis [[Budapeŝto]]n, dume Kabineto Peidl havis nenian armean fonton. Simple la [[palatino]] donis la potencon al [[Kabineto Friedrich]]. Menciindas, ke tiutempe formiĝis kontraŭrevoluciaj kabinetoj precipe en [[Szeged]] sen iu ajn potenco kaj rajto. == Listo de membroj == [[Dosiero:Peidl Cabinet.jpg|eta|Kabineto Peidl]] * '''Gyula Peidl – ĉefministro''' * [[Károly Peyer]] ministro pri enlandaj aferoj * [[Péter Ágoston]] ministro pri eksteraj aferoj * [[Ferenc Miákits]] – ministro pri financo * [[Ernő Garami]] - ministro pri justico * [[József Haubrich]] - ministro pri defendo * [[Sándor Garbai]] – ministro pri religio kaj eduko * [[József Takács (ministro)]] – ministro pri agrikulturo * [[Antal Dovcsák]] – ministro pri komerco * [[Győző Knaller]] – senpostena ministro pri nacimalplimultoj * [[Imre Szabó (ministro)]] – senpostena ministro pri laboro * [[Ferenc Knittelhoffer]] – senpostena ministro pri nutro == Fontoj == * [http://www.valasztas.hu/nepszav03/hu/06/vf2/vf9503.htm] {{hu}} * [http://www.kommunista.net/konyv/a-peidl-kormany-tevekenysege-es-felreallitasa-a-feherterror] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141231085014/http://www.kommunista.net/konyv/a-peidl-kormany-tevekenysege-es-felreallitasa-a-feherterror |date=2014-12-31 }} {{hu}} * [http://mult-kor.hu/cikk.php?id=6313] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141231094114/http://mult-kor.hu/cikk.php?id=6313 |date=2014-12-31 }} {{hu}} [[Kategorio:Registaroj de Hungario|Peidl]] hc1m044xv0u756cud9ckbb1ksjj1sdz 0 510560 9418233 9154299 2026-07-01T17:40:32Z ThomasPusch 1869 {{apartigila paĝo|Brie}} 9418233 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Brie}} {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | bildo = <!-- el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = | lando = {{Francio}} | regiono = {{Francilio}} | departemento = {{Val-de-Marne}} | arondismento = [[arondismento Créteil|Créteil]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | komunumaro = [[Metropolo Granda Parizo]] | regiono-ISO=FR-94 | tipo1 = reliefo | zomo = 12 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | zomo = 12 }} '''Sucy-en-Brie''' [{{IFA|sysi ɑ̃ bʁi}}] estas [[Francio|franca]] [[Komunumo (Francio)|komunumo]] en la [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Val-de-Marne]], en la [[Regionoj de Francio|regiono]] [[Francilio]]. Ĝi havis {{formatnum:25900}} loĝantojn en la jaro 2012<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/commune.asp?depcom=94071 | titolo = Populations légales 2012 - 94071-Sucy-en-Brie | alirdato = 21-an de januaro 2015 | aŭtoro = [[INSEE]] | lingvo = fr }}</ref>. == Geografio == [[Dosiero:Sucy-en-Brie map.svg|eta|maldekstra|Situo de Sucy-en-Brie rilate al Parizo kaj la ĉirkaŭaj departementoj]] Sucy-en-Brie situas {{unuo|16|km}} sudoriente de la centro de [[Parizo]]. {{Ĉirkaŭ loko | Centro = Sucy-en-Brie | Norde = [[Ormesson-sur-Marne]] | Nordoriente = [[Noiseau]] | Oriente = [[La Queue-en-Brie]] | Sudoriente = [[Santeny]],<br />[[Marolles-en-Brie (Val-de-Marne)|Marolles-en-Brie]] | Sude = [[Boissy-Saint-Léger]] | Sudokcidente = | Okcidente = [[Bonneuil-sur-Marne]] | Nordokcidente = [[Saint-Maur-des-Fossés]] }} {{-|maldekstre}} == Transporto == [[Dosiero:Gare Sucy-en-Brie.jpg|eta|maldekstra|La stacidomo [[Sucy - Bonneuil (stacidomo)|Sucy - Bonneuil]]]] En Sucy-en-Brie troviĝas la stacidomo [[Sucy - Bonneuil (stacidomo)|Sucy - Bonneuil]], kiu estas haltejo de la regiona linio [[RER de Francilio A|RER A]]. {{-|maldekstre}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Komunumoj de Val-de-Marne]] * [[Listo de urboj de Francio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} ({{fr}}) {{Ĝermo|Francio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Sucy-en-Brie| ]] [[Kategorio:Komunumoj de Val-de-Marne]] [[Kategorio:Urboj de Francio]] bj778iav7vf0bu6fng3m8cuzkvb9wx2 0 516591 9418440 9272163 2026-07-02T01:36:51Z ThomasPusch 1869 9418440 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Quenelle de brochet sauce Nantua.jpg|eta|{{centre|jen knelo el fiŝaĵo de [[ezoko]] en "saŭco [[Nantua]]"}}]] [[Dosiero:Pike quenelles.jpg|eta|{{centre|du kneloj, same en "saŭco Nantua"}}]] '''Knelo'''<ref>laŭ [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 1970 sur paĝo 520, eldono de 2020 jen rete: komparu la indikon [https://vortaro.net/#knelo_kdc "knelo"].</ref> estas spicita buleto, farita el [[viandhaketaĵo]] aŭ [[fiŝaĵo]] dispecigita tra kribrileto kaj aglomerita per lakta panmolo aŭ [[ovoflavo]]. La buletoj kutime ne estas rondaj, globaj, sed pli havas la formon de [[abio|abia]] aŭ [[pino|pina]] [[strobilo]], aŭ havas tradician formon de [[bulko]]. Ĝi tradicie aparte faratas en orienta parto de la franca regiono [[Aŭvernjo-Rodano-Alpoj]] ({{lang-fr|Auvergne-Rhône-Alpes}} [{{IFA|ovɛʁɲ ʁon alp}}], inter la regiono [[Liono]] borde de la rivero [[Rodano]] sudokcidente kaj la [[Alpoj]] ĝis [[Grenoblo]] kaj [[Ĝenevo]] nordoriente, kaj en tiu regiono [[france]] nomatas '''''quenelle'''''. En la okcidentfrancia urbo [[Nantua]], kutime la "saŭco Nantua", farita el butero da [[kankro]]j, akompanas fiŝaĵajn knelojn. == Vidu ankaŭ == * [[viandobulo]]j * [[knedliko]]j * [[nokoj]] * [[haluŝkoj]] * [[ĝozo]]j * [[kibeo]]j == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj|ReVo=knel}} {{ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Viandobuloj]] [[Kategorio:Fiŝaĵoj]] 2x9m7xmajgewwsp2xtexs2dhbr9l88t 11 520898 9418610 8790676 2026-07-02T09:09:28Z Sj1mor 12103 /* Parametro: buĝeto kaŭ budĝeto */ nova sekcio 9418610 wikitext text/x-wiki Ĝis marto 2015 tiu-ĉi informkesto havis kolore tute diskretan dezajnon de nigraj titolaj literoj sur griza fono (#dddddd). Tio similas al la dezajno en la germanlingva vikipedio (la anglalingva, kiu havas tute blankan fonon, eĉ estas ankoraŭ pli "malkolora"). Nun la franco Christian Bertin (xian-eo) ŝanĝis la dezajnon al ekzakte la modelo de la franca vikipedio, blankaj titolaj literoj sur malhelruĝa ("bordoze ruĝa") fono. La hispana havas ankoraŭ alian modelon, nigraj titolaj literoj sur helblua fono, kun simboleto de studfina ĉapelo, simboleto kia ĝi ĉe ni ankaŭ uzatas en multaj informkestoj, sed ankoraŭ ne en tiu-ĉi. Mi ne pensas ke la ŝanĝo de nigra-griza al blanka-malhelruĝa dezajno estas plibonigo, nur esprimo de persona gusto, de alkutimiĝo al persone pli ofte uzata nacilingva vikipedio - nenio kontraŭ la franca vikipedio, kiun mi persone tre aprezas, sed ĝi tamen estas nur unu inter pluraj. Mi tute ne kontraŭas la ideon de Christian individue aranĝi la kolorigon de la informkesto. Sed persone mi (tamen same laŭ subjektiva gusto kiel rekolorigis la informkeston Christian) proponus dekomence antaŭvidi pli diskretan kolorigon (nigraj titolaj literoj sur "germane" griza aŭ laŭ mi "hispane" helblua fono, kun ebleco ke la franclingvaj universitatoj de Francio, franca Svislando, Valonio, Kebekio kaj eventuale iuj afrikaj landoj laŭ la programigo de Christian facile nun povas individue ricevi "francecan" dezajnon de blankaj literoj kaj malhelruĝa fono. Principe tamen mi alvokas laŭ la ĉi-tiea hispana modelo kaj laŭ multaj aliaj e-lingvaj informkestoj aldoni informkestan simboleton - tiun adapton kutime en la e-lingva vikipedio ĝis nun faris {{re|Tlustulimu}}, kaj mi petus lin ankaŭ ĉi-tie plenumi la adapton. Ĉu kun la simboleto libera elekto de titolkaraktraj kaj titolfonaj koloroj same eblos laŭ parametroj, kiel nun proponas Christian?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:17, 1 Apr. 2015 (UTC) :{{re|ThomasPusch}}{{farita}} Bona ideo. Tial mi ĵus aldonis novan valoron de la class-atributo al la ŝablono kaj plian formaton al la aldonaĵo [[MediaWiki:Gadget-niceInfoboxes.css]] laŭ la hispana aldonaĵo [[:es:MediaWiki:Gadget-imagenesinfobox.css]]. Se vi provizore malŝaltas la aldonaĵon en viaj preferoj kaj poste reŝaltas ĝin, la bildeto devus aperi. Tamen la defaŭlta ruĝo estas iomete tro malhela, tiel ke la bildeto estas malbone videbla. Tial mi proponas ŝanĝi al la bluo de la hispana ŝablono. Ĉu bone? --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 06:54, 2 Apr. 2015 (UTC) ::Mi devis nenion mal- kaj reŝalti: la bildeto tuj estis, kaj bonas tiel. Ankoraŭ iom mi rondrigardetis en aliaj lingvoj: en pluraj, krom la angla ekzemple ankaŭ la litova aŭ finna, estas nenia koloro, sed tio malbonas por la bildeto, la franca malhelruĝo kiel antaŭvidata normala dezajno ankaŭ laŭ mi tro malhelas, do restas la germana grizo, la hispana mezbluo kaj ankaŭ itala helverdo (aaccbb). La itala variaĵo ankoraŭ pli helas ol la hispana mezbluo, do mi proponas kaj provizore enmetas tiun helverdon. Ĉiukaze restas la kontribuo de Christian ke nun elekteblas la kolora dezajno. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:02, 2 Apr. 2015 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} La verdo estas eĉ pli agrabla ol la bluo. :-) Mi pensas, ke ni povas lasi ĝin kiel defaŭltan koloron. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 17:09, 2 Apr. 2015 (UTC) :::: Post unujara uzo mi tamen spertis ke la verdo ofte iom strange aspektis apud aliaj verdaj kaj bluaj nuancoj de la apudaj fotoj, kaj tamen proponus reveni por baza dezajno al la plej "diskreta" grizo kiu estis antaŭe (vidu la diskutan komencon). Kompreneble eblas individue elekti ĉiun ŝatatan koloron, ankaŭ la verdon kiu nun estis la normo dum unu jaro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:59, 15 maj. 2016 (UTC) == Iama universitato == Saluton. Mi ĵus vidis, ke eĉ la artikoloj [[IUED‎‎]] kaj [[IUHEI‎‎]] enhavas tiun informkeston. Ĉu vere utilas, ke artikoloj pri iamaj universitatoj enhavu ĉi tiun informkeston? Se jes, ĉu eble estu aparta parametro? - Amike [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 17:09, 7 jul. 2022 (UTC) :Mi ne kontrolis ekde kiam ekzistas la parametro "malfondo" en la informkesto, sed baze ĝi provizas ĉion necesan por uzi la informkeston por eksaj universitatoj. Iom problemis ke la paĝo [[IUHEI]] ne informis ion pri jaroj, nur skribis tute malkonkrete pri "eksa" kaj "nova" institucioj, kaj la urbon ankaŭ ne eblis dedukti en la informkesto aŭ teksto, nur tute malsupre en la kategorio "Kategorio:Edukado en Ĝenevo". Tiel ĉi kompreneble tute malplena informkesto nur kun unu foto ne multe helpas. Mi nun aldonis la tri plej necesajn parametrojn, kaj la respondo al la supra demando estas, ke kun parametro "malfondo" estas nenia problemo uzi la informkeston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 21 sep. 2023 (UTC) == [[Lernejo de Orientaj kaj Afrikaj Studoj]] == {{re|Tlustulimu}} Bonvolu rigardi mian novan paĝon [[Lernejo de Orientaj kaj Afrikaj Studoj]] de hodiaŭ. En ĝi videblas du problemoj de la intertempe tre kompleksa ŝablono. Unue la nombro de studentoj devige enprenatas dufoje el vikidatumoj - dufoje estas unufoje tro! Kaj due mi ne volus blinde enkopii la vikidatumajn datumojn en la suba, ŝajne subŝablona, parametro "listoj", parto "Membro de:" (kvankam mi jam adapti la nomon Asocio de Eldonistoj de Edukaj kaj Profesiaj Societoj en vikidatumoj al Esperanto), sed volus mem difini la informon pli klare kaj komplete '''Membro de:'' * Asocio de Ŝtatkomunumaj Universitatoj, ''Association of Commonwealth Universities'' * ORCID (brita ne-profita organizaĵo, kiu provizas esploristojn per liberaliraj identigiloj) * la brita Asocio de Eldonistoj de Edukaj kaj Profesiaj Societoj. Kiel fari tion sukcese? En la dokumentado mi trovis nenian indikon pri tio, tial: ĉu vi povus plej bone noti (aŭ meti ekzemplon) pri kiel fari ankaŭ en la dokumentado? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 21 sep. 2023 (UTC) :Saluton, Thomas. Fakte mi ne vidis ripeton de nombro de studentoj, sed ripeton de adreso. Iu dum aldono de {{wikidata|P6375}} al la informkesto ial ne atentis, ke adreso jam estas en la kodo. Mi ĵus kunigis la du kodoblokojn uzante la lokigon en la informkesto de la malnova parametro "adreso". Nun la ripeto malaperis. - Aldoni ekzemplojn pri P-kodaj aferoj al la dokumentado sufi̍ĉe malfacilas fojfoje, precipe se wd-id ne estas subtenata. Do, kio fari? - Amike [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 07:27, 14 jun. 2024 (UTC) ::Mi ĵus vidis, ke vi iel provis "persvadi" la ŝablonon montri la informojn pri "membro de" iel alie. Sed iu parametro "listoj" fakte ne ekzistas. Supozeble okazis miskompreno pro la subtitolo "Listoj". Ĉu ne? [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 07:44, 14 jun. 2024 (UTC) == Fondintoj P112 == Saluton, mi provis aldoni liston de fondintoj, sed mi ne sucesis kun la kodo. Estas parametro Fondinto kaj se oni ne donas valoron kaj se la vikidatuma listo ne estas malplena mi volas montri la liston. En la nuna versio la listo ne vidiĝas. Mi deantaŭe dankas pro via help [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 09:45, 27 nov. 2023 (UTC) :Saluton, {{@|Sj1mor}}. Mi ĵus iomete korektis la kodon de la ŝablono. Sed vi ne menciis ekzemplan artikolon en via diskuta kontribuo. Do, kiu artikolo dum via rigardo ial ne montris {{wikidata|P112}}? - Amike [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 16:44, 3 mar. 2024 (UTC) ::Dankon Tlu pro viaj faraĵoj. ::Mi ne havas ekzemplon ĉe mane, sed mia malklere memoras ke tiam temis pri Harvard aŭ MIT, sed verŝajne la informo ne tiom gravas ĉar ne temas pro aktualo. ::Kara Tlu, miopinias ke la plej grava kaj urĝa korektindaĵo estas filtri la valorojn de P31, kiuj ja aperas ĉie por ĉiu objekto (kioj estas), por ke nur la aktualaj valoroj (nuntempaj) estu montritaj. Se vi povas aldone havigi la vikidatumajn referencojn por tiuj valoroj tio estos bonege. ::Fartu bone kaj dankegon, Amike [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 19:13, 3 mar. 2024 (UTC) == Vikidatumaj Referencoj de membrecoj == La vikidatuma parametro P463 temas pri membrecoj de la akademi instituto/universitato. Kun ĉiuj membreco ofte estas akompanata referenco. Estu bone se la nomo de la membreco estu akompanata kun la propra(j) referenco(j). En la nuna versio de la informkesto oni simple prenas liston de la valoroj de la parametro. Kiel preni la referencojn por ĉiu membreco-valoro en la listo estas teknike neklara al mi. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 17:57, 5 jan. 2024 (UTC) == Oficiala retejo == Saluton. Bonvolu atenti, ke la skribmaniero por "Oficiala retejo" en la parametro "retejo" ŝanĝiĝis jam antaŭ iom da tempo. Se la rilata Vikidatuma ero estas difinita, la parametro povas eĉ resti malplena. La helpa ŝablono {{ŝ|Oficiala retejo}} tiam eĉ superfluas, ĉar ĝi fuŝas la korektan funkcion de la informkesto. - Do, mi ĵus korektis la dokumentadon pri tio kaj ĉiujn ekzemplojn. Amike [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 20:01, 23 maj. 2024 (UTC) :<nowiki>La helpa ŝablono {{</nowiki>[[Ŝablono:Oficiala retejo|Oficiala retejo]]} estas en tiom da instancoj, do anstataŭ forigi ĝin al ĉiuj instancoj ĉu eblas korekti ĝin de la retejo montriĝos korekte? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 07:54, 14 jun. 2024 (UTC) ::{{@|Sj1mor|LiMr|montri=ne}} Ne eblas aranĝi helpan ŝablonon tiel, ke ĝi en certaj parametroj de informkesto funkcias alie ol kutime sen aldono de helpa parametro. Do, ĉiukaze necesus redakto de la koncernaj artikoloj. Krome forpreno de la helpa ŝablono el artikoloj tiam eĉ pli facilus ol aldono de iu helpa parametro dum ŝablonuzo. - Neniu ŝablono "scias" ion pri la loko, kie ĝi estas uzata. Tion eĉ ruza Lua-programisto ne povas ŝanĝi. - Eble ja foje necesus peti uzanton kun roboto aranĝi la aferon en la artikoloj. Sed lastatempe ja nur {{uzanto2|LiMr}} aktivas, kiu havas roboton. La aliaj ŝajne ial vikiumas aliloke aŭ eble eĉ komplete malaperis. Do, kion fari? [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 08:27, 14 jun. 2024 (UTC) :::Jes, mi forigos la parametron "retejo" el artikoloj. Se ne estos retejo en vikidatumoj, mi aldonos ĝin laŭ la artikolo. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 13:52, 14 jun. 2024 (UTC) :::{{Farite}} - Mi faris tion duonaŭtomate, do multajn aliajn redaktetojn. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:52, 28 jun. 2024 (UTC) == Parametro: buĝeto kaŭ budĝeto == La nuna versio uzas ambaŭ kiel parametroj. Unueco ja gravas, sed eĉ plie budĝeto ŝajnas al mi fonologie malĝusta esperantlingve, ĉar en la ĝ mem jam estas la sono d, tiel ĝi diferencas el ĵ, ĉu ne? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 09:09, 2 jul. 2026 (UTC) 3fx4yx5wm9fzziomwbfz4s5bwko5l27 9418726 9418610 2026-07-02T11:01:44Z Moldur 2507 /* Parametro: buĝeto kaŭ budĝeto */ 9418726 wikitext text/x-wiki Ĝis marto 2015 tiu-ĉi informkesto havis kolore tute diskretan dezajnon de nigraj titolaj literoj sur griza fono (#dddddd). Tio similas al la dezajno en la germanlingva vikipedio (la anglalingva, kiu havas tute blankan fonon, eĉ estas ankoraŭ pli "malkolora"). Nun la franco Christian Bertin (xian-eo) ŝanĝis la dezajnon al ekzakte la modelo de la franca vikipedio, blankaj titolaj literoj sur malhelruĝa ("bordoze ruĝa") fono. La hispana havas ankoraŭ alian modelon, nigraj titolaj literoj sur helblua fono, kun simboleto de studfina ĉapelo, simboleto kia ĝi ĉe ni ankaŭ uzatas en multaj informkestoj, sed ankoraŭ ne en tiu-ĉi. Mi ne pensas ke la ŝanĝo de nigra-griza al blanka-malhelruĝa dezajno estas plibonigo, nur esprimo de persona gusto, de alkutimiĝo al persone pli ofte uzata nacilingva vikipedio - nenio kontraŭ la franca vikipedio, kiun mi persone tre aprezas, sed ĝi tamen estas nur unu inter pluraj. Mi tute ne kontraŭas la ideon de Christian individue aranĝi la kolorigon de la informkesto. Sed persone mi (tamen same laŭ subjektiva gusto kiel rekolorigis la informkeston Christian) proponus dekomence antaŭvidi pli diskretan kolorigon (nigraj titolaj literoj sur "germane" griza aŭ laŭ mi "hispane" helblua fono, kun ebleco ke la franclingvaj universitatoj de Francio, franca Svislando, Valonio, Kebekio kaj eventuale iuj afrikaj landoj laŭ la programigo de Christian facile nun povas individue ricevi "francecan" dezajnon de blankaj literoj kaj malhelruĝa fono. Principe tamen mi alvokas laŭ la ĉi-tiea hispana modelo kaj laŭ multaj aliaj e-lingvaj informkestoj aldoni informkestan simboleton - tiun adapton kutime en la e-lingva vikipedio ĝis nun faris {{re|Tlustulimu}}, kaj mi petus lin ankaŭ ĉi-tie plenumi la adapton. Ĉu kun la simboleto libera elekto de titolkaraktraj kaj titolfonaj koloroj same eblos laŭ parametroj, kiel nun proponas Christian?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:17, 1 Apr. 2015 (UTC) :{{re|ThomasPusch}}{{farita}} Bona ideo. Tial mi ĵus aldonis novan valoron de la class-atributo al la ŝablono kaj plian formaton al la aldonaĵo [[MediaWiki:Gadget-niceInfoboxes.css]] laŭ la hispana aldonaĵo [[:es:MediaWiki:Gadget-imagenesinfobox.css]]. Se vi provizore malŝaltas la aldonaĵon en viaj preferoj kaj poste reŝaltas ĝin, la bildeto devus aperi. Tamen la defaŭlta ruĝo estas iomete tro malhela, tiel ke la bildeto estas malbone videbla. Tial mi proponas ŝanĝi al la bluo de la hispana ŝablono. Ĉu bone? --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 06:54, 2 Apr. 2015 (UTC) ::Mi devis nenion mal- kaj reŝalti: la bildeto tuj estis, kaj bonas tiel. Ankoraŭ iom mi rondrigardetis en aliaj lingvoj: en pluraj, krom la angla ekzemple ankaŭ la litova aŭ finna, estas nenia koloro, sed tio malbonas por la bildeto, la franca malhelruĝo kiel antaŭvidata normala dezajno ankaŭ laŭ mi tro malhelas, do restas la germana grizo, la hispana mezbluo kaj ankaŭ itala helverdo (aaccbb). La itala variaĵo ankoraŭ pli helas ol la hispana mezbluo, do mi proponas kaj provizore enmetas tiun helverdon. Ĉiukaze restas la kontribuo de Christian ke nun elekteblas la kolora dezajno. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:02, 2 Apr. 2015 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} La verdo estas eĉ pli agrabla ol la bluo. :-) Mi pensas, ke ni povas lasi ĝin kiel defaŭltan koloron. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 17:09, 2 Apr. 2015 (UTC) :::: Post unujara uzo mi tamen spertis ke la verdo ofte iom strange aspektis apud aliaj verdaj kaj bluaj nuancoj de la apudaj fotoj, kaj tamen proponus reveni por baza dezajno al la plej "diskreta" grizo kiu estis antaŭe (vidu la diskutan komencon). Kompreneble eblas individue elekti ĉiun ŝatatan koloron, ankaŭ la verdon kiu nun estis la normo dum unu jaro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:59, 15 maj. 2016 (UTC) == Iama universitato == Saluton. Mi ĵus vidis, ke eĉ la artikoloj [[IUED‎‎]] kaj [[IUHEI‎‎]] enhavas tiun informkeston. Ĉu vere utilas, ke artikoloj pri iamaj universitatoj enhavu ĉi tiun informkeston? Se jes, ĉu eble estu aparta parametro? - Amike [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 17:09, 7 jul. 2022 (UTC) :Mi ne kontrolis ekde kiam ekzistas la parametro "malfondo" en la informkesto, sed baze ĝi provizas ĉion necesan por uzi la informkeston por eksaj universitatoj. Iom problemis ke la paĝo [[IUHEI]] ne informis ion pri jaroj, nur skribis tute malkonkrete pri "eksa" kaj "nova" institucioj, kaj la urbon ankaŭ ne eblis dedukti en la informkesto aŭ teksto, nur tute malsupre en la kategorio "Kategorio:Edukado en Ĝenevo". Tiel ĉi kompreneble tute malplena informkesto nur kun unu foto ne multe helpas. Mi nun aldonis la tri plej necesajn parametrojn, kaj la respondo al la supra demando estas, ke kun parametro "malfondo" estas nenia problemo uzi la informkeston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 21 sep. 2023 (UTC) == [[Lernejo de Orientaj kaj Afrikaj Studoj]] == {{re|Tlustulimu}} Bonvolu rigardi mian novan paĝon [[Lernejo de Orientaj kaj Afrikaj Studoj]] de hodiaŭ. En ĝi videblas du problemoj de la intertempe tre kompleksa ŝablono. Unue la nombro de studentoj devige enprenatas dufoje el vikidatumoj - dufoje estas unufoje tro! Kaj due mi ne volus blinde enkopii la vikidatumajn datumojn en la suba, ŝajne subŝablona, parametro "listoj", parto "Membro de:" (kvankam mi jam adapti la nomon Asocio de Eldonistoj de Edukaj kaj Profesiaj Societoj en vikidatumoj al Esperanto), sed volus mem difini la informon pli klare kaj komplete '''Membro de:'' * Asocio de Ŝtatkomunumaj Universitatoj, ''Association of Commonwealth Universities'' * ORCID (brita ne-profita organizaĵo, kiu provizas esploristojn per liberaliraj identigiloj) * la brita Asocio de Eldonistoj de Edukaj kaj Profesiaj Societoj. Kiel fari tion sukcese? En la dokumentado mi trovis nenian indikon pri tio, tial: ĉu vi povus plej bone noti (aŭ meti ekzemplon) pri kiel fari ankaŭ en la dokumentado? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 21 sep. 2023 (UTC) :Saluton, Thomas. Fakte mi ne vidis ripeton de nombro de studentoj, sed ripeton de adreso. Iu dum aldono de {{wikidata|P6375}} al la informkesto ial ne atentis, ke adreso jam estas en la kodo. Mi ĵus kunigis la du kodoblokojn uzante la lokigon en la informkesto de la malnova parametro "adreso". Nun la ripeto malaperis. - Aldoni ekzemplojn pri P-kodaj aferoj al la dokumentado sufi̍ĉe malfacilas fojfoje, precipe se wd-id ne estas subtenata. Do, kio fari? - Amike [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 07:27, 14 jun. 2024 (UTC) ::Mi ĵus vidis, ke vi iel provis "persvadi" la ŝablonon montri la informojn pri "membro de" iel alie. Sed iu parametro "listoj" fakte ne ekzistas. Supozeble okazis miskompreno pro la subtitolo "Listoj". Ĉu ne? [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 07:44, 14 jun. 2024 (UTC) == Fondintoj P112 == Saluton, mi provis aldoni liston de fondintoj, sed mi ne sucesis kun la kodo. Estas parametro Fondinto kaj se oni ne donas valoron kaj se la vikidatuma listo ne estas malplena mi volas montri la liston. En la nuna versio la listo ne vidiĝas. Mi deantaŭe dankas pro via help [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 09:45, 27 nov. 2023 (UTC) :Saluton, {{@|Sj1mor}}. Mi ĵus iomete korektis la kodon de la ŝablono. Sed vi ne menciis ekzemplan artikolon en via diskuta kontribuo. Do, kiu artikolo dum via rigardo ial ne montris {{wikidata|P112}}? - Amike [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 16:44, 3 mar. 2024 (UTC) ::Dankon Tlu pro viaj faraĵoj. ::Mi ne havas ekzemplon ĉe mane, sed mia malklere memoras ke tiam temis pri Harvard aŭ MIT, sed verŝajne la informo ne tiom gravas ĉar ne temas pro aktualo. ::Kara Tlu, miopinias ke la plej grava kaj urĝa korektindaĵo estas filtri la valorojn de P31, kiuj ja aperas ĉie por ĉiu objekto (kioj estas), por ke nur la aktualaj valoroj (nuntempaj) estu montritaj. Se vi povas aldone havigi la vikidatumajn referencojn por tiuj valoroj tio estos bonege. ::Fartu bone kaj dankegon, Amike [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 19:13, 3 mar. 2024 (UTC) == Vikidatumaj Referencoj de membrecoj == La vikidatuma parametro P463 temas pri membrecoj de la akademi instituto/universitato. Kun ĉiuj membreco ofte estas akompanata referenco. Estu bone se la nomo de la membreco estu akompanata kun la propra(j) referenco(j). En la nuna versio de la informkesto oni simple prenas liston de la valoroj de la parametro. Kiel preni la referencojn por ĉiu membreco-valoro en la listo estas teknike neklara al mi. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 17:57, 5 jan. 2024 (UTC) == Oficiala retejo == Saluton. Bonvolu atenti, ke la skribmaniero por "Oficiala retejo" en la parametro "retejo" ŝanĝiĝis jam antaŭ iom da tempo. Se la rilata Vikidatuma ero estas difinita, la parametro povas eĉ resti malplena. La helpa ŝablono {{ŝ|Oficiala retejo}} tiam eĉ superfluas, ĉar ĝi fuŝas la korektan funkcion de la informkesto. - Do, mi ĵus korektis la dokumentadon pri tio kaj ĉiujn ekzemplojn. Amike [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 20:01, 23 maj. 2024 (UTC) :<nowiki>La helpa ŝablono {{</nowiki>[[Ŝablono:Oficiala retejo|Oficiala retejo]]} estas en tiom da instancoj, do anstataŭ forigi ĝin al ĉiuj instancoj ĉu eblas korekti ĝin de la retejo montriĝos korekte? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 07:54, 14 jun. 2024 (UTC) ::{{@|Sj1mor|LiMr|montri=ne}} Ne eblas aranĝi helpan ŝablonon tiel, ke ĝi en certaj parametroj de informkesto funkcias alie ol kutime sen aldono de helpa parametro. Do, ĉiukaze necesus redakto de la koncernaj artikoloj. Krome forpreno de la helpa ŝablono el artikoloj tiam eĉ pli facilus ol aldono de iu helpa parametro dum ŝablonuzo. - Neniu ŝablono "scias" ion pri la loko, kie ĝi estas uzata. Tion eĉ ruza Lua-programisto ne povas ŝanĝi. - Eble ja foje necesus peti uzanton kun roboto aranĝi la aferon en la artikoloj. Sed lastatempe ja nur {{uzanto2|LiMr}} aktivas, kiu havas roboton. La aliaj ŝajne ial vikiumas aliloke aŭ eble eĉ komplete malaperis. Do, kion fari? [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 08:27, 14 jun. 2024 (UTC) :::Jes, mi forigos la parametron "retejo" el artikoloj. Se ne estos retejo en vikidatumoj, mi aldonos ĝin laŭ la artikolo. [[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 13:52, 14 jun. 2024 (UTC) :::{{Farite}} - Mi faris tion duonaŭtomate, do multajn aliajn redaktetojn. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 15:52, 28 jun. 2024 (UTC) == Parametro: buĝeto kaŭ budĝeto == La nuna versio uzas ambaŭ kiel parametroj. Unueco ja gravas, sed eĉ plie budĝeto ŝajnas al mi fonologie malĝusta esperantlingve, ĉar en la ĝ mem jam estas la sono d, tiel ĝi diferencas el ĵ, ĉu ne? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 09:09, 2 jul. 2026 (UTC) :Laŭ PIV, "buĝeto" estas preferinda. ([https://vortaro.net/#bud%C4%9Deto_kd]) - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 11:01, 2 jul. 2026 (UTC) tnu6wfh86hz26kyjisniemo88ccfn3n 0 522910 9418226 7954103 2026-07-01T17:39:30Z ThomasPusch 1869 9418226 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Brie}} {{Informkesto franca komunumo | nomo = Brie-sous-Archiac | bildo = Briessarchiac mairie.JPG | bildoteksto = La urbodomo de Brie-sous-Archiac | regiono = [[Puatuo-Ĉarentoj]] | departemento = [[Charente-Maritime]] | arondismento = [[Arondismento Jonzac|Jonzac]] | kantono = [[Kantono Jonzac|Jonzac]] | komunumaro = [[Communauté de communes de la Haute-Saintonge]] | insee = 17066 | poŝtkodo = 17520 | urbestro = Alain Pozzobon | mandato = 2014–2020 | loĝantaro = 261 | dato = 2012 | latitudo = 45.47222 | longitudo = -0.29306 | alto mini = 49 | alto maksi = 113 | areo = 7.49 | ŝanĝebla mapo = Francio/Charente-Maritime | tipo2 = normala }} '''Brie-sous-Archiac''' [{{IFA|bʁi suz‿aʁʃjak}}] estas [[Francio|franca]] [[Komunumo (Francio)|komunumo]] en la [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Charente-Maritime]], en la [[Regionoj de Francio|regiono]] [[Puatuo-Ĉarentoj]]. Ĝi havis 261 loĝantojn en la jaro 2012<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/commune.asp?depcom=17066 | titolo = Populations légales 2012 - 17066-Brie-sous-Archiac | alirdato = 24-an de aprilo 2015 | aŭtoro = [[INSEE]] | lingvo = fr }}</ref>. == Geografio == [[Dosiero:Briessarchiac vue.JPG|eta|maldekstra|Pejzaĝo en Brie-sous-Archiac]] Brie-sous-Archiac situas en la sudoriento de Charente-Maritime, {{unuo|24|km}} sude de [[Cognac]]. {{Ĉirkaŭ loko | Centro = Brie-sous-Archiac | Norde = | Nordoriente = [[Saint-Eugène (Charente-Maritime)|Saint-Eugène]] | Oriente = [[Guimps]]<br />([[Charente]]) | Sudoriente = | Sude = [[Saint-Ciers-Champagne]] | Sudokcidente = | Okcidente = [[Allas-Champagne]] | Nordokcidente = [[Arthenac]] }} {{-|maldekstre}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|commonscat=Brie-sous-Archiac}} * [[Komunumoj de Charente-Maritime]] {{Ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime]] ewlpi7yzf8f9cbhtn7ntbrpsrfn6eki 0 524111 9418231 6376471 2026-07-01T17:40:17Z ThomasPusch 1869 {{apartigila paĝo|Brie}} 9418231 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Brie}} {{Informkesto franca komunumo | nomo = Brie-sous-Mortagne | bildo = BSM3.jpg | bildoteksto = | regiono = [[Puatuo-Ĉarentoj]] | departemento = [[Charente-Maritime]] | arondismento = [[Arondismento Saintes|Saintes]] | kantono = [[Kantono Saintonge Estuaire|Saintonge Estuaire]] | komunumaro = [[Communauté d'agglomération Royan Atlantique]] | insee = 17068 | poŝtkodo = 17120 | urbestro = Maurice Girerd | mandato = 2014–2020 | loĝantaro = 235 | dato = 2012 | latitudo = 45.49472 | longitudo = -0.74306 | alto mini = 5 | alto maksi = 61 | areo = 7.22 | ŝanĝebla mapo = Francio/Charente-Maritime | tipo2 = normala }} '''Brie-sous-Mortagne''' [{{IFA|bʁi su mɔʁtaɲ}}] estas [[Francio|franca]] [[Komunumo (Francio)|komunumo]] en la [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Charente-Maritime]], en la [[Regionoj de Francio|regiono]] [[Puatuo-Ĉarentoj]]. Ĝi havis 235 loĝantojn en la jaro 2012<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/commune.asp?depcom=17068 | titolo = Populations légales 2012 - 17068-Brie-sous-Mortagne | alirdato = 7-an de majo 2015 | aŭtoro = [[INSEE]] | lingvo = fr }}</ref>. == Geografio == Brie-sous-Mortagne situas en la sudokcidento de Charente-Maritime, {{unuo|27|km}} sudoriente de [[Royan]]. {{Ĉirkaŭ loko | Centro = Brie-sous-Mortagne | Norde = [[Virollet]] | Nordoriente = | Oriente = [[Saint-Germain-du-Seudre]] | Sudoriente = | Sude = [[Floirac (Charente-Maritime)|Floirac]] | Sudokcidente = [[Mortagne-sur-Gironde]] | Okcidente = [[Boutenac-Touvent]] | Nordokcidente = [[Mortagne-sur-Gironde]] }} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{projektoj|commonscat=Brie-sous-Mortagne}} * [[Komunumoj de Charente-Maritime]] {{Ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime]] q5522uzvui6xb9mhjw554d7lwacuxv7 0 524637 9418230 6376504 2026-07-01T17:40:01Z ThomasPusch 1869 {{apartigila paĝo|Brie}} 9418230 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Brie}} {{Informkesto franca komunumo | nomo = Brie-sous-Matha | bildo = BrieMatha6.JPG | bildoteksto = La urbodomo de Brie-sous-Matha | regiono = [[Puatuo-Ĉarentoj]] | departemento = [[Charente-Maritime]] | arondismento = [[Arondismento Saint-Jean-d'Angély|Saint-Jean-d’Angély]] | kantono = [[Kantono Matha|Matha]] | komunumaro = [[Communauté de communes des Vals de Saintonge]] | insee = 17067 | poŝtkodo = 17160 | urbestro = Bernard Goursaud | mandato = 2014–2020 | loĝantaro = 199 | dato = 2012 | latitudo = 45.81889 | longitudo = -0.25028 | alto mini = 21 | alto maksi = 73 | areo = 6.3 | ŝanĝebla mapo = Francio/Charente-Maritime | tipo2 = normala }} '''Brie-sous-Matha''' [{{IFA|bʁi su mata}}] estas [[Francio|franca]] [[Komunumo (Francio)|komunumo]] en la [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Charente-Maritime]], en la [[Regionoj de Francio|regiono]] [[Puatuo-Ĉarentoj]]. Ĝi havis 199 loĝantojn en la jaro 2012<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/commune.asp?depcom=17067 | titolo = Populations légales 2012 - 17067-Brie-sous-Matha | alirdato = 14-an de majo 2015 | aŭtoro = [[INSEE]] | lingvo = fr }}</ref>. == Geografio == Brie-sous-Matha situas en la oriento de Charente-Maritime, {{unuo|15|km}} nordoriente de [[Cognac]]. {{Ĉirkaŭ loko | Centro = Brie-sous-Matha | Norde = | Nordoriente = [[Louzignac]] | Oriente = [[Ballans]] | Sudoriente = | Sude = [[Bréville (Charente)|Bréville]]<br />([[Charente]]) | Sudokcidente = | Okcidente = | Nordokcidente = [[Sonnac (Charente-Maritime)|Sonnac]] }} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{projektoj|commonscat=Brie-sous-Matha}} * [[Komunumoj de Charente-Maritime]] {{Ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime]] 8sr7klvrboygjv62kun3ngp0e51ht0f 0 525702 9418496 8907711 2026-07-02T07:16:16Z Sj1mor 12103 9418496 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Emmi Pikler,''' laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Pikler Emmi''', estis [[aŭstroj|aŭstra]]-[[hungaroj|hungara]] [[kuracistino]] kaj [[infankuracistino]]. Ŝia origina nomo estis ''Emilie Madeleine Reich'', ŝia [[edzo]] estis [[György Péter (statistikisto)]]. Emmi Pikler [http://www.kislexikon.hu/pikler_emmi.html] naskiĝis la {{daton|9|januaro}} [[1902]] en [[Vieno]]. Ŝi mortis la {{daton|6|junio}} [[1984]] en [[Budapeŝto]]. == Biografio == Emmi Pikler devenis el [[familio]] de aŭstra patrino kaj hungara patro, kiu vivis en [[Vieno]] kaj translokiĝis al Budapeŝto en [[1908]], kiam Emmi estis sesjara. Ŝi frekventis baz- kaj mez[[lernejo]]n jam en Budapeŝto, poste ŝi akiris infankuracistan [[diplomo]]n en Vieno kaj ankaŭ ŝi edziniĝis en [[1930]]. En [[1935]] oni agnoskis ŝian diplomon en Hungario, poste ŝi laboris en privata kuracejo pri beboj en Budapeŝto. Ŝi okupiĝis ne nur la bebo, sed komplekse kun la plena familio, krome ŝi ĉerpis instruojn de la [[edzo]]. En [[1946]] en Budapeŝto ŝi fondis [[instituto]]n ''Lóczy'' pri forlasitaj beboj kaj ŝi gvidis ĝin ĝis [[1978]]. Ŝi [[habilitiĝo|habilitiĝis]] en [[1969]]. Sub ŝia gvidado la institucio tutmonde konatiĝis, kiu iĝis poste Instituto Pikler. (Tiam ŝia [[filino]] estis la gvidanto.) == Elektitaj libroj == * ''Mit tud már a baba? (hungare: Kiun scias jam la bebo?, 1940, 1976) * ''A szocializmusban nincs árva gyerek'' (En la [[socialismo]] ne estas orfo, 1950) * ''Adatok a csecsemő mozgásának fejlődéséhez'' (Datumoj por la disvolviĝo de infana movado, 1969) * ''Anyák könyve'' (Libro de patrinoj, 1985) Postmorte el ŝiaj eseoj kaj prelegoj kolektiĝis la jenaj libroj: * ''Miteinander vertraut werden. Erfahrungen und Gedanken zur Pflege von Säuglingen und Kleinkindern'' (germane: "Konatiĝi unu kun la alia. Spertoj kaj pensoj pri la prizorgado de beboj kaj junaj infanoj"), 3-a eldono 2002, ISBN 3-933020-04-2 * ''Laßt mir Zeit. Die selbständige Bewegungsentwicklung des Kindes bis zum freien Gehen. Untersuchungsergebnisse, Aufsätze und Vorträge'' ("Lasu al mi tempon. La sendependa movada evoluo de la infano ĝis libera marŝado. Esplorrezultoj, eseoj kaj prelegoj"), 3-a eldono 2001, ISBN 3-7905-0842-X * ''Friedliche Babys - zufriedene Mütter. Pädagogische Ratschläge einer Kinderärztin'' ("Pacaj beboj - feliĉaj patrinoj. Pedagogiaj konsiloj de infankuracistino"), 2008, ISBN 978-3-451-04986-6 == Bibliografio pri ŝia instituto ''Lóczy'' == * Myriam David, Geneviéve Appell: ''Lóczy ou le Maternage Insolite'' (france: Lóczy aŭ la kutima patrineco), Parizo, Editions du Scarabée, 1973 * Emmi Pikler: ''Se mouvoir en liberté dès le premier âge'' (Movante libere ekde frua aĝo), Parizo, [[P.U.F.]] , 1979 * Bernard Martino: ''Les Enfants de la colline des roses: Lóczy, une maison pour grandir'' (La Infanoj de la Roza Monteto: Lóczy, domo por kreski), Lattès, 2001 * Agnès Szanto-Féder (eld.): ''Loczy: un nouveau paradigme?'' (Lóczy: ĉu nova paradigmo?), Parizo, P.U.F., 2002 == Fontoj == * [http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/tkt/magyar-orvoseletrajzi/ch03s22.html hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)] * [http://www.pikler.hu/tortenet/pikler-emmi hungarlingva biografio kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150513084921/http://www.pikler.hu/tortenet/pikler-emmi |date=2015-05-13 }} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pikler Emmi}} [[Kategorio:Hungaraj kuracistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj kuracistoj]] [[Kategorio:Hungaraj pediatroj]] [[Kategorio:Aŭstraj pediatroj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] 1s48in31xwoqv8udcvk8tf7aii28cwg 0 528671 9418685 9259803 2026-07-02T10:35:09Z Sj1mor 12103 9418685 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Charles William Mitchell - The flight of Boreas with Oreithyia, 1893.jpg|eta|250px|<center>''Flugo de [[Boreo (mitologio)|Boreo]] kun [[Oritio]]'', laŭ pentraĵo de [[Charles William Mitchell]] ([[1893]]).</center>.]] '''Oritio''' (el la [[antikva greka lingvo|greka]] ''Ὠρείθυια'', [[Internacia Fonetika Alfabeto|IFA]] [ɒrɨˈθaɪ.ə]<ref>[[Joseph Emerson Worcester]]. ''A comprehensive dictionary of the English language''. [[Boston]], [[1871]], [http://books.google.com/books?id=bpkaAAAAYAAJ&pg=PA480#v=onepage&q&f=false paĝ. 480], 3-a regulo, kie li notas ke la prononcado de tiaj nomoj ne devas esti ekzemple [ɒˌrɪθiˈaɪ.ə], kiel asertis [[John Walker]] en sia ''A key to the classical pronunciation'' ([[Londono]], [[1830]]), [http://books.google.com/books?id=s2sUAAAAYAAJ&pg=PA123#v=onepage&q&f=false paĝ. 123].</ref>, «montara furiozo») estis la nomo de diversaj virinaj personoj de la [[helena mitologio]]. == Oritio, filino de Ereĥteo == '''Oritio''' estis filino de Reĝo [[Ereĥteo la 2-a|Ereĥteo]] de [[Ateno]]<ref name="H">[[Herodoto]]. ''[[Historioj]]'', 7.189.</ref> kaj lia edzino [[Praksiteo]]<ref>[[Paŭzanio (geografo)|Paŭzanio]]. ''[[Priskribo de Grekio]]'', 3.15.1.</ref>, do fratino de la atikaj herooj [[Cekropso]], [[Eŭpalamo]] kaj [[Metiono]]<ref>[[Pseŭdo-Apolodoro]]. ''[[Mitologia biblioteko]]'', 3.196.</ref>. Fratinoj ŝiaj estis [[Prokriso]], [[Kreŭzo]] kaj [[Ktonio]]<ref>[[Ovidio]]. ''[[Metamorfozoj]]'', 6.679.</ref>. [[Suido]] aldonas ankaŭ la nomojn [[Protogenio]], [[Pandoro]] kaj [[Otionio]], la plej maljuna, kaj asertas ke la sep princinoj ricevis kultadon en Atiko laŭ la alvoko «virgulinoj»<ref>''[[Suido]]'', s.v. ''Parthenoi''.</ref>. Laŭ diversaj fontoj, pliaj figuroj de la atika mitologio aldoniĝas al la listo de la idaro de Ereĥteo, kiu varias laŭ la versioj. La [[anemoj|anemo]] [[Boreo (mitologio)|Boreo]], la norda vento, pasie enamiĝis al tiu ĉi princino. Unue li klopodis allogi ŝin, sed post malsukceso li decidis forrabi ŝin perforte, tial kial perforto estis natura karakterizaĵo lia<ref>Ovidio. ''Metamorfozoj'', 6.683.</ref>. Dum Oritio ludadis ĉe la bordo de la rivero [[Iliso]]<ref>Pseŭdo-Apolodoro. ''Mitologia biblioteko'', 3.15.2.</ref>, aŭ dum ŝi supreniris la akropolan monteton en la festo [[Tesmoforioj]]<ref>[[Robert Graves]]. ''[[The Greek myths]]'', 48.a.</ref> la norda vento portis ŝin al la Roko de Sarpedono, proksime al rivero [[Ergino]], en [[Trakio]]. Tie, ŝi estis ĉirkaŭita per nubo kaj seksperfortita fare de Boreo<ref>[[Apolonio el Rodiso]]. ''[[Argonautica]]'', 1.212.</ref>. De tiam, Oritio iĝis [[oreadoj|nemortema montara nimfo]] kaj lia parulino, kaj kune loĝis en kaverno de [[Monto Hemo]], en la lando de la [[kikonoj]], ankaŭ en Trakio. Tamen, pro asocio al malvarma vento, kelkaj verkistoj lokigas ilian loĝloko en la plej norda parto de Skitio. [[Esĥilo]] verkis [[satira teatraĵo|satiran teatraĵon]] titolitan ''Oritio'', nuntempe perdita, pri tiu forrabo. Laŭ ĝi, Boreo nur forrabis Orition post rifuzo de ŝia patro edzinigi ŝin al la venta dio. Verŝajne, Ereĥteo ree prokrastis tiun geedziĝon pro la malĝojigaj memoraĵoj pri la trakia reĝo [[Tereo]]<ref>[[François Noël]]. ''[[Dictionnaire Universel de la Fable et de la Mythologie]]'', s.v. ''Oritia''.</ref>. [[Dosiero:Boreas Oreithyia Louvre K35.jpg|eta|<center>Bildigo de la forrabo de '''Oritio''', sur [[Apulio|apulia]] [[enoĥo]] (ĉ. [[-360|360 a.K.]] ([[Luvro]]).</center>]] Iom moke, [[Platono]] asertis ke eble ekzistis racia klarigo de la rakonto. Ŝi povintus fali el la kruta riverbordo pro ventopuŝado, kaj pro tio oni rakontis ke ŝi estis "forrabata de Boreo". Li ankaŭ menciis ke ŝia forrabo ne okazis ĉe Iliso, sed el [[Areopago]], staranta roko proksima al la [[Akropolo]] kie oni juĝadis murdistojn<ref>[[Platono]]. ''[[Fedro (dialogo)|Fedro]]'', 229d.</ref>. Tamen, multaj fakuloj konsideras tiun aserton posta aldona gloso<ref>Traduko de ''Fedro'' fare de [[Fowler]].</ref>. Ŝi naskis al Boreo du filinojn, [[Ĥiono (filino de Boreo)|Ĥiono]] kaj [[Kleopatro (mitologio)|Kleopatro]]<ref>Apolonio el Rodiso. ''Argonautica'', 3.199.</ref>, kaj du filojn, [[Kalaizo kaj Zeto]]<ref>[[Simonido]]. Fragmento 534.</ref>, konatajn kiel ''la [[boreidoj]]''. Al tiuj ĉi lastaj kreskis flugiloj, kiaj tiuj de ilia patro, kaj kiam ili maturiĝis la boreidoj aliĝis la ekspedicion de la [[argonaŭtoj]] en serĉado de la [[Ora ŝaffelo]]<ref>[[Pindaro]]. ''[[Pitiaj odoj]]'', 4.8.</ref>. Pro tio, ke Oritio loĝadis en Trakio kun sia edzo, ŝi savis sin el morto kiam ŝiaj fratinoj ĉu sinmortigis, ĉu estis oferviktimoj por ke Ateno venku militon kontraŭ [[Eleŭziso]]. La figuro de Oritio evoluis ĝis diino pri la malvarmaj ventoj de la montaro. Tion pravigas kaj ŝia nomo kaj la patrineco de Ĥiono («neĝo»), figuro kun kiu ŝi estas ofte konfuzita. Laŭ onidiro, antaŭ la detruo de la multnombra ŝiparo de la barbaroj dum la [[Grek-persaj militoj|grek-persa milito]], la atenanoj konsultis orakolon, kiu konsilis ilin peti helpon «al sia bofrato». Post iom pripensi la sugeston, la atenanoj plenumis oferadojn kaj al Boreo (edzo de atena princino) kaj al Oritio mem, kaj preĝadis por ilia helpo<ref name="H" />. === Arta prezentado === * Konserviĝis antikva vazo kun belega pentraĵo pri ''Boreo kaj Oritio'' (ĉ. [[-480|480]]-[[-460|460 a.K.]]), nun lokita en [[Brita Muzeo]], en [[Londono]]. * ''Boreo forrabanta Orition'' ([[1640]]), ruĝkreta desegnaĵo fare de [[Giovanni Maria Morandi]], nuntempe en la [[Muzeo Kunstpalast]], [[Duseldorfo]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.artothek.de/artothek/index.cfm?language=2&keywordSubtree=Painter&jumpin=true |titolo=artothek.de |alirdato=2015-07-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140413125620/http://www.artothek.de/artothek/index.cfm?language=2&keywordSubtree=Painter&jumpin=true |arkivdato=2014-04-13 }}</ref>. * ''La forrabo de Oritio'' ([[18-a jarcento]]), pentraĵo de [[Francesco Solimena]], nuntempe en la [[Nacia Muzeo de la Belaj Artoj de Azerbajĝano]], [[Bakuo]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://nationalmuseum.az/index.php?option=com_content&view=article&id=97%3Ataliya&catid=42%3Arngkarlq&Itemid=231&lang=en |titolo=nationalmuseum.az |alirdato=2015-07-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150210055853/http://nationalmuseum.az/index.php?option=com_content&view=article&id=97%3Ataliya&catid=42%3Arngkarlq&Itemid=231&lang=en |arkivdato=2015-02-10 }}</ref>. * ''La forrabo de Oritio'' (ĉ. [[1730]]), pentraĵo lau la stilo de Francesco Solimena, nuntempe en [[Walters Art Museum]], [[Baltimoro]]<ref>[http://art.thewalters.org/detail/34947/the-abduction-of-orithyia/ Walters Art Museum]</ref>. * ''La seksperforto de Oritio fare de Boreo'' ([[1702]]), bronza skulptaĵo de [[Giovanni Battista Foggini]], nuntempe en la [[Artgalerio de Ontario]], [[Toronto]]<ref>[http://artgalleryofontario.tumblr.com/post/6619778560/the-rape-of-orithyia-by-boreas-1702-giovanni Art Gallery of Ontario]</ref>. * ''La seksperforto de Oritio'' (ĉ. [[1745]]), porcelanaĵo de la fabriko [[Doccia]] inspirata en Foggini, nuntempe en la [[Arta Instituto de Ĉikago]]<ref>[http://www.artic.edu/aic/collections/artwork/154503?search_no=1&index=0]</ref>. == Oritio, reĝino de la amazonoj == [[Dosiero:Orithye et Antiope BnF Français 599 fol. 18v.jpg|eta|dekstra|350px|<center>'''Oritio''' kaj [[Antiopo]]. [[Nacia Biblioteko de Francio]].</center>]] '''Oritio''' estis reĝino de la [[amazonoj]], filino kaj heredinto de [[Martesio]] aŭ [[Marpesio]]<ref>Oni ankaŭ mencias [[Otrero]]n kiel patrino de Hipolito (do, ankaŭ de ŝiaj fratinoj), sed tio temas pri konfuzo, ĉar ekzistis du amazonoj kun la sama nomo kaj Otrero estis la patrino de la alia Hipolito.</ref>, kvankam kelkaj versioj konsideras tiun lastan plia fratino de Oritio<ref name="Or">[[Orosio]]. ''[http://www.thelatinlibrary.com/orosius/orosius1.shtml ''Historiae adversus paganos'', 1.15.]''</ref>. Ŝi reĝis kun siaj fratinoj [[Antiopo]] kaj [[Hipolito (mitologio)|Hipolito]] post la morto de sia patrino en batalado kontraŭ la barbaroj<ref name="Or" /><ref>[http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/texts/viewtext.php?id=THEM00187&mode=normalized Antiopo kiel fratino de Oritio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070629230514/http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/texts/viewtext.php?id=THEM00187&mode=normalized |date=2007-06-29 }}.</ref>. Tamen, Oritio ne aperas en multaj literaturaj fontoj, ĉar oni konfuzis tiun figuron kun Hipolito, kaj ofte atribuas al unu el la fratinoj prodaĵojn de la alia. Oritio elstaris pro sia militkapablo, danke al kiu la amazonoj iĝis imperio timata kaj admirata en la tuta mondo<ref name="J">[[Justino]]. Epitomo pri ''Historio de la mondo'', de [[Trogus Pompeius]], 2.4 [http://www.freewebs.com/vitaphone1/history/justin.html].</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.lisasmedman.topcities.com/Amazon02.pdf |titolo=La skitaj amazonoj, paĝ.26 |alirdato=2015-07-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070920165029/http://www.lisasmedman.topcities.com/Amazon02.pdf |arkivdato=2007-09-20 }}</ref>. Tamen, ĝuste tio kaŭzis la detruon de ilia povo, ĉar Reĝo [[Eŭristeo]] konsideris ilin nevenkeblaj kaj pro tio ordonis al [[Heraklo]], kiel [[La dek du laboroj de Heraklo#Naŭa laboro - la zono de la reĝino de la Amazonoj|la naŭa el liaj famaj taskoj]]<ref>[[Higeno (verkisto)|Higeno]]. ''[[Fabulae]]'', 30.</ref>, alporti la zonon de la amazona reĝino<ref name="J" />. Tamen, la plimulto de la version rakontas ke tiu fama zono apartenis al Hipolito<ref>Pseŭdo-Apolodoro. ''Mitologia biblioteko'', 3.5.9.</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.mnsu.edu/emuseum/prehistory/aegean/amazons/amazonwho.html |titolo=Amazons and the girdle of Queen Hippolyte |alirdato=2015-07-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071216040040/http://www.mnsu.edu/emuseum/prehistory/aegean/amazons/amazonwho.html |arkivdato=2007-12-16 }}</ref>. La heroo gvidis ekspedicion de naŭ militŝipoj ĝis la teritorio de la amazonoj dum Oritio militadis kontraŭ [[Priamo]] de [[Trojo]] kaj la reĝoj de [[Frigio]], [[Otreo]] kaj [[Migdono]], ĉe la bordoj de la rivero [[Sangario]]. Do, Heraklo profitis ke en la amazona lando nur restis Antiopo, sole kaj senkapable sin defendi, kaj surprize okupis la marbordon de la regno. Post ĥaosa luktado en kiu mortis multaj amazonoj kiuj ne atindis ĝin, li facile kaptis [[Melanipo]]n kaj Hipoliton, la fratinoj de Antiopo. Heraklo liberigis Melanipon kontraŭ la zono de la reĝino, celo de la ekspedicio. Sed [[Tezeo]], kiu ankaŭ partoprenis tiun ekspedicion, konsideris Hipoliton milita akiro, edziĝis al ŝi kaj revenis al Ateno kun sia predo. [[Dosiero:Orithya.jpg|eta|maldekstre|<center>'''Oritio''', laŭ bildigo de [[Promptuarii Iconum Insigniorum]], eldonita fare de [[Guillaume Rouille]] ([[1530]]).</center>]] Kiam Oritio eksciis la malvenkon kaj forrabon de sia fratino, ŝi venĝoĵuris kaj vojaĝis al [[Skitio]] por peti helpon al Reĝo [[Sagillo]]. Laŭ onidiro, la amazonoj devenis el la skita lando, sed forlasis ĝin post mordi siajn edzojn. De tiam, ambaŭ popoloj konservis fortan rilaton, do Sagillo ne dubis sendi sian propran filon [[Panasogoro]], kun kavaleria armeo, venĝi siajn aliancanojn. Ili kune invadis [[Atiko]]n, venkis la grekojn kelkfoje, kaj eĉ okupis Atenon kaj sieĝis la [[Akropolo]]n en ekspedicio konata kiel ''la [[Atika milito]]''. Tamen, okazis disputoj inter la amazonoj kaj la skitoj, pro kiuj Panasagoro rezignis plu luktadi kaj revenis hejmen kun sia armeo dum aŭ antaŭ grava batalo. Kaŭze de tio, la amazonoj ricevis malvenkon kvazaŭ definitivan<ref>Justino, [[Cornelius Nepos]] kaj [[Eŭtropio]], laŭ traduko en la anglan de [[John Selby Watson]] ([[1853]]), paĝ. 21.</ref>. Oritio rifuĝis en [[Megaro]], kie li mortis pro malĝojo kaj senespero. Pro tio, ke ŝi ĵuris resti virge kaj ne havis idaron, post ŝia morto [[Pentesileo]] gvidis la amazonan armeon, kiu pleje forfuĝis al Skitio<ref>[[Diodoro Sicila]]. ''[[Historia biblioteko]]'', 4.28.</ref>. Laŭ alternativa versio, Tezeo havis en Ateno palacan gvardion de [[Trakio|trakiaj]] kaj skitaj sklavoj. Oritio profitis tion kaj kunordigis sian venĝon kun la reĝoj de tiuj landoj. Ili sendis du grupojn de diplomataj heroldoj oficiale por interkonsenti solvon. Sed la unua grupo sekrete konvinkis la sklavan gvardion apogi la estontan invadon fare de Oritio, dum la dua vojaĝis al [[Lakonio]] por interkonsenti ke tiu lando ne helpos Atikon en la sekva milito, perforte laŭ kelkaj versioj<ref>[[Plutarko]]. ''Tezeo'', 26.7.</ref>. Post tio, la amazona reĝino trapasis la [[Kerĉa markolo|Kimerian Bosforon]] kaj [[Danubo]]n, kaj triumfe marŝis tra Trakio kaj [[Beotio]] ĝis sieĝo al Ateno. Ŝi kampadis kaj plenumis oferon al [[Areso]] en monteto kiu pro tio nomiĝis ''Areopago'', laŭ tiu vesio. Tamen, Antiopo mortis en tiu lasta batalo. Oritio konstruis taŭgan tombejon por ŝi post interkonsenta traktado kun la atenanoj. Ankaŭ ŝi ricevis mortigan vundon en la posta disvolvo de la milito, kaj ricevis althonoran entombigon fare de ŝia armeo, survoje, kiam tiu lasta revenis hejmen. [[Giovanni Boccaccio]] dediĉis ĉapitron de sia ''Famaj virinoj'' al Oritio kaj Antiopo<ref>[[Giovanni Boccaccio]]. ''[[De mulieribus claris]]'', paĝ. 41-45 laŭ traduko de [[Virginia Brown]]. Eld. [[Harvard University Press]], [[Kembriĝo]] kaj [[Londono]] ([[2001]]). ISBN 0-674-01130-9</ref>. <center> {| align="center" style="clear:both; margin:1em; border:1px solid #E9E9E9" ! style="background-color:#C1D4FE; font-size:95%; border:1px solid #aaaaaa; padding: 0 5px 0 5px;" |'''[[Genealogio|Genealogia arbo]] de la [[Mitaj reĝoj de Ateno]] kaj de la [[Mitaj reĝinoj de la amazonoj|amazonoj]]''' |- | style="padding: 8px 30px; font-size:90%; line-height:50%" | {{Genealogia arbo/komenco}} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | PAN |y| ZEU | | | FRA |y| DIO | | KRE |y| EUR | | HIP |y| TEJ | | PAN=[[Pandiono (mitologio)|Pandiono]] | ZEU=[[Zeŭksipo]] | FRA=[[Frazimo]] | DIO=[[Diogenio]] | KRE=[[Krejo]] | EUR=[[Eŭribio]] | HIP=[[Hiperiono (mitologio)|Hiperiono]] | TEJ=[[Tejo (mitologio)|Tejo]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | |,|-|-|-|-|^|-|-|-|-|.| | | |!| | | | | | | |!| | | | | | | |!| | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | |F| BUT | | | | | |F|~| ERE |y| PRA | | | | | | AST |~|~|y|~|~| EOS | | BUT=[[Buteso]] | ERE=[[Ereĥteo]] | PRA=[[Praksiteo]] | AST=[[Astreo]] | EOS=[[Eoso]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | |,|-|*|-|v|-|v|-|-|v|-|*|-|-|v|-|^|-|-|-|-|-|v|-|-|-|.| | | |`|-|-|-|.| | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | PRG |L| KTO |!| | OTI |L|y| PRO |~|~|~|7| | TES |7| ORI |~|y|~|~|~| BOR | | PRG=[[Protogonio]] | KTO=[[Ktonio]] | OTI=[[Otionio]] | PRO=[[Prokriso]] | TES=[[Tespio]] | ORI='''[[Oritio#Oritio, filino de Ereĥteo|Oritio]]''' | BOR=[[Boreo (mitologio)|Boreo]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | |,|-|-|+|-|.| | | |!| |:| | | | |:| | | | |:| | |,|-|'| | |,|-|+|-|.| }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| ALK |y| EUP | |!| MER | | AGE |L|~| MIN |:| | MEG |J| | |!| | | | LIK |!| HEK | ALK=[[Alkipo]] | EUP=[[Eŭpalamo]] | MER=[[Meropo (mitologio)|Meropo]] | AGE=[[Aglaŭro]] | MIN=[[Minoo]] | MEG=[[Megamedo]] | LIK=[[Likurgo]] | HEK=[[Hekergo]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | |!| | | |,|^|-|-|v|-|-|-|-|-|-|-|v|-|*|-|v|-|-|-|.| |!| | |,|-|v|-|^|-|.| }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | MET |y| KEK | | PAN | | KSU |y| KRE |:| SIK |7| MEA |!| | |!| OPI | | LOK | MET=[[Metiaduzo]] | KEK=[[Kekropso]] | PAN=[[Pandoro (mitologio)|Pandoro]] | KSU=[[Ksuto]] | KRE=[[Kreŭzo]] | SIK=[[Sikiono]] | MEA=[[Metiono]] | OPI=[[Opiso]] | LOK=[[Lokso]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| |,|-|-|-|(| | | | | | | | | | | |`|-|.| |:| | | |:| | | |!| | |!| | | | | | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| |!| | | |!| TIA |y| ZEU | | DEI |y| DIO |:| | | |L| ZEA |!| | BUT |~|y|~| KOR | TIA=[[Tio (mitologio)|Tio]] | ZEU=[[Zeŭso]] | DEI=[[Dejono]] | DIO=[[Diomedo]] | ZEA=[[Zeŭksipo]] | BUT=[[Buteso]] | KOR=[[Koroniso]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| |!| | | |!| | | |!| |`|-|.| | | |!| | | |:| | | | | | | |!| | | | | |!| | | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| PAN | | ORI |y| MAC | | ARE | | CEF |~|~|J| | | | | | | |!| PRI |~| HIP | | PAN=[[Pandiono (mitologio)|Pandiono]]| ORI='''[[Oritio#Aliaj personoj same nomiĝintaj|Oritio]]''' | MAC=[[Macedono (mitologio)|Macedono]] | ARE=[[Areso]] | CEF=[[Kefalo]] | PRI=[[Piritoo]] | HIP=[[Hipodamio#Hipodamio, edzino de Piritoo|Hipodamio]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| |!| | | | | |`|-|.| | | |)|-|-|-|.| | | | | | | |,|-|v|-|+|-|-|-|.| | | | | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| EGE |y| ETR | | EUR | | MAR | | LAM | | POZ |y| HIO |!| ZET | | KLE |y| FIN | | EGE=[[Egeo (mitologio)|Egeo]] | ETR=[[Etro]] | EUR=[[Eŭropo (mitologio)|Eŭropo]] | MAR=[[Martesio]] | LAM=[[Lampeto]] | POZ=[[Posejdono]] | HIO=[[Ĥiono#Ĥiono, filino de Boreo|Ĥiono]] | ZET=[[Zeto (mitologio)|Zeto]] | KLE=[[Kleopatro (mitologio)|Kleopatro]] | FIN=[[Fineo#Fineo, la divenisto|Fineo]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | |!| | | |,|-|-|-|v|-|^|-|v|-|-|-|.| | | |!| | | |!| | | | | |,|-|^|-|.| | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | TEZ |y| HIP | | ANT | | ORI | | MEL | | EUM | | KAL | | | | PLE | | PAN | | TEZ=[[Tezeo]] | HIP=[[Hipolito (mitologio)|Hipolito]] | ANT=[[Antiopo]] | ORI='''[[Oritio#Oritio, reĝino de la amazonoj|Oritio]]''' | MEL=[[Melanipo]] | EUM=[[Eŭmolpo]] | KAL=[[Kalaiso]] | PLE=[[Pleksipo]] | PAN=[[Pandiono (mitologio)|Pandiono]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | HIP | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | HIP=[[Hipolito (mitologio)|Hipolito]] | }} {{Genealogia arbo|border=0|boxstyle=background:#C1D4FE;| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | }} {{Genealogia arbo/fino}} |} </center> {{Antaŭuloj-Posteuloj |POSTENO=[[Mitaj reĝinoj de la amazonoj]] |ANTAŬULO=[[Martesio]], [[Hipo]] kaj [[Lampeto]] |TEMPO='''Oritio''', [[Hipolito (mitologio)|Hipolito]] kaj [[Antiopo]] |POSTEULO=[[Pentesileo]] }} == Aliaj personoj same nomiĝintaj == Krom ties, de la antaŭe priskribitaj, '''Oritio''' estis ankaŭ la nomo de la jenaj rolulinoj de la helena mitologio: # Unu el la [[nereidinoj]], la kvin-dek filinoj de [[Nereo]] kaj [[Doriso]]<ref>[[Homero]]. ''[[Iliado]]'', 18.</ref><ref>Higeno. ''Fabulae'', antaŭparolo.</ref>. # [[Oreadoj|Oreada]] [[Nimfoj|nimfo]] de Monto [[Lebanono (montaro)|Lebanono]]. Kun [[Belo (mitologio)|Belo]], reĝo de [[Fenicio]], ŝi estis la patrino de [[Tejo (mitologio)|Tejo]], reĝo de [[Asirio]] kaj patro de [[Smirno (mitologio)|Smirno]], la patrino de [[Adoniso]] laŭ kelkaj versioj<ref>[[Antonino Liberala]]. ''Metamorfozoj'', 34.</ref>. # Atena princino, filino de [[Cekropso]] kaj edzino de [[Macedono (mitologio)|Macedono]]. Kun li, ŝi estis la patrino de [[Eŭropo (mitologio)|Eŭropo]]<ref>[[Stefano el Bizanco]], s.v. ''Eurōpos''</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/1216.html |titolo=''The Ancient Library'' - Europus |alirdato=2015-07-06 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070905110424/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/1216.html |arkivdato=2007-09-05 }}</ref>, [[eponimo]] de samnoma urbo en [[Antikva Macedonio|Macedonio]]<ref>[[Pierre Grimal]]. ''[[Dictionnaire de la mytologie grecque et romaine]]'', s.v. ''Oritia''.</ref>. Aldone, '''Oritio''' nomiĝis ankaŭ unu el la viroj kiu partoprenis la ĉason de la [[kalidonia apro]]<ref>Ovidio. ''Metamorfozoj'', 8.</ref>. == Eksteraj ligiloj == * {{en}} [http://www.theoi.com/Nymphe/NympheOreithyia1.html Oritio, edzino de Boreo, ĉe Theoi.com] * {{en}} [http://www.theoi.com/Nymphe/NympheOreithyia2.html Oritio, oreada nimfo de Monto Lebanono, ĉe Theoi.com] == Notoj kaj referencoj == {{referencoj|2}} [[Kategorio:Dioj de la helena mitologio]] [[Kategorio:Dioj pri vento]] [[Kategorio:Oreadoj]] [[Kategorio:Princinoj en la helena mitologio]] [[Kategorio:Eriĥtoniidoj]] [[Kategorio:Atika mitologio]] [[Kategorio:Forrabo en la helena mitologio]] [[Kategorio:Viktimoj de seksperforto en la helena mitologio]] [[Kategorio:Roluloj de Metamorfozoj de Ovidio]] [[Kategorio:Reĝinoj de la amazonoj]] [[Kategorio:La dek du laboroj de Heraklo]] [[Kategorio:Prodaĵoj de Tezeo]] [[Kategorio:Idaro de Areso]] [[Kategorio:Nereidoj]] [[Kategorio:Ĉaso de la kalidonia apro]] i9dnxhs427p7fpngf4x3a8z60lfvc9b 0 529286 9418443 8259747 2026-07-02T01:41:43Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418443 wikitext text/x-wiki '''[[Jozefo|József]] Loczka''' [jOĵef locka], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Loczka József''' estis [[Hungario|hungarlandana]] [[kemiisto]], [[mineralogo]]. Lia [[filo]] estis [[Alajos Loczka]]. József Loczka [http://tudosnaptar.kfki.hu/localhost/egyen.php?namenev=loczka&nev5=Loczka+J%F3zsef] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150713130027/http://tudosnaptar.kfki.hu/localhost/egyen.php?namenev=loczka&nev5=Loczka%20J%F3zsef |date=2015-07-13 }} naskiĝis la {{daton|14|marto}} [[1855]] en [[Hungara reĝlando]] en [[Nitrianske Pravno|Németpróna]] (nuntempa [[Nitrianske Pravno]] en [[Slovakio]]). Li mortis la {{daton|8|marto}} [[1912]] en [[Budapeŝto]]. == Biografio == József Loczka apartenis al ia [[minoritato]] de [[Hungario]]. Li frekventis baz[[lernejo]]n en sia naskiĝloko, poste [[gimnazio]]jn diversloke en [[Supra Hungarujo]], (ekde [[1875]]) [[universitato]]jn en Budapeŝto kaj [[Vieno]]. Inter [[1882]] kaj 1912 li laboris en [[Hungara Nacia Muzeo]], kie li analizis diversajn objektojn, eĉ arkaikaĵojn. Li okupiĝis precipe pri konsistaĵoj de [[mineralo]]j. == Elektitaj publikaĵoj == * ''Ásvány-chemiai vizsgálatok'' (1884) * ''Hazai bronzkori tárgyak vegyelemzése'' (Kemia analizo de la enlandaj bronzaj iloj), (1889, ankaŭ {{de}}) * ''A gyémántról'' (Pri la [[diamanto]]), (1898) - tradukaĵo * ''Eine kleine Spritzflasche'' (1898) * ''Az ókorban használt fémek'' (Metaloj uzitaj pratempe) (1899) - tradukaĵo == Fontoj == * [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC09006/09555.htm hungarlingva biografio] * [http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/l/l14247.htm hungarlingva biografio] * [http://chemonet.hu/hun/mvm/arc/loczka.html hungarlingva biografio kun foto] [[Kategorio:Hungaraj kemiistoj]] [[Kategorio:Hungaraj mineralogoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Projektoj}} {{Vivtempo|Loczka Jozsef}} mc7ngzc9rm5woz8e3caszca3bsyxklt 0 530063 9418753 9400091 2026-07-02T11:49:32Z Sj1mor 12103 9418753 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Siro]] '''Lawrence Alma-Tadema''', membro de la [[Brita Merit-Ordeno]] kaj de la [[Reĝa Akademio de Artoj]] (naskiĝnomo: ''Lourens Alma Tadema'', naskiĝis la [[8-an de januaro]] [[1836]] en [[Dronrijp]], vilaĝo en la komunumo [[Menaldumadeel]], [[Frislando]], [[Nederlando]]; mortis la [[25-an de junio]] [[1912]] en [[Wiesbaden]], [[Germana Regno]]) estis nederlanda pentristo kaj desegnisto de la [[Akademismo|akademia realismo]] kun [[civilaj rajtoj]] de [[Britio]], [[Belgio]] kaj [[Nederlando]]. == Vivo == Alma-Tadema estis la tria infano de la [[notario]] ''Pieter Tadema Jiltes'' kaj lia dua edzino ''Hinke Dirks Brouwer'' (la duonfratino de la unua edzino). Sian nomon ''Lourens Alma'' li ricevis laŭ sia [[baptopatro]]; poste li ŝanĝis sian nomon tiel ke Alma fariĝis parto de la familia nomo kaj sekve li aperis komence de ekspoziciaj katalogoj.<ref>R. J. Barrow: ''Lawrence Alma-Tadema'', paĝo 10</ref>. [[Dosiero:Alma-Tadema A Favourite Custom 1909 Tate Britain.jpg|eta|maldekstra|<center>pentraĵo titolata "preferata kutimo" (1909)]] La patro mortis jam en 1840, kiam la infano estis 4-jara, kaj Lourens kaj li ricevis [[kuratoro]]n. 16 jarojn aĝa, Alma-Tadema en 1852 venis al [[Antverpeno]] kaj tie en la Akademio de Artoj iĝis studento de [[Gustave Wappers]]. Laŭ ties rekomendo li poste povis iĝi la asistanto de la pentristo ''Henri Leys''. En 1859 Alma-Tadema helpis al Leys en la dekoracio de la urbodomo de Antverpeno. La venontajn jarojn Alma-Tadema jam laboris kiel sendependa artisto, sed plurfoje ree iĝis studento en la studioj de [[Josephus Laurentius Dyckmans]] aŭ Gustave Wappers. En 1863 Alma-Tadema en Antverpeno edziĝis al la francino Pauline Gressin, kaj vivis kun ŝi ĝis ŝia morto en 1869 en [[Bruselo]]. En 1864 pentraĵo de foton estis premiita en ekspozicio de la [[Pentrosalono de Parizo]]. En la [[Universala Ekspozicio de Parizo de 1867]] lia montrataj verkaĵoj ankaŭ estis premiitaj. Kun liaj du filinoj ''Laurence'' kaj ''Anna'', Alma-Tadema en 1870 translokiĝis al [[Londono]] kaj sin dediĉis en la sekvaj jaroj de [[historia pentrado]], aparte de scenoj el la [[antikva epoko]]. En 1871 li en Londono edziĝis al ''Laura Theresa Epps'', kiu venis de familio de artistoj kaj je la nomo ''Laura Theresa Alma-Tadema'' ankaŭ iĝis konata pentristino. [[Reĝino Viktoria]], kiu alte estimis lin, en 1873 donis al li daŭran rajton de loĝado en Britio, interalie por permesi al li esti elektata kiel membro de la [[Reĝa Akademio de Artoj]]. En 1876 li iĝis asociita, kaj tri jarojn poste ordinara membro. La prestiĝa galerio ''Grosvenor'' en Londono honorigis lin per bone akceptita [[ekspozicio]]. Por marki la 81-a naskiĝtagon de [[Reĝino Viktorio]] en 1899, li estis nobeligita. Je la aĝo de 76 jaroj Sir Lawrence Alma-Tadema mortis la 25-an de junio 1912 en Wiesbaden kaj poste estis enterigita en la [[Katedralo Sankta Paŭlo (Londono)|Katedralo Sankta Paŭlo de Londono]]. Liaj bildoj de la [[viktoriana epoko]] karakteriziĝas per granda detalemo kiu jam dumvive igis lin esti aprezata kiel unu el la grandaj pentristoj de Britio. La artaj akademioj de [[Arta akademio de Berlino|Berlino]], Munkeno, Madrido kaj Vieno ornamis sin per lia membreco. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Alma-Tadema, Lawrence}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] [[Kategorio:Britaj pentristoj]] [[Kategorio:Wiesbaden]] [[Kategorio:Londono]] hkd94ekv2rs0wa37r3utaunplfnywlv 0 531047 9418573 7651938 2026-07-02T08:34:59Z Sj1mor 12103 9418573 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''[[Matiaso|Mátyás]] [[Antonio|Antal]] Markovics''' [mAtjAŝ markoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Markovics Mátyás Antal''' estis [[Hungario|hungara]] [[juristo]], [[juĝisto]], [[profesoro]]. Mátyás Antal Markovics [http://www.macse.org/gudenus/mcsat/fam.aspx?id=82199]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} naskiĝis la {{daton|4|septembro}} [[1751]] en [[Pest (urbo)]]. Li mortis la {{daton|23|julio}} [[1832]] en Pest. == Biografio == Mátyás Antal Markovics frekventis piaristan [[gimnazio]]n, poste li studis [[filozofio]]n en sia naskiĝurbo, fine li lernis [[juro]]n en [[Vieno]]. Post mallonga jurista [[posteno]] li komencis instrui en [[Universitato de Budapeŝto|Reĝa Universitato de Nagyszombat]]. En [[1776]] li doktoriĝis, poste li instruis plu en jura [[akademio]] de [[Győr]]. Inter [[1780]] kaj [[1806]] li instruis eklezian juron en la menciita universitato, kiu tiam funkciis jam en [[Buda]], post jaroj jam en Pest. Li estis [[dekano]], poste en la studjaroj [[1789]] kaj [[1801]] [[rektoro]] [http://www.elte.hu/rektorok]. En [[1791]] li nobeliĝis, en [[1802]] li ricevis la titolon reĝa konsilisto. Li estis ankaŭ gvidanto de la universitata presejo inter [[1780]]-[[1830]], depost 1806 ankaŭ juĝisto. == Elektitaj publikaĵoj == * ''Dissertatio inauguralis juridica de fontibus juris hungarici, quam exantlatis ex omnigena jurisprudentia rigorosis examinibus… (1776) * ''Principia juris ecclesiastici regni Hungariae'' (1786) == Fontoj == * [http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/index.htm hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero M, poste serĉu la nomon)] * [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero M, poste serĉu la nomon)] {{Unua|kat=ne}} [[Kategorio:Hungaraj juristoj]] [[Kategorio:Hungaraj profesoroj]] [[Kategorio:Hungaraj juĝistoj]] {{Vivtempo|Markovics Matyas Antal}} d0hy7dy6xcuqiib51wqmf9fk841oes6 0 532160 9418599 8374749 2026-07-02T08:59:15Z Sj1mor 12103 9418599 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:Curiosiora_et_selectiora_variarum_scientiarum_miscellania.jpg|eta|385x385px|<center>"Curiosiora et selectiora", verko eldonita de Martin Szentiványi en [[1689]].</center>]] '''[[Marteno|Márton]] Szentiványi''' [sentivAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Szentiványi Márton''' estis [[Hungario|hungara]] [[pastro]], [[monaĥo]], [[profesoro]]. Lia [[nobelo|nobela]] antaŭnomo estis ''szentiváni''. Márton Szentiványi [http://www.ziak.estranky.cz/clanky/martin-sentivani.html] naskiĝis la {{daton|20|oktobro}} [[1633]] en [[Hungara reĝlando]] en [[Liptovský Ján|Szentiván]] (nuntempa [[Liptovský Ján]] en [[Slovakio]]). Li mortis la {{daton|5|marto}} [[1705]] en [[Trnava|Nagyszombat]] (nuntempa [[Trnava]] en Slovakio). == Biografio == Márton Szentiványi lernis en [[kolegio]] en Nagyszombat, li aliĝis al la [[jezuitoj]] en [[1653]], poste li plulernis en Nagyszombat kaj [[Vieno]]. Ekde [[1667]] li instruis en Nagyszombat, [[Graz]] kaj [[Munkeno]]. En [[1673]] li estis nomumita ĉefcensoro de [[episkopejo]] de [[Esztergom]]. Inter [[1676]] kaj [[1679]] li estis [[rektoro]] de [[Pázmáneum]]. Li apartenis al [[Universitato de Budapeŝto|Jezuita Universitato de Nagyszombat]] ekde [[1688]], kie li estis rektoro (ankaŭ pri la kolegio) inter [[1690]] kaj [[1694]] [http://www.elte.hu/rektorok], [[dekano]] de la teologia [[fakultato]] inter [[1701]] kaj [[1704]]. Li gvidis la universitatan presejon ekde [[1687]]. Li redaktis dum 30 jaroj la universitatan astronomian [[kalendaro]]n ''Calendarium Tyrnaviensé''. Li ne sekvis [[teorio]]n de [[Koperniko]]. Liajn kontribuojn pri teologio oni legis en [[Eŭropo]], ili parte aperis ankaŭ {{hu}}, {{de}}, {{fr}}. == Elektitaj publikaĵoj == * ''Curiosiora et selectora variarum scientiarum miscellanea'' (1689 – 1702) - 3 volumoj * ''Corpus Juris Hungarici'' (1696) * ''Dissertatio Haeresiologico-Polemica, De Haeresiarchis, Haeresibus, Et Erroneis in Fide Dogmatibus hoc Saeculo Nostro...'' (1701, {{de}} 1703) * ''Oeconomica philosophica...'' (1746) 2 volumoj == Fontoj == * [http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=szentivanyi hungare kun bildo] * [http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/index.htm hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero SZ, poste serĉu la nomon)] * [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero SZ, poste serĉu la nomon)] * [http://lexikon.katolikus.hu/S/Szentiv%C3%A1nyi.html hungarlingva biografio biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a alineo] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Szentivanyi Marton}} [[Kategorio:Hungaraj pastroj]] [[Kategorio:Hungaraj profesoroj]] [[Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj]] or57rm4gonsadon7i4zv3i0h85yrtwe 0 537729 9418712 9253030 2026-07-02T10:53:19Z ~2026-37680-15 259669 /* Historio de la partio */ 9418712 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politika partio |koloroj = {{Priskribo|#870f57|alizarina [[karmino]]}} |esperanta nomo = Partio Kune |propra nomo = Partia Razem |emblemo = Razem.png |estro = Adrian Zandberg, Aleksandra Owca |bildo de estro= |vicprezidantoj= |ĝenerala sekretario= |afergvidanto= |titolo de afergvidanto= |kasisto= |titolo de kasisto= |lando = Pollando |fondiĝo = 16-a majo 2015 |loko de fondiĝo= [[Varsovio]] |sidejo = [[Varsovio]] |ideologio = [[Demokrata socialismo]] [[socialdemokratio]] |retejo = [http://partiarazem.pl partiarazem.pl] }} [[Dosiero:Demonstracja Razem.JPG|thumb|Aktivuloj de Razem manifestaciantaj ĉe la kancelario de la pola ĉefministro (2019)]] [[Dosiero:Posłowie Razem w Sejmie 2019.jpg|thumb|Deputitoj de Razem en [[Sejmo]] kun [[Barbara Nowacka]] (2019)]] [[Dosiero:Razem - mieszkan pracy godnej placy.jpg|thumb|Rubando de Razem portata en la [[Tago de la Laboro|unuamaja]] manifestacio en [[Varsovio]] (2022)]] '''''Partia Razem''''' (''Partio Kune''<ref>[http://pola-retradio.org/wp-content/uploads/2015/10/RetRadio_-27.10.2015_mardo.mp3 Pola RetRadio. E_elsendo el la 27.10.2015]</ref> estas [[Pollando|pola]] [[politika maldekstro|maldekstra]] [[politika partio]]. Ĝi estis kreita en majo 2015 kaj registrita en julio de la sama jaro. == Historio de la partio == Razem kreiĝis kiel respondo al alvoko de la maldekstra medio kune starti en la parlamentaj balotoj <ref>[http://www.tokfm.pl/Tokfm/1,103454,17291240,Apel__Chcemy_wspolnego_startu_lewicy_spolecznej___Lewicy.html Alvoko: ni deziras komunan starton de la porsocia maldekstrularo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190830102335/http://www.tokfm.pl/Tokfm/1,103454,17291240,Apel__Chcemy_wspolnego_startu_lewicy_spolecznej___Lewicy.html |date=2019-08-30 }} (pole)</ref>. La iniciatintoj de la alvoko estis malkontentaj pri la situacio en la pola politiko kaj - kiel opiniis - manko de maldekstra reprezentantaro en la parlamento. La partion kreis ĉefe aktivuloj de la junulara organizo Młodzi Socjaliści (Junaj Socialistoj) kaj iamaj aktivuloj de [[Verduloj 2004|Partio Verduloj]]. La partion gvidas naŭpersona Landa Estraro. La {{daton|21|julio|2015}} la partio estis registrita de tribunalo. En aŭgusto ĝi deklaris havi ĉ. 6000 registritajn membrojn kaj simpatiantojn. En la parlamentaj balotoj en 2015 Partia Razem memstare kandidatigis siajn reprezentantojn en ĉiuj balotaj distriktoj por [[Sejmo (Pollando)|Sejmo]], sed ne por [[Senato]]. Razem estis la sola partio, kiu reklamis sin en Esperanto<ref>[https://www.facebook.com/razempodlasie/photos/pb.625900507551801.-2207520000.1447316654./636196369855548/?type=3&theater Esperantlingva afiŝo ĉe Facebook-paĝo de Razem en Podlaĥio], 23.10.2015</ref> En la parlamentaj balotoj en 2015 Partia Razem ricevis {{Nombro|550349}} voĉojn (tio signifas 3,62%) do ĝi ne havos siajn deputitojn en Sejmo<ref>[http://parlament2015.pkw.gov.pl/pliki/1445959303_obwieszczenie_sejm_wybory_wyniki.pdf Protokolo el Pollandaj bataloj al Sejmo 2015]</ref>. La rezulto de super 3 procentoj signifas tamen, ke la partio estos financata el la buĝeto<ref>[http://wyborcza.pl/duzyformat/1,148347,19135894,partia-razem-co-zrobia-z-14-milionowa-dotacja.html ''Partia Razem. Co zrobią z 14-milionową dotacją?''] - Gazeta Wyborcza, 5.11.2015</ref>. == Programo == En la fonda kongreso, kiu okazis de 16 ĝis 17 de majo 2015, ĉirkaŭ 200 delegitoj elektis ĉefajn programajn postulojn. Inter ili estas<ref>[http://partiarazem.pl/program/ Programa deklaracio], 17.05.2015</ref>: * strebado al stabilaj laborlokoj, forigo de t.n. ''rubaj kontraktoj'' (portempaj kontraktoj subskribataj i.a. cele de ĉirkaŭiro de la [[labora juro]]), altigo de [[minimuma salajro]] * 35-hora [[laborsemajno]], malpermeso de nepagataj staĝoj, plialtigo de rajtoj de Ŝtata Labor-Inspektorejo * haltigo de komercigo de [[sansistemo]] kaj financado de ĝi rekte el la [[ŝtata buĝeto]]; plena repagado de [[in vitro]] * imposto 75% el superresto super 500.000 zlotoj jare * kreo de ŝtataj kaj provincaj ĝermo-fondusoj, kiuj investus en entreprenojn kontraŭ ontaj profitoj * limigo de komercado dimanĉe kaj festotage * altigo de sojlo de impostlibera enspezo, progresiva imposto por entreprenoj, nuligo de plata imposto por entreprenoj * transporto de kapitalo el subteno de neefikaj etfirmaoj al organizado de kooperativoj * malpermeso de eldomigo surstraten * seksa edukado en lernejoj * egalaj rajtoj de familioj sendepende de la seksoj de la partneroj * unueca, 480-taga gepatra libertempo, egale dividata por la gepatroj * limigo de salajroj de deputitoj ĝis trioblo de la minimuma salajro; vetoo kontraŭ [[Transatlantika traktato pri komerco kaj investado|TTKI]] == Strukturo == Landaj organoj de Razem estas Kongreso, Landa Konsilio, Landa Estraro, Landa Kontrolkomisiono kaj Landa Interna Tribunalo. La Landa Estraro estas plenuma organo de Razem. Ĉiuj membroj de la partio apartenas al distriktoj, kiuj etendiĝas je almenaŭ po unu en ĝi. Ĉiu distrikto enhavas po almenaŭ 5 membrojn. Ekzistas ankaŭ eksterordinaraj distriktoj, ekz. tiuj kiuj funkcias eksterlande. Ĉiuj organoj de Razem agas kaj decidas kolektive, kaj la 9-persona Estraro ne havas prezidanton. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} [[Kategorio:Politikaj partioj de Pollando]] [[Kategorio:Socialdemokratiaj partioj en Eŭropo]] [[Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2015]] oms1g5k48no0af2pmj9vu6x6ablvwez 0 539677 9418426 8055796 2026-07-02T01:14:25Z ThomasPusch 1869 9418426 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:shaobing5.jpg|250px|eta|dekstre|Tipaj dabingoj. La rondaj dekstre estas dolĉaj kaj plenigitaj el sukero kaj la longaj dabingoj maldekstre estas salecaj.]] '''Dabingo''' (aŭ ''ŝaobingo'') estas [[manĝaĵo]], nome bakita, platforma [[farunaĵo]], komuna ĉiutaga manĝaĵo de simpla [[ĉinoj|ĉino]].<ref>[[Xu Daorong]], "Kiom da ĉina en Esperanto?". ''[[Interlingvo inter Lingvoj. Prilingvaj Eseoj]]'', diversaj aŭtoroj, [[UEA]], [[Roterdamo]], 2015. ISBN 9789290171232. 271 paĝoj. Paĝo 246.</ref> Dabingo povas esti farita kun aŭ sen farĉaĵo, kaj kun aŭ sen [[sezamo]] pinte. Dabingo enhavas varion de [[Farĉo|farĉaĵoj]] kiuj povas esti grupigitaj laŭ du precipaj gustoj: saleca aŭ dolĉa. == Vidu ankaŭ == * [[Ĉina kuirarto]] == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Ĝermo}} [[Kategorio:Ĉina kuirarto]] 3bxdfk40zne4p0tr59ykql1ysqrhqdg 0 540905 9418469 9377523 2026-07-02T04:41:41Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418469 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto}} '''K'NEX''' (literuma variaĵo de ''connects'') estas [[konstruludilo|konstruludila]] sistemo inventita de Joel Glickman. Enmetita en Usonon en 1992 estas nune desegnita kaj produktita de K'NEX Industries Inc. de Hatfield, [[Pensilvanio]], Usono. K'NEX estas en la sama ĝenro, kaj en konkurenco kun [[Lego]], [[Fischertechnik]], kaj [[Meccano]]. Plej simila al [[Tinkertoy]], la ludila konstrusistemo konsistas el interkroĉaj plastaj strioj, konektiloj, radoj, dentradoj, kaj aliaj komponantoj, kiuj povas esti pecigitaj kune por formi ampleksan varion de modeloj, maŝinoj, kaj arkitekturaj strukturoj. Malkiel Tinkertoy, tamen, K'NEX estas desegnita por pli aĝaj konstruantoj (5- al 12-jaraj). La ludilo estis produktita kaj merkatigita en variaj vendejoj, same kiel per retejoj. K'NEX produktis variajn seriojn, edukajn ludilarojn, kaj modelojn konsistantajn el diversigitaj partoj, la lastaj el kiuj, inkludas partojn kaj instrukciojn specife pakigitaj por esti kunigitaj aŭ muntitaj en specifa modelo. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.knex.com/ Oficiala retejo K'NEX] * [http://knexinnovation.net/ K'NEX Komunumo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151208060752/http://knexinnovation.net/ |date=2015-12-08 }} * [http://www.tomy.co.uk/products/toys-and-games/brands/knex/ Oficiala brita distribuanto K'NEX] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110621031855/http://www.tomy.co.uk/products/toys-and-games/brands/knex/ |date=2011-06-21 }} * [http://knexcomputer.blogspot.com/2007/03/knex-calculator.html Calculator made from K'NEX] * [http://www.sscoasters.net K'Nex Roller Coasters] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151005112940/http://www.sscoasters.net/ |date=2015-10-05 }} * [http://www.infinitesweeps.com/sweepstake/38373-Knex-Bimonthly-Giant-Build-Part.html K'NEX Bi-Monthly Contest] {{DEFAŬLTORDIGO:Knex}} [[Kategorio:Ludiloj]] cbe4ym1nmw1iag6bzh8xyy2ep6113bb 0 543249 9418648 8239142 2026-07-02T10:01:37Z Sj1mor 12103 9418648 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''[[Emeriko|Imre]] Izsák''' [iĵAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj pli komplete '''Izsák Imre [[Julio|Gyula]]''' estis [[Hungario|hungara]] [[matematikisto]], [[astronomo]], [[profesoro]]. Imre Izsák [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC06707/06872.htm] naskiĝis la {{daton|21|februaro|1929}} en [[Zalaegerszeg]]. Li mortis la {{daton|21|apriko|1965}} en [[Parizo]]. == Biografio == Imre Izsák frekventis baz[[lernejo]]n en sia naskiĝurbo, poste li plulernis en militlernejo en [[Kőszeg]]. Li estis tiel talenta lernanto, ke li estis sendita al armeteknologia lernejo de [[Esztergom]]. En [[1944]] la lernejo translokiĝis al [[Germana Regno]], kie li iĝis militkaptito de [[Usono]]. Post la [[2-a mondmilito]] li hejmenvenis kaj lernis plu en [[gimnazio]], poste ekde [[1947]] en [[Universitato de Budapeŝto|Sciencuniversitato Pázmány Péter]]. En [[1951]] li eklaboris en astronomia [[observatorio]] en [[Budapeŝto]]. Post 2 jaroj li ekinstruis en [[Scienca Universitato de Szeged]], krome li okupiĝis [[astronomio]]. Post la [[Hungara revolucio de 1956]] li forlasis la landon, en [[1957]] li havis [[posteno]]n en observatorio en [[Zuriko]]. En la sekva jaro li havis diversajn esplorajn kaj instruajn postenojn en [[Usono]]. Li precize kalkulis formon de la [[Tero]] laŭ la [[sputniko]]j en [[1961]]. Li konstatis, ke la Tero ne estas preciza globo. Tio portis al vi tutmondan famon. Li havis postenon en [[NASA]], krome li instruis en [[Harvardo]]. Li vojaĝis al astronomia renkontiĝo en Parizon, kie li mortis pro koratako. Li estis entombigita en [[Kembriĝo]]. == Memorigiloj == * memortabulo en Zalaegerszeg * lernejo en Zalaegerszeg de [[1994]] * [[kratero]] en [[Luno]] * [[1546 Izsák]] == Fontoj == * [http://tudosnaptar.kfki.hu/i/z/izsak/izsakpant.html hungarlingva biografio] * [http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=izsak hungarlingva biografio kun foto] * [http://tudastar.dfmk.hu/zalaiak?p=452 hungarlingva biografio kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151223142559/http://tudastar.dfmk.hu/zalaiak?p=452 |date=2015-12-23 }} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Izsak, Imre}} [[Kategorio:Hungaraj matematikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj profesoroj]] [[Kategorio:Hungaraj astronomoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] st4iua15zww2zc33lncb2dmq1axtydm 1 546284 9418155 9001631 2026-07-01T14:29:57Z ThomasPusch 1869 /* Transdono de la redaktado en 2021 aŭ 2022 */ 9418155 wikitext text/x-wiki == Kontakto por blinduloj == Ŝajnas ke tiu ĉapitro estas tre neĝisdatiigta ĉar ankoraŭ parolas pri la sendo de kaseto. [[Uzanto:Capiscuas|Capiscuas]] ([[Uzanto-Diskuto:Capiscuas|diskuto]]) 11:01, 5 Jan. 2016 (UTC) : {{rideto}} Efektive, mi komprenas kaj dividas vian suspekton ke servo pri poŝta alsendo de [[sonkasedo]] ne plu aktualas en 2024 ... sed mi havas neniajn informojn pri servoj de la redakcio por apartaj legantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:55, 19 okt. 2024 (UTC) == Plia dubo == Mi dubas pri la frazo * ''"De 1970 ĝis 1974 ''Kontakto'' estis redaktata de [[Ulrich Lins]] (Germanio), [[Simo Milojević]] (Jugoslavio/ Nederlando) kaj [[Hans Zeilinger]] (Germanio)."'' Pri iu esperantisto [[Hans Zeilinger]] mi nenie trovis eĉ plej etan indikon. Povus temi pri [[Michael Zeilinger]], kiu de 1964-1965, do en komparebla tempo, estis prezidanto de [[GEJ]] kaj certe en la jardeko antaŭ kaj post tio ankaŭ aktivis en [[TEJO]]. Tamen, en la teksto pri Michael estas duonfrazo pri "... li kaj liaj gefratoj (interalie [[Johannes Zeilinger]]) ...". Hans estas germanlingva mallongigo de la persona nomo Johannes, do [[Johano]]. Do povus esti, ke Hans kaj Johannes Zeilinger estas sama persono, kaj frato de Michael. Ĉu eblus trovi konfirmon ke vere iu redaktisto "Hans Zeilinger" ekzistis de 1970 ĝis 1974 en ''Kontakto''? Pri tiu povus aserti ĉiu ajn kiu havas jarkolekton aŭ nur unuopan numeron de tiuj jaroj aŭ havas aliron al iu esperanta biblioteko. Eble eĉ komence de la unua jarkolekto 1970 aperis iu prezento de la "junuloj Ulrich, Simo kaj Hans, kiuj ekde nun kune redaktos la magazinon"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:55, 19 okt. 2024 (UTC) == Referencoj == Mi daŭre ne havas ideon pri la epoko de 1970 ĝis 1974, pri kiu mi havis demandon antaŭ tri monatoj, sed mi trovis en longe ne priatentita angulo de mia bretaro jarkolektojn de 1981 ĝis 1998 de la revuo, kaj tial povas plikonkretigi kaj povus en kazo de neceso ankaŭ per dokumentigaj referencoj pruvi la plikonkretigon de la sekvaj linioj pri la listo de redaktoroj: * [[Dario Besseghini]] (ekde 1980 ĝis 2 1982) * [[Anna Löwenstein]] (en 3 1982 sole kun iuj helpantoj, ekde 4 1982 ĝis 1986 kun Leif Nordenstorm) <nowiki><ref></nowiki>En somero 1982 enkondukiĝis tute nova didaktika koncepto: De tiam la artikoloj dividiĝis al aparte "facila parto" kaj normalaj artikoloj. Ekde 3 1982 ĝis 1986 [[Anna Löwenstein]] respondecis pri la artikoloj de la "facila parto", kaj [[Leif Nordenstorm]], formale ekde la vintra numero 4 1982 ĝis la jarkolekto 1986 pri la normala parto.<nowiki></ref></nowiki> * [[Leif Nordenstorm]] (ekde 4 1982 ĝis 1986 kun Anna Löwenstein, ekde 1987 ĝis 1989 sole) <nowiki><ref></nowiki>Kiam Leif pluestis sola ĉefredaktoro en 1987 ĝis 1989, li eĉ pliperfektigis la dividon de facilaj kaj normalaj artikoloj: tiam ĉiuj tekstoj estis ordigigaj en unu el kvar kategorioj: 1. plej facila (limigo al nur 500 vortoj), 2. iom malpli facila (limigo al 1000 vortoj), 3. iom malpli facila (sen vort-uza limigo) kaj 4. Ne aparte facila.<nowiki></ref></nowiki> * [[Francisco Javier Moleón]] (n-ro 1 1990) * [[István Ertl]] (ekde n-ro 2 1990 ĝis 1991) * [[Francisco Veuthey]] (ekde 1992 ĝis 1997) * [[Sabira Shun|Sabira Ståhlberg]] (ekde 1998 ĝis 2001) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:55, 24 jan. 2025 (UTC) == Transdono de la redaktado en 2021 aŭ 2022 == Ĉu la frazo "En 2021 TEJO faris alvokon por nova redaktoro [...] kaj post tri intervjuoj kaj diskutado la Estraro de TEJO decidis akcepti Paweł Fischer-Kotowski kiel la novan redaktoron de Kontakto" signifas, ke Paweł ekredaktis sian unuan numeron en januaro, do 1 2022? Aŭ ĉu ankoraŭ en 2021? Mi ŝatus pli klaran indikon, kiam konkrete komenciĝis liaj redaktitaj eldonoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:30, 25 jan. 2025 (UTC) :Mi intertempe trovis la du respondajn referencojn ★ [https://sezonoj.ru/2021/07/kontakto-2/ ''La Ondo de Esperanto'' en julio 2021] kaj ★ [https://uea.org/gk/968a1 gazetara komuniko de UEA en julio 2021] - kaj konjektas ke la transdono okazis meze de la jaro, anoncita en julio 2021, do inter la numero 3 kaj 4 2021. Ĝuste tial foje tiom utilas indiki eksterajn referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:19, 25 jan. 2025 (UTC) == Plia nekrologo pri eksa esperanta retejo == {{re|Kani|Filozofo|Arbarulo|RG72}} La elŝutebla provekzemplero ĉe www.gazetejo.org ne plu haveblas, ĉar simile kiel iuj aliaj eksaj retejo ankaŭ gazetejo.org intertempe estas morta kaj la retadreso aĉeteblas. Bedaŭrinde ke neniu, kiu sciis pri la baldaŭa morto, avertis pri tio - tiam oni ankoraŭ povintus savi iujn paĝojn en arkivejoj kiel archive.org kaj archive.is, sed nun jam estas tro malfrue bedaŭri pri tiu perdita ŝanco. Ĉu iu hazarde havas ideon, kiu estis la esperantistaj motoroj malantaŭ tiu retejo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:29, 1 jul. 2026 (UTC) eivujb16c1rbnk3sbtksdy0w2m3frhz 9418158 9418155 2026-07-01T14:58:18Z ThomasPusch 1869 /* Plia nekrologo pri eksa esperanta retejo */ 9418158 wikitext text/x-wiki == Kontakto por blinduloj == Ŝajnas ke tiu ĉapitro estas tre neĝisdatiigta ĉar ankoraŭ parolas pri la sendo de kaseto. [[Uzanto:Capiscuas|Capiscuas]] ([[Uzanto-Diskuto:Capiscuas|diskuto]]) 11:01, 5 Jan. 2016 (UTC) : {{rideto}} Efektive, mi komprenas kaj dividas vian suspekton ke servo pri poŝta alsendo de [[sonkasedo]] ne plu aktualas en 2024 ... sed mi havas neniajn informojn pri servoj de la redakcio por apartaj legantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:55, 19 okt. 2024 (UTC) == Plia dubo == Mi dubas pri la frazo * ''"De 1970 ĝis 1974 ''Kontakto'' estis redaktata de [[Ulrich Lins]] (Germanio), [[Simo Milojević]] (Jugoslavio/ Nederlando) kaj [[Hans Zeilinger]] (Germanio)."'' Pri iu esperantisto [[Hans Zeilinger]] mi nenie trovis eĉ plej etan indikon. Povus temi pri [[Michael Zeilinger]], kiu de 1964-1965, do en komparebla tempo, estis prezidanto de [[GEJ]] kaj certe en la jardeko antaŭ kaj post tio ankaŭ aktivis en [[TEJO]]. Tamen, en la teksto pri Michael estas duonfrazo pri "... li kaj liaj gefratoj (interalie [[Johannes Zeilinger]]) ...". Hans estas germanlingva mallongigo de la persona nomo Johannes, do [[Johano]]. Do povus esti, ke Hans kaj Johannes Zeilinger estas sama persono, kaj frato de Michael. Ĉu eblus trovi konfirmon ke vere iu redaktisto "Hans Zeilinger" ekzistis de 1970 ĝis 1974 en ''Kontakto''? Pri tiu povus aserti ĉiu ajn kiu havas jarkolekton aŭ nur unuopan numeron de tiuj jaroj aŭ havas aliron al iu esperanta biblioteko. Eble eĉ komence de la unua jarkolekto 1970 aperis iu prezento de la "junuloj Ulrich, Simo kaj Hans, kiuj ekde nun kune redaktos la magazinon"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:55, 19 okt. 2024 (UTC) == Referencoj == Mi daŭre ne havas ideon pri la epoko de 1970 ĝis 1974, pri kiu mi havis demandon antaŭ tri monatoj, sed mi trovis en longe ne priatentita angulo de mia bretaro jarkolektojn de 1981 ĝis 1998 de la revuo, kaj tial povas plikonkretigi kaj povus en kazo de neceso ankaŭ per dokumentigaj referencoj pruvi la plikonkretigon de la sekvaj linioj pri la listo de redaktoroj: * [[Dario Besseghini]] (ekde 1980 ĝis 2 1982) * [[Anna Löwenstein]] (en 3 1982 sole kun iuj helpantoj, ekde 4 1982 ĝis 1986 kun Leif Nordenstorm) <nowiki><ref></nowiki>En somero 1982 enkondukiĝis tute nova didaktika koncepto: De tiam la artikoloj dividiĝis al aparte "facila parto" kaj normalaj artikoloj. Ekde 3 1982 ĝis 1986 [[Anna Löwenstein]] respondecis pri la artikoloj de la "facila parto", kaj [[Leif Nordenstorm]], formale ekde la vintra numero 4 1982 ĝis la jarkolekto 1986 pri la normala parto.<nowiki></ref></nowiki> * [[Leif Nordenstorm]] (ekde 4 1982 ĝis 1986 kun Anna Löwenstein, ekde 1987 ĝis 1989 sole) <nowiki><ref></nowiki>Kiam Leif pluestis sola ĉefredaktoro en 1987 ĝis 1989, li eĉ pliperfektigis la dividon de facilaj kaj normalaj artikoloj: tiam ĉiuj tekstoj estis ordigigaj en unu el kvar kategorioj: 1. plej facila (limigo al nur 500 vortoj), 2. iom malpli facila (limigo al 1000 vortoj), 3. iom malpli facila (sen vort-uza limigo) kaj 4. Ne aparte facila.<nowiki></ref></nowiki> * [[Francisco Javier Moleón]] (n-ro 1 1990) * [[István Ertl]] (ekde n-ro 2 1990 ĝis 1991) * [[Francisco Veuthey]] (ekde 1992 ĝis 1997) * [[Sabira Shun|Sabira Ståhlberg]] (ekde 1998 ĝis 2001) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:55, 24 jan. 2025 (UTC) == Transdono de la redaktado en 2021 aŭ 2022 == Ĉu la frazo "En 2021 TEJO faris alvokon por nova redaktoro [...] kaj post tri intervjuoj kaj diskutado la Estraro de TEJO decidis akcepti Paweł Fischer-Kotowski kiel la novan redaktoron de Kontakto" signifas, ke Paweł ekredaktis sian unuan numeron en januaro, do 1 2022? Aŭ ĉu ankoraŭ en 2021? Mi ŝatus pli klaran indikon, kiam konkrete komenciĝis liaj redaktitaj eldonoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:30, 25 jan. 2025 (UTC) :Mi intertempe trovis la du respondajn referencojn ★ [https://sezonoj.ru/2021/07/kontakto-2/ ''La Ondo de Esperanto'' en julio 2021] kaj ★ [https://uea.org/gk/968a1 gazetara komuniko de UEA en julio 2021] - kaj konjektas ke la transdono okazis meze de la jaro, anoncita en julio 2021, do inter la numero 3 kaj 4 2021. Ĝuste tial foje tiom utilas indiki eksterajn referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:19, 25 jan. 2025 (UTC) == Plia nekrologo pri eksa esperanta retejo == {{re|Kani|Filozofo|Arbarulo|RG72}} La elŝutebla provekzemplero ĉe www.gazetejo.org ne plu haveblas, ĉar simile kiel iuj aliaj eksaj retejo ankaŭ gazetejo.org intertempe estas morta kaj la retadreso aĉeteblas. Bedaŭrinde ke neniu, kiu sciis pri la baldaŭa morto, avertis pri tio - tiam oni ankoraŭ povintus savi iujn paĝojn en arkivejoj kiel archive.org kaj archive.is, sed nun jam estas tro malfrue bedaŭri pri tiu perdita ŝanco. Ĉu iu hazarde havas ideon, kiu estis la esperantistaj motoroj malantaŭ tiu retejo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:29, 1 jul. 2026 (UTC) :Kaj pri * {{BitArkivo}} mi supozas similan sorton, kvankam tiu retadreso ne gvidas al anonco pri retmorto, sed nur longege senrezulte provas konektiĝi (fina repliko estas "500 internal server error"). Sed povus ankaŭ esti ke la senrezultan konektiĝon nur kaŭzas iu dumtempa teknika problemo... En la paĝo [[Bitarkivo]] estas neniu teksta indiko pri misfunkcio, sed roboto jam indikis en majo 2025 ke iu paĝo de bitarkivo tiam jam estis rompita - mi suspektas ke ne nur tiu paĝo, sed la tuta projekto jam tiam silente mortis... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 1 jul. 2026 (UTC) i72fxyuusln7abimh9g1kjwp5s2h4y7 9418159 9418158 2026-07-01T14:58:33Z ThomasPusch 1869 /* Plia nekrologo pri eksa esperanta retejo */ 9418159 wikitext text/x-wiki == Kontakto por blinduloj == Ŝajnas ke tiu ĉapitro estas tre neĝisdatiigta ĉar ankoraŭ parolas pri la sendo de kaseto. [[Uzanto:Capiscuas|Capiscuas]] ([[Uzanto-Diskuto:Capiscuas|diskuto]]) 11:01, 5 Jan. 2016 (UTC) : {{rideto}} Efektive, mi komprenas kaj dividas vian suspekton ke servo pri poŝta alsendo de [[sonkasedo]] ne plu aktualas en 2024 ... sed mi havas neniajn informojn pri servoj de la redakcio por apartaj legantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:55, 19 okt. 2024 (UTC) == Plia dubo == Mi dubas pri la frazo * ''"De 1970 ĝis 1974 ''Kontakto'' estis redaktata de [[Ulrich Lins]] (Germanio), [[Simo Milojević]] (Jugoslavio/ Nederlando) kaj [[Hans Zeilinger]] (Germanio)."'' Pri iu esperantisto [[Hans Zeilinger]] mi nenie trovis eĉ plej etan indikon. Povus temi pri [[Michael Zeilinger]], kiu de 1964-1965, do en komparebla tempo, estis prezidanto de [[GEJ]] kaj certe en la jardeko antaŭ kaj post tio ankaŭ aktivis en [[TEJO]]. Tamen, en la teksto pri Michael estas duonfrazo pri "... li kaj liaj gefratoj (interalie [[Johannes Zeilinger]]) ...". Hans estas germanlingva mallongigo de la persona nomo Johannes, do [[Johano]]. Do povus esti, ke Hans kaj Johannes Zeilinger estas sama persono, kaj frato de Michael. Ĉu eblus trovi konfirmon ke vere iu redaktisto "Hans Zeilinger" ekzistis de 1970 ĝis 1974 en ''Kontakto''? Pri tiu povus aserti ĉiu ajn kiu havas jarkolekton aŭ nur unuopan numeron de tiuj jaroj aŭ havas aliron al iu esperanta biblioteko. Eble eĉ komence de la unua jarkolekto 1970 aperis iu prezento de la "junuloj Ulrich, Simo kaj Hans, kiuj ekde nun kune redaktos la magazinon"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:55, 19 okt. 2024 (UTC) == Referencoj == Mi daŭre ne havas ideon pri la epoko de 1970 ĝis 1974, pri kiu mi havis demandon antaŭ tri monatoj, sed mi trovis en longe ne priatentita angulo de mia bretaro jarkolektojn de 1981 ĝis 1998 de la revuo, kaj tial povas plikonkretigi kaj povus en kazo de neceso ankaŭ per dokumentigaj referencoj pruvi la plikonkretigon de la sekvaj linioj pri la listo de redaktoroj: * [[Dario Besseghini]] (ekde 1980 ĝis 2 1982) * [[Anna Löwenstein]] (en 3 1982 sole kun iuj helpantoj, ekde 4 1982 ĝis 1986 kun Leif Nordenstorm) <nowiki><ref></nowiki>En somero 1982 enkondukiĝis tute nova didaktika koncepto: De tiam la artikoloj dividiĝis al aparte "facila parto" kaj normalaj artikoloj. Ekde 3 1982 ĝis 1986 [[Anna Löwenstein]] respondecis pri la artikoloj de la "facila parto", kaj [[Leif Nordenstorm]], formale ekde la vintra numero 4 1982 ĝis la jarkolekto 1986 pri la normala parto.<nowiki></ref></nowiki> * [[Leif Nordenstorm]] (ekde 4 1982 ĝis 1986 kun Anna Löwenstein, ekde 1987 ĝis 1989 sole) <nowiki><ref></nowiki>Kiam Leif pluestis sola ĉefredaktoro en 1987 ĝis 1989, li eĉ pliperfektigis la dividon de facilaj kaj normalaj artikoloj: tiam ĉiuj tekstoj estis ordigigaj en unu el kvar kategorioj: 1. plej facila (limigo al nur 500 vortoj), 2. iom malpli facila (limigo al 1000 vortoj), 3. iom malpli facila (sen vort-uza limigo) kaj 4. Ne aparte facila.<nowiki></ref></nowiki> * [[Francisco Javier Moleón]] (n-ro 1 1990) * [[István Ertl]] (ekde n-ro 2 1990 ĝis 1991) * [[Francisco Veuthey]] (ekde 1992 ĝis 1997) * [[Sabira Shun|Sabira Ståhlberg]] (ekde 1998 ĝis 2001) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:55, 24 jan. 2025 (UTC) == Transdono de la redaktado en 2021 aŭ 2022 == Ĉu la frazo "En 2021 TEJO faris alvokon por nova redaktoro [...] kaj post tri intervjuoj kaj diskutado la Estraro de TEJO decidis akcepti Paweł Fischer-Kotowski kiel la novan redaktoron de Kontakto" signifas, ke Paweł ekredaktis sian unuan numeron en januaro, do 1 2022? Aŭ ĉu ankoraŭ en 2021? Mi ŝatus pli klaran indikon, kiam konkrete komenciĝis liaj redaktitaj eldonoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:30, 25 jan. 2025 (UTC) :Mi intertempe trovis la du respondajn referencojn ★ [https://sezonoj.ru/2021/07/kontakto-2/ ''La Ondo de Esperanto'' en julio 2021] kaj ★ [https://uea.org/gk/968a1 gazetara komuniko de UEA en julio 2021] - kaj konjektas ke la transdono okazis meze de la jaro, anoncita en julio 2021, do inter la numero 3 kaj 4 2021. Ĝuste tial foje tiom utilas indiki eksterajn referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:19, 25 jan. 2025 (UTC) == Plia nekrologo pri eksa esperanta retejo == {{re|Kani|Filozofo|Arbarulo|RG72}} La elŝutebla provekzemplero ĉe www.gazetejo.org ne plu haveblas, ĉar simile kiel iuj aliaj eksaj retejo ankaŭ gazetejo.org intertempe estas morta kaj la retadreso aĉeteblas. Bedaŭrinde ke neniu, kiu sciis pri la baldaŭa morto, avertis pri tio - tiam oni ankoraŭ povintus savi iujn paĝojn en arkivejoj kiel archive.org kaj archive.is, sed nun jam estas tro malfrue bedaŭri pri tiu perdita ŝanco. Ĉu iu hazarde havas ideon, kiu estis la esperantistaj motoroj malantaŭ tiu retejo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:29, 1 jul. 2026 (UTC) :Kaj pri * {{BitArkivo}} mi supozas similan sorton, kvankam tiu retadreso ne gvidas al anonco pri retmorto, sed nur longege senrezulte provas konektiĝi (fina repliko estas "500 internal server error"). Sed povus ankaŭ esti ke la senrezultan konektiĝon nur kaŭzas iu dumtempa teknika problemo... En la vikipedia paĝo [[Bitarkivo]] estas neniu teksta indiko pri misfunkcio, sed roboto jam indikis en majo 2025 ke iu paĝo de bitarkivo tiam jam estis rompita - mi suspektas ke ne nur tiu paĝo, sed la tuta projekto jam tiam silente mortis... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 1 jul. 2026 (UTC) axm2b63lvgr3266aoqlcw6ddqjpb7bb 9418177 9418159 2026-07-01T16:43:45Z Kani 670 /* Plia nekrologo pri eksa esperanta retejo */ Respondo 9418177 wikitext text/x-wiki == Kontakto por blinduloj == Ŝajnas ke tiu ĉapitro estas tre neĝisdatiigta ĉar ankoraŭ parolas pri la sendo de kaseto. [[Uzanto:Capiscuas|Capiscuas]] ([[Uzanto-Diskuto:Capiscuas|diskuto]]) 11:01, 5 Jan. 2016 (UTC) : {{rideto}} Efektive, mi komprenas kaj dividas vian suspekton ke servo pri poŝta alsendo de [[sonkasedo]] ne plu aktualas en 2024 ... sed mi havas neniajn informojn pri servoj de la redakcio por apartaj legantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:55, 19 okt. 2024 (UTC) == Plia dubo == Mi dubas pri la frazo * ''"De 1970 ĝis 1974 ''Kontakto'' estis redaktata de [[Ulrich Lins]] (Germanio), [[Simo Milojević]] (Jugoslavio/ Nederlando) kaj [[Hans Zeilinger]] (Germanio)."'' Pri iu esperantisto [[Hans Zeilinger]] mi nenie trovis eĉ plej etan indikon. Povus temi pri [[Michael Zeilinger]], kiu de 1964-1965, do en komparebla tempo, estis prezidanto de [[GEJ]] kaj certe en la jardeko antaŭ kaj post tio ankaŭ aktivis en [[TEJO]]. Tamen, en la teksto pri Michael estas duonfrazo pri "... li kaj liaj gefratoj (interalie [[Johannes Zeilinger]]) ...". Hans estas germanlingva mallongigo de la persona nomo Johannes, do [[Johano]]. Do povus esti, ke Hans kaj Johannes Zeilinger estas sama persono, kaj frato de Michael. Ĉu eblus trovi konfirmon ke vere iu redaktisto "Hans Zeilinger" ekzistis de 1970 ĝis 1974 en ''Kontakto''? Pri tiu povus aserti ĉiu ajn kiu havas jarkolekton aŭ nur unuopan numeron de tiuj jaroj aŭ havas aliron al iu esperanta biblioteko. Eble eĉ komence de la unua jarkolekto 1970 aperis iu prezento de la "junuloj Ulrich, Simo kaj Hans, kiuj ekde nun kune redaktos la magazinon"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:55, 19 okt. 2024 (UTC) == Referencoj == Mi daŭre ne havas ideon pri la epoko de 1970 ĝis 1974, pri kiu mi havis demandon antaŭ tri monatoj, sed mi trovis en longe ne priatentita angulo de mia bretaro jarkolektojn de 1981 ĝis 1998 de la revuo, kaj tial povas plikonkretigi kaj povus en kazo de neceso ankaŭ per dokumentigaj referencoj pruvi la plikonkretigon de la sekvaj linioj pri la listo de redaktoroj: * [[Dario Besseghini]] (ekde 1980 ĝis 2 1982) * [[Anna Löwenstein]] (en 3 1982 sole kun iuj helpantoj, ekde 4 1982 ĝis 1986 kun Leif Nordenstorm) <nowiki><ref></nowiki>En somero 1982 enkondukiĝis tute nova didaktika koncepto: De tiam la artikoloj dividiĝis al aparte "facila parto" kaj normalaj artikoloj. Ekde 3 1982 ĝis 1986 [[Anna Löwenstein]] respondecis pri la artikoloj de la "facila parto", kaj [[Leif Nordenstorm]], formale ekde la vintra numero 4 1982 ĝis la jarkolekto 1986 pri la normala parto.<nowiki></ref></nowiki> * [[Leif Nordenstorm]] (ekde 4 1982 ĝis 1986 kun Anna Löwenstein, ekde 1987 ĝis 1989 sole) <nowiki><ref></nowiki>Kiam Leif pluestis sola ĉefredaktoro en 1987 ĝis 1989, li eĉ pliperfektigis la dividon de facilaj kaj normalaj artikoloj: tiam ĉiuj tekstoj estis ordigigaj en unu el kvar kategorioj: 1. plej facila (limigo al nur 500 vortoj), 2. iom malpli facila (limigo al 1000 vortoj), 3. iom malpli facila (sen vort-uza limigo) kaj 4. Ne aparte facila.<nowiki></ref></nowiki> * [[Francisco Javier Moleón]] (n-ro 1 1990) * [[István Ertl]] (ekde n-ro 2 1990 ĝis 1991) * [[Francisco Veuthey]] (ekde 1992 ĝis 1997) * [[Sabira Shun|Sabira Ståhlberg]] (ekde 1998 ĝis 2001) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:55, 24 jan. 2025 (UTC) == Transdono de la redaktado en 2021 aŭ 2022 == Ĉu la frazo "En 2021 TEJO faris alvokon por nova redaktoro [...] kaj post tri intervjuoj kaj diskutado la Estraro de TEJO decidis akcepti Paweł Fischer-Kotowski kiel la novan redaktoron de Kontakto" signifas, ke Paweł ekredaktis sian unuan numeron en januaro, do 1 2022? Aŭ ĉu ankoraŭ en 2021? Mi ŝatus pli klaran indikon, kiam konkrete komenciĝis liaj redaktitaj eldonoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:30, 25 jan. 2025 (UTC) :Mi intertempe trovis la du respondajn referencojn ★ [https://sezonoj.ru/2021/07/kontakto-2/ ''La Ondo de Esperanto'' en julio 2021] kaj ★ [https://uea.org/gk/968a1 gazetara komuniko de UEA en julio 2021] - kaj konjektas ke la transdono okazis meze de la jaro, anoncita en julio 2021, do inter la numero 3 kaj 4 2021. Ĝuste tial foje tiom utilas indiki eksterajn referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:19, 25 jan. 2025 (UTC) == Plia nekrologo pri eksa esperanta retejo == {{re|Kani|Filozofo|Arbarulo|RG72}} La elŝutebla provekzemplero ĉe www.gazetejo.org ne plu haveblas, ĉar simile kiel iuj aliaj eksaj retejo ankaŭ gazetejo.org intertempe estas morta kaj la retadreso aĉeteblas. Bedaŭrinde ke neniu, kiu sciis pri la baldaŭa morto, avertis pri tio - tiam oni ankoraŭ povintus savi iujn paĝojn en arkivejoj kiel archive.org kaj archive.is, sed nun jam estas tro malfrue bedaŭri pri tiu perdita ŝanco. Ĉu iu hazarde havas ideon, kiu estis la esperantistaj motoroj malantaŭ tiu retejo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:29, 1 jul. 2026 (UTC) :Kaj pri * {{BitArkivo}} mi supozas similan sorton, kvankam tiu retadreso ne gvidas al anonco pri retmorto, sed nur longege senrezulte provas konektiĝi (fina repliko estas "500 internal server error"). Sed povus ankaŭ esti ke la senrezultan konektiĝon nur kaŭzas iu dumtempa teknika problemo... En la vikipedia paĝo [[Bitarkivo]] estas neniu teksta indiko pri misfunkcio, sed roboto jam indikis en majo 2025 ke iu paĝo de bitarkivo tiam jam estis rompita - mi suspektas ke ne nur tiu paĝo, sed la tuta projekto jam tiam silente mortis... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 1 jul. 2026 (UTC) ::Mia nura sugesto estas ke oni marku kiel tia la nefuknciantan retejon, sed ke oni lasu la informon kaj artikolojn kiel utila por la historio de Esperantujo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:43, 1 jul. 2026 (UTC) tp6hppndwzc0uiuasvkoqw5hm3fe9t5 9418182 9418177 2026-07-01T16:57:00Z RG72 11847 /* Plia nekrologo pri eksa esperanta retejo */ 9418182 wikitext text/x-wiki == Kontakto por blinduloj == Ŝajnas ke tiu ĉapitro estas tre neĝisdatiigta ĉar ankoraŭ parolas pri la sendo de kaseto. [[Uzanto:Capiscuas|Capiscuas]] ([[Uzanto-Diskuto:Capiscuas|diskuto]]) 11:01, 5 Jan. 2016 (UTC) : {{rideto}} Efektive, mi komprenas kaj dividas vian suspekton ke servo pri poŝta alsendo de [[sonkasedo]] ne plu aktualas en 2024 ... sed mi havas neniajn informojn pri servoj de la redakcio por apartaj legantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:55, 19 okt. 2024 (UTC) == Plia dubo == Mi dubas pri la frazo * ''"De 1970 ĝis 1974 ''Kontakto'' estis redaktata de [[Ulrich Lins]] (Germanio), [[Simo Milojević]] (Jugoslavio/ Nederlando) kaj [[Hans Zeilinger]] (Germanio)."'' Pri iu esperantisto [[Hans Zeilinger]] mi nenie trovis eĉ plej etan indikon. Povus temi pri [[Michael Zeilinger]], kiu de 1964-1965, do en komparebla tempo, estis prezidanto de [[GEJ]] kaj certe en la jardeko antaŭ kaj post tio ankaŭ aktivis en [[TEJO]]. Tamen, en la teksto pri Michael estas duonfrazo pri "... li kaj liaj gefratoj (interalie [[Johannes Zeilinger]]) ...". Hans estas germanlingva mallongigo de la persona nomo Johannes, do [[Johano]]. Do povus esti, ke Hans kaj Johannes Zeilinger estas sama persono, kaj frato de Michael. Ĉu eblus trovi konfirmon ke vere iu redaktisto "Hans Zeilinger" ekzistis de 1970 ĝis 1974 en ''Kontakto''? Pri tiu povus aserti ĉiu ajn kiu havas jarkolekton aŭ nur unuopan numeron de tiuj jaroj aŭ havas aliron al iu esperanta biblioteko. Eble eĉ komence de la unua jarkolekto 1970 aperis iu prezento de la "junuloj Ulrich, Simo kaj Hans, kiuj ekde nun kune redaktos la magazinon"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:55, 19 okt. 2024 (UTC) == Referencoj == Mi daŭre ne havas ideon pri la epoko de 1970 ĝis 1974, pri kiu mi havis demandon antaŭ tri monatoj, sed mi trovis en longe ne priatentita angulo de mia bretaro jarkolektojn de 1981 ĝis 1998 de la revuo, kaj tial povas plikonkretigi kaj povus en kazo de neceso ankaŭ per dokumentigaj referencoj pruvi la plikonkretigon de la sekvaj linioj pri la listo de redaktoroj: * [[Dario Besseghini]] (ekde 1980 ĝis 2 1982) * [[Anna Löwenstein]] (en 3 1982 sole kun iuj helpantoj, ekde 4 1982 ĝis 1986 kun Leif Nordenstorm) <nowiki><ref></nowiki>En somero 1982 enkondukiĝis tute nova didaktika koncepto: De tiam la artikoloj dividiĝis al aparte "facila parto" kaj normalaj artikoloj. Ekde 3 1982 ĝis 1986 [[Anna Löwenstein]] respondecis pri la artikoloj de la "facila parto", kaj [[Leif Nordenstorm]], formale ekde la vintra numero 4 1982 ĝis la jarkolekto 1986 pri la normala parto.<nowiki></ref></nowiki> * [[Leif Nordenstorm]] (ekde 4 1982 ĝis 1986 kun Anna Löwenstein, ekde 1987 ĝis 1989 sole) <nowiki><ref></nowiki>Kiam Leif pluestis sola ĉefredaktoro en 1987 ĝis 1989, li eĉ pliperfektigis la dividon de facilaj kaj normalaj artikoloj: tiam ĉiuj tekstoj estis ordigigaj en unu el kvar kategorioj: 1. plej facila (limigo al nur 500 vortoj), 2. iom malpli facila (limigo al 1000 vortoj), 3. iom malpli facila (sen vort-uza limigo) kaj 4. Ne aparte facila.<nowiki></ref></nowiki> * [[Francisco Javier Moleón]] (n-ro 1 1990) * [[István Ertl]] (ekde n-ro 2 1990 ĝis 1991) * [[Francisco Veuthey]] (ekde 1992 ĝis 1997) * [[Sabira Shun|Sabira Ståhlberg]] (ekde 1998 ĝis 2001) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:55, 24 jan. 2025 (UTC) == Transdono de la redaktado en 2021 aŭ 2022 == Ĉu la frazo "En 2021 TEJO faris alvokon por nova redaktoro [...] kaj post tri intervjuoj kaj diskutado la Estraro de TEJO decidis akcepti Paweł Fischer-Kotowski kiel la novan redaktoron de Kontakto" signifas, ke Paweł ekredaktis sian unuan numeron en januaro, do 1 2022? Aŭ ĉu ankoraŭ en 2021? Mi ŝatus pli klaran indikon, kiam konkrete komenciĝis liaj redaktitaj eldonoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:30, 25 jan. 2025 (UTC) :Mi intertempe trovis la du respondajn referencojn ★ [https://sezonoj.ru/2021/07/kontakto-2/ ''La Ondo de Esperanto'' en julio 2021] kaj ★ [https://uea.org/gk/968a1 gazetara komuniko de UEA en julio 2021] - kaj konjektas ke la transdono okazis meze de la jaro, anoncita en julio 2021, do inter la numero 3 kaj 4 2021. Ĝuste tial foje tiom utilas indiki eksterajn referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:19, 25 jan. 2025 (UTC) == Plia nekrologo pri eksa esperanta retejo == {{re|Kani|Filozofo|Arbarulo|RG72}} La elŝutebla provekzemplero ĉe www.gazetejo.org ne plu haveblas, ĉar simile kiel iuj aliaj eksaj retejo ankaŭ gazetejo.org intertempe estas morta kaj la retadreso aĉeteblas. Bedaŭrinde ke neniu, kiu sciis pri la baldaŭa morto, avertis pri tio - tiam oni ankoraŭ povintus savi iujn paĝojn en arkivejoj kiel archive.org kaj archive.is, sed nun jam estas tro malfrue bedaŭri pri tiu perdita ŝanco. Ĉu iu hazarde havas ideon, kiu estis la esperantistaj motoroj malantaŭ tiu retejo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:29, 1 jul. 2026 (UTC) :Kaj pri * {{BitArkivo}} mi supozas similan sorton, kvankam tiu retadreso ne gvidas al anonco pri retmorto, sed nur longege senrezulte provas konektiĝi (fina repliko estas "500 internal server error"). Sed povus ankaŭ esti ke la senrezultan konektiĝon nur kaŭzas iu dumtempa teknika problemo... En la vikipedia paĝo [[Bitarkivo]] estas neniu teksta indiko pri misfunkcio, sed roboto jam indikis en majo 2025 ke iu paĝo de bitarkivo tiam jam estis rompita - mi suspektas ke ne nur tiu paĝo, sed la tuta projekto jam tiam silente mortis... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 1 jul. 2026 (UTC) ::Mia nura sugesto estas ke oni marku kiel tia la nefuknciantan retejon, sed ke oni lasu la informon kaj artikolojn kiel utila por la historio de Esperantujo. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:43, 1 jul. 2026 (UTC) ::Bedaŭrinde mi havas neniun ideon tiurilate. Tio nur plian fojon montras ke esperantistoj koncentriĝu je uzado de ekster-Esperantujaj projektoj (kiel Vikipedio), ĉar nia eta komunumo simple ne kapablas garantii funkciadon de sufiĉe altkvalitaj propraj retejoj kaj servoj. Do almenaŭ Vikipedion ni faru vera '''enciklopedio''', ne propagandilo de fanatikuloj aŭ ludejo de stranguloj, je kio transformiĝas ofte Esperanto-projektoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 16:56, 1 jul. 2026 (UTC) 4buqt0px47yn3jzep72hofqgyxos5rf 0 549789 9418645 9276964 2026-07-02T09:59:05Z Sj1mor 12103 9418645 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filozofo}} '''[[Emeriko|Imre]] Lakatos''' [lakatoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Lakatos Imre''' estis [[Hungario|hungara]] [[filozofo]], [[profesoro]]. Lia origina familia nomo estis ''Lipsitz''. Imre Lakatos [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC09006/09087.htm] naskiĝis la {{daton|9|novembro|1922}} en [[Debrecen]]. Li mortis la {{daton|2|februaro|1974}} en [[Londono]]. == Biografio == Imre Lakatos devenis el [[judoj|juda]] [[familio]]. Li frekventis [[gimnazio]]n, poste [[universitato]]n en sia naskiĝurbo, fine pro la [[2-a mondmilito]] li akiris [[diplomo]]n en [[Universitato de Budapeŝto|Scienca Universitato Pázmány Péter]] en [[1945]]. Li lernis ĉefe de [[György Lukács]]. Ekde [[1946]] li laboris en [[ministerio]] pri religio kaj eduko. Li doktoriĝis en [[1948]]. Post 2 jaroj li estis arestita pro falsaj akuzoj kaj li vivis en [[Recsk]], kie estis la sola hungara [[gulago]]. En [[1954]] oni nuligis la verdikton kaj li laboris en esplora [[instituto]]. En [[1956]] li estis [[membro]] de [[Rondo Petőfi]], depost falo de [[Hungara revolucio de 1956]] li rifuĝis al [[Britio]]. En [[1960]] li denove doktoriĝis (Ph. D.) en [[Universitato Kembriĝo|Kembriĝo]], poste li instruis en Londono. En [[1966]] li estis nomumita publika ordinara profesoro, post 3 jaroj katedrestro. Ekde [[1971]] li instruis en [[Boston]]. Li neniam ricevis britan ŝtatanecon. == Elektitaj kontribuoj == * ''Proofs and Refutations'' (1963-64, {{hu}} 1981) * ''The Methodology of Scientific Research Programmes'' (1977) == Memorigiloj == * premio ''Lakatos Award'' == Fontoj == * [http://tudosnaptar.kfki.hu/l/a/lakatos/lakatospant.html hungarlingva biografio] * [http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=lakatos hungarlingva biografio kun foto] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Hungaraj filozofoj]] [[Kategorio:Britaj filozofoj]] [[Kategorio:Hungaraj profesoroj]] [[Kategorio:Hungardevenaj britoj]] [[Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1956]] {{Vivtempo|Lakatos Imre}} phumwt8eid7wqsa55e5ytibt16wgaj0 0 554905 9418617 9411299 2026-07-02T09:21:16Z Sj1mor 12103 9418617 wikitext text/x-wiki {{Informkesto akademio | emblemo = {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |bildo={{#property:P18}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=US-MA |Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> |situo sur mapo2= |zomo= |fondodato= }} [[Dosiero:American Academy of Arts and Sciences, Cambridge, Massachusetts.JPG|eta|La sidejo de la Akademio, [[Kembriĝo (Masaĉuseco)]].]] La '''Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj''' ({{lang-en|American Academy of Arts and Sciences}}, ofte konataj kiel la {{lang|en|American Academy}} (Usona Akademio)) estas unu el la plej aĝaj kaj la plej multe prestiĝaj honoraj socioj kaj gvida centro por strategiesplorado en Usono. Elekto al la akademio estas konsiderita unu el la plej altaj honoroj de la nacio ekde ĝia fondo dum la [[Usona Revolucio]] fare de [[John Adams]], John Hancock, James Bowdoin, kaj aliaj fakul-patriotoj kiuj kontribuis elstare al la establado de la nova nacio, ĝia registaro, kaj ĝia [[konstitucio]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://news.yale.edu/2004/05/04/yale-faculty-named-american-academy-arts-and-sciences|titolo=Yale Faculty Named to American Academy of Arts and Sciences|dato=2004-05-04|eldoninto=Yale University}}</ref> Hodiaŭ la akademio estas ŝarĝita je duobla funkcio: elekti al membreco la plej bonajn mensojn kaj la plej multajn influajn gvidantojn, tiritajn de [[scienco]], studentaro, [[negoco]]j, publikaj aferoj, kaj [[arto]]j, de ĉiu generacio, kaj fari strategistudojn en respondo al la bezonoj de [[socio]]. Gravaj akademiaj projektoj nun temigis altedukon kaj esploradon, homsciencon kaj kultursciencojn, sciencajn kaj teknologiajn progresojn, [[politiko]]n, [[populacio]]n kaj la [[medio]]n, kaj la socian bonfarton de infanoj. ''Dædalus'', nome la kvaronjara [[gazeto]] de la akademio, estas vaste rigardita kiel unu el la gvidaj intelektaj ĵurnaloj de la mondo. La akademio estas ĉefsidejita en [[Kembriĝo (Masaĉuseco)]]. == Membreco == === Fondaj membroj === Ĉartanoj de la akademio estis Samuel Adams, John Adams, John Bacon, James Bowdoin, Charles Chauncy, John Clarke, David Cobb, Samuel Cooper, Thomas Cushing, Nathan Cushing, William Cushing, Tristram Dalton, Francis Dana, Samuel Deane, Perez Fobes, Caleb Gannett, Henry Gardner, Benjamin Guild, John Hancock, Joseph Hawley, Edward Augustus Holyoke, Ebenezer Hunt, Jonathan Jackson, Charles Jarvis, Samuel Langdon, Levi Lincoln, Daniel Little, Elijah Lothrup, John Lowell, Samuel Mather, Samuel Moody, Andrew Oliver, Joseph Orne, Theodore Parsons, George Partridge, Robert Treat Paine, Phillips Payson, Samuel Phillips, John Pickering, Oliver Prescott, Zedekiah Sanger, Nathaniel Peaslee Sargeant, Micajah Sawyer, Theodore Sedgwick, William Sever, Stephen Sewall, David Sewall, John Sprague, Ebenezer Storer, Caleb Strong, James Sullivan, John Bernard Sweat, Nathaniel Tracy, Cotton Tufts, James Warren, Samuel West, Edward Wigglesworth, Joseph Willard, Samuel Williams, Abraham Williams, Nehemiah Williams, kaj James Winthrop. === Membroj === De la komenco, la membreco, nomumita kaj elektita fare de kunuloj, inkludis ne nur sciencistojn kaj akademiulojn sed ankaŭ [[verkisto]]jn kaj [[artisto]]jn same kiel reprezentantojn de la plena vico da profesioj kaj la publika vivo. Dum la historio de la akademio, 10,000 uloj estis elektitaj, inkluzive de tiaj famuloj kiaj [[John Adams]], [[Thomas Jefferson]], [[John James Audubon]], [[Joseph Henry]], [[Washington Irving]], [[Josiah Willard Gibbs]], [[Augustus Saint-Gaudens]], [[Robert Oppenheimer]], [[Willa Cather]], [[T. S. Eliot]], [[Edward R. Murrow]], [[Jonas Salk]], [[Eudora Welty]], kaj [[Duke Ellington]]. Eksterlandaj honoraj membroj estis [[Leonhard Euler]], la [[Marie-Joseph Motier, markizo de La Fayette|Markizo de La Fayette]], [[Alexander von Humboldt]], [[Leopold von Ranke]], [[Charles Darwin]], [[Otto Hahn]], [[Jawaharlal Nehru]], [[Pablo Picasso]], [[Galina Ulanova]], [[Werner Heisenberg]], [[Alec Guinness]] kaj [[Sebastião Salgado]]. Astronomo Maria Mitchell estis la unua virino elektita al la akademio, en [[1848]]. La aktuala membreco ampleksas pli ol 4,000 ulojn kaj eksterlandajn honorajn membrojn en la nomlisto, inkluzive de pli ol 250 [[nobel-premio|nobel-premiitoj]] laŭ fako kaj pli ol 60 gajnintoj de [[Premio Pulitzer]]. == Klasoj kaj sekcioj == La aktuala membreco estas dividita en kvin klasojn kaj dudek kvar sekciojn. Klaso I - Matematika kaj Fizikaj Sciencoj * Parto 1. [[Matematiko]] * Parto 2. [[Fiziko]] * Parto 3. [[Kemio]] * Parto 4. [[Astronomio]] (inkluzive de Astrofiziko) kaj [[Terscienco]] * Parto 5. Inĝenieristikaj Sciencoj kaj [[Teknologio]]j * Parto 6. [[Komputiko]] (inkluzive de Artefarita inteligenteco kaj Informaj teknologioj) Klaso II - Biologiaj Sciencoj * Parto 1. [[Biokemio]] kaj [[Molekula biologio]] * Parto 2. Ĉela kaj Disvolviĝ-biologio, [[Mikrobiologio]] kaj [[Imunologio]] (inkluzive de [[Genetiko]]) * Parto 3. Neŭrosciencoj, Kognaj sciencoj, kaj Konduta Biologio * Parto 4. Evolua kaj Populacia Biologio kaj [[Ekologio]] * Parto 5. [[Medicino]] (inkluzive de [[Fiziologio]] kaj [[Farmakologio]]), Klinika Medicino, kaj Popolsano Klaso III - Sociaj Sciencoj * Parto 1. Socia kaj Evolupsikologio kaj [[Eduko]] * Parto 2. [[Ekonomiko]] * Parto 3. Politika scienco, Internaciaj rilatoj, kaj Publika politiko * Parto 4. [[Juro]] (inkluzive de la Praktiko de juro) * Parto 5. [[Arkeologio]], [[Antropologio]], [[Sociologio]], [[Geografio]] kaj [[Demografio]] Klaso IV - Artoj kaj Beletroj * Parto 1. [[Filozofio]] kaj [[Religio]] * Parto 2. [[Historio]] * Parto 3. Literaturscienco (inkluzive de [[Filologio]]) * Parto 4. [[Literaturo]] ([[Fikcio]], [[Poezio]], [[Romano]], Nefikcio, [[Teatro]], Scenaro) * Parto 5. Bildartoj kaj Prezentartoj Klaso V - publikaj aferoj, komerco, kaj administracio * Parto 1. Publikaj aferoj, Ĵurnalismo, kaj Komunikadoj * Parto 2. Komerco, Korporacia kaj filantropa estreco * Parto 3. Instrua, Scienca, Kultura kaj Filantropia Administrado == Prezidantoj, 1780-nune == {{Div col|cols = 3}} * 1780-1790 James Bowdoin * 1791-1814 John Adams * 1814-1820 Edward Augustus Holyoke * 1820-1829 [[John Quincy Adams]] * 1829-1838 Nathaniel Bowditch * 1838-1839 James Jackson, M.D.<ref name="JAMESJACKSON">Bowditch, Nathaniel Ingersoll, [https://books.google.com/books?id=MBE_AAAAYAAJ&printsec=frontcover ''Memoir of Nathaniel Bowditch''], Charles C. Little and James Brown, 1840. Cf. [https://books.google.com/books?id=MBE_AAAAYAAJ&pg=PA138 p.138]</ref> * 1839-1846 John Pickering<ref name="EULOGYPICKERING">White, Daniel Appleton, [https://archive.org/details/jstor-25058140 "Eulogy on John Pickering, LL. D., President of the American Academy of Arts and Sciences"], American Academy of Arts and Sciences, 28a de Oktobro, 1846; publikigita en ''Memoirs of the American Academy of Arts and Sciences'', v.3</ref> * 1846-1863 Jacob Bigelow * 1863-1873 Asa Gray * 1873-1880 Charles Francis Adams * 1880-1892 Joseph Lovering * 1892-1894 Josiah Parsons Cooke * 1894-1903 Alexander Agassiz * 1903-1908 William Watson Goodwin * 1908-1915 John Trowbridge * 1915-1917 Henry Pickering Walcott * 1917-1919 Charles Pickering Bowditch * 1919-1921 Theodore William Richards * 1921-1924 George Foot Moore * 1924-1927 Theodore Lyman * 1927-1931 Edwin Bidwell Wilson * 1931-1933 Jeremiah D. M. Ford * 1933-1935 George Howard Parker * 1935-1937 Roscoe Pound * 1937-1939 Dugald C. Jackson * 1939-1944 Harlow Sharpley * 1944-1951 Howard Mumford Jones * 1951-1954 Edwin Herbert Land * 1954-1957 John Ely Burchard * 1957-1961 Kirtley Fletcher Mather * 1961-1964 Hudson Hoagland * 1964-1967 Paul A. Freund * 1967-1971 Talcott Parsons * 1971-1976 Harvey Brooks * 1976-1979 [[Victor F. Weisskopf]] * 1979-1982 Milton Katz * 1982-1986 Herman Feshbach * 1986-1989 Edward Hirsch Levi * 1989-1994 Leo Leroy Beranek * 1994-1997 Jaroslav Pelikan * 1997-2000 Daniel C. Tosteson * 2000-2001 James O. Freedman * 2001-2006 Patricia Meyer Spacks * 2006-2009 Emilio Bizzi * 2010-2013 Leslie C. Berlowitz<ref>[http://www.bostonglobe.com/2013/07/25/berlowitz/FmygIUuorBBKl95LwtcHML/story.html Embattled head of American Academy of Arts and Sciences resigns after questions about resume – Metro]. ''[[The Boston Globe]]'' (2013-07-26). Retrieved on 2013-08-12.</ref><ref>[http://www.bostonglobe.com/opinion/letters/2013/07/29/academy-loses-tireless-advocate-arts-sciences/HmWyU7rMs0UbXctet4TKCO/story.html Academy loses a tireless advocate of arts, sciences – Letters]. ''The Boston Globe'' (2013-07-30). Alirita 2013-08-12.</ref> * 2014- Jonathan Fanton {{Div col end}} ==Referencoj== {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo|https://www.amacad.org}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj| ]] [[Kategorio:Akademioj]] [[Kategorio:Kulturo de Usono]] [[Kategorio:Masaĉuseco]] 87pv74vn6c10txurwhel8yrlfnjzt8t 0 556155 9418654 9408567 2026-07-02T10:04:49Z Sj1mor 12103 9418654 wikitext text/x-wiki {{informkesto sciencisto}} '''Endre Sándor''' [ŝAndor], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Sándor Endre''' estis [[Hungario|hungara]] [[fizikisto]]. Endre Sándor [http://tudosnaptar.kfki.hu/localhost/egyen.php?namenev=sandore&nev5=S%E1ndor+Endre] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160417144150/http://tudosnaptar.kfki.hu/localhost/egyen.php?namenev=sandore&nev5=S%E1ndor+Endre |date=2016-04-17 }} naskiĝis la {{daton|24|septembro|1917}} en [[Keszthely]]. Li mortis la {{daton|15|aŭgusto|1996}} en [[Londono]]. == Biografio == Endre Sándor frekventis [[gimnazio]]n en sia naskiĝurbo, [[universitato]]jn en [[Budapeŝto]], [[Heidelberg]] kaj [[Pisa]]. Dum la [[2-a mondmilito]] li instruis en armea [[akademio]] en [[Esztergom]], poste li iĝis militkaptito, sed li estis interpretisto. En [[1947]] li hejmenvenis kaj li tradukis libron pri atomfiziko. Li laboris en fizika [[instituto]] en Budapeŝto. En la frua [[1956]] vizitis [[Kembriĝo]]n, kie li ricevis ankaŭ inviton. Li hejmenvenis kaj post la [[Hungara revolucio de 1956]] li forlasis la landon kaj en [[1960]] li denove doktoriĝis. Li esploris en Londono, poste li okupiĝis pri junaj fizikistoj. Laŭ sia volo li estis entombigita en sia naskiĝurbo. == Fontoj == * [http://tudosnaptar.kfki.hu/localhost/egyen.php?namenev=sandore&nev5=S%E1ndor+Endre hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160417144150/http://tudosnaptar.kfki.hu/localhost/egyen.php?namenev=sandore&nev5=S%E1ndor+Endre |date=2016-04-17 }} {{Unua|kat=ne}} [[Kategorio:Hungaraj fizikistoj]] [[Kategorio:Britaj fizikistoj]] {{Vivtempo|Sandor Endre}} ahms0emg7jgxej6fxptc4tas5mj72kh 0 557866 9418431 8258114 2026-07-02T01:21:51Z ThomasPusch 1869 9418431 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:São João no Pelô 2.jpg|eta|300px|Tipa brazila junia festo, fotita en [[Salvador de Bahio]]]] '''Junia festo''' (portugale: ''Festa junina''), aŭ '''Festo de Sankta Johano''' (''Festa de São João'') pro sia celebrado de la naskiĝo de [[Johano la Baptisto]], estas jara [[Brazilo|brazila]] festo rilata al la eŭropaj [[somermeza festo|somermezaj festoj]] dum la monato [[Junio]], eko de vintro en la [[suda duonglobo]]. Tiaj festoj, alportitaj al la lando de la portugaloj dum la [[Kolonia Brazilo|kolonia periodo]] (1500-1822), estas celebrataj junie ĉiujare tutlande. Pro la trosekeco de la [[Nordorienta Brazilo]], ĉi tiuj popularaj festoj okazas dum la fino de la pluvaj sezonoj, kaj homoj profitas tion por danki Sanktan Johanon kaj Sanktan Petron pro la pluvado. Ili ankaŭ celebras malurbanan vivon kaj montras tradiciajn vestaĵojn, manĝaĵojn kaj dancojn. Tiel kiel somermezaj festoj en Eŭropo, ĉi tiu festo celebras edziĝon. La kvadrilja-danco (''quadrilha'') inkluzivas parojn ĉirkaŭ malvera edziĝ-ceremonio kies edziĝantoj estas la centra parto de la danco. Pro la bona epoko por [[maizo]]-rikoltado, la manĝaĵojn ofte estas faritaj el maizo, kiel ''[[canjica]]'', ''[[pamonha]]'', ''[[curau]]'', [[krevmaizo]], [[kajpira farunaĵo|kajpira]] [[farunaĵo]] kaj [[maizkuko]]. Aliaj tradiciaj pladoj estas [[dolĉa rizo]], [[maizpano]], ''[[cocada]]'', ''[[bom-bocado]]'', ''[[quentão]]'', [[varma vino]], ''[[pé-de-moleque]]'', [[dolĉa terpomo]], arakidkuko, kaj kuko el [[Brazila araŭkario|araŭkaria pinsemo]].<ref name="suapesquisa.com">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.suapesquisa.com/musicacultura/historia_festa_junina.htm|titolo=História da Festa Junina|alirdato=5a de junio 2013|eldoninto=Suapesquisa.com|lingvo=pt}}</ref> La festo kutime okazas en ''arraial'' [ahajaŭ], granda spaco sub tendo kun budoj ene. Oni ornamas la festejon kun buntaj paperflagetoj supere, balonoj kaj pajlo el [[bambuo]] aŭ [[kokoso]]. Viroj vestiĝas kiel [[Bieno|bienknaboj]] kun grandaj pajlaj ĉapeloj kaj inoj vestas kvadraditajn robojn, [[Lentugo|vizaĝlentugojn]], nigrigitajn "breĉajn" dentojn kaj harligaĵojn, omaĝe al la historiaj devenoj de kamparaj brazilanoj. Tia festo estas popularega en ĉiaj urbaj areoj kaj inter ĉiuj sociaj klasoj. En la Nordoriento, la festo estas tiel populara kiel [[karnavalo]]. Same kiel la originalaj eŭropaj somermezaj festoj, oni ekbruligas festofajron dum la dusemajna celebro. [[Dosiero:FestaJunina.jpg|eta|maldekstra|250px|Kajpira junia festo]] En la [[Sudorienta regiono de Brazilo|sudorientaj subŝtatoj]] [[San-Paŭlio]] kaj [[Minas-Ĝerajso]] kaj sudaj subŝtatoj [[Paranao]], [[Sankta Katarino (Brazilo)|Sankta Katarino]] kaj [[Suda Rio-Grando]], la portugalaj celebroj de Sankto Antonio, Sankta Johano kaj Sankta Petro fandiĝis kun agoj de aliaj eŭropaj tradicioj danke al la enmigrintoj de diversaj partoj. La [[Caipira|kajpira]] dancostilo estas ofte trovebla en la regiono kaj dancata al [[Kontreo|kontrea]] muziko per geedzoj (infanaj kaj adultaj) ŝajnigante edziĝan feston, kiel simbolo de grunda fekundeco, simile al festoj en [[Portugalio]], [[Norvegio]] kaj [[Svedio]]. Hodiaŭe, la festivalo ŝajnas la devenoj de somermezaj paganaj festoj pro sia centrigo de kampara vivo, terkulturo, grandaj festofajroj kaj laŭdo de internlandaj pladoj videblaj en la ''arraial''. == Referencoj == {{Projektoj}} {{Referencoj}} [[Kategorio:Festoj en Brazilo]] [[Kategorio:Junio|Festo]] fds8wjikdkitq5ydu1h5vds0735ay66 9418669 9418431 2026-07-02T10:12:20Z ThomasPusch 1869 9418669 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:São João no Pelô 2.jpg|eta|300px|Tipa brazila junia festo, fotita en [[Salvador de Bahio]]]] '''Junia festo''' (portugale: ''Festa junina''), aŭ '''Festo de Sankta Johano''' (''Festa de São João'') pro sia celebrado de la naskiĝo de [[Johano la Baptisto]], estas jara [[Brazilo|brazila]] festo rilata al la eŭropaj [[somermeza festo|somermezaj festoj]] dum la monato [[Junio]], eko de vintro en la [[suda duonglobo]]. Tiaj festoj, alportitaj al la lando de la portugaloj dum la [[Kolonia Brazilo|kolonia periodo]] (1500-1822), estas celebrataj junie ĉiujare tutlande. Pro la trosekeco de la [[Nordorienta Brazilo]], ĉi tiuj popularaj festoj okazas dum la fino de la pluvaj sezonoj, kaj homoj profitas tion por danki Sanktan Johanon kaj Sanktan Petron pro la pluvado. Ili ankaŭ celebras malurbanan vivon kaj montras tradiciajn vestaĵojn, manĝaĵojn kaj dancojn. Tiel kiel somermezaj festoj en Eŭropo, ĉi tiu festo celebras edziĝon. La kvadrilja-danco (''quadrilha'') inkluzivas parojn ĉirkaŭ malvera edziĝ-ceremonio kies edziĝantoj estas la centra parto de la danco. Pro la bona epoko por [[maizo]]-rikoltado, la manĝaĵoj ofte estas faritaj el maizo, kiel ''[[canjica]]'', ''[[pamonha]]'', ''[[curau]]'', [[krevmaizo]], [[kajpira farunaĵo|kajpira]] [[farunaĵo]] kaj [[maizkuko]]. Aliaj tradiciaj pladoj estas [[dolĉa rizo]], [[maizpano]], ''[[cocada]]'', ''[[bom-bocado]]'', ''[[quentão]]'', [[varma vino]], ''[[pé-de-moleque]]'', [[dolĉa terpomo]], arakidkuko, kaj kuko el [[Brazila araŭkario|araŭkaria pinsemo]].<ref name="suapesquisa.com">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.suapesquisa.com/musicacultura/historia_festa_junina.htm|titolo=História da Festa Junina|alirdato=5a de junio 2013|eldoninto=Suapesquisa.com|lingvo=pt}}</ref> La festo kutime okazas en ''arraial'' [ahajaŭ], granda spaco sub tendo kun budoj ene. Oni ornamas la festejon kun buntaj paperflagetoj supere, balonoj kaj pajlo el [[bambuo]] aŭ [[kokoso]]. Viroj vestiĝas kiel [[Bieno|bienknaboj]] kun grandaj pajlaj ĉapeloj kaj inoj vestas kvadraditajn robojn, [[Lentugo|vizaĝlentugojn]], nigrigitajn "breĉajn" dentojn kaj harligaĵojn, omaĝe al la historiaj devenoj de kamparaj brazilanoj. Tia festo estas popularega en ĉiaj urbaj areoj kaj inter ĉiuj sociaj klasoj. En la Nordoriento, la festo estas tiel populara kiel [[karnavalo]]. Same kiel la originalaj eŭropaj somermezaj festoj, oni ekbruligas festofajron dum la dusemajna celebro. [[Dosiero:FestaJunina.jpg|eta|maldekstra|250px|Kajpira junia festo]] En la [[Sudorienta regiono de Brazilo|sudorientaj subŝtatoj]] [[San-Paŭlio]] kaj [[Minas-Ĝerajso]] kaj sudaj subŝtatoj [[Paranao]], [[Sankta Katarino (Brazilo)|Sankta Katarino]] kaj [[Suda Rio-Grando]], la portugalaj celebroj de Sankto Antonio, Sankta Johano kaj Sankta Petro fandiĝis kun agoj de aliaj eŭropaj tradicioj danke al la enmigrintoj de diversaj partoj. La [[Caipira|kajpira]] dancostilo estas ofte trovebla en la regiono kaj dancata al [[Kontreo|kontrea]] muziko per geedzoj (infanaj kaj adultaj) ŝajnigante edziĝan feston, kiel simbolo de grunda fekundeco, simile al festoj en [[Portugalio]], [[Norvegio]] kaj [[Svedio]]. Hodiaŭe, la festivalo ŝajnas la devenoj de somermezaj paganaj festoj pro sia centrigo de kampara vivo, terkulturo, grandaj festofajroj kaj laŭdo de internlandaj pladoj videblaj en la ''arraial''. == Referencoj == {{Projektoj}} {{Referencoj}} [[Kategorio:Festoj en Brazilo]] [[Kategorio:Junio|Festo]] sqekza9pa1iogsb8qbroammha3wti89 9418673 9418669 2026-07-02T10:16:17Z ThomasPusch 1869 + {{bibliotekoj}} {{trad|pt|Festa junina|45444504}} 9418673 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:São João no Pelô 2.jpg|eta|300px|Tipa brazila junia festo, fotita en [[Salvador de Bahio]]]] '''Junia festo''' (portugale: ''Festa junina''), aŭ '''Festo de Sankta Johano''' (''Festa de São João'') pro sia celebrado de la naskiĝo de [[Johano la Baptisto]], estas jara [[Brazilo|brazila]] festo rilata al la eŭropaj [[somermeza festo|somermezaj festoj]] dum la monato [[Junio]], eko de vintro en la [[suda duonglobo]]. Tiaj festoj, alportitaj al la lando de la portugaloj dum la [[Kolonia Brazilo|kolonia periodo]] (1500-1822), estas celebrataj junie ĉiujare tutlande. Pro la trosekeco de la [[Nordorienta Brazilo]], ĉi tiuj popularaj festoj okazas dum la fino de la pluvaj sezonoj, kaj homoj profitas tion por danki Sanktan Johanon kaj Sanktan Petron pro la pluvado. Ili ankaŭ celebras malurbanan vivon kaj montras tradiciajn vestaĵojn, manĝaĵojn kaj dancojn. Tiel kiel somermezaj festoj en Eŭropo, ĉi tiu festo celebras edziĝon. La kvadrilja-danco (''quadrilha'') inkluzivas parojn ĉirkaŭ malvera edziĝ-ceremonio kies edziĝantoj estas la centra parto de la danco. Pro la bona epoko por [[maizo]]-rikoltado, la manĝaĵoj ofte estas faritaj el maizo, kiel ''[[canjica]]'', ''[[pamonha]]'', ''[[curau]]'', [[krevmaizo]], [[kajpira farunaĵo|kajpira]] [[farunaĵo]] kaj [[maizkuko]]. Aliaj tradiciaj pladoj estas [[dolĉa rizo]], [[maizpano]], ''[[cocada]]'', ''[[bom-bocado]]'', ''[[quentão]]'', [[varma vino]], ''[[pé-de-moleque]]'', [[dolĉa terpomo]], arakidkuko, kaj kuko el [[Brazila araŭkario|araŭkaria pinsemo]].<ref name="suapesquisa.com">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.suapesquisa.com/musicacultura/historia_festa_junina.htm|titolo=História da Festa Junina|alirdato=5a de junio 2013|eldoninto=Suapesquisa.com|lingvo=pt}}</ref> La festo kutime okazas en ''arraial'' [ahajaŭ], granda spaco sub tendo kun budoj ene. Oni ornamas la festejon kun buntaj paperflagetoj supere, balonoj kaj pajlo el [[bambuo]] aŭ [[kokoso]]. Viroj vestiĝas kiel [[Bieno|bienknaboj]] kun grandaj pajlaj ĉapeloj kaj inoj vestas kvadraditajn robojn, [[Lentugo|vizaĝlentugojn]], nigrigitajn "breĉajn" dentojn kaj harligaĵojn, omaĝe al la historiaj devenoj de kamparaj brazilanoj. Tia festo estas popularega en ĉiaj urbaj areoj kaj inter ĉiuj sociaj klasoj. En la Nordoriento, la festo estas tiel populara kiel [[karnavalo]]. Same kiel la originalaj eŭropaj somermezaj festoj, oni ekbruligas festofajron dum la dusemajna celebro. [[Dosiero:FestaJunina.jpg|eta|maldekstra|250px|Kajpira junia festo]] En la [[Sudorienta regiono de Brazilo|sudorientaj subŝtatoj]] [[San-Paŭlio]] kaj [[Minas-Ĝerajso]] kaj sudaj subŝtatoj [[Paranao]], [[Sankta Katarino (Brazilo)|Sankta Katarino]] kaj [[Suda Rio-Grando]], la portugalaj celebroj de Sankto Antonio, Sankta Johano kaj Sankta Petro fandiĝis kun agoj de aliaj eŭropaj tradicioj danke al la enmigrintoj de diversaj partoj. La [[Caipira|kajpira]] dancostilo estas ofte trovebla en la regiono kaj dancata al [[Kontreo|kontrea]] muziko per geedzoj (infanaj kaj adultaj) ŝajnigante edziĝan feston, kiel simbolo de grunda fekundeco, simile al festoj en [[Portugalio]], [[Norvegio]] kaj [[Svedio]]. Hodiaŭe, la festivalo ŝajnas la devenoj de somermezaj paganaj festoj pro sia centrigo de kampara vivo, terkulturo, grandaj festofajroj kaj laŭdo de internlandaj pladoj videblaj en la ''arraial''. == Referencoj == {{Projektoj}} {{Referencoj}} <br/> {{bibliotekoj}} {{trad|pt|Festa junina|45444504}} [[Kategorio:Festoj en Brazilo]] [[Kategorio:Junio|Festo]] k9qc0nkvtmg3wp0ndp6r64ybtp3t3z5 0 558034 9418457 9269471 2026-07-02T03:08:41Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418457 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''[[Jozefo|József]] Száva-Kováts''' [jOĵef sAva-kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Száva-Kováts József ''' estis [[Hungario|hungara]] [[meteologiisto]], [[profesoro]], [[klimatologo]], [[instruisto]]. József Száva-Kováts [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC14240/14603.htm] naskiĝis la {{daton|30|novembro|1898}} en [[Füzesabony]]. Li mortis la {{daton|14|marto|1980}} en [[Budapeŝto]]. (La fontoj mencias ankaŭ malsamajn datenojn!) == Biografio == József Száva-Kováts batalis dum la [[1-a mondmilito]], poste li akiris pedagogian [[diplomo]]n en [[altlernejo]], fine li plulernis en [[Universitato de Budapeŝto|Scienca Universitato Péter Pázmány]]. Li doktoriĝis el [[geografio]] en [[1922]] poste li instruis en [[lernejo]] en Budapeŝto ĝis [[1943]]. Li estis nomumita privara profesoro en [[1930]], publika eksterordinara profesoro en 1943. Post la [[2-a mondmilito]] li iĝis katedrestro pri klimatologio. En [[1953]] li estis false akuzita, poste deportita. En la sekva jaro la verdikto nuliĝis, tamen li ne rericevis sian [[posteno]]n. == Elektitaj kontribuoj == * ''Verteilung der Luftfeuchtigkeit auf der Erde'' (1938) * ''Die Anomalien der Luftfeuchtigkeit'' (1940) * ''Talajközeli légállapotok irányítása a növénytermelés érdekében'' (1948) * ''Általános légkörtan'' (1952) - studenta lernolibro == Memorigiloj == * [[busto]] en la universitato [http://tudosnaptar.kfki.hu/Seta3.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140728083807/http://tudosnaptar.kfki.hu/Seta3.htm |date=2014-07-28 }} == Fontoj == * [http://tudosnaptar.kfki.hu/s/z/szava/szavakovats.html hungarlingva biografio] * [http://tudosnaptar.kfki.hu/s/z/szava/szavapant.html hungarlingva biografio] * [http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=szava hungarlingva biografio kun foto] [[Kategorio:Hungaraj meteologoj]] [[Kategorio:Hungaraj klimatologoj]] [[Kategorio:Hungaraj profesoroj]] [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Vivtempo|Szava-Kovats Jozsef}} n4utbsph0fi97sgnbe9wtz3jfpve68n 0 558416 9418425 8776146 2026-07-02T01:12:23Z ThomasPusch 1869 9418425 wikitext text/x-wiki {{Informkesto plado | nomo = Kajpira [[farunaĵo]] | bildo = Bolinhos caipira.jpg | priskribo = Lavovazo kun frititaj kajpiraj [[farunaĵo]]j | origino = [[Brazilo]] }} La '''kajpira [[farunaĵo]]''' ({{lang-pt|bolinho caipira}}) estas [[Brazilo|brazila]] fritata [[bakaĵo]] kaj farĉata kun [[viando]] (aŭ "[[Sojfabo|sojviando]]", por [[veganismo|veganoj]]), kaj tradicia plado en la kulturo ''[[caipira]]''. Oni kreis ĝin en la interno de [[San-Paŭlio]].<ref>{{Cite web |url=http://jornal.valeparaibano.com.br/2005/06/05/dom/boplinho.html |title=Bolinho caipira é vedete em junho |publisher=Valeparaibano |accessdate=14 junio 2010 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-05-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071009214607/http://jornal.valeparaibano.com.br/2005/06/05/dom/boplinho.html |arkivdato=2007-10-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071009214607/http://jornal.valeparaibano.com.br/2005/06/05/dom/boplinho.html |archivedate=2007-10-09 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://jornal.valeparaibano.com.br/2005/06/05/dom/boplinho.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-05-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071009214607/http://jornal.valeparaibano.com.br/2005/06/05/dom/boplinho.html |arkivdato=2007-10-09 }}</ref> Kvankam ne estas konsento pri la aŭtoreco de la manĝaĵo, la farunaĵo fariĝis tradicia en la regiono tra la jaroj, kaj oni kuiras ĝin ĉefe dum [[juniaj festoj]] kaj [[kermeso]]j<ref name="gcaipira">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.ovale.com.br/viver/gastronomia-caipira-delicias-juninas-mantem-sabores-tradicionais-1.14164|titolo=Gastronomia caipira: delícias juninas mantêm sabores tradicionais|alirdato=6a de oktobro 2014|aŭtoro=SALGADO, Douglas|dato=6a de oktobro 2014|eldoninto=O Vale|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160509151921/http://www.ovale.com.br/cmlink/o-vale/viver/gastronomia-caipira-delicias-juninas-mantem-sabores-tradicionais-1.14164|arkivdato=2016-05-09}}</ref> == História == Oni ne multe scias pri la deveno de la manĝaĵo, pro la manko de historiaj aŭ fotaj registoj, kaj la recepto transveturis la jarojn kiel [[parola tradicio]].<ref name="VNews">{{Cite web |url=http://www.vnews.com.br/noticia.php?id=53443 |title=Jacareí: feira traz variações do bolinho caipira e reafirma valor cultural da iguaria na região |publisher=VNews |date=17/07/2009 |accessodate=14 de junho de 2010 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-05-09 |arkivurl=https://archive.today/20121231193935/http://www.vnews.com.br/noticia.php?id=53443 |arkivdato=2012-12-31 |accessdate=2016-05-09 |archiveurl=https://archive.ph/20121231193935/http://www.vnews.com.br/noticia.php?id=53443 |archivedate=2012-12-31 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.vnews.com.br/noticia.php?id=53443 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-05-09 |arkivurl=https://archive.ph/20121231193935/http://www.vnews.com.br/noticia.php?id=53443 |arkivdato=2012-12-31 }}</ref> Estas multaj teorioj pri kie kaj kiam la plado devenis. Unu el ili diras, ke ĝi ekestis antaŭ la [[Kolonia Brazilo|portugala koloniigo]], inter la [[puri]]-indiĝenoj, kiuj uzis fiŝojn de la [[Genro (biologio)|genroj]] ''Odontostilbe'' kaj ''Astyanax'', kaj [[faruno]], ĝis la veno de la portugaloj, kiuj enplektis porkaĵon al la recepto.<ref name="VNews"/><ref name="rural">{{Cite web|url=http://revistagloborural.globo.com/Revista/Common/0,,ERT149230-18292,00.html|title=Orgulho caipira|accessdate=28 oktobro 2013|publisher=Globo Rural|author=KISS, Janice|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2016-05-09|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180401003613/http://revistagloborural.globo.com/Revista/Common/0,,ERT149230-18292,00.html|arkivdato=2018-04-01}}</ref> Alia hipotezo asertas ke la kajpira farunaĵo ekestis kun la ''tropeiroj'' (karavangvidantoj), dum la [[17-a jarcento]], laŭ Elza Fortunato Carnevalli<ref name="gcaipira"/> en [[São José dos Campos]]: “la manĝaĵo naskiĝis kun la tropeiroj, antaŭ longe, ili trairis la Valo Paraíba, ĉevale, sekvante la riveron. Manĝhore, ili faris ŝovitan miksaĵon de [[maizfaruno]] kaj akvo, spicis ĝin kaj volvis ĝin en ''Odontostilbe''-fiŝeto kaj fritis ĝin”. Tiel, ankaŭ fariĝis la hodiaŭa formo de la kajpira farunaĵo.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.ovale.com.br/cmlink/o-vale/viver/gastronomia-caipira-delicias-juninas-mantem-sabores-tradicionais-1.14164|titolo=Gastronomia caipira: delícias juninas mantêm sabores tradicionais|alirdato=14a de junio 2010|aŭtoro=SALGADO, Douglas|dato=6a de junio 2010|eldoninto=O Vale|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160509151921/http://www.ovale.com.br/cmlink/o-vale/viver/gastronomia-caipira-delicias-juninas-mantem-sabores-tradicionais-1.14164|arkivdato=2016-05-09}}</ref><ref name="camponews">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.camponews.com.br/noticia.asp?codigo=6138|titolo=Bolinho caipira é tradição junina no Vale do Paraíba|alirdato=14a de junio 2010|aŭtoro=FERREIRA, Silvia|dato=1a de junio 2009|eldoninto=Campo News}}{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Oni ankaŭ diras, ke la manĝaĵo devenis el la [[sklaveco|sklaveca epoko]].<ref name="rural" /> [[Dosiero:Variedades do bolinho caipira.jpg|eta|Variaĵoj de la kajpira farunaĵo]] Kvankam, oni ankaŭ asertas, ke la manĝaĵon oni kreis en la urbo [[Monteiro Lobato (São Paulo)|Monteiro Lobato]]. Laŭ ĉi tiu versio, la kajpira farunaĵo estis konita antaŭe kiel "farunaĵo de Toninha", pro esti kreaĵo de loĝantino de la urbo. La manĝaĵo estis vendita en la urba bazaro, kaj ĉar la urbo estas centrala en la regiono, la recepto estis facile disvastigis al aliaj urboj en la regiono.<ref>{{Cite web |url=http://www.monteirolobato.sp.gov.br/turismoculinariaregional.html |title=Você sabia que o bolinho caipira surgiu no município de Monteiro Lobato? |publisher=Prefeitura de Monteiro Lobato |accessdate=14 junio 2010 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-05-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110504183609/http://www.monteirolobato.sp.gov.br/turismoculinariaregional.html |arkivdato=2011-05-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110504183609/http://www.monteirolobato.sp.gov.br/turismoculinariaregional.html |archivedate=2011-05-04 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.monteirolobato.sp.gov.br/turismoculinariaregional.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-05-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110504183609/http://www.monteirolobato.sp.gov.br/turismoculinariaregional.html |arkivdato=2011-05-04 }}</ref> Ĉiaokaze, la unuaj vendregistroj de la farunaĵo ekaperis en 1925 en la urbo [[Jacareí]], kie oni preparis ĝin de Nicota Gehrke, vendistino de la Urba Bazaro. La manĝaĵoj ankoraŭ estas tre popularaj hodiaŭe.<ref name="rural" /> En 2009, regionaj urboj moviĝis, pro ke la manĝaĵo estu agnoskita oficiale kiel kultura kaj historia heredaĵo.<ref>{{Cite web |url=http://www.vnews.com.br/noticia.php?id=52306 |title=Bolinho caipira será reconhecido como patrimônio cultural em cidades do Vale do Paraíba |publisher=VNews |date=28/06/2009 |accessdate=14 junio 2010 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-05-09 |arkivurl=https://archive.today/20171126185611/https://entresseio.blogspot.nl/2009/07/cultura-patrimonio-cultural-e-historico.html |arkivdato=2017-11-26 |archiveurl=https://archive.ph/20171126185611/https://entresseio.blogspot.nl/2009/07/cultura-patrimonio-cultural-e-historico.html |archivedate=2017-11-26 }} {{Citaĵo el la reto |url=https://entresseio.blogspot.nl/2009/07/cultura-patrimonio-cultural-e-historico.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-08-13 |arkivurl=https://archive.ph/20171126185611/https://entresseio.blogspot.nl/2009/07/cultura-patrimonio-cultural-e-historico.html |arkivdato=2017-11-26 }}</ref> En la sekva jaro, oni sankciis tian leĝprojekton en Jacareí<ref>{{Cite web|url=http://www.jacarei.sp.gov.br/noticia/fundacao-cultural-de-jacarehy/2013/06/24/feira-apresenta-variedades-do-bolinho-caipira-a-partir-desta-sexta-feira/13688|title=Feira apresenta variedades do bolinho caipira a partir desta sexta-feira|publisher=Fundação Cultural de Jacarehy|date=24 junio 2013|accessdate=28 oktobro 2013|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2016-05-09|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160303193600/http://www.jacarei.sp.gov.br/noticia/fundacao-cultural-de-jacarehy/2013/06/24/feira-apresenta-variedades-do-bolinho-caipira-a-partir-desta-sexta-feira/13688|arkivdato=2016-03-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303193600/http://www.jacarei.sp.gov.br/noticia/fundacao-cultural-de-jacarehy/2013/06/24/feira-apresenta-variedades-do-bolinho-caipira-a-partir-desta-sexta-feira/13688|archivedate=2016-03-03}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.jacarei.sp.gov.br/noticia/fundacao-cultural-de-jacarehy/2013/06/24/feira-apresenta-variedades-do-bolinho-caipira-a-partir-desta-sexta-feira/13688 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-05-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160303193600/http://www.jacarei.sp.gov.br/noticia/fundacao-cultural-de-jacarehy/2013/06/24/feira-apresenta-variedades-do-bolinho-caipira-a-partir-desta-sexta-feira/13688 |arkivdato=2016-03-03 }}</ref> agnoskinte la manĝaĵo kiel nemateriala heredaĵo.<ref>{{Cite web |url=http://www.jacarei.sp.gov.br/noticia/fundacao-cultural-de-jacarehy/2014/08/26/feira-do-bolinho-caipira-agita-o-parque-da-cidade/15837 |title=Feira do Bolinho Caipira agita o Parque da Cidade |publisher=O Vale |author=ANTUNES, Rosana |accessdate=10 oktobro 2014 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-05-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160303195505/http://www.jacarei.sp.gov.br/noticia/fundacao-cultural-de-jacarehy/2014/08/26/feira-do-bolinho-caipira-agita-o-parque-da-cidade/15837 |arkivdato=2016-03-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303195505/http://www.jacarei.sp.gov.br/noticia/fundacao-cultural-de-jacarehy/2014/08/26/feira-do-bolinho-caipira-agita-o-parque-da-cidade/15837 |archivedate=2016-03-03 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.jacarei.sp.gov.br/noticia/fundacao-cultural-de-jacarehy/2014/08/26/feira-do-bolinho-caipira-agita-o-parque-da-cidade/15837 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-05-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160303195505/http://www.jacarei.sp.gov.br/noticia/fundacao-cultural-de-jacarehy/2014/08/26/feira-do-bolinho-caipira-agita-o-parque-da-cidade/15837 |arkivdato=2016-03-03 }}</ref>. [[Dosiero:Bolinho caipira.jpg|eta|Kajpira farunaĵo]] == Trajtoj == Malgraŭ malmulte malsamaj receptoj, la kajpira farunaĵo estas sala plado, manĝata ĉefe en [[kermeso]]j kaj [[juniaj festoj]].<ref name="camponews"/> Miksata kun maizfaruno, la farĉo estas ĝenerale tranĉata [[bovaĵo]] aŭ [[kolbaso]] kaj ĝin ŝovas en la kruda pasto. Do oni fritas kaj surtabligas ĝin. Pro influo de enmigrintoj de [[Portugalio]] kaj tropeiroj, oni ekmetadis [[porkaĵo]]n, [[fromaĝo]] aŭ [[fiŝaĵo]], depende de la urbo kie oni faras ĝin. Ankaŭ eblas enmeti [[Sojfabo|sojan "viandon"]] por [[veganismo|veganoj]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://tudogostoso.uol.com.br/receita/10665-bolinho-caipira-do-vale-do-paraiba.html Bolinho Caipira das Festas Juninas do Vale do Paraíba] [[Kategorio:Brazila kuirarto]] cmswlc7jjhr9kv3kss35renat8op7io 1 558827 9418672 5939161 2026-07-02T10:15:36Z ThomasPusch 1869 La nova ŝablono {{trad|pt|Festa junina|45444504}} estas uzebla nur en la artikolo mem, ne en diskutpaĝo, do mi movas ĝin tien. 9418672 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 9418695 9418672 2026-07-02T10:41:47Z ThomasPusch 1869 9418695 wikitext text/x-wiki {{re|NMaia|Castelobranco|Roberto|Sudastelaro|Claudio Pistilli}} Vi kvin estas la unuaj kvar brazilaj vikipedianoj, kiuj venas al mia memoro, tial mi adresas min simple al vi: En la teksto estas duonfrazo "la manĝaĵoj ofte estas faritaj el maizo, kiel ''[[canjica]]'', ''[[pamonha]]'', ''[[curau]]'' ... kaj [[maizkuko]]. Aliaj tradiciaj pladoj estas [[dolĉa rizo]], [[maizpano]], ''[[cocada]]'', ''[[bom-bocado]]'', ''[[quentão]]'', [[varma vino]], ''[[pé-de-moleque]]'', [[dolĉa terpomo]], arakidkuko, kaj kuko el [[Brazila araŭkario|araŭkaria pinsemo]]". Tre multaj ruĝaj ligiloj, kaj mi eĉ ne scias kiel la vorto "arakidkuko" evitis ruĝan ligilon - eble ĉar pri ĝi, kontraste al pri ĉiuj aliaj, ne estas portugala vikipedia teksto? Mi ĵus rigardetis: la ruĝaj ligiloj ĉiuj estas de majo 2016, antaŭ pli dek jaroj, do jam sufiĉas pasive atendi ke iam ajn spontanee venos esperantlingva artikolo, sed bonas aktive varbi. Mi certas ke por novaj tekstoj plej bonas uzi fundamenton de la portugala vikipedio, tial mi volas aktive varbi vin fine komenci tute celite bluigi tiujn 12 ruĝajn ligilojn, eventuale eĉ 13-an kaj 14-an pri [[arakidkuko]], kaj [[kuko el araŭkaria pinsemo|kuko el]] [[araŭkaria pinsemo]]. Mi tute ne kompetentas - decidu vi. Vi senprobleme povas elekti por vi unuan el la tekstokreoj, verki tre malmulte kaj savi tiun malmaturan ekskizon kun la ŝablono {{redaktas|via nomo|dato de ... ĝis ...}}. Tiam ĉiuj aliaj scias ke io estas preparata pri tiu temo kaj evitas mem miksiĝi en la preparadon. Mi komprenas ke ankaŭ estas multaj aliaj temoj, pri Brazilo kaj ankaŭ pri aliaj mondregionoj, mi povus ankaŭ varbi pri la 11 ankoraŭ mankaj biografietoj de aktualaj sportistoj en la ŝablono {{ŝ|Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} - se vi volas vi povas ankaŭ engaĝiĝi tie. Sed baze mi akcentus tiun ĉi tekston [[Junia festo]] de junio 2016, ĉar ĝi estas tute ne pri aktualaĵo kaj multe malpli en la publika fokuso... sed ne nun temas pri tiu paĝo, ankaŭ pri la paĝo kaj kategorio pri [[Brazila kuirarto]], kaj sendube estas pliaj tekstoj, kiuj povus profiti de espe3rantaj tekstoj pri tiuj brazilecaj manĝaĵoj. Salut' [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 2 jul. 2026 (UTC) 5yzztbqe7b6ouyqhtitn9f0r14zcaep 9418696 9418695 2026-07-02T10:42:59Z ThomasPusch 1869 9418696 wikitext text/x-wiki {{re|NMaia|Castelobranco|Roberto|Sudastelaro|Claudio Pistilli}} Vi kvin estas la unuaj kvar brazilaj vikipedianoj, kiuj venas al mia memoro, tial mi adresas min simple al vi: En la teksto estas duonfrazo : "la manĝaĵoj ofte estas faritaj el maizo, kiel ''[[canjica]]'', ''[[pamonha]]'', ''[[curau]]'' ... kaj [[maizkuko]]. Aliaj tradiciaj pladoj estas [[dolĉa rizo]], [[maizpano]], ''[[cocada]]'', ''[[bom-bocado]]'', ''[[quentão]]'', [[varma vino]], ''[[pé-de-moleque]]'', [[dolĉa terpomo]], arakidkuko, kaj kuko el [[Brazila araŭkario|araŭkaria pinsemo]]". Tre multaj ruĝaj ligiloj, kaj mi eĉ ne scias kiel la vorto "arakidkuko" evitis ruĝan ligilon - eble ĉar pri ĝi, kontraste al pri ĉiuj aliaj, ne estas portugala vikipedia teksto? Mi ĵus rigardetis: la ruĝaj ligiloj ĉiuj estas de majo 2016, antaŭ pli dek jaroj, do jam sufiĉas pasive atendi ke iam ajn spontanee venos esperantlingva artikolo, sed bonas aktive varbi. Mi certas ke por novaj tekstoj plej bonas uzi fundamenton de la portugala vikipedio, tial mi volas aktive varbi vin fine komenci tute celite bluigi tiujn 12 ruĝajn ligilojn, eventuale eĉ 13-an kaj 14-an pri [[arakidkuko]], kaj [[kuko el araŭkaria pinsemo|kuko el]] [[araŭkaria pinsemo]]. Mi tute ne kompetentas - decidu vi. Vi senprobleme povas elekti por vi unuan el la tekstokreoj, verki tre malmulte kaj savi tiun malmaturan ekskizon kun la ŝablono {{ŝ|redaktas|via nomo|dato de ... ĝis ...}}. Tiam ĉiuj aliaj scias ke io estas preparata pri tiu temo kaj evitas mem miksiĝi en la preparadon. Mi komprenas ke ankaŭ estas multaj aliaj temoj, pri Brazilo kaj ankaŭ pri aliaj mondregionoj, mi povus ankaŭ varbi pri la 11 ankoraŭ mankaj biografietoj de aktualaj sportistoj en la ŝablono {{ŝ|Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} - se vi volas vi povas ankaŭ engaĝiĝi tie. Sed baze mi akcentus tiun ĉi tekston [[Junia festo]] de junio 2016, ĉar ĝi estas tute ne pri aktualaĵo kaj multe malpli en la publika fokuso... sed ne nun temas pri tiu paĝo, ankaŭ pri la paĝo kaj kategorio pri [[brazila kuirarto]], kaj sendube estas pliaj tekstoj, kiuj povus profiti de esperantaj tekstoj pri tiuj brazilecaj manĝaĵoj. Ĉu? Salut' [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 2 jul. 2026 (UTC) 6evxi70soar872r0okpqcpm0ksmitaz 9418700 9418696 2026-07-02T10:43:21Z ThomasPusch 1869 9418700 wikitext text/x-wiki {{re|NMaia|Castelobranco|Roberto|Sudastelaro|Claudio Pistilli}} Vi kvin estas la unuaj brazilaj vikipedianoj, kiuj venas al mia memoro, tial mi adresas min simple al vi: En la teksto estas duonfrazo : "la manĝaĵoj ofte estas faritaj el maizo, kiel ''[[canjica]]'', ''[[pamonha]]'', ''[[curau]]'' ... kaj [[maizkuko]]. Aliaj tradiciaj pladoj estas [[dolĉa rizo]], [[maizpano]], ''[[cocada]]'', ''[[bom-bocado]]'', ''[[quentão]]'', [[varma vino]], ''[[pé-de-moleque]]'', [[dolĉa terpomo]], arakidkuko, kaj kuko el [[Brazila araŭkario|araŭkaria pinsemo]]". Tre multaj ruĝaj ligiloj, kaj mi eĉ ne scias kiel la vorto "arakidkuko" evitis ruĝan ligilon - eble ĉar pri ĝi, kontraste al pri ĉiuj aliaj, ne estas portugala vikipedia teksto? Mi ĵus rigardetis: la ruĝaj ligiloj ĉiuj estas de majo 2016, antaŭ pli dek jaroj, do jam sufiĉas pasive atendi ke iam ajn spontanee venos esperantlingva artikolo, sed bonas aktive varbi. Mi certas ke por novaj tekstoj plej bonas uzi fundamenton de la portugala vikipedio, tial mi volas aktive varbi vin fine komenci tute celite bluigi tiujn 12 ruĝajn ligilojn, eventuale eĉ 13-an kaj 14-an pri [[arakidkuko]], kaj [[kuko el araŭkaria pinsemo|kuko el]] [[araŭkaria pinsemo]]. Mi tute ne kompetentas - decidu vi. Vi senprobleme povas elekti por vi unuan el la tekstokreoj, verki tre malmulte kaj savi tiun malmaturan ekskizon kun la ŝablono {{ŝ|redaktas|via nomo|dato de ... ĝis ...}}. Tiam ĉiuj aliaj scias ke io estas preparata pri tiu temo kaj evitas mem miksiĝi en la preparadon. Mi komprenas ke ankaŭ estas multaj aliaj temoj, pri Brazilo kaj ankaŭ pri aliaj mondregionoj, mi povus ankaŭ varbi pri la 11 ankoraŭ mankaj biografietoj de aktualaj sportistoj en la ŝablono {{ŝ|Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} - se vi volas vi povas ankaŭ engaĝiĝi tie. Sed baze mi akcentus tiun ĉi tekston [[Junia festo]] de junio 2016, ĉar ĝi estas tute ne pri aktualaĵo kaj multe malpli en la publika fokuso... sed ne nun temas pri tiu paĝo, ankaŭ pri la paĝo kaj kategorio pri [[brazila kuirarto]], kaj sendube estas pliaj tekstoj, kiuj povus profiti de esperantaj tekstoj pri tiuj brazilecaj manĝaĵoj. Ĉu? Salut' [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 2 jul. 2026 (UTC) tcpn79simk3arw7koks8oj9bud2h4ax 9418702 9418700 2026-07-02T10:44:22Z ThomasPusch 1869 9418702 wikitext text/x-wiki {{re|NMaia|Castelobranco|Roberto|Sudastelaro|Claudio Pistilli}} Vi kvin estas la unuaj brazilaj vikipedianoj, kiuj venas al mia memoro, tial mi adresas min simple al vi: En la teksto estas duonfrazo : "la manĝaĵoj ofte estas faritaj el maizo, kiel ''[[canjica]]'', ''[[pamonha]]'', ''[[curau]]'' ... kaj [[maizkuko]]. Aliaj tradiciaj pladoj estas [[dolĉa rizo]], [[maizpano]], ''[[cocada]]'', ''[[bom-bocado]]'', ''[[quentão]]'', [[varma vino]], ''[[pé-de-moleque]]'', [[dolĉa terpomo]], arakidkuko, kaj kuko el [[Brazila araŭkario|araŭkaria pinsemo]]". Tre multaj ruĝaj ligiloj, kaj mi eĉ ne scias kiel la vorto "arakidkuko" evitis ruĝan ligilon - eble ĉar pri ĝi, kontraste al pri ĉiuj aliaj, ne estas portugala vikipedia teksto? Mi ĵus rigardetis: la ruĝaj ligiloj ĉiuj estas de majo 2016, antaŭ pli dek jaroj, do jam sufiĉas pasive atendi ke iam ajn spontanee venos esperantlingva artikolo, sed bonas aktive varbi pri paĝokreado. Mi certas ke por novaj tekstoj plej bonas uzi fundamenton de la portugala vikipedio, tial mi volas aktive varbi vin fine komenci tute celite bluigi tiujn 12 ruĝajn ligilojn, eventuale eĉ 13-an kaj 14-an pri [[arakidkuko]], kaj [[kuko el araŭkaria pinsemo|kuko el]] [[araŭkaria pinsemo]]. Mi tute ne kompetentas - decidu vi. Vi senprobleme povas elekti por vi unuan el la tekstokreoj, verki tre malmulte kaj savi tiun malmaturan ekskizon kun la ŝablono {{ŝ|redaktas|via nomo|dato de ... ĝis ...}}. Tiam ĉiuj aliaj scias ke io estas preparata pri tiu temo kaj evitas mem miksiĝi en la preparadon. Mi komprenas ke ankaŭ estas multaj aliaj temoj, pri Brazilo kaj ankaŭ pri aliaj mondregionoj, mi povus ankaŭ varbi pri la 11 ankoraŭ mankaj biografietoj de aktualaj sportistoj en la ŝablono {{ŝ|Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} - se vi volas vi povas ankaŭ engaĝiĝi tie. Sed baze mi akcentus tiun ĉi tekston [[Junia festo]] de junio 2016, ĉar ĝi estas tute ne pri aktualaĵo kaj multe malpli en la publika fokuso... sed ne nun temas pri tiu paĝo, ankaŭ pri la paĝo kaj kategorio pri [[brazila kuirarto]], kaj sendube estas pliaj tekstoj, kiuj povus profiti de esperantaj tekstoj pri tiuj brazilecaj manĝaĵoj. Ĉu? Salut' [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 2 jul. 2026 (UTC) sf8n9caumnwvdtgaik8gzih86wbd8bq 9418705 9418702 2026-07-02T10:45:38Z ThomasPusch 1869 9418705 wikitext text/x-wiki {{re|NMaia|Castelobranco|Roberto|Sudastelaro|Claudio Pistilli}} Vi kvin estas la unuaj brazilaj vikipedianoj, kiuj venas al mia memoro, tial mi adresas min simple al vi: En la teksto estas duonfrazo : "la manĝaĵoj ofte estas faritaj el maizo, kiel ''[[canjica]]'', ''[[pamonha]]'', ''[[curau]]'' ... kaj [[maizkuko]]. Aliaj tradiciaj pladoj estas [[dolĉa rizo]], [[maizpano]], ''[[cocada]]'', ''[[bom-bocado]]'', ''[[quentão]]'', [[varma vino]], ''[[pé-de-moleque]]'', [[dolĉa terpomo]], arakidkuko, kaj kuko el [[Brazila araŭkario|araŭkaria pinsemo]]". Tre multaj ruĝaj ligiloj, kaj mi eĉ ne scias kiel la vorto "arakidkuko" evitis ruĝan ligilon - eble ĉar pri ĝi, kontraste al pri ĉiuj aliaj, ne estas portugala vikipedia teksto? Mi ĵus rigardetis: la ruĝaj ligiloj ĉiuj estas de majo 2016, antaŭ pli dek jaroj, do jam sufiĉas pasive atendi ke iam ajn spontanee venos esperantlingva artikolo, sed bonas aktive varbi pri paĝokreado. Mi certas ke por novaj tekstoj plej bonas uzi fundamenton de la portugala vikipedio, tial mi volas aktive varbi vin fine komenci tute celite bluigi tiujn 12 ruĝajn ligilojn, eventuale eĉ 13-an kaj 14-an pri [[arakidkuko]], kaj [[kuko el araŭkaria pinsemo|kuko el]] [[araŭkaria pinsemo]]. Mi tute ne kompetentas - decidu vi. Vi senprobleme povas elekti por vi unuan el la tekstokreoj, verki tre malmulte kaj savi tiun malmaturan ek-skizon kun la ŝablono {{ŝ|redaktas|via nomo|dato de ... ĝis ...}}. Tiam ĉiuj aliaj scias ke io estas preparata pri tiu temo kaj evitas mem miksiĝi en la preparadon. Mi komprenas ke ankaŭ estas multaj aliaj temoj, pri Brazilo kaj ankaŭ pri aliaj mondregionoj, mi povus ankaŭ varbi pri la 11 ankoraŭ mankaj biografietoj de aktualaj sportistoj en la ŝablono {{ŝ|Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} - se vi volas vi povas ankaŭ engaĝiĝi tie. Sed baze mi akcentus tiun ĉi tekston [[Junia festo]] de junio 2016, ĉar ĝi estas tute ne pri aktualaĵo kaj multe malpli en la publika fokuso... sed ne nun temas pri tiu paĝo, ankaŭ pri la paĝo kaj kategorio pri [[brazila kuirarto]], kaj sendube estas pliaj tekstoj, kiuj povus profiti de esperantaj tekstoj pri tiuj brazilecaj manĝaĵoj. Ĉu? Salut' [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 2 jul. 2026 (UTC) da0pqaeh7as023ju97f4lgiymcf6c64 9418706 9418705 2026-07-02T10:46:46Z ThomasPusch 1869 9418706 wikitext text/x-wiki {{re|NMaia|Castelobranco|Roberto|Sudastelaro|Claudio Pistilli}} Vi kvin estas la unuaj brazilaj vikipedianoj, kiuj venas al mia memoro, tial mi adresas min simple al vi: En la teksto estas duonfrazo : "la manĝaĵoj ofte estas faritaj el maizo, kiel ''[[canjica]]'', ''[[pamonha]]'', ''[[curau]]'' ... kaj [[maizkuko]]. Aliaj tradiciaj pladoj estas [[dolĉa rizo]], [[maizpano]], ''[[cocada]]'', ''[[bom-bocado]]'', ''[[quentão]]'', [[varma vino]], ''[[pé-de-moleque]]'', [[dolĉa terpomo]], arakidkuko, kaj kuko el [[Brazila araŭkario|araŭkaria pinsemo]]". Tre multaj ruĝaj ligiloj, kaj mi eĉ ne scias kiel la vorto "arakidkuko" evitis ruĝan ligilon - eble ĉar pri ĝi, kontraste al pri ĉiuj aliaj, ne estas portugala vikipedia teksto? Mi ĵus rigardetis: la ruĝaj ligiloj ĉiuj estas de majo 2016, antaŭ pli dek jaroj, do jam sufiĉas pasive atendi ke iam ajn spontanee venos esperantlingva artikolo, sed bonas aktive varbi pri paĝokreado. Mi certas ke por novaj tekstoj plej bonas uzi fundamenton de la portugala vikipedio, tial mi volas aktive varbi vin fine komenci tute celite bluigi tiujn 12 ruĝajn ligilojn, eventuale eĉ 13-an kaj 14-an pri [[arakidkuko]], kaj [[kuko el araŭkaria pinsemo|kuko el]] [[araŭkaria pinsemo]]. Mi tute ne kompetentas - decidu vi. Vi senprobleme povas elekti por vi unuan el la tekstokreoj, verki tre malmulte kaj savi tiun malmaturan ek-skizon kun la ŝablono {{ŝ|redaktas|via nomo|dato de ... ĝis ...}}. Tiam ĉiuj aliaj scias ke io estas preparata pri tiu temo kaj evitas mem miksiĝi en la preparadon. Mi komprenas ke ankaŭ estas multaj aliaj temoj, pri Brazilo kaj ankaŭ pri aliaj mondregionoj kaj temoj, mi povus ankaŭ varbi pri la 11 ankoraŭ aktuale mankaj biografietoj de aktualaj sportistoj en la ŝablono {{ŝ|Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} - se vi volas vi povas ankaŭ engaĝiĝi tie. Sed baze mi akcentus tiun ĉi tekston [[Junia festo]] de junio 2016, ĉar ĝi estas tute ne pri aktualaĵo kaj multe malpli en la publika fokuso... sed ne nun temas pri tiu paĝo, ankaŭ pri la paĝo kaj kategorio pri [[brazila kuirarto]], kaj sendube estas pliaj tekstoj, kiuj povus profiti de esperantaj tekstoj pri tiuj brazilecaj manĝaĵoj. Ĉu? Salut' [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 2 jul. 2026 (UTC) essnbrvmt42e2so8ccqyut0mmiesmha 9418708 9418706 2026-07-02T10:50:33Z ThomasPusch 1869 9418708 wikitext text/x-wiki {{re|NMaia|Castelobranco|Roberto|Sudastelaro|Claudio Pistilli}} Vi kvin estas la unuaj brazilaj vikipedianoj, kiuj venas al mia memoro, tial mi adresas min simple al vi: En la teksto estas duonfrazo : "la manĝaĵoj ofte estas faritaj el maizo, kiel ''[[canjica]]'', ''[[pamonha]]'', ''[[curau]]'' ... kaj [[maizkuko]]. Aliaj tradiciaj pladoj estas [[dolĉa rizo]], [[maizpano]], ''[[cocada]]'', ''[[bom-bocado]]'', ''[[quentão]]'', [[varma vino]], ''[[pé-de-moleque]]'', [[dolĉa terpomo]], arakidkuko, kaj kuko el [[Brazila araŭkario|araŭkaria pinsemo]]". Tre multaj ruĝaj ligiloj, kaj mi eĉ ne scias kiel la vorto "arakidkuko" evitis ruĝan ligilon - eble ĉar pri ĝi, kontraste al pri ĉiuj aliaj, ne estas portugala vikipedia teksto? Mi ĵus rigardetis: la ruĝaj ligiloj ĉiuj estas de majo 2016, antaŭ pli dek jaroj, do jam sufiĉas pasive atendi ke iam ajn spontanee venos esperantlingva artikolo, sed bonas aktive varbi pri paĝokreado. Mi certas ke por novaj tekstoj plej bonas uzi fundamenton de la portugala vikipedio, tial mi volas aktive varbi vin fine komenci tute celite bluigi tiujn 12 ruĝajn ligilojn, eventuale eĉ 13-an kaj 14-an pri [[arakidkuko]], kaj [[kuko el araŭkaria pinsemo|kuko el]] [[araŭkaria pinsemo]]. Mi tute ne kompetentas - decidu vi. Vi senprobleme povas elekti por vi unuan el la tekstokreoj, verki tre malmulte kaj savi tiun malmaturan ek-skizon kun la ŝablono {{ŝ|redaktas|via nomo|dato de ... ĝis ...}}. Tiam ĉiuj aliaj scias ke io estas preparata pri tiu temo kaj evitas mem miksiĝi en la preparadon. Mi komprenas ke ankaŭ estas multaj aliaj temoj, pri Brazilo kaj ankaŭ pri aliaj mondregionoj kaj temoj, mi povus ankaŭ varbi pri la 11 ankoraŭ aktuale mankaj biografietoj de aktualaj sportistoj en la ŝablono {{ŝ|Brazila nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}}, aŭ pri la [[ŝablono:Argentina nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026|argentina]] aŭ [[ŝablono:Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026|franca teamoj]] - se vi volas vi povas ankaŭ engaĝiĝi tie. Sed baze mi akcentus tiun ĉi tekston [[Junia festo]] de junio 2016, ĉar ĝi estas tute ne pri aktualaĵo kaj multe malpli en la publika fokuso... sed ne nur temas pri tiu paĝo, ankaŭ pri la paĝo kaj kategorio pri [[brazila kuirarto]], kaj sendube estas pliaj tekstoj, kiuj povus profiti de esperantaj tekstoj pri tiuj brazilecaj manĝaĵoj. Ĉu? Salut' [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 2 jul. 2026 (UTC) ivy16a9x0miteapzh6ziiij3041woct 0 562909 9418542 9384220 2026-07-02T08:08:19Z Crosstor 3176 /* E */ 9418542 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj studentoj en [[Universitato de Pécs]] (nature la listo etendiĝas al pli fruaj nomoj de la universitato ekde la fondo kaj al la aliĝintaj altlernejoj): *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Oszkár Abay Nemes]] * [[János Ábrahám (juristo)]] * [[Norbert Ács]] * [[Antal Ádám (konstitucia juĝisto)]] * [[László Agócsy]] * [[István Andik]] * [[Miklós Orbán Arató]] * [[Sándor Ausch]] == B == {{Div col|cols = 2}} * [[András Babics]] * [[Béla Bacher]] * [[Bálint Bachmann]] * [[László Bagossy]] * [[Zelka Baktay]] * [[Miklós Balassa]] * [[Borisz Balla]] * [[Endre Bán (ginekologo)]] * [[Mihály Barabás (radiologo)]] * [[István Bárány]] * [[Imre Barta]] * [[Miklós Bauer]] * [[Zoltán Beck]] * [[Árpád Bellyei]] * [[Imre Bencze (advokato)]] * [[Ferenc Benedek (juristo)]] * [[László Benkő (juristo)]] * [[László Bernát Bérczi]] * [[Botond Berde]] * [[Richárd Bodor]] * [[Béla Bohus]] * [[Antal Bókay]] * [[Judit Bonyár]] * [[Béla Boros (kuracisto)]] * [[Zoltán Boross (ekonomikisto)]] * [[Angelo Brelich]] * [[Mario Brelich]] * [[Pál Bródy]] {{Div col end}} == C == * [[Balázs Csákabonyi]] * [[István Csapody (kuracisto)]] * [[Judit Czunyiné Bertalan]] == D == * [[Ágnes Dékány]] * [[Ágnes Deli]] * [[György Dénes (speleologo)]] * [[László Dobszay (kuracisto)]] * [[László Domokos]] * [[Lajos Dorkota]] * [[Margit Dubovitz]] == E == * [[István Énekes (koreografo)]] * [[Péter Engert]] * [[Gyula Erdődy]] == F == * [[Károly Lajos Fábri]] * [[László Farádi]] * [[Endre Fejér]] * [[Sándor Ferkó]] * [[Renée Fonó]] * [[József Frankl]] * [[Miklós Füzes]] == G == * [[György Gábor (kardiologo)]] * [[László Pál Galuska]], dramisto * [[István Gellér B.]], skulptisto * [[László Geréb (tradukisto)]] * [[Árpád Gógl]], ministro * [[György Gonda (politikisto)]] * [[József Gödöny]], [[kriminologo]] * [[Frigyes Götz]], urologo * [[László Götz]], kuracisto * [[Ödön Gróf]], naĝisto * [[Pál Gróf]], kuracisto * [[István György (politikisto)]] * [[József Gyurácz]], ornitologo * [[Ferenc Gyurcsány]] ministrestro == H == * [[József Hajas]] * [[Helga Hajdu]] * [[László Hantos]] * [[Ottó Heinek]] * [[Zsuzsanna Helyes]] * [[Viktória Herencsár]] * [[Imre Holl]] * [[Béla Honti]] * [[Tamás Hoffmann (urbestro)]] * [[Mihály Hompola]] * [[György Honti]] * [[Péter Hoppál]] * [[Zoltán Horn]] * [[Diána Horváth-Márjánovics]] * [[Júlia Terézia Horváth]] * [[Károly Horváth (aktoro)]] * [[Lajos Huszty]] == I == * [[György Illei]] == J == * [[Tibor Jármy]] * [[Richárd Juha]] == K == {{Div col|cols = 2}} * [[Erzsébet Kálmán]] * [[László Kálnoky]] * [[Erzsébet Kardos]] * [[Miklós Kárpáti]] * [[Attila Katus]] * [[László Kelemen (advokato)]] * [[Miklós Kellermayer]] * [[Gábor Keményffy]] * [[Miklós Kengyel]] * [[László Lóránt Keresztes]] * [[Sándor Keresztes (politikisto)]] * [[Károly Kett]] * [[Iván Kétyi]] * [[Balázs Kézdi]] * [[Miklós Zsolt Kis]] * [[György Kiss (juristo)]] * [[Gyula Kiss (haŭtkuracisto)]] * [[László Kiss (konstitucia juĝisto)]] * [[Sándor Károly Klempa]] * [[László Levente Kocsis]] * [[István Kolber]] * [[Ferenc Köles]] * [[Emil Kolozsvári Grandpierre]] * [[János Kolta]] * [[Zsófia Konkoly]] * [[Gusztáv Kovács]] * [[István Kovács (operkantisto)]] * [[Tamás Kovács (prokuroro)]] * [[Zoltán Kőváry]] * [[Tamás Gergely Kucsera]] * [[István Kulcsár (psikiatro)]] * [[Csaba Kutnyánszky]] {{Div col end}} == L == * [[Antal Lábady]] * [[Tamás Lábady]] * [[Tamás Ladányi]] * [[Pál Lajkó]] * [[László Lajos]] * [[Tamás Lajos (kameraisto)]] * [[Mónika Lamperth]] * [[László Lénárd]] * [[Imre Littmann]] * [[Béla Locsmándi]] * [[Viktória Lőrincz]] == M == * [[Zoltán Mága]] * [[Jenő Manninger]] * [[Ágnes Marsai]] * [[Krisztina Máté]] * [[László Matkó]] * [[Márta Mátrai]] * [[Tamás Mellár]] * [[Endre Mester]] * [[László Mester]] * [[György Mészáros]] * [[Zoltán Mericske]] * [[András Mohácsi]] * [[Viktória Monostory]] * [[Cecília Müller]] == N == * [[Sándor N. Szabó]] * [[Csaba Nagy (politikisto)]] * [[András Nemény]] * [[Gergely Nógrádi]] * [[Krisztián Nyáry]] == P == * [[Péter P. Müller]] * [[Béla Palasovszky]] * [[Norbert Pap]] * [[Máté Pálhegyi]] * [[József Palotás (skulptisto)]] * [[Zoltán Palotás]] * [[István Pelle]] * [[József Perbíró]] * [[Péter Petrusz]] * [[Zsolt Pozsgai]] * [[Sándor Puder]] * [[Jenő Putnoky]] == R == * [[Jenő Rácz (kuracisto)]] * [[János Rechnitzer]] * [[Dóra Reglődi]] * [[Miklós Réthelyi]] * [[György Révész (kuracisto)]] * [[Zoltán Rihmer]] * [[Dávid Rózsa]] == S == * [[Béla Sarlós]] * [[János Schuster]] * [[Attila Simon (historiisto)]] * [[Tamás Soltra E.]] * [[László Solymosi (neŭrologo)]] * [[László Sólyom]] * [[Tamás Sors]] * [[András Stark (psikiatro)]] * [[Tamás Suchman]] * [[Ferenc Sütő]] * [[Attila Szabó (kanuisto)]] * [[Zoltán Szabó (ministro)]] * [[László Szakács (politikisto)]] * [[Ágnes Szakály]] * [[Miklós Szedő]] * [[Zsófia Szilágyi]] * [[Katalin Szili]] * [[Dávid Szolláth]] * [[Mihály Szotáczky]] * [[László Szunyogh]] == T == * [[Mihály Takaró]] * [[Eszter Takáts]] * [[Gergely Tapolczai]] * [[Tamás Tényi]] * [[József Tihanyi (instruisto)]] * [[Mátyás Trixler]] * [[András Ernő Tóth]] * [[Magdolna Tóth (ceramikisto)]] == V == * [[Attila Varga (ekonomikisto)]] * [[Csaba Varga (juristo)]] * [[Ilona Varga (ĵurnalisto)]] * [[Imre Vas]] * [[István Vermes]] * [[Gábor Világosi]] * [[Antal Visegrády]] * [[György Vókó]] == W == * [[János Wagner (zoologo)]] * [[György Wéber (kirurgo)]] * [[János Weiss]] * [[Zoltán Wilhelm]] == Fontoj == * La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Listoj]] [[Kategorio:Universitato de Pécs| ]] 42u3nvzgx2ud5tjs11lm6bgp4hmiqg3 0 564264 9418315 8715580 2026-07-01T20:46:48Z Filozofo 3592 /* Karakterizaj trajtoj */ Lingva plibonigo 9418315 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Tineola bisselliella'' |dosiero = Tineola.bisselliella.7218.jpg |priskribo de dosiero = '''Tineola bisselliella''' |domajno = [[Eŭkariotoj]] ''Eukaryota'' |subdomajno = ''[[Unikonta]]'' |superregno = ''[[Opisthokonta]]'' |regno = [[Bestoj]] ''Animalia'' |regno2 = besto |filumo = [[Artropodoj]] ''Arthropoda'' |klaso = [[Insektoj]] ''Insecta'' |ordo = ''[[Lepidoptera]]'' |familio = '''Tineedoj''' ''Tineidae'' |familio aŭtoritato = [[Pierre André Latreille|Latreille]], [[1810]] |genro = ''Tineola'' |specio = '''Vesto-tineo''' ''Tineola biseliella'' |specio aŭtoritato = [[Hummel]], [[1823]] |vikispecio = |komunejo = Category:Tineola bisselliella }} '''''Tineola bisselliella''''', ankaŭ nomata '''vesto-tineo''', estas [[specio (biologio)|specio]] de [[lepidoptero|noktopapilio]] el la familio [[Tineedoj]], la veraj [[tineo]]j. == Karakterizaj trajtoj == La [[enverguro]] de la flugiloj estas 10 ĝis 15 milimetroj. La papilio havas helbrunan koloron. La raŭpo estas blankeca, kun bruna kapo kaj 7–9&nbsp;mm longa.<ref name='Bellmann'>{{Citaĵo el libro|titolo=Der neue Kosmos Schmetterlingsfuerer|familia nomo=Bellmann|persona nomo=Heiko|jaro=2003|loko=Stuttgart|eldoninto=Franckh-Kosmos Verlags GmbH}}</ref> == Vivmaniero == De nature la raŭpo de la ''Tineola bisselliella'' vivas en malnovaj birdonestoj kaj kavaĵoj de mamuloj, aŭ vesponestoj. La raŭpoj vivas ankaŭ endome kaj manĝas diversajn sortojn da organikaj materialoj kiel [[lano]], [[haro]]j, [[pelto]], [[ledo]], kaj [[plumo]]j, [[silko]], sed ankaŭ [[kotono]] kaj [[Ordinara lino|linaĵo]]. La ino demetas 50-90 ovojn, plejofte sur la loko kie ŝi mem eloviĝis.<ref name='Bellmann'/> == Disvastiĝo kaj habitato == La ''Tineola bisselliella'' en Nederlando kaj Belgio ne troviĝas en la libera naturo, sed nur vivas endome. Origine la specio venas el pli varmaj regionoj kaj ĉirkaŭ la [[18-a jarcento]] venis ĉi-tien. La specio pro diversaj kaŭzoj pli kaj pli reduktiĝas en [[Okcidenta Eŭropo]]. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Tineedoj]] rputu2b66zr1qzu2c8iv63fuwdpaezd 0 568957 9418364 9361427 2026-07-01T22:01:20Z ThomasPusch 1869 /* Esperanto */ 9418364 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | nomo = Pierre Janton | dosiero = | priskribo = | pseŭdonomo = | dato de naskiĝo = {{dato|30|aŭgusto|1933}} | loko de naskiĝo = [[Liono]] ([[Francio]]) | vivloko = [[Clermont-Ferrand]] | nacieco = franco | tradukis = | dato de morto = | loko de morto = | enterigita = | verkis = L'Espéranto | aliaj aktivaĵoj = Profesoro pri la Angla literaturo, protestanta teologo | akademiano = AIS San-Marino | denaska = | esperantistiĝis en = }} '''Pierre JANTON''' (n. la [[30-a de aŭgusto|30-an de aŭgusto]] [[1933]] en [[Liono|Lyon]], m. la [[11-a de decembro|11-an de decembro]] [[2022]] en [[Chamalières]], Lyon) estas [[Francio|franca]] teologo kaj universitata [[Filologio|filologo]] pri anglaj lingvo kaj literaturo. Li instruis la anglan kaj [[Esperanto|Esperanton]] en la universitato de [[Clermont-Ferrand]] kaj emeritiĝis en 2008. == L'Espéranto == Tre konata estas lia franclingva libro ''L'Espéranto'', kiu aperis en la serio ''[[Que sais-je?]]''<ref>{{Citaĵo el la reto | titolo=Valeur pédagogique de l’étude de l’espéranto | url=http://www.sat-amikaro.org/article210.html | formato= | eldoninto=SAT-Amikaro | alirdato=2016-09-26}}</ref>, havis kvar eldonojn kaj estis tradukita al 6 lingvoj: * la [[Hispana lingvo|hispana]] (''El Esperanto,'' eld. Oikos-Tau, Barcelona, ISBN-13: 978-8428103060), * la [[Germana lingvo|germana]] (''Einführung in die Esperantologie''), * la [[Nederlanda lingvo|nederlanda]] * la [[Persa lingvo|persa]] * Esperanto (en 1988) . * Kune kun [[Humphrey Tonkin]] li verkis la [[Angla lingvo|anglalingvan]] version de '<nowiki/>''L'Espéranto''' sub la titolo ''Esperanto: Language, Literature, and Community'' (Esperanto: lingvo, literaturo kaj komunumo). [[Dosiero:Espéranto_Janton.jpg|eta|154x154px|maldekstra]] Pierre Janton estas plena membro de [[Akademio Internacia de la Sciencoj|AIS San-Marino]] de 1985, do ekde ties oficiala fondo. Li tradukis la libron [[Hilelismo - propono pri solvo de la hebrea demando]] de [[L. L. Zamenhof]] en la francan<ref>{{Citaĵo el la reto | titolo=Pierre Janton – Auteur | url=http://data.bnf.fr/fr/11908600/pierre_janton/ | eldoninto=Franca Nacia Biblioteko | alirdato=2016-09-26}}</ref>. En [[2002]], [[Heroldo de Esperanto]], raportis ke Janton estis kandidato ĉe la lokaj balotoj por la ekstremdekstra partio [[Rassemblement National (Francio)|Nacia Fronto]] (fr: ''Front National'') por pruvi ke 'Esperantio ne estas movado sed popolo, kun ĉiuj eblaj tendencoj'<ref>(eo) Janton kun Le Pen, [[Heroldo de Esperanto]], p. 2, n-ro 6 (2018), 22 aprilo )12 majo 2002.</ref>. == Verkaro == * ''L'espéranto'', Paris, P.U.F., 1973, 1977 (2-a eld.), 1989 (3-a eld.), 1994 (4-a eld., ISBN 2-13-042569-0), * ''Enkonduko al Ŝekspiro'', Liège, S.U.K., 1975 Li verkis en la franca interalie pri teologiaj kaj religi-historiaj temoj: * ''John Knox (ca. 1513-1572), l’homme et l’œuvre'', Paris, Didier, 1967 * ''L‘éloquence et la rhétorique dans les sermons de Hugh Latimer'' (étude de l’art et de la technique oratoire), Paris, P.U.F., 1968 * ''Concept et sentiment de l’Église chez John Knox, le réformateur écossais'', Paris, P.U.F., 1972 * ''Cette violence d’abandon qu'est la prière'', Paris, Desclée, 1982 * ''Voies et visages de la Réforme au XVIe siècle'', Paris, Desclée, 1986 ; Éd. du Cerf, 2015 (ISBN 978-2-204-09156-5) * ''Les Protestants français'', Paris, Brépols, 1995 (ISBN 2-503-50466-3) * ''Au fond du puits'', Nice, éd. Bénévent, 2007 (ISBN 978-2-7563-0682-7) * ''Jean Calvin, ministre de la parole : 1509-1564'', Paris, Éd. du Cerf, 2008 (ISBN 978-2-204-08674-5) * ''Le secret de la tour de Leynes'' : roman historique, Orcines, Micoline, 2010 (ISBN 978-2-9534926-1-3) * ''John Knox, réformateur écossais, v. 1513-1572'', Paris, Éd. du Cerf, 2013 (ISBN 978-2-204-09888-5) * ''Tous vos désirs'', Paris, Vérone éditions, 2018 (ISBN 979-10-284-0500-7) == Artikolo == * ''If Shakespeare had written in Esperanto...'', in Interlinguistics (https://doi.org/10.1515/9783110886115), vol. 42, p. 211-230 == Tradukoj == * ''John Knox, Réponse à un jésuite nommé Tyrie (1572)''. Traduction, introduction et notes, La Revue réformée, t. XXVIII, n° 109, 1977/1. * ''Le hillélisme: projet de solution de la question juive'' (originalo en Esperanto: ''[[Hilelismo - propono pri solvo de la hebrea demando]]'' de [[L. L. Zamenhof]]); Clermont-Ferrand : Association des publications, Faculté des lettres et sciences humaines de l'Université Blaise-Pascal, 1995. * ''Premier coup de trompette contre le gouvernement monstrueux des femmes'': 1558, John Knox; Paris, Champion, 2006 (ISBN 2-7453-1374-6) == Vidu ankaŭ == [[Esperantologio]] == Eksteraj ligiloj == * [http://data.bnf.fr/11908600/pierre_janton/ Lia paĝo ĉe la Franca Nacia biblioteko] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Vivtempo|Janton, Pierre}} [[Kategorio:Francaj esperantistoj]] [[Kategorio:Francaj filologoj]] othuk4rfsoo820zm5i1j97r3n1a50fg 9418493 9418364 2026-07-02T07:13:43Z Sj1mor 12103 9418493 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | nomo = Pierre Janton | dosiero = | priskribo = | pseŭdonomo = | dato de naskiĝo = {{dato|30|aŭgusto|1933}} | loko de naskiĝo = [[Liono]] ([[Francio]]) | vivloko = [[Clermont-Ferrand]] | nacieco = franco | tradukis = | dato de morto = | loko de morto = | enterigita = | verkis = L'Espéranto | aliaj aktivaĵoj = Profesoro pri la Angla literaturo, protestanta teologo | akademiano = AIS San-Marino | denaska = | esperantistiĝis en = }} '''Pierre JANTON''' (n. la [[30-a de aŭgusto|30-an de aŭgusto]] [[1933]] en [[Liono|Lyon]], m. la [[11-a de decembro|11-an de decembro]] [[2022]] en [[Chamalières]], Lyon) estas [[Francio|franca]] teologo kaj universitata [[Filologio|filologo]] pri anglaj lingvo kaj literaturo. Li instruis la anglan kaj [[Esperanto|Esperanton]] en la universitato de [[Clermont-Ferrand]] kaj emeritiĝis en 2008. == L'Espéranto == Tre konata estas lia franclingva libro ''L'Espéranto'', kiu aperis en la serio ''[[Que sais-je?]]''<ref>{{Citaĵo el la reto | titolo=Valeur pédagogique de l’étude de l’espéranto | url=http://www.sat-amikaro.org/article210.html | formato= | eldoninto=SAT-Amikaro | alirdato=2016-09-26}}</ref>, havis kvar eldonojn kaj estis tradukita al 6 lingvoj: * la [[Hispana lingvo|hispana]] (''El Esperanto,'' eld. Oikos-Tau, Barcelona, ISBN-13: 978-8428103060), * la [[Germana lingvo|germana]] (''Einführung in die Esperantologie''), * la [[Nederlanda lingvo|nederlanda]] * la [[Persa lingvo|persa]] * Esperanto (en 1988) . * Kune kun [[Humphrey Tonkin]] li verkis la [[Angla lingvo|anglalingvan]] version de '<nowiki/>''L'Espéranto''' sub la titolo ''Esperanto: Language, Literature, and Community'' (Esperanto: lingvo, literaturo kaj komunumo). [[Dosiero:Espéranto_Janton.jpg|eta|154x154px|maldekstra]] Pierre Janton estas plena membro de [[Akademio Internacia de la Sciencoj|AIS San-Marino]] de 1985, do ekde ties oficiala fondo. Li tradukis la libron [[Hilelismo - propono pri solvo de la hebrea demando]] de [[L. L. Zamenhof]] en la francan<ref>{{Citaĵo el la reto | titolo=Pierre Janton – Auteur | url=http://data.bnf.fr/fr/11908600/pierre_janton/ | eldoninto=Franca Nacia Biblioteko | alirdato=2016-09-26}}</ref>. En [[2002]], [[Heroldo de Esperanto]], raportis ke Janton estis kandidato ĉe la lokaj balotoj por la ekstremdekstra partio [[Rassemblement National (Francio)|Nacia Fronto]] (fr: ''Front National'') por pruvi ke 'Esperantio ne estas movado sed popolo, kun ĉiuj eblaj tendencoj'<ref>(eo) Janton kun Le Pen, [[Heroldo de Esperanto]], p. 2, n-ro 6 (2018), 22 aprilo )12 majo 2002.</ref>. == Verkaro == * ''L'espéranto'', Paris, [[P.U.F.]], 1973, 1977 (2-a eld.), 1989 (3-a eld.), 1994 (4-a eld., ISBN 2-13-042569-0), * ''Enkonduko al Ŝekspiro'', Liège, S.U.K., 1975 Li verkis en la franca interalie pri teologiaj kaj religi-historiaj temoj: * ''[[John Knox]] (ca. 1513-1572), l’homme et l’œuvre'', Paris, Didier, 1967 * ''L‘éloquence et la rhétorique dans les sermons de Hugh Latimer'' (étude de l’art et de la technique oratoire), Paris, P.U.F., 1968 * ''Concept et sentiment de l’Église chez John Knox, le réformateur écossais'', Paris, P.U.F., 1972 * ''Cette violence d’abandon qu'est la prière'', Paris, Desclée, 1982 * ''Voies et visages de la Réforme au XVIe siècle'', Paris, Desclée, 1986 ; Éd. du Cerf, 2015 (ISBN 978-2-204-09156-5) * ''Les Protestants français'', Paris, Brépols, 1995 (ISBN 2-503-50466-3) * ''Au fond du puits'', Nice, éd. Bénévent, 2007 (ISBN 978-2-7563-0682-7) * ''Jean Calvin, ministre de la parole : 1509-1564'', Paris, Éd. du Cerf, 2008 (ISBN 978-2-204-08674-5) * ''Le secret de la tour de Leynes'' : roman historique, Orcines, Micoline, 2010 (ISBN 978-2-9534926-1-3) * ''John Knox, réformateur écossais, v. 1513-1572'', Paris, Éd. du Cerf, 2013 (ISBN 978-2-204-09888-5) * ''Tous vos désirs'', Paris, Vérone éditions, 2018 (ISBN 979-10-284-0500-7) == Artikolo == * ''If Shakespeare had written in Esperanto...'', in Interlinguistics (https://doi.org/10.1515/9783110886115), vol. 42, p. 211-230 == Tradukoj == * ''John Knox, Réponse à un jésuite nommé Tyrie (1572)''. Traduction, introduction et notes, La Revue réformée, t. XXVIII, n° 109, 1977/1. * ''Le hillélisme: projet de solution de la question juive'' (originalo en Esperanto: ''[[Hilelismo - propono pri solvo de la hebrea demando]]'' de [[L. L. Zamenhof]]); Clermont-Ferrand : Association des publications, Faculté des lettres et sciences humaines de l'Université Blaise-Pascal, 1995. * ''Premier coup de trompette contre le gouvernement monstrueux des femmes'': 1558, John Knox; Paris, Champion, 2006 (ISBN 2-7453-1374-6) == Vidu ankaŭ == [[Esperantologio]] == Eksteraj ligiloj == * [http://data.bnf.fr/11908600/pierre_janton/ Lia paĝo ĉe la Franca Nacia biblioteko] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Vivtempo|Janton, Pierre}} [[Kategorio:Francaj esperantistoj]] [[Kategorio:Francaj filologoj]] sa2t2ktqfjlxuxjszrskxybqz1j7z0k 0 571745 9418350 7657223 2026-07-01T21:38:26Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418350 wikitext text/x-wiki '''[[Johano|János]] Sarkady''' [jAnoŝ ŝarkadi], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Sarkady János''' estis [[Hungario|hungara]] [[Klasika Filologio|klasika filologo]], [[historiisto]], universitata [[instruisto]]. Lia familia nomo foje estis erare ''Sarkadi''. János Sarkady [http://okort.btk.elte.hu/SJ.html] naskiĝis la {{daton|31|decembro|1927}} en [[Biharkeresztes]], li mortis la {{daton|5|septembro|2006}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == János Sarkady faris [[abituriento]]n en kalvinana [[gimnazio]] de [[Karcag]]. Li komence studis en [[Universitato de Debrecen]], poste en [[ELTE|Scienca Universitato Loránd Eötvös]], li loĝis en la [[kolegio]] kun [[Zsigmond Ritoók (filologo)]]. Sarkady akiris [[diplomo]]n en [[1951]], poste li restis samloke kiel [[asistanto]]. Dum la [[Hungara revolucio de 1956]] li agis por la revolucio, tial en [[1957]] li estis arestita. La [[polico]] faris lin [[agento]] aŭ sekreta informisto sub la nomo „Sárándi”, li raportis al la polico ĝis [[1962]]. Inter [[1958]] kaj [[1964]] li instruis nur en [[mezlernejo]]. En 1964 li ekinstruis en [[Universitato de Debrecen|Universitato Lajos Kossuth]], en la sama jaro li kandidatiĝis. Inter [[1966]] kaj [[1979]] li estis [[docento]], poste [[profesoro]], inter 1969-1987 katedrestro. Inter 1988-1995 li estis katedrestro en Universitato Loránd Eötvös. En [[1998]] li emeritiĝis, tamen li instruis plu ĝismorte. Li okupiĝis pri la pragrekaj historio kaj kulturo. Li ricevis [[premio]]jn en 1988 kaj 2006. == Elektitaj kontribuoj == * ''A világirodalom története'' (1955) - aparta ĉapitro * ''Reise in das alte Athen'' (1964) * ''Görög vallás, görög istenek'' (1974) ISBN 963-280-050-8 * ''A korai Attika történeti forrásai I-III.'' (1985-87) * ''A polis eredete'' (1995) * ''Görög művelődéstörténet'' (2006) - kunlaboranto ISBN 9789633898727 == Fontoj == * [http://www.holmi.org/2012/06/karsai-gyorgy-egy-klasszikus-filologus-az-allambiztonsagi-szolgalatok-halojaban] * [http://mult-kor.hu/cikk.php?id=14834 hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304212652/http://mult-kor.hu/cikk.php?id=14834 |date=2016-03-04 }} * [http://worldcat.org/identities/lccn-n93027206/] {{Vivtempo|Sarkady Janos}} [[Kategorio:Hungaraj klasikaj filologoj]] [[Kategorio:Hungaraj historiistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj sekretaj informistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] gwngvwdui8fzt2jitrmgp8n00je54zk 0 573303 9418427 9374581 2026-07-02T01:15:56Z ThomasPusch 1869 9418427 wikitext text/x-wiki {{PorA|la grupo de la pueblo-indianoj|Hopioj}} La '''hopio''' aŭ '''hopjo''', [[tagaloga lingvo|tagaloge]] ''hopia'' aŭ ''hopya'' (ĉina [[Hokla lingvo|hokkiena]]: 好餅; Pe̍h-ōe-jī: hó-piáⁿ; signife: "bona [[farunaĵo]]"), estas [[Ĉina kuirarto|ĉin]]-[[filipina kuirarto|filipina]] [[deserto]] farĉita de [[mungofabo|mungofaba]] pasto, de [[Purpura ignamo]] pasto el purpura ignamo aŭ de pecoj de bombona [[vintra melono]]. Ĝi estas populara en [[Indonezio]] kaj [[Filipinoj]]. Ĝi estis popularigita fare de elmigrintoj el [[Fuĝjano]] laŭlonge de la [[20a jarcento]] aŭ ja probable pli frue. Ekzistas simila manĝaĵo en Japanio; ĝi nomiĝas [[manĵuo]]. En Japanio, estas ankaŭ [[moĉio]], rizkuko, kiu eble havas enhavon kiel ruĝfaban paston. Ĝi nomiĝas ''daifuku'' japane. Kiel hopio, manĵuo kaj ''daifuku'' havas variajn enhavojn. <gallery> Dosiero:HopiaInASaucer.jpg|Hopioj Dosiero:Hopiajf.JPG|Manila hopiovendejo Dosiero:ChinatownManilajf0230 23.JPG|Manila hopiovendejo Dosiero:7032Poblacion Baliuag Bulacan 48.jpg|Hopioj Dosiero:JfEngbeetin1240Chinatownfvf 06.JPG|Hopioj en vendejo Dosiero:JfEngbeetin1240Chinatownfvf 19.JPG|Hopioj en vendejo </gallery> == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Kuirarto de Filipinoj]] [[Kategorio:Filipina kuirarto]] [[Kategorio:Dolĉaĵoj]] 22vc0z0zb3zos9vrkjiu3ma4g9965mp 0 574079 9418408 6934698 2026-07-02T00:33:18Z Pettend 214084 Aldonis fontojn, bildojn kaj reformulis la artikolon 9418408 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Schedel weltkarte.jpg|320x320px|eta|[[Ksilografio]] el la ''[[Nurenberga Kroniko]]'' (1493) de [[Hartmann Schedel]] prezentanta la Fortuninsuloj en la [[Atlantika Oceano]].]] '''Fortuninsuloj''' aŭ '''Fortun-insuloj'''<ref>{{Citation|last=AncientHistoryMaps|title=Cartes et Tables de la Geographie Ancienne - Sanson|date=1697|url=https://archive.org/details/CartesEtTablesDeLaGeographieAncienne-Sanson|access-date=2018-03-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://archive.org/download/CartesEtTablesDeLaGeographieAncienne-Sanson/Europa%20Vetus.jpg|title=Cartes et Tables de la Geographie Ancienne|last=Sanson|first=Nicolas|date=1697|access-date=2018-03-17}}</ref> (en [[antikva greka]] μακάρων νῆσοι, ''makárôn nêsoi''<ref>Hard, [https://books.google.com/books?id=r1Y3xZWVlnIC&pg=PA116 p. 116].</ref> el kio ankaŭ [[Makaronezio]]) estis duon-legendaj [[insulo]]j en la [[Atlantika Oceano]], traktataj kiel simpla geografia loko kaj kiel senvintra tera paradizo loĝata de la [[heroo]]j de la [[greka mitologio]]. En la tempo de [[Heziodo]], la Fortuninsuloj estis asociitaj kun la koncepto de [[Elizeo]], utopia loko en la greka [[submondo]] supozeble trovebla en la okcidenta oceano ĉe la rando de la konata mondo.<ref>{{Cite book |last=Peck |first=Harry Thurston |url=https://books.google.com/books?id=RacKAAAAIAAJ |title=Harper's Dictionary of Classical Literature and Antiquities |date=1897 |publisher=Harper & brothers |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite book |last=Sacks |first=David |url=https://books.google.com/books?id=KeEjUjSaDA0C |title=A Dictionary of the Ancient Greek World |date=1995 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-511206-1 |language=en}}</ref> La nombro de la insuloj poste estus reduktita al unu fare de la poeto [[Pindaro]]. ==La legendo == Laŭ greka [[mitologio]], la insuloj estis rezervitaj al tiuj, kiuj elektis esti [[reenkarniĝo | reenkarniĝaj]] tri fojojn, kaj sukcesis esti juĝataj kiel speciale sufiĉe puraj por iri al en la [[Elizeo | Elizeaj kampoj]] ĉiujn tri fojojn. <ref> [[Pindaro]], Olimpiaj odoj 2. 57 ff </ref> == Loko == La Fortuninsuloj tradicie estis identigitaj kun la [[insularo]]j de la grupo nuntempe konata geografie kiel [[Makaronezio]] ([[Acoroj]], [[Madejro]], [[Sovaĝaj Insuloj]], [[Kanarioj]] kaj [[Kabo-Verdo]]).<ref>{{Cite book|url=https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=163907|title=A Mesopotamian origin for the myth of the Fortunate Islands?|access-date=2026-07-01|author=Valerio Massimo Manfredi|date=1995|language=en|isbn=1131-6810}}</ref> [[Ptolemeo]] uzis ĉi tiujn insulojn kiel referencon por la mezurado de geografia [[longitudo]] kaj ili daŭre ludis la rolon de difinado de la [[nulmeridiano]] tra la [[Mezepoko]].<ref>{{Cite journal|url=https://www.jstor.org/stable/223599|title=Notes on the Knowledge of Latitudes and Longitudes in the Middle Ages|author=John Kirtland Wright|journal=Isis|volume=5|pages=75-98|doi=10.1086/358121|year=1923|language=en}}</ref> Bazita sur tio, Lucio Russo en ''L'America dimenticata'' prezentas la aŭdacan hipotezon, ke la Fortuninsuloj estis fakte la [[Malgrandaj Antiloj]] kaj ke [[Hiparko]] sciis ilian longitudon kun rimarkinda precizeco.<ref name=Lucio>{{cite journal |last1=[[Lucio Russo]] |title=Far-Reaching Hellenistic Geographical Knowledge Hidden in Ptolemy's Data |author=Lucio Russo |journal=Mathematics and Mechanics of Complex Systems |date=2018 |doi=10.2140/memocs.2018.6.181 |url=https://msp.org/memocs/2018/6-3/memocs-v6-n3-p02-s.pdf}}</ref> == Vidu ankaŭ == * [[Hi-Brazilo]] * [[Makaronezio]] * [[Tebo (Grekio)]] * [[Greka Mitologio]] == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Mitaj insuloj]] [[Kategorio:Insuloj en la Atlantiko]] [[Kategorio: Makaronezio]] [[Kategorio:Morto en la helena mitologio]] [[Kategorio:Lokoj de la greka transmondo]] [[Kategorio:Lokoj de la kelta mitologio]] ijytgdc3rt1ruhl64bht1ktms4tymfl 0 574842 9418663 9373833 2026-07-02T10:09:05Z Sj1mor 12103 9418663 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|arkeologia situo |priskribo de dosiero= |establita= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=GR | tipo1 = reliefo |mapo lokumilo = iso |mapligilo = jes |zomo=12 }} [[Dosiero:Sacrificial hammer Dodona Louvre Br1183 n2.jpg|eta|Buĉofera martelo el Dodona. Bronzo, 7a jarcento a.K. [[Luvro]].]] '''Dodono''' aŭ '''Dodona''' ([[Dora dialekto de la antikva greka lingvo|dorgreke]]: Δωδώνα, ''Dōdṓna'', [[Ionoj (popolo)|iongreke]] kaj [[Atiko|atikgreke]]: Δωδώνη,<ref>{{harvnb|Liddell|Scott|1996}}, [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%2329769 "Dodone"]</ref> ''Dōdṓnē'') en [[Epiro]] en nordokcidenta [[Grekio]] estis la plej antikva orakolo en Grekio, eble date el la [[2-a jarmilo a.K.]] laŭ [[Herodoto]]. La plej antikvaj rakontoj de [[Homero]] priskribas Dodona kiel orakolo de Zeŭso. Situa en malproksima regiono for el la ĉefa greka [[polis]], ĝi estis konsiderata dua nur post la orakolo de [[Delfo]] laŭ prestiĝo. Aristotelo konsideris la regionon ĉirkaŭ Dodona kiel parto de [[Antikva Grekio|Hellas]] kaj de la regiono kie [[Helenoj]] originiĝis.<ref name="1.14">{{harvnb|Hammond|1986|p=77}}; Aristotelo. ''Meteorologica''. [http://classics.mit.edu/Aristotle/meteorology.1.i.html 1.14] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110629061102/http://classics.mit.edu/Aristotle/meteorology.1.i.html |date=2011-06-29 }}.</ref> La orakolo estis unue sub la kontrolo de [[Tesprotio|Tesprotianoj]] antaŭ ĝi pasis en la manojn de [[Molosanoj]].<ref>{{harvnb|Potter|1751|loc=Chapter VIII, "Of the Oracles of Jupiter", p. 265}}.</ref> Ĝi restis grava religia sanktejo ĝis la apero de [[Kristanismo]] dum la fino de la [[Antikveco]]. == Referencoj == === Citaĵoj === {{Referencoj|2}} === Fontoj === * {{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=0qAoqP4g1fEC|titolo=The Expansion of the Greek World, Eighth to Sixth Centuries B.C.|familia nomo=Boardman|persona nomo=John|jaro=1982|loko=Cambridge, UK|eldoninto=Cambridge University Press|ISBN=0-521-23447-6|referenco=harv}} * {{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=vXljf8JqmkoC|titolo=The Prehistory of the Balkans and the Middle East and the Aegean World, Tenth to Eighth Centuries B.C.|familia nomo=Boardman|persona nomo=John|jaro=1982|loko=Cambridge, UK|eldoninto=Cambridge University Press|ISBN=0-521-22496-9|referenco=harv}} * {{Cite book|last=Eidinow|first=Esther|chapter=Oracles and Oracle-Sellers. An Ancient Market in Futures|pages=55–95|editor-last1=Engles|editor-first1=David|editor-last2=Van Nuffelen|editor-first2=Peter|title=Religion and Competition in Antiquity|year=2014|location=Brussels|publisher=Éditions Latomus|url=http://www.academia.edu/6320469/|ref=harv}} * {{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=BSbjAAAAMAAJ|titolo=Archaeological Guide to Dodona|familia nomo=Dakaris|persona nomo=S. I.|jaro=1971|eldoninto=Cultural Society "The Ancient Dodona"|referenco=harv}} * {{Cite book|last1=Flüeler|first1=Christoph|last2=Rohde|first2=Martin|title=Laster im Mittelalter/Vices in the Middle Ages|url=https://books.google.com/books?id=Arly1t2ILksC|location=Nov-Jorko, NY kaj Berlino, Germanio|publisher=Walter de Gruyter|year=2009|isbn=3-11-020274-3|ref=harv}} * {{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=wOtqfmkUZA8C|titolo=Didyma: Apollo's Oracle, Cult, and Companions|familia nomo=Fontenrose|persona nomo=Joseph Eddy|jaro=1988|loko=Berkeley and Los Angeles, CA|eldoninto=University of California Press|ISBN=0-520-05845-3|referenco=harv}} * {{Citaĵo el libro|url=http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=umn.319510017026078|titolo=Origines Celticae|familia nomo=Guest|persona nomo=Edwin|jaro=1883|loko=Londono|eldoninto=Macmillan and Co.|referenco=harv}} * {{Cite journal|last=Gwatkin, Jr.|first=William E.|title=Dodona, Odysseus, and Aeneas|journal=The Classical Journal|volume=57|issue=3|year=1961|pages=97–102|ref=harv}} * {{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=KwHBQgAACAAJ|titolo=A History of Greece to 322 B.C|familia nomo=Hammond|persona nomo=Nicholas Geoffrey Lemprière|jaro=1986|loko=Oxford, UK|eldoninto=Clarendon Press|ISBN=0-19-873096-9|referenco=harv}} * {{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=O9saAAAAYAAJ|titolo=Migrations and Invasions in Greece and Adjacent Areas|familia nomo=Hammond|persona nomo=Nicholas Geoffrey Lemprière|jaro=1976|loko=Park Ridge, NJ|eldoninto=Noyes Press|ISBN=0-8155-5047-2|referenco=harv}} * {{Citaĵo el libro|url=https://books.google.ca/books?id=btdHAQAAMAAJ|titolo=Sophocles: The Plays and Fragments (Part V. The Trachiniae)|familia nomo=Jebb|persona nomo=Richard Claverhouse|jaro=1892|loko=Kembriĝo|eldoninto=Cambridge University Press|referenco=harv}} * {{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=KMLjAAAAMAAJ|titolo=The Meaning of Religion: Lectures in the Phenomenology of Religion|familia nomo=Kristensen|persona nomo=William Brede|jaro=1960|loko=The Hague, The Netherlands|eldoninto=M. Nijhoff|referenco=harv}} * {{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=FARJLKZqnR8C|titolo=Les Lamelles Oraculaires de Dodone|familia nomo=Lhôte|persona nomo=Éric|jaro=2006|loko=Genève, Switzerland|eldoninto=Librairie Droz|ISBN=2-600-01077-7|referenco=harv}} * {{Cite book|last1=Liddell|first1=Henry George|last2=Scott|first2=Robert|title=A Greek-English Lexicon|location=Oxford, UK|publisher=Clarendon Press|year=1996|origyear=1940|isbn=0-19-864226-1|url=https://books.google.com/books?id=8-uXQgAACAAJ|ref=harv}}{{404|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=H0VoAAAAMAAJ|titolo=Hellenic Traveller: A Guide to the Ancient Sites of Greece|familia nomo=Pentreath|persona nomo=Guy|jaro=1964|loko=Londono|eldoninto=[[Faber and Faber]]|ISBN=0-571-09718-9|referenco=harv}} * {{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=flUPAAAAQAAJ|titolo=Archaeologia Graeca or the Antiquities of Greece|familia nomo=Potter|persona nomo=John|jaro=1751|volumo=I|loko=Londono|eldoninto=Printed for G. Strahan, R. Ware, W. Innys, J. and P. Knapton, S. Birt, D. Browne, H. Whitridge, T. Longman, C. Hitch, J. Hodges, B. Barker, R. Manry and S. Cox, J. Whiston, J. and J. Rivington, J. Ward, M. Cooper, and M. Austen|referenco=harv}} * {{Cite book|last1=Sacks|first1=David|last2=Murray|first2=Oswyn|last3=Bunson|first3=Margaret|title=A Dictionary of the Ancient Greek World|url=https://books.google.com/books?id=KeEjUjSaDA0C|location=Nov-Jorko, NY kaj Oksfordo, Britio|publisher=Oxford University Press|year=1997|isbn=0-19-511206-7|ref=harv}} * {{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=BiqTCaFkvdYC|titolo=Prehistory and History: Ethnicity, Class and Political Economy|familia nomo=Tandy|persona nomo=David W.|jaro=2001|loko=Montréal, Québec, Canada|eldoninto=Black Rose Books Limited|ISBN=1-55164-188-7|referenco=harv}} * {{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=FqBMAAAAMAAJ|titolo=Antigonos Gonatas|familia nomo=Tarn|persona nomo=William Woodthorpe|jaro=1913|loko=Oxford, United Kingdom|eldoninto=Clarendon Press|ISBN=0-8244-0142-5|referenco=harv}} * {{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=d_elJua3hD0C|titolo=Mysteries of the Oracles: The Last Secrets of Antiquity|familia nomo=Vandenberg|persona nomo=Philipp|jaro=2007|loko=Nov-Jorko, NY|eldoninto=Tauris Parke Paperbacks (I.B. Tauris)|ISBN=1-84511-402-7|referenco=harv}} * {{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=-aFtPdh6-2QC|titolo=Encyclopedia of Ancient Greece|familia nomo=Wilson|persona nomo=Nigel Guy|jaro=2006|loko=Nov-Jorko, NY kaj Oksfordo, Britio|eldoninto=Taylor & Francis Group (Routledge)|ISBN=978-0-415-97334-2|referenco=harv}} == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Dodona}} * A. E. Housman, [http://www.kalliope.org/digt.pl?longdid=housman2002020325&printer=1 "The Oracles"] * C. E. Witcombe, [http://witcombe.sbc.edu/sacredplaces/trees.html "Sacred Places: Trees and the Sacred"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091213220539/http://witcombe.sbc.edu/sacredplaces/trees.html |date=2009-12-13 }} * Harry Thurston Peck (1898). ''Harper's Dictionary of Classical Antiquities'', s.v. "Dodona". * [http://www.calvin.edu/academic/clas/pathways/dodona/ Joe Stubenrauch - Dodona: Pathways to the Ancient World] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050422050641/http://www.calvin.edu/academic/clas/pathways/dodona/ |date=2005-04-22 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Klasikaj orakoloj]] [[Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Grekio]] [[Kategorio:Epiro]] 9e66bpxj2b6bfb1hk49mut3z45pyc3h 0 582278 9418456 8937216 2026-07-02T03:01:20Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418456 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''[[Jozefo|József]] Szerdahelyi''' [jOĵef serdaheji], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Szerdahelyi József''' estis [[Hungario|hungara]] [[aktoro]], [[operkantisto]] ([[baritono]]), [[komponisto]], [[tradukisto]], [[reĝisoro]]. Lia [[filo]] estis [[Kálmán Szerdahelyi]]. József Szerdahelyi [http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/sz/sz26443.htm] naskiĝis la {{daton|9|marto|1804}} en [[Hódmezővásárhely]], li mortis la {{daton|18|februaro|1851}} en [[Pest (urbo)]]. == Biografio == József Szerdahelyi studis [[juro]]n, kiun li interrompis en [[1821]] kaj aliĝis al [[trupo]] de [[Miklós Udvarhelyi]] en [[Debrecen]]. Li ricevis dramajn [[rolo]]jn. Post 3 jaroj en [[Transilvanio]] formiĝis la unua hungara operotrupo fare de [[Lázár Nagy]], al kiu Szerdahelyi tuj aliĝis. Li iĝis tuj ŝatata kantisto, sed li ankaŭ estis muzikisto. En [[1827]] li mem fondis pli novan migrantran operotrupon en [[Cluj|Kolozsvár]]. La trupo prezentis spektaklojn en [[Hungara reĝlando]], ekzemple en [[1928]] en la [[Germana Teatro (Pest)]]. La trupo bankrotiĝis, tial li havis rolojn en provincaj [[urbo]]j kaj en [[Buda]]. En [[1837]] li estis fondinta [[membro]] de [[Nacia Teatro (Budapeŝto)|Teatro Magyar de Pest]]. == Elektitaj teatraj roloj == * [[Gioacchino Rossini]]: [[La barbiro de Sevilo]] - Figaro * [[Karolo Kisfaludy]]: ''Kérők'' - Szélházi; Kényesi * [[Wolfgang Amadeus Mozart]]: ''Don Giovanni'' - Leporello == Elektitaj komponaĵoj == * diversaj kantoj * muzikoj ekzemple por: ** [[Ede Szigligeti]]: ''Szökött katona'' ** [[Mihály Fazekas]]: ''Ludas Matyi'' * multe da teatraĵoj el diversaj lingvoj == Memorigiloj == * [[busto]] en la Nacia Teatro [https://www.kozterkep.hu/~/19738/Szerdahelyi_Jozsef_Budapest_2002.html] (1908) == Fontoj == * [http://www.annavolgy.hu/banyaszat/dalok/szerdahelyi.html hungarlingva biografio kun bildo] * [http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz24/293.html hungarlingva biografio kun foto] * [http://mult-kor.hu/cikk.php?id=12547] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170305194501/http://mult-kor.hu/cikk.php?id=12547 |date=2017-03-05 }} {{Projektoj}} {{Vivtempo|Szerdahelyi József}} [[Kategorio:Hungaraj aktoroj]] [[Kategorio:Hungaraj operkantistoj]] [[Kategorio:Hungaraj komponistoj]] [[Kategorio:Hungaraj tradukistoj]] [[Kategorio:Hungaraj reĝisoroj]] h5cea31kcbr9vz5zoko6g6863rm84vb 0 583356 9418445 9280168 2026-07-02T02:02:47Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418445 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''[[Jozefo|József]] Máriáss''' [lOĵef mAriAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Máriáss József''' estis [[Hungario|hungara]] [[aktoro]], [[voĉoaktoro]]. József Máriáss [http://www.imdb.com/name/nm0617263/] naskiĝis la {{daton|23|februaro|1920}} en [[Dunakeszi]], li mortis la {{daton|24|aprilo|1991}} en [[Szeged]]. == Biografio == József Máriáss lernis [[juro]]n en [[ELTE|Scienca Universitato Péter Pázmány]], poste aktoradon en privata [[lernejo]] de [[Kálmán Rózsahegyi]]. Li komencis sian aktoran karieron en [[Teatro Katona József|Teatro Belvárosi]] en [[1946]], poste en [[Teatro Thália (Budapeŝto)]]. Liaj sekvaj teatraj stacioj estis: * [[Nacia Teatro (Győr)|Teatro Kisfaludy]] (1949–1954) * [[Teatro Gárdonyi Géza]] (1963, 1965) * [[Teatro de Kecskemét]] (1964) * [[Teatro Szigligeti (Szolnok)]] (1966-1969) * [[Nacia Teatro (Szeged)]] (1969-1982) * [[Teatro Hevesi Sándor]] (1983-1988). En [[1989]] pro akuta malsano li forlasis la [[scenejo]]n, sed poste ĝismorte li havis rolon en serio de la [[Hungara Televizio]]. Li ricevis [[premio]]jn en 1963 kaj 1985. == Elektitaj teatraj roloj == * [[William Shakespeare]]: [[Somermeznokta sonĝo]] - Zuboly * [[Imre Madách]]: [[La tragedio de l' homo]] - Dio * [[Ferenc Lehár]]: ''Luxemburg grófja'' - Sir Bazil * [[Mór Jókai]]: ''Filoj de l' ŝtonkora homo'' - Haynau == Elektitaj kinaj filmaj roloj == * [[Surveturo]] (1955) * [[Dolarpaĉjo]] (1956) * ''Virágvasárnap'' (1969) * [[Fantomo en Lubló (filmo)]] (1976) * ''A csoda vége'' (1983) == Elektitaj televiziaj filmaj roloj == * [[La nigra urbo (filmo)]] (1971) * ''Hínár'' (1981) * ''Szomszédok'' (serio, 1987–1991) == Dubladaj roloj == * en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de [[Erwin Geschonneck]] kaj aliaj [http://iszdb.hu/?szemely=40650] == Memorigiloj == * en [[1999]] ''Teatro Hevesi Sándor'' fondis premion pri József Máriáss == Fontoj == * [http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz15/155.html hungarlingva biografio] * [http://www.zalaszam.hu/szinhaz/tarsulat/szmuvesz/mariass.htm hungarlingva biografio kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160801003256/http://www.zalaszam.hu/szinhaz/tarsulat/szmuvesz/mariass.htm |date=2016-08-01 }} * [http://port.hu/adatlap/szemely/mariass-jozsef/person-218364] * [http://tudastar.dfmk.hu/zalaiak?p=597 hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170326225750/http://tudastar.dfmk.hu/zalaiak?p=597 |date=2017-03-26 }} {{Vivtempo|Mariass Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj aktoroj]] [[Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj]] gf2lbhbbnzz2dpdubxz6dx9b7ynchw0 0 583976 9418281 8402930 2026-07-01T19:26:21Z Sj1mor 12103 9418281 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Thomas Rowlandson - A Dead Horse on a Knacker's Cart - Google Art Project.jpg|eta|morta ĉevalo sur la ĉaro de kadavroforigisto, desegno sen dato de Thomas Rowlandson (1756–1827)]] '''Kadavroforigisto''' aŭ '''kadavraĵisto''' <ref>''[http://www.woerterbuchnetz.de/Adelung?lemma=wasenmeister Wasenmeister]'', Adelung, Grammatisch-kritisches Wörterbuch, Bd. 4. Leipzig 1801, S. 1399f.</ref>, estis dum jarcentoj la profesia esprimo por personoj, kiuj forigis [[bestokadavro]]jn kaj estis respondecaj pri [[bestokadavra utiligado]]. El la utiligado oni faris produktojn kiel [[graso]]j, [[gluo|gluaĵo]], [[ostofaruno]], [[amonia klorido]], [[sapo]], [[blankiga rimedo|blankigaj rimedoj]] kaj [[nutraĵo|bestnutraĵo]]. [[Dosiero:William Orpen - The Knacker's Yard (1909).jpg|eta|maldekstre|kadavraĵejo, oleopentraĵo (1909) de [[William Orpen]]]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * Rudi Palla: ''Verschwundene Arbeit'', Von Barometermachern, Drahtziehern, Eichmeistern, Lustfeuerwerkern, Nachtwächtern, Planetenverkäufern, Roßtäuschern, Seifensiedern, Sesselträgern, Wäschermädeln und vielen anderen untergegangenen Berufen, Bildauswahl Christian Brandstätter, mit 335 Abbildungen, 3. Aufl. (komplett illustrierte, aktualisierte Neuausgabe), Christian Brandstätter Verlag, Wien 2010, S. 11, ISBN 978-3-85033-327-6 * Eike Pies: ''Zünftige und andere alte Berufe'', mit 222 zeitgenössischen Illustrationen und Zunftwappen, 3. Aufl., Verlag E. und U. Brockhaus, Wuppertal 2005, S. 10, ISBN 3-930132-07-9 {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Manaj profesioj]] [[Kategorio:Bestobredado]] [[Kategorio:Historiaj profesioj]] [[Kategorio:Servaj profesioj]] ke33x14mbssxv3qajyfxpiaarxk8v59 0 591680 9418600 8770198 2026-07-02T08:59:16Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418600 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=15% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Kalia trikloroetanato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium trichloroacetate 2D.png|220px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la <br>Kalia trikloroacetato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium trichloroacetate 3D.png|200px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la <br>Kalia trikloroacetato''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Trikloroacetato de kalio * Trikloroetanato de kalio |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|2|Cl|3|K|O|2'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=16586-14-4 16586-14-4] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.10629034.html 10629034] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Molmaso]]||201.478 g·mol<sup>-1</sup> |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||4.75 |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo-piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07|08}} </center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|320|335|336|351|361|371}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|201|202|260|261|264|270|271|281|304+340|305+351+338|308+313|309+311|312|337+313|403+233|405|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Kalia trikloroacetato''' estas [[kalio|kalia]] salo de [[trikloroacetata acido]], organika substanco derivata el la [[acetata acido]] kie la tri hidrogenatomoj de la metila grupo (H<sub>3</sub>C-) estas anstataŭataj per tri kloratomoj. Triakloracetatoj uzatas en kemiaj sintezoj kaj industrio. ==Sintezo== * Kalia trickloacetato estas preparata per agado de la [[trikloroacetata acido]] sur [[kalia hidroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Trichloroacetic acid 3D.png|70px|trikloroacetata acido]]+[[Dosiero:Potassium hydroxide 3D.png|90px|kalia hidroksido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Potassium trichloroacetate 3D.png|100px|kalia trikloroacetato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40px|akvo]] |} </center> ==Literaturo== * [http://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/aldrich/190780?lang=pt&region=BR Sigma Aldrich] * [http://www.molbase.com/en/msds_16586-14-4-moldata-2577176.html Molbase] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170906135114/http://www.molbase.com/en/msds_16586-14-4-moldata-2577176.html |date=2017-09-06 }} * [https://www.chemsrc.com/en/cas/16586-14-4_655613.html ChemSrc] * [http://www.jbc.org/content/253/7/2155.full.pdf Journal of Biologic Chemistry] * [https://www.wikigenes.org/e/chem/e/119236.html Wikigenes] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170906133816/https://www.wikigenes.org/e/chem/e/119236.html |date=2017-09-06 }} * [https://books.google.com.br/books?id=YzBveZGm0GEC&pg=PA221&dq=potassium+trichloroacetate&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=potassium%20trichloroacetate&f=false Comprehensive Organic Functional Group Transformations, Volume 6] Alan R. Katritzky, Thomas L. Gilchrist, Otto Meth-Cohn, Charles Wayne Rees ==Vidu ankaŭ== * [[Acetato#Trikloroacetatoj|Trikloroacetatoj]] * [[Trikloroacetata acido]] * [[Dukloroacetata acido]] * [[Kloroacetata acido]] * [[Bromoacetata acido]] * [[Dubromoacetata acido]] * [[Tribromoacetata acido]] {{Neorganikaj saloj de kalio}} {{Organikaj saloj de kalio}} {{ĝermo|kemio}} [[Kategorio:Kaliaj kombinaĵoj|trikloroacetato]] [[Kategorio:Kloroacetatoj]] tf0xxrhktuuwr4wdcfem950sba8ud24 0 594751 9418365 9415116 2026-07-01T22:35:05Z ThomasPusch 1869 9418365 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | Administra unuo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Arondismento Laon | devena_nomo = | alia_nomo = {{LingvoKunNomo|fr|-|''Arrondissement de Laon''}} | alia_nomo1 = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Locator map of Arrondissement Laon.png | dosiero_priskribo = Mapo de Aisne <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Francio | lando_tipo = [[Ŝtato]] | lando_flago = 1 | ŝtato = | ŝtato_tipo = | regiono = [[Hauts-de-France]] | regiono_tipo = [[Regionoj de Francio|Regiono]] | distrikto = Aisne | distrikto_tipo = [[Departementoj de Francio|Departemento]] | distrikto_faldo = | distrikto1 = | distrikto1_tipo = | distrikto1_faldo = | histregiono = | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | ĉefurbo = [[Laon]] | ĉefurbo_tipo = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 2176 | areo_rondumo = 1 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 165489 | loĝantaro_dato = 2014 | loĝantaro_denseco = 76 <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = | establita_tipo = | establita_noto = | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | poŝtkodo = | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = 244 | libera_tipo = [[Komunumoj de Aisne|Komunumoj]] }} La '''arondismento Laon''' ([[france]] ''arrondissement de Laon'') estas administra parto de [[Francio]] nomata [[Arondismentoj de Francio|arondismento]]. Ĝi lokiĝas en la [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]] kaj en la [[Regionoj de Francio|regiono]] [[Hauts-de-France]]. La arondismenta ĉefurbo estas la samnoma urbo [[Laon]]. Komence de la jaro 2014 en la arondismento vivis {{nombro|165489}} personoj. == Kantonoj == Apartenas al la arondismento Laon komunumoj el la jenaj 7 [[kantono]]j : * kantono [[Chauny]] * kantono [[Guignicourt]] * kantono [[Laon]]-1 * kantono [[Laon]]-2 * kantono [[Marle]] (kun 42 el 65 municipoj) * kantono [[Tergnier]] * kantono [[Vic-sur-Aisne]] (kun 26 el 50 municipoj) == Komunumoj == {| class="wikitable" |- |1. [[Abbécourt]] <small>(02001)</small> |2. [[Achery]] <small>(02002)</small> |3. [[Agnicourt-et-Séchelles]] <small>(02004)</small> |4. [[Aguilcourt]] <small>(02005)</small> |- |5. [[Aizelles]] <small>(02007)</small> |6. [[Amifontaine]] <small>(02013)</small> |7. [[Amigny-Rouy]] <small>(02014)</small> |8. [[Andelain]] <small>(02016)</small> |- |9. [[Anguilcourt-le-Sart]] <small>(02017)</small> |10. [[Anizy-le-Grand]] <small>(02018)</small> |11. [[Arrancy]] <small>(02024)</small> |12. [[Assis-sur-Serre]] <small>(02027)</small> |- |13. [[Athies-sous-Laon]] <small>(02028)</small> |14. [[Aubigny-en-Laonnois]] <small>(02033)</small> |15. [[Aulnois-sous-Laon]] <small>(02037)</small> |16. [[Autremencourt]] <small>(02039)</small> |- |17. [[Autreville (Aisne)|Autreville]] <small>(02041)</small> |18. [[Barenton-Bugny]] <small>(02046)</small> |19. [[Barenton-Cel]] <small>(02047)</small> |20. [[Barenton-sur-Serre]] <small>(02048)</small> |- |21. [[Barisis-aux-Bois]] <small>(02049)</small> |22. [[Bassoles-Aulers]] <small>(02052)</small> |23. [[Beaumont-en-Beine]] <small>(02056)</small> |24. [[Beaurieux (Aisne)|Beaurieux]] <small>(02058)</small> |- |25. [[Beautor]] <small>(02059)</small> |26. [[Berrieux]] <small>(02072)</small> |27. [[Berry-au-Bac]] <small>(02073)</small> |28. [[Bertaucourt-Epourdon]] <small>(02074)</small> |- |29. [[Bertricourt]] <small>(02076)</small> |30. [[Besmé]] <small>(02078)</small> |31. [[Besny-et-Loizy]] <small>(02080)</small> |32. [[Béthancourt-en-Vaux]] <small>(02081)</small> |- |33. [[Bichancourt]] <small>(02086)</small> |34. [[Bièvres (Aisne)|Bièvres]] <small>(02088)</small> |35. [[Blérancourt]] <small>(02093)</small> |36. [[Bois-lès-Pargny]] <small>(02096)</small> |- |37. [[Boncourt (Aisne)|Boncourt]] <small>(02097)</small> |38. [[Bosmont-sur-Serre]] <small>(02101)</small> |39. [[Bouconville-Vauclair]] <small>(02102)</small> |40. [[Bouffignereux]] <small>(02104)</small> |- |41. [[Bourg-et-Comin]] <small>(02106)</small> |42. [[Bourguignon-sous-Coucy]] <small>(02107)</small> |43. [[Bourguignon-sous-Montbavin]] <small>(02108)</small> |44. [[Brancourt-en-Laonnois]] <small>(02111)</small> |- |45. [[Braye-en-Laonnois]] <small>(02115)</small> |46. [[Brie (Aisne)|Brie]] <small>(02122)</small> |47. [[Bruyères-et-Montbérault]] <small>(02128)</small> |48. [[Bucy-lès-Cerny]] <small>(02132)</small> |- |49. [[Bucy-lès-Pierrepont]] <small>(02133)</small> |50. [[Caillouël-Crépigny]] <small>(02139)</small> |51. [[Camelin]] <small>(02140)</small> |52. [[Caumont (Aisne)|Caumont]] <small>(02145)</small> |- |53. [[Cerny-en-Laonnois]] <small>(02150)</small> |54. [[Cerny-lès-Bucy]] <small>(02151)</small> |55. [[Cessières-Suzy]] <small>(02153)</small> |56. [[Chaillevois]] <small>(02155)</small> |- |57. [[Chalandry]] <small>(02156)</small> |58. [[Chambry (Aisne)|Chambry]] <small>(02157)</small> |59. [[Chamouille]] <small>(02158)</small> |60. [[Champs (Aisne)|Champs]] <small>(02159)</small> |- |61. [[Charmes (Aisne)|Charmes]] <small>(02165)</small> |62. [[Châtillon-lès-Sons]] <small>(02169)</small> |63. [[Chaudardes]] <small>(02171)</small> |64. [[Chauny]] <small>(02173)</small> |- |65. [[Chérêt]] <small>(02177)</small> |66. [[Chermizy-Ailles]] <small>(02178)</small> |67. [[Chéry-lès-Pouilly]] <small>(02180)</small> |68. [[Chevregny]] <small>(02183)</small> |- |69. [[Chivres-en-Laonnois]] <small>(02189)</small> |70. [[Chivy-lès-Étouvelles]] <small>(02191)</small> |71. [[Cilly (Aisne)|Cilly]] <small>(02194)</small> |72. [[Clacy-et-Thierret]] <small>(02196)</small> |- |73. [[Colligis-Crandelain]] <small>(02205)</small> |74. [[Commenchon]] <small>(02207)</small> |75. [[Concevreux]] <small>(02208)</small> |76. [[Condé-sur-Suippe]] <small>(02211)</small> |- |77. [[Condren]] <small>(02212)</small> |78. [[Corbeny]] <small>(02215)</small> |79. [[Coucy-le-Château-Auffrique]] <small>(02217)</small> |80. [[Coucy-lès-Eppes]] <small>(02218)</small> |- |81. [[Coucy-la-Ville]] <small>(02219)</small> |82. [[Courbes]] <small>(02222)</small> |83. [[Courtrizy-et-Fussigny]] <small>(02229)</small> |84. [[Couvron-et-Aumencourt]] <small>(02231)</small> |- |85. [[Craonne]] <small>(02234)</small> |86. [[Craonnelle]] <small>(02235)</small> |87. [[Crécy-au-Mont]] <small>(02236)</small> |88. [[Crécy-sur-Serre]] <small>(02237)</small> |- |89. [[Crépy (Aisne)|Crépy]] <small>(02238)</small> |90. [[Cuirieux]] <small>(02248)</small> |91. [[Cuiry-lès-Chaudardes]] <small>(02250)</small> |92. [[Cuissy-et-Geny]] <small>(02252)</small> |- |93. [[Danizy]] <small>(02260)</small> |94. [[Dercy]] <small>(02261)</small> |95. [[Deuillet]] <small>(02262)</small> |96. [[Ébouleau]] <small>(02274)</small> |- |97. [[Eppes]] <small>(02282)</small> |98. [[Erlon]] <small>(02283)</small> |99. [[Étouvelles]] <small>(02294)</small> |100. [[Évergnicourt]] <small>(02299)</small> |- |101. [[La Fère]] <small>(02304)</small> |102. [[Festieux]] <small>(02309)</small> |103. [[Folembray]] <small>(02318)</small> |104. [[Fourdrain]] <small>(02329)</small> |- |105. [[Fresnes-sous-Coucy]] <small>(02333)</small> |106. [[Fressancourt]] <small>(02335)</small> |107. [[Frières-Faillouël]] <small>(02336)</small> |108. [[Froidmont-Cohartille]] <small>(02338)</small> |- |109. [[Gizy]] <small>(02346)</small> |110. [[Goudelancourt-lès-Berrieux]] <small>(02349)</small> |111. [[Goudelancourt-lès-Pierrepont]] <small>(02350)</small> |112. [[Grandlup-et-Fay]] <small>(02353)</small> |- |113. [[Guivry]] <small>(02362)</small> |114. [[Guny]] <small>(02363)</small> |115. [[Guyencourt]] <small>(02364)</small> |116. [[Jumencourt]] <small>(02395)</small> |- |117. [[Jumigny]] <small>(02396)</small> |118. [[Juvincourt-et-Damary]] <small>(02399)</small> |119. [[Landricourt (Aisne)|Landricourt]] <small>(02406)</small> |120. [[Laniscourt]] <small>(02407)</small> |- |121. [[Laon]] <small>(02408)</small> |122. [[Lappion]] <small>(02409)</small> |123. [[Laval-en-Laonnois]] <small>(02413)</small> |124. [[Leuilly-sous-Coucy]] <small>(02423)</small> |- |125. [[Lierval]] <small>(02429)</small> |126. [[Liesse-Notre-Dame]] <small>(02430)</small> |127. [[Liez (Aisne)|Liez]] <small>(02431)</small> |128. [[Lor (Aisne)|Lor]] <small>(02440)</small> |- |129. [[Mâchecourt]] <small>(02448)</small> |130. [[Maizy]] <small>(02453)</small> |131. [[La Malmaison]] <small>(02454)</small> |132. [[Manicamp]] <small>(02456)</small> |- |133. [[Marchais (Aisne)|Marchais]] <small>(02457)</small> |134. [[Marcy-sous-Marle]] <small>(02460)</small> |135. [[Marest-Dampcourt]] <small>(02461)</small> |136. [[Marle]] <small>(02468)</small> |- |137. [[Martigny-Courpierre]] <small>(02471)</small> |138. [[Mauregny-en-Haye]] <small>(02472)</small> |139. [[Mayot]] <small>(02473)</small> |140. [[Mennessis]] <small>(02474)</small> |- |141. [[Merlieux-et-Fouquerolles]] <small>(02478)</small> |142. [[Mesbrecourt-Richecourt]] <small>(02480)</small> |143. [[Meurival]] <small>(02482)</small> |144. [[Missy-lès-Pierrepont]] <small>(02486)</small> |- |145. [[Molinchart]] <small>(02489)</small> |146. [[Monceau-lès-Leups]] <small>(02492)</small> |147. [[Monceau-le-Waast]] <small>(02493)</small> |148. [[Mons-en-Laonnois]] <small>(02497)</small> |- |149. [[Montaigu (Aisne)|Montaigu]] <small>(02498)</small> |150. [[Montbavin]] <small>(02499)</small> |151. [[Montchâlons]] <small>(02501)</small> |152. [[Monthenault]] <small>(02508)</small> |- |153. [[Montigny-le-Franc]] <small>(02513)</small> |154. [[Montigny-sous-Marle]] <small>(02516)</small> |155. [[Montigny-sur-Crécy]] <small>(02517)</small> |156. [[Mortiers (Aisne)|Mortiers]] <small>(02529)</small> |- |157. [[Moulins (Aisne)|Moulins]] <small>(02530)</small> |158. [[Moussy-Verneuil]] <small>(02531)</small> |159. [[Muscourt]] <small>(02534)</small> |160. [[Neufchâtel-sur-Aisne]] <small>(02541)</small> |- |161. [[Neuflieux]] <small>(02542)</small> |162. [[La Neuville-Bosmont]] <small>(02545)</small> |163. [[La Neuville-en-Beine]] <small>(02546)</small> |164. [[Neuville-sur-Ailette]] <small>(02550)</small> |- |165. [[Nizy-le-Comte]] <small>(02553)</small> |177. [[Nouvion-et-Catillon]] <small>(02559)</small> |167. [[Nouvion-le-Comte]] <small>(02560)</small> |168. [[Nouvion-le-Vineux]] <small>(02561)</small> |- |169. [[Œuilly (Aisne)|Œuilly]] <small>(02565)</small> |170. [[Ognes (Aisne)|Ognes]] <small>(02566)</small> |171. [[Orainville]] <small>(02572)</small> |172. [[Orgeval (Aisne)|Orgeval]] <small>(02573)</small> |- |173. [[Oulches-la-Vallée-Foulon]] <small>(02578)</small> |174. [[Paissy]] <small>(02582)</small> |175. [[Pancy-Courtecon]] <small>(02583)</small> |176. [[Parfondru]] <small>(02587)</small> |- |177. [[Pargnan]] <small>(02588)</small> |178. [[Pargny-les-Bois]] <small>(02591)</small> |179. [[Pierremande]] <small>(02599)</small> |180. [[Pierrepont (Aisne)|Pierrepont]] <small>(02600)</small> |- |181. [[Pignicourt]] <small>(02601)</small> |182. [[Pinon]] <small>(02602)</small> |183. [[Ployart-et-Vaurseine]] <small>(02609)</small> |184. [[Pontavert]] <small>(02613)</small> |- |185. [[Pont-Saint-Mard]] <small>(02616)</small> |186. [[Pouilly-sur-Serre]] <small>(02617)</small> |187. [[Prémontré]] <small>(02619)</small> |188. [[Presles-et-Thierny]] <small>(02621)</small> |- |189. [[Prouvais]] <small>(02626)</small> |190. [[Proviseux-et-Plesnoy]] <small>(02627)</small> |191. [[Quierzy]] <small>(02631)</small> |192. [[Quincy-Basse]] <small>(02632)</small> |- |193. [[Remies]] <small>(02638)</small> |194. [[Rogécourt]] <small>(02651)</small> |195. [[Roucy]] <small>(02656)</small> |196. [[Royaucourt-et-Chailvet]] <small>(02661)</small> |- |197. [[Saint-Aubin (Aisne)|Saint-Aubin]] <small>(02671)</small> |198. [[Saint-Erme-Outre-et-Ramecourt]] <small>(02676)</small> |199. [[Saint-Gobain]] <small>(02680)</small> |200. [[Saint-Nicolas-aux-Bois]] <small>(02685)</small> |- |201. [[Saint-Paul-aux-Bois]] <small>(02686)</small> |202. [[Saint-Pierremont (Aisne)|Saint-Pierremont]] <small>(02689)</small> |203. [[Saint-Thomas (Aisne)|Saint-Thomas]] <small>(02696)</small> |204. [[Sainte-Croix (Aisne)|Sainte-Croix]] <small>(02675)</small> |- |205. [[Sainte-Preuve]] <small>(02690)</small> |206. [[Samoussy]] <small>(02697)</small> |207. [[Selens]] <small>(02704)</small> |208. [[La Selve (Aisne)|La Selve]] <small>(02705)</small> |- |209. [[Septvaux]] <small>(02707)</small> |210. [[Servais]] <small>(02716)</small> |211. [[Sinceny]] <small>(02719)</small> |212. [[Sissonne]] <small>(02720)</small> |- |213. [[Sons-et-Ronchères]] <small>(02727)</small> |214. [[Tavaux-et-Pontséricourt]] <small>(02737)</small> |215. [[Tergnier]] <small>(02738)</small> |216. [[Thiernu]] <small>(02742)</small> |- |217. [[Toulis-et-Attencourt]] <small>(02745)</small> |218. [[Travecy]] <small>(02746)</small> |219. [[Trosly-Loire]] <small>(02750)</small> |220. [[Trucy]] <small>(02751)</small> |- |221. [[Ugny-le-Gay]] <small>(02754)</small> |222. [[Urcel]] <small>(02755)</small> |223. [[Variscourt]] <small>(02761)</small> |224. [[Vassogne]] <small>(02764)</small> |- |225. [[Vaucelles-et-Beffecourt]] <small>(02765)</small> |226. [[Vauxaillon]] <small>(02768)</small> |227. [[Vendresse-Beaulne]] <small>(02778)</small> |228. [[Verneuil-sous-Coucy]] <small>(02786)</small> |- |229. [[Verneuil-sur-Serre]] <small>(02787)</small> |230. [[Versigny (Aisne)|Versigny]] <small>(02788)</small> |231. [[Vesles-et-Caumont]] <small>(02790)</small> |232. [[Veslud]] <small>(02791)</small> |- |233. [[La Ville-aux-Bois-lès-Pontavert]] <small>(02803)</small> |234. [[Villeneuve-sur-Aisne]] <small>(02360)</small> |235. [[Villequier-Aumont]] <small>(02807)</small> |236. [[Viry-Noureuil]] <small>(02820)</small> |- |237. [[Vivaise]] <small>(02821)</small> |238. [[Vorges]] <small>(02824)</small> |239. [[Voyenne]] <small>(02827)</small> |240. [[Wissignicourt]] <small>(02834)</small> |} == Vidu ankaŭ == *[[Komunumoj de Aisne]] [[Kategorio:Arondismentoj de Aisne|Laon]] csdye1yfgs2s0ygejzapdjcctn1fmvs 0 603168 9418317 8745087 2026-07-01T20:47:55Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418317 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = János Mihály Hesz |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1768|09|18}} |loko de naskiĝo = {{Flago|Hungario}} [[Eger]] ([[Hungara reĝlando]]) |dato de morto = [[1830-aj jaroj]] |loko de morto = {{Flago|Aŭstrio}} [[Vieno]] ([[Habsburga imperio]]) }} '''[[Johano|János]] [[Mikaelo|Mihály]] Hesz''' [jAnoŝ mihAj hes], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Hesz János Mihály''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], [[akvaforto|akvafortisto]], altlerneja [[instruisto]]. Lia familia nomvarianto estis ''Hess''. János Mihály Hesz [https://budapestaukcio.hu/hesz-janos-mihaly/festo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180206131756/https://budapestaukcio.hu/hesz-janos-mihaly/festo |date=2018-02-06 }} naskiĝis la {{daton|18|septembro|1768}} en [[Eger]], li mortis en la [[1830-aj jaroj]] en [[Vieno]]. == Biografio == János Mihály Hesz komencis amatore pentradi en aĝo 15. Li estis helpanto dum [[fresko]]pentrado de [[liceo]] de Eger. Inter 1791-1794 li studis en arta [[akademio]] en Vieno (simila lernejo tiam ne ekzistis en Hungarlando). Lia plej grava instruisto estis Hubert Maurer. Post siaj studoj li instruis en la akademio pentradon kaj desegnadon, krome li pentradis plejparte en Hungarlando, pli malofte en aŭstra regiono. Lia hejmo en Vieno estis ĉiam malferma por la hungaraj estontaj pentristoj. En [[1820]] li kreis projekton pri hungara arta akademio, sed tio ne plenumis. Li unufoje ricevis [[premio]]n. == Elektitaj pentraĵoj == * Priamus Achillesnél; [[Stefano la 1-a (Hungario)]]; [[Johano Nepomuko]]; [[Johano la Baptisto]]; [[Ĉieliro]] (ĉiuj en [[Baziliko-ĉefkatedralo de Eger]]) * ĉefaltaro de [[Preĝejo Sankta Anna (Esztergom)]] (1822) * Reviviĝo en tombokapelo en [[Nagycenk]] (1819) * Naskiĝo de Maria en [[Preĝejo Naskiĝo de Maria (Sopronkövesd)]] * [[Sankta Maria]] (por grafo Keglevich) * 2 altaraj bildoj en paroĥa kirko en Wieden (Vieno) * Baptado de Stefano la 1-a (Hungario) (en [[Primasa Baziliko de Sankta Adalberto kaj Dipatrino]]) * ĉefaltaro de kapelo Schloss Mirabell [[Salcburgo]] (1829–1830) * Priamus elkéri Achilleustól Hektor holttestét (premiita pentraĵo) * Patrona Hungariae * portreto pri János Fusz == Elektitaj disĉiploj == * [[Pál Balkay]] * [[Mihály Wándza]] == Fontoj == * [http://www.kieselbach.hu/muvesz/hesz-janos-mihaly-_hess-janos-mihaly__9169 hungarlingva biografio] * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/hesz-janos-mihaly/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180206133304/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/hesz-janos-mihaly/ |date=2018-02-06 }} * [https://www.arcanum.hu/en/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/h-75B54/hesz-janos-mihaly-hess-75D8B/ hungarlingva biografio] * [https://www.antikregiseg.hu/muvesz_adatbazis/hesz_janos_mihaly_festo___1768__8211_1833___eletrajza.php hungarlingva biografio] <gallery mode=packed> Hesz János Mihály Szent család.jpg|Sankta familio Hesz, János Mihály - Portrait of Count József Károlyi (before 1803).jpg|József Károlyi Hesz Portrait of a man with a glove.jpg|Viro kun gantoj Károlyi József főispán.jpg|József Károlyi </gallery> {{Projektoj}} {{Vivtempo|Hesz Janos Mihaly}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Aŭstraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj akvafortistoj]] 5fn10pqrbyeo4pwq105l2ytmk3zjx0y 0 603176 9418386 8745153 2026-07-01T23:41:17Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418386 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = József Breznay |dosiero = Breznay Jozsef.jpg |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = Memportreto de József Breznay el la [[1950-aj jaroj]] |naskonomo = Breznay József }} '''[[Jozefo|József]] Breznay''' [jOĵef breznai], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Breznay József''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]]. Lia [[filo]] estis [[Gábor Breznay]]. [[Dosiero:Breznay Jozsef selfportrait.jpg|eta|<center>Memportreto de József Breznay el la [[1970-aj jaroj]]]] József Breznay [https://budapestaukcio.hu/breznay-jozsef/festo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180207005201/https://budapestaukcio.hu/breznay-jozsef/festo |date=2018-02-07 }} naskiĝis la {{daton|20|septembro|1916}} en [[Budapeŝto]], li mortis la {{daton|18|februaro|2012}} en Budapeŝto. == Biografio == József Breznay akiris [[diplomo]]n en [[Hungara Belarta Universitato|Belarta Altlernejo de Budapeŝto]] en [[1939]]. Lia plej grava instruisto estis [[Bertalan Karlovszky]]. En la lasta studenta jaro kaj iom poste li estis [[asistanto]] de [[István Szőnyi]], tiutempe li jam ekspoziciis. Li dufoje ricevis [[stipendio]]n al [[Romo]]. Pro vidviĝoj li edziĝis trifoje, la dua [[edzino]] naskis dufoje, la tria sepfoje. En [[1957]] li povis vojaĝi al [[Parizo]], baldaŭ li studvojaĝis al [[Aŭstrio]], [[Italio]], [[Svislando]]. Li ricevis plurajn [[premio]]jn inter 1937-2010. == El solaj ekspozicioj == * 1946, 1953, 2006 Budapeŝto * 1962, 1997, 2001 Parizo * 1964 [[Düsseldorf]] * 1971 [[Bruselo]], [[Kolonjo]] * 1974, 1978, 2000, 2001 Milano * 1981 [[Miskolc]] * 1982 [[Arthalo Budapeŝto]] == El grupaj ekspozicioj == * 1936, 1950, 1978 ''Arthalo Budapeŝto'' * 1940, 1941, 1947 Romo * 1942, 1943, 1945 Budapeŝto * 1957, 1958, 1960, 1964, 1979 Parizo * 1961, [[Ĝenevo]], [[Londono]] * 1975 [[Berlino]] * 1980-1985 [[Szeged]] == Elektitaj pentraĵoj == * Virágok szürkee enteriőrben * Anyák és gyermekek * Ifjúság * Leány * Farönkök * Tanyám * Kakas * Csendélet == Elektitaj disĉiploj == * [[Gáspár Anni Felekiné]] == Fontoj == * [http://breznayjoseph.wixsite.com/breznay-jozsef oficiala paĝo] * [http://www.kieselbach.hu/muvesz/breznay-jozsef_10850 hungarlingva biografio kun bildo] * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/breznay-jozsef-409/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180207005140/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/breznay-jozsef-409/ |date=2018-02-07 }} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Breznay József}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] ltql6zt99tlahidv16l4qzyhw758jd9 0 603428 9418387 8259560 2026-07-01T23:46:55Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418387 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = József Bátki |dosiero = Bátki József.jpg |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = József Bátki en la 1900-aj jaroj |naskonomo = Bátky József }} '''[[Jozefo|József]] Bátki''' [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Bátki József''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], [[skulptisto]], altlerneja [[instruisto]]. Lia origina familia nomo estis ''Bátky'' [bAtki]. József Bátki [https://budapestaukcio.hu/batki-jozsef/festo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180212142153/https://budapestaukcio.hu/batki-jozsef/festo |date=2018-02-12 }} naskiĝis la {{daton|14|marto|1877}} en Zagyvaróna (nuntempa urboparto de [[Salgótarján]]), li mortis la {{daton|27|decembro|1948}} en Salgótarján. == Biografio == József Bátki frekventis [[gimnazio]]n en [[Rožňava|Rozsnyó]], poste li akiris [[diplomo]]n en [[Arta Universitato Moholy-Nagy|Tutlanda Industriarta Lernejo]]. Li ricevis [[stipendio]]jn al akademioj Julian en [[Parizo]] kaj en [[Munkeno]], fine li lernis en [[Graz]]. Hejmenveninta inter 1901-1908 li laboris 8 jarojn en laborejo de [[Miksa Róth]]. Li kreis plurajn altarajn bildojn, [[fresko]]jn, pentritajn vitrofenestrojn, [[mozaiko]]jn. Dum la [[1-a mondmilito]] li estis armea pentristo. En [[1944]] li estis nomumita katedrestro de [[Hungara Belarta Universitato|Belarta Altlernejo]]. Tiutempe li skulptadis malgrandajn skulptaĵojn el [[ligno]]j. Li edziĝis dufoje, la dua [[edzino]] naskis 2 [[filo|gefilojn]]. == Liaj ekspozicioj == * en Budapeŝto ekde la 1920-aj jaroj == El liaj kreaĵoj == * Golgota (pentraĵo) * altaro de ĉefpreĝejo de Salgótarján (1923) * murpentraĵoj de sinagogo de Salgótarján (1924) * murpentraĵoj de [[kirko]] en Zagyvaróna (1934) * altara bildo de [[Preĝejo Johano Baptisto (Rákospalota)]] * ''Megy a juhász a szamáron'' (lignoskulptaĵo) * ''Élő vonalak'' (studenta lernolibro, 1939) * en [[1941]] lia skulptaĵo ''Napsugár'' ricevis ĉefpremion * renovigaj laboroj de preĝejo [[Ózd]]-Szentsimon (1948) == Memorigiloj == * lernejo kaj memortabulo en Salgótarján-Zagyvaróna (1997) * [[strato]] kaj kulturdomo en Salgótarján == Fontoj == * [http://nograd-art.blog.hu/2013/01/13/batki_jozsef7289 hungarlingva biografio kun foto] * [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC00523/01241.htm hungarlingva biografio] * [http://www.kieselbach.hu/muvesz/batki-jozsef_7487 hungarlingva biografieto] {{Projektoj}} {{Vivtempo|Batki Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj skulptistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] i8w8xv87zwslzgxpcauvqucx9uwtwv2 0 604374 9418380 9396529 2026-07-01T23:32:30Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418380 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto |nomo = József Boksay |dosiero = Bokschai sculpture uzhhorod.jpg |grandeco de dosiero = |priskribo = Busto pri József Boksay |naskonomo = Boksay József |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1891|10|2}} |loko de naskiĝo = {{Flago|Hungario}} [[Kobilecka Poljana|Kabola Polyána]] ([[Hungara reĝlando]]) |dato de morto = {{mortotago|1975|10|19}} |loko de morto = {{Flago|Sovetunio}} [[Uĵhorodo]] ([[Sovetunio]]) }} '''[[Jozefo|József]] Boksay''' [jOĵef bokŝai], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Boksay József, '''[[ukraine]] '''Бокшай Йосип Йосипович''' estis [[Ukrainio|ukraina]] [[pentristo]], altlerneja kaj mezlerneja [[instruisto]], [[ilustristo]], koresponda [[membro]] de Arta Akademio de [[Sovetunio]] (1958). József Boksay [http://www.karpatinfo.net/dosszie/boksay-jozsef]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} naskiĝis la {{daton|2|oktobro|1891}} en [[Kobilecka Poljana|Kabola Polyána]] ([[Hungara reĝlando]], nuntempa [[Kobilecka Poljana]] en [[Ukrainio]]), li mortis la {{daton|19|oktobro|1975}} en [[Uĵhorodo]] (Sovetunio, nuntempe en Ukrainio). [[Dosiero:Ungvár-Vármegyeháza.JPG|eta|maldekstre|<center>Muzeo pri József Boksay]] [[Dosiero:Й.Й.Бошкай.JPG|eta|<center>Memortabulo pri József Boksay]] [[Dosiero:Будинок правління Ужанського комітату (мур.) зображення 13.JPG|eta|<center>Alia memortabulo pri József Boksay]] == Biografio == József Boksay akiris [[diplomo]]n en [[Hungara Belarta Universitato|Belarta Altlernejo de Budapeŝto]] en [[1914]]. Lia plej grava instruisto estis [[Imre Révész (pentristo)]]. Post la diplomo li batalis dum la [[1-a mondmilito]], li estis ankaŭ militkaptito, post la milito li instruis en [[gimnazio]] de [[Uĵhorodo|Ungvár]] (inter 1920-1938 la urbo apartenis al [[Ĉeĥoslovakio]]). Boksay en [[1927]] fondis pentristan lernejon kun [[Béla Erdélyi]]. Tiutempe Boksay studvojaĝis al [[Dresdeno]], [[Vieno]], [[Parizo]] kaj [[Prago]]. Post la [[2-a mondmilito]] li instruis en arta altlernejo, arta gimnazio kaj industriarta altlernejo. Li ricevis sovetuniajn kaj ukrainiajn [[premio]]jn. Li havis [[edzino]]n, kiu naskis 3 [[filo|gefilojn]]. == Elektitaj ekspozicioj == * [[Košice]], [[Brno]], [[Kievo]], [[Moskvo]] * Uĵhorodo 1922, 1954, 1926, 1962, 1971, 1991 * [[Mukaĉeve|Mukačevo]] 1933 * Parizo 1938 * [[Lvivo]] 1954 * [[Budapeŝto]] 1979 * [[Miskolc]] 1994 == Elektitaj pentraĵoj == * [[fresko]] en [[katedralo]] de Uĵhorodo (1939, ĉefpentraĵo) * freskoj en [[Baziliko de Máriapócs]] (1946) * Piac Ungvárott (1927) * Önarckép (1929) * Ungvár vára (1931) * Huszt vára (1942) * A gyaloghíd építése Ungváron (1947) * A Szinevéri tó (1953) * Csendélet rózsákkal (1962) * Kunyhók a patak partján * Park ősszel * Tájkép == Memorigiloj == * [[busto]] kaj memortabuloj en Uĵhorodo * [[muzeo]] en Uĵhorodo ekde 1990 * [[monumento]] en Uĵhorodo (1993) == Fontoj == * [http://www.kieselbach.hu/muvesz/boksay-jozsef_10735 hungarlingva biografio kun foto] * [https://budapestaukcio.hu/boksay-jozsef/festo hungarlingva biografio kun foto kaj bildoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20250123045320/https://budapestaukcio.hu/boksay-jozsef/festo |date=2025-01-23 }} * [http://www.karpatalja.ma/sorozatok/karpatalja-anno/karpatalja-anno-boksay-jozsef-szuletesnapjara/ hungarlingva biografio kun foto] * [http://www.nevpont.hu/view/6046 hungarlingva biografio] * [http://karpataljaturizmus.info/boksay-j%C3%B3zsef-k%C3%A1rp%C3%A1taljai-megyei-sz%C3%A9pm%C5%B1v%C3%A9szeti-m%C3%BAzeum-p-480.html hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180227213920/http://karpataljaturizmus.info/boksay-j%C3%B3zsef-k%C3%A1rp%C3%A1taljai-megyei-sz%C3%A9pm%C5%B1v%C3%A9szeti-m%C3%BAzeum-p-480.html |date=2018-02-27 }} <gallery mode="packed"> Dosiero:Mellékoltár részlete, Szent Mihály templom, 2017 Máriapócs.jpg|Flanka altaro en Máriapócs Dosiero:Az ikonosztáz, kereszt, Szent Mihály templom, 2017 Máriapócs.jpg|Ikonostazo de Máriapócs </gallery> {{Projektoj}} {{Vivtempo|Boksay Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj ilustristoj]] [[Kategorio:Hungaraj grafikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] cpt6pj543jwo9yve1wdjpdbtub6h17d 0 604420 9418327 8258671 2026-07-01T20:56:54Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418327 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = János Nepomuk Boros |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Johano|János]] Nepomuk Boros''' [jAnoŝ boroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Boros Nepomuk János''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]]. [[Dosiero:Boros Interior 1.jpg|eta|<center>Ĉambrointerno pentrita de Boros Nepomuk János]] János Nepomuk Boros [http://www.kieselbach.hu/muvesz/boros-nepomuk-janos_1527] naskiĝis la {{daton|10|oktobro|1808}} en [[Szekszárd]], li mortis en [[1855]]? en Szekszárd?. == Biografio == János Nepomuk Boros studis en [[Vieno]] (1834-1837, 1841) kaj en [[Munkeno]]. Lia plej grava instruisto estis [[Leopold Kupelwieser]]. Hejmenveninta li kelkfoje ekspoziciis en [[Pest (urbo)]]. Li revenis al Vieno por pentri [[portreto]]n pri [[Ferdinando la 1-a (Aŭstrio)]]. En 1841 li edziĝis. En Hungarlando li havis precipe ekleziajn mendojn. Li batalis en [[Hungara revolucio de 1848]] li batalis kiel [[leŭtenanto]], post la falo li kaŝiĝis. En 1855 li malsaniĝis pro [[tuberkulozo]]. == Elektitaj pentraĵoj == * portretoj pri [[János Scitovszky]], [[György Klimó]], [[Ignác Szepesy]], ktp * Mohácsi csata * Szent István felajánlja a szent koronát Máriának * pluraj ĉambrointernoj (vidu la subajn fotojn) == Fontoj == * [http://www.mke.hu/lyka/11/230-234-boros.htm hungarlingva biografio] * [https://budapestaukcio.hu/boros-nepomuk-janos/festo hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180227215653/https://budapestaukcio.hu/boros-nepomuk-janos/festo |date=2018-02-27 }} * [http://www.csgyk.hu/baranyai-neves-szemelyek-bongeszo/8204/?gyengenlato=true hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180228051421/http://www.csgyk.hu/baranyai-neves-szemelyek-bongeszo/8204/?gyengenlato=true |date=2018-02-28 }} <gallery mode=packed> Interior by Janos Nepomuk.jpg Boros Interior 2.jpg Interior by Boros.jpg </gallery> {{Projektoj}} {{Vivtempo|Boros Nepomuk János}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] h00fhxsd6mymzlt8myp8hzl7clja5dq 0 604705 9418382 8259543 2026-07-01T23:36:00Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418382 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = József Borsos |dosiero = Borsos József Önarckép.jpg |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = Memportreto de József Borsos |naskonomo = Borsos József }} '''[[Jozefo|József]] Borsos''' [jOĵef borŝoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Borsos József''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], [[fotisto]]. József Borsos [https://budapestaukcio.hu/borsos-jozsef/festo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180228164023/https://budapestaukcio.hu/borsos-jozsef/festo |date=2018-02-28 }} naskiĝis la {{daton|21|decembro|1821}} en [[Veszprém (urbo)]], li mortis la {{daton|19|aŭgusto|1883}} en [[Budapeŝto]]. [[Dosiero:Borsos house plaque, Veszprém, 2016 Hungary.jpg|eta|maldekstre|<center>Memortabulo pri József Borsos]] [[Dosiero:Borsos József Nemzetőr.JPG|eta|<center>Nemzetőr pentrita de József Borsos]] == Biografio == József Borsos studis pentroarton en [[Pest (urbo)]] inter 1837-1840, poste en arta [[akademio]] en [[Vieno]] de [[Leopold Kupelwieser]], fine en privata lernejo de [[Ferdinand Georg Waldmüller]]. Post siaj studoj li restis en Vieno, sed li havis kontaktojn ankaŭ kun Hungarlando. Li bankrotiĝis en la [[borso]], tial li translokiĝis al urbo Pest en [[1861]]. Tiutempe furore etendiĝis la fotado, tial li fondis fot[[ateliero]]n. Li estis ankaŭ fondinto de la unua hungara fotolernejo ([[1864]]). Neatendite en [[1877]] li luis [[restoracio]]n, kiun li ĝismorte gvidis. == Ekspozicioj == * debuta ekspozicio: Pest, 1841 == Elektitaj pentraĵoj == * ''Mohács'' (1837) * ''[[Ferenc Pulszky]]'' (1841, vidu la suban bildon) * ''Emiro de Libano'' (1843, vidu la suban bildon) * ''Bor, asszony, szerelem'' (1847) * ''Nemzetőr'' (1848, vidu la apudan bildon) * ''Lányok bál után'' (1850) * ''Galambposta'' (1855) * ''Szeret-nem szeret? (Virágjóslás)'' (1856) * ''Alamizsna'' * ''Gyümölcscsendélet'' * ''A festő álma'' == Fontoj == * [http://www.kieselbach.hu/muvesz/borsos-jozsef_343 hungarlingva biografio kun bildo] * [http://www.tothbela-1948.eoldal.hu/cikkek/borsos-jozsef-_veszprem_-1821_-december-21_-__8211_-budapest_-1883_-augusztus-19__-festomuvesz.html hungarlingva biografio kun bildo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180228162933/http://www.tothbela-1948.eoldal.hu/cikkek/borsos-jozsef-_veszprem_-1821_-december-21_-__8211_-budapest_-1883_-augusztus-19__-festomuvesz.html |date=2018-02-28 }} * [https://www.arcanum.hu/en/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/b-74700/borsos-jozsef-74D71/ hungarlingva biografio kun bildo] * [http://jelesnapok.oszk.hu/prod/unnep/borsos_jozsef_szuletesnapja__1821 hungarlingva biografio] <gallery mode=packed> Pulszky Ferenc – Borsos József.jpg|Ferenc Pulszky Borsos, József - Emir of Lebanon - Google Art Project.jpg|Emiro de Libano Borsos Self-portrait.jpg|Memportreto Pettenkofen Portrait of József Borsos 1847.jpg|Portreto pri József Borsos en 1847 Marastoni Portrait of József Borsos 1861.jpg|Portreto pri József Borsos en 1861 Pettenkofen Borsos.jpg|Portreto pri József Borsos </gallery> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Borsos Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj fotistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] ie3lrd1hf00cj237ftlixb6ll3zn7ox 0 605816 9418370 7658856 2026-07-01T23:13:14Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418370 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = József Baksai |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = Baksai József }} '''[[Jozefo|József]] Baksai''' [jOĵef bakŝai], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Baksai József''' estas [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], [[grafikisto]], [[instruisto]]. József Baksai [http://www.kieselbach.hu/muvesz/baksai-jozsef_7259] naskiĝis la {{daton|7|majo|1957}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == József Baksai frekventis [[mezlernejo]]n en sia naskiĝurbo, poste li akiris [[diplomo]]n en [[Hungara Belarta Universitato|Hungara Belarta Altlernejo]] en [[1990]]. Lia ĉefinstruisto estis [[Lajos Sváby]]. Tiutempe li studvojaĝis al [[Parizo]] (1985), [[Luksemburgo]] (1990) kaj [[Romo]] (1995). Li havis [[stipendio]]jn inter 1990-1994. Ekde [[1995]] li instruas en arta mezlernejo en Budapeŝto. Sur la tolaĵoj li metas la [[farbo]]jn vaste, eĉ tio reliefas. Li ricevis [[premio]]jn inter 1989-2004. == El solaj ekspozicioj == * 1982, 1988, 1992, 1996, 2004, 2011 Budapeŝto * 1991 [[Eger]] * 1994, 2003 [[Szentendre]] * 2002 [[Berlino]] == El grupaj ekspozicioj == * 1990 Luksemburgo * 1991 [[Vieno]] * 1992 Budapeŝto * 1997 [[Arthalo Budapeŝto]] == Elektitaj pentraĵoj, grafikaĵoj == * Út (2014) * Schuld (2014) * Sebek (2015) * Tél (2016) * Aranyborjú (2017) * Bárka (2017) == Fontoj == * [https://budapestaukcio.hu/baksai-jozsef/festo hungarlingva biografio kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180307214310/https://budapestaukcio.hu/baksai-jozsef/festo |date=2018-03-07 }} * [http://www.artendre.hu/html/baksai.html hungarlingva biografio kun foto] * [http://lakastarlat.hu/szentendrei-muveszek/baksai-jozsef/ hungarlingva biografio kun foto kaj bildoj] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Baksai Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj grafikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] d34i37159rmvp6r7dpcv7bx0rfxtg5l 0 606070 9418375 9404391 2026-07-01T23:22:23Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418375 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''[[Jozefo|József]] Baska''' [jOĵef baŝka], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Baska József''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], mozaikisto, altlerneja [[instruisto]]. Lia [[edzino]] estis [[Katalin Rényi]]. József Baska [http://www.ekmk.hu/lexikon/talalatok3.php?beture=BASKA%20J%C3%B3zsef] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180311141228/http://www.ekmk.hu/lexikon/talalatok3.php?beture=BASKA%20J%C3%B3zsef |date=2018-03-11 }} naskiĝis la {{daton|2|januaro|1935}} en [[Drnava]] ([[Ĉeĥoslovakio]]), li mortis la {{daton|14|marto|2017}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == József Baska apartenis al la hungara [[minoritato]] en Ĉeĥoslovakio. Pro [[Dekretoj de Beneš]] la familio Baska rifuĝis al rest-Hungario en [[1947]]. La juna József abiturientis en [[Diósgyőr]], poste li akiris [[diplomo]]n en [[Arta Universitato Moholy-Nagy|Industriarta Altlernejo]] en [[1960]]. Liaj plej gravaj instruistoj estis [[Gyula Hincz]], [[Jenő Barcsay]], [[Pál Miháltz]], [[Zoltán Rákosy]], [[Lajos Szentiványi (pentristo)]]. Post siaj studoj li ekinstruis en la altlernejo. En [[1978]] li aliĝis al [[Artistkolonio (Szentendre)]]. En [[1981]] li ricevis la instruan rangon [[docento]]. Krom la instruado li kreis [[pentraĵo]]jn, ornamaĵojn, [[mozaiko]]jn. Depost fino de la [[socialismo]] li fondis privatan pentristan lernejon. Lia stilo apartenis al la [[abstraktismo]]. Li ricevis [[premio]]jn en 1985 kaj 1993. Li havis [[edzino]]n, kiu naskis 2 [[filo|gefilojn]]. == El solaj ekspozicioj == * 1971, 1992, 1998 Budapeŝto * 1973 [[Vác]] * 1979, 1989 [[Arthalo Budapeŝto]] * 1986 [[Miskolc]] * 1999 [[Amsterdamo]] == El grupaj ekspozicioj == * 1968, 1970, 1982, 1989 Arthalo Budapeŝto * 1983 [[Bazelo]], [[Ateno]], [[Ankaro]] * 1984 [[Minnesota]] (mondekspozicio) == Elektitaj artaĵoj == * 1962 Zenélők (artaĵo, [[Zalaegerszeg]]) * 1966 (mozaiko, [[Siófok]]) * 1983 (mozaiko, Budapeŝto) * 1992 (pentrita vitrofenestro, [[Fényeslitke]]) * pentraĵoj Ősz, Hajnal, Táj ktp == Literaturaj kontribuoj == * ''1947 Rozsnyó'' (1992, romaneto) * ''Barcsay Jenő köszöntése'' (1984, monografio) == Elektitaj disĉiploj == * [[Barbara Illés-Bódi]] * [[István Öthö Kőmíves]] * [[István Kulinyi]] == Fontoj == * [http://www.kieselbach.hu/muvesz/baska-jozsef_7475 hungarlingva biografio kun foto] * [http://www.kormendigaleria.hu/muvesz/baska_jozsef.html hungarlingva biografio kun foto] * [https://budapestaukcio.hu/baska-jozsef/festo hungarlingva biografio kun foto kaj bildoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180311201959/https://budapestaukcio.hu/baska-jozsef/festo |date=2018-03-11 }} * [http://www.napkut.hu/naput_2004/2004_10/003.htm hungarlingva membiografio kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101109212626/http://www.napkut.hu/naput_2004/2004_10/003.htm |date=2010-11-09 }} * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/baska-jozsef-347/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180311141306/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/baska-jozsef-347/ |date=2018-03-11 }} * [https://www.kozterkep.hu/a/3380/baska-jozsef.html hungarlingva biografio] {{Projektoj}} {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Baska Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] [[Kategorio:Hungaraj mozaikistoj]] 8h84leyurarb93kxzwl0vwl9n3893uj 0 606325 9418255 8745042 2026-07-01T18:34:41Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418255 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = János Blaski |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = Blaski János }} '''[[Johano|János]] Blaski''' [jAnoŝ blaŝki], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Blaski János''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], mozaikisto, vitralisto, altlerneja [[instruisto]]. János Blaski [http://www.kieselbach.hu/muvesz/blaski-janos_10664] naskiĝis la {{daton|17|novembro|1924}} en [[Budapeŝto]], li mortis la {{daton|13|junio|2015}}. == Biografio == János Blaski akiris [[diplomo]]n en [[Hungara Belarta Universitato|Hungara Belarta Altlernejo]] en [[1949]]. Liaj plej grava instruistoj estis [[Róbert Berény]], [[Rezső Burghardt]] kaj [[Jenő Barcsay]]. Li plulernis en Filmarta Altlernejo de [[Moskvo]] (1949–1952) kaj Belarta Akademio de [[Leningrado]] (1952–1955). Inter [[1959]] kaj [[1961]] li havis [[stipendio]]jn, inter 1960-1986 li instruis en la Belarta Altlernejo. Li ricevis 6 [[premio]]jn inter 1957-1984. == El solaj ekspozicioj == * 1967 [[Veszprém (urbo)]] * 1976 Budapeŝto == El grupaj ekspozicioj == * 1957, 1959, 1965, 1968 [[Arthalo Budapeŝto]] * 1958, 1978 Budapeŝto * 1960 [[Venecia Bienalo]] * 1973 [[Sofio]] == Elektitaj artaĵoj == * [[mozaiko]] ([[Sellye]], 1959-1960) * vitraĵo (Budapeŝto, 1965) * vitra mozaiko ([[Nyíregyháza]], 1972) [https://www.kozterkep.hu/a/4403/blaski-janos.html] * vitraĵo, ([[Zalaegerszeg]], 1984) * vitra mozaiko (Budapeŝto, 1989) * Dunaújvárosi ipari kikötő (pentraĵo) * Bányászcsalád ([[Oroszlány]], 2013, ekstera murpentraĵo) == Elektitaj disĉiploj == * [[András Koncz]] * [[László Mulasics]] * [[Csaba Tóth (pentristo)]] == Fontoj == * [https://budapestaukcio.hu/blaski-janos/festo hungarlingva biografio]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://galeriasavaria.hu/muveszek/blaski-janos/ hungarlingva biografio] * [http://www.biralat.hu/muveszek/blaski_janos.10664.html?pageid=56 hungarlingva biografio]{{404|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/blaski-janos-378/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180316023111/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/blaski-janos-378/ |date=2018-03-16 }} {{Projektoj}} {{Vivtempo|Blaski Janos}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] [[Kategorio:Hungaraj mozaikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj vitralistoj]] 5trp5me2ipm0c80fw8rrz2y9eeek3bf 0 609116 9418401 8745163 2026-07-02T00:17:31Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418401 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = József Fodor |dosiero = Színek-Fodor-József-festő.jpg |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = József Fodor en 2004 |naskonomo = Fodor József }} '''[[Jozefo|József]] Fodor''' [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Fodor József''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]]. József Fodor [http://www.kieselbach.hu/muvesz/fodor-jozsef_8424] naskiĝis la {{daton|9|decembro|1935}} en [[Hódmezővásárhely]], li mortis la {{daton|8|majo|2007}} en Hódmezővásárhely. == Biografio == József Fodor akiris [[diplomo]]n en pedagogia [[altlernejo]] en [[Szeged]] en [[1958]]. Lia plej grava pentrista instruisto estis [[László Vinkler]]. En [[1965]] li fondis artistan kolonion en [[Mártély]]. Li gvidis ĝin inter [[1976]] kaj [[1998]]. Tiutempe li estis ankaŭ atelierestro en sia naskiĝurbo. Li pentradis plej ofte [[pejzaĝo]]jn. Li ricevis [[premio]]jn inter 1971-2003. == El solaj ekspozicioj == * Hódmezővásárhely (1964, 1975, 1986, 1995, 2005) * [[Pécs]] (1966, 1981) * Budapeŝto (1971, 1982, 1989, 2002) * Szeged (1977, 1986, 1992) == El kolektivaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1964, 1974) * [[Arthalo Budapeŝto]] (1979) == Elektitaj pentraĵoj == * Esküvő (1982, granda murpentraĵo en [[Mindszent]]) * Tél * Patak * Mártély * Kazlak * Ég és föld (1987) == Fontoj == * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/fodor-jozsef-2997/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210126154427/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/fodor-jozsef-2997/ |date=2021-01-26 }} * [https://budapestaukcio.hu/fodor-jozsef/festo hungarlingva biografio]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.delmagyar.hu/hodmezovasarhely_hirek/elhunyt_fodor_jozsef_festomuvesz/2009646/ hungarlingva biografio]{{404|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Fodor József}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] mb08999v4lzl0mnkq86hng5wjyz0ih6 0 609296 9418405 8782189 2026-07-02T00:24:03Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418405 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = József Gaál |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = Gaál József }} '''[[Jozefo|József]] Gaál''' [jOĵef gAl], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Gaál József''' estas [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], [[grafikisto]], altlerneja [[instruisto]]. József Gaál [http://www.kieselbach.hu/muvesz/gaal-jozsef_8532] naskiĝis la {{daton|30|aprilo|1960}} en [[Tahitótfalu]]. == Biografio == József Gaál frekventis artan [[mezlernejo]]n, poste li akiris [[diplomo]]n en [[Hungara Belarta Universitato|Hungara Belarta Altlernejo]] en [[1983]], fine li samloke li plulernis 3 jarojn. Lia plej grava instruisto estis [[Imre Kocsis]], [[Károly Raszler]] kaj [[Tibor Rozanits]]. Li havis [[stipendio]]jn inter 1987-1989, inter 1987-1993 li instruis en pentrista rondo. En [[1991]] li estis en [[Romo]] helpe de stipendio. Ekde [[1993]] li instruis en la Belarta Altlernejo, ekde [[1996]] jam kiel [[docento]]. Li instruis ankaŭ en pentrista lernejo de [[Zebegény]] inter 1999 – 2005. Li ricevis [[premio]]jn inter 1984-2010. == El solaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1984, 1989, 1993, 2004, 2013) * [[Sevilla]] (1992, mondekspozicio) * [[Honkongo]] (1993) * [[Berlino]] (1997) * [[Békéscsaba]] (2011) == El kolektivaj ekspozicioj == * [[Salgótarján]] (1982) * [[Nurenbergo]] (1985) * Budapeŝto (1985, 1990, 2009) * [[Arthalo Budapeŝto]] (1994) * [[Szentendre]] (2011) == Elektitaj pentraĵoj == * Teremtetlenek (1995) * Fej III. (1997) * Figura (1998) * Ló csikójával * Arena * Gnome I. == Elektitaj grafikaĵoj == * Falanzterépítők (1985) * Kegyetlen színház (1985) * Meddő bálványok (1985) == Elektitaj libroj == * ''Summa'' (2000) * ''Mersits Piroska'' (2015) == Fontoj == * [https://budapestaukcio.hu/gaal-jozsef/festo hungarlingva biografio kun bildoj]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://artmagazin.hu/artmagazin_hirek/tanarok_a_kepzomuveszeti_egyetemen_vii._-_gaal_jozsef.2065.html?pageid=119 hungarlingva biografio kun bildoj] * [http://www.mke.hu/node/29285 hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131103055235/http://www.mke.hu/node/29285 |date=2013-11-03 }} * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/gaal-jozsef-534/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220121064233/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/gaal-jozsef-534/ |date=2022-01-21 }} {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gaal Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj grafikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] 84zri6eowhd2xswzotp522wgkk8tshg 0 609797 9418451 9129805 2026-07-02T02:39:51Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418451 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''[[Jozefo|József]] Róna''' [jOĵef rOna], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Róna József''' estis [[Hungario|hungara]] [[skulptisto]], [[instruisto]], [[framasono]] [http://www.galilei.hu/hires/hires.html#rm]{{404|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. József Róna [http://lexikon.katolikus.hu/R/R%C3%B3na.html] naskiĝis la {{daton|1|februaro|1861}} en [[Lovasberény]], li mortis la {{daton|31|decembro|1939}} en [[Budapeŝto]]. [[Dosiero:RónaJózsef 1910 VU.png|eta|maldekstre|<center>József Róna]] [[Dosiero:Savoyai Eugen szobra.jpg|eta|<center>Skulptaĵo de József Róna pri Eŭgeno de Savojo]] == Biografio == József Róna devenis el malriĉa [[judoj|juda]] [[familio]]. Li frekventis artan [[akademio]]n en [[Vieno]] helpe de [[stipendio]], poste majstrolernejon de [[Caspar von Zumbusch]]. En [[1885]] lia [[skulptaĵo]] estis premiita kun stipendio al [[Romo]]. En [[1886]] li establis skulptistan [[ateliero]]n en Budapeŝto. Li ricevis plurajn (ankaŭ eksterlandajn) [[premio]]jn. Li estis nomumita reĝa ĉefkonsilisto. == Ekspozicioj == * [[Arthalo Budapeŝto]] (1922) == Elektitaj skulptaĵoj == * ĉevalskulptaĵo pri [[Eŭgeno de Savojo]] (ĉefverko, Budapeŝto, 1899, vidu la apudan bildon!) * skulptaĵoj pri [[Lajos Kossuth]] en [[Szeged]] (1902) kaj [[Miskolc]] (1898) * skulptaĵo pri [[Elizabeto de Aŭstrio-Hungario]] ([[Gödöllő]]) * skulptaĵo pri [[Miklós Zrínyi (heroo)]] (Budapeŝto, 1902) * skulptaĵo pri [[Bertalan Szemere]] (Miskolc, 1906) * skulptaĵo pri [[György Klapka]] ([[Komárom]], 1896) * tombomonumentoj pri készítette [[Sándor Erkel]], [[Károly Telepy]], [[Ágost Greguss]] * ornamskulptaĵoj kaj [[reliefo]]j en [[Nacia Banko (Budapeŝto)]], [[Gaja Teatro]] * lignoskulptaĵo ''József és Putifárné'' (1910, premiita) == Lia libro == * ''Egy magyar művész élete'' (membiografio, 1929) == Fotoj pri elektitaj skulptaĵoj de Róna == <gallery mode=packed> Woman statue by József Róna, 1927. Széchenyi Bath, 2015 Budapest.jpg|Virino ([[Kuracbanejo Széchenyi]]) Godollo - Elisabeth.JPG|Elizabeto de Aŭstrio-Hungario (Gödöllő) Kossuth Lajos miskolci szobra 1898-23.jpg|Lajos Kossuth (Miskolc) </gallery> == Ornamaĵoj de Róna en Nacia Banko == <gallery mode=packed> Lending by József Róna, National Bank of Hungary, 2016 Budapest.jpg Ore mining by József Róna, National Bank of Hungary, 2016 Budapest.jpg Ivory trade by József Róna, National Bank of Hungary, 2016 Budapest.jpg Ore miners by József Róna, National Bank of Hungary, 2016 Budapest.jpg Ore processing by József Róna, National Bank of Hungary, 2016 Budapest.jpg </gallery> == Fontoj == * [https://www.arcanum.hu/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/r-775E4/rona-jozsef-7781F/ hungarlingva biografio kun foto] * [http://regi.sofar.hu/hu/node/37507 hungarlingva biografio kun foto] * [https://budapestaukcio.hu/rona-jozsef.festmeny/festo hungarlingva biografio kun bildoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180429155142/https://budapestaukcio.hu/rona-jozsef.festmeny/festo |date=2018-04-29 }} * [https://www.gvkik.hu/wiki/index.php5/R%C3%B3na_J%C3%B3zsef hungarlingva biografio] * [http://mek-oszk.uz.ua/04000/04093/html/szocikk/14145.htm hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180429222121/http://mek-oszk.uz.ua/04000/04093/html/szocikk/14145.htm |date=2018-04-29 }} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rona, Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj skulptistoj]] [[Kategorio:Hungaraj judoj]] [[Kategorio:Hungaraj framasonoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] jq5fvi5vo9bc4z46wgf9zcfcvz0v2v3 0 611671 9418416 9397661 2026-07-02T00:57:04Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418416 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''[[Jozefo|József]] Jakovits''' [jOĵef jakoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Jakovits József''' estis [[Hungario|hungara]]-usona [[pentristo]], [[grafikisto]], [[skulptisto]]. Lia [[edzino]] estis [[Júlia Vajda (pentristo)]]. [[Dosiero:Jakovits József Napóra Budapest.jpg|eta|<center>Statuo de József Jakovits]] József Jakovits [http://www.kieselbach.hu/muvesz/jakovits-jozsef_1889] naskiĝis la {{daton|1|novembro|1909}} en [[Budapeŝto]], li mortis la {{daton|23|septembro|1994}} en Budapeŝto. == Biografio == József Jakovits devenis el [[judoj|juda]] [[familio]]. Li estis [[laboristo]] en [[fabriko]] en sia naskiĝurbo inter [[1935]] kaj [[1944]]. Li edziĝis en [[1945]] al pentristino, la geedza paro en [[1948]] jam kune ekspoziciis. En la sama jaro la [[ateliero]] estis forprenita (tio estis ŝtatiĝo). Inter 1950-1955 li laboris en [[Pupteatro (Budapeŝto)]] kaj tie li ricevis ĉambreton, kie li povis krei skulptaĵetojn. Inter 1955-1958 li laboris en [[Nacia Teatro (Győr)|Teatro Kisfaludy]], inter 1965-1987 li vivis en [[Novjorko]], kie plej ofte li pentradis. En [[1985]] li ricevis la usonan ŝtatanecon, tamen post 2 jaroj li hejmenvenis. Li ricevis [[premio]]n en [[1990]]. == El solaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1948, 1983, 1988, 1993, 1998, 2009) * Novjorko (1973) * [[Arthalo Budapeŝto]] (1989) * [[Szentendre]] (1995) == El kolektivaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1946, 1949, 1962, 1966, 1975, 1982, 1988, 1994, 1999) * [[Esztergom]] (1956) * Arthalo Budapeŝto (1957, 1982, 1990) * [[Bloomington]] (1972) * Novjorko (1976) * Szentendre (1987) == Elektitaj pentraĵoj == * Vakoló (1945) * Zsákolók (1945) * Teremtés (1988) * Kabbala (1989) * Legyen világosság! (1989) * Zsinagóga == Elektitaj skulptaĵoj == * Áttört akt (1946, skulptaĵeto) * Növekedő (1947) * Szálló madarak (1947, skulptaĵeto el dratoj) * Bagoly (1948, skulptaĵeto) * Hajóút (1951, ligna reliefo) * Születik a Minotaurosz (1952, ligna reliefo) * Test és lélek (1957-1960, granda ligna skulptaĵo) * Életfa (1958-1960, granda ligna skulptaĵo) * ''Napóra'' (1961-1965, vidu la bildon!) * Adam Cadmon (1967-1968) == Elektitaj grafikaĵoj == * Forradalmi sorozat I-X. (1956, desegnaĵoj) * Pár angyallal (krajondesegnaĵo) * Montázsok kék alapon I-X. (fotomontaĝo) * Fagyökérzet (serigrafiaĵo) == Fontoj == * [https://budapestaukcio.hu/jakovits-jozsef.szobor/festo hungarlingva biografio kun bildoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180515184309/https://budapestaukcio.hu/jakovits-jozsef.szobor/festo |date=2018-05-15 }} * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/jakovits-jozsef-110/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180516014715/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/jakovits-jozsef-110/ |date=2018-05-16 }} * [https://www.biralat.hu/muveszek/jakovits_jozsef.9449.html?pageid=56 hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180515184834/https://www.biralat.hu/muveszek/jakovits_jozsef.9449.html?pageid=56 |date=2018-05-15 }} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Jakovits Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj grafikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj skulptistoj]] [[Kategorio:Usonaj skulptistoj]] [[Kategorio:Hungaraj judoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] 40i8q4o8f3vudg7og535sqvn1364mtw 0 612796 9418307 9170498 2026-07-01T20:08:50Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418307 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''[[Johano|János]] Kléh''' [jAnoŝ klE], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Kléh János''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]]. [[Dosiero:Kléh János (1881-1919) Szolnoki Művésztelep.jpg|eta|<center>Artistkolonio de Szolnok pentrita de János Kléh]] János Kléh [http://www.kieselbach.hu/muvesz/kleh-janos_668] naskiĝis la {{daton|15|decembro|1881}} en [[Makó]], li mortis la {{daton|16|junio|1919}} en [[Budakeszi]]. == Biografio == János Kléh akiris [[diplomo]]n en [[Hungara Belarta Universitato|Reĝa Modela Desegna Lernejo]] en [[1903]]. Liaj plej gravaj [[instruisto]]j estis [[Bertalan Székely]], [[Ede Balló]] kaj [[László Hegedűs (pentristo)]]. En [[1908]] li membriĝis al [[Artistkolonio (Szolnok)]] helpe de [[stipendio]]. Li pentradis tie ĝis sia morto, li pentradis plej ofte [[pejzaĝo]]jn kaj [[aĵpentraĵo]]jn. Li frue mortis pro [[ftizo]]. == Ekspozicioj == * ekde 1906 en Budapeŝto == Elektitaj pentraĵoj == * portreto pri Gizella Kléh (1900) * Memportreto (vidu la bildon supre!) * Artistkolonio de Szolnok (vidu la bildon dekstre!) * Ősz a ligetben * Téli táj * Hóolvadás * Bordo de [[Zagyva]] (vidu la bildon malsupre!) * Tago de merkato (vidu la bildon malsupre!) == Fontoj == * [https://budapestaukcio.hu/kleh-janos/festo hungarlingva biografio kun bildoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180528134812/https://budapestaukcio.hu/kleh-janos/festo |date=2018-05-28 }} * [http://hirmagazin.sulinet.hu/hu/muveszetek/kleh-janos-a-lirai-hangulatu-tajkepfesto hungarlingva biografio kun bildoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180528134844/http://hirmagazin.sulinet.hu/hu/muveszetek/kleh-janos-a-lirai-hangulatu-tajkepfesto |date=2018-05-28 }} * [https://www.arcanum.hu/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/k-760F2/kleh-janos-kle-7647C/ hungarlingva biografio] <gallery mode=packed> János Kléh Markttag.jpg|Tago de merkato Kléh János Egy jó nap a piacon 1900 után.jpg|Bona tago en la merkato Kléh János (1881-1919) Zagyvapart2 c. 1910.jpg|Bordo de [[Zagyva]] </gallery> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kleh, Janos}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] ehehh2md5bofyw8juiuu1tb993slvsq 0 612799 9418442 9320849 2026-07-02T01:40:20Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418442 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = József Litkei |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = Litkei József }} '''[[Jozefo|József]] Litkei''' [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Litkei József''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], [[grafikisto]], altlerneja [[instruisto]]. [[Dosiero:József Litkei plaque in Budapest X.JPG|eta|<center>Memortabulo pri József Litkei]] József Litkei [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/litkei-jozsef-jm-768/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210127210848/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/litkei-jozsef-jm-768/ |date=2021-01-27 }} naskiĝis la {{daton|14|marto|1924}} en [[Jászberény]], li mortis la {{daton|24|januaro|1988}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == József Litkei akiris pedagogian [[diplomo]]n, poste pentristan diplomon en [[Hungara Belarta Universitato|Belarta Altlernejo de Budapeŝto]] en [[1951]]. Liaj plej gravaj instruistoj estis [[Aurél Bernáth]], [[László Bencze]] kaj [[Bertalan Pór]]. Jam en [[1947]] li partoprenis en fondo de popola [[kolegio]], tio estis sub influo de la [[komunisto]]j. Li studvojaĝis en [[Sovetunio]] kaj [[Italio]]. Post la diplomo li ekinstruis en la [[Arta Universitato Moholy-Nagy|Industriarta Altlernejo de Budapeŝto]], kie li restis ĝis la emeritiĝo. Li konatiĝis en [[1958]] pro [[ekslibriso]], kiu atingis la unuan lokon en [[konkurso]], en [[1972]] lia [[reliefo]] el [[ledo]] denove atingis la unuan lokon. Li ricevis ankaŭ ŝtatan [[premio]]n. En [[1979]] li aĉetis domon en [[Kőbánya]], kie li establis [[ateliero]]n. Li havis [[edzino]]n. == El solaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1956, 1964) * Jászberény (1965) == El kolektivaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1949, 1954, 1961) * [[Arthalo Budapeŝto]] (1950–1965, 1977, 1981) * [[Miskolc]] (1965, 1971) == Elektitaj pentraĵoj == * Tanya a Körösnél (1965) * Szekeres (1972) * Bányató (1974) * Csendélet (1976) * Táj (1978) * A Virágok (1978) * Kis liget (1982) == Aliaj artaĵoj == * grafikaĵoj * [[vitralo]]j de [[Departementa domo (Veszprém)]] (1984) [https://www.kozterkep.hu/~/20643/A_veszpremi_Megyehaza_lepcsohazanak_szines_uvegablakai_Veszprem_1984.html] == Elektitaj disĉiploj == * [[Gábor Keményffy]] * [[József Kótai]] * [[Éva Kun (ceramikisto)]] * [[Katalin M. Kiss]] * [[Teréz Szemereki]] == Memorigiloj == * memortabulo en Kőbánya (2009) == Fontoj == * [https://budapestaukcio.hu/litkei-jozsef/festo hungarlingva biografio kun bildoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180528215606/https://budapestaukcio.hu/litkei-jozsef/festo |date=2018-05-28 }} * [http://epa.oszk.hu/02200/02295/00019/pdf/EPA-02295_Jaszsagi_Evkv_2011_7-13.pdf hungarlingva teksto kun foto] * [http://www.10kerkult.hu/muvelodes-muveszet/25-kiallitas/4930-90-eves-lenne-in-memoriam-litkei-jozsef.htm hungarlingva biografio kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180528215403/http://www.10kerkult.hu/muvelodes-muveszet/25-kiallitas/4930-90-eves-lenne-in-memoriam-litkei-jozsef.htm |date=2018-05-28 }} * [http://www.hamzamuzeum.hu/index.php?option=com_content&task=view&id=115 hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180528215957/http://www.hamzamuzeum.hu/index.php?option=com_content&task=view&id=115 |date=2018-05-28 }} {{Unua|kat=ne}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Litkei Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj grafikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] aawvhfkb7l8hn4tkx599wcxftl1jb3d 0 613215 9418449 8259790 2026-07-02T02:24:20Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418449 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = József Pesky |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = Pesky József |loko de naskiĝo = {{Flago|Hungario}} [[Pest (urbo)]] ([[Hungara reĝlando]]) |loko de morto = {{Flago|Hungario}} Pest }} '''[[Jozefo|József]] Pesky''' [jOĵef peŝki], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Pesky József''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]]. József Pesky [http://www.kieselbach.hu/muvesz/pesky-jozsef_4404] naskiĝis en [[1795]] en [[Pest (urbo)]], li mortis la {{daton|26|aprilo|1862}} en Pest. == Biografio == József Pesky lernis pentroteknikon komencw hejme, poste en [[Akademio de Belartoj de Vieno]] inter [[1915]]-[[1918]] [http://real-eod.mtak.hu/4190/1/MTA_Konyvek_266657_000872864.pdf (74-a paĝo)]. Hejmenveninta li estis konata portretisto kaj preĝeja pentristo. Li establis [[ateliero]]n, kie lernis ofte junaj pentristoj. Li neniam ekspoziciis. Li havis [[edzino]]n, kiu naskis [[filo]]n. Tiu filo sekvis sian patron en pentrado. == Elektitaj pentraĵoj == * altara bildo en luterana preĝejo de [[Nagybörzsöny]] (1828) * altara bildo en [[Ĉefkatedralo de Kalocsa]] (1832) * altara bildo de [[Luterana preĝejo (Orosháza)]] (1838) * romkatolika preĝejo de [[Apátfalva]] (1854) * ĉefaltara bildo pri [[Johano Nepomuko]] en romkatolika preĝejo de [[Törtel]] (1835)] * virina portreto * Sonĝo de [[Sankta Jozefo]] * vidu la malsuprajn bildojn! == Elektitaj disĉiploj == * [[Alajos Györgyi Giergl]] * [[Sándor Kozina]] == Fontoj == * [https://budapestaukcio.hu/pesky-jozsef/festo hungarlingva biografieto kun bildoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180612140137/https://budapestaukcio.hu/pesky-jozsef/festo |date=2018-06-12 }} * [http://lexikon.katolikus.hu/P/Pesky.html hungarlingva biografio] * [https://www.biralat.hu/muveszek/pesky_jozsef_.4404.html?pageid=56 hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180612143327/https://www.biralat.hu/muveszek/pesky_jozsef_.4404.html?pageid=56 |date=2018-06-12 }} <gallery mode=packed> I. Ferenc Pesky József.JPG|[[Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio)]] Jankovich Miklós Pesky.jpg|[[Miklós Jankovich]] Kisfaludy károly pesky.jpg|[[Károly Kisfaludy]] </gallery> {{Unua|kat=ne}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pesky Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] jqwibte6pi6l373mnslxforn1c2kjb9 0 613254 9418348 9403512 2026-07-01T21:34:41Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418348 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''[[Johano|János]] Rozs''' [jAnoŝ roĵ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Rozs János''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], [[instruisto]]. János Rozs [https://budapestaukcio.hu/rozs-janos/festo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180612141032/https://budapestaukcio.hu/rozs-janos/festo |date=2018-06-12 }} naskiĝis la {{daton|9|oktobro|1901}} en [[Pápa]], li mortis la {{daton|29|majo|1987}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == János Rozs frekventis liberan [[lernejo]]n de [[István Szőnyi]] kaj [[Vilmos Aba Novák]] inter 1930-1936 en Budapeŝto, tiutempe li estis simpla [[laboristo]]. En la [[1930-aj jaroj]] li kelkfoje pentradis en [[Artistkolonio (Kecskemét)]], krome li estis membro de socialistaj pentristoj. Antaŭ kaj iomete dum la [[2-a mondmilito]] li vivis en [[Finnlando]], kie li kreis [[fresko]]n en la laborista sidejo. Post la milito li instruis en ordinara lernejo en Budapeŝto. Liaj pentraĵoj bone adaptiĝis al la komunistoj. Li studvojaĝis al [[Bulgario]]. Li ricevis [[premio]]jn en 1936 kaj 1952. == El solaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1940, 1943) == El kolektivaj ekspozicioj == * [[Arthalo Budapeŝto]] (1947, 1955) * Budapeŝto (1936, 1964) == Elektitaj pentraĵoj == * Inotai Vasmű * Vörös őrök * Hajógyár * Utcarészlet * Faluvége * Csendélet * Lejtős utca * Visegrád * Dunakanyar * Ház híddal a patak partján * Falusi utca ökrösszekérrel == Elektitaj disĉiploj == * [[Ferenc Krieg]] == Fontoj == * [http://www.ekmk.hu/lexikon/talalatok3.php?beture=ROZS%20J%C3%A1nos hungarlingva biografio kun bildo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180612141151/http://www.ekmk.hu/lexikon/talalatok3.php?beture=ROZS%20J%C3%A1nos |date=2018-06-12 }} * [https://www.biralat.hu/muveszek/rozs_janos.959.html?pageid=56 hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180612142024/https://www.biralat.hu/muveszek/rozs_janos.959.html?pageid=56 |date=2018-06-12 }} * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/rozs-janos-6093/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180612143408/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/rozs-janos-6093/ |date=2018-06-12 }} {{Unua|kat=ne}} {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rozs Janos}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] 2qf4us5saxkf06n7suehhnj1dggu8dy 0 614352 9418444 8259766 2026-07-02T01:58:34Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418444 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = József Molnár |dosiero = Molnár Self-portrait c. 1849.jpg |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = Memportreto de József Molnár (1849) |naskonomo = Molnár József }} '''[[Jozefo|József]] Molnár''' [jOĵef molnAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Molnár József''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], [[grafikisto]]. [[Dosiero:Molnár József VU.jpg|eta|<center>József Molnár en 1864 en [[Vasárnapi Újság]]]] József Molnár [http://www.kieselbach.hu/muvesz/molnar-jozsef_802] naskiĝis la {{daton|21|marto|1821}} en [[Zsámbok]], li mortis la {{daton|6|februaro|1899}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == József Molnár frekventis [[piaristoj|piaristan]] [[gimnazio]]n en [[Pest (urbo)]], poste privatan pentristan lernejon en la sama urbo. En [[1837]] li plulernis en [[Akademio de Belartoj de Vieno]], sed post duonjaro lia mono elĉerpiĝis kaj hejmenvenis. Li vivtenis sin el [[portreto]]pentradoj. En [[1844]] li plulernis en belarta [[akademio]] de [[Venecio]], poste li studvojaĝis en italaj urboj. En [[1847]] li denove lernis en la belarta akademio de [[Munkeno]], poste li pentradis [[pejzaĝo]]jn, ekde [[1848]] portretojn. Li studvojaĝis al [[Bruselo]] kaj [[Parizo]], fine en [[1853]] li hejmenvenis. Inter 1862-1864 li havis fotistan [[ateliero]]n en [[Győr]] kune kun [[Sándor Brodszky]], poste li denove pentradis en Pest. Li ofte ĉerpis temojn el la historio kaj li ofte kreis litografiaĵojn. Lia pentraĵo ricevis [[premio]]n en 1845 en Venecio. == Ekspozicioj == * Pest ekde 1840 == Elektitaj pentraĵoj == * ''Drótostót'' (1840) * ''Ábrahám kiköltözése'' (1850) * ''Pihenő arabok'' (1852) * ''Dezső vitéz feláldozza magát Róbert Károlyért'' (1855) * ''Mátyás király a csillagásznál'' (1856) * ''Budavár visszavétele a töröktől'' (1858) * ''Kemény Simon halála'' (1859) * ''IV. Bélát megmentik a Frangepánok a tatárok elől'' (1859) * ''Utazó karaván'' (1860) * ''Kárpáti táj'' (1874) * ''Légyott'' (1879) * ''Krisztus keresztről való levétele'' (1896) == Elektitaj similaj artaĵoj == * ''Nemzeti album'' (kolektaĵo de litografiaĵoj, 1857) * ''Fürdő nő'' (krajonodesegnaĵo, 1865) * altaraj bildoj en [[Preĝejo Sankta Nikolao (Kecskemét)]], [[Dvory nad Žitavou|Udvard]], [[Subotica|Szabadka]] ktp. == Fontoj == * [https://budapestaukcio.hu/molnar-jozsef/festo hungarlingva biografio kun bildoj]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://molnar-jozsef.festmenyvetel.hu/festmenyek hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180703075537/http://molnar-jozsef.festmenyvetel.hu/festmenyek |date=2018-07-03 }} * [https://www.arcanum.hu/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/m-76AF9/molnar-jozsef-76ED8/ hungarlingva biografio] <gallery mode=packed> Molnár Árpádházi Margit halála 1857.jpg| Molnár Ábrahám kiköltözése 1850.jpg| Molnár József Carol Robert fleeing from Posada Battle.jpg| Molnár Légyott 1879.jpg|bélyegkép|240px| Molnár Napsütéses patakpart.jpg| Molnár Kévekötő.jpg| </gallery> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Molnar Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj grafikistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] buimfkh66rvg6xme130pru5mhd65eak 0 614706 9418447 8259779 2026-07-02T02:14:18Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418447 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = József Orient |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = Joseph Orient aŭ Urindt |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1677|04|27}} |loko de naskiĝo = {{Flago|Hungario}} [[Purbach am Neusiedler See|Feketeváros]] ([[Hungara reĝlando]]) }} '''[[Jozefo|József]] Orient''' [jOĵef], aŭ '''Joseph Orient,''' laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Orient József''' estis [[Hungario|hungarlandana]] [[pentristo]], pejzaĝisto, altlerneja [[instruisto]]. Pri la nacieco mankas informo, sed eble li estis germano. [[Dosiero:Josef orient, paesaggio montano.JPG|eta|<center>Montara pejzaĝo pentrita de Orient]] József Orient [http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/077/pc007746.html#6] naskiĝis la {{daton|27|aprilo|1677}} en [[Purbach am Neusiedler See|Feketeváros]] ([[Hungara reĝlando]], nuntempa [[Purbach am Neusiedler See]] en [[Austrio]]), li mortis la {{daton|17|marto|1747}} en [[Vieno]] ([[Habsburga Imperio]]). == Biografio == József Orient studis en [[Akademio de Belartoj de Vieno]]. Lia ĉefinstruisto estis Anton Faistenberger. Post siaj studoj li pentradis en Vieno aŭ Hungarlando, nur en [[1733]] li studvojaĝis al [[Germanio]] kaj fondis pentristajn lernejojn en [[Sachsen]] kaj [[Frankfurto ĉe Majno]]. En [[1703]] li edziĝis, en la sekva jaro li estis nomumita subrektoro de la menciita akademio. Li pentradis ankaŭ [[ĝenro]]jn. == Elektitaj pentraĵoj == * Hegyvidéki fogadó * vidu la bildojn en tiu ĉi paĝo! == Elektitaj disĉiploj == * Franz de Paula Ferg == Fontoj == * [https://budapestaukcio.hu/orient-jozsef/festo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180713140041/https://budapestaukcio.hu/orient-jozsef/festo |date=2018-07-13 }} * [http://www.mke.hu/lyka/04/311-314-orient.htm hungarlingva aprezo] <gallery mode=packed> Orient József (1677-1747) Tájkép.jpg|Pejzaĝo Orient József (1677-1747) Tájkép vízimalommal.jpg|Pejzaĝo kun akvomuelejo </gallery> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Orient Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Aŭstraj pentristoj]] q054p8gcxzfvhjr2gcah62k0zjrjqnu 0 615420 9418336 8745105 2026-07-01T21:16:36Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418336 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = János Piroska |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = Piroska János }} '''[[Johano|János]] Piroska''' [jAnoŝ piroŝka], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Piroska János''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], [[juristo]], [[urbestro]]. [[Dosiero:Emlektabla-csongrad.jpg|eta|<center>Memortabulo pri János Piroska]] János Piroska [http://www.kieselbach.hu/muvesz/dr_-piroska-janos_4503] naskiĝis la {{daton|25|junio|1894}} en [[Csongrád (urbo)]], li mortis la {{daton|21|marto|1987}} en Csongrád. == Biografio == János Piroska abiturientis en [[Szeged]], poste li batalis en la [[1-a mondmilito]], kie li dufoje vundiĝis. Li akiris pentristan diplomon en [[Hungara Belarta Universitato|Hungara Belarta Altlernejo]] en [[1926]], juran diplomon en [[Scienca Universitato de Szeged|Scienca Universitato Ferenc József]] en [[1930]]. Liaj majstroj estis [[Oszkár Glatz]], [[Aladár Edvi Illés (pentristo)]] kaj [[Gyula Rudnay]]. En [[1933]] li estis ĉefnotario en sia naskiĝurbo, poste 8 jarojn urbestro. En [[1941]] li pensiuliĝis, poste li okupiĝis pri pentradoj. Pli frue en [[1938]] li edziĝis, poste 2 filinoj naskiĝis. En [[1945]] li estis arestita, konkretaj krimaj akuzoj nuliĝis, tamen la ŝtato forprenis de li la pension kaj ĉiujn havaĵojn, eĉ ekde [[1952]] li estis trudlaboristo en [[Hortobágy]]. Post morto de [[Stalino]] la trudlaborejo ĉesis. Li apogis la [[Hungara revolucio de 1956|revolucion en 1956]], tial post la falo li denove havis malavantaĝojn. Li denove nur pentradis longe sen ekspoziciaj eblecoj. Li ricevis 3 [[premio]]jn postmortajn. == El solaj ekspozicioj == * [[Szentes]] (1967, 1991, 2010) * [[Szolnok]] (1971, 1985) * [[Hódmezővásárhely]] (1975, 1978) * Csongrád (1981, 1990, 1994, 2012) * [[Budapeŝto]] (1987, 1989, 2013) * [[Cluj]] (1998) == El kolektivaj ekspozicioj == * [[Arthalo Budapeŝto]] (1929) * [[Londono]] (1981) == Elektitaj aĵpentraĵoj == <gallery mode=packed> Barsonyka-2.jpg Befuttes-csendelet-II-1968.jpg Labdarozsak.jpg </gallery> == Elektitaj pejzaĝaj pentraĵoj == <gallery mode=packed> Alfold-piroska-janos.jpg Alkony-az-arteren.jpg Csonak-a-Holt-Tiszan.jpg Haborgo-Tisza-PisroskaJ.jpg Homokzatony-PiroskaJ.jpg Nyari-tisza-part-1954.jpg Piroska János1.jpg Teli-arter-1955.jpg </gallery> == Elektitaj aliaj pentraĵoj == <gallery mode=packed> Ciganykaravan.jpg Csonakhuzo-halaszok-piroskaj.jpg Elesett katona.jpg Kecezo-halasz-1962.jpg Kertunk-1979.jpg Ket-halasz-ladikban-a-Tiszan-Piroska.jpg Varsaszedo-halasz-1985.jpg Csonakhuzo-halaszok-piroskaj.jpg </gallery> == Memorigiloj == * memortabulo kaj konstanta ekspozicio en Csongrád == Fontoj == * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/piroska-janos-5952/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180424072941/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/piroska-janos-5952/ |date=2018-04-24 }} * [https://budapestaukcio.hu/piroska-janos/festo hungarlingva biografio kun 2 bildoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180728160745/https://budapestaukcio.hu/piroska-janos/festo |date=2018-07-28 }} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Piroska Janos}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj urbestroj]] [[Kategorio:Hungaraj juristoj]] ochtl603zbhvds5bm04ksthlhxcv4ru 0 615874 9418757 9268519 2026-07-02T11:51:13Z Sj1mor 12103 9418757 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|priskribo=[[Gustave Wappers]]: ''Epizodo de la Belga Revolucio de 1830'', [[historia pentraĵo]], 1835.}} <!--[[Dosiero:Wappers belgian revolution.jpg|eta|]]--> En la '''Belga Revolucio''' de [[1830]] okazis ribelo de la loĝantoj de la provincoj de la sudo de la [[Reĝlando de la Unuiĝintaj Nederlandoj]] kontraŭ la hegemonio de la nordaj provincoj, ĉefe protestantaj. En malmultaj semajnoj de aŭgusto kaj septembro la ribelo sukcesis atingi disigon de [[Flandrio]] kaj [[Valonio]] kaj la kreon de [[Belgio]]. Nur parto de [[Luksemburgio]] restis ĝis 1890 en persona unio kun la Reĝlando de la Unuiĝintaj Nederlandoj. La nordo akceptis tamen nur en [[1839]] la sendependecon. Post tio la nordaj ŝtatoj jam nur nomiĝis Reĝlando de la Nederlandoj poste simple [[Nederlando]]. De la 14-a al la 16-a jarcentoj la nordo kaj la sudo estis unuigitaj kaj kunhavis la saman historion, unue kiel Burgundia Nederlando kaj poste kiel [[Hispana Nederlando]]. Dum la [[Protestanta Reformacio]] kaj la [[Okdekjara Milito]] sukcesis atingi sendependecon la sep [[Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj|Unuiĝintaj Provincoj de Nederlando]]. En 1815, post la Kongreso de Vieno, nordo kaj sudo unuiĝis denove kun la [[Princepiskopujo Lieĝo|Princlando de Lieĝo]]. La religiaj, lingvaj kaj ekonomiaj dividoj, kiuj estis okazintaj dum ĉirkaŭ 250 jaroj de disiĝo, evidentiĝis subite per perforta maniero. La konsekvenco estis tiu burĝa kaj liberala revolucio ene de la kunteksto de la [[Franca revolucio de 1830]]. Dum tiuj jaroj oni formis politikan sistemon kies fundamentoj restis ĝis nuntempe. Konata epizodo estis prezentado de la teatraĵo [[La mutulino de Portici]] (france ''La muette de Portici'', nederlande ''De stomme van Portici'') en la [[Reĝa Monteatro]]. Je la [[21-a de julio]] [[1831]] [[Leopoldo la 1-a de Belgio]] ekregis kiel unua reĝo de la belgoj. {{Projektoj}} [[Kategorio:Belga revolucio| ]] [[Kategorio:Militoj de Belgio]] [[Kategorio:Militoj de Nederlando]] [[Kategorio:19-a jarcento en Belgio]] [[Kategorio:Revolucioj en la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Militoj de sendependeco]] [[Kategorio:Rilatoj de Belgio kaj Nederlando]] [[Kategorio:Konfliktoj en 1830]] [[Kategorio:Konfliktoj en 1831]] p9ihpkdf3aw3jdsstchqlb1pc24uocs 9418758 9418757 2026-07-02T11:51:22Z Sj1mor 12103 9418758 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|priskribo de bildo=[[Gustave Wappers]]: ''Epizodo de la Belga Revolucio de 1830'', [[historia pentraĵo]], 1835.}} <!--[[Dosiero:Wappers belgian revolution.jpg|eta|]]--> En la '''Belga Revolucio''' de [[1830]] okazis ribelo de la loĝantoj de la provincoj de la sudo de la [[Reĝlando de la Unuiĝintaj Nederlandoj]] kontraŭ la hegemonio de la nordaj provincoj, ĉefe protestantaj. En malmultaj semajnoj de aŭgusto kaj septembro la ribelo sukcesis atingi disigon de [[Flandrio]] kaj [[Valonio]] kaj la kreon de [[Belgio]]. Nur parto de [[Luksemburgio]] restis ĝis 1890 en persona unio kun la Reĝlando de la Unuiĝintaj Nederlandoj. La nordo akceptis tamen nur en [[1839]] la sendependecon. Post tio la nordaj ŝtatoj jam nur nomiĝis Reĝlando de la Nederlandoj poste simple [[Nederlando]]. De la 14-a al la 16-a jarcentoj la nordo kaj la sudo estis unuigitaj kaj kunhavis la saman historion, unue kiel Burgundia Nederlando kaj poste kiel [[Hispana Nederlando]]. Dum la [[Protestanta Reformacio]] kaj la [[Okdekjara Milito]] sukcesis atingi sendependecon la sep [[Respubliko de la Sep Unuiĝintaj Provincoj|Unuiĝintaj Provincoj de Nederlando]]. En 1815, post la Kongreso de Vieno, nordo kaj sudo unuiĝis denove kun la [[Princepiskopujo Lieĝo|Princlando de Lieĝo]]. La religiaj, lingvaj kaj ekonomiaj dividoj, kiuj estis okazintaj dum ĉirkaŭ 250 jaroj de disiĝo, evidentiĝis subite per perforta maniero. La konsekvenco estis tiu burĝa kaj liberala revolucio ene de la kunteksto de la [[Franca revolucio de 1830]]. Dum tiuj jaroj oni formis politikan sistemon kies fundamentoj restis ĝis nuntempe. Konata epizodo estis prezentado de la teatraĵo [[La mutulino de Portici]] (france ''La muette de Portici'', nederlande ''De stomme van Portici'') en la [[Reĝa Monteatro]]. Je la [[21-a de julio]] [[1831]] [[Leopoldo la 1-a de Belgio]] ekregis kiel unua reĝo de la belgoj. {{Projektoj}} [[Kategorio:Belga revolucio| ]] [[Kategorio:Militoj de Belgio]] [[Kategorio:Militoj de Nederlando]] [[Kategorio:19-a jarcento en Belgio]] [[Kategorio:Revolucioj en la 19-a jarcento]] [[Kategorio:Militoj de sendependeco]] [[Kategorio:Rilatoj de Belgio kaj Nederlando]] [[Kategorio:Konfliktoj en 1830]] [[Kategorio:Konfliktoj en 1831]] sizzsy6jd6lfakzawqjgr0s234yd8s8 0 616028 9418347 8745108 2026-07-01T21:32:04Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418347 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = János Rombauer |dosiero = Janos Rombauer.jpg |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = János Rombauer (1820, fare de nekonatulo) |naskonomo = Johann Rombauer |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1782|05|28}} |loko de naskiĝo = {{Flago|Hungario}} [[Levoča|Leutschau]] ([[Hungara reĝlando]]) |dato de morto = {{mortotago|1849|02|12}} |loko de morto = {{Flago|Hungario}} [[Prešov|Eperjes]] (Hungara reĝlando) }} '''[[Johano|János]] Rombauer''' [jAnoŝ rombaŭer], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Rombauer János''' estis [[Hungario|hungarlandana]]-[[germana]] [[Bidermajro|bidermajra]] [[pentristo]] (portretisto). Li estis sola de sia tempo, kiu ne lernis en [[Vieno]]. Li apartenis al la germana [[minoritato]] de la lando. [[Dosiero:János Rombauer - Young Man in a Landscape - WGA20015.jpg|eta|<center>János Rombauer: Junulo en pejzaĝo (1804)]] János Rombauer <ref>https://www.arcanum.hu/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/r-775E4/rombauer-janos-7780E/</ref> naskiĝis la {{daton|28|majo|1782}} en [[Levoča|Leutschau]] ([[Hungara reĝlando]], nuntempa [[Levoča]] en [[Slovakio]]), li mortis la {{daton|12|februaro|1849}} en [[Prešov|Eperjes]] (Hungara reĝlando, nuntempa [[Prešov]] en Slovakio). == Biografio == János Rombauer lernis pentradon private en sia naskiĝurbo (laŭ alia informo en [[Pest (urbo)]]), poste li pentradis [[pejzaĝo]]jn kaj [[portreto]]jn. En [[1806]] rusa grafo invitis lin al [[Sanktpeterburgo]], kie li iĝis kortega pentristo. Li profitis la eblecon kaj li ankaŭ kopiis pentraĵojn en [[Muzeo Ermitejo]]. En 1810 kaj 1820 li partoprenis en [[ekspozicio]]j en la cara ĉefurbo. Li revenis al Hungarlando en [[1824]] kaj laboris en Eperjes ĝis sia morto (li pentris pli ol 200 portretojn). Li edziĝis en [[1818]], filino naskiĝis en [[1829]]. == Memorekspozicioj == * Eperjes/Prešov (1904, 1964) == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode=packed> János Rombauer - English Garden in the Csáky Castle at Hotkóc - WGA20009.jpg|Serio pri parko en Hotkóc (1803) Ján Rombauer - Madona s dieťaťom - O 4194 - Slovak National Gallery.jpg|Madono kun bebo Biron by János Rombauer .jpg Ján Rombauer - Cheers^ - O 75 - Slovak National Gallery.jpg|Je via sano! Ján Rombauer - Portrét mladej dámy - p. Maléterová - O 6816 - Slovak National Gallery.jpg|Junulino Ján Rombauer - Portrét mladého muža - p. Maléter - O 6817 - Slovak National Gallery.jpg|Junulo Ján Rombauer - Saint - O 4196 - Slovak National Gallery.jpg|Sanktulo Ján Rombauer - Saint John the Baptist - O 4195 - Slovak National Gallery.jpg|[[Johano Baptisto]] Ján Rombauer - Salvator Mundi - O 4193 - Slovak National Gallery.jpg|[[Jesuo Kristo]] Rombauer fessler framed.jpg|[[Ignác Aurél Fessler]] (1821) János Rombauer - Portrait of a Nobleman - WGA20010.jpg|Nobelo János Rombauer - Portrait of the Wife of a Nobleman - WGA20011.jpg|Nobelino Rombauer A tavasz.jpg|[[Printempo]] (1830) </gallery> == Referencoj == {{Referencoj|2}} * [https://budapestaukcio.hu/rombauer-janos/festo hungarlingva biografio kun bildoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180807124745/https://budapestaukcio.hu/rombauer-janos/festo |date=2018-08-07 }} * [https://www.wga.hu/bio_m/r/rombauer/biograph.html anglalingva biografio kun bildo] * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/rombauer-janos/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180711071714/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/rombauer-janos/ |date=2018-07-11 }} * [http://www.biographien.ac.at/oebl/oebl_R/Rombauer_Johann_1782_1849.xml germanlingva biografio] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rombauer Janos}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] smfl628rhj4sxolb6gnxlr1a6fxa6ec 0 616254 9418545 9201105 2026-07-02T08:10:36Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418545 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Kalia heksafluoro-antimonato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium hexafluoroantimonate 2D.png|150px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la <br>Kalia heksafluoro-antimonato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium hexafluoroantimonate 3D.png|150px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la <br>Kalia heksafluoro-antimonato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Kaliumhexafluoroantimonat.png|150px]]</center> |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''<small>Kristala strukturo de la kalia heksafluoro-antimonato.</small>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Heksa-fluoro-antimonato de kalio |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''KSbF|6'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=16893-92-8 16893-92-8] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/16688490 16688490] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka aŭ flaveca kristala solidaĵo |- |[[Molmaso]]||274.849 g·mol<sup>−1</sup> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|846}}<ref>[http://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB1776306.htm Chemical Book]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|1505}} |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||3.17<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://contaminantdb.ca/contaminants/CHEM001626 |titolo=Contaminanddb |alirdato=2018-08-11 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180811133831/http://contaminantdb.ca/contaminants/CHEM001626 |arkivdato=2018-08-11 }}</ref> |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R20/22|R20/22]] [[Listo da R-Deklaroj#R51|R51]] [[Listo da R-Deklaroj#R53|R53]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#R36/37/38|S36/37/38]] <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/en/msds_17084-13-8-moldata-22774.html |titolo=Molbase |alirdato=2018-08-11 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180811132229/http://www.molbase.com/en/msds_17084-13-8-moldata-22774.html |arkivdato=2018-08-11 }}</ref> |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xn|T}}{{Danĝerosimboloj|C|N}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07|09}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|332|411}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|270|271|273|301+312|304+312|304+340|312|330|391|501}}<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Potassium_hexafluoroantimonate#section=GHS-Classification Pubchem]</ref> |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Kalia heksafluoro-antimonato''' estas neorganika salo de [[natrio]], [[antimono]] kaj [[fluoro]], blanka kristala solidaĵo tre solvebla en akvo kaj polaraj solvantoj tiaj kiaj [[etanolo]], [[acetono]] kaj [[acetonitrilo]]. Ĝi uzatas kiel reakciagento en organikaj sintezoj, jonaj likvaĵoj kaj katjonluma startigiloj. Ĝi same uzatas kiel katalizilo en fotokemiaj reakcioj, altgradaj vitraĵo-aldonaĵoj, altgradaj ultra-violaj farbo-tavoloj kaj presfarbaj aldonaĵoj, farmaciaj kaj materialaj peraĵoj. == Sintezo == * Kalia heksafluoro-antimonato prepareblas per interagado de antimona kvinfluorido kaj heksafluoro-manganato de kalio:<ref>[https://books.google.com.br/books?id=NrE7knXbDC0C&pg=PA10&dq=SbF5+%2B+K2MnF6&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwj55oH7yuTcAhVi1oMKHdp-Da4Q6AEIKDAA#v=onepage&q=SbF5%20%2B%20K2MnF6&f=false Introduction to Fluoropolymers: Materials, Technology and Applications]</ref> <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathrm{4 \;SbF_5 + 2\,K_2MnF_6 \xrightarrow {150^oC}4\,KSbF_6 + 2\,MnF_3 + F_2 \uparrow}</math></center></big> |- |} </center> Kvankam ĉi-sintezo, kreita de Karl Christe, en 1986,<ref>[https://books.google.com.br/books?id=pjxWDwAAQBAJ&pg=PA11&lpg=PA11&dq=KSbF6+synthesis&source=bl&ots=7BpM7ytxoQ&sig=v2JSGWJHuZA6GeS_DyZdM3t2gKU&hl=pt-BR&sa=X&ved=2ahUKEwjlkM_pzOTcAhUDyoMKHdH8CN8Q6AEwBHoECAYQAQ#v=onepage&q=KSbF6%20synthesis&f=false Synthesis of Fluorocarbons]</ref> ne estas praktika larĝaskale, ĉi-reakcio elmontras ke elektrolizo ne estas la sola vojo por la preparado de ĉi-kombinaĵo. ==Literaturo== * [http://www.t3db.ca/toxins/T3D1879 T3DB] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180811132940/http://www.t3db.ca/toxins/T3D1879 |date=2018-08-11 }} * [https://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/aldrich/238007?lang=pt&region=BR Sigma Aldrich] * [https://www.mknano.com/Nanoparticles/Carbides-Nitrides-and-Other-Compounds/Sodium-Hexafluoroantimonate-Powder-micron-size/NaSbF6-99-Pure?gclid=EAIaIQobChMI4KOM2MXk3AIVCdbACh3WNApfEAMYASAAEgIM6PD_BwE&gclid=EAIaIQobChMI4KOM2MXk3AIVCdbACh3WNApfEAMYASAAEgIM6PD_BwE Mknano] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180811133048/https://www.mknano.com/Nanoparticles/Carbides-Nitrides-and-Other-Compounds/Sodium-Hexafluoroantimonate-Powder-micron-size/NaSbF6-99-Pure?gclid=EAIaIQobChMI4KOM2MXk3AIVCdbACh3WNApfEAMYASAAEgIM6PD_BwE&gclid=EAIaIQobChMI4KOM2MXk3AIVCdbACh3WNApfEAMYASAAEgIM6PD_BwE |date=2018-08-11 }} * [https://books.google.com.br/books?id=ott67ONZPKwC&pg=PA20&dq=Potassium+hexafluoroantimonate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwifw_r5xuTcAhWEw4MKHQpjCBAQ6AEIMDAB#v=onepage&q=Potassium%20hexafluoroantimonate&f=false Fluorine Chemistry] * [https://books.google.com.br/books?id=D_vSBwAAQBAJ&pg=PA105&dq=Potassium+hexafluoroantimonate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwifw_r5xuTcAhWEw4MKHQpjCBAQ6AEIQDAD#v=onepage&q=Potassium%20hexafluoroantimonate&f=false The Rare Earths in Modern Science and Technology] ==Vidu ankaŭ== * <big>[[Kalia antimonato]]</big> ==Referencoj== {{referencoj|3}} {{Neorganikaj saloj de kalio}} {{Organikaj saloj de kalio}} {{ĝermo|kemio}} fx9slol6dvkb7fb3kiu629mug96kv1f 0 616290 9418549 8690776 2026-07-02T08:13:02Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418549 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=20% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Kalia heksafluoro-arsenato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium hexafluoroarsenate 2D.png|150px|kalia heksafluoro-arsenato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la <br>Kalia heksafluoro-arsenato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium hexafluoroantimonate 3D.png|150px|kalia heksafluoro-arsenato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la <br>Kalia heksafluoro-arsenato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Heksafluoro-arsenato de kalio |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''KAsF|6'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=17029-22-0 17029-22-0] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.140511.html 140511] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/159810 159810] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka aŭ bruneca pulvoro |- |[[Molmaso]]||228.01 g·mol<sup>−1</sup> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|440}}<ref>[http://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_US_CB0186924.aspx Chemical Book]</ref> |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||56&nbsp;mg/kg (buŝe)<ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/17029-22-0_81496.html ChemSrc]</ref> |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R23/25|R23/25]] [[Listo da R-Deklaroj#R50/53|R50/53]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S 20/21|S 20/21]] [[Listo da S-Deklaroj#S28|S28]] [[Listo da S-Deklaroj#S45|S45]] [[Listo da S-Deklaroj#S60|S60]] [[Listo da S-Deklaroj#R61|S61]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|T|N|C}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|06|09}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|301|331|400|410}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|270|271|273|301+310|304+340|311|321|330|391|403+233|405}}<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Potassium_hexafluoroarsenate#section=GHS-Classification Pubchem]</ref> |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Kalia heksafluoro-arsenato''' estas kompleksa neorganika salo de [[fluoro]], [[arseno]] kaj [[kalio]], blanka pulvoro uzata kiel herbicido kaj pesticido en agrikulturo.<ref>[http://wch.pwr.edu.pl/fcp/BGBUKOQtTKlQhbx08SlkTUAJQX2o8DAoHNiwFE1xVSXRUFVZpCFghUHcKVigEQUw/36/public/konferencje/2011/sstp-proceedings.pdf Wrocław University of Technology]</ref> Samkiel aliaj arsenatoj ĝi estas toksa kaj karcinomogena substanco, kaj eligas toksajn fumojn kiam hejtada ĝis malkomponiĝo. ==Sintezoj== ===Sintezo 1=== * Heksafluoro-arsenato de kalio povas prepariĝi per rekta agado de la '''arsena kvinfluorido''' kaj [[kalia fluorido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <math>{AsF_5 + KF \xrightarrow [] {} KAsF_6}</math> |- |} </center> ===Sintezo 2=== * Heksafluoro-arsenato de kalio povas esti sintezata per agado de la [[fluorida acido]] sur '''arsena kvinfluorido''' en ĉeesto de [[kalia perbromato]]:<ref>[https://books.google.com.br/books?id=zVIpX7rkk7oC&pg=PA46&lpg=PA46&dq=KAsF6+reaction&source=bl&ots=v6hera0EUo&sig=3Tm-ovfyhkB_dOjN-E-urr9BOM4&hl=pt-BR&sa=X&ved=2ahUKEwj_rJzS1uXcAhWhx4MKHWWqCtYQ6AEwAXoECAkQAQ#v=onepage&q=KAsF6%20reaction&f=false Inorganic Reactions and Methods]</ref> <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <math>{KBrO_4 + 3\,HF + 2\,AsF_5 + KF \xrightarrow [] {} KAsF_6 + [H_3O][AsF_6]}</math> |- |} </center> ===Sintezo 3=== * Heksafluoro-arsenato de kalio sinteziĝas per traktado de '''arsena kvinklorido''' kaj [[kalia klorido]] en ĉeesto de [[fluorida acido]]. <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <math>{AsCl_5 + KCl + 6\, HF \xrightarrow [] {} KAsF_6 + 6\,HCl}</math> |- |} </center> ===Sintezo 4=== * Heksafluoro-arsenato de kalio estiĝas per traktado de '''heksafluorido-arsenatoj''' kaj [[kalia perklorato]] en ĉeesto de [[fluorida acido]]. <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <math>{N_2F_3AsF_6 + HF + KClO_4 \xrightarrow [] {} N_2F_4 + KAsF_6 + HClO_4}</math> |- |} </center> ==Reakcio== * Malkomponiĝo de la kalia heksafluoro-arsenato: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <math>{KAsF_6 \xrightarrow [] {T^o} AsF_5 + KF}</math> |- |} </center> ==Literaturo== * [http://www.oakwoodchemical.com/MSDS/MSD_PDF_002/N002858.pdf Oakwood Chemical] * [http://www.molbase.com/en/msds_17029-22-0-moldata-7266.html Molbase] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180811230158/http://www.molbase.com/en/msds_17029-22-0-moldata-7266.html |date=2018-08-11 }} * [https://www.guidechem.com/dictionary/en/17029-22-0.html Guidechem] * [https://books.google.com.br/books?id=SFD30BvPBhoC&pg=PA324&lpg=PA324&dq=17029-22-0+density&source=bl&ots=uqJocAsMMq&sig=L10nxRWOFBHZMpSdBSWl9pTyyYA&hl=pt-BR&sa=X&ved=2ahUKEwiRmfKP1eXcAhVM_oMKHUX5DqsQ6AEwDnoECAEQAQ#v=onepage&q=17029-22-0%20&f=false Handbook of Inorganic Compounds] * [https://books.google.com.br/books?id=MG4oDwAAQBAJ&pg=PA202&dq=potassium+hexafluorarsenate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiD2qSI1uXcAhXr5oMKHbkuA4oQ6AEINTAC#v=onepage&q=potassium%20hexafluorarsenate&f=false Electron Spin Resonance] * [https://books.google.com.br/books?id=XKxqCgAAQBAJ&pg=PT966&lpg=PT966&dq=KAsF6+decomposition&source=bl&ots=Gj3goSgdJg&sig=kNLsDgPRSLfJhczq6OzCS8ScMGE&hl=pt-BR&sa=X&ved=2ahUKEwiBlN672OXcAhXh5oMKHYXqCncQ6AEwBHoECAYQAQ#v=onepage&q=KAsF6%20decomposition&f=false Inorganic Chemistry] ==Vidu ankaŭ== * [[Natria heksafluoro-arsenato]] ==Referencoj== {{referencoj|3}} {{Neorganikaj saloj de kalio}} {{Organikaj saloj de kalio}} {{ĝermo|kemio}} jzcv13wghbgpx6wx73mxq13p43wmk2a 0 616294 9418534 8680760 2026-07-02T07:56:32Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418534 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Kalia duhidrogena arsenato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium arsenate monobasic.png|200px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la <br>Kalia arsenato unubaza''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium arsenate monobasic3D.png|200px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la <br>Kalia duhidrogena arsenato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Kalia arsenato unubaza * Kalia duhidrogena arsorato * Acida-arsenato de kalio |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''KH|2|AsO4'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=7784-41-0 7784-41-0] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/516881 516881] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka aŭ bruneca solidaĵo |- |[[Molmaso]]||180.03 g·mol<sup>-1</sup> |- |[[Denseco]]|| 2.867g cm<sup>−3</sup><ref>[http://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB9210776.htm Chemical Book]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|277}} |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||2.2 |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:190 g/L |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||48 mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R23/25|R23/25]] [[Listo da R-Deklaroj#R45|R45]] [[Listo da R-Deklaroj#R50/53|R50/53]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S45|S45]] [[Listo da S-Deklaroj#S53|S53]] [[Listo da S-Deklaroj#S60|S60]] [[Listo da S-Deklaroj#R61|S61]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|T|N}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|06|08}}{{GHS Piktogramo|09}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]|| |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|301|331|350|410}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|201|261|273|301+310|311|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Kalia duhidrogena arsenato''' aŭ '''kalia arsenato unubaza''' estas kemia salo de [[arseno]], [[kalio]] kaj [[oksigeno]], toksa kaj venena substanco, tre solvebla en akvo, senkolora aŭ blanka solidaĵo kun pesticidaj kaj herbicidaj proprecoj, Kiel ĉiuj arsenaĵoj, kalia duhidrogena arsenato estas karcinomogena substanco kajrezultanta el nekompleta interagado de la [[arsenata acido]] kaj [[kalia hidroksido]]. ==Sintezo== * Kalia duhidrogena arsenato estas preparata per agado de la [[arsenata acido]] sur [[kalia hidroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <math>{H_3AsO_4 + KOH \xrightarrow [precipita\hat{j}o] {blanka} KH_2AsO_4 + H_2O}</math> |- |} </center> ==Literaturo== * [https://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/sigma/a6631?lang=pt&region=BR Sigma Aldrich] * [https://www.spectrumchemical.com/OA_HTML/chemical-products_Potassium-Arsenate-Monobasic_P1496.jsp?minisite=10020&respid=22372 Spectrum Chemical] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180811231033/https://www.spectrumchemical.com/OA_HTML/chemical-products_Potassium-Arsenate-Monobasic_P1496.jsp?minisite=10020&respid=22372 |date=2018-08-11 }} * [http://www.molbase.com/en/msds_7784-41-0-moldata-845071.html Molbase] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180811231133/http://www.molbase.com/en/msds_7784-41-0-moldata-845071.html |date=2018-08-11 }} * [https://books.google.com.br/books?id=9HEoDwAAQBAJ&pg=PA445&lpg=PA445&dq=7784-41-0+ld50&source=bl&ots=BEzN-N8iMZ&sig=DiBWjZpoZP5RY2pUPr-Gh42p_LY&hl=pt-BR&sa=X&ved=2ahUKEwi40_TZ6uXcAhWY3oMKHXYrDHAQ6AEwBnoECAQQAQ#v=onepage&q=7784-41-0%20ld50&f=false he Dictionary of Substances and their Effects] * [https://books.google.com.br/books?id=oWdc2qcb3QsC&pg=PA508&dq=potassium+arsenate+ld50&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwjCu9DK6-XcAhXr1IMKHQ8FDDMQ6AEITTAF#v=onepage&q=potassium%20arsenate%20ld50&f=false Gardner's Commercially Important Chemicals] ==Referencoj== {{referencoj|3}} {{Neorganikaj saloj de kalio}} {{Organikaj saloj de kalio}} {{ĝermo|kemio}} 9p84n0x37zkj7nnn13mrmx47v6qjvey 0 616371 9418352 8258717 2026-07-01T21:40:59Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418352 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = János Schadl |dosiero = Schadl János festő.jpg |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = János Schadl |naskonomo = Schadl János }} '''[[Johano|János]] Schadl''' [jAnoŝ ŝadl], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Schadl János''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], muzik[[instruisto]]. [[Dosiero:Schadl - Painter and his muse.jpg|eta|<center>János Schadl: Pentristo kaj muzo]] János Schadl <ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://budapestaukcio.hu/schadl-janos/festo |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2018-08-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180813112221/https://budapestaukcio.hu/schadl-janos/festo |arkivdato=2018-08-13 }}</ref> naskiĝis la {{daton|25|aŭgusto|1892}} en [[Keszthely]], li mortis la {{daton|1|marto|1944}} en [[Tata (Hungario)]]. == Biografio == János Schadl frekventis baz- kaj mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste [[Georgikon|ekonomian akademion]] en la sama urbo, sed nur 2 jarojn. Li lernis [[muziko]]n en [[Vieno]], poste pentradon en la lernojaro [[1915]] en [[Hungara Belarta Universitato|Belarta Altlernejo de Budapeŝto]]. Lia majstro estis [[Károly Ferenczy]]. Post siaj studoj li aliĝis al rondo de [[Lajos Kassák]]. Li debutis en ekspozicio en 1918. Depost la revolucioj (1918, 1919) Kassák kaj kremo de la rondo rifuĝis al [[Aŭstrio]], sed li restis kaj trovis alian stilon ([[post-impresionismo]]). Li instruis muzikon en Tata, li pentradis nur libertempe. == Elektitaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1918, 1927) * [[Parizo]] (1932) == Elektitaj pentraĵoj == * Krisztus, 1921 * Falu viharban, 1922 * Emberek, legyetek tiszták!, 1923 * Levetett ruhák, 1938 * Gyermek temetés * Keszthelyi part == Fontoj == * [https://gocsejimuzeum.hu/zalai-muveszek-kislexikona/schadl-janos hungarlingva biografio kun bildoj] * [https://www.hung-art.hu/frames.html?/magyar/s/schadl/index.html hungarlingva biografio kun bildoj] * [https://www.arcanum.hu/en/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/s-778D5/schadl-janos-7799F/ hungarlingva biografio] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Schadl Janos}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] 8whzcyi39vywzoz7244r0ms4n4x9xhh 0 616624 9418571 9129861 2026-07-02T08:32:59Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418571 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Kalia metafosfato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium metaphosphate sticks.png|150px|Kalia metafosfato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Bastona kemia strukturo de la <br>Kalia metafosfato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium metaphosphate2.png|200px|Kalia metafosfato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Trimera kemia strukturo de la Kalia metafosfato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium metaphosphate 3D.png|200px|Kalia metafosfato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Kalia metafosfato''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Kalia salo de la metafosfata acido |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''KPO|3'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=7790-53-6 7790-53-6] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.10609094.html 10609094] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/16133895 16133895] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||kristalblanka pulvoro |- |[[Molmaso]]||118069 g·mol<sup>−1</sup> |- |[[Denseco]]|| 2.393g cm<sup>−3</sup> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|807}}<ref>[http://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB1750964.htm Chemical Book]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:Malmulte solvebla |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||830&nbsp;mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R23/25|R23/25]] [[Listo da R-Deklaroj#R45|R45]] [[Listo da R-Deklaroj#R50/53|R50/53]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S45|S45]] [[Listo da S-Deklaroj#S53|S53]] [[Listo da S-Deklaroj#S60|S60]] [[Listo da S-Deklaroj#R61|S61]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xi|t}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|320}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|262|280|305+351+338|304+340|403+233|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Kalia metafosfato''' estas neorganika komponaĵo de [[fosforo]] kaj [[kalio]], kristalblanka substanco, preskaŭ nesolvebla en akvo, sed, solvebla en acidoj. Ĝi estigas [[polimero|oligomerojn]], kiuj estas polihidratigitaj fosfatoj, kies baza strukturo estas K<sub>2</sub>O.P<sub>2</sub>O<sub>3</sub>.<ref>[https://books.google.com.br/books?id=nC7OGhzZn5YC&pg=PA402&lpg=PA402&dq=Na2O.P2O3&source=bl&ots=i2hOfjCyW2&sig=qPXXiVlpko6qxoxbkEpwvY5-Beo&hl=pt-BR&sa=X&ved=2ahUKEwjx3Or71vHcAhVEnq0KHaa4CH0Q6AEwAnoECAcQAQ#v=onepage&q=Na2O.P2O3&f=false Food Additives Handbook]</ref>, uzataj kiel [[nutro-aldonaĵo|dietaj suplementoj]].<ref>[https://books.google.com.br/books?id=OgC0-MyvAwkC&pg=PA114&dq=food+potassium+metaphosphate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwjensHt1_HcAhVLVd8KHXHrCZcQ6AEINjAC#v=onepage&q=food%20potassium%20metaphosphate&f=false Dictionary of Food Ingredients]</ref> == Sintezoj == ===Sintezo 1=== * Neŭtraligo de metafosfata acido kaj [[natria hidroksido]]. Oligomeroj estiĝas kiam temperaturo altiĝas pli ol 500-600°С: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{HPO_3 + KOH \ \xrightarrow{}\ KPO_3 + H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 2=== * Traktado de [[fosfata acido]] kaj [[kalia klorido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{H_3PO_4 + KCl \ \xrightarrow{400-500^oC}\ KPO_3 + HCl + H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 3=== * Malkomponado de la [[Unukalia fosfato|kalia fosfato unubaza]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{KH_2PO_4 \ \xrightarrow{220-250^oC}\ KPO_3 + H_2O }</math></center></big> |- |} </center> ===Sintezo 4=== * Malkomponiĝo de [[Dukalia pirofosfato|kalia pirofosfato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{K_2H_2P_2O_7 \ \xrightarrow{220-250^oC}\ 2KPO_3 + H_2O }</math></center></big> |- |} </center> == Reakcioj == ===Reakcio 1=== * Per hejtata akvo ĝi estigas diversajn fosfatojn: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{KPO_3 \ \xrightarrow{H_2O, 100^oC}\ \underset {trikalia\;trifosfato}{K_3H_2P_3O_{10}}, \underset {dukalia\;pirofosfato} {K_2H_2P_2O_7}, \underset {unukalia\;fosfato} {KH_2PO_4} }</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 2=== * Per varmaj alkalaj solvaĵoj ĝi same estigas malsamajn fosfatojn: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{KPO_3 \ \xrightarrow{KOH, 40-100^oC}\ K_3P_3O_9, K_3PO_4, K_5P_3O_{10}, K_4P_2O_7, K_6P_4O_{13} }</math></center></big> |- |} </center> ===Reakcio 3=== * kalia metafosfato faras duoble-interŝanĝan reakcion kun [[arĝenta nitrato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big><center><math>\mathsf{KPO_3 + \underset{ar\hat{g}enta\;nitrato}{AgNO_3} \ \xrightarrow{}\ \underset{ar\hat{g}enta\;fosfato}{AgPO_3}\downarrow + KNO_3 }</math></center></big> |- |} </center> ==Literaturo== * [https://www.mpbio.com/product.php?pid=05217553&country=223 MPBio] * [http://www.molbase.com/en/msds_7790-53-6-moldata-47019.html Molbase] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180816194431/http://www.molbase.com/en/msds_7790-53-6-moldata-47019.html |date=2018-08-16 }} * [http://foodcomex.org/compounds/FDB013354 Foodcomex] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180816162142/http://foodcomex.org/compounds/FDB013354 |date=2018-08-16 }} * [https://www.americanelements.com/potassium-metaphosphate-7790-53-6 American Elements] * [https://dl.sciencesocieties.org/publications/sssaj/abstracts/9/C/SS00900C0151?access=0&view=pdf Science Societies] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180817024524/https://dl.sciencesocieties.org/publications/sssaj/abstracts/9/C/SS00900C0151?access=0&view=pdf |date=2018-08-17 }} * [https://books.google.com.br/books?id=fkSxg-lBtO8C&pg=PA894&dq=potassium+metaphosphate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwjmxMWu0vHcAhWpmeAKHdRRDjAQ6AEILjAB#v=onepage&q=potassium%20metaphosphate&f=false New Zealand Journal of Agricultural Research] * [https://books.google.com.br/books?id=vzneqGQsSFYC&pg=PA49&dq=potassium+metaphosphate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwjfs8-C0_HcAhWSl-AKHWaMCRUQ6AEIRDAE#v=onepage&q=potassium%20metaphosphate&f=false Advances in Agronomy] ==Referencoj== {{referencoj|3}} {{Neorganikaj saloj de kalio}} {{Organikaj saloj de kalio}} {{ĝermo|kemio}} bojh0zjk50xdqw85qjjgneed591q7kg 0 616948 9418452 8967874 2026-07-02T02:50:11Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418452 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = József Soproni Horváth |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = Horváth József }} '''[[Jozefo|József]] Soproni [[Horváth]]''' [jOĵef ŝoproni horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Soproni Horváth József''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], [[instruisto]]. La aldona nomo ''Soproni'' faras diferencon inter la identaj nomoj, sed mem la pentristo preskaŭ neniam uzis ĝin. Lia ge[[frato]]j estis [[László Horváth (agronomo)]] kaj [[Margit Bozzay (verkisto)]]. [[Dosiero:Sopron, Várkerület 7. (Rejpál-ház).jpg|eta|<center>Busto pri József Soproni Horváth]] [[Dosiero:Sopron 52 Cezar-pince.JPG|eta|<center>Domo en Sopron, loko de la konstanta memorekspozicio pri József Soproni Horváth]] József Soproni Horváth <ref>http://www.kieselbach.hu/muvesz/horvath-jozsef-_soproni__9297</ref> naskiĝis la {{daton|2|marto|1891}} en [[Kemenesszentpéter]], li mortis la {{daton|22|aprilo|1961}} en [[Sopron]]. == Biografio == József Soproni Horváth frekventis [[premonstratoj|premonstratan]] [[gimnazio]]n en [[Keszthely]], poste li studis en [[Hungara Belarta Universitato|Reĝa Belarta Altlernejo de Budapeŝto]] (1910-1914) kaj [[Artistkolonio (Nagybánya)]] (1914-1916). Liaj plej gravaj instruistoj estis [[László Hegedűs (pentristo)]], [[Imre Révész (pentristo)]], [[István Réti]], [[Aladár Edvi Illés (pentristo)]] kaj [[János Thorma]]. Post siaj studoj li estis [[soldato]] en [[Vieno]], sed pri sanaferoj li estis forigita. Li komencis instrui desegnadon en [[Sombor|Zombor]], sed antaŭ la okupado fare de serboj li rifuĝis al Sopron. Ekde 1920 ĝismorte li instruis en Sopron. Li aĝis 42, kiam li ekhavis [[ateliero]]n. Intertempe li edziĝis. Li ricevis [[premio]]jn ekde 1921. Li pentradis majstre [[akvarelo]]jn. == Ekspozicioj == * ekde 1921 * [[Londono]] * Budapeŝto 1959 * konstanta memorekspozicio (Sopron, 1961-) == Elektitaj pentraĵoj == * Önarckép * Sopron, Rózsa utcai ház * Vízpart * Beszélgetők (1939) * Szent Mihály templom Sopron == Memorigiloj == * [[strato]] en Sopron (1991) [https://harsjozsef.hu/utcanevek/soproni-horvath-jozsef-utca] * [[busto]] en Sopron (1992, vidu la foron!) [https://www.kozterkep.hu/~/7115/Soproni_Horvath_Jozsef_festomuvesz_Sopron_1992.html] * konstanta memorekspozicio en Sopron == Fontoj == * [https://budapestaukcio.hu/soproni-horvath-jozsef/festo hungarlingva biografio kun bildo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180821160406/https://budapestaukcio.hu/soproni-horvath-jozsef/festo |date=2018-08-21 }} * [http://sopronihorvath.net/hu/soproni-horvath-jozsef/eletrajz/ hungarlingva biografio kun bildoj] * [http://epiteszforum.hu/soproni-horvath-jozsef-festmenyei-a-hap-galeriaban hungarlingva biografio kun bildoj] * [http://www.sopron.hu/Sopron/portal/front_show?contentId=1451] == Referencoj == {{referencoj}} {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Soproni Horvath Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] 3tj0uioifpf41m94rdnc95z7vq76khf 0 616992 9418275 8355056 2026-07-01T19:12:05Z ThomasPusch 1869 9418275 wikitext text/x-wiki {{AliaSignifo|Marles-en-Brie (stacidomo)|Brie}} {{Informkesto urbo|regiono-ISO=FR-77|situo sur mapo2=Francio}} '''Marles-en-Brie''' estas [[Francio|franca]] {{Senapartligilo|komunumo (Francio)}} situanta en [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Seine-et-Marne]], [[Regionoj de Francio|regiono]] [[Francilio]]. Ĝiaj loĝantoj nomiĝas ''Marlois''. == Vidu ankaŭ == * [[Komunumoj de Seine-et-Marne]] * [[Marles-en-Brie (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo|http://www.marlesenbrie.fr/}} [[Kategorio:Marles-en-Brie| ]] [[Kategorio:Komunumoj de Seine-et-Marne]] bus7a4e3bqu6aoe3eti1tegdath22gs 0 618070 9418361 8745122 2026-07-01T21:59:51Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418361 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = János Szurcsik |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = Szurcsik János }} '''[[Johano|János]] Szurcsik''' [jAnoŝ surĉik], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Szurcsik János''' estas [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], gobelinisto, altlerneja [[instruisto]]. Lia [[filo]] estis [[József Szurcsik]]. János Szurcsik <ref>http://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/telepulesek_ertekei/hodmezovasarhely/hodmezovasarhely_kepzomuveszete/pages/019_szurcsik_janos.htm</ref> naskiĝis la {{daton|10|majo|1931}} en [[Hercegszántó]]. == Biografio == János Szurcsik unue studis en libera lernejo de [[Baja]] de [[Gyula Rudnay]] en la lernojaro [[1948]], poste li akiris [[diplomo]]n en [[Hungara Belarta Universitato|Belarta Altlernejo de Budapeŝto]] en [[1956]]. Liaj plej gravaj instruistoj estis [[Géza Fónyi]] kaj [[Endre Domanovszky]]. Li havis [[stipendio]]jn inter 1957–1960. Li studvojaĝis al [[Romo]], [[Rumanio]], [[Bulgario]]. En [[1977]] li aliĝis al artistkolonio de [[Tiszakécske]]. Inter [[1975]] kaj [[1990]] li instruis en [[Universitato de Okcidenta Hungario|Pedagogia Altlernejo de Szombathely]]. Li ricevis 4 [[premio]]jn inter 1960-1976. Li edziĝis en [[1954]], filoj naskiĝis en 1956 kaj 1959. == El solaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1963) * [[Arthalo Budapeŝto]] (1973) * [[Moskvo]] (1977) * [[Kalocsa]] (1981) * Baja (1992) == El kolektivaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1975, 1981) * [[Sofio]] (1982) * [[Békéscsaba]] (1987) == Elektitaj egaj pentraĵoj == * Történelem (ekstera murpentraĵo, [[Nagybátony]], 1968) * Hétköznapok - ünnepnapok ([[fresko]], [[Urbodomo de Baja]]) == Elektitaj pentraĵoj == * Kapáló asszonyok * Vihar * Gondban * Halottak napja * Festő a Tisza-parton * Csendélet == Elektitaj gobelinoj == * Földosztás * Dózsa * Magvetők == Fontoj == * [http://www.kormendigaleria.hu/muvesz/szurcsik_janos.html hungarlingva biografio kun foto] * [https://budapestaukcio.hu/szurcsik-janos/festo hungarlingva biografio kun bildoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180905175537/https://budapestaukcio.hu/szurcsik-janos/festo |date=2018-09-05 }} * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/szurcsik-janos-1083/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180905141142/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/szurcsik-janos-1083/ |date=2018-09-05 }} == Referencoj == {{referencoj}} {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Szurcsik Janos}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj gobelinistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] 3nj51b1umfoug2p8vmvaurcbgtw3udm 0 618098 9418458 8745319 2026-07-02T03:13:15Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418458 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = József Szűr Szabó |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Jozefo|József]] Szűr Szabó''' [jOĵef sUr sabO], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Szűr Szabó József''' estis [[Hungario|hungara]] [[karikaturisto]], [[ilustristo]], [[grafikisto]], [[pentristo]], dekoraciisto. Liaj familiaj nomvariantoj estis ''Szűr-Szabó aŭ Szűr-szabó''. [[Dosiero:Hungary, Budapest Fortepan 71860.jpg|eta|<center>Afiŝo de József Szűr Szabó]] József Szűr Szabó <ref>http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz24/599.html</ref> naskiĝis la {{daton|4|marto|1902}} en [[Goražde]] ([[Aŭstrio-Hungario]], nuntempe en [[Federacio Bosnio kaj Hercegovino]]), li mortis la {{daton|27|aŭgusto|1993}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == József Szűr Szabó studis en Reĝa Industriarta Lernejo, poste li akiris pentristan [[diplomo]]n en [[Hungara Belarta Universitato|Reĝa Belarta Altlernejo]] en [[1927]]. Lia ĉefinstruisto estis [[János Vaszary (pentristo)]]. Post siaj studoj li aliĝis al pluraj pentristaj grupoj kaj partoprenis en ekspozicioj. Post jaroj li forlasis la pentradon kaj ilustris, baldaŭ li estis konata karikaturisto. Liaj karikaturoj aperis en ĉiuj gravaj hungaraj gazetoj. Tamen menciindas, ke ekde fondo de gazeto "Ludas Matyi" konstante aperis liaj desegnaĵoj ĝis la emeritiĝo (1945-1989). Li estis ankaŭ dekoraciisto kaj marionetoplanisto inter [[1945]] kaj [[1958]] en [[Pupteatro (Budapeŝto)]]. Ekde la [[1960-aj jaroj]] li denove komencis pentradi. Kiel emerito, li vizitis la redaktorejon kaj li desegnis sur la muron karikaturojn pri la kolegoj. Tiu domo jam estas malkonstruita, tamen tiu muro estas protektata kaj oni gardis ĝin. Li ricevis [[premio]]jn inter 1954-1987. == El solaj ekspozicioj == * [[Szeged]] (1972) * [[Heidelberg]] (1976) * [[Bayreuth]] (1984) * [[Szombathely]] (1988) == El kolektivaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1947, 1975) * [[Arthalo Budapeŝto]], (1953, 1967) * [[Moskvo]] (1973) * [[Nyíregyháza]] (1983) == Elektitaj pentraĵoj == * Kalapos lány * Udvaron * Kisvárosi hangulat == Elektitaj libroilustraĵoj == * [[Sándor Bródy]]: ''Az egri diákok'' (1955) * ''Szűr Szabó József karikatúrái'' (1964) (memstara kolektaĵo pri karikaturoj) * Magda Kertész: ''De az alma ugye jó volt?!'' (1968) == Fontoj == * [http://www.kieselbach.hu/muvesz/szur-szabo-jozsef_2001 hungarlingva biografio kun foto] * [https://budapestaukcio.hu/szur-szabo-jozsef/festo hungarlingva biografio kun bildoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20241202093842/https://budapestaukcio.hu/szur-szabo-jozsef/festo |date=2024-12-02 }} * [https://kepregenydb.hu/keszitok/szur-szabo-jozsef-2862/ hungarlingva biografio] * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/szur-szabo-jozsef-6522/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200808155343/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/szur-szabo-jozsef-6522/ |date=2020-08-08 }} == Referencoj == {{referencoj}} {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Szur Szabo Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj karikaturistoj]] [[Kategorio:Hungaraj ilustristoj]] [[Kategorio:Hungaraj grafikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj dekoraciistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] p6ez6pahzsqmpwu9lm2a0ffq34a09kb 0 619448 9418560 9056099 2026-07-02T08:27:14Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418560 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Kalia kvartionato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium tetrathionate.png|200px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Kalia kvartionato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium tetrathionate3D.png|200px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Kalia kvartionato''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Kvartionato de kalio |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''K|2|S|4|O|6'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=13932-13-3 13932-13-3] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.55604.html 55604] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/61701 61701] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||flava solido |- |[[Molmaso]]||302,431 g·mol<sup>−1</sup> |- |[[Denseco]]|| 2,96g cm<sup>−3</sup> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:232 g/L <ref>[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_US_CB8464518.aspx Chemical Book]</ref> |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||1980&nbsp;mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R36/37/38|R36/37/38]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S26|S26]] [[Listo da S-Deklaroj#S36|S36]] [[Listo da S-Deklaroj#R37/39|S37/39]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xn|Xi}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|271|280|302+352|304+340|305+351+338|312|321|332+313|337+313|362|403+233|405|501}}<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Potassium_tetrathionate#section=Safety-and-Hazards Pubchem]</ref> |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Kalia kvartionato''' aŭ '''K<sub>2</sub>S<sub>4</sub>O<sub>6</sub>''' estas neorganika [[oksigeno|okso-kombinaĵo]] de [[kalio]] kaj [[sulfuro]], flaveca substanco apartenanta al la familio de la [[dutionata acido|tionataj acidoj]] kun du, tri, kvar kaj kvin sulfuratomoj. Kalia kvartionato formiĝas per oksidado de kalia tiosulfato kaj likva jodo, kies salo rezultanta povas izoliĝi el la solvaĵo per frakcia kristaliĝo. Ĝi posedas mikrobiocidajn kaj fungicidajn proprecojn kaj estas forta reduktagento kaj antioksidiganto. Laŭŝajne kvartionatoj kaj aliaj sulfuraj derivaĵoj posedas neŭtraligajn efikojn sur enterobakterioj, fungoj kaj streptokokoj. ==Sintezoj== ===Sintezo 1=== * Jodo oksidigas solvaĵojn de [[kalia tiosulfato]] al kalia kvartionato. Tiu reakcio estas uzata en titradoj en volumenometriaj analizoj<ref>[https://books.google.com.br/books?id=IDsXBQAAQBAJ&pg=PA417&lpg=PA417&dq=Potassium+tetrathionate&source=bl&ots=M5Doikm6wI&sig=cir-BRfA2k9vYsOxpZlGYTc2sFM&hl=pt-BR&sa=X&ved=2ahUKEwjjy5yKp9PdAhXCDZAKHarRAsU4ChDoATAFegQIBRAB#v=onepage&q=Potassium%20tetrathionate&f=false Comparative Inorganic Chemistry]</ref>: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <math>{\underset{kalia\,tiosulfato}{2\,K_2S_2O_3} + I_2 \xrightarrow [] {} K_2S_4O_6 + 2\,KI}</math> |- |} </center> ===Sintezo 2=== * Interago de ''dusulfura duklorido'' kaj [[kalia sulfito]]<ref name=roy/>. Ĉi-reakcio estis priskribita en 1942 far Stamm kaj Göhring: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <math>{2\,K_2SO_3 + \underset{duklorido\,de\,sulfurilo}{S_2Cl_2} \xrightarrow [] {} K_2S_4O_6 + 2\,KCl}</math> |- |} </center> ===Sintezo 3=== * Kvintionatoj reakcias kun [[bromo]] donante kvartionatojn: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <math>{ 2\,K_2S_5O_6 + Br_2 + H_2O \xrightarrow [] {} 2\,K_2S_4O_6 + 2\,HBr + 2\,S\downarrow}</math> |- |} </center> ===Sintezo 4=== * Alternativa preparado povas esti interagado de ''duklorido de dusulfurilo'', ''sulfura duoksido'' neŭtraligitaj per [[kalia hidroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <math>{S_2Cl_2 + 2\,SO_2 + 2\,KOH\xrightarrow [] {} K_2S_4O_6 + 2\,HCl}</math> |- |} </center> ==Reakcioj== ===Reakcio 1=== * Tritionatoj povas esti preparataj per reakcio inter kvartionatoj kaj sulfitoj<ref name=roy>[https://books.google.com.br/books?id=VlhYWaoGJMYC&pg=PA46&dq=Potassium+tetrathionate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwicvIrWqNPdAhVMipAKHVrMDYMQ6AEIOTAC#v=onepage&q=Potassium%20tetrathionate&f=false The Biochemistry of Inorganic Compounds of Sulphur]</ref>: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <math>{\underset{kalia\,kvartionato}{K_2S_4O_6} + \underset{kalia\,sulfito}{K_2SO_3} \xrightarrow [] {} \underset{kalia\,tritionato}{K_2S_3O_6} + \underset{kalia\,tiosulfato}{K_2S_2O_3}}</math> |- |} </center> ===Reakcio 2=== * Per varmigo, kvartionato de kalio malkomponiĝas en ''tritionaton de kalio'' kaj ''kvintionaton de kalio'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <math>{\underset{kalia\,kvartionato}{2\,K_2S_4O_6} \xrightarrow [] {18^oC} \underset{kalia\,tritionato}{K_2S_3O_6} + \underset{kalia\,kvintionato}{K_2S_5O_6}}</math> |- |} </center> ===Reakcio 3=== * Oksidigagentoj tiaj kiaj [[kloro]] igas kvartionatojn en sulfatojn. H. Debus elmontris ke bromo-akvo laŭgrade aldonita al solvaĵoj de kvartionatoj rezultas en separado de sulfuro<ref>[https://books.google.com.br/books?id=7U8aAAAAIAAJ&q=Potassium+tetrathionate&dq=Potassium+tetrathionate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwjN8fjcr9PdAhWDFpAKHfvTBJQ4ChDoAQg7MAM A Comprehensive Treatise on Inorganic and Theoretical Chemistry]</ref>: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <math>{\underset{kalia\,kvartionato}{K_2S_4O_6} + 2\,H_2O + Br_2 \xrightarrow [] {} \underset{kalia\,bromido}{2\,KBr} + \underset{sulfata\,acido}{2\,H_2SO_4} + 2\,S\downarrow}</math> |- |} </center> ==Literaturo== * [http://www.molbase.com/en/msds_13932-13-3-moldata-80759.html Molbase] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180924185545/http://www.molbase.com/en/msds_13932-13-3-moldata-80759.html |date=2018-09-24 }} * [https://books.google.com.br/books?id=aDI9AAAAIAAJ&pg=PA372&dq=Potassium+tetrathionate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwicvIrWqNPdAhVMipAKHVrMDYMQ6AEIKDAA#v=onepage&q=Potassium%20tetrathionate&f=false Experimental Inorganic Chemistry] * [http://www.prepchem.com/synthesis-of-potassium-tetrathionate/ PrepChem] * [http://www.scielo.br/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0100-06832012000500001 Sulfur in Agriculture] * [https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/ja02260a011?journalCode=jacsat ACS Publications] * [https://books.google.com.br/books?id=blE9AAAAIAAJ&pg=PA272&lpg=PA272&dq=potassium+tetrathionate+fungicide&source=bl&ots=NDgRgUe-Am&sig=7pViyfSyMTvqVSAB7074ot_Ac8E&hl=pt-BR&sa=X&ved=2ahUKEwiE09mavtPdAhUDQZAKHYGoAVwQ6AEwCHoECAEQAQ#v=onepage&q=potassium%20tetrathionate%20fungicide&f=false the biochemistry of enorganic compounds of sulphur] ==Referencoj== {{referencoj|3}} {{Neorganikaj saloj de kalio}} {{Organikaj saloj de kalio}} {{Ĝermo|kemio}} [[Kategorio:Kaliaj kombinaĵoj|kvartionato]] 5pc0cavipriqluzq7q85s0dulploycg 0 619701 9418339 8745106 2026-07-01T21:18:42Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418339 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = János Pleidell |naskonomo = Pleidell János |loko de naskiĝo = {{Flago|Hungario}} [[Hontianska Vrbica|Hontfüzesgyarmat]] ([[Hungara reĝlando]], [[Aŭstrio-Hungario]]) |loko de morto = {{Flago|Hungario}} [[Budapeŝto]] ([[Hungario]]) }} '''[[Johano|János]] Pleidell''' [jAnoŝ plejdel], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Pleidell János''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], [[grafikisto]], altlerneja [[instruisto]]. János Pleidell <ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://budapestaukcio.hu/pleidell-janos/festo |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2018-09-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180928121556/https://budapestaukcio.hu/pleidell-janos/festo |arkivdato=2018-09-28 }}</ref> naskiĝis la {{daton|11|oktobro|1915}} en [[Hontianska Vrbica|Hontfüzesgyarmat]] ([[Hungara reĝlando]], [[Aŭstrio-Hungario]], nuntempa [[Hontianska Vrbica]] en [[Slovakio]]), li mortis la {{daton|11|aprilo|2007}} en [[Dunaújváros]] ([[Hungario]]). == Biografio == János Pleidell studis en [[Universitato de Karolo]] (1935-1938), poste en akademio Julian en [[Parizo]] helpe de [[stipendio]], fine en [[Hungara Belarta Universitato|Reĝa Belarta Altlernejo de Budapeŝto]] (1938-1940). Lia majstro estis [[Vilmos Aba-Novák]]. Dum la [[2-a mondmilito]] li ricevis stipendiojn, kiujn li ne uzis. En [[1947]] li estis konsilisto de [[Hungara Nacia Banko]], inter [[1949]] kaj [[1959]] li instruis en [[Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto|Teknikuniversitato de Budapeŝto]], inter 1961-1963 li pentradis en [[Italio]] helpe de stipendio. Ekde [[1998]] li vivis en Dunaújváros. Li ricevis [[premio]]jn en 1940 kaj 1999. == Elektitaj solaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1947, 1955, 1965, 1971, 1985, 1995) * [[Arthalo Budapeŝto]] (1958) * [[Florenco]], [[Romo]] (1962-1963) * [[Mohács]] (1964) * [[Győr]] (1979) * [[Tihany]] (1999) == Elektitaj grupaj ekspozicioj == * Arthalo Budapeŝto (1955, 1962) * Budapeŝto (1960, 1967) == Elektitaj pentraĵoj == * Tavaszünnep * Napnyugta * Udvaron * Virágzó faág * Balaton-part és Vörösberény * Találkozás == Elektitaj artaĵoj == * Bapto de Jesuo ([[mozaiko]], Győr) * Sep doloroj de Sankta Maria ([[vitralo]], Budapeŝto) == Elektitaj disĉiploj == * [[Judit B. Kopp]] == Fontoj == * [http://www.jakd.hu/pleidell_janos_festomuvesz hungarlingva biografio] * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/pleidell-janos-959/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180928123246/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/pleidell-janos-959/ |date=2018-09-28 }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pleidell Janos}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj grafikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] r0tr0cr97gti6ca8txnz24mlbw9bo2b 0 620596 9418521 8680865 2026-07-02T07:49:59Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418521 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Kalia citrato unubaza</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium citrate monobasic.png|200px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Kalia citrato unubaza''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium citrate monobasic3D.png|200px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Kalia citrato unubaza''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Unukalia citrato * Unukalia salo de citrata acido * Kalia duhidrogena citrato * E 332 |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''KH|2|C|6|H|5|O|7'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=866-83-1 866-83-1] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.2340823.html 2340823] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/23678371 23678371] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||blanka higroskopa solidaĵo |- |[[Molmaso]]||230,213 g·mol<sup>-1</sup> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|246}} |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:115 g/L <ref>[http://www.molbase.com/en/msds_866-83-1-moldata-1555363.html Molbase]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||3000 mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R34|R34]] [[Listo da R-Deklaroj#R35|R35]] [[Listo da R-Deklaroj#R36|R36]] [[Listo da R-Deklaroj#R36/37/38|R36/37/38]] [[Listo da R-Deklaroj#R60|R60]] [[Listo da R-Deklaroj#R61|R61]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S24/25|S24/25]] [[Listo da S-Deklaroj#S26|S26]] [[Listo da S-Deklaroj#S36/37/39|S36/37/39]] [[Listo da S-Deklaroj#S37/39|S37/39]] [[Listo da S-Deklaroj#S45|S45]] [[Listo da S-Deklaroj#R53|S53]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xn|C|T}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|05|07}}{{GHS Piktogramo|08|09}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|301+311+331|302|315|317|320|334|340|341|350|351|360|372|400|410}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|201|202|234|260|261|264|270|272|273|280|281|301+312|302+352|304+341|305+351+338|308+313|314|321|330|332+313|333+313|337+313|342+311|362|363|391|404|405|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Kalia citrato unubaza''' aŭ '''KH<sub>2</sub>C<sub>6</sub>H<sub>5</sub>O<sub>7</sub>''' estas kalia organika salo de [[citrata acido]], senkolora aŭ blanka higroskopa senodora kristalo uzata kiel nutro-aldonaĵo (E 332), kemia reakcianto kaj biologie en la kontrolo de la renŝtonoj derivitaj el [[ureata acido]] aŭ [[cisteino|cisteina malkomponiĝo]], en la traktado de [[hipokaliemio]], [[podagro]], [[kora misritmo]], kiel mukoliza, ŝvitiga, uriniga agento kaj antiacido. ==Sintezoj== ===Sintezo 1=== * Unukalia citrato estiĝas per interagado de [[kalia karbonato]] kaj [[citrata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | '''2 '''[[Dosiero:Zitronensäure - Citric acid.svg|150px]] ''' + ''' [[Dosiero:Potassium carbonate.svg|100px]]<math>{\, \xrightarrow {} \,2\,}</math>[[Dosiero:Potassium citrate monobasic.png|150px]] <math>{\, + \,H_2CO_3 }</math> |- |} </center> ==Reakcioj== ===Reakcio 1=== * Citrato de unukalio reakcias kun [[oksalata acido]] donante [[citrata acido|citratan acidon]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | '''2 '''[[Dosiero:Potassium citrate monobasic.png|150px]] ''' + ''' [[Dosiero:Oxals%C3%A4ure3.svg|100px]]<math>{\, \xrightarrow {} \,}</math>[[Dosiero:Potassium oxalate2.png|150px]]''' + 2 ''' [[Dosiero:Zitronensäure - Citric acid.svg|150px]] |- |} </center> ==Literaturo== * [https://www.chemsrc.com/en/cas/866-83-1_346489.html ChemSrc] * [https://www.guidechem.com/trade/pdetail2939632.html GuideChem] * [https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB6502733.htm Chemical Book] * [https://books.google.com.br/books?id=Fvm-sqd90-oC&pg=PA322&dq=Potassium+Citrate+Monobasic&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwie1teH0vbdAhXMPpAKHTCmDSIQ6AEILzAB#v=onepage&q=Potassium%20Citrate%20Monobasic&f=false Food Additives in Europe 2000: Status of Safety Assessments of Food] * [https://books.google.com.br/books?id=2FkXAwAAQBAJ&pg=PA117&dq=Potassium+Citrate+Monobasic&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwjalID70vbdAhWIkJAKHXjaBYk4FBDoAQg7MAM#v=onepage&q=Potassium%20Citrate%20Monobasic&f=false Clinical Biochemistry E-Book: Metabolic and Clinical Aspects] ==Referencoj== {{referencoj}} {{Neorganikaj saloj de kalio}} {{Organikaj saloj de kalio}} {{Ĝermo|kemio}} [[Kategorio:Kaliaj kombinaĵoj|citrato unubaza]] [[Kategorio:Citratoj]] 0i0m08povb2mwxafesjsxml7vcdmisj 0 620625 9418536 8680873 2026-07-02T08:05:03Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418536 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Kalia ftalato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium phthalate 2D.png|200px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Kalia ftalato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium phthalate 3D.png|220px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Kalia ftalato''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Ftalato de dukalio * Dukalia ftalato |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|8|H|4|K|2|O|4'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=4409-98-7 4409-98-7] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.70502.html 70502] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/78125 78125] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora aŭ blanka solido |- |[[Molmaso]]||242,313 g·mol<sup>-1</sup> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:solvebla |- |[[Denseco]]|| 1,451g cm<sup>−3</sup> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|230}} |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|378.3}}<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://19226.vvchem.com/cas-440/4409-98-7.html |titolo=VvChem |alirdato=2018-10-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20181009014745/http://19226.vvchem.com/cas-440/4409-98-7.html |arkivdato=2018-10-09 }}</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|196.7}}<ref>[http://www.molbase.com/en/properties_4409-98-7-moldata-532968.html Molbase]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||5.4 |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||>1000 mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R36|R36]] [[Listo da R-Deklaroj#R37|R37]] [[Listo da R-Deklaroj#R38|R38]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S26|S26]] [[Listo da S-Deklaroj#R37/39|S37/39]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xi}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|280|305+351+338|304+340|405|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Kalia ftalato''' aŭ '''C<sub>8</sub>H<sub>4</sub>K<sub>2</sub>O<sub>4</sub>''' estas organika aromata kombinaĵo de kalio kaj [[ftalata acido]], senkolora aŭ blanka pulvoro, kiu en akva solvaĵo produktas kalian katjonon kaj ftalatan anjonon. Ĝi estas uzata en kemiaj sintezoj kaj en organikaj reakcioj. Ftalatoj kutime uzatas kiel plastigantoj, t. e., ili estas substancoj kiuj estas aldonataj al plastoj por plibonigi ilian flekseblecon, travideblecon, longdaŭrecon kaj longaviveco. Ili ankaŭ estas uzataj por moligi la polivinilan kloridon aŭ PVC. ==Sintezoj== ===Sintezo 1=== * [[Ftalata acido]] reakcias kun [[kalia hidroksido]] por formi ''kalian ftalaton'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big>[[Dosiero:Phthalic acid 3D ball.png|100px]] + 2 [[Dosiero:Potassium hydroxide 3D.png|kalia hidroksido|150px]] <math>\mathsf{ \underset { } \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Potassium phthalate 3D.png|100px]] + 2 [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50px]] |- |} </center> ==Reakcioj== ===Reakcio 1=== * Ftalato de kalio reakcias kun ''kloroetano'' por doni [[Etila ftalato|ftalaton de duetilo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 |[[Dosiero:Potassium phthalate 3D.png|100px]] <big><big>''' + 2 '''[[Dosiero:Chloroethane 3D.png|100px|kloroetano]]<math>\mathsf{ \, \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Diethyl_phthalate_3D_ball.png|100px|duetila ftalato]] + 2 [[Dosiero:Potassium chloride 3D.png|kalia klorido|80px]] |- |} </center> ==Vidu ankaŭ== * [[Ftalato]]j * [[Tereftalatoj]] ==Literaturo== * [https://www.chemicalbook.com/ProductChemicalPropertiesCB6473666_EN.htm Chemical Book] * [http://www.merckmillipore.com/BR/pt/product/di-Potassium-phthalate,MDA_CHEM-822080 Merck Millipore] * [https://books.google.com.br/books?id=AK8zAwAAQBAJ&pg=PA859&dq=potassium+phthalate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwj9xLzE5_fdAhVJrlkKHWNbBGoQ6AEIPjAD#v=onepage&q=potassium%20phthalate&f=false Encyclopedic Dictionary of Pyrotechnics] * [https://books.google.com.br/books?id=g3rdBgAAQBAJ&pg=PA67&dq=potassium+phthalate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwj9xLzE5_fdAhVJrlkKHWNbBGoQ6AEIZzAJ#v=onepage&q=potassium%20phthalate&f=false Potassium Argon Dating] * [https://books.google.com.br/books?id=VWX1af1zQVIC&pg=PA166&dq=potassium+phthalate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwjt06yk6PfdAhVnpVkKHUkrDrs4ChDoAQguMAE#v=onepage&q=potassium%20phthalate&f=false UV-Visible Reflection Spectroscopy of Liquids] ==Referencoj== {{referencoj|3}} {{Neorganikaj saloj de kalio}} {{Organikaj saloj de kalio}} {{Ĝermo|kemio}} [[Kategorio:Kaliaj kombinaĵoj|ftalato]] nyvca63dkelyeyc4isxakcrloy9k0uu 0 620642 9418539 8680874 2026-07-02T08:06:22Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418539 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Kalia ftalimido</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium phthalimide2D.png|200px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Kalia ftalimido''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium phthalimide3D.png|200px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Kalia ftalimido''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Izo-indolo-du-ketono * Ftalimido de kalio |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|8|H|4|KNO|2'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=1074-82-4 1074-82-4] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.10627162.html 10627162] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/3356745 3356745] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkoloraj aŭ flavecaj kristaloj |- |[[Molmaso]]||185,223 g·mol<sup>−1</sup> |- |[[Denseco]]|| 1,634g cm<sup>−3</sup><ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductMSDSDetailCB9265842_EN.htm Chemical Book]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||>{{GdC|300}} |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|359}}<ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/1074-82-4_247444.html ChemSrc]</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|170,9}} |- |[[Memsparka temperaturo]]||>{{GdC|500}} |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||1175&nbsp;mg/kg (buŝe)<ref>[https://isg.ku.edu.tr/sites/isg.ku.edu.tr/files/laboratuvar/sci246/Msds/Phthalimide.pdf TCI America]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R22|R22]] [[Listo da R-Deklaroj#R36/37/38|R36/37/38]] [[Listo da R-Deklaroj#R42/43|R42/43]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S24/25|S24/25]] [[Listo da S-Deklaroj#S36/37/39|S36/37/39]] [[Listo da S-Deklaroj#R45|S45]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xi}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|271|280|302+352|304+340|305+351+338|312|321|332+313|337+313|362|403+233|405|501}}<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/3356745#section=Safety-and-Hazards Pubchem]</ref> |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Kalia ftalimido''' aŭ '''C<sub>8</sub>H<sub>4</sub>KNO<sub>2</sub>''' estas organika komponaĵo komerce disponebla en la produktado de aminoj laŭ la ''Sintezo de Gabriel''. Ili estas palflavaj kristaloj preparataj per aldono de varma solvaĵo de ftalimido al solvaĵo de [[kalia hidroksido]] kie la dezirata produkto precipitiĝas. Ftalimido de kalio estas kemia reakcianto uzata en organikaj sintezoj. == Sintezoj == === Sintezo 1 === * Ftalimido estas sintezata per interagado de la ''ftalata anhidrido'' kun [[amoniako]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big>[[Dosiero:Phthalic_anhydride-2D-Skeletal.png|100px]] <math>\mathsf{+ NH_3 \, \underset { } \xrightarrow [-H_2O]{}\, }</math>[[Dosiero:Phthalimide.svg|100px]]</big> |- |} </center> * Poste oni preparas la ftalimidon de kalio reakciigante la ftalimidon kun [[kalia hidroksido]]:<ref>[http://www.prepchem.com/synthesis-of-potassium-phthalimide/ PrepChem]</ref><ref>[http://www.orgsyn.org/demo.aspx?prep=CV1P0119 Organic Syntheses]</ref> <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big>[[Dosiero:Phthalimide.svg|100px]] <math>\mathsf{\,+ KOH \, \underset { } \xrightarrow [-H_2O]{}\, }</math>[[Dosiero:Phthalimide_Potassium_V.1.svg|100px]]</big> |- |} </center> == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Sintezo de Gabriel: Ftalimido de kalio uzatas en la produktado de ''benzil-ftalimido'' en ĉeesto de [[kalia karbonato]]:<ref>[https://books.google.com.br/books?id=BOqIAwAAQBAJ&pg=PA109-IA9&dq=potassium+phthalimide&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwim2pe39vjdAhUEipAKHaulA8UQ6AEIOjAC#v=onepage&q=potassium%20phthalimide&f=false Science of Synthesis: Houben-Weyl Methods of Molecular Transformations]</ref> <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big>[[Dosiero:Phthalimide.svg|100px]] ''' + ''' [[Dosiero:Benzyl_chloride.png|50px]]<math>\mathsf{ \, \underset { } \xrightarrow [-HCl]{K_2CO_3}\, }</math>[[Dosiero:Benzyl-phthalimide.png|150px]]</big> |- |} </center> == Literaturo == * [http://www.chemicalland21.com/specialtychem/finechem/POTASSIUM%20PHTHALIMIDE.htm Chemicalland21] * [http://www.prepchem.com/synthesis-of-potassium-phthalimide/ PrepChem] * [http://indogulfgroup.com/MSDS/Potassium%20Phthalimide.pdf Indo Gulf Group] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181009172055/http://indogulfgroup.com/MSDS/Potassium%20Phthalimide.pdf |date=2018-10-09 }} * [https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AAA1113436&productDescription=POT+PHTHALIMIDE+98%2B%25+500G&vendorId=VN00024248&countryCode=US&language=en Fisher Scientific] * [https://books.google.com.br/books?id=w6NMDwAAQBAJ&pg=PA229&dq=potassium+phthalimide&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwim2pe39vjdAhUEipAKHaulA8UQ6AEIMTAB#v=onepage&q=potassium%20phthalimide&f=false Organic Chemistry II For Dummies] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Neorganikaj saloj de kalio}} {{Organikaj saloj de kalio}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|kemio}} [[Kategorio:Kaliaj kombinaĵoj|ftalimido]] [[Kategorio:Ftalimidoj]] pd9ft4b6ghy3cevq7l4b2vs3c8r689t 0 620916 9418590 8793637 2026-07-02T08:50:13Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418590 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Kalia sorbato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium_(2E,4E)-hexa-2,4-dienoate_200.svg|200px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Kalia sorbato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium sorbate 3D.png|200px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Kalia sorbato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Sorbus aucuparia aka rowan.jpg|200px]]</center>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |'''<small>Kalia sorbato estas unu el la multenombraj komponaĵoj de la [[Sorpujo]].</small>''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Sorbato de kalio * E202 |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|6|H|7|KO|2'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=24634-61-5 24634-61-5] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.4445644.html 4445644] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/23676745 23676745] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkoloraj aŭ blankaj senodoraj kristaloj |- |[[Molmaso]]||150,218 g·mol<sup>-1</sup> |- |[[Denseco]]|| 1,363g cm<sup>−3</sup> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|270}} |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||5,01 |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:585 g/L <ref>[http://foodb.ca/compounds/FDB019862 FooDB]</ref> |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||3800 mg/kg (buŝe)<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.sciencelab.com/msds.php?msdsId=9924693 |titolo=ScienceLab |alirdato=2018-10-12 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20181006184457/http://www.sciencelab.com/msds.php?msdsId=9924693 |arkivdato=2018-10-06 }}</ref> |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R36/37/38|R36/37/38]] <ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.gusmerenterprises.com/wp-content/uploads/2015/05/Potassium-Sorbate-APAC-01-01-15.pdf |titolo=APAC Chemical Corporation |alirdato=2018-10-12 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160331162057/http://www.gusmerenterprises.com/wp-content/uploads/2015/05/Potassium-Sorbate-APAC-01-01-15.pdf |arkivdato=2016-03-31 }}</ref> |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#R26|S26]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xi}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|271|280|302+352|304+340|305+351+338|312|321|332+313|337+313|362|403+233|405|501}}<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/23676745#section=GHS-Classification Pubchem]</ref> |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Kalia sorbato''' aŭ '''C<sub>6</sub>H<sub>7</sub>KO<sub>2</sub>''' estas organika kalia salo de [[sorbata acido]], senkoloraj aŭ blankaj kristaloj tre solveblaj en akvo, uzataj kiel konservaĵoj en la fabrikado de nutraĵoj, vinoj kaj personzorgaj produktaĵoj. Kvankam sorbata acido nature okazas en kelkaj beroj, verdire la tuta monda produktado de sorbatoj, el kiuj sorbato de kalio estas derivata, estas sinteze manufakturita. La antimikrobaj proprecoj de la sorbata acido estis unue malkovrita en la jardeko 1940. Tamen, la komponaĵo ĝustadire estis izolita jam en 1859, en Londono, de la germana kemiisto [[August von Hofmann|August Wilhelm von Hofmann]] (1818-1892), el la beroj de la [[sorpujo|sorbus americanus]] per reakcio kun alkalo. Tamen, la strukturo de la komponaĵo estis nur klarigita en la periodo 1870-1890 . Finfine, ĝi estis unue sintezita de germana kemiisto Oscar Gustav Doebner (1850–1907) en 1900. Sorbata acido kaj kalia sorbato estas la formoj plej vaste uzataj en ligno-konservado. Ili estas komerce gravaj en la konservado de besto-nutraĵoj, kosmetikaĵoj, farmaciaĵoj kaj en aliaj industri-aplikoj. En kelkaj produktoj, sorbatoj kaj [[Benzoata acido|benzoatoj]] provizas pli efikan protektadon kontraŭ pli vastan variecon de mikroorganismoj, malgraŭ la flankefikoj. Sorbatoj reduktas la malbonagadon kiujn la aero, fungoj, bakterioj kaj fermentoj povas kaŭzi. == Sintezoj == === Sintezo 1 === * Sorbato de kalio sintezeblas ekde reakcio inter [[sorbata acido]] kaj [[kalia hidroksido|kaŭstika kalio]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big>[[Dosiero:Sorbic acid 3D.png|150px|sorbata acido]] + [[Dosiero:Potassium hydroxide 3D.png|Kalia hidroksido|120px]]<math>\mathsf{ \, \underset { } \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Potassium sorbate 3D.png|150px|kalia sorbato]]+[[Dosiero:Water molecule.svg|akvo|70px]] </big> |- |} </center> == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Sorbato de kalio reakcias kun [[acetata acido]] estigante [[sorbata acido|sorbatan acidon]] kaj [[kalia acetato|kalian acetaton]] <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | <big>[[Dosiero:Potassium sorbate 3D.png|150px]] +[[Dosiero:Acetic acid 3D.png|acetata acido|70px]] <math>\mathsf{ \underset { } \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Sorbic acid 3D.png|150px]]+ [[Dosiero:Potassium acetate 3D.png|kalia acetato|120px]]</big> |- |} </center> == Literaturo == * [https://lib.dr.iastate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=11206&context=rtd Iowa State University] * [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1111/j.1365-2621.1982.tb11044.x Wiley Online Library] * [http://jfoodprotection.org/doi/pdf/10.4315/0362-028X-45.12.1138?code=FOPR-site Journal of Food Protection]{{404|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.chemicalland21.com/lifescience/foco/POTASSIUM%20SORBATE.htm Chemicalland21] * [https://www.saveoncitric.com/poso5lb.html SaveOnCitric] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181012214513/https://www.saveoncitric.com/poso5lb.html |date=2018-10-12 }} * [https://www.texasnaturalsupply.com/Potassium-Sorbate-p/ptsb-cn.htm Texas Natural Supply] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181012214525/https://www.texasnaturalsupply.com/Potassium-Sorbate-p/ptsb-cn.htm |date=2018-10-12 }} == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Sorbatoj}} {{Neorganikaj saloj de kalio}} {{Organikaj saloj de kalio}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|kemio}} [[Kategorio:Kaliaj kombinaĵoj|sorbato]] [[Kategorio:Sorbatoj]] fak6qpxg0gsiksokmvb60akbpbveb2b 0 621701 9418414 8745166 2026-07-02T00:48:55Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418414 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = József Ilosfai |dosiero = Ilosfai József.jpg |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = József Ilosfai |naskonomo = }} '''[[Jozefo|József]] Ilosfai''' [jOĵef iloŝfai], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Ilosfai József''' estis [[Hungario|hungara]] [[skulptisto]], restaŭristo. József Ilosfai <ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://budapestaukcio.hu/ilosfai-jozsef/festo |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2018-10-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20181023120250/https://budapestaukcio.hu/ilosfai-jozsef/festo |arkivdato=2018-10-23 }}</ref> naskiĝis la {{daton|26|marto|1922}} en [[Pereszteg]], li mortis la {{daton|27|marto|1993}} en [[Budapeŝto]]. [[Dosiero:Water well by József Ilosfai, 2017 Ligettelek.jpg|eta|maldekstre|<center>Ranoreĝino fare de Ilosfai]] == Biografio == József Ilosfai frekventis lernejon en [[Sopron]], li studis inter 1942–1947 en [[Arta Universitato Moholy-Nagy|Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo]], en la jaroj 1947 kaj 1948 en [[Hungara Belarta Universitato|Belarta Altlernejo]]. Liaj plej gravaj instruistoj estis [[Béla Ohmann]] kaj [[Pál Pátzay]]. Post siaj studoj li laboris en la historia muzeo, kie li restaŭradis mezepokajn restaĵojn, ornamaĵojn. Baldaŭ li kreis abstraktajn skulptaĵojn, skulptaĵetojn. Li ricevis solan [[premio]]n en [[1992]]. == Lia ekspozicio == * Budapeŝto (1976) == Elektitaj skulptaĵoj == * ''Kerámiaemberke, Kerámiakecske'' (ceramika skulptaĵeto, 1967, Budapeŝto) * ''Tanuló lány'' ([[Eger]]) * ''Oroszlánok'' (Budapeŝto) == Fontoj == * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/ilosfai-jozsef-4859/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180707093701/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/ilosfai-jozsef-4859/ |date=2018-07-07 }} * [https://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/tkt/kortars-magyar-muveszeti/ch13s53.html hungarlingva biografio] * [https://www.kozterkep.hu/a/693/ilosfai-jozsef.html] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ilosfai Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj skulptistoj]] [[Kategorio:Hungaraj restaŭristoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] 7jthctmue6pdvkmc7ogftfjr8ugy6ii 0 621707 9418415 8745167 2026-07-02T00:54:02Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418415 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = József Ispánki |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Jozefo|József]] Ispánki''' [jOĵef iŝpAnki], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Ispánki József''' estis [[Hungario|hungara]] [[skulptisto]], medalisto. Lia familia nomvarianto estis ''Ispánky'' [iŝpAnki]. [[Dosiero:Stephen I of Hungary and Giselle of Bavaria statues in Veszprém.jpg|eta|<center>Skulptaĵo pri [[Stefano la 1-a (Hungario)]] kaj [[Gizela de Bavario]] fare de Ispánki]] József Ispánki <ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://mno.hu/grund/ispanki-szoborfiai-1060646 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2018-10-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20181023120229/https://mno.hu/grund/ispanki-szoborfiai-1060646 |arkivdato=2018-10-23 }}</ref> naskiĝis la {{daton|16|marto|1906}} en [[Budapeŝto]], li mortis la {{daton|3|novembro|1992}} en Budapeŝto. == Biografio == József Ispánki edukiĝis en [[Kaposvár]]. Li studis unue en [[Arta Universitato Moholy-Nagy|Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo]] (1923-1927), poste en [[Hungara Belarta Universitato|Reĝa Belarta Altlernejo]] (1927-1930). Liaj plej gravaj instruistoj estis [[Lajos Mátrai]], [[Imre Simay]] kaj [[István Szentgyörgyi (skulptisto)]]. Li havis [[stipendio]]n en [[Romo]] (1931-1933), poste li estis [[asistanto]] ĝis 1935 en la Belarta Altlernejo. Li debutis en [[ekspozicio]] jam en [[1930]]. Li edziĝis en [[1940]], poste 2 [[filo|gefiloj]] naskiĝis. Li ricevis hungarajn, svedan, francan [[premio]]jn inter 1928-1987. == Elektitaj solaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1936, 1992) == Elektitaj kolektivaj ekspozicioj == * [[Venecia Bienalo]] (1932, 1936, 1938, 1940) * Budapeŝto (1935, 1939, 1941, 1944, 1945, 1948, 1959, 1965, 1973) * [[Helsinko]] (1937) * [[Parizo]] (1947, 1949, 1958) * [[Arthalo Budapeŝto]] (1950, 1954, 1957, 1978) * [[Londono]] (1964) * [[Sopron]] (1977, 1981) * [[Esztergom]] (1985) == Elektitaj skulptaĵoj == <gallery mode=packed> A Napba néző című dombormű (Ispánki József, 1957.) a TV torony portaépületének falán. Fortepan 80294.jpg|Reliefo en Budapeŝto Kaposvár Németh István.JPG|statuo pri István Németh (1939, Kaposvár) Mihály Tompa Memorial by József Ispánki - Városliget, Budapest.jpg|Memorejo pri [[Mihály Tompa]] (Budapeŝto) Báthory István (Ispánki József, 1969), 2017 Nyírbátor.jpg|[[Stefano Báthory]], 1969, Nyírbátor Aquarius and Pisces, well, Korond, 2016 Dunakeszi.jpg|Reliefo en [[Dunakeszi]] 20130612 Budapest 138.jpg|reliefo pri [[Lajos Batthyány]] </gallery> == Elektitaj medaloj == * [[Béla Bartók]], [[Mihály Csokonai Vitéz]], [[Ignác Martinovics]], [[Stefano la 1-a (Hungario)]], [[Franz Liszt]], [[Gergely Csiky]], [[Matiaso la 1-a (Hungario)]], ktp == Memorigiloj == * memortabulo en Kaposvár (2012) == Fontoj == * [https://www.hung-art.hu/frames.html?/magyar/i/ispanki/index.html hungarlingva biografieto kun foto] * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/ispanki-jozsef-645/ hungarlingva biografio]{{404|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.kozterkep.hu/a/697/ispanki-jozsef.html hungarlingva biografio kun bildoj] * [https://budapestaukcio.hu/ispanki-jozsef/szobrasz hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181023120156/https://budapestaukcio.hu/ispanki-jozsef/szobrasz |date=2018-10-23 }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ispánki József}} [[Kategorio:Hungaraj skulptistoj]] [[Kategorio:Hungaraj medalistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] mjqibg9yu4r0m7k9okvo2r54l59a6we 0 621927 9418423 8923868 2026-07-02T01:06:15Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418423 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = József Kampfl |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Jozefo|József]] Kampfl''' [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Kampfl József''' estas [[Hungario|hungara]] [[skulptisto]], medalisto. [[Dosiero:Brunszwik Terez (Kampfl József, 1994), Budapest.jpg|eta|<center>[[Teréz Brunszvik]] fare de József Kampfl (1994)]] József Kampfl <ref>https://www.kozterkep.hu/a/781/kampfl-jozsef.html</ref> naskiĝis la {{daton|13|junio|1939}} en [[Monor]]. == Biografio == József Kampfl frekventis belartan [[gimnazio]]n en Budapeŝto, li lernis la skulptadon de [[József Somogyi]]. Li akiris [[diplomo]]n en [[Hungara Belarta Universitato|Hungara Belarta Altlernejo]] en [[1963]], lia [[majstro]] estis [[Sándor Mikus]]. En la sekvaj jaroj, jardekoj li studvojaĝis al [[Aŭstrio]], [[Svislando]], [[Italio]], [[Grekio]], [[Sovetunio]] kaj [[Usono]]. Li kreas diversspecajn skulptaĵojn, tamen liaj plej ŝatataj verkoj estas la [[fontano]]j. En [[1985]] li estis en [[Romo]] helpe de [[stipendio]]. == Elektitaj solaj ekspozicioj == * [[Tokaj]], [[Békéscsaba]] (1972) * [[Keszthely]] (1992, 1998) == Elektitaj kolektivaj ekspozicioj == * [[Arthalo Budapeŝto]] (1978) == Elektitaj skulptaĵoj == <gallery mode=packed> Millennium monument by József Kampfl, 2018 Oroszlány.jpg|Miljara monumento Couple by József Kampfl, 2018 Pesterzsébet.jpg|Homa paro Bathing boy statue (1998) by József Kampfl on József krt, Budapešť 0250.jpg|Bananta knabo Díszkút (Kampfl József, 1998). - Józsefváros, Palotanegyed, József körút.JPG|Fontano en Budapeŝto Stephen I of Hungary and Giselle of Bavaria by József Kampfl, 2018 Oroszlány.jpg|[[Stefano la 1-a (Hungario)]] kaj [[Gizela de Bavario]] Archer statue. József Kampfl, András Pomsár (architect) work, 2009. - Csörsz St., Budapest.JPG|Pafarkisto Ülő nő (Kampfl József, 1968). - Békés megye, Nagyszénás 2011, Táncsics Mihály utca 3. - panoramio.jpg|Sidanta virino Bullet Holes from the Hungarian Revolution of 1956 in Budapest-003.jpg|Memorejo </gallery> == Elektitaj medaloj == * Bánki Donát - Gépészmérnöki Kar * Fogathajtók (1978) * dr. Politzer Ádám (1981) * XII. Fül- Orr- Gégészeti Világkongresszus, Budapest (1981) * Magyar Gastroenterologiai Társaság (1982) == Fontoj == * [https://budapestaukcio.hu/kampfl-jozsef.festmeny/szobrasz hungarlingva biografio kun bildoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181027185626/https://budapestaukcio.hu/kampfl-jozsef.festmeny/szobrasz |date=2018-10-27 }} * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/kampfl-jozsef-685/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201030090819/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/kampfl-jozsef-685/ |date=2020-10-30 }} * [http://zahony.hu/zona/2007/z0707.pdf hungarlingva teksto (la koncerna teksto estas legebla en la 6-a paĝo)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181027185741/http://zahony.hu/zona/2007/z0707.pdf |date=2018-10-27 }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kampfl Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj skulptistoj]] [[Kategorio:Hungaraj medalistoj]] tqakjksw56dbnqbtqvk5bgbw1lghj47 0 622111 9418509 8700537 2026-07-02T07:37:52Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418509 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Kalia 4-amino-benzoato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium p-aminobenzoate 2D.png|200px|Kalia p-aminobenzoato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Kalia 4-amino-benzoato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium p-aminobenzoate 3D.png|200px|Kalia p-aminobenzoato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Kalia 4-amino-benzoato''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * 4-Aminobenzoato de kalio * Kalia salo de 4-aminobenzoata acido |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|7|H|6|KNO|2'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=138-84-1 138-84-1] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.8415.html 8415] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/‎23663628 ‎23663628] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||kristalblanka pulvoro |- |[[Molmaso]]||175,228 g·mol<sup>-1</sup> |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|339.9}}<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/en/overview_138-84-1-moldata-34353.html |titolo=Molbase |alirdato=2018-10-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20181029030754/http://www.molbase.com/en/overview_138-84-1-moldata-34353.html |arkivdato=2018-10-29 }}</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|159.4}} |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:Tute solvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R36/37/38|R36/37/38]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S26|S26]] [[Listo da S-Deklaroj#R26|S26]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xi}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|271|280|302+352|304+340|305+351+338|312|321|332+313|337+313|362|403+233|405|501}}<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/potassium_p-aminobenzoate#section=Safety-and-Hazards Pubchem]</ref> |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Kalia amino-benzoato''' aŭ '''C<sub>7</sub>H<sub>6</sub>KNO<sub>2</sub>''' estas organika aromata salo de '''4-amino-benzoata acido''', kristalblanka pulvoro, tre solvebla en akvo kaj aprobita de Usona Manĝo- kaj Drogo-Instituto kiel kuracilo por traktado de mamuloj kontraŭ glukozo-tokseco. Ĝi estas vaste disdonata en naturo kiel B kompleksa faktoro. Ĝi ankaŭ okazas libera sub ĝia estera formo. == Sintezoj == {{Div col|cols = 2}} === Sintezo 1 === * Preparado ekde la [[p-Aminobenzoata acido]] kaj [[kalia hidroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Aminobenzoic-acid 3D.png|80px|p-aminobenzoata acido]]+[[Dosiero:Potassium hydroxide 3D.png|50px|kalia hidroksido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Potassium p-aminobenzoate 3D.png|80px|kalia p-aminobenzoato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|30px|akvo]] |} </center> === Sintezo 2 === * Preparado ekde la ''p-aminobenzoata anhidrido'' kaj [[kalia hidroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:P-Aminobenzoic anhydride 3D.png|80px|p-aminobenzoata anhidrido]]+2[[Dosiero:Potassium hydroxide 3D.png|50px|kalia hidroksido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>2[[Dosiero:Potassium p-aminobenzoate 3D.png|80px|kalia p-aminobenzoato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|30px|akvo]] |} </center> === Sintezo 3 === * Preparado ekde la [[p-Aminobenzoata acido]] kaj [[kalia buterato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Aminobenzoic-acid 3D.png|80px|p-aminobenzoata acido]]+[[Dosiero:Sodium buterate 3D.png|80px|kalia buterato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Potassium p-aminobenzoate 3D.png|80px|kalia p-aminobenzoato]]+[[Dosiero:Butyric acid 3D.png|80px|buterata acido]] |} </center> === Sintezo 4 === * Preparado ekde la [[kalia etoksido]] kaj [[Benzokaino|etila aminobenzoato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Potassium ethoxide 3D.png|70px|kalia etoksido]]+[[Dosiero:Benzocaine 3D.png|80px|benzokaino]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Potassium p-aminobenzoate 3D.png|80px|kalia p-aminobenzoato]]+[[Dosiero:Ethanol 3D.png|50px|etanolo]] |} </center> === Sintezo 5 === * Preparado ekde la [[metila p-aminobenzoato]] kaj [[kalia formiato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl p-aminobenzoate 3D.png|80px|metila p-aminobenzoato]]+[[Dosiero:Sodium-formate-3D.png|50px|kalia formiato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Potassium p-aminobenzoate 3D.png|80px|kalia p-aminobenzoato]]+[[Dosiero:Methyl formate 3D.png|50px|metila formiato]] |} </center> === Sintezo 6 === * Preparado ekde la [[p-Aminobenzoata acido]] kaj [[kalia benzoato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:4-Aminobenzoic-acid 3D.png|80px|p-aminobenzoata acido]]+[[Dosiero:Potassium benzoate 3D.png|70px|kalia benzoato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Potassium p-aminobenzoate 3D.png|80px|kalia p-aminobenzoato]]+[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50px|benzoata acido]] |} </center> === Sintezo 7 === * Preparado ekde la [[alila p-aminobenzoato]] kaj [[kalia hidroksido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Allyl p-aminobenzoate 3D.png|80px|alila p-aminobenzoato]]+[[Dosiero:Potassium hydroxide 3D.png|50px|kalia hidroksido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Potassium p-aminobenzoate 3D.png|80px|kalia p-aminobenzoato]]+[[Dosiero:Allyl alcohol 3D.png|50px|alila alkoholo]] |} </center> {{Div col end}} == Reakcioj == {{Div col|cols = 2}} === Reakcio 1 === * Hidrolizo de la ''kalia p-aminobenzoato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Potassium p-aminobenzoate 3D.png|80px|kalia p-aminobenzoato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|30px|akvo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:4-Aminobenzoic-acid 3D.png|80px|p-aminobenzoata acido]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|30px|akvo]] |} </center> === Reakcio 2 === * Konvertado al [[kalia sulfato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | 2[[Dosiero:Potassium p-aminobenzoate 3D.png|80px|kalia p-aminobenzoato]]+[[Dosiero:Sulfuric acid 3D.png|50px|sulfata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>2[[Dosiero:4-Aminobenzoic-acid 3D.png|80px|p-aminobenzoata acido]]+[[Dosiero:Potassium sulfate 3D.png|50px|kalia sulfato]] |} </center> === Reakcio 3 === * Reakcio kun [[formiata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Potassium p-aminobenzoate 3D.png|80px|kalia p-aminobenzoato]]+[[Dosiero:Formic acid 3D.png|40px|formiata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:4-Aminobenzoic-acid 3D.png|80px|p-aminobenzoata acido]]+[[Dosiero:Potassium formate 3D.png|70px|kalia formiato]] |} </center> === Reakcio 4 === * Reakcio kun [[metila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Potassium p-aminobenzoate 3D.png|80px|kalia p-aminobenzoato]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl p-aminobenzoate 3D.png|80px|metila p-aminobenzoato]]+[[Dosiero:Potassium hydroxide 3D.png|70px|kalia hidroksido]] |} </center> === Reakcio 5 === * Reduktado de la ''kalia p-aminobenzoato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Potassium p-aminobenzoate 3D.png|80px|kalia p-aminobenzoato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{LiAlH_4}\, }</math>[[Dosiero:P-Aminobenzaldehyde 3D.png|80px|p-aminobenzaldehido]]+[[Dosiero:Potassium hydroxide 3D.png|70px|kalia hidroksido]] |} </center> === Reakcio 6 === * Reakcio kun [[Nitrata acido|HNO<sub>3</sub>]]'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Potassium p-aminobenzoate 3D.png|80px|kalia p-aminobenzoato]]+[[Dosiero:Nitric acid 3D.png|50px|nitrata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:4-Aminobenzoic-acid 3D.png|80px|p-aminobenzoata acido]]+[[Dosiero:Sodium nitrate3D.png|80px|kalia nitrato]] |} </center> === Reakcio 7 === * Reakcio kun [[Klorida acido|HCl]]'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Potassium p-aminobenzoate 3D.png|80px|kalia p-aminobenzoato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40px|klorida acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:4-Aminobenzoic-acid 3D.png|80px|p-aminobenzoata acido]]+[[Dosiero:Potassium chloride 3D.png|80px|kalia klorido]] |} </center> {{Div col end}} == Literaturo == * [https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB5667460.htm Chemical Book] * [https://www.drugs.com/mtm/potassium-aminobenzoate.html Drugs.com] * [https://books.google.com.br/books?id=C6b7CAAAQBAJ&pg=PA155&dq=potassium+4-amino-benzoate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwig54_nj6reAhXM54MKHekkDuAQ6AEIRDAE#v=onepage&q=potassium%204-amino-benzoate&f=false Organic Reaction Mechanisms: 40 Solved Cases] * [https://books.google.com.br/books?id=pkzx2TeYYT8C&pg=RA6-PA605&dq=potassium+4-amino-benzoate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwig54_nj6reAhXM54MKHekkDuAQ6AEITTAF#v=onepage&q=potassium%204-amino-benzoate&f=false Comprehensive Natural Products II: Chemistry and Biology] * [https://books.google.com.br/books?id=Y74hAQAAMAAJ&q=potassium+4-amino-benzoate&dq=potassium+4-amino-benzoate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwi3tde9kKreAhXXqYMKHTTSAvk4ChDoAQg7MAM Approved Drug Products and Legal Requirements] == Vidu ankaŭ == * [[Antranilato#Listo da 4-Aminobenzoatoj|4-Aminobenzoatoj]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Neorganikaj saloj de kalio}} {{Organikaj saloj de kalio}} {{Ĝermo|kemio}} [[Kategorio:Kaliaj kombinaĵoj|amino-benzoato]] 3ggzv0yfk3vmd0egpc25trg1btoqvy1 0 622496 9418308 8745075 2026-07-01T20:14:48Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418308 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = János Konyorcsik |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = Koniorczyk János }} '''[[Johano|János]] Konyorcsik''' [jAnoŝ konjorĉik], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Konyorcsik János''' estis [[Hungario|hungara]] [[skulptisto]], medalisto, [[instruisto]]. Lia origina familia nomo estis ''Koniorczyk''. [[Dosiero:József Attila lakótelep, Dési Huber utca 20. Vegyipari Munkás szobra, alkotó- Konyorcsik János. Fortepan 17162.jpg|eta|<center>Laboristo fare de János Konyorcsik]] János Konyorcsik <ref>https://www.kozterkep.hu/a/901/konyorcsik-janos.html</ref> naskiĝis la {{daton|18|aprilo|1926}} en [[Pestszenterzsébet|Pesterzsébet]], li mortis la {{daton|26|aŭgusto|2010}} en [[Pilismarót]]. == Biografio == János Konyorcsik komence lernis skulptadon en fabrika libera lernejo, poste li akiris [[diplomo]]n en [[Hungara Belarta Universitato|Hungara Belarta Altlernejo]] en [[1956]]. En la lasta jaro li havis [[stipendio]]n. Liaj plej gravaj instruistoj estis [[Sándor Mikus]], [[András Beck]] kaj [[Pál Pátzay]]. Li studvojaĝis en [[Ĉeĥoslovakio]] (1956), [[Sovetunio]] (1958, 1966, 1967), [[Suomio]] (1960, 1961), [[Italio]] (1962, 1963, 1964), [[Pollando]] (1965). Inter [[1957]] kaj [[1986]] li instruis en la industriarta mezlernejo. Inter 1966-1988 li estis amatora [[aktoro]] en [[filmo]]j. Li kreis skulptaĵojn konformajn al la [[socialismo]]. Li ricevis [[premio]]jn inter 1963-1986. == Elektitaj solaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1972, 1979, 1985) * [[Hódmezővásárhely]] (1973) * Pilismarót (1981, 1990) == Elektitaj kolektivaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1950, 1955, 1959, 1964, 1971, 1976, 1986) * [[Arthalo Budapeŝto]] (1954, 1960, 1968, 1978, 1988) * Hódmezővásárhely (1955, 1958) * [[Győr]] (1963) * [[Pécs]] (1969, 1974) * [[Hatvan]] (1982) == Elektitaj skulptaĵoj == <gallery mode=packed> Anya gyermekkel (Konyorcsik János),2017 Mátészalka.jpg|Patrino kun filo ([[Mátészalka]]) Monument of the Hungarian Soviet republic. - Kölcsey Square, Cegléd.JPG|Monumento pri [[Hungara Sovetrespubliko]] Városház (Szabadság) tér, Felszabadulás szobor (Konyorcsik János alkotása, 1960.). Fortepan 97734.jpg|Monumento pri liberiĝo Térdeplő nő, Hajdúszoboszló 01.JPG|Genuanta virino </gallery> == Elektitaj medaloj == * [[Sándor Kőrösi Csoma]] * ''400 éves az Egyetemi Nyomda'' (1977) == Fontoj == * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/konyorcsik-janos-742/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220121174708/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/konyorcsik-janos-742/ |date=2022-01-21 }} * [https://budapestaukcio.hu/konyorcsik-janos/szobrasz hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20241218184532/https://budapestaukcio.hu/konyorcsik-janos/szobrasz |date=2024-12-18 }} * [https://mno.hu/migr/elhunyt_konyorcsik_janos-216135 hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190111100518/https://mno.hu/migr/elhunyt_konyorcsik_janos-216135 |date=2019-01-11 }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Konyorcsik Janos}} [[Kategorio:Hungaraj skulptistoj]] [[Kategorio:Hungaraj medalistoj]] [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] 64vwf4p5cxrbo06wgmj2b8ghigp9g2b 0 625029 9418660 9022020 2026-07-02T10:08:11Z Sj1mor 12103 9418660 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Bundesarchiv Bild 146-1970-005-28, Anschluss sudetendeutscher Gebiete.jpg|eta|dekstre|Etnaj Germanoj en [[Žatec|Saaz]], [[Sudetio]], bonvenigas la Germanajn soldatojn per la [[Faŝisma saluto|Naziisma saluto]], 1938.]] La '''Germana okupo de Bohemio, Moravio kaj Silezio''' (1938–1945) estis [[okupacio]] de la restinta [[lando|teritorio]] de la ĉeĥa parto de [[Dua respubliko de Ĉeĥoslovakio|Ĉeĥoslovakio]], te. teritorio de [[Bohemio]], [[Moravio]] kaj [[Ĉeĥa Silezio|Silezio]], kiujn Germanio kaj Pollando ĝis tiu tempo ne okupis kaj ne aneksis, fare de soldataroj de [[nazia Germanio]]. Ĝi okazis la [[14-an de marto|14-an]] ĝis la [[16-a de marto]] [[1939]]. En ties sekvo la teritorio okupita de Germanio estis [[anekso|aneksita]] kaj estis establita aŭtonoma [[Protektorato Bohemio kaj Moravio]], proklamita la 16-an de marto 1939. Pro la okupado Germanio rompis [[Munkena interkonsento|Munkenan interkonsenton]], kiun ĝi mem la [[30-an de septembro]] [[1938]] fermis. Post la ''[[Anschluss]]'' de Aŭstrio al la [[Nazia Germanio]], en Marto [[1938]], la konkero de Ĉeĥoslovakio iĝis la venonta ambicio de Hitler. La aneksado de Sudetio en Germanio kio ekis la 1an de Oktobro 1938 lasis la ceteron de Ĉeĥoslovakio malforta, kaj ĝi iĝis senpova por rezisti postajn okupojn. Parto de la landlima regiono konata kiel [[Zaolzie]] estis okupita kaj poste redonita al Pollando post Ĉeĥoslovakio antaŭe aneksis ĝin el Pollando dum la [[Pol-Soveta Milito]]. La 15an de Marto 1939, la Germana [[Wehrmacht]] venis en la cetero de Ĉeĥoslovakio kaj, el la [[Praga Kastelo]], Hitler proklamis Bohemion kaj Moravion la [[Protektorato de Bohemio kaj Moravio]]. La okupado finis nur per la kapitulaco de Germanio fine de la Dua Mondmilito.<ref>Spencer Tucker, Priscilla Mary Roberts (2005). World War II: A Political, Social, and Military History. ABC-CLIO. ISBN 978-1-57607-999-7.</ref> == Germana politiko == [[Dosiero:VolarydeadJews.jpg|eta|dekstra|upright=0.9|[[Sudetgermanoj]] estis devigitaj trapasi apud la korpoj de 30 judinoj mortigitaj per [[malsatego]] fare de SS-trupoj en [[Volary]]]] Estas fontoj kiuj emfazas la pli favoran traktadon de ĉeĥoj dum la Germana okupado kompare kun la traktado de poloj kaj ukrainianoj. Tio estis atribuata al vido en Nazia hierarkio, ke granda proporcio de tiu popolaĉo estus "kapabla [[Arjoj|arjaniĝi]]," kaj el tio la ĉeĥoj ne estis submetitaj al simila grado de ĉikanado kaj organizitaj agoj de brutaleco kiel iliaj polaj similuloj suferis.<ref name=":0">{{Cite book|title=Germany's Foreign Policy Towards Poland and the Czech Republic: Ostpolitik Revisited|last=Cordell|first=Karl|last2=Wolff|first2=Stefan|publisher=Routledge|year=2005|isbn=978-0415369749|location=Oxon|pages=30}}</ref> Tia kapablo por ''arjaniĝi'' estis subtenita de la ideo ke parto de la ĉeĥa loĝantaro havas germanan praularon. Aliflanke, la ĉeĥoj/[[slavoj]] ne estis konsiderataj de la germanoj kiel rasegalaj pro ilia klasigo kiel mikso de rasoj kun judaj kaj [[Azianoj|aziaj]] influoj.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=The Extermination of the European Jews|familia nomo=Gerlach|persona nomo=Christian|jaro=2016|loko=Kembriĝo|eldoninto=Cambridge University Press|ISBN=9780521706896|paĝoj=158}}</ref> Tio rezultis en serio de diskutoj, kiu malhonorigis tiun mikson kiel malpli valora<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Honorary Aryans: National-Racial Identity and Protected Jews in the Independent State of Croatia|familia nomo=Bartulin|persona nomo=N.|jaro=2013|loko=Nov-Jorko|eldoninto=Palgrave Macmillan|ISBN=9781349464296|paĝoj=7}}</ref> kaj, specife, la ĉeĥoj kiel "danĝeraj kaj devas esti traktataj diference el la [[Arjoj]]."<ref name=":1">{{Citaĵo el libro|titolo=Hidden Armies of the Second World War: World War II Resistance Movements|familia nomo=Zander|persona nomo=Patrick|jaro=2017|loko=Santa Barbara, CA|eldoninto=ABC-CLIO|ISBN=9781440833038|paĝoj=118}}</ref> Krom la absurdeco de malamikeco kontraŭ slavoj,<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=The Psychology of Genocide and Violent Oppression: A Study of Mass Cruelty from Nazi Germany to Rwanda|familia nomo=Morrock|persona nomo=Richard|jaro=2010|loko=Jefferson, NC|eldoninto=McFarland|ISBN=9780786447763|paĝoj=27}}</ref> estas ankaŭ sugestoj ke la ne tiom mortiga politiko en Ĉeĥoslovakio estis parte okazigita de neceso teni la loĝantaron nutrita kaj kontenta por ke ĝi faru la ŝlosilan laboron de armilproduktado en la fabrikoj.<ref name=":1" /> Ĉirkaŭ 1939, la lando jam servis kiel ĉefa kerno de la militproduktado por Germanio, fabrikante aviadilojn, tankojn, artilerion kaj aliajn armiloj.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Czechoslovakia in Africa, 1945-1968|familia nomo=Muehlenbeck|persona nomo=Philip|jaro=2016|loko=Nov-Jorko|eldoninto=Palgrave Macmillan|ISBN=9781137561442|paĝoj=88}}</ref> Ĉio tio, tamen, ne indikas, ke la ĉeĥoj estis pli bone traktitaj finfine, kiel pruvas la violentaj germanaj reprezalioj al la rezistaj iniciatoj fare de ĉeĥoj: tio rezultis en ĉirkaŭ 360.000 ĉeĥoj mortigitaj pro la milito. == Vidu ankaŭ == * [[Batalo je kazerno de Czajanek]] * [[Bombardado de Prago (1945)]] * [[Ĉeĥoslovaka ekzila registaro]] * [[Ĉeĥoslovaka rezistomovado]] * [[Dua Mondmilito]] * [[Edward Frederick Lindley Wood]] * [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] * [[Praga ribelo]] == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Ĉeĥoslovakio en la Dua Mondmilito]] [[Kategorio:Protektorato Bohemio kaj Moravio]] [[Kategorio:Anekso]] [[Kategorio:Dispartigo]] [[Kategorio:Bataloj kaj operacoj de Ĉeĥoslovakio dum la Dua Mondmilito]] [[Kategorio:Operacoj de Germanio dum la Dua Mondmilito]] [[Kategorio:Ekzilregistaroj]] [[Kategorio:Judoj kaj judismo en Ĉeĥoslovakio]] [[Kategorio:Munkena interkonsento]] [[Kategorio:Politiko de la Dua Mondmilito]] [[Kategorio:Sudetio]] [[Kategorio:Konfliktoj en 1939]] [[Kategorio:1938 en Ĉeĥoslovakio]] [[Kategorio:1939 en Ĉeĥoslovakio]] [[Kategorio:1940 en Ĉeĥoslovakio]] [[Kategorio:1941 en Ĉeĥoslovakio]] [[Kategorio:1942 en Ĉeĥoslovakio]] [[Kategorio:1943 en Ĉeĥoslovakio]] [[Kategorio:1944 en Ĉeĥoslovakio]] [[Kategorio:1945 en Ĉeĥoslovakio]] kc2yak7a2oasosttysnkxsutth5ldzy 0 627879 9418395 9129791 2026-07-02T00:09:43Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418395 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = József Faragó |dosiero = József Faragó (1866-1906) hungarian graphic artist Self-portrait.jpg |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = Memportreto de József Faragó |naskonomo = |dato de naskiĝo = [[1866]] |loko de naskiĝo = {{Flago|Hungario}} [[Esztergom]] ([[Hungara reĝlando]]) }} '''[[Jozefo|József]] Faragó''' [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Faragó József''' estis [[Hungario|hungara]] [[grafikisto]], [[karikaturisto]], [[pentristo]]. Lia familia nomvarianto estis ''Fränkel'' [frenkel]. József Faragó <ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://budapestaukcio.hu/farago-jozsef/festo |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2018-12-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20181230181051/https://budapestaukcio.hu/farago-jozsef/festo |arkivdato=2018-12-30 }}</ref> naskiĝis en [[1866]] en [[Esztergom]], li mortis la {{daton|2|septembro|1906}} en [[Berlino]]. == Biografio == József Faragó devenis el [[juda]] [[familio]]. Li studis ĉefe en [[Munkeno]] de [[Simon Hollósy]] (1886-), iomete en [[Parizo]] (1889). Li apartenis al amika rondo de [[Artistkolonio (Nagybánya)]]. Liaj [[karikaturo]]j aperis komence en [[Germanio]]. Inter 1892-1894 li vivis en [[Novjorko]], kie liaj karikaturoj konstante aperis. Hejmenveninta li estis populara karikaturisto en [[Budapeŝto]], pli malofte li pentradis en Nagybánya. En [[1903]] li vojaĝis al Berlino, kie li mortigis sin post 3 jaroj. == Elektitaj ekspozicioj == * [[Arthalo Budapeŝto]] (1889) * Budapeŝto (1896, 1901, 1906) == Elektitaj grafikaĵoj == <gallery mode=packed> Faragó Caricature of Albert Apponyi.jpg|[[Albert Apponyi]] Faragó Caricature of Ignác Darányi.jpg|[[Ignác Darányi]] Faragó Portrait of Béla Atzél.jpg|Béla Atzél József Faragó (1866-1906) hungarian graphic artist Ex-libris.jpg|[[Ekslibriso]], 1900 József Faragó (1866-1906) hungarian graphic artist Hypochondriac.jpg|La granda malsanulo, 1900 </gallery> == Elektitaj pentraĵoj == * Tóparti fák * Nehéz lecke * Kubikusok Nagybányán == Fontoj == * [https://www.arcanum.hu/en/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/f-7547C/farago-jozsef-754E9/ hungarlingva biografio kun foto] * [http://mek-oszk.uz.ua/04000/04093/html/szocikk/11338.htm hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181230181213/http://mek-oszk.uz.ua/04000/04093/html/szocikk/11338.htm |date=2018-12-30 }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Farago Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj grafikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj karikaturistoj]] [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj judoj]] d40ccj8qbwap5ckdzz3pqbphxbq7v58 0 631307 9418450 8745224 2026-07-02T02:32:17Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418450 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = József Pölöskei |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Jozefo|József]] Pölöskei''' [jOĵef poloŝkei], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Pölöskei József''' estis [[Hungario|hungara]] [[oraĵisto]], altlerneja [[instruisto]]. József Pölöskei <ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://budapestaukcio.hu/poloskei-jozsef/festo |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2019-02-05 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20190207015426/https://budapestaukcio.hu/poloskei-jozsef/festo |arkivdato=2019-02-07 }}</ref> naskiĝis la {{daton|11|julio|1936}} en [[Budapeŝto]], li mortis la {{daton|6|oktobro|2005}} en Budapeŝto. == Biografio == József Pölöskei estis faklaboristo pri artforĝisto kaj reliefisto ekde [[1956]], post jaroj li akiris [[diplomo]]n en [[Arta Universitato Moholy-Nagy|Industriarta Altlernejo]] en [[1967]]. Post siaj studoj li estis sendependa artisto kaj kreis artaĵojn el pluraj [[metaloj]]. Li studvojaĝis al [[Sovetunio]], [[Orienta Germanio]], [[Barato]]. Li instruis en la Industriarta Altlernejo inter [[1969]] kaj [[1988]]. Li ricevis [[premio]]jn en 1979 kaj 1980. == Elektitaj solaj ekspozicioj == * [[Zuriko]] (1971) * [[Torino]] (1973) * [[Balatonboglár|Boglárlelle]] (1981) == Elektitaj kolektivaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1967, 1969, 1974, 1994, 1996) * [[Karakaso]] (1969) * [[Miskolc]] (1976, 1981) * [[Arthalo Budapeŝto]] (1980, 1983, 1989) * [[Szentendre]] (1995) == Elektitaj artaĵoj == * reliefo, Budapeŝto, 1972 * ŝildo de apoteko, Budapeŝto, 1974 (vidu la bildon) * pordo de memorparko de [[Mohács]], (1975-1976) * emblemo de hotelo, Budapeŝto, 1984 * ŝildo de vendejo por ĉasistoj, Budapeŝto, 1985 (vidu la bildon) * fontaneto kun birdo (1987, [[Győr]]) <gallery mode=packed> Arany Sas Patika cégér.JPG|Ŝildo de apoteko Hunting shop signboard. - 18 Országház Street, 2016 Budapest.jpg|Ŝildo pri ĉasistoj </gallery> == Elektitaj disĉiploj == * [[Barna Bardocz]] == Fontoj == * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/poloskei-jozsef-206/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220702145124/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/poloskei-jozsef-206/ |date=2022-07-02 }} * [https://www.kozterkep.hu/a/2185/poloskei-jozsef.html] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Poloskei Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj oraĵistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] f0mus92rqp2zjozna4u8h1nszxplewq 0 639270 9418711 8751234 2026-07-02T10:51:46Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418711 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kristana preĝejo | nomo = Kalvinana preĝejo de<br />Madocsa | larĝo de informkesto = | dosiero = Church of Madocsa 02.JPG | grandeco de dosiero = 250px | priskribo de dosiero = Kalvinana preĝejo en Madocsa | eklezio = [[kalvinismo]] | provinco = [[Tolna]] | diocezo = | unio = | dekanujo = | vikariujo = | asocio = | paroĥo = | ensemblo = | ŝtato = [[Hungario]] | ŝtato subtutaĵo1 nomo = | ŝtato subtutaĵo1 = | ŝtato subtutaĵo2 nomo = | ŝtato subtutaĵo2 = | municipo = [[Madocsa]] | geo = | konsekro = | konsekrinto = | titolo = | uzado = | arkitekto = | stilo = | ark tipo = | fondo = | finigo = | kapacito = | konstruado = | longo = | larĝo = | alto = | lokigo de altaro = | materialo = | adreso = | ttt = | commons = | regiono-ISO = HU | mapo = Hungario }} La '''Kalvinana [[preĝejo]]''' estas religia [[historia monumento]] en [[Hungario]], en [[vilaĝo]] [[Madocsa]]. == Historio == En tiu loko oni fondis benediktanan [[monaĥejo]]n kun [[kirko]] [[Sankta Nikolao]] proksimume en [[1180]]. La kirko havis 3 [[navo]]jn kaj 2 [[turo]]jn. En [[1425]] la vilaĝo kaj la monaĥejo estis forlasitaj, poste dum dominado de [[turkoj]] ĝi iomete ruiniĝis. En [[1560]] jam denove vivis en Madocsa, sed la loĝantoj jam estis precipe kalvinanoj. Ili havis apartan [[kapelo]]n proksime de la katolika preĝejo. Laŭ priskribo en [[1729]] muroj de la katolika preĝejo estis en bona stato. Tamen ĝi estis parte malkonstruita inter 1792-1796, el la ŝtonoj oni konstruis katolikan preĝejon en [[Bölcske]]. Inter 1803-1806 oni konstruis navon al unu el la parte restintaj turoj. En flanko de la navo oni eltranĉis novan enirejon. Ĝi estas la nun videbla kalvinana preĝejo. Oni renovigis ĝin en [[1958]], [[1977]] kaj [[2010]]. Intertempe en 1975 [[arkeologo]]j elfosis [[fundamento]]jn de la monaĥejo kaj aliajn partojn de la kirko, poste reenterigis la restaĵojn. Ili konstatis, ke la origina preĝejo parte estis konstruita el ŝtonoj de la [[romianoj]]. == Konstruaĵo == La preĝejo situas sola. La [[fasado]] estas simetria, meze la turo reliefas. La [[absido]] estas duonronda kaj same alta kaj larĝa, ol la navo. Interne la [[galerio]]j havas [[stuko]]jn. == Fontoj == * [http://www.madocsaref.hu/page8.html oficiala paĝo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190422102848/http://www.madocsaref.hu/page8.html |date=2019-04-22 }} * [http://www.csatolna.hu/hu/tolnamegye/muemlek/madocsa.shtml hungare kun fotoj] * [http://kirandulastervezo.hu/celpont/madocsa/reformatus-templom hungare kun fotoj] * [http://rafia.hu/node/61] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190422102848/http://rafia.hu/node/61 |date=2019-04-22 }} * [http://www.muemlekem.hu/muemlek/show/8664 hungare kun fotoj] <gallery mode=packed> Church of Madocsa 03.jpg| Church of Madocsa 05.JPG|Pordo Church of Madocsa 08.JPG|Absido Reformed church in Madocsa 001.jpg|Aerfoto </gallery> [[Kategorio:Kalvinanaj preĝejoj en Hungario|Madocsa]] [[Kategorio:Madocsa]] clmzom2k6pha8cqm4vb0uojyeekbodj 0 642284 9418577 9312200 2026-07-02T08:41:10Z KuboF Hromoslav 3056 forpaso la 1-an de Julio 2026 9418577 wikitext text/x-wiki {{Unua}} {{Informkesto homo}} {{Aŭskultu |filename = Józef Waśniewski - En la brikejo.ogg |title = En la brikejo |description = [[Sonlibro]] legata de Przemysław Wierzbowski }} '''Przemysław WIERZBOWSKI''' ({{IFA|/pʂɛˈmɨ.swaf vʲɛʐˈbɔf.skʲi/}}, naskiĝis la [[17-an de decembro]] [[1986]] en [[Włoszczowa]],<ref>[https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=mzk20241236704 informo en la Nacia Aŭtoritata Datenbanko de Ĉeĥio] ({{cs}})</ref> provinco [[Sanktakrucio]], mortis la [[1-a de Julio]] [[2026]]<ref>{{citaĵo el la reto |url=https://www.liberafolio.org/2026/07/02/forpasis-przemyslaw-wierzbowski/ |titolo=Forpasis Przemysław Wierzbowski |titolo-aldono= |alirdato=2026-07-02 |persona nomo= |familia nomo= |aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj= |redaktinto= |dato=2026-07-02 |formato= |verko= |eldoninto=Libera Folio |paĝoj= |lingvo= |arkivurl= |arkivdato= |citaĵo= }}</ref>) estis [[Pollando|pola]] [[esperantisto]] kaj politika aktivulo. Li loĝis en [[Bjalistoko]], [[Pollando]]. Li dum kelkaj jaroj estis estrarano de la [[Pola Esperanto-Junularo]]. Li estis unu el la tradukantoj de la komikso [[Cerba fetiĉo]] kaj aŭtoro de la verko [[Konfuziloj]], pri oftaj konfuzataj vortoj en [[Esperanto]]. Krome li estis la ĉefa organizanto de la [[94-a SAT-Kongreso 2021]], planita por okazi en [[Bjalistoko]] kaj fakte sukcese okazinta virtuale. Ekde aprilo 2016 li estis kunlaboranto de Vikipedio kaj Vikifontaro. == Verkoj == {{Projektoj}} * [[Konfuziloj]] - 2017 ISBN 978-80-893662-2-4 * Traduko de la libro [[Solaris (romano)|Solaris]] de [[Stanisław Lem]] - 2021, ISBN 978-83-962222-0-6<ref>[https://www.goodreads.com/book/show/59004370-solaris prezento de la Esperanto-traduko en la retejo ''goodreads.com'']</ref> * Traduko de la libro en bildstrioj [[Cerba fetiĉo]] de [[Kinga Korska]] - ISBN 978-83-948429-5-6 == Referencoj == {{Referencoj}} {{Ĝermo|polo|esperantisto}} {{Vivtempo|Wierzbowski, Przemysław}} [[Kategorio:Polaj esperantistoj]] ssvv7ucb2f91sr1gnpxcc0hxydhfrs2 0 644870 9418723 9394779 2026-07-02T11:00:38Z Sj1mor 12103 9418723 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} {{Informkesto libro |titolo = La esprimo de emocioj ĉe homoj kaj bestoj |ordigo = |origina titolo = ''The Expression of the Emotions in Man and Animals'' |bildo = Expression of the Emotions Figure 4.png|eta| |subteksto = "Hundeto rigardanta katon surtablan", el foto de [[Oscar Gustave Rejlander]]. |aŭtoro = Charles Darwin |aŭtoro2 = |aŭtoro3 = |aliajaŭtoro = |eldonjaro = 1872 |eldonurbo = |eldoninto = |paĝoj = |isbn = |oclc = |tradukanto = |tradukeldonjaro = |tradukeldonurbo = |tradukeldoninto = |tradukpaĝoj = |tradukisbn = |komento = |noto = }} '''''The Expression of the Emotions in Man and Animals''''' (La esprimo de emocioj ĉe homoj kaj bestoj) estas la tria grava verko de [[Charles Darwin]] pri la [[evoluisma teorio]], post ''[[La origino de specioj]]'' (1859) kaj ''[[The Descent of Man, and Selection in Relation to Sex|La deveno de homo kaj selekto rilate al sekso]]'' (1871). Dekomence intencita kiel sekcio de ''The Descent of Man'', ĝi estis publikigita aparte en 1872 kaj temas pri la biologiaj aspektoj de la [[emocio|emocia]] vivo. En tiu libro, Darwin klarigas kelkajn fruajn ideojn pri prikonduta [[genetiko]], kaj esploras la animalajn originojn de homaj karakteroj kiel la levo de okulbrovoj en [[momento de surprizo|momentoj de surprizo]] kaj la mensa konfuzo kiun tipe akompanas [[hontoruĝo]]. Germanlingva traduko de ''The Expression'' aperis en 1872; nederlanda kaj franca versioj sekvis en 1873 kaj 1874. Dua eldono de la libro, kun nur minoraj ŝanĝoj, estis publikigita en 1890. == Bibliografio == * Barrett, Paul (1980), Metaphysics, Materialism, & the Evolution of Mind: the early writings of Charles Darwin, Chicago: University of Chicago Press, ISBN 0-226-13659-0, "Early writings of Charles Darwin. With a commentary by Howard E. Gruber" == Eksteraj ligiloj == {{Commons category}} * {{Citation | last=Darwin | first=Charles | author-link=Charles Darwin | date=1872 | title=The Expression of the Emotions in Man and Animals | publication-place=London | publisher=John Murray |url=http://darwin-online.org.uk/content/frameset?itemID=F1142&viewtype=text&pageseq=1}}. * {{Citation | last=Freeman | first=R. B. | publication-date=1977 | title =The Works of Charles Darwin: An Annotated Bibliographical Handlist | edition=2nd | publication-place=Folkstone | publisher=Dawson |url=http://darwin-online.org.uk/EditorialIntroductions/Freeman_TheExpressionoftheEmotions.html }}. * {{Citation | last=Ekman | first=Paul (editor) | date=2003 | title=Emotions Inside Out: 130 Years after Darwin's The Expression of the Emotions in Man and Animals | edition=1st | publication-place=New York | publisher=New York Academy of Sciences | url=http://www.nyas.org/Publications/Annals/Detail.aspx?cid=f003767c-5c61-4597-abdc-02d159294a0c | accessdate=2019-05-24 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120301204950/http://www.nyas.org/Publications/Annals/Detail.aspx?cid=f003767c-5c61-4597-abdc-02d159294a0c | archivedate=2012-03-01 }}. * e-book versioj: * [http://www.gutenberg.org/etext/1227 D. Appleton, New York, 1899] {{DEFAŬLTORDIGO:Expression of the Emotions in Man and Animals, The}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Libroj de Charles Darwin]] [[Kategorio:Evolua biologio]] [[Kategorio:Neŭrosciencaj libroj]] [[Kategorio:Libroj pri evoluo]] [[Kategorio:Libroj pri emocioj]] [[Kategorio:Historio de psikiatrio]] [[Kategorio:Historio de psikologio]] [[Kategorio:Libroj aperintaj en 1872]] [[Kategorio:Anglalingvaj libroj]] 74ai4jyqzncueuxg87wz3mrtsivgk76 9418725 9418723 2026-07-02T11:01:40Z Sj1mor 12103 9418725 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} {{Informkesto libro |titolo = La esprimo de emocioj ĉe homoj kaj bestoj |ordigo = |origina titolo = ''The Expression of the Emotions in Man and Animals'' |bildo = Expression of the Emotions Figure 4.png|eta| |subteksto = "Hundeto rigardanta katon surtablan",<br> el foto de [[Oscar Gustave Rejlander]]. |aŭtoro = Charles Darwin |aŭtoro2 = |aŭtoro3 = |aliajaŭtoro = |eldonjaro = 1872 |eldonurbo = |eldoninto = |paĝoj = |isbn = |oclc = |tradukanto = |tradukeldonjaro = |tradukeldonurbo = |tradukeldoninto = |tradukpaĝoj = |tradukisbn = |komento = |noto = }} '''''The Expression of the Emotions in Man and Animals''''' (La esprimo de emocioj ĉe homoj kaj bestoj) estas la tria grava verko de [[Charles Darwin]] pri la [[evoluisma teorio]], post ''[[La origino de specioj]]'' (1859) kaj ''[[The Descent of Man, and Selection in Relation to Sex|La deveno de homo kaj selekto rilate al sekso]]'' (1871). Dekomence intencita kiel sekcio de ''The Descent of Man'', ĝi estis publikigita aparte en 1872 kaj temas pri la biologiaj aspektoj de la [[emocio|emocia]] vivo. En tiu libro, Darwin klarigas kelkajn fruajn ideojn pri prikonduta [[genetiko]], kaj esploras la animalajn originojn de homaj karakteroj kiel la levo de okulbrovoj en [[momento de surprizo|momentoj de surprizo]] kaj la mensa konfuzo kiun tipe akompanas [[hontoruĝo]]. Germanlingva traduko de ''The Expression'' aperis en 1872; nederlanda kaj franca versioj sekvis en 1873 kaj 1874. Dua eldono de la libro, kun nur minoraj ŝanĝoj, estis publikigita en 1890. == Bibliografio == * Barrett, Paul (1980), Metaphysics, Materialism, & the Evolution of Mind: the early writings of Charles Darwin, Chicago: University of Chicago Press, ISBN 0-226-13659-0, "Early writings of Charles Darwin. With a commentary by Howard E. Gruber" == Eksteraj ligiloj == {{Commons category}} * {{Citation | last=Darwin | first=Charles | author-link=Charles Darwin | date=1872 | title=The Expression of the Emotions in Man and Animals | publication-place=London | publisher=John Murray |url=http://darwin-online.org.uk/content/frameset?itemID=F1142&viewtype=text&pageseq=1}}. * {{Citation | last=Freeman | first=R. B. | publication-date=1977 | title =The Works of Charles Darwin: An Annotated Bibliographical Handlist | edition=2nd | publication-place=Folkstone | publisher=Dawson |url=http://darwin-online.org.uk/EditorialIntroductions/Freeman_TheExpressionoftheEmotions.html }}. * {{Citation | last=Ekman | first=Paul (editor) | date=2003 | title=Emotions Inside Out: 130 Years after Darwin's The Expression of the Emotions in Man and Animals | edition=1st | publication-place=New York | publisher=New York Academy of Sciences | url=http://www.nyas.org/Publications/Annals/Detail.aspx?cid=f003767c-5c61-4597-abdc-02d159294a0c | accessdate=2019-05-24 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120301204950/http://www.nyas.org/Publications/Annals/Detail.aspx?cid=f003767c-5c61-4597-abdc-02d159294a0c | archivedate=2012-03-01 }}. * e-book versioj: * [http://www.gutenberg.org/etext/1227 D. Appleton, New York, 1899] {{DEFAŬLTORDIGO:Expression of the Emotions in Man and Animals, The}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Libroj de Charles Darwin]] [[Kategorio:Evolua biologio]] [[Kategorio:Neŭrosciencaj libroj]] [[Kategorio:Libroj pri evoluo]] [[Kategorio:Libroj pri emocioj]] [[Kategorio:Historio de psikiatrio]] [[Kategorio:Historio de psikologio]] [[Kategorio:Libroj aperintaj en 1872]] [[Kategorio:Anglalingvaj libroj]] d1jl1tx7s0l5o6ra4o30145j153k0iz 0 647184 9418676 8892309 2026-07-02T10:28:41Z Sj1mor 12103 9418676 wikitext text/x-wiki La '''Unua eŭropa astronoma kongreso''' ({{lang-de|Erste europäischer Astronomenkongreß}}) okazis dum dek tagoj ĝis la mezo de aŭgusto 1798 ĉe la furore moderna Seeberg-stelobservejo en [[Gotha]], [[Germanujo]].<ref>Kai Torsten Kanz: ''Nationalismus und internationale Zusammenarbeit in den Naturwissenschaften. Die deutsch-französischen Wissenschaftsbeziehungen zwischen Revolution und Restauration, 1789–1832'', Stuttgart 1997, p. 212–213, ISBN 978-3-515-07079-9</ref> [[Dosiero:SternwarteGothaSeeberg.jpg|eta|Seeberg-stelobservejo en Gotao ĉirkaŭ la jaro 1800]] == Antaŭhistorio == La en 1790 fare de [[János Ferenc Zách]] malfermita stelobservejo iĝis baldaŭ centro de eŭropaj astronomoj. Zách korespondadis kun kvazaŭ ĉiuj fakkolegoj kio ankaŭ kontribuis al la ofta vizitiĝo observatoria. Komence de 1798 la [[francio|franca]] astronomo [[Jérôme Lalande]] proponis sian deziron ekkoni la observejon gotaan, ankaŭ por renkonti la [[berlino|berlinanon]] [[Johann Elert Bode]]. Zách sendis por la komence de aŭgusto planita renkonto ankaŭ invitojn al aliaj fakuloj; ekz. al Derflinger, Barry, Rüdiger, David kaj Strnadt. De la plejmulto la invitoj pozitive responditis kaj la landaj suverenoj ankaŭ apogadis. Tamen timis kelkajn la influon de [[franca revolucio de 1789|franca revoluciaj]] ideoj. La invitita astronomo [[Jurij Vega]] el [[Vieno]] ekzemple ne ekrajtis vojaĝo al Gotao. [[Johann Hieronymus Schroeter]] el [[Lilienthal]] kaj [[Heinrich Wilhelm Olbers]] el [[Bremen]] memdecidite restis hejme supozante reklamon por la [[metra decimala sistemo]]. == Partoprenintoj == * [[Johann Elert Bode]] (1747–1826), [[Berlino]], astronomo * [[George Butler (Astronom)|George Butler]] (1774–1853), [[Kembriĝo]], vojaĝanta studento * [[Johannes Feer]] (1763–1823), [[Meiningen]], geodeziulo * [[Ludwig Wilhelm Gilbert]] (1769–1824), [[Halle (Saale)|Halle]], profesoro pri fiziko * [[Johann Kaspar Horner]] (1774–1834), [[Zuriko]], helpanto de Zách * [[Johann Jakob Huber (Astronom)|Johann Jakob Huber]] (1733–1798), [[Bazelo]], astronomo * [[Georg Simon Klügel]] (1739–1812), [[Halle (Saale)|Halle]], profesoro kaj optikisto * [[Johann Gottfried Köhler]] (1745–1800), [[Dresdeno]], ano ĉe Matematika-fizika salono * [[Jérôme Lalande]] (1732–1807), [[Parizo]], astronomo * [[Marie-Jeanne de Lalande]] (1768–1832), [[Parizo]], astronomia kalkulistino * [[Carl Philipp Heinrich Pistor]] (1778–1847), [[Berlino]], poŝtsekretario kaj instrumentfaristo * [[Johann Konrad Schaubach]] (1764–1849), [[Meiningen]], gimnaziestro * [[Karl Felix von Seyffer]] (1762–1822), [[Göttingen]], astronomo * [[Johann Heinrich Seyffert]] (1751–1817), [[Dresdeno]], financa sekretario * [[Johann Friedrich Wurm]] (1760–1833), [[Virtembergio]], astronomia kalkulisto, teologo * [[János Ferenc Zách]] (1754–1832), [[Gotha]], astronomo == Programo kaj rezultoj == Jérôme Lalande alvenis jam la 25-an de julio ĉe Seeberg-monto, kune kun la nevino, la kalkulistino Marie-Jeanne de Lalande. La plejmultaj aliaj partoprenantoj sekvis inter komenco de aŭgusto kaj la 9-a de aŭgusto, la alvenotago de von Bode. Post Bode aperis ankoraŭ Wurm kaj Huber. Zách sukcese gastis la plej multajn kolegojn en siaj observatoriejoj, dume kelkaj devis loĝi en la gastejo "Zur Schelle" ĉe la gotaa centra bazarplaco. Dum klaraj vesperoj ĉiuj kolektiĝis je observo kaj diskuto ronde en la Seeberg-centro. La pridiskutita temaro estis larĝa. Dekomence klaris ke nur pli intima kunlaboro povus sekurigi verajn sukcesojn. Temigis oni la lanĉon de astronomia fakgazeto. Ja jam estis ekzistanta la fare de Johann Elert Bode eldonita jarlibro ''[[Berliner Astronomisches Jahrbuch]]'', sed la spaco tempa inter la eltrovo kaj la publika anonco de novaj malkovritaĵoj estis tro longe; pluse la longeco de la artikoloj estis malsufiĉe granda. La komparo de la kunportitaj instrumentoj, antaŭ ĉio de la [[kronometro]]j kaj [[sekstanto]]j, donis novajn impulsojn al la mekanikistoj ĉeestantaj. Proponoj pri novaj [[konstelacio]]j ne realiĝis, ankaŭ la enkonduko de la metra decimala sistemo, heredaĵo el francaj revoluciaj tempoj, videblis al multaj ne farindaj pro politikaj kialoj. Tamen oni decidis akcepti unuece la menciitan sistemon ĉe privataj esploroj. Ankaŭ akceptitis la akcepto ĝenerala de [[mezeŭropa tempo]]. Praktikaj ekzercoj faritis ne nur apud la observatorio. Aparte la komuna ekskurso al la monto [[Großer Inselsberg]] en la 14.8.1798 donas bonajn okazojn prie kaj surloke eblis kombini la astronomiajn observojn kun barometraj altecmezuradoj. Tiun interesan ekskurson partoprenis ankaŭ la dukino [[Charlotte (Saksio-Meinigen)]]. Ankaŭ gajaj rondoj ne mankis. Laŭ la raporto de la duka frato princo Aŭgusto ([[Saksio-Gotao]]) la nomtago de la nevino de Lalandes festitis per dancoj kaj kanonpafoj. La el Bazela veninta sciencisto [[Johann Jakob Huber]] malsaniĝis mallonge post alveno kaj mortis surprize en la 21-a de aŭgusto; lia filo [[Daniel Huber]], estante ankaŭ matematikisto kaj astronomo, venis gotaen kaj konatiĝis kun aro da kolegoj. Je la fino de aŭgusto 1798 la lastaj gastoj estis revenintaj patrujen. == Efikoj == Memorigiloj prie admireblas en la Muzeo pri regionhistorio de Gotao: [[globuso]] de Lalande kaj [[liniilo|skala rektilo]]. En 1998 la anoj de la germana [[Astronomische Gesellschaft]], okaze de la datreveno 200-a de la unua eŭropa astronoma kongreso, okazigas la printempan kunvenon en Gotao. Tiam aniĝis pli ol 120 astronomoj el 15 landoj. Poste nomitis honore la asteroido [[8130 Seeberg]]. == Literaturo == * [[Dieter B. Herrmann]]: "Das Gothaer Astronomentreffen im Jahre 1798 – ein Vorläufer heutiger wissenschaftlicher Kongresse", en: ''Die Sterne'', 46/1970, kajero 3, p. 119-123 * Manfred Strumpf: ''Gothas astronomische Epoche'', Horb am Neckar: Geiger, 1998, ISBN 3-89570-381-8 == Fonto == {{Tradukita | lingvo = de | artikolo = Erster europäischer Astronomenkongress | revizio = 177147063 }} == Notoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Gotha]] [[Kategorio:Historio de astronomio]] [[Kategorio:Astronomio en Germanio]] [[Kategorio:Astronomio en Eŭropo]] [[Kategorio:Kongresoj]] [[Kategorio:1798]] 2myz8anp64y4usdg5saj9bm31ae2ib1 0 648523 9418071 9395896 2026-07-01T12:25:35Z Sj1mor 12103 9418071 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Palma la Maljuna''' (ĉirkaŭ 1480 – 30a de julio 1528), denaske '''Jacopo Palma''' konata ankaŭ kiel '''Jacopo Negretti''', estis [[pentristo]] el [[Venecio]] de la Frua [[Itala Renesanco]]. Li naskiĝis en [[Serina]] Alta ĉe [[Bergamo]], dependaĵo de la [[Respubliko Venecio]], sed lia tuta dokumentita kariero okazis en aŭ ĉe Venecio. Li estas nomita ''Palma la Maljuna'' (en [[itala]] '''Palma il Vecchio''') por distingi lin el Palma il Giovane ("Palma la Juna", 1548/50-1628), lia pra-nevo, kiu same estis pentristo. [[Dosiero:Palma il Vecchio - A Blonde Woman.jpg|eta|maldekstre|Palma il Vecchio: ''Blondulino''.]] [[Dosiero:Palma il Vecchio 011.jpg|eta|maldekstre|''La evangelisto Johano''.]] Palma estis por la unua fojo dokumentita en Venecio en 1510, sed probable estis jam tie antaŭe.<ref>Freedburg, 160</ref> Li estis eble metilernanto de Andrea Previtali, kiu same venis el Bergamo, kaj kiu revenis tien en 1511.<ref>Rylands</ref> La plej fruaj verkoj de Palma montras la influon de [[Giovanni Bellini]], nome majstro de Previtali kaj tiam la aĝa ''dojeno'' de la venecia pentrarto, sed Palma sekvis la novan stilon kaj temojn pioneritajn de [[Giorgione]] kaj [[Tiziano]]. Post la mortoj de Bellini kaj Giorgione, kaj la foriro el Venecio de [[Sebastiano del Piombo]], de [[Lorenzo Lotto]] kaj de Previtali, tuj Palma trovis sin, post Tiziano, la ĉefa pentristo en Venecio, kaj ricevis multajn mendojn ĝis sia frua morto je aĝo de 48 (laŭ [[Vasari]]; lia naskodato estas kalkulita el tio).<ref>Rylands; Freedburg, 160-163, 323; Steer, 103</ref> Lia verkaro kreskiĝis en ĵusaj jardekoj, ĉar kelkaj atribuoj estis forigitaj el Giorgione kaj Tiziano kaj transigitaj al li.<ref>Freedburg, 160</ref> Li pentris temojn de novaj paŝtistaj mitologioj kaj mezlongajn portretojn, ofte de idealigitaj belulinoj kiuj, tiam kiel nune, estis supozitaj portretoj de famaj altklasaj [[putino]]j de Venecio. Li pentris ankaŭ religiajn pecojn, partikulare disvolvigante la temon de ''sacra conversazione'' (sankta konversacio, nome Virgulino kaj Infano kun grupo de sanktuloj kaj eble de [[donacintobildo|donacintoj]]) en horizontala formo kun pejzaĝo fone. En aliaj, nereligiaj, grupoj io ŝajne okazas inter la figuroj, kvankam kio precize ne estas klara. Ĉiuj tiuj tipoj de pentraĵoj estis patronigitaj de riĉaj venecianoj por iliaj hejmoj.<ref>Rylands; Steer, 101-103; Freedburg, 160-165; RC, 212-213; Jaffé, 41</ref> Li pentris ankaŭ tradiciajn vertikalajn [[altarero]]jn por preĝejoj ene de Venecio kaj ĉirkaŭ la veneciaj teritorioj en la kontinento. Tamen, li ne ricevis mendon por pentri ĉefaltaron en Venecio ĝis 1525, por Sankta Elena (nune en [[Pinakoteko de Brera|Brera]], [[Milano]]). Li tuj absorbis influojn el aliaj partoj de Italio, foje kopiante pozojn el [[Mikelanĝelo]], kaj prenante influon el Centra Italio el ĉirkaŭ 1515 ĝis la 1520-aj jaroj.<ref>Rylands</ref> [[Dosiero:Diana and Callisto - Palma Vecchio.jpg|eta|400px|''Diana kaj Kalisto'', aŭ ''Nimfoj dumbane'', 1525-28<ref>Philip Rylands en Jane Martineau (eld), ''The Genius of Venice, 1500–1600'', pp. 197-198, 1983, Royal Academy of Arts, London.</ref>]] == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Freedburg, Sidney J.. Painting in Italy, 1500–1600, 3rd edn. 1993, Yale, ISBN 0300055870 * Jaffé, David (eld), Titian, The National Gallery Company/Yale, London 2003, ISBN 1 857099036 * "RC", Lucy Whitaker, Martin Clayton, The Art of Italy in the Royal Collection; Renaissance and Baroque, Royal Collection Publications, 2007, ISBN 9781902163291 * Rylands, Philip, "Palma." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 26a Feb. 2017. * Steer, John, Venetian painting: A concise history, 1970, London: Thames and Hudson (World of Art), ISBN 0500201013 {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Veneciaj pentristoj]] 4iaa5zp0r1kx3osf9lknjvywcuq2yzp 0 648574 9418173 9261890 2026-07-01T16:25:19Z Pettend 214084 Pettend movis paĝon [[Esperanto-fonto]] al [[Esperanto-fonto (Piliscsév)]]: En Hungario, la nomo Esperanto aperas en multaj fontoj. 9261890 wikitext text/x-wiki {{Informkesto fonto | latitudo = 47.688833 | longitudo = 18.839972 | regiono-ISO = hu }} La '''Esperanto-fonto''' estas fonto en la [[Pilis (montaro)|Pilis-montaro]], en la komunuma tereno de la komunumo [[Piliscsév]] (Piliŝĉev) en la provinco [[Komárom-Esztergom]]. Ekzistas almenaŭ du aliaj fontoj en [[Hungario]] kun la sama nomo – en la Bükk-montaro, en la ĉirkaŭaĵo de Nagybakó respektive la Hámori-lago –, sed tiu de Piliscsév estas la unua kun tiu nomo. == Situo == Ĝi elteriĝas nordoriente de la monumenta kelovico de Piliscsév, en la Basina-valo sub la Csév-kavo, ĉe la kuniĝo de tri pli malgrandaj valoj, ĉe la piedo de la sudokcidenta montobloko de Pilis, nordokcidente de la pinto de la konsiderinde pli malgrandsurfaca, 386 metrojn alta Basa-monto. De la vilaĝo promenvojo sekvas la valon, tra kampo, laŭ kelovico kaj per eta deklivo iras ĝis la fonto. La akvo elfluanta la fonton nutras la Csév-rojon. == Historio == Ĝi estis jam en la [[19-a jarcento]] ŝatata fonto de la loka slovaka loĝantaro kun – laŭ la kolekto de [[Frigyes Pesty]] – la nomo Elleti ká studenka. En la [[1920-aj jaroj]] la neleĝaj komunistoj, ministoj de la ĉirkaŭaĵo, elektis ĉi tiun fonton kiel ejon por siaj regulaj renkontiĝoj, kie ili partoprenis en seminariaj okupoj, tiel ke la aŭtoritatoj ne povis ilin rigardi nek subaŭskulti. La kunvenoj okazis sub la preteksto de instruado de la tiam populara Esperanto-lingvo, tiel iom post iom tiu nomo transiris ankaŭ al la fonto. En la [[1960-aj jaroj]] la fonto kaj ĝia ĉirkaŭaĵo apartenis al la plej ŝatataj lokaj ekskursejoj: ŝirmejoj, parke ekipitaj terenoj kreiĝis, la herbon oni regule tondis, eĉ la loka buĉisto, Mihály Kukola semajnfine funkciigis plenaeran kuirejon ankaŭ kontraŭe al la fonto, en speciale por tio farita altejo. En junio [[1966]] la landaj esperantistoj, kiuj tiam en Budapeŝto organizis [[Universala Kongreso de Esperanto|Universalan Kongreson]], inaŭguris memortabulon ankaŭ en la nomo de sia asocio. Poste la loko perdis sian popularecon, en la okdekaj jaroj ĝi plene detruiĝis. Post pluraj malsukcesaj provoj de lokaj interesodefendantoj, oni fiksis la jaron 2006 por la renovigo de la Esperanto-fonto. == Turismo == Pasas ĉe la fonto la turistvojoj indikitaj per ruĝa kaj flava cirkloj, la unua apartiĝas de la ruĝe indikita kiu ligas [[Piliscsév|Pilisĉév]]-on kun Pilisszentlélek kaj [[Pilismarót]], la dua el la nordo atingas la fonton, apartiĝante de la flave indikita, kiu ligas [[Pilisvörösvár]] tra la Zajnát-montaro kun Klastrompuszta, Pilisszentlélek kaj nordaj turismaj lokoj. == Bildogalerio == <gallery> Dosiero:P1440791 Eszperantó forrás.jpg|Turistaj indikoj kaj la propra indiko de la fonto en la vojo el Pilisĉév Dosiero:P1440796 Eszperantó forrás.jpg|La fonto ankaŭ nun estas populara ekskursejo Dosiero:P1440797 Eszperantó forrás.jpg|La ĉirkaŭaĵo de la fonto Dosiero:P1440800 Eszperantó forrás.jpg|Memortabulo ĉe la fonto Dosiero:P1440801 Eszperantó forrás.jpg|Memormuro Dosiero:P1440802 Eszperantó forrás.jpg|En ligno gravurita versaĵo ĉe la fonto Dosiero:P1440793 Bodri Gyula emlékkunyhó.jpg|Memorkabano de Gyula Bodri apud la fonto Dosiero:P1440794 Bodri Gyula emlékkunyhó.jpg|Memorkabano de Gyula Bodri Dosiero:P1440795 Bodri Gyula emléktábla.jpg|Tabulo ĉe la memorkabano de Gyula Bodri </gallery> == Fontoj == * [http://www.eszperanto.hu/egyeb/e-fonto-piliscsev.htm Bendur István: Piliscsév Eszperantó-forrásáról.] Hozzáférés: 2019. március 22. {{Tradukita | lingvo = hu | artikolo = Eszperantó-forrás |revizio = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Eszperantó-forrás&oldid=21109751 }} [[Kategorio:Pilis (montaro)]] [[Kategorio:Akvofontoj en Hungario]] [[Kategorio:Esperanto-movado en Hungario]] [[Kategorio:Zamenhof/Esperanto-Objektoj]] 6qguy0u3pur40d6cqap3o56ufyvxjpq 0 665212 9418740 7251153 2026-07-02T11:29:56Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418740 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kristana preĝejo | nomo = Kalvinana preĝejo de<br />Szokolya | larĝo de informkesto = | dosiero = Református templom (7420. számú műemlék).jpg | grandeco de dosiero = 250px | priskribo de dosiero = Kalvinana preĝejo en Szokolya | eklezio = [[kalvinismo]] | provinco = [[Pest]] | diocezo = | unio = | dekanujo = | vikariujo = | asocio = | paroĥo = | ensemblo = | ŝtato = [[Hungario]] | ŝtato subtutaĵo1 nomo = | ŝtato subtutaĵo1 = | ŝtato subtutaĵo2 nomo = | ŝtato subtutaĵo2 = | municipo = [[Szokolya]] | geo = | konsekro = | konsekrinto = | titolo = | uzado = | arkitekto = | stilo = [[gotiko]] (suba parto de la [[turo]]), la ceteraj partoj estas [[klasikismo]] | ark tipo = | fondo = | finigo = | kapacito = | konstruado = | longo = | larĝo = | alto = 24 m (turo) | lokigo de altaro = | materialo = | adreso = | ttt = | commons = }} La '''Kalvinana [[preĝejo]]''' estas religia [[monumento historia]] en [[vilaĝo]] [[Szokolya]] ([[Hungario]]). == Historio == Origine [[mezepoko|mezepoka]] katolika, gotika [[kirko]] estis konstruita supozeble en la [[14-a jarcento]]. La unua signifa mencio okazis en [[1397]] kaj ĝi funkciis dum dominado de [[turkoj]]. En la dua duono de la [[16-a jarcento]] la loĝantoj kalviniĝis. Escepte la turon la preĝejo estis malkonstruita en [[1856]] kaj pli moderna preĝejo estis tuj konstruita. La [[orgeno]] estis farita en [[1905]]. [[Arkeologo]]j en [[1984]] trovis fundamenton kaj kelkajn murpartojn el la origina katolika kirko. == Konstruaĵo == La [[konstruaĵo]] situas sola sur [[monteto]], sed tre proksime estas la [[tombejo]] kaj [[paroĥo]]. La [[fasado]] estas simetria, meze la kvadrata [[turo]] plene reliefas kune kun 2 apog[[piliero]]j. La enirejo okazas tra la turo, tamen estas ankaŭ alia enirejo ĉe la navo. Interne la instalaĵoj estas konvenaj al la kalvinana liturgio. == Interesaĵo == En la paroĥo mem naskiĝis [[Ádám Mányoki]] en 1673, kies patro estis la tiutempa predikisto. == Fontoj == * [https://www.muemlekem.hu/muemlek/show/7420 hungare kun fotoj] * [http://www.szokolya.hu/latnivalok-turizmus/nevezetessegek hungare kun fotoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191018105404/http://www.szokolya.hu/latnivalok-turizmus/nevezetessegek |date=2019-10-18 }} * [http://reformacio.mnl.gov.hu/orokseg/szokolyai_reformatus_templom hungare kun foto] * [http://reformacio.mnl.gov.hu/printpdf/574 hungare kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191018105417/http://reformacio.mnl.gov.hu/printpdf/574 |date=2019-10-18 }} {{Unua}} [[Kategorio:Kalvinanaj preĝejoj en Hungario|Szokolya]] [[Kategorio:Szokolya]] czao24dcxx82fll9rmal482qwlbqk74 0 667726 9418619 9202062 2026-07-02T09:22:45Z Sj1mor 12103 9418619 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Morala psikologio''' estas fako de studo kaj en [[filozofio]] kaj en [[psikologio]]. Historie, la termino "morala psikologio" estis uzita relative mallarĝa por referenci al la studo de [[moralo|morala disvolviĝo]].<ref>Vidu ekzemple, {{Citaĵo el libro|titolo=Moral Psychology|familia nomo=Lapsley|persona nomo=Daniel K.|dato=1996|serio=Developmental psychology series|loko=Boulder, Colorado|eldoninto=Westview Press|ISBN=978-0-8133-3032-7}}</ref> Pli ĵuse tamen, la termino referencas pli larĝe al variaj temoj en interkruco de [[etiko]], psikologio kaj [[filozofio de menso]].<ref>Doris, John; Stich, Stephen (2008), Zalta, Edward N. (ed.), [https://plato.stanford.edu/entries/moral-psych-emp/ "Moral Psychology: Empirical Approaches",] The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Metaphysics Research Lab, Stanford University. Alirita la 7an de novembro 2019.</ref><ref>{{cite book | editor-last=Jackson | editor-first=Frank | editor-last2=Smith | editor-first2=Michael | last=Wallace | first=R. Jay | title=The Oxford Handbook of Contemporary Philosophy | chapter=Moral Psychology | date=November 29, 2007 | pages=86–113 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=H4sIErz7KUcC&pg=PA86 | publisher=OUP Oxford | isbn=978-0-19-923476-9 | quote=Moral psychology is the study of morality in its psychological dimensions}}</ref><ref name="Ellemers2019">{{cite journal |last1=Ellemers |first1=Naomi |last2=van der Toorn |first2=Jojanneke |last3=Paunov |first3=Yavor |last4=van Leeuwen |first4=Thed |title=The Psychology of Morality: A Review and Analysis of Empirical Studies Published From 1940 Through 2017 |journal=Personality and Social Psychology Review |date=18a de januaro 2019 |pages=108886831881175 |doi=10.1177/1088868318811759 |pmid=30658545 |language=en |issn=1088-8683}}</ref> Kelkaj el la ĉefaj temoj estas morala juĝo, morala racio, morala sensiveco, morala respondeco, morala motivado, morala identeco, morala agado, morala disvolviĝo, morala diverseco, morala karaktero (speciale kiel rilata al la [[virta etiko]]), [[altruismo]], psikologia egoismo, morala sorto, morala antaŭvido, morala [[emocio]], amsenta antaŭvido kaj morala malkonsento.{{sfn|Doris|Stich|2008|loc=§1}}<ref>{{Cite journal|last1=Teper|first1=R.|last2=Inzlicht|first2=M.|last3=Page-Gould|first3=E.|year=2011|title=Are we more moral than we think?: Exploring the role of affect in moral behavior and moral forecasting|journal=Psychological Science|volume=22|issue=4|pages=553–558|doi=10.1177/0956797611402513|pmid=21415242|citeseerx=10.1.1.1033.5192}}</ref> Kelkaj psikologoj kiuj laboris en tiu fako estas la jenaj: [[Jean Piaget]], Lawrence Kohlberg, [[Carol Gilligan]], Elliot Turiel, [[Jonathan Haidt]], Linda Skitka, Leland Saunders, Marc Hauser, C. Daniel Batson, Jean Decety, Joshua Greene, A. Peter McGraw, Philip Tetlock, Darcia Narvaez, Tobias Krettenauer, Aner Govrin, Liane Young, Daniel Hart, Suzanne Fegley, kaj Fiery Cushman. Filozofoj kiuj laboris en tiu fako estas la jenaj: Stephen Stich, John Doris, Joshua Knobe, John Mikhail, Shaun Nichols, Thomas Nagel, Robert C. Roberts, Jesse Prinz, Michael Smith kaj R. Jay Wallace. == Vidu ankaŭ == * [[Moralo]] == Notoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Morala psikologio| ]] abo1cc525s6b22xghtd7prfx00xos7k 0 695727 9418391 8745157 2026-07-01T23:55:47Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418391 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = József Cserny |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Jozefo|József]] Cserny''' [jOĵef ĉerni], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Cserny József''' estis [[Hungario|hungara]] [[fasonisto]], altlerneja [[instruisto]], membro de Hungara Arta Akademio (1994). [[Dosiero:Cserny József emléktáblája XII kerület Maros utca 10.JPG|eta|<center>Memortabulo pri József Cserny]] József Cserny<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM50113/c4ebe1d1-80b7-40e5-a75d-00d893ef9137/solr/0/24/6/9/authorOrder/ASC</ref> naskiĝis la {{daton|4|aŭgusto|1939}} en [[Diósgyőr]] (nuntempa parto de [[Miskolc]]), li mortis la {{daton|10|julio|2009}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == József Cserny maturiĝis en 1957 en Miskolc, li akiris [[diplomo]]n en [[Arta Universitato Moholy-Nagy|Industriarta Altlernejo de Budapeŝto]] en [[1962]]. Liaj plej gravaj instruistoj estis [[Gyula Kaesz]], [[Miklós Borsos]], [[András Dózsa-Farkas]]. Li specialiĝis pri fasonadoj de veturiloj, sed li ne aliĝis al ia fabriko. Li instruis ekde [[1967]] en la menciita altlernejo, ekde [[1994]] ankaŭ en [[Universitato de Okcidenta Hungario]]. Li ricevis [[premio]]jn inter 1981-2005, el kio elstaris [[premio Kossuth]] en 1993. == Elektitaj fasonaĵoj == * Balaton ([[ruldomo]]) 1963 * Alföld (ruldomo) * Fecske (ruldomo) 1966 * Primőr (ŝipeto kun motoro kaj kajuto) * trameto (panorama senrela veturilo) 1973 * Babetta (motoreto) 1992 * Delfin (motora boato por 4 personoj) * ŝarĝaŭto (1992) == Elektitaj kontribuoj == * ''Az ipari formatervezés művészete'' (1962) * ''Nemzetközi Szimpozionok Magyarországon'' (1987) == Elektitaj individuaj ekspozicioj == * Budapeŝto (1965) * [[Balassagyarmat]] (1984) * [[Zsennye]] (1994, 1995) == Elektitaj grupaj ekspozicioj == * Miskolc (1969) * [[Lychen]] (1978) * [[Vieno]], [[Berlino]] (1979) * [[Keszthely]] (1981) * [[Bakuo]] (1983) == Memorigiloj == * memortabulo en Budapeŝto (2016) == Fontoj == * [https://budapestaukcio.hu/cserny-jozsef/festo hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200629124049/https://budapestaukcio.hu/cserny-jozsef/festo |date=2020-06-29 }} * [https://kulturpart.hu/2009/07/10/meghalt_cserny_jozsef hungarlingva biografio] * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/cserny-jozsef-50/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200626051402/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/cserny-jozsef-50/ |date=2020-06-26 }} * [https://epa.oszk.hu/01000/01059/00241/pdf/EPA01059_magyar_iparmuveszet_2016_05_040-046.pdf] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cserny Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj fasonistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] ttdusu3h483gsq91s4dcaknix4qn63v 0 698303 9418170 9146512 2026-07-01T16:20:21Z HyBoxwood 255233 [[w:zh:Template_talk:中华人民共和国国徽#編輯請求_2026-04-17_将svg替换为File:中華人民共和國國徽.svg]] 9418170 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto|foto=Zhu De.jpg|ĝis=[[6-a de julio]] [[1976]]|antaŭulo3=Liu Shaoqi|ĝis3=[[6-a de julio]] [[1976]]|de3=[[28-a de Aprilo]] [[1959]]|ofico3=[[Dosiero:中華人民共和國國徽.svg|35x35ra]] 2-a Prezidanto de la Konstanta Komitato de la Nacia Popola Kongreso|antaŭulo2=Pozicio establita|sekvanto2=Soong Ching-ling|ofico2=[[Dosiero:中華人民共和國國徽.svg|35x35ra]] 1-a Vicprezidanto de Ĉina Popola Respubliko|de2=[[27-a de Septembro]] [[1956]]|ĝis2=[[27-a de Aprilo]] [[1959]]|prezidento2=[[Mao Zedong]]|de=[[17-a de januaro]] [[1975]]|titolo=Marŝalo de Ĉinio|sekvanto=[[Soong Ching-ling]]|antaŭulo=[[Dong Biwu]]|ofico=[[Dosiero:中華人民共和國國徽.svg|35x35ra]] [[Prezidanto de Ĉina Popola Respubliko]]|infanoj=Zhu Qi<br />Zhu Min|edzo=Xiao Jufang (1912-1916)<br /> Chen Yuzhen (1916-1935)<br />Wu Ruolan (1928-1929)<br />Kang Keqing (1929-1976)|loko de morto=[[Pekino]], [[Dosiero:Flag of the People's Republic of China.svg|20x20ra]] [[Ĉinio]]|dato de morto=[[6-an de julio]] [[1976]]|okupo=Milita kaj [[politikisto]]|loko de naskiĝo=[[Jilong]], [[Siĉŭano]], [[Dosiero:Flag of China (1889–1912).svg|20x20ra]] [[Dinastio Qing]]|partio=[[Komunista Partio de Ĉinio]]|dato de naskiĝo={{Naskiĝdato|1886|12|1|df=y}}|sekvanto3=Soong Ching-ling|aktivaj jaroj=1911-1976}} '''Zhu De''' aŭ '''Ĉu De''' ({{lang-zh|朱德}}) estis ĉina [[generalo]], [[politikisto]], [[Revolucio|revoluciulo]] kaj membro de la [[Komunista Partio de Ĉinio]]. Naskiĝis en [[1886]] en [[Siĉŭano]], li estis adoptita de riĉa onklo en la aĝo de naŭ jaroj; ĉi tiu prospero havigis al li superan edukon, kiu kondukis al lia agnosko en [[Milita akademio|militan akademion]]. Post lia tempo ĉe la akademio, li aliĝis al [[Popola Liberiga Armeo|ribela armeo]] kaj baldaŭ fariĝis militestro. Estis post ĉi tiu periodo ke li adoptis [[komunismo]]n. Kiam [[Ĉinio]] estis sub la kontrolo de [[Mao Zedong|Mao]], Ĉu estis plej alta oficialulo ene de la Komunista Partio de Ĉinio. Li funkciis kiel estrestro de la Oka Armeo dum la [[Dua japana-ĉina milito]]. En [[1955]] li fariĝis unu el la Dek Marŝaloj de la [[Popola Liberiga Armeo]], el kiuj li estas konsiderata kiel ĉefa fondinto. Ĉu restis eminenta politika figuro ĝis sia morto en [[1976]]. Kiel prezidanto de la [[Konstanta Komitato de la Nacia Popola Kongreso]] de [[1975]] ĝis [[1976]], Ĉu estis la ŝtatestro de la [[Ĉinio|Ĉina Popola Respubliko]] == Vivo == === Frua vivo === Ĉu naskiĝis la [[1-a de decembro]] [[1886]] al malriĉa terkultivista familio en Hung, urbeto en gubernio Jilong, monta kaj izolita parto de norda provinco [[Siĉŭano]].<ref>[https://web.archive.org/web/20141009073813/http://family.netor.com/familytree/text_1252_622.html 朱德的祖籍家世]</ref> El la 15 infanoj naskitaj al la familio, nur ok pluvivis. Lia familio translokiĝis al Siĉŭano dum la migrado el [[Hunano]]-provinco kaj [[Gŭangdongo|Gŭangdongo-provinco]].<ref>[http://www.637600.com/show-39-14887-1.html 朱德故乡成为客家文化发掘焦点] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191003063341/http://www.637600.com/show-39-14887-1.html |date=2019-10-03 }}</ref><ref name=":0">{{Citaĵo el la reto |url=http://www.putclub.com/html/ability/translation/translation/training/2010/0604/15632.html |titolo=朱德《母亲的回忆》英译 |alirdato=2020-08-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20181026215002/http://www.putclub.com/html/ability/translation/translation/training/2010/0604/15632.html |arkivdato=2018-10-26 }}</ref> Liaj originoj estas ofte donitaj kiel Hakka, sed la biografio de Agnes Smedley diras, ke liaj homoj venis el [[Gŭangdongo]] kaj parolas pri [[Hakaa lingvo|Hakka]] kiel simple asociita kun li. Ŝi ankaŭ diras, ke la pli maljunaj generacioj de lia familio parolis la "Kwangtung-dialekton" (kiu estus proksima, sed probable malsama, al moderna [[Kantona lingvo|kantona]]) kaj ke lia generacio ankaŭ parolis la "Siĉŭan-dialekton", regionan variaĵon apartan de [[Ĉina lingvaro|mandarena]] nekomprenebla al aliaj normaj [[Nordĉina dialektaro|mandarenaj parolantoj]]<ref>The Great Road: The Life and Times of Chu Teh, p. 14</ref> Malgraŭ la malriĉeco de la familio, kolektante rimedojn Ĉu estis sendita al regiona privata lernejo en 1892. En la aĝo de naŭ jaroj li estis adoptita de lia prospera onklo, kies politika influo permesis al li aliri al Milita Akademio en [[Junano]]. Li enskribiĝis en mezlernejo Siĉŭano ĉirkaŭ 1907 kaj diplomiĝis en 1908<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=iVcKAaedfJsC&pg=PA210|title=Mao|isbn=9781451654493|last1=Pantsov|first1=Alexander V.|last2=Levine|first2=Steven I.}}{{404|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Poste li revenis al bazlernejo de Jilong kiel gimnazia instruisto. [[Advokato]] de moderna scienco kaj politika instruado anstataŭ la strikta klasika edukado donita de lernejoj, li estis eksigita de sia posteno kaj eniris la Junanan Militan Akademion en [[Kunmingo]]. Tie li aliĝis al la Beiĝang-Armeo kaj la sekreta politika societo [[Tongmenghui]] (la antaŭulo de la [[Kuomintango]])<ref name=":0" /><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.countriesquest.com/asia/china/history/imperial_china/the_manchu_qing_dynasty_1644-1911/internal_threats.htm|titolo=The Manchu Qing Dynasty (1644-1911), Internal Threats|verko=Countries Quest|alirdato=2020-08-04|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110916022357/http://www.countriesquest.com/asia/china/history/imperial_china/the_manchu_qing_dynasty_1644-1911/internal_threats.htm|arkivdato=2011-09-16}}</ref> === Naciismo === {{Informkesto soldato|medaloj=[[Dosiero:Order of Victory of Resistance against Aggression ribbon.png|40ra]] Ordono de Rezisto kontraŭ Agreso (1945)<br />[[Dosiero:Order of Bayi 1st Class.svg|40ra]] Ordono de Bayi (1955)<br />[[Dosiero:Order of Independence and Freedom 1st Class.svg|40ra]] Ordono de Sendependeco kaj Libereco (1955)<br />[[Dosiero:Order of Liberation 1st Class.svg|40ra]] Ordo de Liberigo (1955)<br />|dosiero=Zhu De3 (cropped).jpg|rango=[[Dosiero:Marshal rank insignia (PRC).jpg|48ra]] [[Marŝalo]]<br />[[Dosiero:General First and Second Class rank insignia (ROC, NRA).jpg|48ra]] [[Generalo]] de [[Nacia Revolucia Armeo]], [[Respubliko Ĉinio (1912-1949)|Respubliko Ĉinio]]|bataloj=[[Norda Ekspedicio]]|dato de naskiĝo={{Naskiĝdato|1886|12|1|df=y}}|loko de naskiĝo=[[Jilong]], [[Sichuan]], [[Dosiero:Flag of China (1889–1912).svg|20x20ra]] [[Dinastio Qing]]|dato de morto=[[6-an de julio]] [[1976]]|loko de morto=[[Pekino]], [[Dosiero:Flag of the People's Republic of China.svg|20x20ra]] [[Ĉinio]]|militoj=[[Ĉina Enlanda Milito]]|koloro=red}} En la Junana Milita Akademio en Kunming li unuafoje renkontiĝis kun [[Cai E]] (Kai E)<ref name=":1">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ac5eFSWg02QC&pg=PA168|title=Provincial Patriots|isbn=9780674026650|last1=Platt|first1=Stephen R.|year=2007}}</ref>. Li instruis en la Akademio post sia diplomiĝo en julio 1911<ref>{{Cite web|url=http://www.mindef.gov.sg/safti/pointer/back/journals/2000/Vol26_2/14.htm|title=V26N2 - Personality Profile: Zhu De [Chu Teh]|website=mindef.gov.sg|accessdate=2020-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140225143529/http://www.mindef.gov.sg/safti/pointer/back/journals/2000/Vol26_2/14.htm|archivedate=2014-02-25}}</ref>. Kunsidante kun la revoluciaj fortoj post la [[Ĉina enlanda milito|Ĉina Revolucio]], li aliĝis al Brig. Cai E en la ekspedicia trupo de oktobro 1911, kiu marŝis sur Qing-fortojn en Siĉuano. Li funkciis kiel regimenta komandanto en la kampanjo sukcedi [[Yuan Shikai]] en 1915-16. Kiam Cai fariĝis guberniestro de Siĉuano post la morto de Yuan en junio 1916, Ĉu fariĝis brigadestro.<ref name=":2">Shum Kui-kwong, ''Zhu-De (Chu Teh),'' University of Queensland Press (St. Lucia: 1982), p. 3-4.</ref><ref name=":3">The Great Road: The Life and Times of Chu Teh</ref> Post la morto de sia mentoro Kai E kaj de sia unua edzino Xiao Jufang en 1916, Ĉu disvolvis severan kutimon de konsumado de [[opio]], kiu afliktis lin dum pluraj jaroj ĝis 1922, kiam li ricevis kuracadon en [[Ŝanhajo]]. Liaj trupoj daŭre subtenis lin, kaj tial li solidigis siajn fortojn por iĝi militestro. En 1920, post kiam liaj trupoj estis veturitaj de Siĉuano al la [[Tibeto|tibeta]] [[Limo (geografia linio)|landlimo]], li revenis al Junano kiel komisaro de publika sekureco de la provinca registaro. Ĉirkaŭ ĉi tiu tempo li decidis forlasi Ĉinion por studi en [[Eŭropo]]. Li unue vojaĝis al Ŝanhajo, kie li rompis sian opi-kutimon kaj, laŭ historiistoj de la Kuomintango, renkontis doktoron [[Sun Jatsen]]. Li provis aliĝi al la [[Komunista Partio de Ĉinio|Ĉina Komunista Partio]] komence de 1922, sed estis malakceptita kiel militestro. === Konvertiĝo al komunismo === [[Dosiero:1916_Zhu_De.jpg|ligilo=https://en.wikipedia.org/wiki/File:1916_Zhu_De.jpg|eta|241x241ra|maldekstre|Ĉu De (1916)]] Malfrue en 1922 Ĉu iris al [[Berlino]], kune kun sia partnero He Zhihua. Li loĝis en [[Germanio]] ĝis 1925, studante dekomence en la [[Universitato de Göttingen]]<ref name="High Command">William W. Whitson, Huang Chen-hsia, ''The Chinese High Command: A History of Communist Military Politics, 1927-1971'', Praeger Publishers: New York, 1973, p. 30f.</ref>. Ĉi tie li renkontiĝis kun [[Zhou Enlai|Ĵŭ Enlaj]] kaj estis forpelita de Germanio pro sia rolo en kelkaj studentaj protestoj<ref name=":4">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=rfu-hR8msh4C&pg=PA307|title=Dictionary of Contemporary Chinese Military History|isbn=9780313293375|last1=Wortzel|first1=Larry M.|last2=Wortzel|first2=Larry|last3=Higham|first3=Robin|year=1999}}</ref>. Ĉirkaŭ tiu tempo li aliĝis al la Komunista Partio de Ĉinio; Ĵŭ Enlaj estis unu el siaj sponsoroj<ref name=":5">{{Cite web|url=http://www.china.org.cn/china/CPC_90_anniversary/2011-06/21/content_22829447.htm|title=The legacy of overseas study for China's early leaders: Zhu De|author=Ma Yujia|website=china.org.cn}}</ref>. En julio de 1925, post esti elpelita el Germanio, li vojaĝis al [[Sovetunio]] por studi militajn aferojn kaj [[marksismo]]n ĉe la Komunista Universitato de la Oriento. Dum en [[Moskvo]] He Zhihua naskis sian solan filinon, Ĉu Min<ref>[http://www.360doc.com/content/14/0702/11/449862_391436278 朱德第四任妻子贺治华的下场]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Ĉu revenis al Ĉinio en julio 1926 por persvadi malsukcese la militistaron de Siĉuano Yang Sen subteni la Nordan Ekspedicion.<ref name="High Command" /> En 1927, post la kolapso de la Unua Unuiĝinta Fronto, Kuomintang-aŭtoritatoj ordonis al Ĉu gvidi forton kontraŭ la [[Nanĉana Ribelo]] de Ĵŭ Enlaj kaj Liu Boĉeng. Helpinte al orkestrado de la tumulto, Ĉu kaj lia armeo defendiĝis de la Kuomintango. La tumulto malsukcesis kolekti subtenon, kaj Ĉu estis devigita fuĝi [[Nanĉano]]n kun sia armeo. Sub la falsa nomo de Ŭang Kai, Ĉu sukcesis trovi ŝirmejon por siaj ceteraj fortoj aliĝante al militestro Fan Ŝiŝeng. Li baldaŭ estis nomita estro de nova Unua Milita Fronto-instituto en Nanĉano. === Ĉu kaj Mao === [[Dosiero:1930s_Mao_Zhu_De_Zhou_Enlai_Bogu.jpg|ligilo=https://en.wikipedia.org/wiki/File:1930s_Mao_Zhu_De_Zhou_Enlai_Bogu.jpg|eta|maldekstre|Ĉu (dua de dekstra) kun Mao, [[Zhou Enlai|Ĝoŭ Enlaj]] (dua de maldekstre) kaj Bo Gu (maldekstre) en 1937.]] La proksima interligo de Ĉu kun Mao Ce-tung komenciĝis en 1928, kiam, helpe de Ĉen Yi kaj [[Lin Biao]], Ĉu marŝigis sian 10.000-fortan armeon al [[Ĝjangŝio]] kaj Jinggang-montoj<ref name=":2" />. Tie, Mao formis [[soveto]]n en 1927 kaj Ĉu komencis konstrui la [[Popola Liberiga Armeo|Ruĝan Armeon]]. La kunveno, okazinta sur la Longjiang-ponto la [[28-a de aprilo]] [[1928]], estis faciligita de [[Mao Zetan]], kiu estis la frato de Mao. Li prenis leteron al sia frato Mao Ce-tung, kie Ĉu deklaris, "Ni devas kunigi fortojn kaj efektivigi taŭgan militan kaj agraran politikon." Tiu evoluo fariĝis turnopunkto, kun la kunfanditaj fortoj formantaj la "Kvara Ruĝan Armeon", kun Ĉu kiel la armea komandanto kaj Mao kiel la Partia reprezentanto.<ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref name=":02">{{Cite book|title=Mao: The Real Story|last=Pantsov|first=Alexander|last2=Levine|first2=Steven|publisher=Simon and Schuster|year=2013|isbn=9781451654479|location=New York|pages=208}}</ref> La gvidado de Ĉu igis lin figuro de grandega prestiĝo; lokanoj eĉ kreditis lin per supernaturaj kapabloj. Dum tiu tempo Mao kaj Ĉu fariĝis tiel proksime asociitaj, ke al la lokaj vilaĝanoj ili estis konataj kolektive kiel "Ĉu-Mao". En 1929, Ĉu De kaj Mao estis devigitaj fuĝi Jinggangshan al Ruijin post milita premo fare de [[Ĉiang Kai-ŝek]]. Ĉi tie ili formis la sovetian [[Ĝjangŝio]]n, kiu poste kreskos por ĉirkaŭ 30.000 kvadrataj kilometroj (11,584 kvadrataj mejloj) kaj inkluzivos ĉirkaŭ tri milionojn da homoj. En 1931 Ĉu estis nomumita estro de la Ruĝa Armeo en Ruijin fare de la KPĈ-gvidado. Li sukcese gvidis konvencian militforton kontraŭ la Kuomintango en la antaŭfiksado de la Kvara Batalkampanjo; tamen li ne povis fari la samon dum la Kvina Kampanjo. Ĉu helpis formi la elirejon de 1934, kiu komencis la [[Longa Marŝado|Longan Marŝadon]]. === Ĉefo de la Ruĝa Armeo === [[Dosiero:1931_Mao_and_Zhu_De_on_Red_Army_inspection.jpg|eta|maldekstre|Mao kaj Ĉu De pri inspektado de Ruĝa Armeo]] Dum la [[Longa Marŝado]] Ĉu kaj Ĝoŭ aranĝis certajn batalojn en tandemo. Estis malmultaj pozitivaj efikoj ĉar la reala potenco estis en la manoj de [[Bo Gu]] kaj [[Otto Braun]]<ref name=":4" />. En la Konferenco de Zunyi, Ĉu subtenis la kritikojn de Mao pri Bo kaj Braun. Post la konferenco, Ĉu kunlaboris kun Mao kaj Ĵu pri militaj aferoj. En julio 1935 Ĉu kaj Liu Bocheng estis kun la Kvara Ruĝa Armeo dum Mao kaj Ĝoŭ kun la Unua Ruĝa Armeo. Kiam disiĝo inter la du dividoj okazis, Ĉu estis devigita de Ĵang Guotao, la estro de la Kvara Ruĝa Armeo, iri suden. La Kvara Ruĝa Armeo apenaŭ postvivis la retiriĝon tra [[Siĉŭano|Siĉŭano-provinco]]. Alveninte en [[Janan]], Ĉu direktis la rekonstruadon de la [[Popola Liberiga Armeo|Ruĝa Armeo]] sub la politika gvido de Mao.<ref name=":5" /><ref>[http://www.republicanchina.org/BattleOfBaizhangguanPass-v0.pdf Batalo de Baizhangguan]</ref> Dum la [[Dua japana-ĉina milito]] kaj la [[Ĉina enlanda milito|Ĉina Enlanda Milito]], li okupis la postenon de estro de la Ruĝa Armeo kaj<ref name="britannica.com3">{{cite encyclopedia|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/657001/Zhu-De|title=Zhu De|encyclopedia=Encyclopædia Britannica}}</ref>, en 1940, Ĉu, kune kun [[Peng Dehuai]], konceptis kaj organizis la [[Ofensivo de Cent Regimentoj|Ofensivon de Cent Regimentoj]]. Komence, Mao subtenis ĉi tiun ofensivon.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=EWtBMQgUGmEC&pg=PA87|title=Mao Zedong as Poet and Revolutionary Leader|isbn=9780739104064|last1=Zhang|first1=Chunhou|last2=Edwin Vaughan|first2=C.|year=2002}}</ref> === Posta vivo === [[Dosiero:Zhu_De_in_1949.jpg|eta|dekstre|Ĉu de (1949)]] En 1949 Ĉu estis nomita komandanto en estro de la [[Popola Liberiga Armeo]] (PLA), kaj tiamaniere konsideras lin kiel ĉefa fondinto de PLA. Li ankaŭ funkciis kiel vicprezidanto de la komunista partio (1956–1966) kaj vicprezidanto de la [[Ĉinio|Ĉina Popola Respubliko]] (1954–1959). Ĉu kontrolis la PLA dum la [[Korea milito]]<ref>{{Cite web|url=http://www.chinadaily.com.cn/china/pla2010/2010-07/29/content_11068610.htm|title=''China Daily''|website=chinadaily.com.cn}}</ref> ene de sia aŭtoritato kiel estro. En 1955, li estis donita al la rango de [[Marŝalo]]. En la Konferenco de Lushan, li provis protekti [[Peng Dehuai]], per iuj mildaj kritikoj pri Peng; prefere ol denunci lin, li nur milde reprovizis sian celitan kamaradon, kiu estis celo de Mao. Mao ne kontentiĝis pri la konduto de Ĉu De. Post la konferenco, Ĉu estis eksigita de vicprezidanto de Centra Milita Komisiono.<ref name="britannica.com3"/><ref>[https://archive.is/20140226063530/http://www.cpcchina.org/2010-09/30/content_14470703.htm Zhu De]</ref> En aprilo 1969, dum la [[Kultura Revolucio]], Ĉu estis eksigita de sia posteno sur la Konstanta Komitato de la Politika Partio de la Komunista Partio de Ĉinio, kaj la agado de la Nacia Popola Kongreso<ref name="britannica.com3"/>. Tamen pro la subteno de [[Zhou Enlai|Ĵu Enlaj]], li ne estis vundita aŭ malliberigita. En 1973 Ĉu estis reenpostenigita en la Konstanta Komitato<ref>{{Cite web|url=http://www.china.org.cn/china/CPC_90_anniversary/2011-06/16/content_22798472.htm|title=陈霞|website=china.org.cn}}</ref> Li daŭre estis eminenta pli aĝa [[ŝtatisto]] ĝis sia morto La [[6-a de julio]] [[1976]]. Lia forpaso venis ses monatojn post la morto de [[Zhou Enlai|Ĵu Enlaj]] ([[8-a de januaro|8-an de januaro]] [[1976]])<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://afe.easia.columbia.edu/special/china_1950_leaders.htm|titolo=Mao Zedong, Zhou Enlai, and Deng Xiaoping|verko=columbia.edu}}</ref>, kaj nur du monatojn antaŭ la morto de [[Mao Zedong|Mao Ce-tung]] ([[9-a de septembro|9-an de septembro]] [[1976]])<ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/september/9/newsid_3020000/3020374.stm|title=BBC|website=bbc.co.uk}}</ref>. Ĉu estis kremigita tri tagojn poste, kaj poste ricevis funebrajn tagojn<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=BdhDM6Qcl1IC&pg=PA121|title=Encyclopedia of Cremation|isbn=9781409423171|last1=Davies|first1=Douglas J.|date=October 2010}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj|2}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Historio de Ĉinio]] [[Kategorio:Ĉinoj]] [[Kategorio:Militistoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Marŝaloj]] [[Kategorio:Marŝalaj politikistoj]] iirgscipd7eclchegyxp2hatuh1q79y 0 702512 9418261 7032219 2026-07-01T18:54:39Z ThomasPusch 1869 Ŝanĝis celon de alidirektigilo, de [[Brio (fromaĝo)]] al [[Brie#Brio]] 9418261 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Brie#Brio]] qagppooirskx6gvd7k1ap2z4qg2n4sz 0 704240 9418084 8808832 2026-07-01T12:53:25Z Tiguliano 34250 9418084 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Carry-le-Rouet (stacidomo)}} {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = [[Provenco-Alpoj-Bordo Lazura]] | departemento = {{Riverbuŝoj de Rodano}} | arondismento = | kantono = | regiono-ISO=FR-13 | situo sur mapo2=Francio | bildo = <!-- se nenio ĉi-tie indikiĝas, kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = }} '''{{PAĜONOMO}}''' (jen [[france]], [[okcitane]] ''Carri lo Roet'') estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Bouches-du-Rhône|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Bouches-du-Rhône]] ([[Franca lingvo|franca]] elparolo: [{{IFA|buʃ dy ʁon}}], "[[Riverbuŝo]]j de [[Rodano]]", [[okcitane]] ''Bocas de Ròse''), en la regiono [[Provenco-Alpoj-Bordo Lazura]] ({{lang-fr|Provence-Alpes-Côte d'Azur}}, prononcata {{IFA|pʁɔ.vɑ̃s alp kot da.zyʁ}}, [[okcitane]] ''Provença-Aups-Còsta d'Azur''). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. == Esperanto == La [https://kongreso2027.esperanto-france.org eŭropa kongreso de Esperanto 2027] okazos en Carry-le-Rouet de la 24-a ĝis la 17-a de majo 2027 == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.provenceweb.fr/f/bouches/carry/carry.htm bazaj turismaj informoj] ({{fr}} kaj {{en}}) == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Bouches-du-Rhône]] * [[Carry-le-Rouet (stacidomo)]] <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} [[Dosiero:plia bildo|eta|maldekstra|400ra|<center>teksto]] --> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#property:p374}}.png|eta|maldekstra|300ra|<center>la loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj]] {{Projektoj}} {{Departemento Riverbuŝoj de Rodano}} {{Ĝermo|Francio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Carry-le-Rouet| ]] [[Kategorio:Komunumoj de Bouches-du-Rhône]] 153eyykwv3zagvtkanymq2e4l0halfh 0 704306 9418311 8907441 2026-07-01T20:35:53Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418311 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Grafo]] '''[[Johano|János]] Mailáth''' [jAnoŝ majlAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Mailáth János''' estis [[Hungario|hungara]] ŝtata [[oficisto]], [[poeto]], [[historiisto]]. Lia [[nobelo|nobela]] antaŭnomo estis ''székhelyi'' [sEkheji], lia familia nomvarianto estis ''Majláth'', lia [[patro]] estis [[József Mailáth]], lia [[frato]] estis [[Antal Mailáth]]. János Mailáth<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.berszangabor.hu/a-human/12-hum/h08-34-mailath.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-10-03 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20210620092927/https://berszangabor.hu/a-human/12-hum/h08-34-mailath.htm |arkivdato=2021-06-20 }}</ref> naskiĝis la {{daton|5|oktobro|1786}} en [[Pest (urbo)]] ([[Hungara reĝlando]], [[Aŭstra Imperio]]), li mortis la {{daton|3|januaro|1855}} en [[Starnberger See]] ([[Bavario]]). == Biografio == János Mailáth unue estis edukita hejme, li poste studis filozofion en [[Eger]] kaj juron en [[Jura Akademio (Győr)]]. Post siaj studoj li estis ŝtata oficisto en la administracio, sed post jardeko liaj okuloj jam estis en malbona stato, tial li adiaŭis de la ofico. Tamen poste li dediĉis sin al la hungaraj kaj germanaj literaturoj kaj historioj. Kelkfoje li partoprenis en la hungara parlamenta vivo, kie li estis kontraŭulo de politiko de [[Lajos Kossuth]]. Pro la revolucioj en [[1848]] li vojaĝis al Bavario kune kun sia filino. En la jaroj 1853 kaj 1854 li estis edukisto pri la hungaraj lingvo kaj moro al [[Elizabeto de Aŭstrio-Hungario]]. Poste li vivis mizere, tial li mortigis sin kune kun sia filino. == Elektitaj verkoj == * ''Koloczaer Codex, altdeutscher Gedichte. Herausg. von ...'' (poemoj, 1817) * ''Magyarische Sagen und Märchen'' (1825; 1837) * ''Geschichte der Magyaren'' (5 volumoj, 1828-1831) * ''Praktische ungarische Sprachlehre für Deutsche, in Fragen und Antworten'' (1831; 1832; 1838) * ''Zelmira vagy Zuniga kardja'' (dramo, 1833, prezentita kelkfoje) * ''Geschichte des österreichischen Kaiserstaates'' (5 volumoj, 1834-1850) * ''Mnemonik, oder Kunst das Gedächtniss nach Regeln zu stärken ...'' (1842) * ''Vallásmozgalmak Magyarországban'' (2 volumoj, 1844–1846, ankaŭ germane, 1845) * ''Gedrängte Geschichte des österreichischen Kaiserstaates bis auf die neueste Zeit'' (4 partoj, 1851; 1854; 1858) * ''Märchen und Sagen. Eine Auswahl.'' (1862) == Fontoj == * [https://mek.oszk.hu/03600/03630/html/m/m14816.htm hungarlingva biografio] * [https://www.britannica.com/biography/Janos-Grof-Mailath anglalingva biografio] * [https://mek.oszk.hu/08700/08756/html/szocikk/w/28/28644.htm hungarlingva biografio] * [https://mek.oszk.hu/00000/00060/html/067/pc006737.html#5 hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 6-a punkto)] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Mailath Janos}} [[Kategorio:Hungaraj poetoj]] [[Kategorio:Hungaraj grafoj]] [[Kategorio:Hungaraj oficistoj]] [[Kategorio:Hungaraj historiistoj]] qmo7wefhp6bsg3rkt8ywlr53f60pgsc 0 716620 9418090 7124586 2026-07-01T12:56:40Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Duklando Nakso]] 9418090 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Duklando Nakso]] 5befndzbf06f0zzu2a9u227vw2x31c0 0 744609 9418651 8530205 2026-07-02T10:03:09Z Sj1mor 12103 9418651 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Thomas GRAY''' (naskiĝinta la {{Daton|26|12|1716}} en [[Londono]], mortinta la {{Daton|30|7|1771}} en Kembriĝo) estis bonega [[britio|brita]] lirikisto kaj historiisto. == Vivo == Post edukiĝo en [[Eton]] li dediĉis sin en [[Kembriĝo (Britio)|Kembriĝo]] je la studo de jursciencoj kaj de klasikaj lingvoj. Poste, en 1739 li akompanis sian amikon el junulaj tagoj, [[Horace Walpole]] dum vojaĝo tra [[Franclando]] kaj [[Italujo]]. Post ekkvereladoj kun li li revenis en 1741 Anglujon. Gray priskribis sian vojaĝon en la elstara verko »Letters; journal of a tour in Italy«. Sekve li vivis kiel trankvila scienculo en Kembriĝo ĝis nomumiĝo je profesoro pri moderna historio en 1768 samurbe. De liaj ofte interpretitaj poemoj (unua kolekto en 1768 en Londono) treege famas »Elegy written on a country churchyard« de 1751 kio ĝuis tradukon en multajn eŭropajn lingvojn (inklude de la greka kaj la hebrea); grandas ankaŭ la [[odo]] »The bard«, en kiu la en [[Kimrio]]n invadanta reĝo [[Eduardo la 1-a (Anglio)|Eduardo la 1-a]] malbeniĝis fare de [[bardo]]. Menciindas krome kelkaj [[Edda]]-poeziaĵoj per kiuj ekis la vivigo de malnovĝermana mitologio en Anglujo. La plej kompleksa eldono de liaj verkoj faris Gosse en Londono 1882 kiu ankaŭ verkis interesan biografion pri li. == Literaturo == * ''The Poems of Thomas Gray, William Collins, Oliver Goldsmith'', ed. R. Lonsdale (1969; repr. 1976) * T. Gray, ''The Complete Poems ...'', ed. H. W. Starr, J. R. Hendrickson (1966; repr. 1972) * T. Gray, ''Correspondence of Thomas Gray'', ed. P. Toynbee, L. Whibley (3 vols., 1935; rev. H. W. Starr 1971) * R. L. Mack, ''Thomas Gray A Life'' (2000)<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/thomasgraylife00mack|title=Thomas Gray: A Life|last=Mack|first=Robert L.|year=2000|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-08499-3|url-access=registration}}</ref> * A. L. Sells, ''Thomas Gray His Life and Works'' (1980) * R. W. Ketton-Cremer, ''Thomas Gray'' (1955) * D. Cecil, ''Two Quiet Lives'' (1948) [on Dorothy Osborne; Thomas Gray] * D. Capetanakis, 'Thomas Gray and Horace Walpole', in ''Demetrios Capetanakis A Greek Poet in England'' (1947), pp.&nbsp;117–124. * P. van Tieghem, ''La poesie de la nuit et des tombeaux en Europe au XVIII siecle'' (1922) * Haggerty, George E. ''[https://books.google.co.uk/books?id=yAAGk91C9GQC Men in Love: Masculinity and Sexuality in the Eighteenth Century]''. Columbia University Press, 1993. == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == ''Meyers Großes Konversations-Lexikon'', volumo 8. Leipzig 1907, p.&nbsp;256-257 ([http://www.zeno.org/nid/2000670767X tie ĉi interrete]) == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://en.wikisource.org/wiki/Author:Thomas_Gray_(1716-1771) Vikifontaro] {{Vivtempo|Gray, Thomas}} {{Ĝermo|poeto}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Anglaj poetoj]] [[Kategorio:Akademianoj]] [[Kategorio:Anglaj historiistoj]] ljpod80wssvorg2rako32ta52ui16wq 0 745650 9418267 8258547 2026-07-01T19:07:24Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418267 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = János Eifert |dosiero = Eifert János (2016).jpg |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = János Eifert en 2016 |naskonomo = }} '''[[Johano|János]] Eifert''' [jAnoŝ ejfert], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Eifert János''' estas [[Hungario|hungara]] popoldancisto, [[fotisto]], fotoĵurnalisto, [[instruisto]]. Lia [[edzino]] estis [[Katalin Lőrinc]], lia edukfilino estis [[Lili Walters]]. János Eifert<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM98864/1f2347ed-76f9-4fa6-a639-427ce9ed4848/solr/0/24/0/1/authorOrder/ASC</ref> naskiĝis la {{daton|8|majo|1943}} en [[Hódmezővásárhely]]<!--, li mortis la {{daton||o|20}} en [[]]-->. [[Dosiero:János Eifert and Bahget Iskander.jpg|eta|{{center|János Eifert maldekstre}}]] == Biografio == János Eifert estis profesia popoldancisto en dancgrupo "Honvéd" inter 1960-1977. Dum la eksterlandaj turneoj li komencis amatore fotadi ekde [[1968]]. En 1977 li akiris fotoĵurnalistan statuson en [[revuo]], baldaŭ li estis ankaŭ bildoredaktoro aŭ raportisto en aliaj gazetoj, revuoj. En la [[1980-aj jaroj]] li jam ankaŭ instruis la fotadon kaj kreis ankaŭ [[:de:Tonbildschau]]-jn. Inter 2002-2007 li instruis en arta [[mezlernejo]] en [[Győr]]. Li ricevis plej ofte foto[[premio]]jn inter 1973-2021. == Elektitaj individuaj ekspozicioj == Eifert havis ĉirkaŭ 150 individuajn ekspoziciojn * Budapeŝto ''Első kiállítás'', (1972) * [[Cegléd]] ''Légszomj,'' (1988) * Hódmezővásárhely ''Törésvonalak,'' (1998) * [[Kolkata]] ''Kína, Selyemút,'' (2008) * Budapeŝto ''EIFERT 75'', (2018) * Hódmezővásárhely ''Visszapillantás (1964-2020) c. életmű-kiállítás,'' (2020) == Elektitaj grupaj ekspozicioj == Eifert havis ĉirkaŭ centojn da grupaj ekspozicioj * [[Békéscsaba]], (1967) * Budapeŝto ''Az ember és a természet,'' (1971) * ''Balmazújvárosi fotóművész alkotóház kiállítása 1975-1985,'' [[Balmazújváros]] (1985) * Budapeŝto ''Számító képek - 10 éves a Ligeti Erika Digitális Alkotóműhely,'' (2007) * [[Szentendre]] ''Harmónia,'' (2015) == Liaj elektitaj libroj == * ''Első könyvem'' (2004) * ''Aktfotográfia'' (2007) * ''Képírás – Fotóakadémia'' (2012) * ''Ars Poetica'' (2014) * ''EIFERT JÁNOS'' (2019) == Fontoj == * [https://budapestaukcio.hu/eifert-janos/festo hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211123120012/https://budapestaukcio.hu/eifert-janos/festo |date=2021-11-23 }} * [https://aukcio.hetibetevo.hu/muveszek/eifert-janos/] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Eifert Janos}} [[Kategorio:Hungaraj popoldancistoj]] [[Kategorio:Hungaraj fotistoj]] [[Kategorio:Hungaraj fotoĵurnalistoj]] [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} c4xso5eql0i1yw3o4740bhxdm8elca2 0 755769 9418754 9396578 2026-07-02T11:49:58Z Sj1mor 12103 9418754 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Jules Adolphe Aimé Louis BRETON''' (1a de Majo 1827 – 5a de Julio 1906) estis franca [[pentristo]] de la [[19-a jarcento]] en la skolo de [[realisma pentrarto]]. Liaj pentraĵoj estas tre forte influitaj de la franca kamparo kaj lia uzo de tradiciaj pentrometodoj helpis fari Jules Breton unu el ĉefaj montrantoj de la beleco kaj idilieco de rura ekzistado. [[Dosiero:Brooklyn Museum - Breton Peasant Woman Holding a Taper - Jules Breton - overall.jpg|eta|maldekstra|225px|''Bretona kamparanino'' de Jules Breton, ĉ. 1869.]] Li studis en [[Gento (urbo)|Gento]] kun Félix De Vigne kaj kun Hendrik Van der Haert. En 1846, Breton translokiĝis al [[Antverpeno]] kie li studis kun [[Egide Charles Gustave Wappers]]. En 1847, li venis al Parizo, kie li esperis perfektigi sian artotrejnadon en la ''[[Nacia Altlernejo de Belartoj|École des Beaux-Arts]]''. == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Jules Breton}} * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/search/field/subjec/searchterm/%20Breton,%20Jules,%201827-1906/mode/exact Jules Breton, leteroj kaj ekspozicia katalogo] * Art Institute of Chicago, ''[http://www.artic.edu/aic/collections/artwork/94841?search_no=1&index=0 Song of the Lark]'' {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Breton, Jules}} [[Kategorio:Francaj pentristoj]] l5fkpv5iex269f3vinq50qdyubhtqjz 0 766223 9418512 9052778 2026-07-02T07:40:06Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418512 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''Kalia glicinato'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|2|H|4|KNO|2'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium aminoacetate 2D.png|200px|Kalia aminoacetato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br>Kalia glicinato'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium aminoacetate 3D.png|200px|Kalia aminoacetato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la Kalia glicinato'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Kalia estero de la aminoacetata acido * Kalia glicinato * Aminoetanoato de kalio |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=15743-44-9 15743-44-9] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220411123055/https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=15743-44-9 |date=2022-04-11 }} |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.146419.html 146419] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/23673715 23673715] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Molmaso]]||113,157g mol<sup>−1</sup> |- |[[Denseco]]||1,254 g/cm<sup>−3</sup><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/1769955.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-11 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220411123055/http://www.molbase.com/moldata/1769955.html |arkivdato=2022-04-11 }}</ref><ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=15743-44-9&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||240,9°C <ref>[https://www.guidechem.com/cas/15743-44-9.html Guidechem]</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||99,5°C <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/15743-44-9_277574.html Chemsrc]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more15743-44-9.htm Chemblink]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|05|08}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335|373}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|260|261|264|271|280|302+352|304+340|305+351+338|312|314|321|332+313|337+313|362|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''Kalia aminoacetato'''</big> aŭ <big>'''C<sub>2</sub>H<sub>4</sub>KNO<sub>2</sub>'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la [[aminoacetata acido]] kun [[kalia hidroksido]], senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Kalia aminoacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. ==Reakcioj== ===Reakcio 1=== * Preparado de '''kalia aminoacetato''' per traktado de '''aminoacetata acido''' kun '''kalia hidroksido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Potassium hydroxide 3D.png|kalia hidroksido|120px]] + [[Dosiero:Aminoacetic acid 3D.png|aminoacetata acido|90px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Potassium aminoacetate 3D.png|kalia aminoacetato|150px]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70px]] |- |} </center> ===Reakcio 2=== * Preparado de '''kalia aminoacetato''' per traktado de '''aminoacetata anhidrido''' kun '''kalia hidroksido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | 2 [[Dosiero:Potassium hydroxide 3D.png|kalia hidroksido|120px]] +[[Dosiero:Aminoacetic anhydride 3D.png|aminoacetata anhidrido|160px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>2 [[Dosiero:Potassium aminoacetate 3D.png|kalia aminoacetato|150px]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70px]] |- |} </center> ===Reakcio 3=== * Preparado de '''kalia aminoacetato''' per traktado de '''aminoacetata acido''' kun '''kalia klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Potassium chloride 3D.png|kalia klorido|120px]] +[[Dosiero:Aminoacetic acid 3D.png|aminoacetata acido|90px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Potassium aminoacetate 3D.png|kalia aminoacetato|150px]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50px]] |- |} </center> ===Reakcio 4=== * Preparado de '''kalia aminoacetato''' per traktado de '''aminoacetata anhidrido''' kun '''kalia klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Potassium chloride 3D.png|kalia klorido|120px]] +[[Dosiero:Aminoacetic anhydride 3D.png|aminoacetata anhidrido|160px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Potassium aminoacetate 3D.png|kalia aminoacetato|150px]] +[[Dosiero:Aminoacetyl chloride 3D.png|aminoackalia klorido|90px]] |- |} </center> ==Vidu ankaŭ== * [[Acetato#Aminoacetatoj|Aminoacetatoj]] == Referencoj == {{referencoj|3}} [[Kategorio:Acetatoj]] {{Acetatoj}} 8bqba8ewfrz0gygl1r1swwgtno06t8k 0 766270 9418554 9052782 2026-07-02T08:18:38Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418554 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''Kalia indoloetanato'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|10|H|8|NKO|2'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium 3-indole-acetate 2D.png|200px|Kalia indolacetato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br>Kalia indoloetanato'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Potassium 3-indole-acetate 3D.png|200px|Kalia indolacetato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la Kalia indoloetanato'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Kalia estero de la indolacetata acido * Kalia indoloetanato * Indoloetanato de kalio |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB7229329.htm#:~:text=3%2DINDOLEACETIC%20ACID%20POTASSIUM%20SALT%20%7C%202338%2D19%2D4 2338-19-4] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.2052552.html 2052552] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/23667427 23667427] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Molmaso]]||213,277g mol<sup>−1</sup> |- |[[Bolpunkto]]||415°C <ref>[https://www.guidechem.com/cas/2338-19-4.html Guidechem]</ref><ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=2338-19-4+&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref><ref>[https://www.chemblink.com/moreProducts/more2338-19-4.htm Chemblink]</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||204,8°C <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/2338-19-4_671016.html Chemsrc]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/75177.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-11 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220411163932/http://www.molbase.com/moldata/75177.html |arkivdato=2022-04-11 }}</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|271|280|302+352|304+340|305+351+338|312|321|332+313|337+313|362|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''Kalia indolacetato'''</big> aŭ <big>'''C<sub>10</sub>H<sub>8</sub>NKO<sub>2</sub>'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la [[indolo-acetata acido]] kun [[kalia hidroksido]], senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Kalia indolacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. ==Reakcioj== ===Reakcio 1=== * Preparado de '''kalia indoloacetato''' per traktado de '''indoloacetata acido''' kun '''kalia hidroksido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Potassium hydroxide 3D.png|kalia hidroksido|120px]] + [[Dosiero:Indole-3-acetic acid 3D ball.png|indoloacetata acido|90px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Potassium 3-indole-acetate 3D.png|kalia indoloacetato|120px]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70px]] |- |} </center> ===Reakcio 2=== * Preparado de '''kalia indoloacetato''' per traktado de '''indoloacetata anhidrido''' kun '''kalia hidroksido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | 2 [[Dosiero:Potassium hydroxide 3D.png|kalia hidroksido|120px]] +[[Dosiero:Indole-acetic anhydride 3D.png|indoloacetata anhidrido|160px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>2 [[Dosiero:Potassium 3-indole-acetate 3D.png|kalia indoloacetato|120px]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70px]] |- |} </center> ===Reakcio 3=== * Preparado de '''kalia indoloacetato''' per traktado de '''indoloacetata acido''' kun '''kalia klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Potassium chloride 3D.png|kalia klorido|90px]] +[[Dosiero:Indole-3-acetic acid 3D ball.png|indoloacetata acido|90px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Potassium 3-indole-acetate 3D.png|kalia indoloacetato|120px]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50px]] |- |} </center> ===Reakcio 4=== * Preparado de '''kalia indoloacetato''' per traktado de '''indoloacetata anhidrido''' kun '''kalia klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Potassium chloride 3D.png|kalia klorido|90px]] +[[Dosiero:Indole-acetic anhydride 3D.png|indoloacetata anhidrido|160px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Potassium 3-indole-acetate 3D.png|kalia indoloacetato|120px]] +[[Dosiero:Indole-acetyl chloride 3D.png|indoloacetila klorido|90px]] |- |} </center> ==Vidu ankaŭ== * [[Acetato#Indoloacetatoj|Indoloacetatoj]] == Referencoj == {{referencoj|3}} [[Kategorio:Acetatoj]] {{Acetatoj}} 0m95c73kb8bvkfefpgwk555q5zinvxn 0 769323 9418693 9201170 2026-07-02T10:40:17Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418693 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kristana preĝejo | nomo = Kalvinana preĝejo de<br />Keszthely | larĝo de informkesto = | dosiero = Reformed church in Keszthely, 2016 Hungary.jpg | grandeco de dosiero = 250px | priskribo de dosiero = Kalvinana preĝejo en Keszthely | eklezio = [[kalvinismo]] | provinco = [[Zala]] | diocezo = | unio = | dekanujo = | vikariujo = | asocio = | paroĥo = loke | ensemblo = | ŝtato = [[Hungario]] | ŝtato subtutaĵo1 nomo = | ŝtato subtutaĵo1 = | ŝtato subtutaĵo2 nomo = | ŝtato subtutaĵo2 = | municipo = [[Keszthely]] | geo = | konsekro = [[1932]] | konsekrinto = [[Géza Antal (episkopo)]] | titolo = | uzado = | arkitekto = [[Bálint Szeghalmy]] | stilo = | ark tipo = | fondo = [[1931]] | finigo = [[1932]] | kapacito = | konstruado = | longo = | larĝo = | alto = | lokigo de altaro = | materialo = masonaĵo | adreso = Keszthely, Hanczók utca 20. | ttt = | commons = }} La '''Kalvinana preĝejo''' estas sakrala [[konstruaĵo]] en [[urbo]] [[Keszthely]] ([[Hungario]]). == Historio == La unua mencio pri kalvinanoj en Keszthely okazis en [[1634]] dum dominado de [[turkoj]], sed tiutempe estis plena religilibereco. Depost la turka erao la [[kontraŭreformacio]] disfrakis la kalvinanojn kaj en [[1781]], nur kelkaj kalvinanoj apartenis al la plej proksima kalvinana grupo en [[Galambok]]. Ekde 1893 la kalvinanoj apartenis eklezie al [[Nagykanizsa]]. En 1922 ili ricevis areon por konstrui [[kirko]]n, post 4 jaroj la grupo sendependiĝis de Nagykanizsa. La kirko estis konstruita en la jaroj 1931 kaj 1932. Dum la [[2-a mondmilito]] la [[turo]] parte detruiĝis. La uzita [[orgeno]] estis aĉetita en [[1968]], poste ĝi estis plene renovigita. En [[2007]] la preĝejo ekstere estis renovigita. == Konstruaĵo == La [[kirko]] imitas la eklezian arkitekturon de [[Transilvanio]]. La [[fasado]] estas malsimetria, dekstre la kvadrata turo altiĝas kun piramida turpinto. En la turo sola [[sonorilo]] loĝas. == Aŭdu ankaŭ == * [https://www.youtube.com/watch?v=-tTzPSDZRiI sonorado] == Fontoj == * [https://west-balaton.hu/keszthely/keszthely-latnivalok/reformatus-templom hungare kun fotoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220528070612/https://west-balaton.hu/keszthely/keszthely-latnivalok/reformatus-templom |date=2022-05-28 }} * [https://csodalatosbalaton.hu/latnivalok/templomok/reformatus-templom-keszthely/ hungare kun foto]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://refkeszthely.hu/gyulekezetunkrol/] * [http://www.refdunantul.hu/lap/keszthely/cikk/mutat/templomunkrol/] [[Dosiero:Keszthely Reformed church Hanczók Street's entrance, 2016 Hungary.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Preĝejpordo}}]] {{Unua}} [[Kategorio:Kalvinanaj preĝejoj en Hungario|Keszthely]] [[Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Keszthely]] dx6iu85ukkxrdpw4lj0y9bnmym54v2t 0 777669 9418459 7759820 2026-07-02T03:14:07Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418459 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = József Sáfrány |dosiero = Sáfrány József.jpg |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = József Sáfrány |naskonomo = }} '''[[Jozefo|József]] Sáfrány''' [jOĵef ŝAfrAnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Sáfrány József''' estis [[Hungario|hungara]] [[kameraisto]], [[reĝisoro]], [[scenaristo]]. József Sáfrány<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM118185/b4263f76-37ac-4a91-b57e-125455e183ca/solr/0/24/0/2/authorOrder/ASC</ref><ref>https://www.imdb.com/name/nm9418531/</ref> naskiĝis la {{daton|20|julio|1952}} en [[Budapeŝto]]<!--, li mortis la {{daton||o|20}} en [[]]-->. == Biografio == József Sáfrány maturiĝis en [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo en [[1970]], poste li studis la metion [[fotisto]], sed li finis ankaŭ hejman kurson pri [[lumigisto]] de [[Hungara Televizio]]. Ekde 1972 li laboris sen statuso ĉe la Televizio. Inter 1975-1977 li estis [[soldato]]. Ekde 1978 li oficiale laboris en la Televizio kiel [[helporeĝisoro]]. Li akiris kulturistan [[diplomo]]n en [[Universitato de Okcidenta Hungario|Pedagogia Altlernejo de Szombathely]] en [[1982]], poste li estis televida reĝisoro, kameraisto kaj scenaristo. Ekde 2017 li estis [[Sendependa kunlaboristo|liberprofesiulo]]. Li ricevis plurajn [[premio]]jn inter 1985-2014. == Liaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto) == * ''Pénz és taps nélkül'' (1999) * ''Az ördögszántotta hegy'' ([[mallonga filmo]], 2002) - ankaŭ kameraisto, scenaristo * ''Volt egy hegy: A 'Beremendi rög''' (dokumenta filmo, 2003) - ankaŭ kameraisto * ''Ösz a Görgényben'' (mallonga filmo, 2004) - ankaŭ kameraisto, scenaristo * ''Négy évszak a magyar pusztán'' (dokumenta filmo, 2016) - ankaŭ scenaristo == Liaj filmoj kiel kameraisto (elekto) == * ''A Tétényi-fennsík sorsa'' (dokumenta filmo, 2000) * ''Magyarország madártávlatból'' (2008) == Liaj scenarlibroj (elekto) == * ''Kőrösi Csoma Sándor nyomában'' (1983) - ankaŭ reĝisoro * ''Pásztorének'' (2016) - ankaŭ reĝisoro == Fontoj == * [https://safranyjozsef.hu/bemutatkozas oficiala paĝo] * [http://tvmt.hu/S%C3%A1fr%C3%A1ny%20J%C3%B3zsef.htm hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220702041337/http://tvmt.hu/S%C3%A1fr%C3%A1ny%20J%C3%B3zsef.htm |date=2022-07-02 }} * [https://port.hu/adatlap/szemely/safrany-jozsef/person-103721 filmoj] * [https://www.mafab.hu/people/safrany-jozsef-454543.html filmoj] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Safrany Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj reĝisoroj]] [[Kategorio:Hungaraj kameraistoj]] [[Kategorio:Hungaraj scenaristoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] [[Kategorio:Hungaraj lumigistoj]] {{Portalstrio|Biografio|Filmo}} lr2p1e1s1r27pj2mfdgf7qnwnomtase 0 780973 9418219 8130239 2026-07-01T17:34:39Z RG72 11847 RG72 movis paĝon [[Dvorec i krepost]] al [[Palaco kaj fortikaĵo]] 8130239 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo}} '''''Dvorec i krepost''''' ({{Lang-ru|Дворец и крепость}}) filmita en la jaro [[1924]] estas [[filmo]] de reĝisoro [[Aleksandr Ivanovskij]].<ref>[https://www.km.ru/kino/encyclopedia/dvorets-i-krepost ДВОРЕЦ И КРЕПОСТЬ]</ref><ref>[https://www.kinopoisk.ru/film/44358/ Дворец и крепость (1923)]</ref> Ne malproksime, en malgranda loĝejo kun sia patrino kaj fratinoj, Junker Beideman vivas, enamiĝinte kun Vera, la filino de riĉa terposedanto Lagutin, kies manon ankaŭ princo Kurakin serĉas. En ĉi tiu tempo, la Narodnaya Volya subfosis la kaleŝon kun la caro, kaj la aŭtoritatoj ĉirkaŭprenis la kontraŭulojn de la aŭtokratio. == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 1924]] [[Kategorio:Ruslingvaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj filmoj]] 02lzjl0vwvwj7gweeyw1ht2f99e3pag 9418224 9418219 2026-07-01T17:38:55Z RG72 11847 9418224 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo}} '''''Palaco kaj fortikaĵo''''' ({{l-ru|Дворец и крепость|t=Dvorec i krepost}}) estas [[filmo]] de reĝisoro [[Aleksandr Ivanovskij]] farita en 1924.<ref>[https://www.km.ru/kino/encyclopedia/dvorets-i-krepost ДВОРЕЦ И КРЕПОСТЬ]</ref><ref>[https://www.kinopoisk.ru/film/44358/ Дворец и крепость (1923)]</ref> Ne malproksime, en malgranda loĝejo kun sia patrino kaj fratinoj, Junker Beideman vivas, enamiĝinte kun Vera, la filino de riĉa terposedanto Lagutin, kies manon ankaŭ princo Kurakin serĉas. En ĉi tiu tempo, la Narodnaya Volya subfosis la kaleŝon kun la caro, kaj la aŭtoritatoj ĉirkaŭprenis la kontraŭulojn de la aŭtokratio. == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 1924]] [[Kategorio:Filmoj de Aleksandr Ivanovskij]] [[Kategorio:Ruslingvaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj dramaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj nigrablankaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj mutaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj biografiaj filmoj]] [[Kategorio:Filmoj pri malliberuloj]] [[Kategorio:Rusiaj revoluciuloj]] 3cjvfxqs4u1d5qderw4dvj2sncc03xr 9418256 9418224 2026-07-01T18:34:59Z RG72 11847 9418256 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo | originalatitolo = Дворец и крепость | esperantatitolo = Palaco kaj fortikaĵo | bildo = Dvorec I krepost.jpg | bildpiedo = Afiŝo la filmo | produktolando = [[Sovetunio]] | filmadlando = [[Sovetunio]] | originalalingvo = [[rusa lingvo]] | aperdato = 1924 | daŭro = 58 minutoj | ĝenro = [[historia dramo]] | kameraado = Viktor Glass</br>Ivan Frolov | buĝeto = | reĝisoro = [[Aleksandr Ivanovskij]] | scenaro = Olga Forŝ</br>Pavel Ŝĉjogolev | laŭverko = Vestitaj per ŝtono | produktisto = | muziko = | ĉefrolanto = Jevgenij Boroniĥin</br>Jurij Korvin-Krukovskij</br>Jelena Ĥmelevskaja</br>Maria Jurjeva | efektoj = | produkto = Sovkino ([[Leningrado]]) | distribuo = | imdb_id = 0014009 }} '''''Palaco kaj fortikaĵo''''' ({{l-ru|Дворец и крепость|t=Dvorec i krepost}}) estas [[filmo]] de reĝisoro [[Aleksandr Ivanovskij]] farita en 1924.<ref>[https://www.km.ru/kino/encyclopedia/dvorets-i-krepost ДВОРЕЦ И КРЕПОСТЬ]</ref><ref>[https://www.kinopoisk.ru/film/44358/ Дворец и крепость (1923)]</ref> Ne malproksime, en malgranda loĝejo kun sia patrino kaj fratinoj, Junker Beideman vivas, enamiĝinte kun Vera, la filino de riĉa terposedanto Lagutin, kies manon ankaŭ princo Kurakin serĉas. En ĉi tiu tempo, la Narodnaya Volya subfosis la kaleŝon kun la caro, kaj la aŭtoritatoj ĉirkaŭprenis la kontraŭulojn de la aŭtokratio. == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 1924]] [[Kategorio:Filmoj de Aleksandr Ivanovskij]] [[Kategorio:Ruslingvaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj dramaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj nigrablankaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj mutaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj biografiaj filmoj]] [[Kategorio:Filmoj pri malliberuloj]] [[Kategorio:Rusiaj revoluciuloj]] 8mv5ufapnmo9c6b5ee3wwja5r2iacn4 0 780974 9418212 8657448 2026-07-01T17:22:02Z RG72 11847 9418212 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Aleksandr Viktoroviĉ Ivanovskij''' ({{l-ru|Александр Викторович Ивановский}}; 1881—1968) estis [[Sovetunio|sovetunia]] [[reĝisoro]] kaj [[scenaristo]]. == Filmaro == * 1924 Дворец и крепость (''[[Dvorec i krepost]]'')<ref>[https://www.km.ru/kino/encyclopedia/dvorets-i-krepost ДВОРЕЦ И КРЕПОСТЬ]</ref><ref>[https://www.kinopoisk.ru/film/44358/ Дворец и крепость (1923)]</ref> * 1926 Декабристы (''[[Decembristoj (filmo)|Decembristoj]]'') == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{IMDb name|id=0412159|name=Aleksandr Ivanovsky}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ivanovskij, Aleksandr}} [[Kategorio:Rusiaj filmoreĝisoroj]] [[Kategorio:Sovetiaj reĝisoroj]] [[Kategorio:Rusiaj scenaristoj]] [[Kategorio:Sovetiaj scenaristoj]] [[Kategorio:Lenfilm]] t5sq3mummzn9jlo0ibnoyyojnr7grlh 9418225 9418212 2026-07-01T17:39:21Z RG72 11847 /* Filmaro */ 9418225 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Aleksandr Viktoroviĉ Ivanovskij''' ({{l-ru|Александр Викторович Ивановский}}; 1881—1968) estis [[Sovetunio|sovetunia]] [[reĝisoro]] kaj [[scenaristo]]. == Filmaro == * 1924 Дворец и крепость (''[[Palaco kaj fortikaĵo]]'')<ref>[https://www.km.ru/kino/encyclopedia/dvorets-i-krepost ДВОРЕЦ И КРЕПОСТЬ]</ref><ref>[https://www.kinopoisk.ru/film/44358/ Дворец и крепость (1923)]</ref> * 1926 Декабристы (''[[Decembristoj (filmo)|Decembristoj]]'') == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{IMDb name|id=0412159|name=Aleksandr Ivanovsky}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ivanovskij, Aleksandr}} [[Kategorio:Rusiaj filmoreĝisoroj]] [[Kategorio:Sovetiaj reĝisoroj]] [[Kategorio:Rusiaj scenaristoj]] [[Kategorio:Sovetiaj scenaristoj]] [[Kategorio:Lenfilm]] dpi6cotuwzworv500y65yd4bhucnsn9 9418229 9418225 2026-07-01T17:39:45Z RG72 11847 9418229 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Aleksandr Viktoroviĉ Ivanovskij''' ({{l-ru|Александр Викторович Ивановский}}; 1881—1968) estis [[Sovetunio|sovetunia]] [[reĝisoro]] kaj [[scenaristo]]. == Filmaro == * 1924 Дворец и крепость (''[[Palaco kaj fortikaĵo]]'')<ref>[https://www.km.ru/kino/encyclopedia/dvorets-i-krepost ДВОРЕЦ И КРЕПОСТЬ]</ref><ref>[https://www.kinopoisk.ru/film/44358/ Дворец и крепость (1923)]</ref> * 1926 Декабристы (''[[Decembristoj (filmo)|Decembristoj]]'') == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{IMDb name|id=0412159|name=Aleksandr Ivanovsky}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ivanovskij, Aleksandr}} [[Kategorio:Rusiaj filmoreĝisoroj]] [[Kategorio:Sovetiaj reĝisoroj]] [[Kategorio:Rusiaj scenaristoj]] [[Kategorio:Sovetiaj scenaristoj]] [[Kategorio:Lenfilm]] [[Kategorio:Filmoj de Aleksandr Ivanovskij]] 4wu3y7a4f94570la2jhym9kspyevnnb 0 780997 9418184 8104158 2026-07-01T17:01:42Z RG72 11847 RG72 movis paĝon [[Dekabristi]] al [[Dekabristoj (filmo)]] 8104158 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo}} '''''Dekabristi''''' ({{Lang-ru|Декабристы}}, "[[Decembristoj|Dekabristoj]]"), filmita en la jaro [[1926]], estas dram-historia [[muta filmo]] de reĝisoro [[Aleksandr Ivanovskij]].<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/4205271 Звезда пленительного бунта]</ref><ref>[https://www.afisha.ru/movie/224427/ Декабристы]</ref> La filmo prezentas la historion de la movado de [[Decembristoj]]: nome eksplodo de kamparanaj ribeloj, organizado de nobela etoso kaj fakte ribelo; antaŭ la fono de tiuj okazaĵoj aperas la amafra historio de la Decembristoj Ivan Annenkov kaj la franca ĉapelistino Pauline Gueble. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 1926]] [[Kategorio:Ruslingvaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj filmoj]] 40k5pkc2mrlu6qus5qdlvj1we1wzvw9 9418189 9418184 2026-07-01T17:02:31Z RG72 11847 RG72 movis paĝon [[Dekabristoj (filmo)]] al [[Decembristoj (filmo)]] 8104158 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo}} '''''Dekabristi''''' ({{Lang-ru|Декабристы}}, "[[Decembristoj|Dekabristoj]]"), filmita en la jaro [[1926]], estas dram-historia [[muta filmo]] de reĝisoro [[Aleksandr Ivanovskij]].<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/4205271 Звезда пленительного бунта]</ref><ref>[https://www.afisha.ru/movie/224427/ Декабристы]</ref> La filmo prezentas la historion de la movado de [[Decembristoj]]: nome eksplodo de kamparanaj ribeloj, organizado de nobela etoso kaj fakte ribelo; antaŭ la fono de tiuj okazaĵoj aperas la amafra historio de la Decembristoj Ivan Annenkov kaj la franca ĉapelistino Pauline Gueble. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 1926]] [[Kategorio:Ruslingvaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj filmoj]] 40k5pkc2mrlu6qus5qdlvj1we1wzvw9 9418196 9418189 2026-07-01T17:06:37Z RG72 11847 9418196 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo}} '''''Decembristoj''''' ({{l-ru|Декабристы|t=Dekabristi}}) estas dram-historia [[muta filmo]] de reĝisoro [[Aleksandr Ivanovskij]] farita en [[1926]].<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/4205271 Звезда пленительного бунта]</ref><ref>[https://www.afisha.ru/movie/224427/ Декабристы]</ref> La filmo prezentas la historion de la movado de [[Decembristoj]]: nome eksplodo de kamparanaj ribeloj, organizado de nobela etoso kaj fakte ribelo; antaŭ la fono de tiuj okazaĵoj aperas la amafra historio de la Decembristoj Ivan Annenkov kaj la franca ĉapelistino Pauline Gueble. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 1926]] [[Kategorio:Ruslingvaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj nigrablankaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj mutaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj historiaj filmoj]] [[Kategorio:Rusia imperio en filmoj]] [[Kategorio:19-a jarcento en filmoj]] [[Kategorio:Aleksandro la 1-a (Rusio)]] [[Kategorio:Nikolao la 1-a (Rusio)]] 1pvak0v93iegc18261noiu92hr72vn5 9418198 9418196 2026-07-01T17:06:58Z RG72 11847 9418198 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo}} '''''Decembristoj''''' ({{l-ru|Декабристы|t=Dekabristi}}) estas dram-historia [[muta filmo]] de reĝisoro [[Aleksandr Ivanovskij]] farita en [[1926]].<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/4205271 Звезда пленительного бунта]</ref><ref>[https://www.afisha.ru/movie/224427/ Декабристы]</ref> La filmo prezentas la historion de la movado de [[Decembristoj]]: nome eksplodo de kamparanaj ribeloj, organizado de nobela etoso kaj fakte ribelo; antaŭ la fono de tiuj okazaĵoj aperas la amafra historio de la Decembristoj Ivan Annenkov kaj la franca ĉapelistino Pauline Gueble. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 1926]] [[Kategorio:Ruslingvaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj nigrablankaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj mutaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj historiaj filmoj]] [[Kategorio:Rusia imperio en filmoj]] [[Kategorio:19-a jarcento en filmoj]] [[Kategorio:Aleksandro la 1-a (Rusio)]] [[Kategorio:Nikolao la 1-a (Rusio)]] [[Kategorio:Decembristoj]] 1jtclotddvne1boh6fkf7ciidrsn4ne 9418202 9418198 2026-07-01T17:12:36Z RG72 11847 9418202 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo | originalatitolo = Декабристы | esperantatitolo = Decembristoj | bildo = Decembrists, film 1926.jpg | bildpiedo = Kadro el la filmo | produktolando = Sovetunio | filmadlando = Lando kie filmiĝis | originalalingvo = Originala lingvo | aperdato = 1927-02-08 | daŭro = Daŭro | ĝenro = | kameraado = Kameraado | buĝeto = Buĝeto | reĝisoro = Aleksandr Ivanovskij | scenaro = Scenografio | laŭverko = Bazita sur la verko de | produktisto = Produktisto | muziko = Muziko de | ĉefrolanto = Ĉefrolantoj | efektoj = efektoj | produkto = produktinta firmao | distribuo = Distribuanto | imdb_id = 12345678 }} '''''Decembristoj''''' ({{l-ru|Декабристы|t=Dekabristi}}) estas dram-historia [[muta filmo]] de reĝisoro [[Aleksandr Ivanovskij]] farita en [[1926]].<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/4205271 Звезда пленительного бунта]</ref><ref>[https://www.afisha.ru/movie/224427/ Декабристы]</ref> La filmo prezentas la historion de la movado de [[decembristoj]]: nome eksplodon de kamparanaj ribeloj, organizadon de nobela movado kaj la ribelon mem; antaŭ la fono de tiuj okazaĵoj aperas la amafera historio de la decembristoj Ivan Annenkov kaj la franca ĉapelistino Pauline Gueble. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 1926]] [[Kategorio:Ruslingvaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj nigrablankaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj mutaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj historiaj filmoj]] [[Kategorio:Rusia imperio en filmoj]] [[Kategorio:19-a jarcento en filmoj]] [[Kategorio:Aleksandro la 1-a (Rusio)]] [[Kategorio:Nikolao la 1-a (Rusio)]] [[Kategorio:Decembristoj]] a22wvn4qh0l4hancvtkryj5map624ml 9418204 9418202 2026-07-01T17:17:52Z RG72 11847 9418204 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo | originalatitolo = Декабристы | esperantatitolo = Decembristoj | bildo = Decembrists, film 1926.jpg | bildpiedo = Kadro el la filmo | produktolando = Sovetunio | filmadlando = Sovetunio | originalalingvo = rusa lingvo | aperdato = la {{daton|2|8|1927}} | daŭro = 99 minutoj | ĝenro = historia dramo | kameraado = Ivan Frolov | buĝeto = | reĝisoro = Aleksandr Ivanovskij | scenaro = Aleksandr Ivanovskij</br>Pavel Ŝĉjogolev | laŭverko = Bazita sur la verko de | produktisto = | muziko = Muziko de | ĉefrolanto = Konstantin Karenin</br>Boris Tamarin</br>Aleksandr Larikov</br>Gennadij Miĉurin</br>Varvara Annenkova | efektoj = | produkto = Lenfilm | distribuo = | imdb_id = 0017797 }} '''''Decembristoj''''' ({{l-ru|Декабристы|t=Dekabristi}}) estas dram-historia [[muta filmo]] de reĝisoro [[Aleksandr Ivanovskij]] farita en [[1926]].<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/4205271 Звезда пленительного бунта]</ref><ref>[https://www.afisha.ru/movie/224427/ Декабристы]</ref> La filmo prezentas la historion de la movado de [[decembristoj]]: nome eksplodon de kamparanaj ribeloj, organizadon de nobela movado kaj la ribelon mem; antaŭ la fono de tiuj okazaĵoj aperas la amafera historio de la decembristoj Ivan Annenkov kaj la franca ĉapelistino Pauline Gueble. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 1926]] [[Kategorio:Ruslingvaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj nigrablankaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj mutaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj historiaj filmoj]] [[Kategorio:Rusia imperio en filmoj]] [[Kategorio:19-a jarcento en filmoj]] [[Kategorio:Aleksandro la 1-a (Rusio)]] [[Kategorio:Nikolao la 1-a (Rusio)]] [[Kategorio:Decembristoj]] sdz7u7l6qd81kmmi3q1y3fh9hs7tohe 9418205 9418204 2026-07-01T17:18:06Z RG72 11847 9418205 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo | originalatitolo = Декабристы | esperantatitolo = Decembristoj | bildo = Decembrists, film 1926.jpg | bildpiedo = Kadro el la filmo | produktolando = Sovetunio | filmadlando = Sovetunio | originalalingvo = rusa lingvo | aperdato = la {{daton|2|8|1927}} | daŭro = 99 minutoj | ĝenro = historia dramo | kameraado = Ivan Frolov | buĝeto = | reĝisoro = Aleksandr Ivanovskij | scenaro = Aleksandr Ivanovskij</br>Pavel Ŝĉjogolev | laŭverko = | produktisto = | muziko = | ĉefrolanto = Konstantin Karenin</br>Boris Tamarin</br>Aleksandr Larikov</br>Gennadij Miĉurin</br>Varvara Annenkova | efektoj = | produkto = Lenfilm | distribuo = | imdb_id = 0017797 }} '''''Decembristoj''''' ({{l-ru|Декабристы|t=Dekabristi}}) estas dram-historia [[muta filmo]] de reĝisoro [[Aleksandr Ivanovskij]] farita en [[1926]].<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/4205271 Звезда пленительного бунта]</ref><ref>[https://www.afisha.ru/movie/224427/ Декабристы]</ref> La filmo prezentas la historion de la movado de [[decembristoj]]: nome eksplodon de kamparanaj ribeloj, organizadon de nobela movado kaj la ribelon mem; antaŭ la fono de tiuj okazaĵoj aperas la amafera historio de la decembristoj Ivan Annenkov kaj la franca ĉapelistino Pauline Gueble. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 1926]] [[Kategorio:Ruslingvaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj nigrablankaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj mutaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj historiaj filmoj]] [[Kategorio:Rusia imperio en filmoj]] [[Kategorio:19-a jarcento en filmoj]] [[Kategorio:Aleksandro la 1-a (Rusio)]] [[Kategorio:Nikolao la 1-a (Rusio)]] [[Kategorio:Decembristoj]] f1v2s34degefcodesb7855ep7a7lvzm 9418207 9418205 2026-07-01T17:18:48Z RG72 11847 9418207 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo | originalatitolo = Декабристы | esperantatitolo = Decembristoj | bildo = Decembrists, film 1926.jpg | bildpiedo = Kadro el la filmo | produktolando = [[Sovetunio]] | filmadlando = [[Sovetunio]] | originalalingvo = [[rusa lingvo]] | aperdato = la {{daton|2|8|1927}} | daŭro = 99 minutoj | ĝenro = [[historia dramo]] | kameraado = Ivan Frolov | buĝeto = | reĝisoro = Aleksandr Ivanovskij | scenaro = Aleksandr Ivanovskij</br>Pavel Ŝĉjogolev | laŭverko = | produktisto = | muziko = | ĉefrolanto = Konstantin Karenin</br>Boris Tamarin</br>Aleksandr Larikov</br>Gennadij Miĉurin</br>Varvara Annenkova | efektoj = | produkto = [[Lenfilm]] | distribuo = | imdb_id = 0017797 }} '''''Decembristoj''''' ({{l-ru|Декабристы|t=Dekabristi}}) estas dram-historia [[muta filmo]] de reĝisoro [[Aleksandr Ivanovskij]] farita en [[1926]].<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/4205271 Звезда пленительного бунта]</ref><ref>[https://www.afisha.ru/movie/224427/ Декабристы]</ref> La filmo prezentas la historion de la movado de [[decembristoj]]: nome eksplodon de kamparanaj ribeloj, organizadon de nobela movado kaj la ribelon mem; antaŭ la fono de tiuj okazaĵoj aperas la amafera historio de la decembristoj Ivan Annenkov kaj la franca ĉapelistino Pauline Gueble. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 1926]] [[Kategorio:Ruslingvaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj nigrablankaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj mutaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj historiaj filmoj]] [[Kategorio:Rusia imperio en filmoj]] [[Kategorio:19-a jarcento en filmoj]] [[Kategorio:Aleksandro la 1-a (Rusio)]] [[Kategorio:Nikolao la 1-a (Rusio)]] [[Kategorio:Decembristoj]] 0sc8d2nvmwjdhezyt4apprv5uvoan7e 9418208 9418207 2026-07-01T17:19:05Z RG72 11847 9418208 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo | originalatitolo = Декабристы | esperantatitolo = Decembristoj | bildo = Decembrists, film 1926.jpg | bildpiedo = Kadro el la filmo | produktolando = [[Sovetunio]] | filmadlando = [[Sovetunio]] | originalalingvo = [[rusa lingvo]] | aperdato = la {{daton|2|8|1927}} | daŭro = 99 minutoj | ĝenro = [[historia dramo]] | kameraado = Ivan Frolov | buĝeto = | reĝisoro = [[Aleksandr Ivanovskij]] | scenaro = [[Aleksandr Ivanovskij]]</br>Pavel Ŝĉjogolev | laŭverko = | produktisto = | muziko = | ĉefrolanto = Konstantin Karenin</br>Boris Tamarin</br>Aleksandr Larikov</br>Gennadij Miĉurin</br>Varvara Annenkova | efektoj = | produkto = [[Lenfilm]] | distribuo = | imdb_id = 0017797 }} '''''Decembristoj''''' ({{l-ru|Декабристы|t=Dekabristi}}) estas dram-historia [[muta filmo]] de reĝisoro [[Aleksandr Ivanovskij]] farita en [[1926]].<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/4205271 Звезда пленительного бунта]</ref><ref>[https://www.afisha.ru/movie/224427/ Декабристы]</ref> La filmo prezentas la historion de la movado de [[decembristoj]]: nome eksplodon de kamparanaj ribeloj, organizadon de nobela movado kaj la ribelon mem; antaŭ la fono de tiuj okazaĵoj aperas la amafera historio de la decembristoj Ivan Annenkov kaj la franca ĉapelistino Pauline Gueble. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 1926]] [[Kategorio:Ruslingvaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj nigrablankaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj mutaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj historiaj filmoj]] [[Kategorio:Rusia imperio en filmoj]] [[Kategorio:19-a jarcento en filmoj]] [[Kategorio:Aleksandro la 1-a (Rusio)]] [[Kategorio:Nikolao la 1-a (Rusio)]] [[Kategorio:Decembristoj]] lw73nru15q61k2q1cexj37mbx8trkaz 9418213 9418208 2026-07-01T17:22:24Z RG72 11847 9418213 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo | originalatitolo = Декабристы | esperantatitolo = Decembristoj | bildo = Decembrists, film 1926.jpg | bildpiedo = Kadro el la filmo | produktolando = [[Sovetunio]] | filmadlando = [[Sovetunio]] | originalalingvo = [[rusa lingvo]] | aperdato = la {{daton|2|8|1927}} | daŭro = 99 minutoj | ĝenro = [[historia dramo]] | kameraado = Ivan Frolov | buĝeto = | reĝisoro = [[Aleksandr Ivanovskij]] | scenaro = [[Aleksandr Ivanovskij]]</br>Pavel Ŝĉjogolev | laŭverko = | produktisto = | muziko = | ĉefrolanto = Konstantin Karenin</br>Boris Tamarin</br>Aleksandr Larikov</br>Gennadij Miĉurin</br>Varvara Annenkova | efektoj = | produkto = [[Lenfilm]] | distribuo = | imdb_id = 0017797 }} '''''Decembristoj''''' ({{l-ru|Декабристы|t=Dekabristi}}) estas dram-historia [[muta filmo]] de reĝisoro [[Aleksandr Ivanovskij]] farita en [[1926]].<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/4205271 Звезда пленительного бунта]</ref><ref>[https://www.afisha.ru/movie/224427/ Декабристы]</ref> La filmo prezentas la historion de la movado de [[decembristoj]]: nome eksplodon de kamparanaj ribeloj, organizadon de nobela movado kaj la ribelon mem; antaŭ la fono de tiuj okazaĵoj aperas la amafera historio de la decembristoj Ivan Annenkov kaj la franca ĉapelistino Pauline Gueble. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 1926]] [[Kategorio:Filmoj de Lenfilm]] [[Kategorio:Ruslingvaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj nigrablankaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj mutaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj historiaj filmoj]] [[Kategorio:Rusia imperio en filmoj]] [[Kategorio:19-a jarcento en filmoj]] [[Kategorio:Aleksandro la 1-a (Rusio)]] [[Kategorio:Nikolao la 1-a (Rusio)]] [[Kategorio:Decembristoj]] imu9c7qi5e5kh4gago0y2rkrvn17540 9418227 9418213 2026-07-01T17:39:35Z RG72 11847 9418227 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo | originalatitolo = Декабристы | esperantatitolo = Decembristoj | bildo = Decembrists, film 1926.jpg | bildpiedo = Kadro el la filmo | produktolando = [[Sovetunio]] | filmadlando = [[Sovetunio]] | originalalingvo = [[rusa lingvo]] | aperdato = la {{daton|2|8|1927}} | daŭro = 99 minutoj | ĝenro = [[historia dramo]] | kameraado = Ivan Frolov | buĝeto = | reĝisoro = [[Aleksandr Ivanovskij]] | scenaro = [[Aleksandr Ivanovskij]]</br>Pavel Ŝĉjogolev | laŭverko = | produktisto = | muziko = | ĉefrolanto = Konstantin Karenin</br>Boris Tamarin</br>Aleksandr Larikov</br>Gennadij Miĉurin</br>Varvara Annenkova | efektoj = | produkto = [[Lenfilm]] | distribuo = | imdb_id = 0017797 }} '''''Decembristoj''''' ({{l-ru|Декабристы|t=Dekabristi}}) estas dram-historia [[muta filmo]] de reĝisoro [[Aleksandr Ivanovskij]] farita en [[1926]].<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/4205271 Звезда пленительного бунта]</ref><ref>[https://www.afisha.ru/movie/224427/ Декабристы]</ref> La filmo prezentas la historion de la movado de [[decembristoj]]: nome eksplodon de kamparanaj ribeloj, organizadon de nobela movado kaj la ribelon mem; antaŭ la fono de tiuj okazaĵoj aperas la amafera historio de la decembristoj Ivan Annenkov kaj la franca ĉapelistino Pauline Gueble. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 1926]] [[Kategorio:Filmoj de Lenfilm]] [[Kategorio:Filmoj de Aleksandr Ivanovskij]] [[Kategorio:Ruslingvaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj nigrablankaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj mutaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj historiaj filmoj]] [[Kategorio:Rusia imperio en filmoj]] [[Kategorio:19-a jarcento en filmoj]] [[Kategorio:Aleksandro la 1-a (Rusio)]] [[Kategorio:Nikolao la 1-a (Rusio)]] [[Kategorio:Decembristoj]] bww3ey9jh39s1dupdp3x29g5gz6v0pc 9418254 9418227 2026-07-01T18:31:59Z RG72 11847 9418254 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo | originalatitolo = Декабристы | esperantatitolo = Decembristoj | bildo = Decembrists, film 1926.jpg | bildpiedo = Bildo el la filmo | produktolando = [[Sovetunio]] | filmadlando = [[Sovetunio]] | originalalingvo = [[rusa lingvo]] | aperdato = la {{daton|2|8|1927}} | daŭro = 99 minutoj | ĝenro = [[historia dramo]] | kameraado = Ivan Frolov | buĝeto = | reĝisoro = [[Aleksandr Ivanovskij]] | scenaro = [[Aleksandr Ivanovskij]]</br>Pavel Ŝĉjogolev | laŭverko = | produktisto = | muziko = | ĉefrolanto = Konstantin Karenin</br>Boris Tamarin</br>Aleksandr Larikov</br>Gennadij Miĉurin</br>Varvara Annenkova | efektoj = | produkto = [[Lenfilm]] | distribuo = | imdb_id = 0017797 }} '''''Decembristoj''''' ({{l-ru|Декабристы|t=Dekabristi}}) estas dram-historia [[muta filmo]] de reĝisoro [[Aleksandr Ivanovskij]] farita en [[1926]].<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/4205271 Звезда пленительного бунта]</ref><ref>[https://www.afisha.ru/movie/224427/ Декабристы]</ref> La filmo prezentas la historion de la movado de [[decembristoj]]: nome eksplodon de kamparanaj ribeloj, organizadon de nobela movado kaj la ribelon mem; antaŭ la fono de tiuj okazaĵoj aperas la amafera historio de la decembristoj Ivan Annenkov kaj la franca ĉapelistino Pauline Gueble. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 1926]] [[Kategorio:Filmoj de Lenfilm]] [[Kategorio:Filmoj de Aleksandr Ivanovskij]] [[Kategorio:Ruslingvaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj nigrablankaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj mutaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj historiaj filmoj]] [[Kategorio:Rusia imperio en filmoj]] [[Kategorio:19-a jarcento en filmoj]] [[Kategorio:Aleksandro la 1-a (Rusio)]] [[Kategorio:Nikolao la 1-a (Rusio)]] [[Kategorio:Decembristoj]] 1eln6gl5mgryrhocmxmx4f421r27rci 0 795501 9418461 7723887 2026-07-02T03:25:20Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418461 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = József Tihanyi |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Jozefo|József]] Tihanyi''' [jOĵef tihanji], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Tihanyi József''' estas [[Hungario|hungara]] altosaltisto, olimpiano, altlerneja [[instruisto]], [[trejnisto]]. József Tihanyi<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM123225/b99a062f-af0b-4fc0-ac91-45d9e973d982/solr/0/24/0/13/authorOrder/ASC</ref> naskiĝis la {{daton|31|oktobro|1946}} en [[Kaposvár]]<!--, li mortis la {{daton||o|20}} en [[]]-->. == Biografio == József Tihanyi finis bazlernejon en [[Bátaszék]] en 1961, li maturiĝis en [[gimnazio]] en [[Sopron]] en 1965, poste li akiris pedagogian [[diplomo]]n en [[Gimnastika Universitato de Budapeŝto|Gimnastika Altlernejo de Budapeŝto]] en [[1970]], trejnistan diplomon en 1973. Post la unua diplomo li estis [[asistanto]] en la altlernejo. Tiutempe li estis ankaŭ [[atleto]] kaj li konkuris en la altosalto en [[Somera Olimpiko 1972]], krome li trifoje estis hungara [[ĉampiono]]. En 1975 li estis lavita [[lektoro]] de la altlernejo. Inter 1977-1980 li ankaŭ esploris pri biologio, en la studjaro 1980 li studis kaj esploris en [[Universitato de Jyväskylä]] helpe de [[stipendio]]. En la sekva jaro li kandidatiĝis. Inter 1980-1987 li estis scienca esploristo de la altlerneja [[instituto]], inter 1987-1990 de [[:en:Kuwait University]]. Intertempe li akiris [[Ph.D]] en 1982, DSc en 2002. Hejmenveninta en la altlernejo li estis levita [[docento]] (1991-1993), poste [[profesoro]]. Inter 1991-1994 li estis vicrektoro, inter 1994-2000 [[rektoro]]. En 2000 la altlernejo unuiĝis kun [[Universitato Semmelweis]], kie li estis [[dekano (edukado)]] aŭ vicrektoro. Ekde 1991 ĝis 2007 li instruis ankaŭ en pluraj universitatoj de la mondo. Li ricevis [[premio]]jn inter 1996-2009. == Liaj libroj (elekto) == * ''Ugrások Szakszöveggyűjetmény I.'' (kunaŭtoro, 1973) * ''Ugrások Szakszöveggyűjetmény II.'' (kunaŭtoro, 1977) * ''Sporttudományos közlemények készítése'' (kunaŭtoro, 1992) * ''Biomechanika'' - studenta lernolibro (kunaŭtoro, 1994) * ''A motoros teljesítmény és az izom mechanikai tulajdonságainak kapcsolata az izomrost összetételével'' - [[monografio]] (1981) == Fontoj == * [https://tf.hu/wp-content/uploads/2009/05/Tihanyi-J%C3%B3zsef.pdf hungarlingva biografio kun foto] * [http://baratikor.semmelweis.hu/galeria/page.php?id=227 hungarlingva biografio kun foto] * [http://mstt.hu/wp-content/uploads/Tihanyi_Jozsef.pdf hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220902112003/http://mstt.hu/wp-content/uploads/Tihanyi_Jozsef.pdf |date=2022-09-02 }} * [https://www.olympedia.org/athletes/71317] * [https://doktori.hu/index.php?menuid=192&lang=HU&sz_ID=1051] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Tihanyi Jozsef}} [[Kategorio:Hungaraj altsaltistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj olimpianoj]] [[Kategorio:Hungaraj trejnistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} 05dnq1h7g2xv5jb9m7ci3kz4mxsl0y0 0 809449 9418731 8646622 2026-07-02T11:11:14Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418731 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kristana preĝejo | nomo = Kalvinana preĝejo de<br />Polgár | larĝo de informkesto = | dosiero = | grandeco de dosiero = 250px | priskribo de dosiero = | eklezio = [[kalvinismo]] | provinco = [[Hajdú-Bihar]] | diocezo = | unio = | dekanujo = | vikariujo = | asocio = | paroĥo = | ensemblo = | ŝtato = [[Hungario]] | ŝtato subtutaĵo1 nomo = | ŝtato subtutaĵo1 = | ŝtato subtutaĵo2 nomo = | ŝtato subtutaĵo2 = | municipo = [[Polgár (urbo)]] | geo = | konsekro = | konsekrinto = | titolo = | uzado = | arkitekto = | stilo = | ark tipo = | fondo = | finigo = | kapacito = 50 sidlokoj | konstruado = | longo = 11 m (interne) | larĝo = 5 m (interne) | alto = 15 m ([[turo]]) | lokigo de altaro = | materialo = masonaĵo | adreso = 4090 Polgár, Taskó u. 118. | ttt = | commons = }} La '''Kalvinana [[preĝejo]]''' estas religia [[historia monumento]] (ekde 2001) en [[Polgár (urbo)]] ([[Hungario]]). == Historio == Dum la kontraŭturkaj bataloj la loĝantaro kalvinaniĝis, la kalvinanoj uzis la solan ŝtonan kirkon. Dum la [[kontraŭreformacio]] en 1723 multe da kalvinanoj forlasis Polgár, poste katolikoj alvenis. En la [[19-a jarcento]] la loka bienulo konstruis [[grenejo]]n el [[adobo]]j. Baldaŭ en [[1880]] la bienulo donacis ĝin al la kalvinanoj, kiuj uzis ĝin [[preĝdomo]]. Post 2 jaroj oni konstruis [[turo]]n en antaŭ la preĝdomon, en 1891 sonorilo kreita en 1761 alvenis. En la [[1970-aj jaroj]] la dekstre flanko de la navo estis malkonstruita, samtempe la maldekstra flanko estis pligrandigita. En [[2000]] la plena [[kirko]] estis renovigita. == Konstruaĵo == La [[konstruaĵo]] situas sola en [[korto]]. La [[fasado]] estas malsimetria, la kvadrata [[turo]] dekstre plene rekiefas. La enirejo funkcias malsupre en mezo de la turo. La muroj estas blankaj laŭ la kutimoj. == Fontoj == * [https://hajduvidekiem.hu/hu/egyhazmegyenkrl/gyuelekezeteink/68-polgari-reformatus-egyhazkoezseg.html oficiala paĝo kun fotoj] * [https://www.muemlekem.hu/muemlek/show/-3076 hungare kun fotoj] * [http://www.polgar.hu/files/ptebizottsag/ertek/ertek12/polref_javas.pdf hungara priskribo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220302121828/http://www.polgar.hu/files/ptebizottsag/ertek/ertek12/polref_javas.pdf |date=2022-03-02 }} * [http://www.polgar.hu/files/ptebizottsag/ertek/ertek12/polref1szmell.pdf nur fotoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220301214827/http://www.polgar.hu/files/ptebizottsag/ertek/ertek12/polref1szmell.pdf |date=2022-03-01 }} [[Kategorio:Kalvinanaj preĝejoj en Hungario|Polgar]] [[Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Polgár (urbo)]] {{Unua}} 5wmmzzjx9ok08t6tpsbadj9z51ux605 1 810345 9418160 7913199 2026-07-01T15:03:58Z ThomasPusch 1869 9418160 wikitext text/x-wiki == Registriĝo == '''Registriĝo '''en la '''informkesto '''aperas kiel ''libervola ''sed ĝi tute ne eblas en la retejo (aŭ ie ajn en la projekto). Nenie estas plena listo de membroj, interesitoj aŭ kunlaborantoj. [[Dosiero:Flag_of_Esperanto.svg|15px]] [[Uzanto:Radioamatoro|<span style="font-family:Segoe print; color:#008000; text-shadow:gray 0.2em 0.2em 0.4em;">Radioamatoro</span>]] [[Uzanto-Diskuto:Radioamatoro|''(diskuto)'']] 14:54, 3 feb. 2023 (UTC) == Kio okazis intertempe? == Mi supozas ke la tuta retejo intertempe estas morta, kvankam klako de la retadreso ne gvidas al anonco pri retmorto, sed nur longege senrezulte provas konektiĝi (fina repliko estas "500 internal server error"). Sed povus ankaŭ esti ke la senrezultan konektiĝon nur kaŭzas iu dumtempa teknika problemo... En la vikipedia paĝo ĝis nun estas neniu teksta indiko pri misfunkcio, sed roboto jam indikis en majo 2025 ke iu paĝo de bitarkivo tiam jam estis rompita - mi suspektas ke ne nur tiu paĝo, sed la tuta projekto jam tiam silente mortis... Ĉu iu scias ion pli konkretan, aŭ legis ie en la esperanta gazetaro aŭ en socia retejo pri baldaŭa morto de la projekto? Bedaŭrinde ke neniu, kiu sciis pri la baldaŭa morto, laŭte avertis en vikipedia diskutejo pri tio - tiam oni ankoraŭ povintus savi iujn paĝojn en arkivejoj kiel archive.org kaj archive.is, sed nun jam estas tro malfrue bedaŭri pri tiu perdita ŝanco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:03, 1 jul. 2026 (UTC) bh0vpjy36qxy1tah3au65g4mdcmzyhv 0 814138 9418345 8832582 2026-07-01T21:30:02Z ThomasPusch 1869 9418345 wikitext text/x-wiki {{unua}} {{Informkesto libro |bildo=Kiel kuiri sen viando - kovrilpaĝo.jpeg |subteksto=1001 receptoj, ne nur por vegetaranoj, sed por ĉiu ajn sanema dommastr(in)o. |ilustristo=Blanca Cotta |lingvo=[[Esperanto]] |origina lingvo=[[Hispana lingvo|Hispana]] |eldonjaro=1994 |lando={{Argentino}} |paĝoj=432 |tradukisto=Gilbert Ledon }} '''Kiel kuiri sen viando''' ({{lang-es|Cómo cocinar sin carne}}) estas [[kuirlibro]] verkita de la argentina esperantisto [[Clara de Hess]] kaj eldonita de [[Gilbert Ledon]] en 1994. Ĝi enhavas {{Nombro|1001}} [[Vegetarismo|vegetaranajn]] [[Recepto|receptojn]]. == Historio == Clara unue intencis verki la libron hispane kaj esperante samtempe,<ref name=":0">{{Citaĵo el libro|familia nomo=de Hess|Nomo=Clara|kunaŭtoroj=Gilbert René LEDON|titolo=Kiel kuiri sen viando|jaro=1998|monato=novembro|ĉapitro=Antaŭparolo|paĝo=7-9}}</ref> sed pro abrupta manko da [[viando]] en [[Argentino]], ŝi decidis prioritatigi la eldonon de la hispana versio.<ref name=":0" /><ref>{{Citaĵo el gazeto|url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/161381345|dato={{Dato|1952-02-02}}|titolo=Meat Rationing in Argentine|gazeto=National Advocate|lingvo=Angle}}</ref> Post multaj jaroj, la esperanta versio finfine reprenis pritrakton per la helpo de Gilbert Ledon, kiu plenumis la laboron unu jaron post la forpaso de Clara. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Esperanto-libroj]] [[Kategorio:Kuirlibroj]] [[Kategorio:Vegetara kuirarto]] exk9wp0pk88dpij6gek6dodznitk7j1 0 818997 9418511 8571233 2026-07-02T07:38:30Z Sj1mor 12103 9418511 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildo_priskribo = |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=US-MD |Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> |situo sur mapo= |zomo=13 }} La '''Eldonejo de Universitato Johns Hopkins''' ([[Angla lingvo|angle]] : '''Johns Hopkins University Press'''; la eldonisto ankaŭ estas nomita '''JHU Press''' kaj mallongigite '''JHUP''') estas la [[Eldonado|eldonfirmao]] de [[Universitato Johns Hopkins]] en [[Baltimore (Marilando)|Baltimoro]], [[Marilando]]. Ĝi estis fondita en [[1878]], kaj ĝi estas la plej malnova [[universitata eldonejo]] inter ĉiuj funkciantaj en [[Usono]]. La eldonejo publikigas [[libro]]jn kaj [[Revuo|periodaĵojn]], kaj sur ĝia nomo funkcias aliaj sekcioj kiuj funkciigas elektronikajn datumbazojn. La eldonejoj troviĝas en Charles Village. == Publikaĵoj kaj esplorfakoj == JHU Press publikigas 90 sciencajn ĵurnalojn kaj pli ol 200 novajn librojn ĉiun jaron. Ekde 1993, La eldonejo administras Project [[MUSE (projekto)|MUSE]], retan datumbazon kiu inkluzivas pli ol 550 sciencajn revuojn kaj pli ol 20,000 [[Bitlibro|elektronikajn librojn]]. La eldonejo funkcias en tri ĉefaj agadoj: * Eldonado de libroj: aĉetoj, redaktado de manuskriptoj, ilia dezajno, produktado kaj merkatado * Ĵurnala eldonado kaj elektronika eldonado, kiu inkludas Project MUSE * Hopkins Fulfillment Services (HFS): mendopretigo, [[Informa sistemo|informsistemoj]] kaj distribucentro == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo|http://www.press.jhu.edu}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj eldonejoj]] qffmuo0vi5be6mlo5cqgt46t5cbmpsg 9418578 9418511 2026-07-02T08:42:15Z Sj1mor 12103 9418578 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildo_priskribo = |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=US-MD |Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> |situo sur mapo=Usono |zomo=13 }} La '''Eldonejo de Universitato Johns Hopkins''' ([[Angla lingvo|angle]] : '''Johns Hopkins University Press'''; la eldonisto ankaŭ estas nomita '''JHU Press''' kaj mallongigite '''JHUP''') estas la [[Eldonado|eldonfirmao]] (la [[universitata eldonejo]]) de [[Universitato Johns Hopkins]] en [[Baltimore (Marilando)|Baltimoro]], [[Marilando]]. Ĝi estis fondita en [[1878]], kaj ĝi estas la plej malnova [[universitata eldonejo]] inter ĉiuj funkciantaj en [[Usono]]. La eldonejo publikigas [[libro]]jn kaj [[Revuo|periodaĵojn]], kaj sur ĝia nomo funkcias aliaj sekcioj kiuj funkciigas elektronikajn datumbazojn. La eldonejoj troviĝas en Charles Village. == Publikaĵoj kaj esplorfakoj == JHU Press publikigas 90 sciencajn ĵurnalojn kaj pli ol 200 novajn librojn ĉiun jaron. Ekde 1993, La eldonejo administras Project [[MUSE (projekto)|MUSE]], retan datumbazon kiu inkluzivas pli ol 550 sciencajn revuojn kaj pli ol 20,000 [[Bitlibro|elektronikajn librojn]]. La eldonejo funkcias en tri ĉefaj agadoj: * Eldonado de libroj: aĉetoj, redaktado de manuskriptoj, ilia dezajno, produktado kaj merkatado * Ĵurnala eldonado kaj elektronika eldonado, kiu inkludas Project MUSE * Hopkins Fulfillment Services (HFS): mendopretigo, [[Informa sistemo|informsistemoj]] kaj distribucentro == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo|http://www.press.jhu.edu}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj eldonejoj]] phcqhpv03l0tb25awshsyz0z82vhsbg 9418579 9418578 2026-07-02T08:42:29Z Sj1mor 12103 9418579 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildo_priskribo = |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=US-MD |Mapo en angulo=Usono |situo sur mapo= |zomo=13 }} La '''Eldonejo de Universitato Johns Hopkins''' ([[Angla lingvo|angle]] : '''Johns Hopkins University Press'''; la eldonisto ankaŭ estas nomita '''JHU Press''' kaj mallongigite '''JHUP''') estas la [[Eldonado|eldonfirmao]] (la [[universitata eldonejo]]) de [[Universitato Johns Hopkins]] en [[Baltimore (Marilando)|Baltimoro]], [[Marilando]]. Ĝi estis fondita en [[1878]], kaj ĝi estas la plej malnova [[universitata eldonejo]] inter ĉiuj funkciantaj en [[Usono]]. La eldonejo publikigas [[libro]]jn kaj [[Revuo|periodaĵojn]], kaj sur ĝia nomo funkcias aliaj sekcioj kiuj funkciigas elektronikajn datumbazojn. La eldonejoj troviĝas en Charles Village. == Publikaĵoj kaj esplorfakoj == JHU Press publikigas 90 sciencajn ĵurnalojn kaj pli ol 200 novajn librojn ĉiun jaron. Ekde 1993, La eldonejo administras Project [[MUSE (projekto)|MUSE]], retan datumbazon kiu inkluzivas pli ol 550 sciencajn revuojn kaj pli ol 20,000 [[Bitlibro|elektronikajn librojn]]. La eldonejo funkcias en tri ĉefaj agadoj: * Eldonado de libroj: aĉetoj, redaktado de manuskriptoj, ilia dezajno, produktado kaj merkatado * Ĵurnala eldonado kaj elektronika eldonado, kiu inkludas Project MUSE * Hopkins Fulfillment Services (HFS): mendopretigo, [[Informa sistemo|informsistemoj]] kaj distribucentro == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo|http://www.press.jhu.edu}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj eldonejoj]] b3ew6yundffw9bht0h97cbwrvbrov4y 0 829169 9418621 9272082 2026-07-02T09:24:31Z Sj1mor 12103 9418621 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= Winthrop halo, la plej elstara orientilo sur la ĉefa samnoma kampuso de UWA |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = ''Seek wisdom''<br />Serĉu saĝecon |lando = Aŭstralio |situo = |establita = |speco = |gvidanto = |nombro de studentoj = |nombro de kunlaborantoj= |regiono-ISO = AU-WA |situo sur mapo=Perto |zomo = 12 |retejo = }} La '''Universitato de Okcidenta Aŭstralio''' ({{Lang-en|The '''University of Western Australia'''}}, mallongigita: '''UWA''') estas aŭstralia [[Publika universitato|publika]] [[Esplora universitato|esploruniversitato]], fondita en [[1911]] kaj situanta en la grandurbo [[Perto]], la ĉefurbo de la ŝtato [[Okcidenta Aŭstralio]]. La [[Kampuso|ĉefkampuso]] situas en la antaŭurbo de Perto kaj malgrandaj satelitkampusoj situas en Claremont kaj [[Albany (Okcidenta Aŭstralio)|Albany]]. La universitato estas la sesa plej malnova en Aŭstralio kaj la unua fondita en Okcidenta Aŭstralio. La universitato inkluzivas kvar fakultatojn kaj du sendependajn lernejojn, ses bibliotekojn kaj specialajn kolektojn. La strategio de la universitato estas difinita en la vizioplano "Universitato de Okcidenta Aŭstralio 2030" kaj estas koncentrita sur la sekvaj aspektoj; Eduko, esplorado kaj novigado, medio kaj [[daŭripovo]], homoj kaj [[kulturo]], partnerecoj kaj tutmonda implikiĝo.<ref>UWA, [https://www.uwa.edu.au/uwa2030/home UWA 2030].</ref> == Historio == [[Dosiero:UWA_IrwinSt.jpg|eta|La historia konstruaĵo sur Irvine strato, Perto|240x240ra]] La Universitato de Okcidenta Aŭstralio estis establita en 1911 kiel la unua universitato de la ŝtato de Okcidenta Aŭstralio kaj ankaŭ estis la unua libera universitato en la [[Brita imperio]], kiu aktive antaŭenigis egalan aliron al post-sekundara eduko por ĉiuj sociaj klasoj.<ref>UWA, About UWA, [https://www.web.uwa.edu.au/university/history History of the University].</ref> La universitato estis establita plejparte dank'al la iniciato de Siro [[John Winthrop Hackett]], kiu havis vizion kaj pasion disponigi universitaton por la ŝtato de Okcidenta Aŭstralio. Li estis la posedanto kaj redaktisto de la gazeto ''[[State of Western Australia]]'' en la 19-a jarcento, politikisto kaj la unua [[universitata prezidanto|prezidanto de la universitato]]. La fondinto de la universitato testamentis pli ol [[Brita pundo|£]] 425,000 (ekvivalenta al pli ol 32 milionoj da dolaroj, ekde la fino de la dua jardeko de la [[21-a jarcento]]) al la universitato. Komence de la [[20-a jarcento]], la loĝantaro de Perto estis nur 121,000 kaj ĝia ekonomio dependis ĉefe de agrikulturaj industrioj, [[paŝtado]] kaj [[minado]].Por helpi disvolvi la pioniran ekonomion de Okcidenta Aŭstralio, estis interkonsentita ke la nova institucio disponigus ne nur terciaran edukadon, sed ke ĝi ankaŭ havus praktikan naturon. Kiel rezulto, la fondaj profesiaj nomumoj estis en [[agrikulturo]], minado kaj [[Inĝenierarto|inĝenieristiko]], [[geologio]], [[matematiko]] kaj [[fiziko]], [[kemio]], [[historio]] kaj [[ekonomio]], [[biologio]] kaj angla.Tiuj estis iagrade ekvilibrigitaj per la nomumo de prelegantoj por klasikaĵo kaj antikva historio, [[Franca lingvo|franca]], [[Germana lingvo|germana]], mensa kaj [[morala psikologio|morala]] [[psikologio]] kaj [[Veterinara medicino|veterinara medicino.Aldone]] al tiuj 12 postenoj estis tri fakultatoj - inĝenierio, scienco kaj arto. En [[1913]], la universitato malfermis siajn pordojn al 184 studentoj.Ili studis en konstruaĵoj kun lignaj muroj kaj ondumita tegmentoj sur tegmentoj. provizora ejo sur Irwin Street, kiu ekde la komenco de la 21-a jarcento estas la [[centra financa kvartalo|ĉefa komerca centro]] de Perto. La universitato estas kontrolata de 18-membra senato, kaj vicprezidanto nomumita laŭ rotacia bazo inter la profesoroj. La [[studenta asocio]] ankaŭ estis establita kiel parto de la Universitato de Okcidenta Aŭstralio-Leĝo de [[1911]] kiel sendependa ento. En [[1914]] kun la eksplodo de la [[Unua Mondmilito]], multaj studentoj kaj laborantaranoj volontulis por [[militservo]] kaj la loka ekonomio estis grave difektita, influante ĝian kapablon financi la universitaton. [[Edward Sidney Simpson]] (1875-1939) estas konsiderita la unua studento diplomiĝinta kun [[bakalaŭro]] ĉe la Universitato de Okcidenta Aŭstralio kaj la unua se temas pri ricevi [[Doktoro|doktorecon]] pri scienco en [[1919]] ([[mineralogio]] kaj [[geokemio]]). Post la fino de la milito, la universitato rapide disvolviĝis. Dank' al malavara donaco de la bieno de Siro Winthrop Hackett, konstruado komenciĝis en [[1929]] sur 51-hakrea ejo en Crawley, proksimume kvin kilometrojn okcidente de Perto; Winthrop Hall kun ĝia impona [[belfrido]], Hackett Hall kaj la administraj konstruaĵoj estis finkonstruitaj en [[1932]], St. George's College - la unua [[Studenthejmo|studenta dormejo]] de la universitato - estis konstruita kaj kompletigita en [[1931]]. La translokiĝo de Irwin Street en Perto al Crawley komenciĝis en [[1925]] kaj estis kompletigita antaŭ 1932. La [[Jurisprudenco|jura]] fakultato iĝis la kvara fakultato de la universitato en [[1927]], kaj en [[1930]] la nombro da studentoj en la universitato atingis pli ol 600. La [[Granda Depresio]], kiu komenciĝis en 1929, kaj la [[Dua Mondmilito]], frostigis la evoluon en la universitato denove. La escepto estis la apartigo de agrikulturo de scienco por krei novan fakultaton en [[1936]]. Post la Dua Mondmilito, la universitato komencis akiri impeton kun la nombro da studentoj atingantaj 1000 dank'al prospera ekonomio, demografia kresko, pliiĝo de mendado je universitata edukado kaj la veturado por plibonigi la vivnivelon. Por atingi la postulatan industrian evoluon, la federacia registaro supozis respondecon por financado de ĉiuj universitatoj. La nombro da studentoj pliiĝis al 2000 en [[1956]] kaj preskaŭ duobliĝis al 3800 en [[1962]], inkluzive de 166 registradoj por majstraj studoj kaj 99 por doktorecoj. Kun pli da studentoj, ekzistis drameca pliiĝo en la akademia kunlaborantaro, saltante de 91 en [[1953]] al 247 en [[1966]]. Kvar pliaj kapabloj estis kreitaj antaŭ 1956, alportante la totalon al naŭ. Krom artoj, juro, inĝenieristiko, agrikulturo kaj sciencoj: edukado estis apartigita de artoj en [[1947]], ekonomiko estis apartigita de artoj en [[1954]], la fakultato de dentokuracado estis establita en [[1946]] kaj la fakultato de medicino estis fondita en 1956. Dum la 1960-aj jaroj kaj 1970-aj jaroj, kromaj post-sekundaraj institucioj estis establitaj en la lando kaj tial La universitato jam ne estis la sola provizanto de alteduko en Okcidenta Aŭstralio. En [[1975]], la nombro da studentoj pliiĝis al 10,195. En [[1973]], nova konkuranta universitato estis establita en la lando, nomita Murdoch University, kiu partoprenis en la federacia financado. Kiel rezulto, la universitato iĝis pli temigis siajn celojn kaj prioritatojn ol ĝi estis antaŭe. Dum la venontaj du jardekoj, la nombro da studentoj pliiĝis al 12,791 en [[1994]] kaj 21,091 en [[2009]]. En [[2012]], pli ol 24,000 studentoj estis rekrutitaj. En 2012, la formato de studoj en la institucio ŝanĝiĝis kun la enkonduko de nova studstrukturo. La modelo de larĝaj bakalaŭraj studoj sekvataj de postbakalaŭra profesia kvalifiko konformas al gvidaj universitatoj tutmonde kaj estas desegnita por kvalifiki diplomiĝintojn kaj disponigi multoblajn enirajn elektojn por larĝa gamo de studentoj. En [[2013]] la universitato festis sian 100-an datrevenon. La okazaĵo kunvenigis universitatan fakultaton kaj studentojn, pasintecon kaj nunan, kaj la pli larĝan kampuskomunumon por festi 100 jarojn da atingo. Kiel parto de tiuj festadoj, detala studo de la historio de la universitato estis publikigita: '''''Seek Wisdom, One Hundred Years of History of the University of Western Australia''''', redaktita fare de la [[historiisto]] de la universitato, Jenny Gregory. == Internaciaj rilatoj == Sur la kontinento de Aŭstralio, la universitato estas fondmembro de la [[Grupo de Oko]],<ref>UWA, About UWA, The University of Western Australia, The University, Reputation, Highlights, [https://www.web.uwa.edu.au/university/highlights/partnerships Partnerships].</ref> membro de la [[Australian Universities Organization]] (AU), apartenas al la neoficiala grupo konata kiel ''[[Sandstone Universities]]'' kaj estas partnero en la privata kompanio [[Astronomy Australia]], kiu estas [[neprofitcela organizaĵo]], kies membroj inkluzivas aŭstraliajn universitatojn kaj organizojn kun signifa esplorkapablo en [[astronomio]]. La universitato estas partnero en pluraj konsorcioj kaj oficialaj internaciaj retoj.<ref>UWA, Global Engagement, [https://www.web.uwa.edu.au/global-engagement/international-networks International Networks] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230717130930/https://www.web.uwa.edu.au/global-engagement/international-networks |date=2023-07-17 }}.</ref> Ĝi estas membro de la sekvaj tutmondaj retoj: la [[Matariki Universitata Reto]] kaj la [[Tutmonda reto de universitatoj]] kaj estas partnero kaj implikita en pluraj regionaj strategioj. Ĉi tiuj engaĝiĝoj establas la pozicion de la universitato kiel mondgvidanto en la kampo de edukado kaj influa esplorado kaj levilfortaj rilatoj en la [[Hinda Oceano|Hinda Oceana]] regiono kaj internacie. La Universitato de Okcidenta Aŭstralio estas fondmembro de [[The Australia Africa Universities Network]], mallongigita AAUN, kiu ligas esploristojn, akademiulojn kaj studentojn de ambaŭ kontinentoj por alfronti komunajn defiojn. La reto inkluzivas dek universitatojn de Aŭstralio kaj dek du universitatojn de Afriko (aktuale en 2020). Ĝi estas membro de la ''The Western Australia East Java University Consortium'' mallongigita WAEJUC. La partnereco ekspluatas la kombinitajn fortojn de la kvin universitatoj en la ŝtato de Okcidenta Aŭstralio por pliigi kvalitan esploradon, studentan moviĝeblon, edukadon kaj trejnadon trans ŝtatoj en [[Orienta Javo]]. La universitato estas membro de la [[Association of Southeast Asian Higher Education Institutions]] (ASHE), kiu estas [[neprofitcela organizaĵo]] fondita en [[1956]] en [[Bankoko]]. Ĝia celo estas helpi membrajn instituciojn plifortigi sin per reciproka kunlaboro por atingi atingojn en instruado, esplorado kaj publika servo, tiel kontribuante al siaj landoj kaj pretere. Krome, la universitato estas membro de la Centro kaj Instituto por Regiona Kunlaboro ''':''' The Australia-Indonesia Centre (mallongigita AIC) estas duflanka esploriniciato establita fare de gvidaj universitatoj, registaroj kaj industrio en [[2014]]. La centro inkluzivas [[Entrepreno|korporacion]] de dek unu partneroj de [[Akademio|la Akademio]] ; Kvar akademiaj institucioj de Aŭstralio kaj sep akademiaj institucioj de [[Indonezio]]. La misio de la centro estas antaŭenigi ligojn inter homoj en la kampoj de scienco, teknologio, eduko kaj novigado. The Australia India Institute (mallongigita AII) estas altranga aŭstralia centro fondita en [[2008]] kaj dediĉita al la studo de [[Barato|Hindio]] kaj la duflanka rilato inter la du landoj. La centrobranĉo en la universitato estas dizajnita por apogi la vizion de la universitato por iĝi la gvida centro por esplorado traktanta nuntempan Hindion ekster la subkontinento kaj farendaĵo tion konstruante la kapaciton de Aŭstralio por esplorado ligita al Hindio traktanta esencajn sociajn, politikajn kaj mediajn defiojn. == Rangigo == La universitato estas vicigita en la grupo de la cent plej bonaj universitatoj en [[altlernejoj kaj universitataj rangotabeloj]] laŭ la tutmonda rangiga sistemo.<ref>UWA, About UWA, The University of Western Australia, The University, Reputation, Highlights, [https://www.web.uwa.edu.au/university/highlights/reputation Top in rankings].</ref> Monda rangotabelo; La universitato estas rangita 86-a el 100 edukaj institucioj en la mondo, laŭ la [[QS-rangotabelo de universitatoj en la mondo]] por [[2020]], 132-a laŭ [[Times Higher Education World University Rankings|The Times]] por [[2022]], kaj 99-a por [[2019]] laŭ la ''[[Akademia rangotabelo de universitatoj en la mondo|Ŝanhaja Ranking]]'', 86-a laŭ la rango de [[USNews]] por 2019 2020 kaj en 153-a loko laŭ la [[CWTS Leiden]] rangotabelo por [[2017]]. Instruado en Agrikulturo kaj Forstado, Anatomio kaj Psikologio, Minado kaj Minerala Inĝenierado, Civila kaj Struktura Inĝenierado, Teraj kaj Maraj Sciencoj kaj Sportaj fakoj, estis vicigitaj en la supraj 50 laŭ la QS Monda Rangigo 2019 laŭ la QS-rangotabeloj de universitatoj en la mondo laŭ temoj'.<ref>UWA, About UWA, The University of Western Australia, The University, Reputation, Highlights, [https://www.web.uwa.edu.au/university/highlights/reputation#rankings Top in rankings].</ref> == Kampusoj == La antaŭurbo de Crawley estas proksima al la [[centra financa kvartalo|ĉefa komerccentro]] de Perto kaj estas hejmo de la ĉefkampuso de la Universitato de Okcidenta Aŭstralio. Krome, ekzistas du malgrandaj satelitcentroj; Claremont kaj Centra Albany.<ref>UWA Home, The University of Western Australia, The University, [https://www.web.uwa.edu.au/university/campuses#claremont Campuses].</ref> === Kampuso Crawley === La ĉefa kampuso, situanta proksime de la [[Cigna Rivero (Okcidenta Aŭstralio)|Cigno-Rivero]] en [[Crawley (Okcidenta Aŭstralio)|Crawley]], [[antaŭurbo]] de Perto, estas disvastigita sur areo de 650 [[dunam|dunam'oj]] kaj estas 5&nbsp;km de la centra financa kvartalo de Perto. La kampuso spertas disvolviĝon. vastiĝo kaj la konstruado de diligentaj konstruaĵoj (dum la dua kaj tria jardekoj de la 21-a jarcento).Projektoj povas intervali de studentaj dormejoj, akademia instruado kaj esplorado aŭ administraj instalaĵoj sur kampuso, ĝis instalaĵoj por la pli larĝa komunumo evoluigita en aliaj lokoj de metropolitena Perto aŭ en la antaŭurboj. Ĉiuj dek jaroj la universitato ellaboras kampusplanon kiu disponigas la ŝtatan registaron kaj la komunumon Informojn pri la planintencoj de la Universitato por la Crawley Kampuso. La Campus Plan estas la ŝlosila ilo por gvidi la Universitaton en ĝiaj decidoj koncerne la funkciajn aranĝo kaj estonta evoluo de la Crawley Kampuso kaj ĝia efektivigo en la fizika planado, kiel ekzemplo de tio estas la Kampusa Plano prezentita en [[2011]], la Kampusa plano [[2010]]. Tiu plano 2010 havas ligilojn al pluraj strategiaj planoj kaj aliaj statutoj de la loka. registaro kaj la ŝtato de Okcidenta Aŭstralio.<ref>UWA, Campus Management, Campus planning, [http://www.cm.uwa.edu.au/plan/campus-plan-2010 Campus Plan 2010] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200216024737/http://www.cm.uwa.edu.au/plan/campus-plan-2010 |date=2020-02-16 }}.</ref> La arkitekturo de la universitato inkluzivas miksaĵon de arkitektura heredaĵo en la [[Romanika arkitekturo|novromanika]] stilo kaj nuntempaj konstruaĵoj kiuj plenumas malsamajn funkciojn. La kampuso estas hejmo de [[Shenton House]], kiu estas duetaĝa strukturo en la [[georga arkitekturo|georga arkitektura]] stilo kaj estas La plej malnova konstruaĵo sur kampuso, konstruita en [[1846]] kaj uzita por la Lernejo de Indiĝenaj Studoj. La Crawley-kampuso havas konstruaĵojn konstruitajn de [[Kalkoŝtono|kalkŝtono]] kaj tial la universitato apartenas al la neoficiala grupo nomita ''[[Sandstone Universities]]'', neoficiala moknomo donita al la plej maljuna universitato en iu ŝtato en Aŭstralio kaj ĝi estas unu el (plej pitoreskaj kampusoj en Aŭstralio. La historia komplekso sur kampuso inkluzivas kelkajn malnovajn konstruaĵojn kaj instalaĵojn: la administracia konstruaĵo, la Lawrence Wilson Art Gallery por montri la tri kulturajn kolektojn kaj diversajn kaj ŝanĝiĝantajn artekspoziciojn; teatraj konstruaĵoj; salonoj; La ikoneca konstruaĵo, "Winthrop Hall", kiu povas teni 974 sidlokojn kaj estas uzita por diversaj okazaĵoj, ''Octagon Theatre'' kiu tenas 683 sidlokojn, "Dolphin Theatre", "Somerville Auditorium", kaj "The New Luck Theatre" situanta en la Fakultato de Arto, Komercadministracio, Juro kaj Eduko; kaj ĝardenoj; "La Alfundiĝinta Ĝardeno" kaj "Tropical Grove"; [[Konservatorio]] ; sportinstalaĵoj destinitaj por studentoj, fakultato kaj la komunumo; La Kultura Komplekso, kiu respondecas pri la inspektado kaj administrado de la galerio, por ([[Eldonado|eldonejo]] de la universitato, [[UWA Press]], fondita en [[1935]], por la artaĵoj ĉie en la kampuso kaj por okazaĵoj kaj ekspozicioj; la [[Burnett Muzeo de Antropologio]] en la Lawrence Wilson Art Gallery, en la okcidenta parto de la kampuso, enhavas kolekton kaj ekspozicion pri [[indiĝenaj aŭstralianoj|indiĝena]] kulturo kaj arto aldone al la aziaj kaj Melanesianaj kolektoj. Kvar universitataj bibliotekoj situas sur la Crawley-kampuso; Reed Arts kaj Business Library, Law Library, Music Library kaj Science Library. Najbara al la centra kampuso, la sekvaj bibliotekoj situas; La biblioteko por edukado, arto kaj arkitekturo kaj la biblioteko por medicino kaj dentokuracado. La studentaj dormejoj aligitaj al la universitato situas norde de la kampuso kaj estas: St. Catherine's College, St. George's College, St. Thomas More College kaj Trinity College. Studentaj sugestaj enketoj konstante taksas la kampuson kiel ofertantan ekscitan, viglan etoson kaj diversajn servojn por studenta vivo. La oficialo retejo de la universitato permesas virtualan turneon de la kampuso <ref>UWA, The University, Campuses, [http://www.csse.uwa.edu.au/virtual/ UWA Virtual Universe].</ref> aldone al interaga mapo.<ref>UWA, The University, Campuses, [https://www.web.uwa.edu.au/contact/map the campus map].</ref> === Claremont === Mallonga distanco de la ĉefkampuso de Crawley estas la kampuso [[Claremont]] de la universitato. Claremont funkcias kiel hejmo por pluraj funkcioj; Aŭstralia Muziko-Ekzamenoj-Konsilio (ANC), la Konfuceo-Instituto, la Centro por islamaj Landoj kaj Societoj, la Internacia Sankapablo kaj Trejnada Instituto, kaj la Angla Lingvo-Instrua Centro, kaj la Taylor College por Bazaj Studoj por {{J|internacia studento}}. La originaj konstruaĵoj estis hejmo de la unua post-sekundara instruejo de la ŝtato kiu malfermiĝis en [[1902]] - Claremont Teachers College. Poste la kolegio iĝis la Okcidenta Kolegio de Altnivela Eduko en Aŭstralio. === Albany Centro === [[Dosiero:Albany_UWA_Centre.jpg|dekstra|eta|Albany Centro.]] [[Albany (Okcidenta Aŭstralio)|Albany]] estas regiona kampuso fondita en [[1999]] en la sudmarborda urbo de Albany, kvar-kaj-duonon da horoj de Perto. La centro inkluzivas; La Centro de la Universitato de Okcidenta Aŭstralio, Centro de Plejboneco en Natural Resource Management, Rural Clinical School (Albany) kaj la Organizo de Membroj de la Institucio. En [[2005]], [[Universitato Curtin|Curtin University]] (AN), kiu estas unu el la universitatoj de la [[Aŭstralia Teknologia Reto (Universitatoj)]] (AN), aliĝis al la centro transdonante universitatajn kursojn. Albany ofertas vastan gamon de opcioj, inkluzive de sportaj kaj sociaj agadoj, publikaj prelegoj kaj artaj eventoj. == Organizo == La universitato estas organizita en kvar fakultatoj, dudek kvar lernejoj, tridek du esplorcentroj kaj tri esplorinstitutoj. === Fakultato de Arto, Komercadministracio, Juro kaj Eduko === lernejo de [[entrepren-ekonomiko|Komercadministracio]], lernejo de Dezajno, lernejo de [[Eduko]], lernejo de [[Homa scienco|Homaroscienco]], lernejo de [[Jurisprudenco|Juro]], [[Konservatorio]] kaj lernejo de [[Socia scienco|Sociaj Sciencoj]]<ref>UWA Home, Faculties, [https://www.uwa.edu.au/able/home Faculty of Arts, Business, Law and Education].</ref>. === Fakultato de Inĝenieristiko kaj Matematiko === : lernejo de [[Inĝenierarto|inĝenierio]] ; kolegio de [[Kemia inĝenierarto|Kemia Inĝenierado]], kolegio de [[Konstrua inĝenierarto|Konstruinĝenieristiko]] kaj Mina Inĝenierado, kolegio de [[Elektrotekniko|Elektra]], [[Elektroniko]] kaj [[Komputilo|Komputila]] Inĝenierado, kolegio de [[Mekanika inĝenierarto|Mekanika Inĝenierado]]. : lernejo de [[Matematiko]], [[Fiziko]] kaj Komputiloj; kolegio de [[Informadiko|Komputado]] kaj [[Programara inĝenierarto|Programaro-Inĝenierado]], kolegio de Matematiko kaj [[Statistiko]], kolegio de Fiziko. : Diplomiĝinta Lernejo de Oceanaj Sciencoj.<ref>UWA Home, [https://www.uwa.edu.au/ems/home Faculty of Engineering and Mathematical Sciences].</ref> === Fakultato de Scienco <ref>UWA Home, Faculties, [https://www.uwa.edu.au/science/home Faculty of Science].</ref> === lernejo de [[Agrikulturo]] kaj la Medio, lernejo de [[Biologio|Biologiaj]] Sciencoj, lernejo de [[Terscienco]]j, lernejo de Agrikulturo kaj la Medio, lernejo de Homaj Sciencoj, lernejo de Molekulaj Sciencoj, lernejo de [[Psikologio|Psikologiaj]] Sciencoj. === Fakultato de Sano kaj Medicinaj Sciencoj <ref>UWA Home, Faculties, [https://www.uwa.edu.au/health/home Faculty of Health and Medical Sciences].</ref> === lernejo de [[Sanscienco|Biomedicinaj Sciencoj]], lernejo de Sanaj Profesioj, lernejo de [[Dentokuracado]], lernejo de [[Medicino]], lernejo de [[publika sano]]. === Lernejo de Indiĝenaj Studoj <ref>UWA Home, [http://www.sis.uwa.edu.au/ School of Indigenous Studies] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230625024312/https://www.sis.uwa.edu.au/ |date=2023-06-25 }}.</ref> === === Lernejo de Postdiplomaj Studoj <ref>UWA Home, [http://www.postgraduate.uwa.edu.au/ Graduate Research School].</ref> === === Institutoj kaj esplorcentroj === * Instituto pri Energio kaj Mineraloj <ref>UWA Home, The University of Western Australia, The University, Research Institutes and Centers, [https://www.uwa.edu.au/business-industry/overview Energy and Minerals Institute] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220705152638/https://www.uwa.edu.au/business-industry/overview |date=2022-07-05 }}.</ref> * Instituto de Agrikulturo <ref>UWA Home, The University of Western Australia, The University, Research Institutes and Centers, [http://www.ioa.uwa.edu.au/ The UWA Institute of Agriculture]{{404|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> * Oceana Instituto <ref>UWA Home, The University of Western Australia, The University, Research Institutes and Centers, [http://www.oceans.uwa.edu.au/ UWA Oceans Institute].</ref> La universitato ankaŭ inkluzivas esplorcentrojn <ref>UWA Home, The University of Western Australia, The University, Research Institutes and Centers, [http://www.research.uwa.edu.au/list-of-centres UWA Research Institutes and Centres].</ref>. == Studenta vivo == La [[Student Association of the University of Western Australia]] (UWA) estis establita en 1913 por reprezenti la interesojn de la studentoj direkte al la universitato, la registaro kaj la pli larĝa komunumo same kiel disponigi servojn al studentoj. La unuiĝo estas rilata al la [[Nacia Unio de Studentoj en Aŭstralio]] kaj estas administrita fare de la konsilio de studentaj reprezentantoj kiuj estas elektitaj por periodo de unu jaro en ĉiujaraj elektoj. La unuiĝo disponigas diversajn servojn al studentoj intervalantaj de manĝoprovizo ĝis financaj konsiloj konservante median kaj socian konscion. Estas ankaŭ pli ol cent kluboj kaj societoj sponsoritaj de la asocio. La asocio eldonas la studentan gazeton, ''La [[Pelikano]]'' (kiu estas parto de la emblemo de la universitato), same kiel plurajn aliajn publikaĵojn. universitataj eventoj; La kulminaĵo de la socia jaro estas konsiderita, de kelkaj studentoj, urba okazaĵo nomita "Froosh" (An'). La okazaĵo komenciĝas en aprilo kie la studentoj vestiĝas en kostumoj kaj promenas la stratojn de la grandurbo vendante luksajn satirajn gazetojn por diversaj bonfaraj celoj. Karitata evento fondita en [[1936]] nomita Camping for Children Inc. estas la plej malnova [[Asocio (sociologio)|registrita]] neprofitocela en Vaŝingtono. Dum la pasintaj 70 jaroj, studentaj flegistinoj zorgis al malriĉaj infanoj en Okcidenta Aŭstralio dum dusemajnaj tendaroj en januaro kaj tagaj [[pikniko]]j ĉie. la jaro. La universitatoj ĉirkaŭ la Hinda Oceano kaj Azio, en kiuj partoprenis pli ol cent grupoj reprezentantaj 23 universitatoj el ok landoj, okazis de novembro ĝis decembro en [[2005]]. == Sporto == La centra kampuso de la universitato havas multajn sportinstalaĵojn; Akvosporta komplekso, gimnastikejo, sportbutiko kaj [[Fizioterapio|fizika terapio]]. Eksterkampuso ili funkciigas la sportparkon kiu enhavas [[atletiko]]n, [[basbalo]], [[kriketo]]n, [[futbalo]]n, [[Gazonhokeo|kampohokeon]], [[rugbeo]]n, futbalon kaj finfinajn [[Flugdisko|frisbeejojn]]. Teniscentro najbara al la Etgar-stadiono kaj la sporta parko. Shenton Recreation Park inkludas trejniteckomplekson, endoman sporthalon, [[Teniso|tenisejojn]] kaj hokeejon. Sportkonkuradoj estas okazigitaj en Okcidenta Aŭstralio inter la universitatoj en la lando kiel parto de la ([[University Games serial]]. La konkuradoj estas okazigitaj inter la kvin universitatoj en la ŝtato de Okcidenta Aŭstralio: [[Universitato Curtin|Curtin University]], [[Edith Cowan University]], [[Murdoch University]] kaj [[Notre Dame University Australia]] . Aldone al tio, konkuradoj estas okazigitaj en diversaj branĉoj kiel parto de ([[ĉiujaraj aŭstraliaj Universitatludoj]]. == Notindaj diplomiĝintoj == Multaj el la eminentaj diplomiĝintoj de la Universitato de Okcidenta Aŭstralio elstaris je diversaj profesioj, precipe en politiko kaj registaro. Malsupre estas nur parta listo: * [[Carmen Lawrence]] funkciis kiel la unua ŝtatestro * [[Bob Hawke]] [[ĉefministro de Aŭstralio]] * [[Barry Marshall]] gajnis la [[Nobel-premio]]n pri Fiziologio aŭ Medicino en [[2005]]. * [[Tim Minchin]] estas aktoro kaj muzikisto == Galerio == Jen fotoj de la malnovaj konstruaĵoj sur la kampuso Crawley:<gallery> OIC_UWA_winthrop_hall_1.jpg|Winthrop halo UWAWinthropHallSunsetcurves_gobeirne.jpg|Winthrop halo ReflectionPool_UWA_gobeirne.jpg|Winthrop halo UWA_Winthrop_Hall_foyer_2006.jpg|Winthrop halo UWASocrates_gobeirne.jpg|statuo proksime al Winthrop halo UWABalcony_gobeirne.jpg|En de Winthrop halo UWAFiveLamps_gobeirne.jpg|La granda pordego kun la muzaiko de kvin lampoj de scio UWA_Winthrop_Hall_through_fig_tree_2008.jpg|Winthrop halo UWA_Geology_building_2006.jpg|Konstruaĵo de geologio UWA_Admin_Arch.jpg|Administrejo UWA_Arches.jpg|Ŝtonaj arkoj laŭlonge de piediraj vojoj St_George's_College.JPG|Kolegio St. George </gallery> Novaj konstruaĵoj konstruitaj en la 21-a jarcento sur la universitata kampuso (parta listo):<gallery> QEII_Medical_Centre_Buildings.jpg|Medicina centro UWAMotorolaSoftwareCentre_gobeirne.jpg|Motorola centro por saftvaro Cmssciences.jpg|konstruaĵo de kemiaj kaj molekularaj sciencoj Forrest_Hall,_July_2018_01.jpg|Forrest halo </gallery> == Por plia legado == * [http://nla.gov.au/nla.news-page3555856 Special University Number] ''[[:en:Western Mail (Western Australia)|Western Mail]]'', la 21an de aprilo 1932 * [http://www.archives.uwa.edu.au/information_about/university_archives2/fact_sheet_index/irwin_street_buildings Brief history of the early campus] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130514124329/http://www.archives.uwa.edu.au/information_about/university_archives2/fact_sheet_index/irwin_street_buildings |date=2013-05-14 }} * ''The Hackett Memorial Buildings at The University of Western Australia'', by John Melville-Jones, Hesperian Press 2012. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} * [https://www.uwastudentguild.com/ UWAa studenta asocio] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Okcidenta Aŭstralio]] [[Kategorio:Universitatoj en Aŭstralio]] k7qfdrnsg4jpmszcm6bszihtkmaq07n 9418622 9418621 2026-07-02T09:24:59Z Sj1mor 12103 9418622 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= Winthrop halo, la plej elstara orientilo sur la ĉefa samnoma kampuso de UWA |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = ''Seek wisdom''<br />Serĉu saĝecon |lando = Aŭstralio |situo = |establita = |speco = |gvidanto = |nombro de studentoj = |nombro de kunlaborantoj= |regiono-ISO = AU-WA |situo sur mapo=Perto |zomo = 12 |retejo = }} La '''Universitato de Okcidenta Aŭstralio''' ({{Lang-en|The '''University of Western Australia'''}}, mallongigita: '''UWA''') estas aŭstralia [[Publika universitato|publika]] [[Esplora universitato|esploruniversitato]], fondita en [[1911]] kaj situanta en la grandurbo [[Perto]], la ĉefurbo de la ŝtato [[Okcidenta Aŭstralio]]. La [[Kampuso|ĉefkampuso]] situas en la antaŭurbo de Perto kaj malgrandaj satelitkampusoj situas en Claremont kaj [[Albany (Okcidenta Aŭstralio)|Albany]]. La universitato estas la sesa plej malnova en Aŭstralio kaj la unua fondita en Okcidenta Aŭstralio. La universitato inkluzivas kvar fakultatojn kaj du sendependajn lernejojn, ses bibliotekojn kaj specialajn kolektojn. La strategio de la universitato estas difinita en la vizioplano "Universitato de Okcidenta Aŭstralio 2030" kaj estas koncentrita sur la sekvaj aspektoj; Eduko, esplorado kaj novigado, medio kaj [[daŭripovo]], homoj kaj [[kulturo]], partnerecoj kaj tutmonda implikiĝo.<ref>UWA, [https://www.uwa.edu.au/uwa2030/home UWA 2030].</ref> == Historio == [[Dosiero:UWA_IrwinSt.jpg|eta|La historia konstruaĵo sur Irvine strato, Perto|240x240ra]] La Universitato de Okcidenta Aŭstralio estis establita en 1911 kiel la unua universitato de la ŝtato de Okcidenta Aŭstralio kaj ankaŭ estis la unua libera universitato en la [[Brita imperio]], kiu aktive antaŭenigis egalan aliron al post-sekundara eduko por ĉiuj sociaj klasoj.<ref>UWA, About UWA, [https://www.web.uwa.edu.au/university/history History of the University].</ref> La universitato estis establita plejparte dank'al la iniciato de Siro [[John Winthrop Hackett]], kiu havis vizion kaj pasion disponigi universitaton por la ŝtato de Okcidenta Aŭstralio. Li estis la posedanto kaj redaktisto de la gazeto ''[[State of Western Australia]]'' en la 19-a jarcento, politikisto kaj la unua [[universitata prezidanto|prezidanto de la universitato]]. La fondinto de la universitato testamentis pli ol [[Brita pundo|£]] 425,000 (ekvivalenta al pli ol 32 milionoj da dolaroj, ekde la fino de la dua jardeko de la [[21-a jarcento]]) al la universitato. Komence de la [[20-a jarcento]], la loĝantaro de Perto estis nur 121,000 kaj ĝia ekonomio dependis ĉefe de agrikulturaj industrioj, [[paŝtado]] kaj [[minado]].Por helpi disvolvi la pioniran ekonomion de Okcidenta Aŭstralio, estis interkonsentita ke la nova institucio disponigus ne nur terciaran edukadon, sed ke ĝi ankaŭ havus praktikan naturon. Kiel rezulto, la fondaj profesiaj nomumoj estis en [[agrikulturo]], minado kaj [[Inĝenierarto|inĝenieristiko]], [[geologio]], [[matematiko]] kaj [[fiziko]], [[kemio]], [[historio]] kaj [[ekonomio]], [[biologio]] kaj angla.Tiuj estis iagrade ekvilibrigitaj per la nomumo de prelegantoj por klasikaĵo kaj antikva historio, [[Franca lingvo|franca]], [[Germana lingvo|germana]], mensa kaj [[morala psikologio|morala]] [[psikologio]] kaj [[Veterinara medicino|veterinara medicino]]. Aldone al tiuj 12 postenoj estis tri fakultatoj - inĝenierio, scienco kaj arto. En [[1913]], la universitato malfermis siajn pordojn al 184 studentoj.Ili studis en konstruaĵoj kun lignaj muroj kaj ondumita tegmentoj sur tegmentoj. provizora ejo sur Irwin Street, kiu ekde la komenco de la 21-a jarcento estas la [[centra financa kvartalo|ĉefa komerca centro]] de Perto. La universitato estas kontrolata de 18-membra senato, kaj vicprezidanto nomumita laŭ rotacia bazo inter la profesoroj. La [[studenta asocio]] ankaŭ estis establita kiel parto de la Universitato de Okcidenta Aŭstralio-Leĝo de [[1911]] kiel sendependa ento. En [[1914]] kun la eksplodo de la [[Unua Mondmilito]], multaj studentoj kaj laborantaranoj volontulis por [[militservo]] kaj la loka ekonomio estis grave difektita, influante ĝian kapablon financi la universitaton. [[Edward Sidney Simpson]] (1875-1939) estas konsiderita la unua studento diplomiĝinta kun [[bakalaŭro]] ĉe la Universitato de Okcidenta Aŭstralio kaj la unua se temas pri ricevi [[Doktoro|doktorecon]] pri scienco en [[1919]] ([[mineralogio]] kaj [[geokemio]]). Post la fino de la milito, la universitato rapide disvolviĝis. Dank' al malavara donaco de la bieno de Siro Winthrop Hackett, konstruado komenciĝis en [[1929]] sur 51-hakrea ejo en Crawley, proksimume kvin kilometrojn okcidente de Perto; Winthrop Hall kun ĝia impona [[belfrido]], Hackett Hall kaj la administraj konstruaĵoj estis finkonstruitaj en [[1932]], St. George's College - la unua [[Studenthejmo|studenta dormejo]] de la universitato - estis konstruita kaj kompletigita en [[1931]]. La translokiĝo de Irwin Street en Perto al Crawley komenciĝis en [[1925]] kaj estis kompletigita antaŭ 1932. La [[Jurisprudenco|jura]] fakultato iĝis la kvara fakultato de la universitato en [[1927]], kaj en [[1930]] la nombro da studentoj en la universitato atingis pli ol 600. La [[Granda Depresio]], kiu komenciĝis en 1929, kaj la [[Dua Mondmilito]], frostigis la evoluon en la universitato denove. La escepto estis la apartigo de agrikulturo de scienco por krei novan fakultaton en [[1936]]. Post la Dua Mondmilito, la universitato komencis akiri impeton kun la nombro da studentoj atingantaj 1000 dank'al prospera ekonomio, demografia kresko, pliiĝo de mendado je universitata edukado kaj la veturado por plibonigi la vivnivelon. Por atingi la postulatan industrian evoluon, la federacia registaro supozis respondecon por financado de ĉiuj universitatoj. La nombro da studentoj pliiĝis al 2000 en [[1956]] kaj preskaŭ duobliĝis al 3800 en [[1962]], inkluzive de 166 registradoj por majstraj studoj kaj 99 por doktorecoj. Kun pli da studentoj, ekzistis drameca pliiĝo en la akademia kunlaborantaro, saltante de 91 en [[1953]] al 247 en [[1966]]. Kvar pliaj kapabloj estis kreitaj antaŭ 1956, alportante la totalon al naŭ. Krom artoj, juro, inĝenieristiko, agrikulturo kaj sciencoj: edukado estis apartigita de artoj en [[1947]], ekonomiko estis apartigita de artoj en [[1954]], la fakultato de dentokuracado estis establita en [[1946]] kaj la fakultato de medicino estis fondita en 1956. Dum la 1960-aj jaroj kaj 1970-aj jaroj, kromaj post-sekundaraj institucioj estis establitaj en la lando kaj tial La universitato jam ne estis la sola provizanto de alteduko en Okcidenta Aŭstralio. En [[1975]], la nombro da studentoj pliiĝis al 10,195. En [[1973]], nova konkuranta universitato estis establita en la lando, nomita Murdoch University, kiu partoprenis en la federacia financado. Kiel rezulto, la universitato iĝis pli temigis siajn celojn kaj prioritatojn ol ĝi estis antaŭe. Dum la venontaj du jardekoj, la nombro da studentoj pliiĝis al 12,791 en [[1994]] kaj 21,091 en [[2009]]. En [[2012]], pli ol 24,000 studentoj estis rekrutitaj. En 2012, la formato de studoj en la institucio ŝanĝiĝis kun la enkonduko de nova studstrukturo. La modelo de larĝaj bakalaŭraj studoj sekvataj de postbakalaŭra profesia kvalifiko konformas al gvidaj universitatoj tutmonde kaj estas desegnita por kvalifiki diplomiĝintojn kaj disponigi multoblajn enirajn elektojn por larĝa gamo de studentoj. En [[2013]] la universitato festis sian 100-an datrevenon. La okazaĵo kunvenigis universitatan fakultaton kaj studentojn, pasintecon kaj nunan, kaj la pli larĝan kampuskomunumon por festi 100 jarojn da atingo. Kiel parto de tiuj festadoj, detala studo de la historio de la universitato estis publikigita: '''''Seek Wisdom, One Hundred Years of History of the University of Western Australia''''', redaktita fare de la [[historiisto]] de la universitato, Jenny Gregory. == Internaciaj rilatoj == Sur la kontinento de Aŭstralio, la universitato estas fondmembro de la [[Grupo de Oko]],<ref>UWA, About UWA, The University of Western Australia, The University, Reputation, Highlights, [https://www.web.uwa.edu.au/university/highlights/partnerships Partnerships].</ref> membro de la [[Australian Universities Organization]] (AU), apartenas al la neoficiala grupo konata kiel ''[[Sandstone Universities]]'' kaj estas partnero en la privata kompanio [[Astronomy Australia]], kiu estas [[neprofitcela organizaĵo]], kies membroj inkluzivas aŭstraliajn universitatojn kaj organizojn kun signifa esplorkapablo en [[astronomio]]. La universitato estas partnero en pluraj konsorcioj kaj oficialaj internaciaj retoj.<ref>UWA, Global Engagement, [https://www.web.uwa.edu.au/global-engagement/international-networks International Networks] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230717130930/https://www.web.uwa.edu.au/global-engagement/international-networks |date=2023-07-17 }}.</ref> Ĝi estas membro de la sekvaj tutmondaj retoj: la [[Matariki Universitata Reto]] kaj la [[Tutmonda reto de universitatoj]] kaj estas partnero kaj implikita en pluraj regionaj strategioj. Ĉi tiuj engaĝiĝoj establas la pozicion de la universitato kiel mondgvidanto en la kampo de edukado kaj influa esplorado kaj levilfortaj rilatoj en la [[Hinda Oceano|Hinda Oceana]] regiono kaj internacie. La Universitato de Okcidenta Aŭstralio estas fondmembro de [[The Australia Africa Universities Network]], mallongigita AAUN, kiu ligas esploristojn, akademiulojn kaj studentojn de ambaŭ kontinentoj por alfronti komunajn defiojn. La reto inkluzivas dek universitatojn de Aŭstralio kaj dek du universitatojn de Afriko (aktuale en 2020). Ĝi estas membro de la ''The Western Australia East Java University Consortium'' mallongigita WAEJUC. La partnereco ekspluatas la kombinitajn fortojn de la kvin universitatoj en la ŝtato de Okcidenta Aŭstralio por pliigi kvalitan esploradon, studentan moviĝeblon, edukadon kaj trejnadon trans ŝtatoj en [[Orienta Javo]]. La universitato estas membro de la [[Association of Southeast Asian Higher Education Institutions]] (ASHE), kiu estas [[neprofitcela organizaĵo]] fondita en [[1956]] en [[Bankoko]]. Ĝia celo estas helpi membrajn instituciojn plifortigi sin per reciproka kunlaboro por atingi atingojn en instruado, esplorado kaj publika servo, tiel kontribuante al siaj landoj kaj pretere. Krome, la universitato estas membro de la Centro kaj Instituto por Regiona Kunlaboro ''':''' The Australia-Indonesia Centre (mallongigita AIC) estas duflanka esploriniciato establita fare de gvidaj universitatoj, registaroj kaj industrio en [[2014]]. La centro inkluzivas [[Entrepreno|korporacion]] de dek unu partneroj de [[Akademio|la Akademio]] ; Kvar akademiaj institucioj de Aŭstralio kaj sep akademiaj institucioj de [[Indonezio]]. La misio de la centro estas antaŭenigi ligojn inter homoj en la kampoj de scienco, teknologio, eduko kaj novigado. The Australia India Institute (mallongigita AII) estas altranga aŭstralia centro fondita en [[2008]] kaj dediĉita al la studo de [[Barato|Hindio]] kaj la duflanka rilato inter la du landoj. La centrobranĉo en la universitato estas dizajnita por apogi la vizion de la universitato por iĝi la gvida centro por esplorado traktanta nuntempan Hindion ekster la subkontinento kaj farendaĵo tion konstruante la kapaciton de Aŭstralio por esplorado ligita al Hindio traktanta esencajn sociajn, politikajn kaj mediajn defiojn. == Rangigo == La universitato estas vicigita en la grupo de la cent plej bonaj universitatoj en [[altlernejoj kaj universitataj rangotabeloj]] laŭ la tutmonda rangiga sistemo.<ref>UWA, About UWA, The University of Western Australia, The University, Reputation, Highlights, [https://www.web.uwa.edu.au/university/highlights/reputation Top in rankings].</ref> Monda rangotabelo; La universitato estas rangita 86-a el 100 edukaj institucioj en la mondo, laŭ la [[QS-rangotabelo de universitatoj en la mondo]] por [[2020]], 132-a laŭ [[Times Higher Education World University Rankings|The Times]] por [[2022]], kaj 99-a por [[2019]] laŭ la ''[[Akademia rangotabelo de universitatoj en la mondo|Ŝanhaja Ranking]]'', 86-a laŭ la rango de [[USNews]] por 2019 2020 kaj en 153-a loko laŭ la [[CWTS Leiden]] rangotabelo por [[2017]]. Instruado en Agrikulturo kaj Forstado, Anatomio kaj Psikologio, Minado kaj Minerala Inĝenierado, Civila kaj Struktura Inĝenierado, Teraj kaj Maraj Sciencoj kaj Sportaj fakoj, estis vicigitaj en la supraj 50 laŭ la QS Monda Rangigo 2019 laŭ la QS-rangotabeloj de universitatoj en la mondo laŭ temoj'.<ref>UWA, About UWA, The University of Western Australia, The University, Reputation, Highlights, [https://www.web.uwa.edu.au/university/highlights/reputation#rankings Top in rankings].</ref> == Kampusoj == La antaŭurbo de Crawley estas proksima al la [[centra financa kvartalo|ĉefa komerccentro]] de Perto kaj estas hejmo de la ĉefkampuso de la Universitato de Okcidenta Aŭstralio. Krome, ekzistas du malgrandaj satelitcentroj; Claremont kaj Centra Albany.<ref>UWA Home, The University of Western Australia, The University, [https://www.web.uwa.edu.au/university/campuses#claremont Campuses].</ref> === Kampuso Crawley === La ĉefa kampuso, situanta proksime de la [[Cigna Rivero (Okcidenta Aŭstralio)|Cigno-Rivero]] en [[Crawley (Okcidenta Aŭstralio)|Crawley]], [[antaŭurbo]] de Perto, estas disvastigita sur areo de 650 [[dunam|dunam'oj]] kaj estas 5&nbsp;km de la centra financa kvartalo de Perto. La kampuso spertas disvolviĝon. vastiĝo kaj la konstruado de diligentaj konstruaĵoj (dum la dua kaj tria jardekoj de la 21-a jarcento).Projektoj povas intervali de studentaj dormejoj, akademia instruado kaj esplorado aŭ administraj instalaĵoj sur kampuso, ĝis instalaĵoj por la pli larĝa komunumo evoluigita en aliaj lokoj de metropolitena Perto aŭ en la antaŭurboj. Ĉiuj dek jaroj la universitato ellaboras kampusplanon kiu disponigas la ŝtatan registaron kaj la komunumon Informojn pri la planintencoj de la Universitato por la Crawley Kampuso. La Campus Plan estas la ŝlosila ilo por gvidi la Universitaton en ĝiaj decidoj koncerne la funkciajn aranĝo kaj estonta evoluo de la Crawley Kampuso kaj ĝia efektivigo en la fizika planado, kiel ekzemplo de tio estas la Kampusa Plano prezentita en [[2011]], la Kampusa plano [[2010]]. Tiu plano 2010 havas ligilojn al pluraj strategiaj planoj kaj aliaj statutoj de la loka. registaro kaj la ŝtato de Okcidenta Aŭstralio.<ref>UWA, Campus Management, Campus planning, [http://www.cm.uwa.edu.au/plan/campus-plan-2010 Campus Plan 2010] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200216024737/http://www.cm.uwa.edu.au/plan/campus-plan-2010 |date=2020-02-16 }}.</ref> La arkitekturo de la universitato inkluzivas miksaĵon de arkitektura heredaĵo en la [[Romanika arkitekturo|novromanika]] stilo kaj nuntempaj konstruaĵoj kiuj plenumas malsamajn funkciojn. La kampuso estas hejmo de [[Shenton House]], kiu estas duetaĝa strukturo en la [[georga arkitekturo|georga arkitektura]] stilo kaj estas La plej malnova konstruaĵo sur kampuso, konstruita en [[1846]] kaj uzita por la Lernejo de Indiĝenaj Studoj. La Crawley-kampuso havas konstruaĵojn konstruitajn de [[Kalkoŝtono|kalkŝtono]] kaj tial la universitato apartenas al la neoficiala grupo nomita ''[[Sandstone Universities]]'', neoficiala moknomo donita al la plej maljuna universitato en iu ŝtato en Aŭstralio kaj ĝi estas unu el (plej pitoreskaj kampusoj en Aŭstralio. La historia komplekso sur kampuso inkluzivas kelkajn malnovajn konstruaĵojn kaj instalaĵojn: la administracia konstruaĵo, la Lawrence Wilson Art Gallery por montri la tri kulturajn kolektojn kaj diversajn kaj ŝanĝiĝantajn artekspoziciojn; teatraj konstruaĵoj; salonoj; La ikoneca konstruaĵo, "Winthrop Hall", kiu povas teni 974 sidlokojn kaj estas uzita por diversaj okazaĵoj, ''Octagon Theatre'' kiu tenas 683 sidlokojn, "Dolphin Theatre", "Somerville Auditorium", kaj "The New Luck Theatre" situanta en la Fakultato de Arto, Komercadministracio, Juro kaj Eduko; kaj ĝardenoj; "La Alfundiĝinta Ĝardeno" kaj "Tropical Grove"; [[Konservatorio]] ; sportinstalaĵoj destinitaj por studentoj, fakultato kaj la komunumo; La Kultura Komplekso, kiu respondecas pri la inspektado kaj administrado de la galerio, por ([[Eldonado|eldonejo]] de la universitato, [[UWA Press]], fondita en [[1935]], por la artaĵoj ĉie en la kampuso kaj por okazaĵoj kaj ekspozicioj; la [[Burnett Muzeo de Antropologio]] en la Lawrence Wilson Art Gallery, en la okcidenta parto de la kampuso, enhavas kolekton kaj ekspozicion pri [[indiĝenaj aŭstralianoj|indiĝena]] kulturo kaj arto aldone al la aziaj kaj Melanesianaj kolektoj. Kvar universitataj bibliotekoj situas sur la Crawley-kampuso; Reed Arts kaj Business Library, Law Library, Music Library kaj Science Library. Najbara al la centra kampuso, la sekvaj bibliotekoj situas; La biblioteko por edukado, arto kaj arkitekturo kaj la biblioteko por medicino kaj dentokuracado. La studentaj dormejoj aligitaj al la universitato situas norde de la kampuso kaj estas: St. Catherine's College, St. George's College, St. Thomas More College kaj Trinity College. Studentaj sugestaj enketoj konstante taksas la kampuson kiel ofertantan ekscitan, viglan etoson kaj diversajn servojn por studenta vivo. La oficialo retejo de la universitato permesas virtualan turneon de la kampuso <ref>UWA, The University, Campuses, [http://www.csse.uwa.edu.au/virtual/ UWA Virtual Universe].</ref> aldone al interaga mapo.<ref>UWA, The University, Campuses, [https://www.web.uwa.edu.au/contact/map the campus map].</ref> === Claremont === Mallonga distanco de la ĉefkampuso de Crawley estas la kampuso [[Claremont]] de la universitato. Claremont funkcias kiel hejmo por pluraj funkcioj; Aŭstralia Muziko-Ekzamenoj-Konsilio (ANC), la Konfuceo-Instituto, la Centro por islamaj Landoj kaj Societoj, la Internacia Sankapablo kaj Trejnada Instituto, kaj la Angla Lingvo-Instrua Centro, kaj la Taylor College por Bazaj Studoj por {{J|internacia studento}}. La originaj konstruaĵoj estis hejmo de la unua post-sekundara instruejo de la ŝtato kiu malfermiĝis en [[1902]] - Claremont Teachers College. Poste la kolegio iĝis la Okcidenta Kolegio de Altnivela Eduko en Aŭstralio. === Albany Centro === [[Dosiero:Albany_UWA_Centre.jpg|dekstra|eta|Albany Centro.]] [[Albany (Okcidenta Aŭstralio)|Albany]] estas regiona kampuso fondita en [[1999]] en la sudmarborda urbo de Albany, kvar-kaj-duonon da horoj de Perto. La centro inkluzivas; La Centro de la Universitato de Okcidenta Aŭstralio, Centro de Plejboneco en Natural Resource Management, Rural Clinical School (Albany) kaj la Organizo de Membroj de la Institucio. En [[2005]], [[Universitato Curtin|Curtin University]] (AN), kiu estas unu el la universitatoj de la [[Aŭstralia Teknologia Reto (Universitatoj)]] (AN), aliĝis al la centro transdonante universitatajn kursojn. Albany ofertas vastan gamon de opcioj, inkluzive de sportaj kaj sociaj agadoj, publikaj prelegoj kaj artaj eventoj. == Organizo == La universitato estas organizita en kvar fakultatoj, dudek kvar lernejoj, tridek du esplorcentroj kaj tri esplorinstitutoj. === Fakultato de Arto, Komercadministracio, Juro kaj Eduko === lernejo de [[entrepren-ekonomiko|Komercadministracio]], lernejo de Dezajno, lernejo de [[Eduko]], lernejo de [[Homa scienco|Homaroscienco]], lernejo de [[Jurisprudenco|Juro]], [[Konservatorio]] kaj lernejo de [[Socia scienco|Sociaj Sciencoj]]<ref>UWA Home, Faculties, [https://www.uwa.edu.au/able/home Faculty of Arts, Business, Law and Education].</ref>. === Fakultato de Inĝenieristiko kaj Matematiko === : lernejo de [[Inĝenierarto|inĝenierio]] ; kolegio de [[Kemia inĝenierarto|Kemia Inĝenierado]], kolegio de [[Konstrua inĝenierarto|Konstruinĝenieristiko]] kaj Mina Inĝenierado, kolegio de [[Elektrotekniko|Elektra]], [[Elektroniko]] kaj [[Komputilo|Komputila]] Inĝenierado, kolegio de [[Mekanika inĝenierarto|Mekanika Inĝenierado]]. : lernejo de [[Matematiko]], [[Fiziko]] kaj Komputiloj; kolegio de [[Informadiko|Komputado]] kaj [[Programara inĝenierarto|Programaro-Inĝenierado]], kolegio de Matematiko kaj [[Statistiko]], kolegio de Fiziko. : Diplomiĝinta Lernejo de Oceanaj Sciencoj.<ref>UWA Home, [https://www.uwa.edu.au/ems/home Faculty of Engineering and Mathematical Sciences].</ref> === Fakultato de Scienco <ref>UWA Home, Faculties, [https://www.uwa.edu.au/science/home Faculty of Science].</ref> === lernejo de [[Agrikulturo]] kaj la Medio, lernejo de [[Biologio|Biologiaj]] Sciencoj, lernejo de [[Terscienco]]j, lernejo de Agrikulturo kaj la Medio, lernejo de Homaj Sciencoj, lernejo de Molekulaj Sciencoj, lernejo de [[Psikologio|Psikologiaj]] Sciencoj. === Fakultato de Sano kaj Medicinaj Sciencoj <ref>UWA Home, Faculties, [https://www.uwa.edu.au/health/home Faculty of Health and Medical Sciences].</ref> === lernejo de [[Sanscienco|Biomedicinaj Sciencoj]], lernejo de Sanaj Profesioj, lernejo de [[Dentokuracado]], lernejo de [[Medicino]], lernejo de [[publika sano]]. === Lernejo de Indiĝenaj Studoj <ref>UWA Home, [http://www.sis.uwa.edu.au/ School of Indigenous Studies] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230625024312/https://www.sis.uwa.edu.au/ |date=2023-06-25 }}.</ref> === === Lernejo de Postdiplomaj Studoj <ref>UWA Home, [http://www.postgraduate.uwa.edu.au/ Graduate Research School].</ref> === === Institutoj kaj esplorcentroj === * Instituto pri Energio kaj Mineraloj <ref>UWA Home, The University of Western Australia, The University, Research Institutes and Centers, [https://www.uwa.edu.au/business-industry/overview Energy and Minerals Institute] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220705152638/https://www.uwa.edu.au/business-industry/overview |date=2022-07-05 }}.</ref> * Instituto de Agrikulturo <ref>UWA Home, The University of Western Australia, The University, Research Institutes and Centers, [http://www.ioa.uwa.edu.au/ The UWA Institute of Agriculture]{{404|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> * Oceana Instituto <ref>UWA Home, The University of Western Australia, The University, Research Institutes and Centers, [http://www.oceans.uwa.edu.au/ UWA Oceans Institute].</ref> La universitato ankaŭ inkluzivas esplorcentrojn <ref>UWA Home, The University of Western Australia, The University, Research Institutes and Centers, [http://www.research.uwa.edu.au/list-of-centres UWA Research Institutes and Centres].</ref>. == Studenta vivo == La [[Student Association of the University of Western Australia]] (UWA) estis establita en 1913 por reprezenti la interesojn de la studentoj direkte al la universitato, la registaro kaj la pli larĝa komunumo same kiel disponigi servojn al studentoj. La unuiĝo estas rilata al la [[Nacia Unio de Studentoj en Aŭstralio]] kaj estas administrita fare de la konsilio de studentaj reprezentantoj kiuj estas elektitaj por periodo de unu jaro en ĉiujaraj elektoj. La unuiĝo disponigas diversajn servojn al studentoj intervalantaj de manĝoprovizo ĝis financaj konsiloj konservante median kaj socian konscion. Estas ankaŭ pli ol cent kluboj kaj societoj sponsoritaj de la asocio. La asocio eldonas la studentan gazeton, ''La [[Pelikano]]'' (kiu estas parto de la emblemo de la universitato), same kiel plurajn aliajn publikaĵojn. universitataj eventoj; La kulminaĵo de la socia jaro estas konsiderita, de kelkaj studentoj, urba okazaĵo nomita "Froosh" (An'). La okazaĵo komenciĝas en aprilo kie la studentoj vestiĝas en kostumoj kaj promenas la stratojn de la grandurbo vendante luksajn satirajn gazetojn por diversaj bonfaraj celoj. Karitata evento fondita en [[1936]] nomita Camping for Children Inc. estas la plej malnova [[Asocio (sociologio)|registrita]] neprofitocela en Vaŝingtono. Dum la pasintaj 70 jaroj, studentaj flegistinoj zorgis al malriĉaj infanoj en Okcidenta Aŭstralio dum dusemajnaj tendaroj en januaro kaj tagaj [[pikniko]]j ĉie. la jaro. La universitatoj ĉirkaŭ la Hinda Oceano kaj Azio, en kiuj partoprenis pli ol cent grupoj reprezentantaj 23 universitatoj el ok landoj, okazis de novembro ĝis decembro en [[2005]]. == Sporto == La centra kampuso de la universitato havas multajn sportinstalaĵojn; Akvosporta komplekso, gimnastikejo, sportbutiko kaj [[Fizioterapio|fizika terapio]]. Eksterkampuso ili funkciigas la sportparkon kiu enhavas [[atletiko]]n, [[basbalo]], [[kriketo]]n, [[futbalo]]n, [[Gazonhokeo|kampohokeon]], [[rugbeo]]n, futbalon kaj finfinajn [[Flugdisko|frisbeejojn]]. Teniscentro najbara al la Etgar-stadiono kaj la sporta parko. Shenton Recreation Park inkludas trejniteckomplekson, endoman sporthalon, [[Teniso|tenisejojn]] kaj hokeejon. Sportkonkuradoj estas okazigitaj en Okcidenta Aŭstralio inter la universitatoj en la lando kiel parto de la ([[University Games serial]]. La konkuradoj estas okazigitaj inter la kvin universitatoj en la ŝtato de Okcidenta Aŭstralio: [[Universitato Curtin|Curtin University]], [[Edith Cowan University]], [[Murdoch University]] kaj [[Notre Dame University Australia]] . Aldone al tio, konkuradoj estas okazigitaj en diversaj branĉoj kiel parto de ([[ĉiujaraj aŭstraliaj Universitatludoj]]. == Notindaj diplomiĝintoj == Multaj el la eminentaj diplomiĝintoj de la Universitato de Okcidenta Aŭstralio elstaris je diversaj profesioj, precipe en politiko kaj registaro. Malsupre estas nur parta listo: * [[Carmen Lawrence]] funkciis kiel la unua ŝtatestro * [[Bob Hawke]] [[ĉefministro de Aŭstralio]] * [[Barry Marshall]] gajnis la [[Nobel-premio]]n pri Fiziologio aŭ Medicino en [[2005]]. * [[Tim Minchin]] estas aktoro kaj muzikisto == Galerio == Jen fotoj de la malnovaj konstruaĵoj sur la kampuso Crawley:<gallery> OIC_UWA_winthrop_hall_1.jpg|Winthrop halo UWAWinthropHallSunsetcurves_gobeirne.jpg|Winthrop halo ReflectionPool_UWA_gobeirne.jpg|Winthrop halo UWA_Winthrop_Hall_foyer_2006.jpg|Winthrop halo UWASocrates_gobeirne.jpg|statuo proksime al Winthrop halo UWABalcony_gobeirne.jpg|En de Winthrop halo UWAFiveLamps_gobeirne.jpg|La granda pordego kun la muzaiko de kvin lampoj de scio UWA_Winthrop_Hall_through_fig_tree_2008.jpg|Winthrop halo UWA_Geology_building_2006.jpg|Konstruaĵo de geologio UWA_Admin_Arch.jpg|Administrejo UWA_Arches.jpg|Ŝtonaj arkoj laŭlonge de piediraj vojoj St_George's_College.JPG|Kolegio St. George </gallery> Novaj konstruaĵoj konstruitaj en la 21-a jarcento sur la universitata kampuso (parta listo):<gallery> QEII_Medical_Centre_Buildings.jpg|Medicina centro UWAMotorolaSoftwareCentre_gobeirne.jpg|Motorola centro por saftvaro Cmssciences.jpg|konstruaĵo de kemiaj kaj molekularaj sciencoj Forrest_Hall,_July_2018_01.jpg|Forrest halo </gallery> == Por plia legado == * [http://nla.gov.au/nla.news-page3555856 Special University Number] ''[[:en:Western Mail (Western Australia)|Western Mail]]'', la 21an de aprilo 1932 * [http://www.archives.uwa.edu.au/information_about/university_archives2/fact_sheet_index/irwin_street_buildings Brief history of the early campus] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130514124329/http://www.archives.uwa.edu.au/information_about/university_archives2/fact_sheet_index/irwin_street_buildings |date=2013-05-14 }} * ''The Hackett Memorial Buildings at The University of Western Australia'', by John Melville-Jones, Hesperian Press 2012. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} * [https://www.uwastudentguild.com/ UWAa studenta asocio] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Okcidenta Aŭstralio]] [[Kategorio:Universitatoj en Aŭstralio]] lu9x4ta7l9ezhh9lzf4m2439vjlv6eb 0 829908 9418094 8229474 2026-07-01T12:57:20Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Ichan-Qal’a]] 9418094 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Ichan-Qal’a]] jqwjwe0vbhsqft3twr5z5wmo22o3w6f 0 829909 9418095 8229475 2026-07-01T12:57:30Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Ichan-Qal’a]] 9418095 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Ichan-Qal’a]] jqwjwe0vbhsqft3twr5z5wmo22o3w6f 0 840623 9418481 8409251 2026-07-02T06:07:09Z Sj1mor 12103 9418481 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro|subteksto=la Skota kredokonfeso de 1560 en eldono de 1638}} <!--[[Dosiero:Scots Confession.jpg|eta|dekstra|200ra|{{centre|la Skota kredokonfeso de 1560 en eldono de 1638}}]]--> La '''Skota [[kredokonfeso]]''' (ankaŭ nomata '''Skota Konfeso de 1560''', {{lang-en|Scots Confession}}, {{lang-la|Confessio Scotica}}) estas kredokonfeso aŭ [[kredodeklaro]] verkita en 1560 de ses gvidantoj de la [[Protestantismo|Protestanta]] [[Reformacio]] en [[Skotlando]] (Skotio). La [[wikisource:Scots Confession|teksto de la Konfeso]] estis la unua subordiga [[normo]] por la [[Protestantismo|Protestanta]] eklezio en Skotlando, subordiga pro tio ke nur la teksto de la [[Biblio]] konsideriĝus pli grava normo. Kune kun la Libro de Disciplino ({{lang-en|Book of Discipline}}) kaj la Libro de Komuna Ordo ({{lang-en|Book of Common Order}}), tio estas konsiderata kiel foundamenta dokumento por la [[Eklezio de Skotlando]] (en la 16-a jarcento la ''Kirk of Scotland'') dum tiu tempo.<ref>Justo González (1984): ''"The Reformation in Great Britain"'' (la reformacio en Britio), en la serio [https://books.google.de/books?id=SgqiMP1xJrAC&hl=eo ''The Story of Christianity'' (la historio de kristanismo), volumo 2]: eldonejo Prince Press, Peabody [[Masaĉuseco|MA]], Usono (2008), ISBN 978-1-56563-522-7, paĝo 83 kaj eldonejo [[HarperCollins]], [[Novjorko]] (2010) ({{en}})</ref> En aŭgusto 1560 la [[Parlamento de Skotlando]] konsentis reformi la [[religio]]n de la lando. Por ebligi al ili decidi kio devas esti la Reformita Kredo, ili starigis [[John Knox]] kiel inspektoro, kiu en komisiono kun John Winram, John Spottiswood, John Willock, John Douglas kaj John Row preparu kredokonfeson. Tion ili faris en kvar tagoj. La 25 Ĉapitroj de la Konfeso elskribas nuntempan deklaron de la kristana kredo kiel komprenite fare de la anoj de [[Johano Kalvino]] dum lia vivo. Kvankam la konfeso kaj ĝiaj akompanaj dokumentoj estis la produkto de la komuna fortostreĉo de la Ses "John"-oj, do ses johanoj, ĝia aŭtoreco estas kutime atribuita al John Knox. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{ĝermo|Skotio}} [[Kategorio:Eklezio de Skotlando]] [[Kategorio:Skotlando]] [[Kategorio:Protestantaj eklezioj]] [[Kategorio:Presbiterianismo]] [[Kategorio:Kalvinismo]] cmcfm8tkqyvkgts0q1r8tghmalrtzvd 0 841760 9418314 8841073 2026-07-01T20:42:26Z Stefangrotz 91903 /* Premioj */ esperanta traduko 9418314 wikitext text/x-wiki {{Informkesto programaro}} '''OpenProject''' estas ret-bazita [[Projekta administrado|projekta administra]] [[Projekta administrilo|sistemo]] por loko-sendependa teama kunlaborado.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://offenesprojekt.de/OpenProject/scg16_seiten-16-21_openproject.pdf |titolo=Projekte im Griff |alirdato=2023-11-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140415054520/http://offenesprojekt.de/OpenProject/scg16_seiten-16-21_openproject.pdf |arkivdato=2014-04-15 }}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://open-it-berlin.de/openitberlin/members/3217|titolo=OpenProject |retejo=open-it-berlin.de|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180415140805/http://open-it-berlin.de/openitberlin/members/3217 |arkivdato=21 August 2017}}</ref> Ĝi estas [[libera kaj malfermitkoda programaro|libera malfermitkoda programo]], eldonita sub la permesilo GNU Ĝenerala Publika Permesilo Versio 3 (GPLv3). Ĝi disponeblas kiel senpaga komunuma eldono kaj pagenda Entreprena eldono por nubo kaj en propra servilo de uzanto. Evoluadon plejparte faras OpenProject [[societo kun limigita respondeco|GmbH]]. == Trajtoj == * [[Cimspuradilo|spurado de cimoj]] * [[Dokument-administra sistemo|dokumenta administrado]] * [[Retforumo|forumo]] * projektaj novaĵoj * projektaj [[templinio|templinioj]] * [[Problem-spura sistemo|spurado de problemoj]] * [[Projekta administrado|projekta administrado]] kaj [[mejloŝtono]]j * [[tempo-registrado]] * [[vikio]] == OpenProject Foundation == La OpenProject Foundation estis establita fare de la programistoj kaj uzantoj de OpenProject en Oktobro 2012.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://opensource.com/business/13/9/openproject-interview|titolo=OpenProject: Team collaboration redesigned |retejo=opensource.com|lingvo=en}}</ref> Fondinte la asocion en aprilo 2013, ĝi estis registrita (VR 32487) en Junio en la registro de la [[Amtsgericht]] (loka tribunalo) de [[Charlottenburg-Wilmersdorf]] (distrikto de Berlino). La asocio disponigas organizan kadron por teĥnikaj decidoj kaj la disvastigo, akcelo, kaj daŭrigo de disvolvo de la tutmonda komunumo kaj de plentempa evolua teamo, financita fare de la membroj de la OpenProject Foundation. La asocio ne celas proprajn ekonomiajn celojn. == Historio == OpenProject estas evoluigata ekde 2010 kun ĝia devenprojekto [[ChiliProject]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://chiliproject.org/boards/1/topics/2247|titolo=The difference between Chiliproject and OpenProject.org |retejo=chiliproject.org}}</ref> La komenca instigo por ĉi tiu forko estis la rendimentaj, sekureca kaj alirebleca postuloj de la fondaj membroj de OPF, kiuj ne povus esti facile atingitaj per aldonaĵoj por aŭ [[Redmine]] aŭ ChiliProject. == Premioj == En Aŭgusto 2011, OpenProject gajnis la unuan premion en la kategorio "Plejbona praktiko" de la malfermkoda konkurso de la [[Technologiestiftung Berlin|Berlina Teknologia Fondaĵo]] "La estonteco de Berlino estas malfermita".<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://projektzukunft.berlin.de/wettbewerbe/abgeschlossene-wettbewerbe/berlins-zukunft-ist-offen-2011|titolo=Ideen- und Best-Practice-Wettbewerb zu Open Source/Open Standards |arkivurl= https://web.archive.org/web/20201019192355/https://projektzukunft.berlin.de/wettbewerbe/abgeschlossene-wettbewerbe/berlins-zukunft-ist-offen-2011 |arkivdato=202-10-19 |retejo=berlin.de}}</ref> En Aprilo 2018, OpenProject gajnis la [[Innovationspreis-IT|INNOVATIONSPREIS-IT 2018]] de la [[Initiative Mittelstand|Iniciato Mittelstand]] en la kategorio Malfermitkoda programaro.<ref>https://imittelstand.de/themen/topthema_111879.html; interview: https://www.imittelstand.de/themen/topthema_111918.html</ref> En oktobro 2018, OpenProject venkis arĝentan premion en la [[OpenBIT|Open Source Business Award (OSBAR, "OpenSource-Oscar")]]. Ekde aŭgusto 2021 OpenProject havas esperantan tradukon. <ref>[https://crowdin.com/project/openproject/discussions/27] Diskuto pri la Esperanta traduko de OpenProject ĉe Crowdin</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo|Libera programaro}} * [[Komparo de projekt-administra programaro]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} [[Kategorio:Programaro por kunlaborado]] [[Kategorio:Programaro por spurado de cimoj kaj problemoj]] [[Kategorio:Plursistema libera programaro]] [[Kategorio:Libera programaro por projekta administrado]] [[Kategorio:Libera programaro en Ruby]] [[Kategorio:Libera vikia programaro]] a0nwey7htmyyiqpit3w5duwmtyrox8m 0 843019 9418581 8452102 2026-07-02T08:43:41Z Sj1mor 12103 9418581 wikitext text/x-wiki {{informkesto organizaĵo | bildo = UChicagoPress.jpg }} La eldonejo ''University of Chicago Press'' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] {{IFA|jˌuːnɪvˈɜːsᵻɾi ˈʌv ʃᵻkˈɑːɡo͡ʊ pɹˈɛs}} - estas la plej granda kaj unu el la plej malnovaj {{J|universitata eldonejo}} en Usono, fondita en [[1891]]. Ĝi estas funkciigita fare de la [[Universitato de Ĉikago]] kaj publikigas larĝan gamon de akademiaj titoloj, inkluzive de ''The Chicago Manual of Style'', La Ĉikaga Manlibro de Stilo, stila gvidlibro pri la [[usona variaĵo de la angla lingvo]], krome multajn akademiajn ĵurnalojn kaj monografiojn en la akademiaj kampoj. Unu el ĝiaj kvazaŭsendependaj projektoj estas la ''BiblioVault'', cifereca deponejo por sciencaj libroj, kiu servas kiel distruibuejo por pli ol 90 akademiaj eldonejoj en norda Ameriko kaj Eŭropo. [[Dosiero: Campus Spring.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la universitata [[kampuso]] proksime de la eldoneja konstruaĵo ĉe la granda ĉikaga parko ''Midway Plaisance''}}]] La eldoneja konstruaĵo situas ĵus sude de la granda ĉikaga parko ''Midway Plaisance'' sur la [[kampuso]] de la [[Universitato de Ĉikago]]. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{en}}) {{projektoj}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Usono}} [[Kategorio:Usonaj eldonejoj]] [[Kategorio:Universitato de Ĉikago]] q63x55i7wpqrvwf7szzw4e8rvpakqfw 0 845817 9418253 8486568 2026-07-01T18:31:51Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418253 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = {{Paĝonomo}} |naskonomo = }} '''[[Johano|János]] Betlen''' [jAnoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Betlen János''' estas [[Hungario|hungara]] [[ĵurnalisto]], televida [[prezentisto]], [[tradukisto]]. Lia [[patro]] estis [[Oszkár Betlen]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM118881;jsessionid=59D92E9C386D5D3C7CE282BB300F5BCC hungarlingva datenaro de muzeo</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1946|7|27}} en [[Budapeŝto]]<!--, li mortis {{mortotago|20||}} en [[]]-->. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo en 1964, poste li akiris diplomon en [[Universitato Corvinus de Budapeŝto|Universitato Károly Marx]] en [[1969]], en la sekva jaro li akiris ĵurnalistan [[licenco]]n. Post la diplomo li laboris en la [[Hungara Radio]] ĝis 1994, sed vere jam ekde 1965 li praktikadis en la Radio. Inter 1973-1989 li estis ankaŭ [[tradukisto]] kaj [[interpretisto]], sed li verkis ankaŭ por la subtera politika movado. Ekde [[agonio]] de la [[socialismo]] (1989) li ricevis taskojn ankaŭ en la [[Hungara Televizio]], sed ekde 1994 li jam estis tie plenrajta kolego. Li estis eksedziĝinta kun [[filino]]. Li ricevis [[premio]]jn en 1990 kaj 1997. == Elektitaj kontribuoj == * ''Fekete felhő Olaszország felett'' (1972) * ''Az emberi jogok a Gulyás-szigetcsoporton'' (subtera eldono, 1978) * ''Aktuális volt'' (2002) == Elektitaj tradukoj == * [[Antonio Gramsci]]: ''Az új fejedelem'' (1977) * [[André Brink]]: ''Fekete éjbe nézve'' (Európa, 1980) * [[Gore Vidal]]: ''Teremtés'' (Európa, 1985) * [[Winston Churchill]]: ''A második világháború'' (1989) * [[George Orwell]]: ''Hódolat Katalóniának'' (Interart Studió, 1989) * [[Primo Levi]]: ''Akik odavesztek és akik megmenekültek'' (Európa, 1990) == Vidu ankaŭ == * [https://www.google.com/search?q=Betlen+J%C3%A1nos&oq=Betlen+J%C3%A1nos&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyDAgAEEUYORjjAhiABDIHCAEQLhiABDIHCAIQABiABDIMCAMQABgKGA8YFhgeMg8IBBAAGAoYDxgWGB4Y8QQyBggFEEUYPDIGCAYQRRg8MgYIBxBFGDzSAQgxNjYxajBqNKgCALACAA&sourceid=chrome&ie=UTF-8#fpstate=ive&vld=cid:c7bdbd3f,vid:95RLuUeSJ_4,st:0 video] == Fontoj == * [https://www.blikk.hu/sztarvilag/sztarsztorik/betlen-interju-politika/jn3tx17 intervjuo kaj biografieto hungare kun fotoj] * [http://www.tvmt.hu/BetlenJanos.htm biografio hungare] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20231204043426/http://www.tvmt.hu/BetlenJanos.htm |date=2023-12-04 }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Betlen Janos}} [[Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Hungaraj prezentistoj]] [[Kategorio:Hungaraj tradukistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} dsy21ug50xc7iygavqzotyvr4260f0b 0 855226 9418284 9372350 2026-07-01T19:26:58Z Sj1mor 12103 9418284 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = GB | situo sur mapo = Centra Londono |tipo1 = reliefo |zomo=13 |estro= |vizitantoj= }} [[Dosiero:ImperialWarMuseumNorth01.jpg|eta|Konstruaĵo de la Norda Imperia Muzeo en [[Manĉestro]]|278x278ra]] La '''Imperia Milita Muzeo''' ('''IMM''', {{lang-en|'''Imperial War Museum'''}}) aŭ efektive La '''Imperiaj Militmuzeoj''' estas kvin malsamaj britaj muzeoj, kun [[milito]] kiel sia temo. La plej granda estas la muzeo en Londono, kiu estas unu el la ''plej'' gravaj ''militmuzeoj en'' la mondo <ref>{{Cite web|url=https://museu.ms/museum/details/436/imperial-war-museum-london|title=Imperial War Museum London|website=Museums - The World Museums Network}}</ref>. LA IMM elmontras militajn veturilojn, armilojn, militajn artefaktojn kaj diversajn aliajn aferojn de armitaj konfliktoj, en kiuj Britio estis implikita. En 2006, pli ol 700,000 homoj vizitis la muzeon. La muzeo estas ornamita per du 38&nbsp;cm [[kanono]]j ekstere, kaj kun kelkaj [[aviadilo]]j kaj [[tanko]]j interne. Granda komplekso kun detalaj informoj kaj priskriboj ĉefe pri la du [[Mondmilito]]j. Por la krom-interesiuloj, ekzistas ankaŭ ekspozicioj ĉi tie pri specifaj aferoj de la militoj, inkluzive de "Vivo en la [[Tranĉeo]]j" kaj " La [[Holokaŭsto]] ". En 2002 la muzeo malfermis la Norda Imperia Milita Muzeo (Imperial War Museum North) kiu estas filio en [[Manĉestro]]. En 2022, la Imperia Militmuzeo Londono estis vizitita de ĉirkaŭ 685,000 homoj, post kiam la meza nombro da vizitantoj en la lastaj jaroj antaŭ la [[pandemio de KOVIM-19]] estis ĉirkaŭ 1 miliono jare. == Historio == La Imperia Militmuzeo estis fondita dum la [[Unua Mondmilito]] sur la iniciato de privataj individuoj, inkluzive de la industriisto Alfred Mond, unua barono Melchett, la verkisto Siro William Martin Conway kaj la kuratoro de la armilkolekto en la [[Turo de Londono]], Charles Ffoulkes. La brita registaro vidis la laŭplanan muzeon ĉefe kiel ŝanco por [[propagando]] kaj apogis la laboron finance <ref>{{cite journal|issn=0022-0094|author=Kavanagh, Gaynor|journal=Journal of Contemporary History|title=Museum as Memorial: The origins of the Imperial War Museum|volume=23|issue=1|date=January 1988|jstor=260869|pages=77–97 [81]|doi=10.1177/002200948802300105|s2cid=159747045}}</ref><ref>'National War Museum. The Collection of Relics And Souvenirs', ''The Times'', 26 March 1917 Issue 41436, page 5 column C</ref>. En 1917, la muzea komitato kolektis materialon kun la helpo de la britaj ambasadoj en amikaj kaj neŭtralaj landoj kaj kun la helpo de privataj individuoj. Conway propre iris al [[Francio]] por certigi erojn por la muzeo kiuj jam ne estis bezonataj por batalado. Ekzistis neniu spaco en la Turo de Londono, kaj la Reĝaj Armiloj ne volis inkluzivi artefaktojn de moderna militado en sia kolekto. La IMM havis sian unuan lokon ĉe [[Kristala Palaco|Kristalpalaco]], poste ĉe la [[Scienca Muzeo de Londono|Scienca Muzeo]] kaj finfine en [[Lambeth]] <ref>James Mann, 'ffoulkes, Charles John (1868–1947)’, rev. William Reid, ''Oxford Dictionary of National Biography'', Oxford University Press, 2004; online edn, Oct 2006 [http://www.oxforddnb.com/view/article/33120, accessed 22 June 2009]</ref><ref>'The Greatest War Memorial. Opening by the King. Human Interest at the Crystal Palace'.</ref>. De la komenco, la planoj iris preter pura armea muzeo. La celo estis montri kiel la milito influis homojn de ĉiuj [[Socia klaso|sociaj klasoj]] en ĉiuj landoj de la [[Brita imperio|Imperio]]. La unuaj ekspozicioj temis ankaŭ pri la laboro de la [[Ruĝa Kruco]] kaj la laboro de [[virinoj]] dum la milito <ref>Kavanagh 1988 p.82</ref>. La militpropaganda oficejo ankaŭ komisiis kelkajn artistojn dokumenti la ĉiutagan militvivon rekte ĉe la [[Okcidenta Fronto (Unua Mondmilito)|fronto]]. Tiuj inkluzivis la pentristojn [[William Orpen]], [[Paul Nash]], Muirhead Bone kaj Wyndham Lewis. Hodiaŭ la muzeo havas pli ol 15,000 pentraĵojn, desegnaĵojn kaj skulptaĵojn. == Prezento == La muzeo temas ĉefe pri la du [[mondmilito]]j. Krom la ekspozicio de armiloj, veturiloj kaj aliaj teknikaj ekipaĵoj en la [[atrio]] de la konstruaĵo, etaĝo estas dediĉita al la milita kaj kultura historio de ambaŭ militoj. Kio montriĝas estas malpli dokumentoj aŭ fotoj ol [[uniformo]]j, ĉiutagaj objektoj kaj similaj. La [[holokaŭsto]] ludas elstaran rolon en la muzeo, kaj aparta ekspozicio estis kreita pri ĝi. Pliaj sekcioj traktas aliajn militojn de la [[20-a jarcento]] en kiuj britaj soldatoj estis implikitaj. Krome, provizoraj ekspozicioj estas regule kreitaj. La muzeo dezajnas siajn ekspoziciojn de la perspektivo de la brita militistaro kaj brita socio. Tio estas esprimita, ekzemple, en la ekspozicio de kaptita milita ekipaĵo, la intensa okupiteco kun la [[Blitz|bombado de Londono]] fare de la germana [[Luftwaffe]] en la Dua Mondmilito aŭ la okcidenta interpreto de la Orient-Okcidenta konflikto. En aŭtuno 2012, okaze de la venonta memorceremonio de la unua mondmilito, komenciĝis renovigo kostanta la ekvivalenton de 50 milionoj da [[eŭroj]]. Antaŭ ĉio, la muzeo tute restrukturis la ''Galeriojn de la Unumondo-Milito'', la novaj ekspoziciejoj estis malfermitaj de [[princo Vilhelmo]] la 17-an de julio 2014 <ref>[[William Mountbatten-Windsor|Princo William]]: ''Foreword''. In: Paul Cornish: ''The First World War Galleries''. Imperial War Museum, London 2014. ISBN 978-1-904897-86-6, S. 7</ref>. == Galerio == <gallery> Dosiero:Bronze_eagle_from_the_german_rechs_chancellery.jpg|Imperiestra aglo de la Reich-Kanceliero <!--Dosiero:IWM2.Jpg|Interna korto de la muzeo antaŭ restrukturo--> Dosiero:IMW_1.JPG|Aviadiloj en la korto antaŭ restrukturo <!--Dosiero:IWM3.jpg|P-51 Mustang antaŭ restrukturo--> Dosiero:HMS Dunraven.jpg|Pentraĵo de la brulanta helpŝipo ''Dunraven'' en 1917 de Charles Pears Dosiero:P-51D_Mustang_Imperial_War_Museum.jpg|P-51D Mustang en la muzeo. Dosiero:Sherman_Tank.jpg|M4 Sherman bataltanko en la muzeo Dosiero:British_25_pounder_Quick_firing_Mark_II_gun_at_the_Imperial_War_Museum.jpg|Mark II-kanono en la muzeo. Dosiero:V1.jpg|Germana V1 krozmisilo en la muzeo Dosiero:Guns_in_front_of_the_Imperial_War_Museum_(geograph_2788057).jpg|Kanonoj antaŭ la muzeo. Dosiero:T-34-85_Tank_at_the_Imperial_War_Museum.jpg|T-34-85 en la muzeo. </gallery> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * Imperia Militmuzeo Duxford * Militpentristo == Eksteraj ligiloj == {{Komunejokat}} * {{Oficiala retejo}} * [https://artsandculture.google.com/partner/imperial-war-museums?hl=en Imperia Milita Muzeo] ene de Google Arto & Kulturo {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Militmuzeoj en Britio]] [[Kategorio:Naciaj muzeoj]] [[Kategorio:Brita imperio]] [[Kategorio:Artmuzeoj en Londono]] [[Kategorio:Muzeoj pri Holokaŭsto]] [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Kupoloj]] [[Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj]] 5fh2n8k7swl0nnhkpnjwz7hnnnguo63 0 867916 9418540 9124695 2026-07-02T08:06:40Z Crosstor 3176 /* D */ 9418540 wikitext text/x-wiki Jen listo de famuloj, kiuj naskiĝis en [[Mohács]]: {{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Albert Antalffy]], [[operkantisto]] == B == * [[Mihály Balatoni]], [[agronomo]] * [[Csaba Báthori]], [[poeto]] == D == * [[Ágnes Deli]], [[skulptisto]] * [[Tamás Dunai]], [[aktoro]] == E == * [[Gyula Erdődy]], ŝtatoficisto == G == * [[Éva Mária Gábor]], skulptisto * [[Sándor Gál (aktoro)|Sándor Gál]], aktoro == H == * [[Erika Hancz]], turkologo * [[Ottó Heinek]], [[ĵurnalisto]] == J == * [[Jakab Justus]], [[kuracisto]] == K == * [[Anka Kersics]], popolkantisto * [[József Kiss (bestokuracisto)|József Kiss]], bestokuracisto * [[Kolos Kováts]], operkantisto == L == * [[István Láng (biokemiisto)|István Láng]], [[biokemiisto]] == P == [[Ferenc Pfaff]], [[arkitekto]] == R == * [[Sándor Radó (arkitekto)|Sándor Radó]], arkitekto * [[Endre Rozsda]], [[pentristo]] == S == * [[Kázmér Sárkány]], operkantisto * [[Eszter Sümegi]], operkantisto * [[Éva Szabó (ceramikisto)|Éva Szabó]], ceramikisto == T == * [[Hugó Tauszik B.]], [[bankisto]] * [[Mátyás Tímár]], [[ministro]] == V == * [[Zoltán Varga (aktoro)|Zoltán Varga]], aktoro == W == * [[Zoltán Wilhelm]], [[geografo]] == Z == * [[László Zsigmond]], [[historiisto]] == Fontoj == La listo enhavas tiujn nomojn, pri kiuj jam artikolo kreiĝis. [[Kategorio:Listoj de homoj|famuloj naskiĝintaj en Mohács]] 1c6uqcn2oe25noreigqxq02mzvjers6 1 875433 9418592 8789709 2026-07-02T08:52:05Z Sj1mor 12103 /* "Kambriĝo" */ nova sekcio 9418592 wikitext text/x-wiki == "Kembridĝo" == Ĉu oni akceptas? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 17:56, 27 jun. 2024 (UTC) :Tutcerte ne, ĉar estas miksaĵo kun la angla nomo. [[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 18:04, 27 jun. 2024 (UTC) ::La ĝusta vorto estas '''Kembriĝo''' sen -d-. La skribo kun -d- estas erara kaj forigenda. Vidu ankaŭ: [https://vortaro.net/#Kembri%C4%9Do_kd en PIV]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) == "[[Kambriĝo]]" == Ĉu oni akceptas? Ĝi ne aperas en PIV! Bonvolu furioze malakcepti! Forigu la alidirektilon! [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:52, 2 jul. 2026 (UTC) 15ctwwz4ycb9xc7qip6zkhfrrj98la5 0 877990 9418649 8932242 2026-07-02T10:02:11Z Sj1mor 12103 9418649 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} La '''Monda Kongreso de Filozofio''' okazas unufoje ĉiujn kvin jarojn kaj estas organizita de la [[Internacia Federacio de Filozofiaj Societoj]] (FISP) ekde [[1948]]. La unua kongreso okazis en [[Parizo]] en [[1900]] kadre de la [[Universala Ekspozicio de Parizo (1900)|Universala Ekspozicio]] okazinta en la urbo, kaj ĉeestis interalie: [[Louis Couturat]], [[Henri Poincaré]], [[Giuseppe Peano]], [[Bertrand Russell]] kaj [[Henri Bergson]]. La [[Unua Mondmilito]] interrompis la sinsekvon de ĉi tiuj eventoj post la 4a Internacia Kongreso en [[Bolonjo]] en [[1911]]. Poste ĉi tiuj kongresoj estis tenita en [[Napolo]] (1924), [[Kembriĝo (Masaĉuseco)|Kembriĝo]], Usono (1926), [[Oksfordo]], Britio (1930), [[Prago]] (1934) kaj [[Parizo]] (1937). La sekvaj Internaciaj Kongresoj de Filozofio estis tenita en 1948 kaj ĉi tiuj eventoj estis tenita ĉiu kvin jaroj sub FISP sponsoreco iam ajn poste. Lastatempaj kongresoj okazis en [[Brajtono]] (1988), [[Moskvo]] (1993), [[Bostono]] (1998), [[Istanbulo]] (2003), [[Seulo]] (2008) kaj [[Ateno]] (2013). La evento fariĝis konata kiel la Monda Kongreso de Filozofio en 1973 <ref>[https://www.pdcnet.org/wcp World Congress of Philosophy Collection], alirita la 16an de januaro 2016</ref>. La celo de la konferencoj estas kontribui al la disvolviĝo de profesiaj rilatoj inter filozofoj tutmonde. == Literaturo == * Lutz Geldsetzer, ''Bibliografio de la Internaciaj Kongresoj de Filozofio''. ''Proceedings 1900-1978'', München: Saur, 1978 * Rolf Elberfeld, [https://www.uni-hildesheim.de/media/fb2/philosophie/Globale.Wege.der.Philosophie_Rolf_AZP.pdf Globale Wege der Philosophie im 20. Jahrhundert. Die Weltkongresse für Philosophie 1900–2008], je: ''Allgemeine Zeitschrift für Philosophie'', 34.1 (2009) == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://fisp.org/ Fédération Internationale des Sociétés de Philosophie] * [https://www.pdcnet.org/wcp/World-Congress-of-Philosophy-Collection Kolekto de la Monda Kongreso de Filozofia] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Filozofio]] [[Kategorio:Aperis en 1900]] 5tasjq73b1n70kl1mx5chigabw1zphj 0 881596 9418688 9120713 2026-07-02T10:35:52Z Sj1mor 12103 9418688 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} La '''Internacia Societo por Nuntempa Muziko''' ({{Lang-en|International Society for Contemporary Music}}, akronime '''ISCM'''; {{Lang-de|Internationale Gesellschaft für Neue Musik}}, '''IGNM''') estas muzika organizaĵo kiu antaŭenigas [[Nuntempa klasika muziko|nuntempan klasikan muzikon]]. Ĝi estas la plej malnova internacia [[tegmenta organizaĵo]] por la promociado de [[Nova Muziko|nova muziko]]. Ĝi estas konsiderata unu el la plej gravaj muzik-kulturaj societoj en la mondo. Interalie ISCM funkcias kiel internacia reto de membroj el ĉirkaŭ kvindek landoj. La organizaĵo reklamas nuntempan muzikon kaj organizas internaciajn muzikajn festivalojn tutmonde. == Priskribo == Fondita en 1922 en [[Salcburgo]], dum la [[Salcburga Festivalo]] <ref>{{cite web|url=http://archives.nypl.org/mus/18409|title=archives.nypl.org – League of Composers/ISCM records|website=Archives.nypl.org|access-date=24 May 2018}}</ref>. Ĝi estis fondita de la aŭstra (poste brita) komponisto [[Egon Wellesz]] kaj la kembriĝa docento Edward J Dent, kiu unue renkontis kiam Wellesz vizitis Anglion en 1906 <ref>Fauser, Annegret. [https://www.jstor.org/stable/43303374 'The Scholar behind the Medal: Edward J. Dent (1876–1957) and the Politics of Music History'], in ''Journal of the Royal Musical Association'' Vol. 139, No. 2 (2014), pp. 235–260</ref><ref>Haas, Michael. [https://forbiddenmusic.org/2014/06/04/egon-wellesz-1885-1974-the-forgotten-modernist/ 'Egon Wellesz: The Forgotten Modernist'], in ''Forbidden Music'', 4 June 2014</ref>. La [[ĉarto]] adoptita fare de la fondintoj de la socio deklaris ilian intencon protekti kaj apogi, antaŭ ĉio, eksperimentajn kaj malfacile atingeblajn indikojn en muziko." Inter la komponistoj kiuj staris ĉe la originoj de la socio estas [[Arnold Schönberg|Arnold Schoenberg]], [[Anton Webern]], [[Paul Hindemith]], [[Darius Milhaud]], [[Aaron Copland]] kaj aliaj. La Societo estas konfederacio de naciaj sekcioj - sendependaj organizaĵoj farantaj siajn proprajn agadojn. La ĉefa projekto kuniganta naciajn organizaĵojn estas la ĉiujara ''festivalo'' de la Mondaj Tagoj de Muziko okazigita de la Societo. La festivalo okazas ĉiujare en nova loko. Ĉiu nacia organizaĵo rajtas proponi ĝis ses novajn muzikaĵojn por konsidero de la festivala organiza komitato, kaj la verkoj akceptitaj de la organiza komitato estos prezentitaj en la festivalo. La Ĝenerala Asembleo de la Societo ankaŭ estas okazigita kiel parto de la festivaloj. Krome, la Societo publikigas la ''World New Music Magazine''. == Mondaj Muzikaj Tagoj == Centra tasko estas la organizado de Mondaj ''Novmuziko-Tagoj'', kiuj okazas en malsamaj lokoj ĉiujare. Kadre de la Mondaj Muzikaj Tagoj, krom muzikaj aranĝoj pri nova muziko, okazas ankaŭ membrokunveno de la organizaĵo. Mondaj Muzikaj Tagoj <ref>{{Cite web|url=https://iscm.org/wnmd-world-new-music-days/previous-festivals/|title=Previous festivals|website=ISCM – International Society for Contemporary Music|accessdate=22 December 2021}}</ref>: {{Div col|cols = 3}} * 1923 en Salzburg * 1924 en Prago/Salzburg * 1925 en Prago/Venecio * 1926 en Zuriko * 1927 en Frankfurto ĉe Majno * 1928 en Sieno * 1929 en Ĝenevo * 1930 en Lieĝo/Bruselo * 1931 en Oksfordo/Londono * 1932 en Vieno * 1933 en Amsterdamo * 1934 en Florenco * 1935 en Prago * 1936 en Barcelono * 1937 en Parizo * 1938 en Londono * 1939 en Varsovio/Krakovo * 1941 en Novjorko * 1942 en San Francisco * 1946 en Londono * 1947 en Kopenhago/Lund * 1948 en Amsterdamo/Scheveningen * 1949 en Palermo/Taormina * 1950 en Bruselo * 1951 en Frankfurto ĉe Majno * 1952 en Salzburg * 1953 en Oslo * 1954 en Ĥajfo * 1955 en Baden-Baden * 1956 en Stokholmo * 1957 en Zuriko * 1958 en Strasburgo * 1959 en Romo/Napolo * 1960 en Kolonjo * 1961 en Vieno * 1962 en Londono * 1963 en Amsterdamo * 1964 en Kopenhago * 1965 en Madrido * 1966 en Stokholmo * 1967 en Prago * 1968 en Varsovio * 1969 en Hamburgo * 1970 en Bazelo * 1971 en Londono * 1972 en Graz * 1973 en Rejkjaviko * 1974 en Roterdamo/Utrecht/Amsterdamo/Hago/Hilversum * 1975 en Parizo * 1976 en Bostono * 1977 en Bonn * 1978 en Stokholmo/Helsinko * 1979 en Ateno * 1980 en Jerusalemo/Tel-Avivo/Be'er Sheva/Kibbutz Shefayim * 1981 en Bruselo/Gant * 1982 en Graz * 1983 en Arhuzo * 1984 en Toronto/Montrealo * 1985 en Nederlando * 1986 en Budapeŝto * 1987 en Kolonjo/Bonn/Frankfurt ĉe Majno * 1988 en Honkongo * 1989 en Amsterdamo * 1990 en Oslo * 1991 en Zuriko * 1992 en Varsovio * 1993 en Meksikurbo * 1994 en Stokholmo * 1995 en Essen/Bochum/Dortmund/Duisburg (Ruhr-areo) * 1996 en Kopenhago * 1997 en Seulo * 1998 en Manĉestro * 1999 en Rumanio/Respubliko de Moldavio * 2000 en Luksemburgio * 2001 en Jokohamo * 2002 en Honkongo * 2003 en Slovenio * 2004 en Svislando * 2005 en Zagrebo * 2006 en Stutgarto * 2007 en Honkongo * 2008 en Vilno * 2009 en Svedio * 2010 en Sidnejo * 2011 en Zagrebo * 2012 en Belgio * 2013 en Košice/Bratislavo/Vieno * 2014 en Vroclavo * 2015 en Slovenio * 2016 en Tongyeong * 2017 en Vankuvero * 2018 en Pekino * 2019 en Talino * 2020 prokrastita ([[KOVIM-19-pandemio]]) * 2021 prokrastita (KOVIM-19-pandemio) * 2022 en Auckland/Christchurch * 2023 en Johanesburgo/Soweto/Kaburbo * 2024 en Feroaj Insuloj * 2025 en Porto/Lisbono {{Div col end}} == Naciaj filioj == * La Aŭstralia Muzika Centro * Kanada Ligo de Komponistoj * Unio de Irlandaj Komponistoj * Komponistoj-Asocio de Nov-Zelando * Nova muziko Sudafriko * Asocio por la Antaŭenigo de Nova Muziko ( Britio ) * Ligo de Komponistoj ( Usono ) == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.iscm.org Oficiala retejo] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Internaciaj kulturaj organizaĵoj]] [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1922]] [[Kategorio:Muzikfestivaloj en Germanio]] [[Kategorio:Muziko en la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Muziko en la 21-a jarcento]] 36bqcrfq41wi0946wfafr8s5on5u9o3 1 882574 9418186 8846944 2026-07-01T17:01:42Z RG72 11847 RG72 movis paĝon [[Diskuto:Dekabristi]] al [[Diskuto:Dekabristoj (filmo)]] 8846944 wikitext text/x-wiki == tajperaro == "nobela etoso kaj fakte ribelo; antaŭ la fono de tiuj okazaĵoj aperas la '''amafra''' historio de la Decembristoj Ivan Annenkov kaj la franca ĉapelistino Pauline... ? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 07:38, 6 sep. 2024 (UTC) 5wbjjgx1s6fb28j9vx1s7ssct3x5vmv 9418191 9418186 2026-07-01T17:02:31Z RG72 11847 RG72 movis paĝon [[Diskuto:Dekabristoj (filmo)]] al [[Diskuto:Decembristoj (filmo)]] 8846944 wikitext text/x-wiki == tajperaro == "nobela etoso kaj fakte ribelo; antaŭ la fono de tiuj okazaĵoj aperas la '''amafra''' historio de la Decembristoj Ivan Annenkov kaj la franca ĉapelistino Pauline... ? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 07:38, 6 sep. 2024 (UTC) 5wbjjgx1s6fb28j9vx1s7ssct3x5vmv 0 882841 9418330 9108739 2026-07-01T21:04:54Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418330 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Johano|János]] P. Bak''' [jAnoŝ pE], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''P. Bak János,''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]]. Lia [[nobelo|nobela]] antaŭnomo estis ''pázmándhegyi'' [pAzmAndhedji]. La distinga majusklo P estas mallongigo de '''Pázmándi'''. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM42771/e64f2bfa-65da-461a-8ecb-18991d11a019/solr/0/24/4/7/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1913|4|6}} en [[Pázmándfalu]], li mortis {{mortotago|1981|11|23}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} studis en 1929 en [[Arta Universitato Moholy-Nagy|Reĝa Desegnista Edukejo]] de [[Ferenc Helbing]] kaj [[Jenő Haranghy]], poste li akiris pentristan diplomon en [[Hungara Belarta Universitato|Reĝa Pentrista Majstrolernejo]] en [[1937]]. Liaj majstroj estis [[Oszkár Glatz]] kaj [[Gyula Rudnay]], al ĉi-lasta li estis [[asistanto]] en la lastaj 2 jaroj. Inter 1937-1945 li plurfoje estis soldato. En 1946 en [[Baja]] li partoprenis en establo de artista kolonio, poste li ankaŭ instruis. En 1953 li kaj lia familio estis translokigitaj al [[Szolnok]], kie li estis zorganto de [[Artistkolonio (Szolnok)]]. Ekde 1958 li vivis en Budapeŝto. Li pentris precipe [[aĵpentraĵo]]jn, [[portreto]]jn, [[ĝenropentraĵo]]jn kaj [[pejzaĝo]]jn. Li ricevis [[premio]]jn inter 1937-1959. == Elektitaj pentraĵoj == * Győri utca, 1938 * Modell, 1941 * Lehel vezér Augsburg előtt, 1957 * Téli parasztudvar * Csendélet * Tiszai táj * Szoptató anya == Elektitaj ekspozicioj solaj == * Budapeŝto, 1955, 1962, 1978 * [[Milano]] kaj [[Florenco]], 1965 * [[Tokio]], 1974 * [[Pécs]], 1980 * [[Győr]] (memorekspozicio) 1985 == Elektitaj ekspozicioj grupaj == * Győr, 1932 * Budapeŝto, 1945, 1946, 1966 * Szolnok, 1966 == Fontoj == * [https://www.kieselbach.hu/muvesz/p_-bak-janos-_pazmandhegyi-bak-janos_-bak-janos__4154 biografio hungare kun foto] * [https://viragjuditgaleria.hu/hu/muvesz/p-bak-janos/ biografio hungare kun foto] * [https://budapestaukcio.hu/p-bak-janos/festo biografio hungare kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240910090544/https://budapestaukcio.hu/p-bak-janos/festo |date=2024-09-10 }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Unua}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|P. Bak, Janos}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} mj8wahco3l4e7ci0snb1xb8y4j45wbs 0 883725 9418332 8937221 2026-07-01T21:09:29Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418332 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Johano|János]] Pap''' [jAnoŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Pap János,''' estis [[Hungario|hungara]] sciencohistoriisto. János Pap<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM117900 hungarlingva datenaro de muzeo</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1918|6|11}} en [[Budapeŝto]], li mortis {{mortotago|2002|9|1}} en Budapeŝto. == Biografio == János Pap maturiĝis en [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo en 1936, poste li studis kun interrompoj en [[Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto|Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato palatino József]] ĝis 1943. Ekde 1938 li estis oficisto, soldato, eĉ [[dizertinto]]. Depost fino de la milito en Hungario li tuj laboris en pluraj lokoj, en 1951 en tutlanda teknika biblioteko. Post jaro li ricevis tie postenon, fine li pensiuliĝis en 1983. Li okupiĝis pri historio de inventoj, li malkovris ties cirkonstancojn, ankaŭ la inventiston mem. En tiu temo li kontribuis. Li edziĝis dufoje, la unua edzino naskis filinon en 1949. Li ricevis [[premio]]n en 1986. == Elektitaj kontribuoj == * ''A könyvtári propaganda módszerei és eszközei.'' (1954, poste reeldonoj) * ''75 éves az Országos Műszaki Könyvtár.'' (1958) * ''Puskás Tivadar. Egy nagy magyar feltaláló életregénye.'' (1960) * ''Technikatörténet.'' (kunaŭtoro, 1967; 2-a eldono: 1970, poste reeldonoj) * ''Kis történetek tudósokról, feltalálókról.'' (kunaŭtoro, 1973) * ''Történetek tudósokról. 1–4.'' (1985) * ''A napenergia magyar tudósnője: dr. Telkes Mária.'' (1997) == Fontoj == * [https://nevpont.hu/palyakep/pap-janos-18ee0 biografio hungare] * [https://tmt4.omikk.bme.hu/tmt/article/view/1624/2343 aprezo hungare kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240920092854/https://tmt4.omikk.bme.hu/tmt/article/view/1624/2343 |date=2024-09-20 }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Unua}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pap Janos}} [[Kategorio:Hungaraj sciencohistoriistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} 0w9ksdmzay1sevyc56ctkidtyt7u2mf 4 893281 9418355 9415875 2026-07-01T21:49:37Z ListeriaBot 119734 Wikidata list updated [V2] 9418355 wikitext text/x-wiki Tiu ĉi paĝo montras liston kun artikoloj kun pli ol 60 artikoloj en vikipedioj, sed sen artikolo en la esperanta vikipedio. La tabelo baziĝas sur la informpeto en la nederlanda paĝo [[:nl:Wikipedia:Artikelen in veel andere talen maar niet in het Nederlands]] . == Fonto de la datumoj == Jen la baza [https://query.wikidata.org/#SELECT%20%3Fitem%20%3FitemLabel%20%3FitemDescription%20%3Fsitelinks%0AWITH%0A%7B%0A%20%20SELECT%20%3Fitem%20%3Fsitelinks%0A%20%20WHERE%0A%20%20%7B%0A%20%20%20%20%3Fitem%20wikibase%3Asitelinks%20%3Fsitelinks.%0A%20%20%20%20hint%3APrior%20hint%3ArangeSafe%20true.%0A%20%20%20%20FILTER%20%28%3Fsitelinks%20%3E%2060%20%29%0A%20%20%20%20MINUS%20%7B%20%3Fitem%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279%2a%20wd%3AQ17379835.%20%7D%20%23%20nur%20en%20la%20%C4%89efa%20nomspaco%0A%20%20%20%20MINUS%20%7B%20%3Fitem%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279%2a%20wd%3AQ4663903.%20%7D%20%20%23%20sen%20portaloj%0A%20%20%20%20MINUS%20%7B%20%3Fitem%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279%2a%20wd%3AQ39911.%20%7D%20%23%20sen%20jardekoj%0A%20%20%20%20MINUS%0A%20%20%20%20%7B%0A%20%20%20%20%20%20%3Farticle%20schema%3Aabout%20%3Fitem.%0A%20%20%20%20%20%20%3Farticle%20schema%3AisPartOf%20%3Chttps%3A%2F%2Feo.wikipedia.org%2F%3E.%0A%20%20%20%20%7D%0A%20%20%7D%0A%7D%0AAS%20%25sub%0AWHERE%0A%7B%0A%20%20INCLUDE%20%25sub%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%0A%20%20%20%20%3Fitem%20rdfs%3Alabel%20%3FitemLabel.%0A%20%20%20%20FILTER%28LANG%28%3FitemLabel%29%20%3D%20%22eo%22%29%0A%20%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%0A%20%20%20%20%3Fitem%20schema%3Adescription%20%3FitemDescription.%0A%20%20%20%20FILTER%28LANG%28%3FitemDescription%29%20%3D%20%22eo%22%29%0A%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20DESC%28%3Fsitelinks%29%0ALIMIT%20400 Wikidata Query] (aŭ informpeto). Klaku al ▶️ por vidi la rezulton. La informpeto montros ĉiuj artikoloj kun pli ol 60 artikoloj en vikipedioj, sed sen artikolo en la esperanta vikipedio. (sen [[:Kategorio:Vikipedio:Portaloj|Portaloj]] kaj sen [[:Kategorio:Jardekoj|Jardekoj]]) == Kiel uzi la tabelojn == Ne ĉiu linio en la tabulo bezonas novan artikolon. Ekzemple ofte estas du artikoloj pri la sama temo (ekzemple la scienca nomo kaj la ordinara nomo) kaj unu de la du jam ekzistas. Tiam krei alidirekton ofte jam sufiĉas. (vidu [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Sitelinks_to_redirects Wkidata:Sitelinks_to_redirects]) La nomoj estas nuraj proponoj kaj venas el vikidatumo. Vi povas kaj ofte devas uzi alian titolon. Kiam la ruĝa ligilo enhavas Q-nombron, (ekzemple "'''Ekzemplo (Q14944328)'''" ) tiam tio signifas, ke la nomo de la paĝo ekzistas dufoje por malsamaj temoj kaj la alia temo jam havas artikolon. Oni povas solvi tion tiel: * oni povas krei duan artikolon kun alia nomo * oni povas krei alidirekton kaj konektigi la alidirekton al la vikidatuma objekto * oni povas ŝanĝigi la esperantan nomon en la vikidatuma objekto == Listoj laŭ temoj == {{Kolumnoj|* [[Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio/Esperantistoj|Esperantistoj]] * [[Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio/Urboj|Urboj]] * [[Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio/Lingvoj|Lingvoj]] * [[Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio/Aŭtoroj|Aŭtoroj]] |nombro=2}} === Iloj === * https://not-in-the-other-language.toolforge.org/ - kreu proprajn listojn uzante kategoriojn == Listo de 400 artikoloj kiuj ekzistas en pli ol 60 lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio == {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?sitelinks WITH { SELECT ?item ?sitelinks WHERE { ?item wikibase:sitelinks ?sitelinks. hint:Prior hint:rangeSafe true. FILTER (?sitelinks > 60 ) MINUS { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q17379835. } # nur en la ĉefa nomspaco MINUS { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q4663903. } # sen portaloj MINUS { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q39911. } # sen jardekoj MINUS { ?article schema:about ?item. ?article schema:isPartOf <https://eo.wikipedia.org/>. } } } AS %sub WHERE { INCLUDE %sub OPTIONAL { ?item rdfs:label ?itemLabel. FILTER(LANG(?itemLabel) = "eo") } OPTIONAL { ?item schema:description ?itemDescription. FILTER(LANG(?itemDescription) = "eo") } } ORDER BY DESC(?sitelinks) LIMIT 400 |columns=label:nomo (propono),description:priskribo,item:vikidatuma ero,?sitelinks:nombro de ligiloj |thumb=200 |links=red |summary=200 plej kunligitaj elementoj }} {| class='wikitable sortable' ! nomo (propono) ! priskribo ! vikidatuma ero ! nombro de ligiloj |- | [[Sylheti]] | hindarja lingvo | [[:d:Q2044560|Q2044560]] | 201 |- | [[Paramore]] | usona rokmuzika bando | [[:d:Q473466|Q473466]] | 144 |- | [[Paltoga]] | vilaĝo en Rusio | [[:d:Q23520|Q23520]] | 144 |- | [[delfeno]] | familio de maraj kaj riveraj mamuloj | [[:d:Q7369|Q7369]] | 129 |- | [[Surao de la Malfermanta]] | la unua surao de la Korano | [[:d:Q219669|Q219669]] | 121 |- | [[enigmo]] | Tasko, kiu devas esti solvita per pensado | [[:d:Q47054|Q47054]] | 118 |- | [[Cicer arietinum]] | genro | [[:d:Q81375|Q81375]] | 117 |- | [[fragario]] | genro | [[:d:Q745|Q745]] | 117 |- | [[nasko]] | forpuŝo de ido(j) for de la utero | [[:d:Q14819852|Q14819852]] | 111 |- | [[potenco (sociologio)]] | kapablo influi la konduto de aliuloj | [[:d:Q25107|Q25107]] | 109 |- | [[Lens culinaris]] | specio | [[:d:Q131226|Q131226]] | 107 |- | [[ĉin-japana skribo]] | uzo de ĉin-devena skribsistemo por skribo de japana lingvo | [[:d:Q82772|Q82772]] | 105 |- | [[Surao de la Bovino]] | la dua kaj la plej longa surao de la Korano | [[:d:Q219675|Q219675]] | 104 |- | [[Ricino]] | specio | [[:d:Q155867|Q155867]] | 102 |- | [[gvidado-estreco]] | kapablo de individuo aŭ organizo gvidi aliajn individuojn, teamojn aŭ tutajn organizojn | [[:d:Q484275|Q484275]] | 102 |- | [[usona prezidenta baloto de 2020]] | baloto | [[:d:Q22923830|Q22923830]] | 100 |- | [[Oryctolagus cuniculus]] | specio de mamulo | [[:d:Q25851|Q25851]] | 100 |- | [[hepatito A]] | virusa malsano en la hepato | [[:d:Q157661|Q157661]] | 99 |- | [[Zika viruso]] | speco de viruso | [[:d:Q202864|Q202864]] | 97 |- | [[hepatito B]] | virusa malsano en la hepato | [[:d:Q6853|Q6853]] | 97 |- | [[homa voĉo]] | sonoj kreitaj per la homa buŝo kaj gorĝo | [[:d:Q7390|Q7390]] | 97 |- | [[novelo]] | literatura ĝenro; skriba, fikcia, proza ​​rakonto kutime pli longa ol novelo sed pli mallonga ol romano | [[:d:Q149537|Q149537]] | 96 |- | [[usona prezidenta baloto de 2024]] | baloto | [[:d:Q101110072|Q101110072]] | 96 |- | [[Iksodo]] | | [[:d:Q10304508|Q10304508]] | 96 |- | [[Opipapavo]] | specio de papavo | [[:d:Q131584|Q131584]] | 95 |- | [[Ginko]] | specio de plantoj | [[:d:Q43284|Q43284]] | 95 |- | [[regiono de Italio]] | administra unuo de Italio | [[:d:Q16110|Q16110]] | 94 |- | [[subaĉetado]] | delogi per mondonaco kaŝita | [[:d:Q187436|Q187436]] | 93 |- | [[Galatasaray SK]] | turka futbala kaj ĝenerale sporta klubo el Istanbulo | [[:d:Q495299|Q495299]] | 93 |- | [[motivo]] | kialo de agado | [[:d:Q644302|Q644302]] | 93 |- | [[Leicester City F.C.]] | angla futbola klubo | [[:d:Q19481|Q19481]] | 93 |- | [[The Jungle Book]] | usona animacia filmo de 1967 | [[:d:Q199839|Q199839]] | 92 |- | [[Fenerbahçe Istanbul]] | turka futbala klubo | [[:d:Q6601875|Q6601875]] | 92 |- | [[Ŝafo]] | unua zodiaka signo | [[:d:Q32067|Q32067]] | 91 |- | [[:Terminator 2: Judgment Day| Judgment Day]] | | [[:d:Q170564|Q170564]] | 91 |- | [[aplikaĵo]] | programo aŭ grupo de programoj dizajnitaj por fin-uzantoj | [[:d:Q166142|Q166142]] | 90 |- | [[geavoj]] | generinto de generinto, avo aŭ avino | [[:d:Q167918|Q167918]] | 90 |- | [[Tangled]] | usona animacia filmo de 2010 | [[:d:Q188439|Q188439]] | 90 |- | [[Mawlid]] | naskiĝtago de Mohamedo | [[:d:Q193027|Q193027]] | 90 |- | [[Elefanto]] | mamula familio de la subordo rostruloj | [[:d:Q2372824|Q2372824]] | 90 |- | [[Cannabis sativa]] | planta specio | [[:d:Q26726|Q26726]] | 89 |- | [[Aŝuro]] | sankta tago en Islamo; la deka tago de la monato Muharam en la islama kalendaro | [[:d:Q183283|Q183283]] | 88 |- | [[fazeolo]] | manĝeblaj guŝoj kaj/aŭ semoj de herboj aŭ lianoj de la genroj fazeoluso, vigno, Dolichos kaj Lablab, do sume fabacoj, kaj la plantoj mem | [[:d:Q379813|Q379813]] | 88 |- | [[Attack on Titan]] | japana mangaa serio (2009–2021) | [[:d:Q586025|Q586025]] | 88 |- | [[Normandio]] | historia kultura regiono en Francio kaj la manikaj insuloj de Britio | [[:d:Q15878|Q15878]] | 88 |- | [[Karoto]] | planta specio | [[:d:Q30056|Q30056]] | 88 |- | [[Oryza sativa]] | | [[:d:Q161426|Q161426]] | 88 |- | [[Taŭro]] | dua zodiaka signo | [[:d:Q164016|Q164016]] | 87 |- | [[Kung Fu Panda]] | animacia filmo (2008) | [[:d:Q129193|Q129193]] | 87 |- | [[Surao de la Sincereco]] | 112-a surao de Korano | [[:d:Q234214|Q234214]] | 87 |- | [[Persepolo FK]] | futbala klubo en Irano | [[:d:Q242260|Q242260]] | 87 |- | [[Moana]] | usona animacia filmo (2016) | [[:d:Q18647981|Q18647981]] | 87 |- | [[historio de Irano]] | | [[:d:Q28926|Q28926]] | 87 |- | [[Monsters, Inc.]] | usona animacia filmo (2001) | [[:d:Q187726|Q187726]] | 86 |- | [[Surao de la Gento de Imran]] | la 3a surao de la Korano | [[:d:Q219682|Q219682]] | 86 |- | [[usonanoj]] | civitanoj aŭ loĝantoj de Usono de Ameriko | [[:d:Q846570|Q846570]] | 86 |- | [[al-Muharram]] | unua monato de la Islama kalendaro | [[:d:Q1952053|Q1952053]] | 86 |- | [[interkona retejo]] | | [[:d:Q3220391|Q3220391]] | 86 |- | [[Dead Poets Society]] | filmo de 1989 reĝisorita de Peter Weir | [[:d:Q106316|Q106316]] | 85 |- | [[benjeto]] | deserto | [[:d:Q192783|Q192783]] | 85 |- | [[Amforo]] | dekunua zodiaka signo | [[:d:Q162119|Q162119]] | 85 |- | [[Ĝemeloj]] | tria zodiaka signo | [[:d:Q129214|Q129214]] | 85 |- | [[The Walking Dead]] | usone televida serio (2010-2022) | [[:d:Q232737|Q232737]] | 85 |- | [[Sagitario]] | naŭa zodiaka signo | [[:d:Q2194186|Q2194186]] | 85 |- | [[Inside Out]] | desegnofilmo de Pete Docter, publikigita en 2015 | [[:d:Q6144664|Q6144664]] | 85 |- | [[Gjongi]] | provinco de Sud-Koreio | [[:d:Q20937|Q20937]] | 85 |- | [[Artemisia vulgaris]] | planta specio | [[:d:Q26663|Q26663]] | 85 |- | [[Iron Man]] | filmo | [[:d:Q192724|Q192724]] | 84 |- | [[usona prezidenta baloto de 2016]] | baloto | [[:d:Q699872|Q699872]] | 84 |- | [[Ligo 1]] | plej alta ligo de la vira futbalo en francujo | [[:d:Q13394|Q13394]] | 84 |- | [[Wolverhampton Wanderers F.C.]] | angla futbola klubo | [[:d:Q19500|Q19500]] | 84 |- | [[Old Trafford]] | | [[:d:Q83457|Q83457]] | 84 |- | [[Leeds United F.C.]] | | [[:d:Q1128631|Q1128631]] | 84 |- | [[300]] | filmo de Zack Snyder (2006) | [[:d:Q131390|Q131390]] | 83 |- | [[brando]] | alkoholaĵo produktita per distilado de vino | [[:d:Q146470|Q146470]] | 83 |- | [[AS Monako FK]] | futbala klubo ĉe Monako | [[:d:Q180305|Q180305]] | 83 |- | [[Siluro]] | fiŝa specio | [[:d:Q159323|Q159323]] | 83 |- | [[Fiŝoj]] | dekdua zodiaka signo | [[:d:Q1254190|Q1254190]] | 83 |- | [[Okcident-eŭropa erinaco]] | erinacedo en norda kaj okcidenta eŭropo | [[:d:Q6145|Q6145]] | 83 |- | [[Fulham FC]] | angla futbalklubo | [[:d:Q18708|Q18708]] | 83 |- | [[Prionailurus bengalensis]] | specio | [[:d:Q42627|Q42627]] | 83 |- | [[Salix alba]] | | [[:d:Q156918|Q156918]] | 83 |- | [[ansero]] | | [[:d:Q16529344|Q16529344]] | 83 |- | [[Skorpio]] | oka zodiaka signo | [[:d:Q134398|Q134398]] | 82 |- | [[Pesilo]] | sepa zodiaka signo | [[:d:Q134394|Q134394]] | 82 |- | [[Virgo]] | sesa zodiaka signo | [[:d:Q134061|Q134061]] | 82 |- | [[sildenafil]] | kemia kombinaĵo | [[:d:Q191521|Q191521]] | 82 |- | [[Hari Poter kaj la Sanktaĵoj de la Morto (Unua Parto)]] | filmo de 2010 | [[:d:Q161678|Q161678]] | 82 |- | [[soleco]] | neplaĉa emocio pro izolo | [[:d:Q223270|Q223270]] | 82 |- | [[fumaĵita lardo]] | porka ventraĵo salita kaj fumaĵita | [[:d:Q11106|Q11106]] | 82 |- | [[Kristal-Palaca Futbala Klubo]] | futbala klubo en Londono | [[:d:Q19467|Q19467]] | 82 |- | [[uterkola kancero]] | | [[:d:Q160105|Q160105]] | 82 |- | [[FK Žalgiris]] | | [[:d:Q500988|Q500988]] | 82 |- | [[medicina diagnozo]] | identigo de malsano per esploro de la simptomoj prezentataj de la paciento | [[:d:Q177719|Q177719]] | 81 |- | [[hepatito C]] | homa virusa malsano | [[:d:Q154869|Q154869]] | 81 |- | [[Leono]] | kvina zodiaka signo | [[:d:Q159816|Q159816]] | 81 |- | [[Kankro]] | kvara zodiaka signo | [[:d:Q161701|Q161701]] | 81 |- | [[Surao de la Virinoj]] | kvara surao de Korano | [[:d:Q219696|Q219696]] | 81 |- | [[Surao de la Tablo Kovrita]] | kvina surao de Korano | [[:d:Q219701|Q219701]] | 81 |- | [[narkotaĵo]] | klaso de psikoaktivaj drogoj | [[:d:Q940|Q940]] | 81 |- | [[fiprogramaro]] | malica programaro | [[:d:Q14001|Q14001]] | 81 |- | [[Celtic F.C.]] | sportoklubo | [[:d:Q19593|Q19593]] | 81 |- | [[Carthamus tinctorius]] | | [[:d:Q156625|Q156625]] | 81 |- | [[brulvundo]] | | [[:d:Q170518|Q170518]] | 81 |- | [[Castor fiber]] | | [[:d:Q181191|Q181191]] | 81 |- | [[materialscienco]] | | [[:d:Q228736|Q228736]] | 81 |- | [[produktado]] | | [[:d:Q739302|Q739302]] | 81 |- | [[FK Panevėžys]] | | [[:d:Q23894576|Q23894576]] | 81 |- | [[Kaprikorno]] | deka zodiaka signo | [[:d:Q164272|Q164272]] | 80 |- | [[rupio]] | nomo de pluraj valutoj | [[:d:Q178843|Q178843]] | 80 |- | [[Cars]] | usona animacia filmo (2006) | [[:d:Q182153|Q182153]] | 80 |- | [[festo]] | socia kunvena evento | [[:d:Q200538|Q200538]] | 80 |- | [[asfalto]] | petrola materialo | [[:d:Q202251|Q202251]] | 80 |- | [[Cynodon dactylon]] | planta specio | [[:d:Q208705|Q208705]] | 80 |- | [[Herkulo]] | filmo de 1997 | [[:d:Q271189|Q271189]] | 80 |- | [[Panamaj Dokumentoj]] | skandalo en 2016 pri bankaj dokumentoj el panamo | [[:d:Q23702848|Q23702848]] | 80 |- | [[Oppenheimer]] | filmo el la jaro 2023 | [[:d:Q108839994|Q108839994]] | 80 |- | [[Sunderland A.F.C.]] | angla futbala klubo | [[:d:Q18739|Q18739]] | 80 |- | [[Usona prezidenta elekto de 2008]] | 56a prezidenta elekto en usono | [[:d:Q45578|Q45578]] | 80 |- | [[Hari Poter kaj la Sanktaĵoj de la Morto (Dua Parto)]] | | [[:d:Q232009|Q232009]] | 80 |- | [[FK Sūduva]] | | [[:d:Q757104|Q757104]] | 80 |- | [[FK Kauno Žalgiris]] | | [[:d:Q12654411|Q12654411]] | 80 |- | [[taĝeto]] | genro | [[:d:Q147552|Q147552]] | 79 |- | [[skotoj]] | loĝantoj de Skotlando | [[:d:Q181634|Q181634]] | 79 |- | [[Setaria italica]] | planta specio | [[:d:Q161211|Q161211]] | 79 |- | [[Surao de la Homoj]] | 114-a kaj lasta surao de Korano | [[:d:Q234248|Q234248]] | 79 |- | [[:Captain America: The First Avenger| The First Avenger]] | usona filmo de 2011 | [[:d:Q275120|Q275120]] | 79 |- | [[homa dento]] | malmola organo en la buŝo de homoj | [[:d:Q561|Q561]] | 79 |- | [[Kaporo]] | | [[:d:Q156251|Q156251]] | 79 |- | [[enspezo]] | | [[:d:Q1527264|Q1527264]] | 79 |- | [[nacia futbala teamo de Serbio]] | vira nacia futbala teamo | [[:d:Q182740|Q182740]] | 78 |- | [[Tuscaloosa]] | sidejo de Kantono Tuscaloosa, Alabamo, Usono | [[:d:Q79580|Q79580]] | 78 |- | [[Surao de la Altrando]] | sepa surao de Korano | [[:d:Q219713|Q219713]] | 78 |- | [[Surao de la Batalakiraĵo]] | oka surao de Korano | [[:d:Q219720|Q219720]] | 78 |- | [[Thor]] | filmo de enneth Branagh (2011) | [[:d:Q217020|Q217020]] | 78 |- | [[ĉinkorea skribo]] | ĉina skribo uzita por skribi koreajn vortojn | [[:d:Q485619|Q485619]] | 78 |- | [[Homo sapiens]] | specio | [[:d:Q15978631|Q15978631]] | 78 |- | [[Blackburn Rovers]] | angla futbala klubo | [[:d:Q19446|Q19446]] | 78 |- | [[Burnley F.C.]] | angla futbala klubo | [[:d:Q19458|Q19458]] | 78 |- | [[Usona Belulino]] | usona anglalingva filmo el 1999, reĝisorita de Sam Mendes | [[:d:Q25139|Q25139]] | 78 |- | [[Markolo de Koreio]] | markolo inter duoninsulo Koreio kaj Japanio, inter la Flava Maro kaj la Japana Maro | [[:d:Q52052|Q52052]] | 78 |- | [[Valeriana officinalis]] | | [[:d:Q157819|Q157819]] | 78 |- | [[Dianthus caryophyllus]] | | [[:d:Q158984|Q158984]] | 78 |- | [[Microchiroptera]] | | [[:d:Q971343|Q971343]] | 78 |- | [[FK Riteriai]] | | [[:d:Q14657783|Q14657783]] | 78 |- | [[Viveredoj]] | familio | [[:d:Q185864|Q185864]] | 77 |- | [[Sherlock]] | brita televida serio (2010–2017) | [[:d:Q192837|Q192837]] | 77 |- | [[nurlega memoro]] | disko nurlegebla | [[:d:Q160710|Q160710]] | 77 |- | [[Spinosaurus]] | genro | [[:d:Q130966|Q130966]] | 77 |- | [[Surao de la Gregoj]] | sesa surao de Korano | [[:d:Q219707|Q219707]] | 77 |- | [[Surao de la Pento]] | naŭa surao de Korano | [[:d:Q219738|Q219738]] | 77 |- | [[Brave]] | usona animacia filmo (2012) | [[:d:Q126796|Q126796]] | 77 |- | [[Stegosaŭro]] | genro de herbovoraj dinosaŭroj vivintaj dum la ĵurasio kaj frua kretaceo | [[:d:Q14388|Q14388]] | 77 |- | [[AFC Bournemouth]] | angla futbala klubo | [[:d:Q19568|Q19568]] | 77 |- | [[Okcidenta Mezlando]] | metropola provinco de Anglio | [[:d:Q23124|Q23124]] | 77 |- | [[nacia futbala teamo de Egiptio]] | vira futbala teamo de egiptio | [[:d:Q28089|Q28089]] | 77 |- | [[gastrito]] | | [[:d:Q183130|Q183130]] | 77 |- | [[geografia poluso]] | punkto de intersekco de la surfaco de ĉiela korpo kaj ĝia rotacia akso | [[:d:Q183273|Q183273]] | 76 |- | [[Loxodonta]] | genro de afrikaj elefantoj | [[:d:Q185038|Q185038]] | 76 |- | [[Unua Opia Milito]] | milito inter Britio kaj Ĉinio je la 19-a jarcento | [[:d:Q191282|Q191282]] | 76 |- | [[flago de Britio]] | la nacia flago de la Unuiĝinta Reĝlando de Britio kaj Nord-Irlando | [[:d:Q83278|Q83278]] | 76 |- | [[rivero biobio]] | rivero en Ĉilio | [[:d:Q93360|Q93360]] | 76 |- | [[atoma modelo de Bohr]] | atommodelo publikigita de Niels Bohr en 1913 | [[:d:Q172948|Q172948]] | 76 |- | [[valoro]] | persona valoro, bazo por etika agado | [[:d:Q194112|Q194112]] | 76 |- | [[Surao de Abrahamo]] | la 14a surao de la Korano | [[:d:Q219906|Q219906]] | 76 |- | [[kvantuma impliko]] | rilato inter mezuraj rezultoj de space apartaj kvantumaj sistemoj | [[:d:Q215675|Q215675]] | 76 |- | [[The Great Mouse Detective]] | animacia filmo (1986) | [[:d:Q334132|Q334132]] | 76 |- | [[12 Years a Slave]] | usona filmo de 2013 | [[:d:Q3023357|Q3023357]] | 76 |- | [[Provinco Torino]] | eksa itala provinco | [[:d:Q16287|Q16287]] | 76 |- | [[trako]] | | [[:d:Q160342|Q160342]] | 76 |- | [[Syzygium cumini]] | | [[:d:Q232571|Q232571]] | 76 |- | [[n-a radiko]] | | [[:d:Q601053|Q601053]] | 76 |- | [[FK Banga Gargždai]] | | [[:d:Q806459|Q806459]] | 76 |- | [[Histriko]] | | [[:d:Q1223829|Q1223829]] | 76 |- | [[Illicium verum]] | | [[:d:Q2878644|Q2878644]] | 76 |- | [[lageto]] | | [[:d:Q12719646|Q12719646]] | 76 |- | [[satrapo]] | estro de satrapio (provinco) en Persio | [[:d:Q170305|Q170305]] | 75 |- | [[stomaka ulcero]] | ulcero en la stomaka mukozo | [[:d:Q172941|Q172941]] | 75 |- | [[Osman la 2-a]] | sultano de la Otomana Imperio | [[:d:Q172056|Q172056]] | 75 |- | [[Tarzan]] | usona animacia filmo (1999) | [[:d:Q208696|Q208696]] | 75 |- | [[Supernatural]] | usona televida serio (2005–2020) | [[:d:Q130585|Q130585]] | 75 |- | [[Ismailismo]] | branĉo de ŝijaisma islamo | [[:d:Q230386|Q230386]] | 75 |- | [[Klubo Nacia de Futbalo]] | Uruguaja futbala kluo de Montevideo, Uruguajo | [[:d:Q499616|Q499616]] | 75 |- | [[provinco de Irano]] | administra unuo (ostân) de Irano | [[:d:Q1344695|Q1344695]] | 75 |- | [[Cagliari Calcio]] | itala futbalklubo | [[:d:Q1900|Q1900]] | 75 |- | [[Dek Du Koleruloj]] | usona filmo de 1957 | [[:d:Q2345|Q2345]] | 75 |- | [[taksonomio]] | sistemo por la klasigado de aferoj | [[:d:Q7211|Q7211]] | 75 |- | [[uzantinterfaco]] | ilo por la interago de uzanto kaj maŝino | [[:d:Q47146|Q47146]] | 75 |- | [[Lacuna Coil]] | itala metalroka muzikgrupo | [[:d:Q46573|Q46573]] | 75 |- | [[vira nacia futbala teamo de Bosnio-Hercegovino]] | | [[:d:Q181190|Q181190]] | 75 |- | [[Antilope cervicapra]] | | [[:d:Q183339|Q183339]] | 75 |- | [[haŭta kancero]] | | [[:d:Q192102|Q192102]] | 75 |- | [[springbok]] | | [[:d:Q213084|Q213084]] | 75 |- | [[Hippopotamidae]] | | [[:d:Q213336|Q213336]] | 75 |- | [[geografia lokigo]] | | [[:d:Q2221906|Q2221906]] | 75 |- | [[Phalacrocoracidae]] | | [[:d:Q3901247|Q3901247]] | 75 |- | [[termosfero]] | tavolo de atmosfero | [[:d:Q178043|Q178043]] | 74 |- | [[kardivaskula ŝoko]] | malsana stato | [[:d:Q178061|Q178061]] | 74 |- | [[bejo]] | Otomana reganta titolo | [[:d:Q181217|Q181217]] | 74 |- | [[Twilight]] | usona filmo de Catherine Hardwicke (2008) | [[:d:Q160071|Q160071]] | 74 |- | [[The Hunchback of Notre Dame]] | animacia filmo de Gary Trousdale kaj Kirk Wise (1996) | [[:d:Q213787|Q213787]] | 74 |- | [[Surao Ja-Sin]] | la 36a surao de la Korano | [[:d:Q230014|Q230014]] | 74 |- | [[414 a.K.]] | jaro | [[:d:Q232679|Q232679]] | 74 |- | [[Antarkta regiono]] | polusa regiono ĉirkaŭ la suda poluso de la Tero | [[:d:Q1555938|Q1555938]] | 74 |- | [[Andrew Tate]] | brit-usona komercisto kaj piedbatboksisto, ekstremdekstra reta personeco | [[:d:Q18637166|Q18637166]] | 74 |- | [[:PUBG: Battlegrounds| Battlegrounds]] | videoludo (2017) | [[:d:Q28937399|Q28937399]] | 74 |- | [[Stoke City F.C.]] | angla futbala klubo | [[:d:Q18736|Q18736]] | 74 |- | [[Rangers F.C.]] | skota futbala klubo | [[:d:Q19597|Q19597]] | 74 |- | [[Wreck-It Ralph]] | usona animacia filmo (2012) | [[:d:Q28891|Q28891]] | 74 |- | [[Dua Krucmilito]] | armea ekspedicio inter 1146 kaj 1149 | [[:d:Q51654|Q51654]] | 74 |- | [[4-a Generacio de Portebla Telefonio]] | | [[:d:Q79697|Q79697]] | 74 |- | [[Hibiscus rosa-sinensis]] | | [[:d:Q159534|Q159534]] | 74 |- | [[Eredivisie]] | | [[:d:Q167541|Q167541]] | 74 |- | [[sepioj]] | | [[:d:Q184479|Q184479]] | 74 |- | [[The Social Network]] | | [[:d:Q185888|Q185888]] | 74 |- | [[:Madagascar: Escape 2 Africa| Escape 2 Africa]] | | [[:d:Q188474|Q188474]] | 74 |- | [[hordeolo]] | | [[:d:Q202173|Q202173]] | 74 |- | [[The Godfather Part III]] | | [[:d:Q202326|Q202326]] | 74 |- | [[Iron Man 2]] | | [[:d:Q205028|Q205028]] | 74 |- | [[407 a.K.]] | | [[:d:Q232058|Q232058]] | 74 |- | [[Fanta]] | | [[:d:Q9935|Q9935]] | 74 |- | [[Apatosaurus]] | | [[:d:Q14326|Q14326]] | 74 |- | [[FC Hegelmann]] | | [[:d:Q12654265|Q12654265]] | 74 |- | [[Birdman]] | | [[:d:Q13255497|Q13255497]] | 74 |- | [[tertremo je aprilo 2015 en Nepalo]] | | [[:d:Q19830062|Q19830062]] | 74 |- | [[durio]] | manĝebla frukto | [[:d:Q134185|Q134185]] | 73 |- | [[takbir]] | ("Dio estas granda") arablingva diraĵo, uzata de islamanoj | [[:d:Q191811|Q191811]] | 73 |- | [[Life of Pi]] | 2012 filmo de Ang Lee | [[:d:Q152780|Q152780]] | 73 |- | [[Fraŭlino Mondo]] | internacia beleco-konkurso. | [[:d:Q173402|Q173402]] | 73 |- | [[hieroglifo]] | piktograma skribsimbolo | [[:d:Q193762|Q193762]] | 73 |- | [[Black Swan]] | usona filmo (2010) | [[:d:Q180214|Q180214]] | 73 |- | [[sintrompado]] | simptomo, en kiu oni mise kredas ion malgraŭ pruvo de la malo | [[:d:Q189643|Q189643]] | 73 |- | [[The Rescuers Down Under]] | filmo de 1990 | [[:d:Q202371|Q202371]] | 73 |- | [[Surao de Jona]] | deka surao de Korano | [[:d:Q219752|Q219752]] | 73 |- | [[Surao de Hud]] | dekunua surao de Korano | [[:d:Q219786|Q219786]] | 73 |- | [[Surao de la Kaverno]] | dekoka surao de Korano | [[:d:Q220706|Q220706]] | 73 |- | [[Pocahontas]] | Usona movbilda filmo | [[:d:Q218894|Q218894]] | 73 |- | [[408 a.K.]] | jaro | [[:d:Q232148|Q232148]] | 73 |- | [[Surao de la Abundo]] | 108-a surao de Korano | [[:d:Q233811|Q233811]] | 73 |- | [[Surao de la Matenruĝo]] | 113-a surao de Korano | [[:d:Q234228|Q234228]] | 73 |- | [[438 a.K.]] | jaro | [[:d:Q234276|Q234276]] | 73 |- | [[449 a.K.]] | jaro | [[:d:Q234820|Q234820]] | 73 |- | [[453 a.K.]] | jaro | [[:d:Q235094|Q235094]] | 73 |- | [[Evanescence]] | usona rokgrupo | [[:d:Q1777698|Q1777698]] | 73 |- | [[Coco]] | usona movbilda filmo de 2017 | [[:d:Q5815826|Q5815826]] | 73 |- | [[La La Land]] | usona filmo de Damien Chazelle (2016) | [[:d:Q20856802|Q20856802]] | 73 |- | [[fibro]] | natura aŭ sinteza substanco, kiu estas signife pli longa ol larĝa | [[:d:Q161|Q161]] | 73 |- | [[Birmingham City F.C]] | futbala klubo en Birmingham, Anglio | [[:d:Q19444|Q19444]] | 73 |- | [[Gruntbovo]] | mamula specio | [[:d:Q26547|Q26547]] | 73 |- | [[3-a Generacio de Portebla Telefonio]] | | [[:d:Q79692|Q79692]] | 73 |- | [[Supera Ligo de Futbalo en Rusio]] | | [[:d:Q182165|Q182165]] | 73 |- | [[Hieno]] | | [[:d:Q188657|Q188657]] | 73 |- | [[akromegalio]] | | [[:d:Q189580|Q189580]] | 73 |- | [[Seven]] | | [[:d:Q190908|Q190908]] | 73 |- | [[kalumnio]] | | [[:d:Q191783|Q191783]] | 73 |- | [[pavo]] | | [[:d:Q201251|Q201251]] | 73 |- | [[Tunceli]] | | [[:d:Q202195|Q202195]] | 73 |- | [[as-salamu alaykum]] | | [[:d:Q212695|Q212695]] | 73 |- | [[kritika pensado]] | | [[:d:Q843894|Q843894]] | 73 |- | [[2026 United States strikes in Venezuela]] | | [[:d:Q137671016|Q137671016]] | 73 |- | [[fizika antropologio]] | | [[:d:Q27172|Q27172]] | 73 |- | [[FC Džiugas]] | | [[:d:Q12654311|Q12654311]] | 73 |- | [[FA Šiauliai]] | | [[:d:Q16478096|Q16478096]] | 73 |- | [[Doctor Strange]] | | [[:d:Q18406872|Q18406872]] | 73 |- | [[Auvernia]] | | [[:d:Q24082791|Q24082791]] | 73 |- | [[DFK Dainava]] | | [[:d:Q25497952|Q25497952]] | 73 |- | [[megalodon]] | formortinta specio de ŝarko | [[:d:Q163873|Q163873]] | 72 |- | [[2012]] | usona filmo de Roland Emmerich (2009) | [[:d:Q184605|Q184605]] | 72 |- | [[logikpordo]] | komputila ekipaĵo, fizika aŭ teoria, kiu plenumas bulean logikan funkcion | [[:d:Q170451|Q170451]] | 72 |- | [[Londona Akcia Borso]] | Borso en Londono | [[:d:Q171240|Q171240]] | 72 |- | [[:La Hobito: neatendita vojaĝo| neatendita vojaĝo]] | kineja filmo de 2012 | [[:d:Q80379|Q80379]] | 72 |- | [[454 a.K.]] | jaro | [[:d:Q178381|Q178381]] | 72 |- | [[kanao]] | japana silaba skribsistemo, nuntempe uzata kune kun ĉin-japanaj skribsignoj en moderna japana ortografio | [[:d:Q187659|Q187659]] | 72 |- | [[gravitono]] | elementa partiklo, kiu estas kvantumo de gravitaj ondoj | [[:d:Q103585|Q103585]] | 72 |- | [[Pac-Man]] | 1980 arkadludo de Namco | [[:d:Q173626|Q173626]] | 72 |- | [[Gurua Libro Sankta]] | sika sankta libro | [[:d:Q203249|Q203249]] | 72 |- | [[korna bulko]] | speco de delikata bakaĵo; fama bakaĵo el la franca kuirarto, nomita laŭ sia formo de lunarko. | [[:d:Q207832|Q207832]] | 72 |- | [[Internacia Flughaveno Haneda]] | internacia flughaveno ĉe Tokio, Japanio | [[:d:Q204853|Q204853]] | 72 |- | [[Betty Ford]] | Prezidentedzino de Usono de 1974 ĝis 1977 | [[:d:Q213122|Q213122]] | 72 |- | [[Akira Toriyama]] | japana bildliteraturisto (1955–2024) | [[:d:Q208582|Q208582]] | 72 |- | [[Surao de Maria]] | deknaŭa surao de Korano | [[:d:Q220716|Q220716]] | 72 |- | [[418 a.K.]] | jaro | [[:d:Q232931|Q232931]] | 72 |- | [[481 a.K.]] | jaro | [[:d:Q236893|Q236893]] | 72 |- | [[489 a.K.]] | jaro | [[:d:Q237343|Q237343]] | 72 |- | [[509 a.K.]] | jaro | [[:d:Q241318|Q241318]] | 72 |- | [[Safar]] | dua monato de la Islama kalendaro | [[:d:Q489557|Q489557]] | 72 |- | [[Prezidento de Ukrainio]] | ŝtatestro de Ukrainio | [[:d:Q579677|Q579677]] | 72 |- | [[Togg]] | turka aŭtofabrikanto | [[:d:Q6039733|Q6039733]] | 72 |- | [[Watford F.C.]] | angla futbala klubo | [[:d:Q2714|Q2714]] | 72 |- | [[aŭtovetkuro]] | sporto, kiun oni praktikas per aŭtomobiloj | [[:d:Q5386|Q5386]] | 72 |- | [[Provinco Venecio]] | eksa itala provinco en la regiono de Veneto, Italio | [[:d:Q16310|Q16310]] | 72 |- | [[The Vampire Diaries]] | usona televida serio | [[:d:Q28537|Q28537]] | 72 |- | [[Majaa popolo]] | popolo de suda Venezuelo kaj norda Mezameriko | [[:d:Q45914|Q45914]] | 72 |- | [[Akademia Premio por la Plej Bona Filmo]] | | [[:d:Q102427|Q102427]] | 72 |- | [[cirkvitkarto]] | | [[:d:Q173350|Q173350]] | 72 |- | [[juglandonukso]] | | [[:d:Q208021|Q208021]] | 72 |- | [[nacia futbala teamo de Peruo]] | | [[:d:Q212166|Q212166]] | 72 |- | [[materialo]] | | [[:d:Q214609|Q214609]] | 72 |- | [[konservado de maso]] | | [[:d:Q483948|Q483948]] | 72 |- | [[televida programo]] | | [[:d:Q15416|Q15416]] | 72 |- | [[Mölnlycke]] | | [[:d:Q25462|Q25462]] | 72 |- | [[fire salamander]] | | [[:d:Q26395|Q26395]] | 72 |- | [[Tria Krucmilito]] | | [[:d:Q51655|Q51655]] | 72 |- | [[Guardians of the Galaxy]] | | [[:d:Q5887360|Q5887360]] | 72 |- | [[UEFA Nations League]] | | [[:d:Q15980635|Q15980635]] | 72 |- | [[Artemis II]] | | [[:d:Q16947045|Q16947045]] | 72 |- | [[Denver Nuggets]] | usona basketbala teamo | [[:d:Q162954|Q162954]] | 71 |- | [[Charlotte Hornets]] | usona profesia basketbalteamo bazita en Charlotte, Norda Karolino | [[:d:Q163480|Q163480]] | 71 |- | [[Nesinkrona Javaskripto kaj XML]] | grupo de interrilataj retaj programadteknikoj | [[:d:Q134471|Q134471]] | 71 |- | [[ŝultrotuko]] | vestaĵo | [[:d:Q191022|Q191022]] | 71 |- | [[Million Dollar Baby]] | filmo de Clint Eastwood (2004) | [[:d:Q184255|Q184255]] | 71 |- | [[Al-Masudi]] | araba historiisto, geografo kaj vojaĝanto | [[:d:Q168705|Q168705]] | 71 |- | [[Mikoyan-Gurevich MiG-21]] | soveta jetmotora ĉasaviadilo | [[:d:Q150609|Q150609]] | 71 |- | [[Casino Royale]] | 2006 filmo de Martin Campbell | [[:d:Q151904|Q151904]] | 71 |- | [[Ruĝa Stelo de Beogrado]] | futbala klubo en Serbio | [[:d:Q173009|Q173009]] | 71 |- | [[Fluminense F.C.]] | sporta klubo en Rio-de-Ĵanejro, Brazilo | [[:d:Q80987|Q80987]] | 71 |- | [[Arbara elefanto]] | specio de mamulo | [[:d:Q189514|Q189514]] | 71 |- | [[Rani Lakŝmibai]] | reĝino de princa ŝtato en Hindio | [[:d:Q181878|Q181878]] | 71 |- | [[Lago Kukunor]] | la plej granda lago en Ĉinio | [[:d:Q201294|Q201294]] | 71 |- | [[spicherbo]] | planto uzata kiel manĝaĵo, medikamento, parfumo aŭ por doni guston | [[:d:Q207123|Q207123]] | 71 |- | [[Surao de Jozefo]] | dekdua surao de Korano | [[:d:Q219815|Q219815]] | 71 |- | [[Surao de la Tondro]] | dektria surao de Korano | [[:d:Q219871|Q219871]] | 71 |- | [[Surao de la Ŝtonejo]] | la 15a surao de la Korano | [[:d:Q219933|Q219933]] | 71 |- | [[Surao de la Konfederacianoj]] | tridektria surao de Korano | [[:d:Q229923|Q229923]] | 71 |- | [[416 a.K.]] | jaro | [[:d:Q232800|Q232800]] | 71 |- | [[448 a.K.]] | jaro | [[:d:Q234780|Q234780]] | 71 |- | [[442 a.K.]] | jaro | [[:d:Q234517|Q234517]] | 71 |- | [[455 a.K.]] | jaro | [[:d:Q235202|Q235202]] | 71 |- | [[466 a.K.]] | jaro | [[:d:Q235786|Q235786]] | 71 |- | [[468 a.K.]] | jaro | [[:d:Q235898|Q235898]] | 71 |- | [[Sunny Leone]] | usona-kanada aktorino, modelino kaj iama pornografia aktorino | [[:d:Q260794|Q260794]] | 71 |- | [[Jeffrey Dahmer]] | usona seria murdisto | [[:d:Q298364|Q298364]] | 71 |- | [[zodiaka signo]] | unu de la dek du konstelacioj de la zodiako; uzita en astrologio | [[:d:Q1795024|Q1795024]] | 71 |- | [[Claire Holt]] | usona aktorino | [[:d:Q4189|Q4189]] | 71 |- | [[James Peace]] | brita komponisto | [[:d:Q91013155|Q91013155]] | 71 |- | [[kapitano]] | armea rango | [[:d:Q19100|Q19100]] | 71 |- | [[Kanisformaj]] | subordo de mamuloj | [[:d:Q27414|Q27414]] | 71 |- | [[sukerkano]] | pluraj specioj de herbo kultivitaj por sukerproduktado | [[:d:Q36940|Q36940]] | 71 |- | [[Suda Ĝolla]] | provinco de Sud-Koreio | [[:d:Q41161|Q41161]] | 71 |- | [[Pioneer 10]] | usona kosmosondilo | [[:d:Q59103|Q59103]] | 71 |- | [[beta-partiklo]] | | [[:d:Q103531|Q103531]] | 71 |- | [[barbiro]] | | [[:d:Q107198|Q107198]] | 71 |- | [[marĉo]] | | [[:d:Q166735|Q166735]] | 71 |- | [[Wilt Chamberlain]] | | [[:d:Q182455|Q182455]] | 71 |- | [[The Mummy]] | | [[:d:Q202508|Q202508]] | 71 |- | [[formo]] | | [[:d:Q207961|Q207961]] | 71 |- | [[Iron Man 3]] | | [[:d:Q209538|Q209538]] | 71 |- | [[Rio]] | | [[:d:Q223359|Q223359]] | 71 |- | [[Myrmeleontidae]] | | [[:d:Q231439|Q231439]] | 71 |- | [[417 BC]] | | [[:d:Q232861|Q232861]] | 71 |- | [[cerba tumoro]] | | [[:d:Q233309|Q233309]] | 71 |- | [[Hrithik Roshan]] | | [[:d:Q233619|Q233619]] | 71 |- | [[Kalpana Chawla]] | | [[:d:Q237879|Q237879]] | 71 |- | [[novedzino]] | | [[:d:Q353673|Q353673]] | 71 |- | [[Arda Turan]] | | [[:d:Q487459|Q487459]] | 71 |- | [[Billie Joe Armstrong]] | | [[:d:Q712592|Q712592]] | 71 |- | [[.NET Framework]] | | [[:d:Q5289|Q5289]] | 71 |- | [[Lille OSC]] | | [[:d:Q19516|Q19516]] | 71 |- | [[:Captain America: The Winter Soldier| The Winter Soldier]] | | [[:d:Q1765358|Q1765358]] | 71 |- | [[:Thor: Ragnarok| Ragnarok]] | | [[:d:Q22665878|Q22665878]] | 71 |- | [[Reservoir Dogs]] | Usona filmo de Quentin Tarantino (1992) | [[:d:Q72962|Q72962]] | 70 |- | [[Renzo Piano]] | itala arkitekto | [[:d:Q190148|Q190148]] | 70 |- | [[Ashley Cole]] | Brita futbalisto | [[:d:Q133556|Q133556]] | 70 |- | [[Willard Libby]] | ĥemiisto, Usono | [[:d:Q190486|Q190486]] | 70 |- | [[ekzosfero]] | plej ekstera tavolo de Tera atmosfero | [[:d:Q170332|Q170332]] | 70 |- | [[Rubin Kazan]] | rusa futbala klubo en Kazano, Tatarstano | [[:d:Q170040|Q170040]] | 70 |- | [[Supera normala lernejo]] | Franca "granda lernejo" | [[:d:Q83259|Q83259]] | 70 |- | [[FK Stelo Bukareŝto]] | futbala klubo ĉe Bukareŝto, Rumanio | [[:d:Q179658|Q179658]] | 70 |- | [[replikado de DNA]] | ĉela metabola procezo | [[:d:Q130996|Q130996]] | 70 |- | [[Bolt]] | usona animacia filmo de 2008 | [[:d:Q212792|Q212792]] | 70 |- | [[Unua Bulgara Imperio]] | mezepoka ŝtato (681–1018) en Eŭropo | [[:d:Q203817|Q203817]] | 70 |- | [[Hannah Montana]] | usona televidserio | [[:d:Q126631|Q126631]] | 70 |- | [[Monto Taj]] | monto en Ŝandongo, Ĉinio | [[:d:Q216059|Q216059]] | 70 |- | [[419 a.K.]] | jaro | [[:d:Q232998|Q232998]] | 70 |- | [[452 a.K.]] | jaro | [[:d:Q235040|Q235040]] | 70 |- | [[473 BC]] | jaro | [[:d:Q236284|Q236284]] | 70 |- | [[komunikaj amaskomunikiloj]] | stokado kaj liverado de informoj aŭ datumoj | [[:d:Q340169|Q340169]] | 70 |- | [[Diogo Jota]] | Portugala futbalisto | [[:d:Q19518278|Q19518278]] | 70 |- | [[Surao de la Miskredantoj]] | la 109a surao de la Korano | [[:d:Q24000496|Q24000496]] | 70 |- | [[Bolton Wanderers FC]] | angla futbala klubo | [[:d:Q19451|Q19451]] | 70 |- | [[Felisformaj]] | subordo de mamuloj | [[:d:Q27070|Q27070]] | 70 |- | [[avadhia]] | hindia lingvo | [[:d:Q29579|Q29579]] | 70 |- | [[Tulsi Gabbard]] | usona politikisto | [[:d:Q32620|Q32620]] | 70 |- | [[Javier Zanetti]] | argentina futbalisto | [[:d:Q52876|Q52876]] | 70 |- | [[Billboard Hot 100]] | | [[:d:Q180072|Q180072]] | 70 |- | [[reŭmatoida artrito]] | | [[:d:Q187255|Q187255]] | 70 |- | [[Dendroaspis polylepis]] | | [[:d:Q188690|Q188690]] | 70 |- | [[Ely]] | | [[:d:Q209176|Q209176]] | 70 |- | [[The Killers]] | | [[:d:Q220730|Q220730]] | 70 |- | [[nacia futbala teamo de Panamo]] | | [[:d:Q223748|Q223748]] | 70 |- | [[463 BC]] | | [[:d:Q235620|Q235620]] | 70 |- | [[Emmanuel Adebayor]] | | [[:d:Q386876|Q386876]] | 70 |- | [[Al-Nassr]] | | [[:d:Q482764|Q482764]] | 70 |- | [[My Chemical Romance]] | | [[:d:Q483285|Q483285]] | 70 |- | [[Shrek 2]] | | [[:d:Q485983|Q485983]] | 70 |- | [[termonuklea armilo]] | | [[:d:Q625107|Q625107]] | 70 |- | [[Barbie]] | | [[:d:Q55436290|Q55436290]] | 70 |- | [[Nicolas Anelka]] | | [[:d:Q1939|Q1939]] | 70 |- | [[kuketo]] | | [[:d:Q13266|Q13266]] | 70 |- | [[Provinco Milano]] | | [[:d:Q15121|Q15121]] | 70 |} {{Wikidata list end}} [[Kategorio:Vikipedio:Projektoj]] iogt93x2s90zfdbimtkq4via9h2fexm 0 894395 9418464 8973006 2026-07-02T03:45:08Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418464 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1906|2|18}} |loko de naskiĝo = {{Hungara reĝlando}}, {{Aŭstrio-Hungario}} [[Selmecbánya]] |dato de morto = {{mortotago|1991|2|19}} |loko de morto = {{Hungario}} [[Budapeŝto]] }} '''[[Jozefo|József]] Viktorián Pituk''' [jOĵef], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Pituk József Viktorián,''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], [[grafikisto]], [[vitralisto]]. En la 1960-aj jaroj - laŭ la peto de sia edzino - li prenis la duan antaŭnomon Viktorián. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM67931/6b33bcd9-644e-4971-9c93-05fc6195fc3c/solr/0/24/0/1/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=691972&date=2025-01-06 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1906|2|18}} en [[Selmecbánya]] ([[Hungara reĝlando]], [[Aŭstrio-Hungario]], nuntempa [[Banská Štiavnica]] en [[Slovakio]]), li mortis {{mortotago|1991|2|19}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} akiris diplomon en [[Hungara Belarta Universitato|Hungara Belarta Altlernejo de Budapeŝto]] en [[1932]]. Lia [[majstro]] estis [[Oszkár Glatz]]. Inter 1936-1938 kaj 1963-1965 li vivis en [[Vieno]]. Inter 1943 kaj 1985 li kreis precipe [[pentraĵo]]jn ([[ĝenropentraĵo]]j, [[pejzaĝo]]j), grafikaĵojn kaj [[vitralo]]jn. Li ricevis [[premio]]n en 1965 en [[Milano]]. == Individuaj ekspozicioj (elekto) == * Budapeŝto (1942, 1948, 1959, 1967, 1971, 1982, 1985, 1997) * Banská Štiavnica (1956, 1958, 1964, 1965-1966, 1984, 1993) * Vieno (1969, 1985) * [[Padova]] (1970) * [[Firenze]] (1973) * [[Lahti]] (1974, 1976) * Milano (1975) * [[Parizo]] (1979) * [[Bochum]] (1980) * [[Debrecen]] (1987) * [[Százhalombatta]] (1998, memorekspozicio 2011) == Elektitaj pentraĵoj, grafikaĵoj == * Csavargók * Család * Orfeus (akvaforto) * Penelopé * Erdő * Horgász * Velence, St Mar tér ([[akvarelo]]) * Falusi udvar (akvarelo) * Csendélet fekete kakassal, (akvarelo, aĵpentraĵo) * Sörözők (akvaforto) * Európa elrablása! ([[tuĉo]]) * Hortobágy (1940) == Elektitaj vitraloj == * Budapeŝto en seminario (1943-1947) * [[Preĝejo Sankta Kruco (Kaposvár)]] (1968-1969) * Preĝejo Sankta Anna (Kecskéd) (1985-1986) * [[Preĝejo Sankta Anna (Taksony)]] == Alia verko == * A zarándok énekei (propraj poemoj kun ilustraĵoj) == Fontoj == * [https://budapestaukcio.hu/pituk-jozsef-viktorian/festo biografio hungare kun foto]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://revart.hu/muvesz/grafika/pituk_jozsef_viktorian/1 biografio hungare kun foto] * [https://www.kollergaleria.hu/artist/pituk_jozsef-1259-hu# biografio hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Unua}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pituk Jozsef Viktorian}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj grafikistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] [[Kategorio:Hungaraj vitralistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} cl0oa87q6gh3l3p5be6sb48z3k5jcd4 0 896829 9418466 9240962 2026-07-02T04:09:28Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418466 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Jörg JACOB''' (naskiĝinta la {{Daton|16|10|1964}} en [[Glauchau]], tiam en la socialisma ŝtato [[GDR]], ekde 1990 en la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Saksio]] de [[Germanio]]) estas [[germanio|germana]] verkisto. Post trejniĝo kiel [[remburado|remburisto]] li laboris en metiaj entreprenoj, ĉe [[ĉenstablo]]j, gastronomie, flegistece kaj ĉe renkontiĝcentro pri artoj kaj kulturo. Li trapasis abiturientan ekzamenon ĉe poradolta gimnazio studonte ĉe la Germana Literaturinstituto je [[Lepsiko]]. Post publikigoj de noveloj en diversaj gravaj antologioj, en la 2006-a jaro aperis lia unua romano. Li ricevis diversajn premiojn kaj stipendiojn, i.a. Gellert-lteraturpremio pro la romano ''Das Vineta-Riff'' kaj restadstipendion dum pluraj monatoj por Decius-vilao je [[Krakovo]]. == Honoroj kaj premioj == * 1999: lepsika literaturstipendio kaj venko de MDR-literaturkonkurso * 2002: laborstipendio de la Saksuja ministerio pri sciencoj kaj artoj * 2003: laborstipendio de ''Kulturstiftung Sachsen'' * 2005: premio de ''Freier Deutscher Autorenverband'' (tutgermane) * 2006: restadstipendio de Kulturfondaĵo por Decius-vilao de Krakovo * 2006: Gellert-literaturpremio * 2007: laborstipendio de ''Kulturstiftung Sachsen'' * 2008: restadstipendioj en [[Ventspils]] House, [[Latvio]] kaj Studios International (porartista domo ''Denkmalschmiede Höfgen'') * 2009: restadstipendio je At-Home-Gallery en [[Šamorín]],<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.athomegallery.org/www.athomegallery.org/Home_1.html |titolo=hejmpaĝo de la galerio (eksa sinagogo) |alirdato=2025-01-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20250121162801/http://athomegallery.org/www.athomegallery.org/Home_1.html |arkivdato=2025-01-21 }}</ref> [[Slovakio]] * 2010: restadstipendio je Komunikada kaj kultura centro de [[Klaipėda]], [[Litovio]] * 2023: [[Seume-literaturpremio]] (por ''Aus der Stadt und über den Fluss: Zwölf Versuche über das Gehen'')<ref>[https://www.cvb-leipzig.de/2023/10/20/j%C3%B6rg-jacob-erh%C3%A4lt-seume-literatur-preis-2023/ "Jörg Jacob erhält Seume-Literatur-Preis 2023"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240111211247/https://www.cvb-leipzig.de/2023/10/20/j%C3%B6rg-jacob-erh%C3%A4lt-seume-literatur-preis-2023/ |date=2024-01-11 }} - ĉe: ''cvb-leipzig.de''</ref> == Verkoj (elekto) == *Das Vineta-Riff. Mitteldeutscher Verlag, Halle 2006, ISBN 3-89812-362-6 *Fluten. Mitteldeutscher Verlag, Halle 2009, ISBN 978-3-89812-630-4 *Aus der Stadt und über den Fluss: Zwölf Versuche über das Gehen. Connewitzer Verlagsbuchhandlung, Leipzig 2022, ISBN 978-3-948814-04-5 == Eksteraj ligiloj == * [https://www.joerg-jacob.de/ verkista hejmpaĝo] *[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/131494643 ligiloj ĉe DDB] == Notoj == {{referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Jacob, Jorg}} [[Kategorio:Germanaj verkistoj]] [[Kategorio:Personoj de GDR]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1964]] [[Kategorio:Gajnintoj de Seume-literaturpremio]] e0yuxepet9g484g92bo0obb2iww9hol 0 903615 9418727 9040371 2026-07-02T11:05:11Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Paeljo]] 9418727 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Paeljo]] swbpelxjw3nskmbqu3ogtk9zlv5yi2i 0 903771 9418250 9418003 2026-07-01T18:23:20Z RG72 11847 9418250 wikitext text/x-wiki {{Unua}} {{Informkesto verda spaco | nomo = Spirit-Memora Komplekso | alia nomo = Parko de la Venko | dosiero = Yakutorovsk memorial park 2023-06.jpg | priskribo de dosiero = Spirit-Memora Komplekso en 2023 | landoj = {{Rusio}} | urbo = [[Jalutorovsko]] | urboparto = | alto = | areo = {{unuo|5,5|hektaroj}} | akvo = | dato = | fondinto = | dato2 = | tipo = parko | specioj = | vizitado = | interesaĵoj = [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)]], [[Kapelo de Nikolao de Mira (Jalutorovsko)|Kapelo de Nikolao de Mira]] kaj [[Kapelo de Sankta Georgo (Jalutorovsko)|Kapelo de Sankta Georgo]], tomboj de [[Andrej Jentalcev]] kaj [[Vasilij Vranickij]], monumentoj al veteranoj de la Dua mondmilito, bolŝevistoj, milicanoj | klasifiko = | ligilo = | latitudo = | longitudo = | geografia lokigo = | regiono-ISO = RU-TYU | zomo = 15 }} [[Dosiero:Успенско-Никольская церковь со стороны парка.jpg|200px|eta|dekstra|Monumento al ĉiuj sepultitaj en Jalutorovsko apud la [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)|Endormiĝa-Nikolaa preĝejo]], 2022.]] [[Dosiero:Вид на Успенско-Никольскую церковь.jpg|200px|eta|dekstra|La [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)|Endormiĝa-Nikolaa preĝejo]] kaj la [[Kapelo de Nikolao de Mira (Jalutorovsko)|kapelo de Nikolao de Mira]], 2022.]] [[Dosiero:Gotard Sobański grave 2023-06 1688120291.tiff|200px|eta|dekstra|Tombomonumento de [[Gotard Sobański]], 2023.]] [[Dosiero:Tombstone on the grave of Vasily Ivanovich Vranitsky (Yalutorovsk, 2023).tiff|200px|eta|dekstra|Monumento omaĝe al [[Vasilij Vranickij]], 2023.]] '''Spirit-Memora Komplekso''' ({{lang-ru|Духовно-мемориальный комплекс}}) ankaŭ nomata '''parko de la Venko''' ({{lang-ru|парк Победы}}) estas parko en [[Jalutorovsko]] ([[Tjumena provinco]], [[Rusio]]) kun [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)|ortodoksa preĝejo]], kapeloj de [[Kapelo de Nikolao de Mira (Jalutorovsko)|Nikolao de Mira]] kaj [[Kapelo de Sankta Georgo (Jalutorovsko)|Sankta Georgo]], kaj pluraj monumentoj, kreita surloke de iama tombejo, fermita la {{daton|1|1|1950}}. == Priskribo == La parko situas en la centro de la urbo. Norde ĝin limas strato Vokzalnaja (Stacidoma), oriente — strato Jakuŝkin, sudoriente — strato Krasnoarmejskaja (Ruĝarmea), sudokcidente — strato Puŝĉin. Enirejoj haveblas de ĉiuj flankoj krom strato Vokzalnaja. Maldekstre de la enirejo flanke de strato Krasnoarmejskaja troviĝas [[Kapelo de Nikolao de Mira (Jalutorovsko)|kapelo de Nikolao de Mira]]. Sekvas preĝeja butiko (domo N 57/3) kaj konstruaĵo N 57/2. Dekstre situas la [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)|Endormiĝa-Nikolaa preĝejo]] (N 57). Poste troviĝas kampokruco kun surskribo "Al ĉiuj sepultitaj en la jalutorovska tero eternan memoron" ({{lang-ru|Всем упокоенным в ялуторовской земле вечная память}}) farita de loka skulptisto Vladimir Ŝarapov kaj inaŭgurita en 2005. Sekvas granda monumento sur la tombo de pola ribelulo [[Gotard Sobański]]. Post kruciĝo de tiu ĉi aleo kun aleo, sekvanta de strato Jakuŝkin al strato Puŝĉin, situas monumento al decembristo [[Andrej Jentalcev]] kaj fine de la aleo tombomonumento de decembristo [[Vasilij Vranickij]]. Okcidente de la tombo de Gotard Sobański troviĝas monumento al viktimoj de la [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]], okazinta en 1921. Apude troviĝas tombo de nekonata ruĝarmeano, pereinta tiutempe<ref name="переплетение эпох"/>. En la plej norda parto troviĝas monumento al milicanoj Vasilij Aleksandroviĉ Dubrovin kaj Semjon Ivanoviĉ Moskvin, pereintaj en oktobro 1944. Okcidente de la ĉefa aleo situas monumento al batalantoj de la revolucio. En la plej okcidenta parto, apud strato Puŝĉin koncentriĝas monumentoj dediĉitaj al veteranoj de diversaj militoj kaj militistoj de diversaj fakoj. Plej norde situas monumento al la batalantoj de Jalutorovsko forme de sidanta soldato. De ĝi sudokcidenten etendiĝas pli ol 40 pilonoj kun nomoj de militistoj, mortintaj en evakua hospitalo N 1501, kiu funkciis en Jalutorovsko dum la [[Dua mondmilito]] ĝis 1943, kaj de jalutorovskanoj pereintaj dum la Dua mondmilito. Loka militkomisarejo mobilizis {{unuo|10412}} homojn, el kiuj {{unuo|4314}} pereis. Oriente de la aleo situas sur podio memmova haŭbizo [[2S1 Gvozdika]]. Sude staras monumento al laboristoj de ariergardo. Fine de la aleo troviĝas monumentoj al limgardistoj kaj maristoj, kaj la [[Kapelo de Sankta Georgo (Jalutorovsko)|kapelo de Sankta Georgo]]. Haveblas monumento sur amastombo de la viktimoj de la [[Kolĉak]]-teroro en 1919<ref name="Зубарев75"/>. Aparte situas brika tombomonumento de Prokopij Ivanoviĉ Ploskov (1885—1941), loka komunisto kaj aktivulo<ref name="Кто сердце отдал людям"/>. Aleo el pomarboj kaj sorbusoj estis plantita en la 2010-aj jaroj laŭ iniciato de prezidanto de la konsilio de veteranoj de edukado Valentina Panova<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://yalutorovsk.online/news/191150.html | titolo = Святое место парком быть не может | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Маргарита Кравченко | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-10-17 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovsk Znajet | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20181218172649/https://yalutorovsk.online/news/191150.html | arkivdato = 2018-12-18 | citaĵo = }}</ref>. == Historio == La tombejo estis fermita la {{daton|1|1|1950}}<ref name="переплетение эпох">{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/348887.html | titolo = Мемориально-духовный комплекс Ялуторовска — переплетение эпох | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Инна Пахомова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-09-22 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20231128230418/https://t-l.ru/348887.html | arkivdato = 2023-11-28 | citaĵo = }}</ref>. Tombomonumento de [[Andrej Jentalcev]] estis instalita en 1845 kaj havas statuson de monumento de kultura heredaĵo de la federacia signifo. Tio estas gisfera plato kun liaj nomo kaj vivodatoj, kaj citaĵo de la [[Evangelio laŭ Mateo]]: "Venu al mi ĉiuj, kiuj estas laborantaj kaj ŝarĝitaj, kaj mi vin ripozigos" ({{lang-ru|Придите ко мне все труждающиеся и обремененные, и я успокою вас}}). La decembristo fervore okupiĝis pri medicino, kuracante malriĉulojn senpage, do sekvis tiun ĉi Biblian ordonon<ref name="переплетение эпох"/>. La tombo estis forgesita kaj perdita, nur en 1953 direktoro de loka muzeo Ivan Terentjev retrovis ĝin<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/150376.html | titolo = Музей в Ялуторовске больше, чем музей | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Павел Белоглазов | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-05-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskoje Bogatstvo | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20150514015839/https://tyumedia.ru/150376.html | arkivdato = 2015-05-14 | citaĵo = }}</ref>. Tombomonumento de [[Vasilij Vranickij]] estis inaŭgurita en 1992 kaj havas statuson de monumento de kultura heredaĵo de la regiona signifo<ref name="Ялуторовский духовно-мемориальный комплекс">{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/112022/st15.shtml | titolo = Ялуторовский духовно-мемориальный комплекс | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Георгий Санников | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = Олег Редькин, Светлана Сотова, Татьяна Бурлакова, Елена Васильева | redaktinto = | dato = 2022-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240815125632/http://www.ihtus.ru/112022/st15.shtml | arkivdato = 2024-08-15 | citaĵo = }}</ref>. Skulptaĵo ''Blanka Anĝelo'' fare de Vladimir Ŝarapov estas simbola signo, ĉar la tombo mem estas delonge perdita kaj neniu konas ĝian situon<ref name="переплетение эпох"/>. En 1872 estis konstruita la [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)|Endormiĝa-Nikolaa preĝejo]], la sola preĝejo en la urbo kiu ne funkciis nur en 1938–1947. Monumento al viktimoj de la [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]], okazinta en 1921, staras sur amastombo en kiu estis sepultitaj 66 komunistoj kaj aktivuloj, murditaj de la ribeluloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Ялуторовск |lasta = Зубарев |unua = Н. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Шакинко И. М. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1978 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Средне-Уральское книжное издательство |loko = Свердловск |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 88 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tombomonumento de Prokopij Ivanoviĉ Ploskov (1885—1941) estas dediĉita al tiu ĉi komunisto kaj aktivulo. En 1914 li kaj lia frato Sergej estis mobilizitaj kaj batalis dum la [[Unua mondmilito]]. Prokopij estis premiita je la Kruco de Sankta Georgo, vundita kaj en marto 1916 enhospitaligita. Li eksuferis [[reŭmatismo]]n kaj kun malsanaj kruroj estis sendita al rezerva regimento en [[Taganrogo]]. Tiutempe li jam estis bolŝevisto, do post reveni hejmen, do kiam la {{daton|10|6|1920}} estis establita agrokultura kooperativo, kadre de kiu 20 familioj el vilaĝoj Koĵenovo kaj Petelino kunigis siajn terenojn kaj brutojn, li iĝis ĝia prezidanto. Tio estis la unua kooperativo en Jalutorovska distrikto. Printempe 1921 okazis la unua semado sur 150 [[desjatino]]j (164 hektaroj) malantaŭ vilaĝo Berdjugino. Samjare la kooperativo estis transformita je la komuno "Vojo al socialismo" ({{lang-ru|Путь к социализму}}). La komunumo ricevis traktoron [[Fordson]], la unuan en la regiono. Samtempe Prokopij Ploskov iĝis ankaŭ unua prezidanto de Tomilova Subdistrikta Ekzekutiva Komitato. Poste li estis membro de la komisiono pri totala [[kolektivigo]]. Sur la monumento estas skribite: "La tempo ne forgesos tiun, kiu fordonis la koron al la homoj" ({{lang-ru|Время не забудет того, кто сердце отдал людям}})<ref name="Кто сердце отдал людям">{{citaĵo el la reto | url = https://safe-rgs.ru/2077-kto-serdce-otdal-lyudyam-prokopiy-ploskov.html | titolo = Кто сердце отдал людям - Прокопий Плосков | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = dokaspez | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-05-28 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = PUTI-shestvuy | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200223022832/https://safe-rgs.ru/2077-kto-serdce-otdal-lyudyam-prokopiy-ploskov.html | arkivdato = 2020-02-23 | citaĵo = }}</ref>. Monumento al milicanoj Vasilij Aleksandroviĉ Dubrovin (n. 1912) kaj Semjon Ivanoviĉ Moskvin (n. 1916), pereintaj en oktobro 1944 atestas lukton kontraŭ banditismo dum la Dua mondmilito<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://guvd72.ru/memory/ | titolo = Сотрудники органов внутренних дел Тюменской области, погибшие при исполнении служебного долга | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Ĉefa Administracio de la Ministerio pri Internaj Aferoj de Tjumena provinco | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20110917023725/https://guvd72.ru/memory/ | arkivdato = 2011-09-17 | citaĵo = }}</ref>. Tiutempe venis informoj ke de [[Kurgana provinco]] al [[Jalutorovska distrikto]] venas grupo da [[ciganoj]]-brutŝtelistoj, inter kiuj estas 3 dizertintoj. Oni diris ke ili jam venis al vilaĝo Kituŝi ({{l-ru|Кутуши}}) El vilaĝo Zinovo oni informis ke la ciganoj vendas ŝtelitajn ĉevalojn kaj bovinojn en vilaĝoj Kutkino, [[Kijovo]], Romanovo. Estro de la Jalutorovska Distrikta Sekcio de NKVD Vasilij Semjonoviĉ Boltinov kreis operacan grupon el 4 milicanoj subestre de supera leŭtenanto Vasilij Dubrovin, en kiu eniris ankaŭ asistanto de krimenketisto Semjon Moskvin, kvartala krimenketisto Katugin kaj milicano Glaziĉev ({{l-ru|Глазычев}})<ref name="Очерки истории тюменской милиции72">{{citaĵo el libro |titolo = Очерки истории тюменской милиции...... |lasta = Алтынов |unua = Ю.П. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = А.Л. Анисин, Н.С. Батурина, А.Г. П.Н. Борисенко, Н.Г. Велижанина, Д.А. Денисов, М.В. Доцкевич, В.А. Иоголевич, О. А. Казанцева, 3.В. Каменева, А.М. Кириллова, В.Н. Лукин, Н.М. Макаревич, А.В. Мартиновский, В.Н. Рычков, Сатюков, В.А. Трунев, И.Ф. Фирсов, Е.И. Черкашина |redaktinto = В.А. Иоголевич |aliaj = |url = https://www.prlib.ru/item/1163244?fg=0&p=73 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2015 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Тюменский институт повышения квалификации сотрудников МВД России |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 72 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|19|10}} frumatene telefonis krimenketisto de sovĥozo Berkut kaj raportis ke estas arestitaj 11 ciganaj viroj, rusa virino proksimume 50 jarojn aĝa, cigana knabo proksimume 16 jarojn aĝa kaj proksimume 15-jara ciganino. Oni konfiskis 3 ŝtelitajn ĉevalojn kaj 3 bovinojn. Milicanoj ekveturis de vilaĝo Romanovo dum al la krimenketisto de Berkut, la supera leŭtenanto Dubrovin ordonis pridemandi atestantojn, al kiuj la ciganoj interŝanĝis ĉevalojn kaj al kiuj ili vendis la bovinojn. Proksimume je la 4-a al la distrikta sekcio de NKVD venis Kalugin kaj Glaziĉev, venigintaj 2 bovinojn kaj 2 geknabojn. Ili diris ke Dubrovin sendis ilin de vilaĝo Ĉukrejevo laŭ rekta vojo al Jalutorovsko dum li mem kun Moskvin kaj la arestitoj ekveturis sur 2 koĉoj laŭ la Siberia landvojo. Katugin kaj ŝoforo Zubarev forveturis por serĉi ilin<ref name="Очерки истории тюменской милиции72"/>. En vilaĝo Zinovo kamparanoj diris ke Dubrovin kun la ciganoj traveturis ilian setlejon proksimume je la 12-a kaj laŭvoje prenis iun junulinon. Trovinte spuron de misfunkcianta cigana koĉo sur sablokovrita landvojo ili spuris ĝin ĝis la 4-a km, sed poste la spuroj malaperis. Ili revenis al Jalutorovsko kaj Boltinov per telefono raportis la incidenton al estro de la administracio de NKVD kolonelo Nikolaj Ŝevarov. Sekvan matenon operacia grupo de la provinca administracio de NKVD subestre de vicestro subkolonelo Birjukov kaj subkolonelo de milico Ajzenŝtat ekveturis en 2 ĵipoj [[Willys MB]] al la arbaro, traserĉis ĝin kun roto da infanterianoj kaj en betula bosketo trovis la murditojn — 2 milicanojn kaj junulinon, kiu estis librotenisto de kolĥozo Kzil-Urak ({{l-ru|Кзыл-Урак}}), kiu veturis por prezenti financajn raportojn. Ili estis murditaj per hakiloj. Komenciĝis ĉasado de la cigana bando. La {{daton|3|11}} oni atingis ilin 28 km for de [[Kurgano (urbo)|Kurgano]]. Dum sekvinta interpafado estro de la bando estis mortigita, alia bandito malgrave vundita ĉe la mano. La {{daton|5|11}} la banditoj estis alportitaj al malliberejo. Poste 5 estis kondamnitaj al mortpafo, la aliaj al 10-jara malliberigo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Очерки истории тюменской милиции...... |lasta = Алтынов |unua = Ю.П. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = А.Л. Анисин, Н.С. Батурина, А.Г. П.Н. Борисенко, Н.Г. Велижанина, Д.А. Денисов, М.В. Доцкевич, В.А. Иоголевич, О. А. Казанцева, 3.В. Каменева, А.М. Кириллова, В.Н. Лукин, Н.М. Макаревич, А.В. Мартиновский, В.Н. Рычков, Сатюков, В.А. Трунев, И.Ф. Фирсов, Е.И. Черкашина |redaktinto = В.А. Иоголевич |aliaj = |url = https://www.prlib.ru/item/1163244?fg=0&p=73 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2015 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Тюменский институт повышения квалификации сотрудников МВД России |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 73 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La milicanoj estis honoritaj kiel herooj kaj solene sepultitaj en la tombejo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/218391.html | titolo = На фронте и в тылу | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Владимир Лозовский | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-12-19 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovskaja Ĵizn | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20190913145444/https://tyumedia.ru/218391.html | arkivdato = 2019-09-13 | citaĵo = }}</ref>. Amastombo de la viktimoj de la [[Kolĉak]]-teroro en 1919 atestas pri tragedio, okazinta en aŭgusto 1919, kiam militistoj de la 2-a Ust-Kamenogorska Partizana Kozaka Regimento subestre de Pjotr Vinogradskij, retiriĝanta orienten, elkondukis el malliberejo du kolonojn da arestitoj kaj mortpafis ilin. Longan tempon ĝusta nombro de la pereintoj kaj cirkonstancoj de la ekzekuto estis konataj nur surbaze de kontraŭdiraj rememoroj, sed en 2019 rusia historiisto Miĥail Veber publikigis raporton de franca spiono subleŭtenanto Emil Zeman (operacia pseŭdonimo ''Jonh'')<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Рапорт агента "Джона" майору Марино № 26 от 13.08.1919 // Фронт и тыл колчаковской армии в документах разведки и контрразведки (июнь 1919 – март 1920 г.). Сборник документов / Сост. . – Екатеринбург: УрО РАН, 2019 — 272 с. ISBN |lasta = Вебер |unua = М.И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = М.И. Вебер |aliaj = |url = https://web.archive.org/web/20220320133023/http://www.ihist.uran.ru/files/Front+i+tyl+kolchakovskoy+armii+(2019).pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = УрО РАН |loko = Екатеринбург |lingvo = ru |isbn= = 978-5-7691-2529-4 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 193 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Laŭ raporto de leŭtenanto Nikolskij ĉe la fronto en Jalutorovsko okazis la {{daton|2|8}} jeno: En la Jalutorovska malliberejo troviĝis 93 malliberuloj, plejparte politikaj, ligitaj al la [[Rusia Konstitucifara Asembleo|Konstitucifara Asembleo]], malliberigitaj de [[bolŝevistoj]]. La {{daton|1|8}} de tiu ĉi jaro estis ordonite de generalo Bogoslovskij fordoni ĉiujn arestitojn al la taĉmento de atamano [[Boris Annenkov|Annenkov]] subestre de kolonelo Vinogradskij. La arestitoj tage estis elpelitaj de la malliberejo kaj antaŭ okuloj de ĉiuj rifuĝintoj, kelkmilojn nombraj, la malliberulojn oni komence skurĝis, poste pelis ilin surborden al [[Tobolo]] kaj ĉi tie [ĉiuj] 93 homoj estis mortpafitaj. Atestantoj de tiu ĉi senjuĝa ekzekuto estis plenrajtigito de la Unio de Urboj ĉe stabo de la 2-a armeo A. V. Kovalov kaj plenrajtigito de la Unio de Urboj M. F. Ĥazov. |aŭtoro = Emil Zeman (operacia pseŭdonimo ''Jonh'') |verko = Raporto N 26 de la {{dato|13|8|1919}} |origina teksto = По донесению подпоручика Никольского на фронте в Ялуторовске произошел 2-го августа следующий случай: В Ялуторовской тюрьме сидело 93 заключенных, преимущественно политических, связанных с Учредительным собранием, посаженных большевиками. 1-го августа с. г. был отдан приказ генералом Богословским отдать всех арестованных отряду атамана Ан[н]енкова под командой полковника Виноградского. Арестованные среди белого дня были выгнаны из тюрьмы и на глазу всех беженцев, численностью в несколько тысяч человек, заключенных первоначально стегали нагайками, потом погнали их на берег к Тоболу и здесь [все они] численностью в 93 человека были расстреляны. Свидетелями этой расправы были уполномоченный Союза городов при штабе 2-ой армии А.В. Ковалев и уполномоченный Союза городов М.Ф. Хазов. }} Unua grupo estis ekzekutita sur la transa bordo de [[Tobolo]], la dua — en bosko apud la malliberejo. La vunditojn oni finmortigis per [[ŝaŝko]]j kaj bajonetoj. Estis murditaj 93 homoj, inter kiuj estis membroj de loka soveto F. I. Negovskij, Ja. A. Uŝakov, distrikta militkomisaro Aleksej Gubin, fratoj Stepan kaj Aleksej Burdakov<ref name="Зубарев75">{{citaĵo el libro |titolo = Ялуторовск |lasta = Зубарев |unua = Н. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Шакинко И. М. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1978 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Средне-Уральское книжное издательство |loko = Свердловск |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 75 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Pjotr Vinogradskij raportis al la atamano [[Boris Annenkov]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = 2-й Усть-Каменогорский партизанский казацкий полк Партизанской дивизии атамана Б.В. Анненкова // Экономика. Сервис. Туризм. Культура (ЭСТК-2011) XIII Международная научно-практическая конференция, 26 мая 2011 г., сборник статей |lasta = Шулдяков |unua = В.А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Бовтун В. С. ka |aliaj = |url = https://казакстан.рф/index/podrazdeleniya/5688-2-j-ustkamenogorskij-partizanskij-kazatskij-polk |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2011 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Изд-во АлтГТУ |loko = Барнаул |lingvo = ru |isbn= = 978-5-7568-0872-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 250–254 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>: {{Citaĵo |teksto = Laŭvoje mi estis taskigita preni kun mi ĉiujn sovdepojn<ref>Sovetiajn deputitojn, ĉi-foje subtenantojn de la sovetia potenco ĝenerale.</ref>, troviĝantajn en malliberejoj de la urboj [[Kamiŝlovo]], [[Tjumeno]] kaj Jalutorovsko, kion mi plenumis... Laŭvoje, dum fuĝoprovo, ili ĉiuj estis ekstermitaj. |aŭtoro = Pjotr Vinogradskij la atamano [[Boris Annenkov]] |verko = Raporto al |origina teksto = Дорогой мне было поручено забрать с собой совдепов, находящихся в тюрьмах гг. Камышлова, Тюмени и Ялуторовска, что мною и было исполнено… Дорогой, при попытке бежать, все были уничтожены. }} Origine la viktimoj estis sepultitaj surloke, kie aperis respektivaj monumentoj. Trans Tobolo troviĝis 4 tomboj: en 3 estis sepultitaj proksimume 148 homoj, en la kvara nur F. I. Negovskij. En la bosko estis 2 tomboj, en kiuj estis sepultita nekonata nombro de la viktimoj. La sepa tombo troviĝis sur Kandelfesta placo, ankaŭ kun nekonata nombro de sepultitoj. En majo 1976 dum konstruado de meblofako de la lignofabriko ({{lang-ru|лесозавод}}) oni translokis la restaĵojn al la tombejo. En septembro 1978 tiel estis translokitaj ankaŭ restaĵoj de trans Tobolo. La {{daton|17|8|1984}} estis solene inaŭgurita monumento sur la amastombo. La ceremonion ĉeestis Aleksandr Gubin, filo de la ekzekutita komisaro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Ялуторовск: след в истории |lasta = Белоглазов |unua = П. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ГУП ТО «Тюменский издательский дом» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5-9288-0030-4 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 107 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Monumento al la batalantoj de la Dua mondmilito fare de skulptisto Vladimir Matrosov kaj arkitekto Vasilij Skokov ([[Moskvo]]) estas farita el aluminio kaj bildigas soldaton, kiu eksidis sin apogante sur mitraleton por mediti kaj rememori. Antaŭe monumento omaĝe de la Dua mondmilito troviĝis en [[Decembrista bosko]], sed poste ĝi estis translokita al skvaro apud la Centro de Deponado de Asekuraĵoj ({{lang-ru|Центр хранения страхового фонда}}) (domo N 138 en strato Iŝimskaja), kie ĝi ekde tiam staras<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://kultura-to.ru/new/index.php/yalutorovskij-muzejnyj-kompleks/item/23217-memorialu-voinam-yalutorovchanam-pogibshim-v-gody-velikoj-otechestvennoj-vojne-30-let | titolo = Мемориалу воинам-ялуторовчанам, погибшим в годы Великой Отечественной войне - 30 лет | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-05-02 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250310051841/https://kultura-to.ru/new/index.php/yalutorovskij-muzejnyj-kompleks/item/23217-memorialu-voinam-yalutorovchanam-pogibshim-v-gody-velikoj-otechestvennoj-vojne-30-let | arkivdato = 2025-03-10 | citaĵo = }}</ref>. La malnova monumento estis gipsa kaj kliŝa, do komence de la 1990-aj prezidanto de la urba konsilio de veteranoj Nikolaj Zaĥaroviĉ Muĥametdinov proponis anstataŭigi ĝin kaj krei novan memorkomplekson. Prezidanto de la urba komitato pri kulturo Lubov Mogutova venis al Vladimir Matrosov, kiu tiutempe gvidis finajn laborojn pri sia nova monumento al soldato en fabriko de Moskvo. La veterana konsilio kaj la urbestro Vladimir Zimnev aprobis la skulptaĵon, kiu estis instalita de la skulptisto kaj la arkitekto Nikolaj Skokov kaj inaŭgurita la {{daton|27|7|1990}}<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сподвижник Вучетича // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет |lasta = Могутова |unua = Любовь |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Павел Белоглазов |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Офсет Принт» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-6040631-3-2 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 256–257 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Apud la monumento troviĝas [[eterna flamo]]. Dum longa tempo ĝi estis ekbruligata nur kaze de solenaĵoj, sed la {{daton|17|2|2026}} ĝi estis ekbruligita jam por eterne kadre de la tutlanda aranĝo "Ni gardu flamon de la Venko" ({{l-ru|Храним огонь Победы}}). La flamon, per torĉo alportita de la eterna flamo en [[Tjumeno]], ekbruligis veterano de la [[milito en Ukrainio]] Aleksej Lubimov, veterano de laboro Ludmila Djomina kaj malsupera serĝento de la movado "Junarmeo" Evelina Zilber, kies praavo Lev Donoviĉ Zilber dum la Dua mondmilito estis rekrutita en Jalutorovsko kaj revenis grave vundita, kun medalo "Pro kuraĝo" kaj ordeno de la Patruja milito de la 1-a grado; li havis 6 infanojn<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tumentoday.ru/2026/02/17/v_yalutorovske_zazhgli_vechnyy_ogon_v_ramkakh_vserossiyskoy_aktsii_khranim_ogon_pobedy/ | titolo = В Ялуторовске зажгли Вечный огонь в рамках всероссийской акции «Храним огонь Победы» | titolo-aldono = Право зажечь огонь предоставили ветеранам и сержанту движения «Юнармия» | alirdato = 2026-02-18 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Юлия Комнатова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2026-02-17 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Oblast Segodnja | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20260218085503/https://tumentoday.ru/2026/02/17/v_yalutorovske_zazhgli_vechnyy_ogon_v_ramkakh_vserossiyskoy_aktsii_khranim_ogon_pobedy/ | arkivdato = 2026-02-18 | citaĵo = }}</ref>. En 1994 estis konstruita la [[Kapelo de Sankta Georgo (Jalutorovsko)|kapelo de Sankta Georgo]], establita kiel memorsigno fare de veteranoj de la [[Afgana milito (1979-1989)]] kaj transformita je kapelo en 2021. En 2002 aperis la [[Kapelo de Nikolao de Mira (Jalutorovsko)|kapelo de Nikolao de Mira]]. En 2005 aperis kampokruco kun surskribo "Al ĉiuj sepultitaj en la jalutorovska tero eternan memoron" ({{lang-ru|Всем упокоенным в ялуторовской земле вечная память}}) farita de loka skulptisto Vladimir Ŝarapov. Ĝi konsistas el du simbolaj elementoj, faritaj el hela kaj ruĝa granitoj, kvazaŭ disigitaj sed samtempe unuigitaj per kruco, troviĝanta inter ili. Antaŭ la kruco preskaŭ ĉiusemajne okazas diservoj memore al ĉiuj sepultitaj en la tombejo<ref name="Ялуторовский духовно-мемориальный комплекс"/>. En 2001 estis plantita aleo omaĝe al la viktimoj de la radiadaj katastrofoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Ялуторовск: след в истории |lasta = Белоглазов |unua = П. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ГУП ТО «Тюменский издательский дом» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5-9288-0030-4 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 203 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|25|4|2006}} okaze de la 20-a datreveno de la [[Nuklea akcidento de Ĉernobilo]] estis inaŭguruta memorŝtono, transformota je monumento al la viktimoj de la radiadaj katastrofoj, plejparte por rememori la urbanojn, partoprenintajn en likvido de la sekvoj de la [[Nuklea akcidento de Ĉernobilo]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/v-yalutorovske-vozvedut-memorial-zhertvam-radiatsionnykh-katastrof_80377/ | titolo = В Ялуторовске возведут мемориал "Жертвам радиационных катастроф" | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2006-04-24 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Vsluh.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250310052229/https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/v-yalutorovske-vozvedut-memorial-zhertvam-radiatsionnykh-katastrof_80377/ | arkivdato = 2025-03-10 | citaĵo = }}</ref>. Inter ili estis mecenato Stanislav Matuŝkin<ref name="Ялуторовский духовно-мемориальный комплекс"/>. En 2015 aperis memorsigno omaĝe al limgardistoj, instalita laŭ iniciato de veteranoj de la limgarda servo<ref name="Ялуторовский духовно-мемориальный комплекс"/>. En 2017 aperis memorsigno "Al la maristoj pro kredo kaj vero, kuraĝo kaj eltenemo dum batalservado al la Patrujo" ({{lang-ru|Морякам за веру и правду, мужество и стойкость на боевой службе Отечеству}})<ref name="Ялуторовский духовно-мемориальный комплекс"/>. La {{daton|21|8|2022}} je la Tago de la Oficiro estis malfermita memorsigno omaĝe al militinĝenieroj, kreita laŭ iniciato de loka filio de la Unio de Militinĝenieroj<ref name="Ялуторовский духовно-мемориальный комплекс"/>. La {{daton|21|7|2024}} estis inaŭgurita la steleo, dediĉita al la urbanoj, kiuj servis en sovetia armeo en [[Germanio]]. Sur ĝi estas bildigitaj gvardia signo, blazonoj de Sovetunio kaj [[GDR]] kaj neoficiala simbolo de la Grupo de Sovetiaj Trupoj en Germanio — [[Sovetunia Militmonumento en la Treptova Parko]] ([[Berlino]]). La monumento {{unuo|160|cm}} alta estas farita el nigra granito<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/285465.html | titolo = Служившим в ГДР | titolo-aldono = | alirdato = 2026-06-01 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Олег Владимиров | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2024-07-23 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovskaja Ĵizn | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250917073531/https://tyumedia.ru/285465.html | arkivdato = 2025-09-17 | citaĵo = }}</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)]] * [[Kapelo de Nikolao de Mira (Jalutorovsko)]] * [[Kapelo de Sankta Georgo (Jalutorovsko)]] == Referencoj == {{Projektoj}} {{Referencoj|2}} [[Kategorio:Jalutorovska Spirit-Memora Komplekso| ]] a6wuw3s6hzmyagb77xsznafniwexa2z 9418251 9418250 2026-07-01T18:23:46Z RG72 11847 9418251 wikitext text/x-wiki {{Unua}} {{Informkesto verda spaco | nomo = Spirit-Memora Komplekso | alia nomo = Parko de la Venko | dosiero = Yakutorovsk memorial park 2023-06.jpg | priskribo de dosiero = Spirit-Memora Komplekso en 2023 | landoj = {{Rusio}} | urbo = [[Jalutorovsko]] | urboparto = | alto = | areo = {{unuo|5,5|hektaroj}} | akvo = | dato = | fondinto = | dato2 = | tipo = parko | specioj = | vizitado = | interesaĵoj = [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)]], [[Kapelo de Nikolao de Mira (Jalutorovsko)|Kapelo de Nikolao de Mira]] kaj [[Kapelo de Sankta Georgo (Jalutorovsko)|Kapelo de Sankta Georgo]], tomboj de [[Andrej Jentalcev]] kaj [[Vasilij Vranickij]], monumentoj al veteranoj de la Dua mondmilito, bolŝevistoj, milicanoj | klasifiko = | ligilo = | latitudo = | longitudo = | geografia lokigo = | regiono-ISO = RU-TYU | zomo = 15 }} [[Dosiero:Успенско-Никольская церковь со стороны парка.jpg|200px|eta|dekstra|Monumento al ĉiuj sepultitaj en Jalutorovsko apud la [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)|Endormiĝa-Nikolaa preĝejo]], 2022.]] [[Dosiero:Вид на Успенско-Никольскую церковь.jpg|200px|eta|dekstra|La [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)|Endormiĝa-Nikolaa preĝejo]] kaj la [[Kapelo de Nikolao de Mira (Jalutorovsko)|kapelo de Nikolao de Mira]], 2022.]] [[Dosiero:Gotard Sobański grave 2023-06 1688120291.tiff|200px|eta|dekstra|Tombomonumento de [[Gotard Sobański]], 2023.]] [[Dosiero:Tombstone on the grave of Vasily Ivanovich Vranitsky (Yalutorovsk, 2023).tiff|200px|eta|dekstra|Monumento omaĝe al [[Vasilij Vranickij]], 2023.]] '''Spirit-Memora Komplekso''' ({{lang-ru|Духовно-мемориальный комплекс}}) ankaŭ nomata '''parko de la Venko''' ({{lang-ru|парк Победы}}) estas parko en [[Jalutorovsko]] ([[Tjumena provinco]], [[Rusio]]) kun [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)|ortodoksa preĝejo]], kapeloj de [[Kapelo de Nikolao de Mira (Jalutorovsko)|Nikolao de Mira]] kaj [[Kapelo de Sankta Georgo (Jalutorovsko)|Sankta Georgo]], kaj pluraj monumentoj, kreita surloke de iama tombejo, fermita la {{daton|1|1|1950}}. == Priskribo == La parko situas en la centro de la urbo. Norde ĝin limas strato Vokzalnaja (Stacidoma), oriente — strato Jakuŝkin, sudoriente — strato Krasnoarmejskaja (Ruĝarmea), sudokcidente — strato Puŝĉin. Enirejoj haveblas de ĉiuj flankoj krom strato Vokzalnaja. Maldekstre de la enirejo flanke de strato Krasnoarmejskaja troviĝas [[Kapelo de Nikolao de Mira (Jalutorovsko)|kapelo de Nikolao de Mira]]. Sekvas preĝeja butiko (domo N 57/3) kaj konstruaĵo N 57/2. Dekstre situas la [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)|Endormiĝa-Nikolaa preĝejo]] (N 57). Poste troviĝas kampokruco kun surskribo "Al ĉiuj sepultitaj en la jalutorovska tero eternan memoron" ({{lang-ru|Всем упокоенным в ялуторовской земле вечная память}}) farita de loka skulptisto Vladimir Ŝarapov kaj inaŭgurita en 2005. Sekvas granda monumento sur la tombo de pola ribelulo [[Gotard Sobański]]. Post kruciĝo de tiu ĉi aleo kun aleo, sekvanta de strato Jakuŝkin al strato Puŝĉin, situas monumento al decembristo [[Andrej Jentalcev]] kaj fine de la aleo tombomonumento de decembristo [[Vasilij Vranickij]]. Okcidente de la tombo de Gotard Sobański troviĝas monumento al viktimoj de la [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]], okazinta en 1921. Apude troviĝas tombo de nekonata ruĝarmeano, pereinta tiutempe<ref name="переплетение эпох"/>. En la plej norda parto troviĝas monumento al milicanoj Vasilij Aleksandroviĉ Dubrovin kaj Semjon Ivanoviĉ Moskvin, pereintaj en oktobro 1944. Okcidente de la ĉefa aleo situas monumento al batalantoj de la revolucio. En la plej okcidenta parto, apud strato Puŝĉin koncentriĝas monumentoj dediĉitaj al veteranoj de diversaj militoj kaj militistoj de diversaj fakoj. Plej norde situas monumento al la batalantoj de Jalutorovsko forme de sidanta soldato. De ĝi sudokcidenten etendiĝas pli ol 40 pilonoj kun nomoj de militistoj, mortintaj en evakua hospitalo N 1501, kiu funkciis en Jalutorovsko dum la [[Dua mondmilito]] ĝis 1943, kaj de jalutorovskanoj pereintaj dum la Dua mondmilito. Loka militkomisarejo mobilizis {{unuo|10412}} homojn, el kiuj {{unuo|4314}} pereis. Oriente de la aleo situas sur podio memmova haŭbizo [[2S1 Gvozdika]]. Sude staras monumento al laboristoj de ariergardo. Fine de la aleo troviĝas monumentoj al limgardistoj kaj maristoj, kaj la [[Kapelo de Sankta Georgo (Jalutorovsko)|kapelo de Sankta Georgo]]. Haveblas monumento sur amastombo de la viktimoj de la [[Kolĉak]]-teroro en 1919<ref name="Зубарев75"/>. Aparte situas brika tombomonumento de Prokopij Ivanoviĉ Ploskov (1885—1941), loka komunisto kaj aktivulo<ref name="Кто сердце отдал людям"/>. Aleo el pomarboj kaj sorbusoj estis plantita en la 2010-aj jaroj laŭ iniciato de prezidanto de la konsilio de veteranoj de edukado Valentina Panova<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://yalutorovsk.online/news/191150.html | titolo = Святое место парком быть не может | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Маргарита Кравченко | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-10-17 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovsk Znajet | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20181218172649/https://yalutorovsk.online/news/191150.html | arkivdato = 2018-12-18 | citaĵo = }}</ref>. == Historio == La tombejo estis fermita la {{daton|1|1|1950}}<ref name="переплетение эпох">{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/348887.html | titolo = Мемориально-духовный комплекс Ялуторовска — переплетение эпох | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Инна Пахомова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-09-22 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20231128230418/https://t-l.ru/348887.html | arkivdato = 2023-11-28 | citaĵo = }}</ref>. Tombomonumento de [[Andrej Jentalcev]] estis instalita en 1845 kaj havas statuson de monumento de kultura heredaĵo de la federacia signifo. Tio estas gisfera plato kun liaj nomo kaj vivodatoj, kaj citaĵo de la [[Evangelio laŭ Mateo]]: "Venu al mi ĉiuj, kiuj estas laborantaj kaj ŝarĝitaj, kaj mi vin ripozigos" ({{lang-ru|Придите ко мне все труждающиеся и обремененные, и я успокою вас}}). La decembristo fervore okupiĝis pri medicino, kuracante malriĉulojn senpage, do sekvis tiun ĉi Biblian ordonon<ref name="переплетение эпох"/>. La tombo estis forgesita kaj perdita, nur en 1953 direktoro de loka muzeo Ivan Terentjev retrovis ĝin<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/150376.html | titolo = Музей в Ялуторовске больше, чем музей | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Павел Белоглазов | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-05-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskoje Bogatstvo | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20150514015839/https://tyumedia.ru/150376.html | arkivdato = 2015-05-14 | citaĵo = }}</ref>. Tombomonumento de [[Vasilij Vranickij]] estis inaŭgurita en 1992 kaj havas statuson de monumento de kultura heredaĵo de la regiona signifo<ref name="Ялуторовский духовно-мемориальный комплекс">{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/112022/st15.shtml | titolo = Ялуторовский духовно-мемориальный комплекс | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Георгий Санников | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = Олег Редькин, Светлана Сотова, Татьяна Бурлакова, Елена Васильева | redaktinto = | dato = 2022-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240815125632/http://www.ihtus.ru/112022/st15.shtml | arkivdato = 2024-08-15 | citaĵo = }}</ref>. Skulptaĵo ''Blanka Anĝelo'' fare de Vladimir Ŝarapov estas simbola signo, ĉar la tombo mem estas delonge perdita kaj neniu konas ĝian situon<ref name="переплетение эпох"/>. En 1872 estis konstruita la [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)|Endormiĝa-Nikolaa preĝejo]], la sola preĝejo en la urbo kiu ne funkciis nur en 1938–1947. Monumento al viktimoj de la [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]], okazinta en 1921, staras sur amastombo en kiu estis sepultitaj 66 komunistoj kaj aktivuloj, murditaj de la ribeluloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Ялуторовск |lasta = Зубарев |unua = Н. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Шакинко И. М. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1978 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Средне-Уральское книжное издательство |loko = Свердловск |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 88 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tombomonumento de Prokopij Ivanoviĉ Ploskov (1885—1941) estas dediĉita al tiu ĉi komunisto kaj aktivulo. En 1914 li kaj lia frato Sergej estis mobilizitaj kaj batalis dum la [[Unua mondmilito]]. Prokopij estis premiita je la Kruco de Sankta Georgo, vundita kaj en marto 1916 enhospitaligita. Li eksuferis [[reŭmatismo]]n kaj kun malsanaj kruroj estis sendita al rezerva regimento en [[Taganrogo]]. Tiutempe li jam estis bolŝevisto, do post reveni hejmen, do kiam la {{daton|10|6|1920}} estis establita agrokultura kooperativo, kadre de kiu 20 familioj el vilaĝoj Koĵenovo kaj Petelino kunigis siajn terenojn kaj brutojn, li iĝis ĝia prezidanto. Tio estis la unua kooperativo en Jalutorovska distrikto. Printempe 1921 okazis la unua semado sur 150 [[desjatino]]j (164 hektaroj) malantaŭ vilaĝo Berdjugino. Samjare la kooperativo estis transformita je la komuno "Vojo al socialismo" ({{lang-ru|Путь к социализму}}). La komunumo ricevis traktoron [[Fordson]], la unuan en la regiono. Samtempe Prokopij Ploskov iĝis ankaŭ unua prezidanto de Tomilova Subdistrikta Ekzekutiva Komitato. Poste li estis membro de la komisiono pri totala [[kolektivigo]]. Sur la monumento estas skribite: "La tempo ne forgesos tiun, kiu fordonis la koron al la homoj" ({{lang-ru|Время не забудет того, кто сердце отдал людям}})<ref name="Кто сердце отдал людям">{{citaĵo el la reto | url = https://safe-rgs.ru/2077-kto-serdce-otdal-lyudyam-prokopiy-ploskov.html | titolo = Кто сердце отдал людям - Прокопий Плосков | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = dokaspez | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-05-28 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = PUTI-shestvuy | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200223022832/https://safe-rgs.ru/2077-kto-serdce-otdal-lyudyam-prokopiy-ploskov.html | arkivdato = 2020-02-23 | citaĵo = }}</ref>. Monumento al milicanoj Vasilij Aleksandroviĉ Dubrovin (n. 1912) kaj Semjon Ivanoviĉ Moskvin (n. 1916), pereintaj en oktobro 1944 atestas lukton kontraŭ banditismo dum la Dua mondmilito<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://guvd72.ru/memory/ | titolo = Сотрудники органов внутренних дел Тюменской области, погибшие при исполнении служебного долга | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Ĉefa Administracio de la Ministerio pri Internaj Aferoj de Tjumena provinco | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20110917023725/https://guvd72.ru/memory/ | arkivdato = 2011-09-17 | citaĵo = }}</ref>. Tiutempe venis informoj ke de [[Kurgana provinco]] al [[Jalutorovska distrikto]] venas grupo da [[ciganoj]]-brutŝtelistoj, inter kiuj estas 3 dizertintoj. Oni diris ke ili jam venis al vilaĝo Kituŝi ({{l-ru|Кутуши}}) El vilaĝo Zinovo oni informis ke la ciganoj vendas ŝtelitajn ĉevalojn kaj bovinojn en vilaĝoj Kutkino, [[Kijovo]], Romanovo. Estro de la Jalutorovska Distrikta Sekcio de NKVD Vasilij Semjonoviĉ Boltinov kreis operacan grupon el 4 milicanoj subestre de supera leŭtenanto Vasilij Dubrovin, en kiu eniris ankaŭ asistanto de krimenketisto Semjon Moskvin, kvartala krimenketisto Katugin kaj milicano Glaziĉev ({{l-ru|Глазычев}})<ref name="Очерки истории тюменской милиции72">{{citaĵo el libro |titolo = Очерки истории тюменской милиции...... |lasta = Алтынов |unua = Ю.П. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = А.Л. Анисин, Н.С. Батурина, А.Г. П.Н. Борисенко, Н.Г. Велижанина, Д.А. Денисов, М.В. Доцкевич, В.А. Иоголевич, О. А. Казанцева, 3.В. Каменева, А.М. Кириллова, В.Н. Лукин, Н.М. Макаревич, А.В. Мартиновский, В.Н. Рычков, Сатюков, В.А. Трунев, И.Ф. Фирсов, Е.И. Черкашина |redaktinto = В.А. Иоголевич |aliaj = |url = https://www.prlib.ru/item/1163244?fg=0&p=73 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2015 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Тюменский институт повышения квалификации сотрудников МВД России |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 72 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|19|10}} frumatene telefonis krimenketisto de sovĥozo Berkut kaj raportis ke estas arestitaj 11 ciganaj viroj, rusa virino proksimume 50 jarojn aĝa, cigana knabo proksimume 16 jarojn aĝa kaj proksimume 15-jara ciganino. Oni konfiskis 3 ŝtelitajn ĉevalojn kaj 3 bovinojn. Milicanoj ekveturis de vilaĝo Romanovo dum al la krimenketisto de Berkut, la supera leŭtenanto Dubrovin ordonis pridemandi atestantojn, al kiuj la ciganoj interŝanĝis ĉevalojn kaj al kiuj ili vendis la bovinojn. Proksimume je la 4-a al la distrikta sekcio de NKVD venis Kalugin kaj Glaziĉev, venigintaj 2 bovinojn kaj 2 geknabojn. Ili diris ke Dubrovin sendis ilin de vilaĝo Ĉukrejevo laŭ rekta vojo al Jalutorovsko dum li mem kun Moskvin kaj la arestitoj ekveturis sur 2 koĉoj laŭ la Siberia landvojo. Katugin kaj ŝoforo Zubarev forveturis por serĉi ilin<ref name="Очерки истории тюменской милиции72"/>. En vilaĝo Zinovo kamparanoj diris ke Dubrovin kun la ciganoj traveturis ilian setlejon proksimume je la 12-a kaj laŭvoje prenis iun junulinon. Trovinte spuron de misfunkcianta cigana koĉo sur sablokovrita landvojo ili spuris ĝin ĝis la 4-a km, sed poste la spuroj malaperis. Ili revenis al Jalutorovsko kaj Boltinov per telefono raportis la incidenton al estro de la administracio de NKVD kolonelo Nikolaj Ŝevarov. Sekvan matenon operacia grupo de la provinca administracio de NKVD subestre de vicestro subkolonelo Birjukov kaj subkolonelo de milico Ajzenŝtat ekveturis en 2 ĵipoj [[Willys MB]] al la arbaro, traserĉis ĝin kun roto da infanterianoj kaj en betula bosketo trovis la murditojn — 2 milicanojn kaj junulinon, kiu estis librotenisto de kolĥozo Kzil-Urak ({{l-ru|Кзыл-Урак}}), kiu veturis por prezenti financajn raportojn. Ili estis murditaj per hakiloj. Komenciĝis ĉasado de la cigana bando. La {{daton|3|11}} oni atingis ilin 28 km for de [[Kurgano (urbo)|Kurgano]]. Dum sekvinta interpafado estro de la bando estis mortigita, alia bandito malgrave vundita ĉe la mano. La {{daton|5|11}} la banditoj estis alportitaj al malliberejo. Poste 5 estis kondamnitaj al mortpafo, la aliaj al 10-jara malliberigo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Очерки истории тюменской милиции...... |lasta = Алтынов |unua = Ю.П. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = А.Л. Анисин, Н.С. Батурина, А.Г. П.Н. Борисенко, Н.Г. Велижанина, Д.А. Денисов, М.В. Доцкевич, В.А. Иоголевич, О. А. Казанцева, 3.В. Каменева, А.М. Кириллова, В.Н. Лукин, Н.М. Макаревич, А.В. Мартиновский, В.Н. Рычков, Сатюков, В.А. Трунев, И.Ф. Фирсов, Е.И. Черкашина |redaktinto = В.А. Иоголевич |aliaj = |url = https://www.prlib.ru/item/1163244?fg=0&p=73 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2015 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Тюменский институт повышения квалификации сотрудников МВД России |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 73 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La milicanoj estis honoritaj kiel herooj kaj solene sepultitaj en la tombejo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/218391.html | titolo = На фронте и в тылу | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Владимир Лозовский | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-12-19 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovskaja Ĵizn | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20190913145444/https://tyumedia.ru/218391.html | arkivdato = 2019-09-13 | citaĵo = }}</ref>. Amastombo de la viktimoj de la [[Kolĉak]]-teroro en 1919 atestas pri tragedio, okazinta en aŭgusto 1919, kiam militistoj de la 2-a Ust-Kamenogorska Partizana Kozaka Regimento subestre de Pjotr Vinogradskij, retiriĝanta orienten, elkondukis el malliberejo du kolonojn da arestitoj kaj mortpafis ilin. Longan tempon ĝusta nombro de la pereintoj kaj cirkonstancoj de la ekzekuto estis konataj nur surbaze de kontraŭdiraj rememoroj, sed en 2019 rusia historiisto Miĥail Veber publikigis raporton de franca spiono subleŭtenanto Emil Zeman (operacia pseŭdonimo ''Jonh'')<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Рапорт агента "Джона" майору Марино № 26 от 13.08.1919 // Фронт и тыл колчаковской армии в документах разведки и контрразведки (июнь 1919 – март 1920 г.). Сборник документов / Сост. . – Екатеринбург: УрО РАН, 2019 — 272 с. ISBN |lasta = Вебер |unua = М.И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = М.И. Вебер |aliaj = |url = https://web.archive.org/web/20220320133023/http://www.ihist.uran.ru/files/Front+i+tyl+kolchakovskoy+armii+(2019).pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = УрО РАН |loko = Екатеринбург |lingvo = ru |isbn= = 978-5-7691-2529-4 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 193 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Laŭ raporto de leŭtenanto Nikolskij ĉe la fronto en Jalutorovsko okazis la {{daton|2|8}} jeno: En la Jalutorovska malliberejo troviĝis 93 malliberuloj, plejparte politikaj, ligitaj al la [[Rusia Konstitucifara Asembleo|Konstitucifara Asembleo]], malliberigitaj de [[bolŝevistoj]]. La {{daton|1|8}} de tiu ĉi jaro estis ordonite de generalo Bogoslovskij fordoni ĉiujn arestitojn al la taĉmento de atamano [[Boris Annenkov|Annenkov]] subestre de kolonelo Vinogradskij. La arestitoj tage estis elpelitaj de la malliberejo kaj antaŭ okuloj de ĉiuj rifuĝintoj, kelkmilojn nombraj, la malliberulojn oni komence skurĝis, poste pelis ilin surborden al [[Tobolo]] kaj ĉi tie [ĉiuj] 93 homoj estis mortpafitaj. Atestantoj de tiu ĉi senjuĝa ekzekuto estis plenrajtigito de la Unio de Urboj ĉe stabo de la 2-a armeo A. V. Kovalov kaj plenrajtigito de la Unio de Urboj M. F. Ĥazov. |aŭtoro = Emil Zeman (operacia pseŭdonimo ''Jonh'') |verko = Raporto N 26 de la {{dato|13|8|1919}} |origina teksto = По донесению подпоручика Никольского на фронте в Ялуторовске произошел 2-го августа следующий случай: В Ялуторовской тюрьме сидело 93 заключенных, преимущественно политических, связанных с Учредительным собранием, посаженных большевиками. 1-го августа с. г. был отдан приказ генералом Богословским отдать всех арестованных отряду атамана Ан[н]енкова под командой полковника Виноградского. Арестованные среди белого дня были выгнаны из тюрьмы и на глазу всех беженцев, численностью в несколько тысяч человек, заключенных первоначально стегали нагайками, потом погнали их на берег к Тоболу и здесь [все они] численностью в 93 человека были расстреляны. Свидетелями этой расправы были уполномоченный Союза городов при штабе 2-ой армии А.В. Ковалев и уполномоченный Союза городов М.Ф. Хазов. }} Unua grupo estis ekzekutita sur la transa bordo de [[Tobolo]], la dua — en bosko apud la malliberejo. La vunditojn oni finmortigis per [[ŝaŝko]]j kaj bajonetoj. Estis murditaj 93 homoj, inter kiuj estis membroj de loka soveto F. I. Negovskij, Ja. A. Uŝakov, distrikta militkomisaro Aleksej Gubin, fratoj Stepan kaj Aleksej Burdakov<ref name="Зубарев75">{{citaĵo el libro |titolo = Ялуторовск |lasta = Зубарев |unua = Н. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Шакинко И. М. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1978 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Средне-Уральское книжное издательство |loko = Свердловск |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 75 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Pjotr Vinogradskij raportis al la atamano [[Boris Annenkov]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = 2-й Усть-Каменогорский партизанский казацкий полк Партизанской дивизии атамана Б.В. Анненкова // Экономика. Сервис. Туризм. Культура (ЭСТК-2011) XIII Международная научно-практическая конференция, 26 мая 2011 г., сборник статей |lasta = Шулдяков |unua = В.А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Бовтун В. С. ka |aliaj = |url = https://казакстан.рф/index/podrazdeleniya/5688-2-j-ustkamenogorskij-partizanskij-kazatskij-polk |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2011 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Изд-во АлтГТУ |loko = Барнаул |lingvo = ru |isbn= = 978-5-7568-0872-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 250–254 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>: {{Citaĵo |teksto = Laŭvoje mi estis taskigita preni kun mi ĉiujn sovdepojn<ref>Sovetiajn deputitojn, ĉi-foje subtenantojn de la sovetia potenco ĝenerale.</ref>, troviĝantajn en malliberejoj de la urboj [[Kamiŝlovo]], [[Tjumeno]] kaj Jalutorovsko, kion mi plenumis... Laŭvoje, dum fuĝoprovo, ili ĉiuj estis ekstermitaj. |aŭtoro = Pjotr Vinogradskij |verko = Raporto al la atamano [[Boris Annenkov]] |origina teksto = Дорогой мне было поручено забрать с собой совдепов, находящихся в тюрьмах гг. Камышлова, Тюмени и Ялуторовска, что мною и было исполнено… Дорогой, при попытке бежать, все были уничтожены. }} Origine la viktimoj estis sepultitaj surloke, kie aperis respektivaj monumentoj. Trans Tobolo troviĝis 4 tomboj: en 3 estis sepultitaj proksimume 148 homoj, en la kvara nur F. I. Negovskij. En la bosko estis 2 tomboj, en kiuj estis sepultita nekonata nombro de la viktimoj. La sepa tombo troviĝis sur Kandelfesta placo, ankaŭ kun nekonata nombro de sepultitoj. En majo 1976 dum konstruado de meblofako de la lignofabriko ({{lang-ru|лесозавод}}) oni translokis la restaĵojn al la tombejo. En septembro 1978 tiel estis translokitaj ankaŭ restaĵoj de trans Tobolo. La {{daton|17|8|1984}} estis solene inaŭgurita monumento sur la amastombo. La ceremonion ĉeestis Aleksandr Gubin, filo de la ekzekutita komisaro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Ялуторовск: след в истории |lasta = Белоглазов |unua = П. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ГУП ТО «Тюменский издательский дом» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5-9288-0030-4 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 107 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Monumento al la batalantoj de la Dua mondmilito fare de skulptisto Vladimir Matrosov kaj arkitekto Vasilij Skokov ([[Moskvo]]) estas farita el aluminio kaj bildigas soldaton, kiu eksidis sin apogante sur mitraleton por mediti kaj rememori. Antaŭe monumento omaĝe de la Dua mondmilito troviĝis en [[Decembrista bosko]], sed poste ĝi estis translokita al skvaro apud la Centro de Deponado de Asekuraĵoj ({{lang-ru|Центр хранения страхового фонда}}) (domo N 138 en strato Iŝimskaja), kie ĝi ekde tiam staras<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://kultura-to.ru/new/index.php/yalutorovskij-muzejnyj-kompleks/item/23217-memorialu-voinam-yalutorovchanam-pogibshim-v-gody-velikoj-otechestvennoj-vojne-30-let | titolo = Мемориалу воинам-ялуторовчанам, погибшим в годы Великой Отечественной войне - 30 лет | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-05-02 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250310051841/https://kultura-to.ru/new/index.php/yalutorovskij-muzejnyj-kompleks/item/23217-memorialu-voinam-yalutorovchanam-pogibshim-v-gody-velikoj-otechestvennoj-vojne-30-let | arkivdato = 2025-03-10 | citaĵo = }}</ref>. La malnova monumento estis gipsa kaj kliŝa, do komence de la 1990-aj prezidanto de la urba konsilio de veteranoj Nikolaj Zaĥaroviĉ Muĥametdinov proponis anstataŭigi ĝin kaj krei novan memorkomplekson. Prezidanto de la urba komitato pri kulturo Lubov Mogutova venis al Vladimir Matrosov, kiu tiutempe gvidis finajn laborojn pri sia nova monumento al soldato en fabriko de Moskvo. La veterana konsilio kaj la urbestro Vladimir Zimnev aprobis la skulptaĵon, kiu estis instalita de la skulptisto kaj la arkitekto Nikolaj Skokov kaj inaŭgurita la {{daton|27|7|1990}}<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сподвижник Вучетича // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет |lasta = Могутова |unua = Любовь |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Павел Белоглазов |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Офсет Принт» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-6040631-3-2 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 256–257 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Apud la monumento troviĝas [[eterna flamo]]. Dum longa tempo ĝi estis ekbruligata nur kaze de solenaĵoj, sed la {{daton|17|2|2026}} ĝi estis ekbruligita jam por eterne kadre de la tutlanda aranĝo "Ni gardu flamon de la Venko" ({{l-ru|Храним огонь Победы}}). La flamon, per torĉo alportita de la eterna flamo en [[Tjumeno]], ekbruligis veterano de la [[milito en Ukrainio]] Aleksej Lubimov, veterano de laboro Ludmila Djomina kaj malsupera serĝento de la movado "Junarmeo" Evelina Zilber, kies praavo Lev Donoviĉ Zilber dum la Dua mondmilito estis rekrutita en Jalutorovsko kaj revenis grave vundita, kun medalo "Pro kuraĝo" kaj ordeno de la Patruja milito de la 1-a grado; li havis 6 infanojn<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tumentoday.ru/2026/02/17/v_yalutorovske_zazhgli_vechnyy_ogon_v_ramkakh_vserossiyskoy_aktsii_khranim_ogon_pobedy/ | titolo = В Ялуторовске зажгли Вечный огонь в рамках всероссийской акции «Храним огонь Победы» | titolo-aldono = Право зажечь огонь предоставили ветеранам и сержанту движения «Юнармия» | alirdato = 2026-02-18 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Юлия Комнатова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2026-02-17 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Oblast Segodnja | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20260218085503/https://tumentoday.ru/2026/02/17/v_yalutorovske_zazhgli_vechnyy_ogon_v_ramkakh_vserossiyskoy_aktsii_khranim_ogon_pobedy/ | arkivdato = 2026-02-18 | citaĵo = }}</ref>. En 1994 estis konstruita la [[Kapelo de Sankta Georgo (Jalutorovsko)|kapelo de Sankta Georgo]], establita kiel memorsigno fare de veteranoj de la [[Afgana milito (1979-1989)]] kaj transformita je kapelo en 2021. En 2002 aperis la [[Kapelo de Nikolao de Mira (Jalutorovsko)|kapelo de Nikolao de Mira]]. En 2005 aperis kampokruco kun surskribo "Al ĉiuj sepultitaj en la jalutorovska tero eternan memoron" ({{lang-ru|Всем упокоенным в ялуторовской земле вечная память}}) farita de loka skulptisto Vladimir Ŝarapov. Ĝi konsistas el du simbolaj elementoj, faritaj el hela kaj ruĝa granitoj, kvazaŭ disigitaj sed samtempe unuigitaj per kruco, troviĝanta inter ili. Antaŭ la kruco preskaŭ ĉiusemajne okazas diservoj memore al ĉiuj sepultitaj en la tombejo<ref name="Ялуторовский духовно-мемориальный комплекс"/>. En 2001 estis plantita aleo omaĝe al la viktimoj de la radiadaj katastrofoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Ялуторовск: след в истории |lasta = Белоглазов |unua = П. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ГУП ТО «Тюменский издательский дом» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5-9288-0030-4 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 203 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|25|4|2006}} okaze de la 20-a datreveno de la [[Nuklea akcidento de Ĉernobilo]] estis inaŭguruta memorŝtono, transformota je monumento al la viktimoj de la radiadaj katastrofoj, plejparte por rememori la urbanojn, partoprenintajn en likvido de la sekvoj de la [[Nuklea akcidento de Ĉernobilo]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/v-yalutorovske-vozvedut-memorial-zhertvam-radiatsionnykh-katastrof_80377/ | titolo = В Ялуторовске возведут мемориал "Жертвам радиационных катастроф" | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2006-04-24 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Vsluh.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250310052229/https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/v-yalutorovske-vozvedut-memorial-zhertvam-radiatsionnykh-katastrof_80377/ | arkivdato = 2025-03-10 | citaĵo = }}</ref>. Inter ili estis mecenato Stanislav Matuŝkin<ref name="Ялуторовский духовно-мемориальный комплекс"/>. En 2015 aperis memorsigno omaĝe al limgardistoj, instalita laŭ iniciato de veteranoj de la limgarda servo<ref name="Ялуторовский духовно-мемориальный комплекс"/>. En 2017 aperis memorsigno "Al la maristoj pro kredo kaj vero, kuraĝo kaj eltenemo dum batalservado al la Patrujo" ({{lang-ru|Морякам за веру и правду, мужество и стойкость на боевой службе Отечеству}})<ref name="Ялуторовский духовно-мемориальный комплекс"/>. La {{daton|21|8|2022}} je la Tago de la Oficiro estis malfermita memorsigno omaĝe al militinĝenieroj, kreita laŭ iniciato de loka filio de la Unio de Militinĝenieroj<ref name="Ялуторовский духовно-мемориальный комплекс"/>. La {{daton|21|7|2024}} estis inaŭgurita la steleo, dediĉita al la urbanoj, kiuj servis en sovetia armeo en [[Germanio]]. Sur ĝi estas bildigitaj gvardia signo, blazonoj de Sovetunio kaj [[GDR]] kaj neoficiala simbolo de la Grupo de Sovetiaj Trupoj en Germanio — [[Sovetunia Militmonumento en la Treptova Parko]] ([[Berlino]]). La monumento {{unuo|160|cm}} alta estas farita el nigra granito<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/285465.html | titolo = Служившим в ГДР | titolo-aldono = | alirdato = 2026-06-01 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Олег Владимиров | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2024-07-23 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovskaja Ĵizn | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250917073531/https://tyumedia.ru/285465.html | arkivdato = 2025-09-17 | citaĵo = }}</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)]] * [[Kapelo de Nikolao de Mira (Jalutorovsko)]] * [[Kapelo de Sankta Georgo (Jalutorovsko)]] == Referencoj == {{Projektoj}} {{Referencoj|2}} [[Kategorio:Jalutorovska Spirit-Memora Komplekso| ]] p8dl8kbn2kacd78cx2yzxque9xinkgb 9418252 9418251 2026-07-01T18:26:23Z RG72 11847 9418252 wikitext text/x-wiki {{Unua}} {{Informkesto verda spaco | nomo = Spirit-Memora Komplekso | alia nomo = Parko de la Venko | dosiero = Yakutorovsk memorial park 2023-06.jpg | priskribo de dosiero = Spirit-Memora Komplekso en 2023 | landoj = {{Rusio}} | urbo = [[Jalutorovsko]] | urboparto = | alto = | areo = {{unuo|5,5|hektaroj}} | akvo = | dato = | fondinto = | dato2 = | tipo = parko | specioj = | vizitado = | interesaĵoj = [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)]], [[Kapelo de Nikolao de Mira (Jalutorovsko)|Kapelo de Nikolao de Mira]] kaj [[Kapelo de Sankta Georgo (Jalutorovsko)|Kapelo de Sankta Georgo]], tomboj de [[Andrej Jentalcev]] kaj [[Vasilij Vranickij]], monumentoj al veteranoj de la Dua mondmilito, bolŝevistoj, milicanoj | klasifiko = | ligilo = | latitudo = | longitudo = | geografia lokigo = | regiono-ISO = RU-TYU | zomo = 15 }} [[Dosiero:Успенско-Никольская церковь со стороны парка.jpg|200px|eta|dekstra|Monumento al ĉiuj sepultitaj en Jalutorovsko apud la [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)|Endormiĝa-Nikolaa preĝejo]], 2022.]] [[Dosiero:Вид на Успенско-Никольскую церковь.jpg|200px|eta|dekstra|La [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)|Endormiĝa-Nikolaa preĝejo]] kaj la [[Kapelo de Nikolao de Mira (Jalutorovsko)|kapelo de Nikolao de Mira]], 2022.]] [[Dosiero:Gotard Sobański grave 2023-06 1688120291.tiff|200px|eta|dekstra|Tombomonumento de [[Gotard Sobański]], 2023.]] [[Dosiero:Tombstone on the grave of Vasily Ivanovich Vranitsky (Yalutorovsk, 2023).tiff|200px|eta|dekstra|Monumento omaĝe al [[Vasilij Vranickij]], 2023.]] '''Spirit-Memora Komplekso''' ({{lang-ru|Духовно-мемориальный комплекс}}) ankaŭ nomata '''parko de la Venko''' ({{lang-ru|парк Победы}}) estas parko en [[Jalutorovsko]] ([[Tjumena provinco]], [[Rusio]]) kun [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)|ortodoksa preĝejo]], kapeloj de [[Kapelo de Nikolao de Mira (Jalutorovsko)|Nikolao de Mira]] kaj [[Kapelo de Sankta Georgo (Jalutorovsko)|Sankta Georgo]], kaj pluraj monumentoj, kreita surloke de iama tombejo, fermita la {{daton|1|1|1950}}. == Priskribo == La parko situas en la centro de la urbo. Norde ĝin limas strato Vokzalnaja (Stacidoma), oriente — strato Jakuŝkin, sudoriente — strato Krasnoarmejskaja (Ruĝarmea), sudokcidente — strato Puŝĉin. Enirejoj haveblas de ĉiuj flankoj krom strato Vokzalnaja. Maldekstre de la enirejo flanke de strato Krasnoarmejskaja troviĝas [[Kapelo de Nikolao de Mira (Jalutorovsko)|kapelo de Nikolao de Mira]]. Sekvas preĝeja butiko (domo N 57/3) kaj konstruaĵo N 57/2. Dekstre situas la [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)|Endormiĝa-Nikolaa preĝejo]] (N 57). Poste troviĝas kampokruco kun surskribo "Al ĉiuj sepultitaj en la jalutorovska tero eternan memoron" ({{lang-ru|Всем упокоенным в ялуторовской земле вечная память}}) farita de loka skulptisto Vladimir Ŝarapov kaj inaŭgurita en 2005. Sekvas granda monumento sur la tombo de pola ribelulo [[Gotard Sobański]]. Post kruciĝo de tiu ĉi aleo kun aleo, sekvanta de strato Jakuŝkin al strato Puŝĉin, situas monumento al decembristo [[Andrej Jentalcev]] kaj fine de la aleo tombomonumento de decembristo [[Vasilij Vranickij]]. Okcidente de la tombo de Gotard Sobański troviĝas monumento al viktimoj de la [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]], okazinta en 1921. Apude troviĝas tombo de nekonata ruĝarmeano, pereinta tiutempe<ref name="переплетение эпох"/>. En la plej norda parto troviĝas monumento al milicanoj Vasilij Aleksandroviĉ Dubrovin kaj Semjon Ivanoviĉ Moskvin, pereintaj en oktobro 1944. Okcidente de la ĉefa aleo situas monumento al batalantoj de la revolucio. En la plej okcidenta parto, apud strato Puŝĉin koncentriĝas monumentoj dediĉitaj al veteranoj de diversaj militoj kaj militistoj de diversaj fakoj. Plej norde situas monumento al la batalantoj de Jalutorovsko forme de sidanta soldato. De ĝi sudokcidenten etendiĝas pli ol 40 pilonoj kun nomoj de militistoj, mortintaj en evakua hospitalo N 1501, kiu funkciis en Jalutorovsko dum la [[Dua mondmilito]] ĝis 1943, kaj de jalutorovskanoj pereintaj dum la Dua mondmilito. Loka militkomisarejo mobilizis {{unuo|10412}} homojn, el kiuj {{unuo|4314}} pereis. Oriente de la aleo situas sur podio memmova haŭbizo [[2S1 Gvozdika]]. Sude staras monumento al laboristoj de ariergardo. Fine de la aleo troviĝas monumentoj al limgardistoj kaj maristoj, kaj la [[Kapelo de Sankta Georgo (Jalutorovsko)|kapelo de Sankta Georgo]]. Haveblas monumento sur amastombo de la viktimoj de la [[Kolĉak]]-teroro en 1919<ref name="Зубарев75"/>. Aparte situas brika tombomonumento de Prokopij Ivanoviĉ Ploskov (1885—1941), loka komunisto kaj aktivulo<ref name="Кто сердце отдал людям"/>. Aleo el pomarboj kaj sorbusoj estis plantita en la 2010-aj jaroj laŭ iniciato de prezidanto de la konsilio de veteranoj de edukado Valentina Panova<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://yalutorovsk.online/news/191150.html | titolo = Святое место парком быть не может | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Маргарита Кравченко | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-10-17 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovsk Znajet | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20181218172649/https://yalutorovsk.online/news/191150.html | arkivdato = 2018-12-18 | citaĵo = }}</ref>. == Historio == La tombejo estis fermita la {{daton|1|1|1950}}<ref name="переплетение эпох">{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/348887.html | titolo = Мемориально-духовный комплекс Ялуторовска — переплетение эпох | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Инна Пахомова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-09-22 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20231128230418/https://t-l.ru/348887.html | arkivdato = 2023-11-28 | citaĵo = }}</ref>. Tombomonumento de [[Andrej Jentalcev]] estis instalita en 1845 kaj havas statuson de monumento de kultura heredaĵo de la federacia signifo. Tio estas gisfera plato kun liaj nomo kaj vivodatoj, kaj citaĵo de la [[Evangelio laŭ Mateo]]: "Venu al mi ĉiuj, kiuj estas laborantaj kaj ŝarĝitaj, kaj mi vin ripozigos" ({{lang-ru|Придите ко мне все труждающиеся и обремененные, и я успокою вас}}). La decembristo fervore okupiĝis pri medicino, kuracante malriĉulojn senpage, do sekvis tiun ĉi Biblian ordonon<ref name="переплетение эпох"/>. La tombo estis forgesita kaj perdita, nur en 1953 direktoro de loka muzeo Ivan Terentjev retrovis ĝin<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/150376.html | titolo = Музей в Ялуторовске больше, чем музей | titolo-aldono = | alirdato = 2026-05-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Павел Белоглазов | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-05-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskoje Bogatstvo | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20150514015839/https://tyumedia.ru/150376.html | arkivdato = 2015-05-14 | citaĵo = }}</ref>. Tombomonumento de [[Vasilij Vranickij]] estis inaŭgurita en 1992 kaj havas statuson de monumento de kultura heredaĵo de la regiona signifo<ref name="Ялуторовский духовно-мемориальный комплекс">{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/112022/st15.shtml | titolo = Ялуторовский духовно-мемориальный комплекс | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Георгий Санников | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = Олег Редькин, Светлана Сотова, Татьяна Бурлакова, Елена Васильева | redaktinto = | dato = 2022-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240815125632/http://www.ihtus.ru/112022/st15.shtml | arkivdato = 2024-08-15 | citaĵo = }}</ref>. Skulptaĵo ''Blanka Anĝelo'' fare de Vladimir Ŝarapov estas simbola signo, ĉar la tombo mem estas delonge perdita kaj neniu konas ĝian situon<ref name="переплетение эпох"/>. En 1872 estis konstruita la [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)|Endormiĝa-Nikolaa preĝejo]], la sola preĝejo en la urbo kiu ne funkciis nur en 1938–1947. Monumento al viktimoj de la [[Okcidentsiberia kamparana ribelo]], okazinta en 1921, staras sur amastombo en kiu estis sepultitaj 66 komunistoj kaj aktivuloj, murditaj de la ribeluloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Ялуторовск |lasta = Зубарев |unua = Н. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Шакинко И. М. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1978 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Средне-Уральское книжное издательство |loko = Свердловск |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 88 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tombomonumento de Prokopij Ivanoviĉ Ploskov (1885—1941) estas dediĉita al tiu ĉi komunisto kaj aktivulo. En 1914 li kaj lia frato Sergej estis mobilizitaj kaj batalis dum la [[Unua mondmilito]]. Prokopij estis premiita je la Kruco de Sankta Georgo, vundita kaj en marto 1916 enhospitaligita. Li eksuferis [[reŭmatismo]]n kaj kun malsanaj kruroj estis sendita al rezerva regimento en [[Taganrogo]]. Tiutempe li jam estis bolŝevisto, do post reveni hejmen, do kiam la {{daton|10|6|1920}} estis establita agrokultura kooperativo, kadre de kiu 20 familioj el vilaĝoj Koĵenovo kaj Petelino kunigis siajn terenojn kaj brutojn, li iĝis ĝia prezidanto. Tio estis la unua kooperativo en Jalutorovska distrikto. Printempe 1921 okazis la unua semado sur 150 [[desjatino]]j (164 hektaroj) malantaŭ vilaĝo Berdjugino. Samjare la kooperativo estis transformita je la komuno "Vojo al socialismo" ({{lang-ru|Путь к социализму}}). La komunumo ricevis traktoron [[Fordson]], la unuan en la regiono. Samtempe Prokopij Ploskov iĝis ankaŭ unua prezidanto de Tomilova Subdistrikta Ekzekutiva Komitato. Poste li estis membro de la komisiono pri totala [[kolektivigo]]. Sur la monumento estas skribite: "La tempo ne forgesos tiun, kiu fordonis la koron al la homoj" ({{lang-ru|Время не забудет того, кто сердце отдал людям}})<ref name="Кто сердце отдал людям">{{citaĵo el la reto | url = https://safe-rgs.ru/2077-kto-serdce-otdal-lyudyam-prokopiy-ploskov.html | titolo = Кто сердце отдал людям - Прокопий Плосков | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = dokaspez | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-05-28 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = PUTI-shestvuy | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200223022832/https://safe-rgs.ru/2077-kto-serdce-otdal-lyudyam-prokopiy-ploskov.html | arkivdato = 2020-02-23 | citaĵo = }}</ref>. Monumento al milicanoj Vasilij Aleksandroviĉ Dubrovin (n. 1912) kaj Semjon Ivanoviĉ Moskvin (n. 1916), pereintaj en oktobro 1944 atestas lukton kontraŭ banditismo dum la Dua mondmilito<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://guvd72.ru/memory/ | titolo = Сотрудники органов внутренних дел Тюменской области, погибшие при исполнении служебного долга | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Ĉefa Administracio de la Ministerio pri Internaj Aferoj de Tjumena provinco | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20110917023725/https://guvd72.ru/memory/ | arkivdato = 2011-09-17 | citaĵo = }}</ref>. Tiutempe venis informoj ke de [[Kurgana provinco]] al [[Jalutorovska distrikto]] venas grupo da [[ciganoj]]-brutŝtelistoj, inter kiuj estas 3 dizertintoj. Oni diris ke ili jam venis al vilaĝo Kituŝi ({{l-ru|Кутуши}}) El vilaĝo Zinovo oni informis ke la ciganoj vendas ŝtelitajn ĉevalojn kaj bovinojn en vilaĝoj Kutkino, [[Kijovo]], Romanovo. Estro de la Jalutorovska Distrikta Sekcio de NKVD Vasilij Semjonoviĉ Boltinov kreis operacan grupon el 4 milicanoj subestre de supera leŭtenanto Vasilij Dubrovin, en kiu eniris ankaŭ asistanto de krimenketisto Semjon Moskvin, kvartala krimenketisto Katugin kaj milicano Glaziĉev ({{l-ru|Глазычев}})<ref name="Очерки истории тюменской милиции72">{{citaĵo el libro |titolo = Очерки истории тюменской милиции...... |lasta = Алтынов |unua = Ю.П. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = А.Л. Анисин, Н.С. Батурина, А.Г. П.Н. Борисенко, Н.Г. Велижанина, Д.А. Денисов, М.В. Доцкевич, В.А. Иоголевич, О. А. Казанцева, 3.В. Каменева, А.М. Кириллова, В.Н. Лукин, Н.М. Макаревич, А.В. Мартиновский, В.Н. Рычков, Сатюков, В.А. Трунев, И.Ф. Фирсов, Е.И. Черкашина |redaktinto = В.А. Иоголевич |aliaj = |url = https://www.prlib.ru/item/1163244?fg=0&p=73 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2015 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Тюменский институт повышения квалификации сотрудников МВД России |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 72 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|19|10}} frumatene telefonis krimenketisto de sovĥozo Berkut kaj raportis ke estas arestitaj 11 ciganaj viroj, rusa virino proksimume 50 jarojn aĝa, cigana knabo proksimume 16 jarojn aĝa kaj proksimume 15-jara ciganino. Oni konfiskis 3 ŝtelitajn ĉevalojn kaj 3 bovinojn. Milicanoj ekveturis de vilaĝo Romanovo dum al la krimenketisto de Berkut, la supera leŭtenanto Dubrovin ordonis pridemandi atestantojn, al kiuj la ciganoj interŝanĝis ĉevalojn kaj al kiuj ili vendis la bovinojn. Proksimume je la 4-a al la distrikta sekcio de NKVD venis Kalugin kaj Glaziĉev, venigintaj 2 bovinojn kaj 2 geknabojn. Ili diris ke Dubrovin sendis ilin de vilaĝo Ĉukrejevo laŭ rekta vojo al Jalutorovsko dum li mem kun Moskvin kaj la arestitoj ekveturis sur 2 koĉoj laŭ la Siberia landvojo. Katugin kaj ŝoforo Zubarev forveturis por serĉi ilin<ref name="Очерки истории тюменской милиции72"/>. En vilaĝo Zinovo kamparanoj diris ke Dubrovin kun la ciganoj traveturis ilian setlejon proksimume je la 12-a kaj laŭvoje prenis iun junulinon. Trovinte spuron de misfunkcianta cigana koĉo sur sablokovrita landvojo ili spuris ĝin ĝis la 4-a km, sed poste la spuroj malaperis. Ili revenis al Jalutorovsko kaj Boltinov per telefono raportis la incidenton al estro de la administracio de NKVD kolonelo Nikolaj Ŝevarov. Sekvan matenon operacia grupo de la provinca administracio de NKVD subestre de vicestro subkolonelo Birjukov kaj subkolonelo de milico Ajzenŝtat ekveturis en 2 ĵipoj [[Willys MB]] al la arbaro, traserĉis ĝin kun roto da infanterianoj kaj en betula bosketo trovis la murditojn — 2 milicanojn kaj junulinon, kiu estis librotenisto de kolĥozo Kzil-Urak ({{l-ru|Кзыл-Урак}}), kiu veturis por prezenti financajn raportojn. Ili estis murditaj per hakiloj. Komenciĝis ĉasado de la cigana bando. La {{daton|3|11}} oni atingis ilin 28 km for de [[Kurgano (urbo)|Kurgano]]. Dum sekvinta interpafado estro de la bando estis mortigita, alia bandito malgrave vundita ĉe la mano. La {{daton|5|11}} la banditoj estis alportitaj al malliberejo. Poste 5 estis kondamnitaj al mortpafo, la aliaj al 10-jara malliberigo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Очерки истории тюменской милиции...... |lasta = Алтынов |unua = Ю.П. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = А.Л. Анисин, Н.С. Батурина, А.Г. П.Н. Борисенко, Н.Г. Велижанина, Д.А. Денисов, М.В. Доцкевич, В.А. Иоголевич, О. А. Казанцева, 3.В. Каменева, А.М. Кириллова, В.Н. Лукин, Н.М. Макаревич, А.В. Мартиновский, В.Н. Рычков, Сатюков, В.А. Трунев, И.Ф. Фирсов, Е.И. Черкашина |redaktinto = В.А. Иоголевич |aliaj = |url = https://www.prlib.ru/item/1163244?fg=0&p=73 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2015 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Тюменский институт повышения квалификации сотрудников МВД России |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 73 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La milicanoj estis honoritaj kiel herooj kaj solene sepultitaj en la tombejo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/218391.html | titolo = На фронте и в тылу | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Владимир Лозовский | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-12-19 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovskaja Ĵizn | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20190913145444/https://tyumedia.ru/218391.html | arkivdato = 2019-09-13 | citaĵo = }}</ref>. Amastombo de la viktimoj de la [[Kolĉak]]-teroro en 1919 atestas pri tragedio, okazinta en aŭgusto 1919, kiam militistoj de la 2-a Ust-Kamenogorska Partizana Kozaka Regimento subestre de Pjotr Vinogradskij, retiriĝanta orienten, elkondukis el malliberejo du kolonojn da arestitoj kaj mortpafis ilin. Longan tempon ĝusta nombro de la pereintoj kaj cirkonstancoj de la ekzekuto estis konataj nur surbaze de kontraŭdiraj rememoroj, sed en 2019 rusia historiisto Miĥail Veber publikigis raporton de franca spiono subleŭtenanto Emil Zeman (operacia pseŭdonimo ''John'')<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Рапорт агента "Джона" майору Марино № 26 от 13.08.1919 // Фронт и тыл колчаковской армии в документах разведки и контрразведки (июнь 1919 – март 1920 г.). Сборник документов / Сост. . – Екатеринбург: УрО РАН, 2019 — 272 с. ISBN |lasta = Вебер |unua = М.И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = М.И. Вебер |aliaj = |url = https://web.archive.org/web/20220320133023/http://www.ihist.uran.ru/files/Front+i+tyl+kolchakovskoy+armii+(2019).pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = УрО РАН |loko = Екатеринбург |lingvo = ru |isbn= = 978-5-7691-2529-4 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 193 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Laŭ raporto de leŭtenanto Nikolskij ĉe la fronto en Jalutorovsko okazis la {{daton|2|8}} jeno: En la Jalutorovska malliberejo troviĝis 93 malliberuloj, plejparte politikaj, ligitaj al la [[Rusia Konstitucifara Asembleo|Konstitucifara Asembleo]], malliberigitaj de [[bolŝevistoj]]. La {{daton|1|8}} de tiu ĉi jaro estis ordonite de generalo Bogoslovskij fordoni ĉiujn arestitojn al la taĉmento de atamano [[Boris Annenkov|Annenkov]] subestre de kolonelo Vinogradskij. La arestitoj tage estis elpelitaj de la malliberejo kaj antaŭ okuloj de ĉiuj rifuĝintoj, kelkmilojn nombraj, la malliberulojn oni komence skurĝis, poste pelis ilin surborden al [[Tobolo]] kaj ĉi tie [ĉiuj] 93 homoj estis mortpafitaj. Atestantoj de tiu ĉi senjuĝa ekzekuto estis plenrajtigito de la Unio de Urboj ĉe stabo de la 2-a armeo A. V. Kovalov kaj plenrajtigito de la Unio de Urboj M. F. Ĥazov. |aŭtoro = Emil Zeman (operacia pseŭdonimo ''Jonh'') |verko = Raporto N 26 al la majoro Marino [la {{dato|13|8|1919}}] |origina teksto = По донесению подпоручика Никольского на фронте в Ялуторовске произошел 2-го августа следующий случай: В Ялуторовской тюрьме сидело 93 заключенных, преимущественно политических, связанных с Учредительным собранием, посаженных большевиками. 1-го августа с. г. был отдан приказ генералом Богословским отдать всех арестованных отряду атамана Ан[н]енкова под командой полковника Виноградского. Арестованные среди белого дня были выгнаны из тюрьмы и на глазу всех беженцев, численностью в несколько тысяч человек, заключенных первоначально стегали нагайками, потом погнали их на берег к Тоболу и здесь [все они] численностью в 93 человека были расстреляны. Свидетелями этой расправы были уполномоченный Союза городов при штабе 2-ой армии А.В. Ковалев и уполномоченный Союза городов М.Ф. Хазов. }} Unua grupo estis ekzekutita sur la transa bordo de [[Tobolo]], la dua — en bosko apud la malliberejo. La vunditojn oni finmortigis per [[ŝaŝko]]j kaj bajonetoj. Estis murditaj 93 homoj, inter kiuj estis membroj de loka soveto F. I. Negovskij, Ja. A. Uŝakov, distrikta militkomisaro Aleksej Gubin, fratoj Stepan kaj Aleksej Burdakov<ref name="Зубарев75">{{citaĵo el libro |titolo = Ялуторовск |lasta = Зубарев |unua = Н. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Шакинко И. М. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1978 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Средне-Уральское книжное издательство |loko = Свердловск |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 75 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Pjotr Vinogradskij raportis al la atamano [[Boris Annenkov]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = 2-й Усть-Каменогорский партизанский казацкий полк Партизанской дивизии атамана Б.В. Анненкова // Экономика. Сервис. Туризм. Культура (ЭСТК-2011) XIII Международная научно-практическая конференция, 26 мая 2011 г., сборник статей |lasta = Шулдяков |unua = В.А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Бовтун В. С. ka |aliaj = |url = https://казакстан.рф/index/podrazdeleniya/5688-2-j-ustkamenogorskij-partizanskij-kazatskij-polk |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2011 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Изд-во АлтГТУ |loko = Барнаул |lingvo = ru |isbn= = 978-5-7568-0872-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 250–254 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>: {{Citaĵo |teksto = Laŭvoje mi estis taskigita preni kun mi ĉiujn sovdepojn<ref>Sovetiajn deputitojn, ĉi-foje subtenantojn de la sovetia potenco ĝenerale.</ref>, troviĝantajn en malliberejoj de la urboj [[Kamiŝlovo]], [[Tjumeno]] kaj Jalutorovsko, kion mi plenumis... Laŭvoje, dum fuĝoprovo, ili ĉiuj estis ekstermitaj. |aŭtoro = Pjotr Vinogradskij |verko = Raporto al la atamano [[Boris Annenkov]] |origina teksto = Дорогой мне было поручено забрать с собой совдепов, находящихся в тюрьмах гг. Камышлова, Тюмени и Ялуторовска, что мною и было исполнено… Дорогой, при попытке бежать, все были уничтожены. }} Origine la viktimoj estis sepultitaj surloke, kie aperis respektivaj monumentoj. Trans Tobolo troviĝis 4 tomboj: en 3 estis sepultitaj proksimume 148 homoj, en la kvara nur F. I. Negovskij. En la bosko estis 2 tomboj, en kiuj estis sepultita nekonata nombro de la viktimoj. La sepa tombo troviĝis sur Kandelfesta placo, ankaŭ kun nekonata nombro de sepultitoj. En majo 1976 dum konstruado de meblofako de la lignofabriko ({{lang-ru|лесозавод}}) oni translokis la restaĵojn al la tombejo. En septembro 1978 tiel estis translokitaj ankaŭ restaĵoj de trans Tobolo. La {{daton|17|8|1984}} estis solene inaŭgurita monumento sur la amastombo. La ceremonion ĉeestis Aleksandr Gubin, filo de la ekzekutita komisaro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Ялуторовск: след в истории |lasta = Белоглазов |unua = П. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ГУП ТО «Тюменский издательский дом» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5-9288-0030-4 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 107 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Monumento al la batalantoj de la Dua mondmilito fare de skulptisto Vladimir Matrosov kaj arkitekto Vasilij Skokov ([[Moskvo]]) estas farita el aluminio kaj bildigas soldaton, kiu eksidis sin apogante sur mitraleton por mediti kaj rememori. Antaŭe monumento omaĝe de la Dua mondmilito troviĝis en [[Decembrista bosko]], sed poste ĝi estis translokita al skvaro apud la Centro de Deponado de Asekuraĵoj ({{lang-ru|Центр хранения страхового фонда}}) (domo N 138 en strato Iŝimskaja), kie ĝi ekde tiam staras<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://kultura-to.ru/new/index.php/yalutorovskij-muzejnyj-kompleks/item/23217-memorialu-voinam-yalutorovchanam-pogibshim-v-gody-velikoj-otechestvennoj-vojne-30-let | titolo = Мемориалу воинам-ялуторовчанам, погибшим в годы Великой Отечественной войне - 30 лет | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-05-02 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250310051841/https://kultura-to.ru/new/index.php/yalutorovskij-muzejnyj-kompleks/item/23217-memorialu-voinam-yalutorovchanam-pogibshim-v-gody-velikoj-otechestvennoj-vojne-30-let | arkivdato = 2025-03-10 | citaĵo = }}</ref>. La malnova monumento estis gipsa kaj kliŝa, do komence de la 1990-aj prezidanto de la urba konsilio de veteranoj Nikolaj Zaĥaroviĉ Muĥametdinov proponis anstataŭigi ĝin kaj krei novan memorkomplekson. Prezidanto de la urba komitato pri kulturo Lubov Mogutova venis al Vladimir Matrosov, kiu tiutempe gvidis finajn laborojn pri sia nova monumento al soldato en fabriko de Moskvo. La veterana konsilio kaj la urbestro Vladimir Zimnev aprobis la skulptaĵon, kiu estis instalita de la skulptisto kaj la arkitekto Nikolaj Skokov kaj inaŭgurita la {{daton|27|7|1990}}<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сподвижник Вучетича // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет |lasta = Могутова |unua = Любовь |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Павел Белоглазов |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2019 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Офсет Принт» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-6040631-3-2 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 256–257 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Apud la monumento troviĝas [[eterna flamo]]. Dum longa tempo ĝi estis ekbruligata nur kaze de solenaĵoj, sed la {{daton|17|2|2026}} ĝi estis ekbruligita jam por eterne kadre de la tutlanda aranĝo "Ni gardu flamon de la Venko" ({{l-ru|Храним огонь Победы}}). La flamon, per torĉo alportita de la eterna flamo en [[Tjumeno]], ekbruligis veterano de la [[milito en Ukrainio]] Aleksej Lubimov, veterano de laboro Ludmila Djomina kaj malsupera serĝento de la movado "Junarmeo" Evelina Zilber, kies praavo Lev Donoviĉ Zilber dum la Dua mondmilito estis rekrutita en Jalutorovsko kaj revenis grave vundita, kun medalo "Pro kuraĝo" kaj ordeno de la Patruja milito de la 1-a grado; li havis 6 infanojn<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tumentoday.ru/2026/02/17/v_yalutorovske_zazhgli_vechnyy_ogon_v_ramkakh_vserossiyskoy_aktsii_khranim_ogon_pobedy/ | titolo = В Ялуторовске зажгли Вечный огонь в рамках всероссийской акции «Храним огонь Победы» | titolo-aldono = Право зажечь огонь предоставили ветеранам и сержанту движения «Юнармия» | alirdato = 2026-02-18 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Юлия Комнатова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2026-02-17 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Oblast Segodnja | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20260218085503/https://tumentoday.ru/2026/02/17/v_yalutorovske_zazhgli_vechnyy_ogon_v_ramkakh_vserossiyskoy_aktsii_khranim_ogon_pobedy/ | arkivdato = 2026-02-18 | citaĵo = }}</ref>. En 1994 estis konstruita la [[Kapelo de Sankta Georgo (Jalutorovsko)|kapelo de Sankta Georgo]], establita kiel memorsigno fare de veteranoj de la [[Afgana milito (1979-1989)]] kaj transformita je kapelo en 2021. En 2002 aperis la [[Kapelo de Nikolao de Mira (Jalutorovsko)|kapelo de Nikolao de Mira]]. En 2005 aperis kampokruco kun surskribo "Al ĉiuj sepultitaj en la jalutorovska tero eternan memoron" ({{lang-ru|Всем упокоенным в ялуторовской земле вечная память}}) farita de loka skulptisto Vladimir Ŝarapov. Ĝi konsistas el du simbolaj elementoj, faritaj el hela kaj ruĝa granitoj, kvazaŭ disigitaj sed samtempe unuigitaj per kruco, troviĝanta inter ili. Antaŭ la kruco preskaŭ ĉiusemajne okazas diservoj memore al ĉiuj sepultitaj en la tombejo<ref name="Ялуторовский духовно-мемориальный комплекс"/>. En 2001 estis plantita aleo omaĝe al la viktimoj de la radiadaj katastrofoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Ялуторовск: след в истории |lasta = Белоглазов |unua = П. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ГУП ТО «Тюменский издательский дом» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5-9288-0030-4 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 203 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|25|4|2006}} okaze de la 20-a datreveno de la [[Nuklea akcidento de Ĉernobilo]] estis inaŭguruta memorŝtono, transformota je monumento al la viktimoj de la radiadaj katastrofoj, plejparte por rememori la urbanojn, partoprenintajn en likvido de la sekvoj de la [[Nuklea akcidento de Ĉernobilo]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/v-yalutorovske-vozvedut-memorial-zhertvam-radiatsionnykh-katastrof_80377/ | titolo = В Ялуторовске возведут мемориал "Жертвам радиационных катастроф" | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2006-04-24 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Vsluh.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250310052229/https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/v-yalutorovske-vozvedut-memorial-zhertvam-radiatsionnykh-katastrof_80377/ | arkivdato = 2025-03-10 | citaĵo = }}</ref>. Inter ili estis mecenato Stanislav Matuŝkin<ref name="Ялуторовский духовно-мемориальный комплекс"/>. En 2015 aperis memorsigno omaĝe al limgardistoj, instalita laŭ iniciato de veteranoj de la limgarda servo<ref name="Ялуторовский духовно-мемориальный комплекс"/>. En 2017 aperis memorsigno "Al la maristoj pro kredo kaj vero, kuraĝo kaj eltenemo dum batalservado al la Patrujo" ({{lang-ru|Морякам за веру и правду, мужество и стойкость на боевой службе Отечеству}})<ref name="Ялуторовский духовно-мемориальный комплекс"/>. La {{daton|21|8|2022}} je la Tago de la Oficiro estis malfermita memorsigno omaĝe al militinĝenieroj, kreita laŭ iniciato de loka filio de la Unio de Militinĝenieroj<ref name="Ялуторовский духовно-мемориальный комплекс"/>. La {{daton|21|7|2024}} estis inaŭgurita la steleo, dediĉita al la urbanoj, kiuj servis en sovetia armeo en [[Germanio]]. Sur ĝi estas bildigitaj gvardia signo, blazonoj de Sovetunio kaj [[GDR]] kaj neoficiala simbolo de la Grupo de Sovetiaj Trupoj en Germanio — [[Sovetunia Militmonumento en la Treptova Parko]] ([[Berlino]]). La monumento {{unuo|160|cm}} alta estas farita el nigra granito<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/285465.html | titolo = Служившим в ГДР | titolo-aldono = | alirdato = 2026-06-01 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Олег Владимиров | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2024-07-23 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Jalutorovskaja Ĵizn | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250917073531/https://tyumedia.ru/285465.html | arkivdato = 2025-09-17 | citaĵo = }}</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)]] * [[Kapelo de Nikolao de Mira (Jalutorovsko)]] * [[Kapelo de Sankta Georgo (Jalutorovsko)]] == Referencoj == {{Projektoj}} {{Referencoj|2}} [[Kategorio:Jalutorovska Spirit-Memora Komplekso| ]] 30j3p5m08x4odn86ctz10iefcc2cf0p 0 911139 9418497 9111891 2026-07-02T07:16:25Z Sj1mor 12103 9418497 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Théodore Agrippa, kavaliro d'Aubigné''' (n. la 8-an de februaro 1552 en la kastelo de Saint-Maury apud [[Pons]], [[Saintonge]], hodiaŭ en la departemento [[Charente-Maritime]] - m. la 9-an de majo 1630 en [[Jussy GE|Jussy]] apud [[Ĝenevo]]), estis franca [[nobelo]] kaj [[protestanta]] [[militisto]]. Kun sia [[epopeo]] ''Les Tragiques'' ("La Tragedioj"), kiu rakontas pri la [[persekutado]] de la [[hugenotoj]] en Francio, li certe estis la plej elokventa franca aŭtoro de sia epoko, la [[frua Baroko]]. Li estis fervora adepto de [[Kalvinismo]] kaj proksima kolego de [[Henriko la 4-a (Francio)|Henriko de Bourbon]], tamen, post kiam ĉi-lasta konvertiĝis al katolikismo, li akuzis lin pri [[ŝtatperfido]] kontraŭ la Protestanta Eklezio. La angla poeto [[Keith Bosley]] nomis lin "la epopeisto de la protestanta afero" dum la [[Francaj religiaj militoj|Francaj Religiaj Militoj]] . Kvankam, kiel Bozley rimarkigis, li estis forgesita post sia morto, ĝis li estis retrovita de reprezentantoj de la [[Romantikismo]]. Liaj ĉefaj verkoj estas la poemaro ''Printempo'' ([[Postmortaj Verkoj|eldonita postmorte]]), ''Tragikaj Poemoj'', la romano ''La Aventuroj de Barono de Fenest'' (1617-1630), la historia traktaĵo ''Ĝenerala Historio'' (1616 aŭ 1618-1630), kaj la memuaroj ''Vivo Rakontita al'' ''siaj Infanoj'' (1629). Kelkaj akademiuloj komparas la grandecon de la poeto Agrippa d'Aubigné kun la kontribuo al poezio de [[Shakespeare]] kaj [[John Milton|Milton]]. <ref>Précis de littérature francaise du XVII siècle. Sous la direction de Jean Mesnard. P., [[P.U.F.]], 1990. — P. 101—102.</ref> d'Aubigné estis tiu, kiu kreis la koncepton de Ŝtato ene de la Ŝtato (france: ''L'État dans l'État'' ). Li uzis la terminon en kritika ŝanĝo direkte al la [[Romkatolika Eklezio]], kie li asertis, ke ĝi kreis ŝtaton ene de la ŝtato. Interalie, la amata [[Françoise d'Aubigné|sinjorino de Maintenon]] de [[Ludoviko la 14-a]] estis la [[nepino]] de d'Aubigné. == Verkaro == * ''Histoire universelle'' (1616–1618) * ''Les Tragiques'' (1616) * ''Les Aventures du Baron de Faeneste'' * ''Confession catholique du sieur de Sancy'' * ''Sa Vie à Ses Enfants'' [[Dosiero:Sculpture_de_Theodore_Agrippa_D'Aubigné_á_Pons.jpg|dekstra|eta|240x240ra|Busto de Théodore Agrippa d'Aubigné en [[Pons]]]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20060114180100/http://www.biblioweb.org/-AGRIPPA-D-AUBIGNE-.html Biografio] (en la franca) * <nowiki>http://www.agrippadaubigne.org/</nowiki> (en la franca) * [http://www.samizdat.qc.ca/arts/lit/LesTragiques_AD.pdf Les Tragiques]. (franca Ebook PDFa formato, plano kaj fontoj inspiritaj de 17a jarcentaj eldonoj) {{Bibliotekoj}}{{Vivtempo|Aubigné, Agrippa}} [[Kategorio:Barokaj verkistoj]] [[Kategorio:Hugenotoj]] [[Kategorio:Francaj protestantoj]] [[Kategorio:Kristanaj poetoj]] [[Kategorio:Homoj de Charente-Maritime]] [[Kategorio:Francaj militistoj]] [[Kategorio:Francaj poetoj]] [[Kategorio:Francaj verkistoj]] [[Kategorio:Kronikistoj]] l9xs91d3lwjmrmao8sgqa7u8l6avoj7 0 919334 9418476 9189273 2026-07-02T05:24:19Z Samkugatano 204422 Aldonas la PIV-formon kaj forigas la hispanan formon, kiun oni ne aparte rekomendis kaj kiu facile troveblas per la "lingvoj"-ligiloj 9418476 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Pith_helmet_-_Royal_Canadian_Military_Institute_-_Toronto,_Canada_-_DSC00325.jpg|thumb|right|200px|Kolonia kasko]] La '''sunkasko'''<ref>Plena Ilustrita Vortaro: https://vortaro.net/#sunkasko_kd</ref> (laŭ [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto|PIV]] kaj la [[Grand Dictionnaire Espéranto-Français|Granda esperanto-franca vortaro]]) aŭ '''kolonia kasko''' (laŭ la Granda hispana-esperanto-votaro de [[Fernando de Diego|De Diego]] kaj iuj romanidaj lingvoj), ankaŭ nomebla '''korkokasko''' (laŭ la baltaj kaj slavaj lingvoj) aŭ '''tropika kasko''' (laŭ iuj ĝermanaj lingvoj), estas aŭ [[ĉapelo]] aŭ malpeza [[kasko]] el korko aŭ vegetalaj fibroj, kovrita per [[ŝtofo]] por protekti la kapon kontraŭ la suno. Ĝi estis iam ofte portata de okcidentanoj en tropikaj regionoj. Hodiaŭ ĝi ankoraŭ estas ofte portata en [[Vjetnamio]]. Rekonebla signo de la [[Koloniismo|eŭropaj koloniaj imperioj]] ekde la [[19-a jarcento]], la salakoto fariĝis ekde la [[20-a jarcento]] unu el la plej emblemaj objektoj de la lasta jarcento de eŭropa koloniismo. Foje, ĝi estis mem konsiderata kiel simbolo de koloniismo<ref>''Petite encyclopédie du Grand Sud de Madagascar'', Jean-Michel Lebigre, 2016, {{p.|62}}.</ref>. Post la [[Unua Hindoĉina Milito]] en 1946, la kolonia kasko, ankaŭ konata sub la nomo ''pith helmet'' en la [[angla lingvo]], tamen fariĝis simbolo de la [[Popola Armeo de Vjetnamio]]. Antaŭe simbolo de la eŭropa imperiismo, la kasko ŝanĝis signifon por la vjetnamanoj, fariĝante simbolo de libereco kaj sendependeco rilate al franca regado<ref>[https://danviet.vn/mang-xa-hoi-trung-quoc-ban-ve-chiec-mu-coi-viet-nam-7777931480.htm ''danviet.vn''.]</ref>. Simile, post kiam [[Kenjo]] akiris sian sendependecon en [[1963]], la provincaj administrantoj adoptis la uniformojn kaj reguligitajn ĉapelojn de la iamaj koloniistoj, tiel simbolante la reziston kontraŭ eŭropa imperiismo kaj la revenon al la kulturo kaj identeco de libera kaj aŭtonoma Kenjo<ref>[https://nation.africa/kenya/life-and-style/dn2/the-real-governors-revisited--738828 ''nation.africa/kenya'']</ref>. == Galerio == <gallery> dosiero:Tropenhelm_(1910).jpg|Germana 'Tropenhelm', 1910 dosiero:Pith_helmet_mg_5169.jpg|Franca mararmea korkkasko, frua 20-a jarcento dosiero:Nazi_pit_helmet_f3511832.jpg|Korka kasko de Afrika Korps-soldatoj dosiero:Post_war_indian_pith_helmet.jpg|Hinda kasko "Sola Toffee" en dezajno de la malfruaj 1940-aj jaroj dosiero:Northvietnamesepithhelmet.JPG|Kasko de nordvjetnamaj soldatoj dosiero:British_helmet_mg_3385.jpg|Reprezenta "hejmserva kasko", 20-a jarcento dosiero:Metropolitan_Police_custodian_helmet.jpg|Nuntempa brita polica "serva kasko" </gallery> == Referencoj == {{referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[:de:Pickelhaube]] * [[Ĉako (kapvesto)]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Ĉapeloj]] [[Kategorio:Kaskoj]] n3g4rrtvrc5zqfrm6xl0zl227gdys5t 0 921785 9418228 9380604 2026-07-01T17:39:44Z ThomasPusch 1869 {{apartigila paĝo|Brie}} 9418228 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Brie}} {{Informkesto urbo | nomo = {{paĝonomo}} | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Aŭvernjo-Rodano-Alpoj}} | departemento = {{Isère}} | arondismento = [[arondismento Grenoble|Grenoble]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO= FR-38 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2= Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime el vikidatumoj, sed eblas elekti pli bonan bildon ĉi-tie --> | bildo-priskribo = }} '''Brié-et-Angonnes''' <!--- prononco [{{IFA|?}}] -- eblas enpreni ekz. el la angla versio, aldonante signon ˈ antaŭ la lasta vokalo ---> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]], kiu evidente konsistas el iam sendependaj eksaj komunumoj Brié kaj Angonnes. Ĝi [[Komunumoj de Isère|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Isère]], en la regiono [[Aŭvernjo-Rodano-Alpoj]] (france ''Auvergne-Rhône-Alpes''). Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Grenoble|Grenoble]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- Ĝiaj loĝantoj en la [[franca lingvo]] nomiĝas ''..'' respektive ''..''. --> == Vidu ankaŭ == * [[Komunumoj de Isère]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{fr}}) [[Dosiero:École primaire de Brié 1.JPG|eta|maldekstra|230ra|{{centre|[[elementa lernejo]] wn Brié}}]] <!-- [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|230ra|{{centre|teksto}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centre|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{arondismento Grenoble}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Isère]] i7svg8ah48mwcshhomh2ynhcd4v88j0 0 922197 9418620 9247041 2026-07-02T09:23:31Z Sj1mor 12103 9418620 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''I. M. ȘTEFAN''' (vere ''Alexandru Sergiu Șragher''; naskiĝinta la {{Daton|1|2|1922}} en [[Bukareŝto]], mortinta samloke la {{daton|22|10|1992}}) estis [[rumanio|rumana]] literaturisto, tradukisto kaj historiisto. Publikigis li krome multajn aĵojn sciencajn kaj fikciajn. Filo lia estas la verkisto kaj tradukisto [[Peter Șragher]]. ==Vivo== Estante filo de la agronomo Henri Șragher li frekventis la judan ''Graur-liceon'' ĝis la 1941-a jaro. Sekvis studoj ĉe la juda ''Onescu-liceo'' kaj ĉe la [[universitato de Bukareŝto]]. Post finekzameniĝo en 1946 li ekis publicisti pri [[André Malraux]] por la gazeto "Studentul român" (1946): por ĝi li anis redakcie inter 1947-1948. Șragher estis redaktisto por la magazino "Jurnalul de dimineață" (1946-1947), por la [[novaĵagentejo]] ''Agerpres'' (1948-1950) kaj por la eldonejo ''Editura Tehnică''. La ministerio de konstruado dungis lin inter 1951-1961 kiel ĉefan gazetarresponsulon. Inter 1961-1969, Șragher funkciulis ĉe la Priarkitektura dokumentad-centro kaj inter 1969-1973 li redaktoris por la revuo "Magazin istoric".<ref>Aurel Sasu (eld.): ''Dicționarul biografic al literaturii române,'' dua volumo, Editura Paralela 45, Pitești 2004, p. 667</ref> Je la komenco de la 1950-aj jaroj li ekdediĉis sin al verkado fariĝonte malmultajn jarojn pli malfrue membro de la ''Unio de verkistoj de Rumanujo''.<ref>"I. M. Ștefan" - ĉe: ''Colecția povestiri ștințifico-fantastice,'' (=serio de la gazeto "Știință și Tehnică"), n-ro 239/1964, p. 1</ref> ==Agadoj literaturaj-sciencaj== Ștefan komence verkis la porinfana fantaziaĵon ''Călătorie în Univers'' (1953), poste publikigis li aventurprozaĵojn ekz. ''Drum printre aștri'' (1954)<ref>Temas pri la unua sciencfikcia romano aperinta post la [[Dua Mondmilito]]. - Kp. Florin Manolescu: ''Literatura S.F.,'' Editura Univers, Bukareŝto 1980, p. 256</ref> kaj ''Robinsoni pe planeta oceanelor'' (1958), ambaŭ kune kun [[Radu Nor]]. Sekvis ''O întîmplare în împărăția zăpezilor'' (1959)<ref>Temas pri la unua sciencfikcia rakonto porinfana tiutempe. - Kp. "Un cuplu clasic al sefeului românesc: Radu Nor și I.M. Ștefan" - ĉe: ''Fantastica,'' 7/2013</ref>, ''Ultimul alb'' (1962)<ref>Ĉi tie senteblas unuafoje [[morala psikologio|moralaj-psikologiaj]] esploroj de la roluloj.</ref>, ''Lumina purpurie'' (1964), ''Cântecul Cibenei'' (1966), ''Omul cu o mie de ĉipuri'' (1968), ''Naufragiații'' (1973), ''Viața începe la Milogu'' (1980). Kelkaj kritikistoj post 1989 ja atentigis pri la fakto ke Ștefan ne nur popularigis sciencojn sed ankaŭ la de la [[komunismo|komunistoj]] propaganditan [[materialismo]]n.<ref>[https://www.academia.edu/39754985/_Despre_SF_ul_din_Rom%C3%A2nia_interviu_de_Cristian_Tama%C8%99_ "Pe fundația SF-ului românesc este ștanțat logo-ul URSS"] - ĉe: ''Gândul,'' 30.1.2008</ref><ref>Ion Istrate: ''Romanul 'obsedantului deceniu', 1945-1964: o radiografie alfabetică,'' Editura Diamondia, Cluj-Napoca 1995, p. 204 kaj 219</ref> Paralele, Ștefan utiligis ankaŭ la sekvajn pseŭdonimojn je artikoloj kaj libroj de popularigita historio (teknika kaj neteknika): Sergiu Stănescu, Al. Sergiu, S. Alex. M. Ștefan. ==Verkoj== ===Aĵoj sciencaj-fikciaj=== * ''Drum printre aștri'', romano SF, kune kun Radu Nor, Ed. Tineretului, Bukareŝto 1954 * ''Sahariana: povestire din era atomică'', romano SF, kune kun Max Solomon, ĉe CPSF, n-ro 21-24, 1956 * ''Taina prințului Semempsis'', nuvelă SF, kune kun Radu Nor, ĉe CPSF, n-ro 55, 1957 * ''Robinsoni pe planeta oceanelor'', romano SF, kune kun Radu Nor, Ed. Tineretului, Bukareŝto 1958 * ''Enigma tunelului. Reclama parfumată'', noveloj SF, ĉe CPSF, n-ro 130-131, 1960; * ''Ultimul alb'', romano SF, Ed. Tineretului (=Colecția SF), Bukareŝto 1962 * ''Oglinda răsturnată'', nuvelă SF, ĉe CPSF, n-ro 189, 1962 * ''Lumina purpurie'', romano SF, ĉe CPSF, n-ro 239-242, 1964 * ''Meduza verde'', nuvelă SF, ĉe CPSF, n-ro 259-260, 1965 * ''Cîntecul Cibenei'', romano SF, Ed. Tineretului, Bukareŝto 1966 * ''P.G. 7 luptă contracronometru'', romano SF, ĉe CPSF, n-ro 405-410, 1971 * ''Naufragiații'', noveloj fantastice, Ed. Cartea Românească, Bukareŝto 1973 [nome: „Regăsirea lumii pierdute”, „Zumzetul lui Otahi” kaj „Fascinația din ape”] ===Aventurliteraturo por adoleskantoj=== * ''O întîmplare în împărăția zăpezilor'', nuvelă de aventuri, Ed. Tineretului, Bukareŝto 1959; * ''Misiune specială'', romano de aventuri, în Colecția Clubul temerarilor, n-ro 12-13, Ed. Tineretului, Bukareŝto 1966; * ''Omul cu o mie de chipuri'', romano de aventuri, în Colecția Clubul temerarilor, n-ro 50-51, Ed. Tineretului, Bukareŝto 1968; * ''Viața începe la Milogu'', romano, Ed. Albatros, Bukareŝto 1980. ===Popularigo de teknikaj fenomenoj=== {{div col|2}} * ''Călătorie în Univers. Fantezie astronomică pentru copii'', Ed. Tineretului, Bukareŝto 1953 * ''Pietre cerești, planete mici și aștri cu coadă. Despre meteoriți, asteroizi și comete'', Bukareŝto 1956 * ''Vecina noastră, Luna'', Colecția Societății pentru Răspîndirea Științei și Culturii (S.R.S.C.), Ed. Tehnică, Bukareŝto 1957 * ''Din tainele cerului'', Ed. Tineretului, Bukareŝto 1958 * ''„Semnele cerești” și tălmăcirea lor adevărată'', Colecția Societății pentru Răspîndirea Științei și Culturii (S.R.S.C.), Ed. Tehnică, Bukareŝto 1959 * ''Știința privește spre viitor. Din istoria și practica previziunii științifice în domeniul științelor naturii'', Ed. Tineretului, Bukareŝto 1960 * ''Adevărul despre năluciri'', Colecția Societății pentru Răspîndirea Științei și Culturii (S.R.S.C.), n-ro 382, Ed. Tehnică, Bukareŝto 1961 * ''Cîte stele sunt pe cer?'', Col. Cunoștințe folositoare, Consiliul pentru răspândirea cunoștințelor cultural-științifice, Bukareŝto 1962 * ''La poarta marilor enigme'', Ed. Științifică, Bukareŝto 1963; * ''Pietre din cer'', Ed. Științifică, Bukareŝto 1963 * ''Focul viu. Pagini din istoria invențiilor și descoperirilor românești'', kune kun Dinu Moroianu, Ed. Științifică, Bukareŝto 1963 * ''Familia Soarelui'', Ed. Științifică, Bukareŝto 1965 * ''Din istoria tehnicii românești'', Bukareŝto 1968 * ''Pasiunea științei. Oameni și momente din istoria contemporană a științei și tehnicii românești'', kune kun Dinu Moroianu, Editura didactică și pedagogică, Bukareŝto 1968 * ''Momente și figuri din istoria astronomiei românești'', kune kun V. Ionescu-Vlăsceanu, Ed. Științifică, Bukareŝto 1968 * ''Copilăria și tinerețea unor savanți și inventatori români'', Ed. Didactică și Pedagogică, Bukareŝto 1970 * ''Viitorul Terrei – mit și prognoză'', Bukareŝto 1971 * ''Prietenul stelelor. Locotenent-colonel aviator Constantin Căpităneanu'', Colecția Fii ai neamului românesc, Ed. Militară, Bukareŝto 1971 * ''Un vis împlinit. Locotenentul aviator Gheorghe Stîlpeanu'', kune kun col. Constantin Gh. Ivan, Ed. Militară, Bukareŝto 1973 * ''Ana Ipătescu'', Ed. Militară, Bukareŝto 1975 * ''Sub semnul Minervei. Femei de seamă din trecutul românesc'', kune kun V. Firoiu, Ed. Politică, Bukareŝto 1975 * ''Maeștrii ingeniozității românești'', kune kun Dinu Moroianu, Ed. Didactică și Pedagogică, Bukareŝto 1976 * ''De la Podul Mogoșoaiei la Calea Victoriei: din cronica anilor 1877-1878'', Ed. Facla, Timișoara, 1977 * ''Ceasuri de răscruce. Din cronica dramatică a unor momente hotărîtoare pentru Unirea Principatelor'', Ed. Eminescu, Bukareŝto 1980 * ''Ghidul Cosmosului'', vol. I-II, kune kun Ion Corvin Sîngeorzan, Colecția Biblioteca pentru toți, Ed. Minerva, Bukareŝto 1980 * ''Și ei au fost copii. Din copilăria unor savanți și inventatori români'', Ed. Ion Creangă, Bukareŝto 1981 * ''Scurtă istorie a creației științifice și tehnice românești'', kune kun Edmond Nicolau, Ed. Albatros, Bukareŝto 1981 * ''Oameni și fapte de neuitat. Din tradiția științifică și tehnică românească'', Uniunea Tineretului Comunist, Bukareŝto 1983 * ''100 de... oameni de știință și inventatori români'', kune kun Edmond Nicolau, Ed. Ion Creangă, Bukareŝto 1986 * ''Eminescu și universul științei'', prefață de [[Zoe Dumitrescu-Bușulenga]], Ed. Junimea, Iași 1989 * ''Alexandru Ciurcu - inventatorul, ziaristul, omul'', Col. Testimonia, Editura Dacia, Kluĵo 1989, ISBN 973-35-0050-X {{div col end}} ===Tradukoj kaj komentoj=== * [[Stefan Zweig]]: ''Orele astrale ale omenirii. Miniaturi istorice'', Ed. Univers, Bukareŝto 1973 * (kun Elena Andrei) Hermann Kant: ''Nu vreau să fiu ministru'', Ed. Univers, Bukareŝto 1973 * (kun Elena Andrei) Janheinz Jahn: ''Istoria literaturii neoafricane. O introducere,'' Ed. Univers, Bukareŝto 1975 * Kurd Lasswitz: "Cum l-a răpit diavolul pe profesor" - ĉe: ''Odiseea marțiană. Maeștrii anticipației clasice,'' (antologio de Ion Hobana), Ed. Minerva, Bukareŝto 1975 * (kun Elena Andrei) [[Wilhelm Dilthey]]: ''Trăire și poezie: Lessing; Goethe; Novalis; Hölderlin,'' Ed. Univers, Bukareŝto 1977; * ***, ''Penda, fata cu ochii ca stelele. Antologie de proză scurtă negro-africană,'' Ed. Univers, Bukareŝto 1978 (kun Elena Andrei) * (kun Elena Andrei) Herbert W. Franke: ''Rețeaua gîndurilor,'' Ed. Univers, Bukareŝto 1979 (romano sciencfikcia) * Walter Weller: ''Tot felul de întîmplări nemaipomenite,'', Ed. Univers, Bukareŝto 1983 (rakontoj) ===Studoj=== * "Idei precursoare și realizări prioritare în știința din România contemporană" - ĉe: ''Studii,'' 9/1981, p. 1-24 ==Literaturo== * Aurel Sasu (eld.), ''Dicționarul biografic al literaturii române'', vol. II, Editura Paralela 45, Pitești, 2004, pp.&nbsp;667–668, ISBN 973-697-758-7 * Alexandru Mironov: ''Marțienii stelelor căzătoare - Necrolog I.M. Ștefan,'' 1992 (nekrologo) == Notoj == <references /> {{DEFAULTSORT:Stefan, I.M.}} [[kategorio:Naskiĝintoj en 1922]] [[kategorio:Mortintoj en 1992]] [[kategorio:Rumanaj verkistoj]] [[kategorio:Rumanaj tradukistoj]] [[kategorio:Pseŭdonimaj verkistoj]] [[kategorio:Rumanaj redaktoroj]] [[kategorio:Sciencfikciaj verkistoj]] [[kategorio:Rumanaj judoj]] [[kategorio:Porinfanaj verkistoj]] [[kategorio:Homoj rilataj al Bukareŝto]] 2dzwxgphv299prr2ehwto5nrewmjd3p 0 924828 9418096 9216121 2026-07-01T12:57:40Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Jean-Baptiste Leschenault de La Tour]] 9418096 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Jean-Baptiste Leschenault de La Tour]] gatz1a71tol1zqivbwfl0wc1lbmlzuy 0 925055 9418241 9393604 2026-07-01T17:55:40Z DidCORN 34571 Aparta difino de Bonfarto 9418241 wikitext text/x-wiki [[File:Village Kids from Nigeria.jpg|eta|upright=1.35|alt=Foto de grupo de infanoj starantaj subĉiele kaj ridetante|Pozitivaj {{J|interpersona rilato}} kontribuas al bona farto.]] '''Farto''' estas mezuro de la [[esenca valoro|fundamenta bono]] ĝuata de persono. Ĝi estas la teoria valoro, kiun en praktiko oni provas taksi per indicoj de [[vivkvalito]]. Bona farto estas la celo de multaj individuaj kaj sociaj klopodoj. '''Bonfarto''' estas stato de bona funkciado de iu [[organismo]] (komparu kun [[sano]]) [[Subjektiva farto]] estas la sento aŭ takso de persono pri la propra vivo. Objektiva farto estas la faktoroj takseblaj deekstere, kiel sano, enspezado, kaj sekureco. Individua farto estas la vivokvalito de unuopa persono, kaj komuna farto estas mezuro de la funkciado kaj prospero de grupo de personoj. Oni kategorias diversajn aspektojn de farto laŭ la kampo de la vivo, al kiu ili apartenas, ekzemple fizikan, psikologian, emocian, socian kaj ekonomian farton. Teorioj de farto provas identigi la [[esenco|esencajn]] ecojn de farto. [[Hedonismo]] estas la argumento ke la bilanco de [[plezuro]] kaj [[doloro]] estas la sola faktoro. [[Deziro|Dezirismo]] asertas, ke la kontentigo de deziroj estas la sola fonto de bona farto. Laŭ objektivlistaj teorioj, farto konsistas el kombino de diversaj elementoj; ofte diskutataj [[faktoroj de farto|faktoroj]] estas sentoj, emocioj, [[vivokontento]], atingoj, trovo de [[signifo de la vivo|signifo]], [[interpersona rilato|interpersonaj rilatoj]] kaj sano. [[Antropocentrismo|Homcentrismo]] valoras sole aŭ precipe homan farton, dum [[bestprotektado]] atribuas iom da valoro al la farto de aliaj bestoj, kaj [[bestaj rajtoj]] protektas la farton de homoj kaj aliaj bestoj egale. Farto rilatas al multaj fakoj. [[Pozitiva psikologio]] studas la faktorojn kaj kondiĉojn de optimuma vivado. [[Filozofio]] esploras la esencon kaj teorian fundamenton de farto kaj ĝian rolon kiel celo de konduto. Aliaj rilataj fakoj estas [[ekonomiko]], [[sociologio]], [[antropologio]], [[medicino]], [[edukado]], [[politiko]], kaj [[religio]]. La filozofia studado de farto aĝas milojn da jaroj, sed esploroj en [[empiriismo|empiriaj sciencoj]] intensiĝis nur ekde la fina duono de la 20-a jarcento. [[Kategorio:Vivkvalito]] [[Kategorio:Pozitiva psikologio]] 2axie5hjk2m0bon5jsyulbw8qosz8lb 9418290 9418241 2026-07-01T19:34:00Z Arbarulo 135469 "Vidu ankaŭ" estas la ĝusta sekcio por malsamaj sed rilataj aŭ similnomaj konceptoj 9418290 wikitext text/x-wiki [[File:Village Kids from Nigeria.jpg|eta|upright=1.35|alt=Foto de grupo de infanoj starantaj subĉiele kaj ridetante|Pozitivaj {{J|interpersona rilato}} kontribuas al bona farto.]] '''Farto''' estas mezuro de la [[esenca valoro|fundamenta bono]] ĝuata de persono. Ĝi estas la teoria valoro, kiun en praktiko oni provas taksi per indicoj de [[vivkvalito]]. Bona farto estas la celo de multaj individuaj kaj sociaj klopodoj. [[Subjektiva farto]] estas la sento aŭ takso de persono pri la propra vivo. Objektiva farto estas la faktoroj takseblaj deekstere, kiel sano, enspezado, kaj sekureco. Individua farto estas la vivokvalito de unuopa persono, kaj komuna farto estas mezuro de la funkciado kaj prospero de grupo de personoj. Oni kategorias diversajn aspektojn de farto laŭ la kampo de la vivo, al kiu ili apartenas, ekzemple fizikan, psikologian, emocian, socian kaj ekonomian farton. Teorioj de farto provas identigi la [[esenco|esencajn]] ecojn de farto. [[Hedonismo]] estas la argumento ke la bilanco de [[plezuro]] kaj [[doloro]] estas la sola faktoro. [[Deziro|Dezirismo]] asertas, ke la kontentigo de deziroj estas la sola fonto de bona farto. Laŭ objektivlistaj teorioj, farto konsistas el kombino de diversaj elementoj; ofte diskutataj [[faktoroj de farto|faktoroj]] estas sentoj, emocioj, [[vivokontento]], atingoj, trovo de [[signifo de la vivo|signifo]], [[interpersona rilato|interpersonaj rilatoj]] kaj sano. [[Antropocentrismo|Homcentrismo]] valoras sole aŭ precipe homan farton, dum [[bestprotektado]] atribuas iom da valoro al la farto de aliaj bestoj, kaj [[bestaj rajtoj]] protektas la farton de homoj kaj aliaj bestoj egale. Farto rilatas al multaj fakoj. [[Pozitiva psikologio]] studas la faktorojn kaj kondiĉojn de optimuma vivado. [[Filozofio]] esploras la esencon kaj teorian fundamenton de farto kaj ĝian rolon kiel celo de konduto. Aliaj rilataj fakoj estas [[ekonomiko]], [[sociologio]], [[antropologio]], [[medicino]], [[edukado]], [[politiko]], kaj [[religio]]. La filozofia studado de farto aĝas milojn da jaroj, sed esploroj en [[empiriismo|empiriaj sciencoj]] intensiĝis nur ekde la fina duono de la 20-a jarcento. ==Vidu ankaŭ== *[[Sano]] *[[Bonvivado]] *[[Utilismo]] [[Kategorio:Vivkvalito]] [[Kategorio:Pozitiva psikologio]] ft9h405frj57is68b19caol42t86eic 0 929301 9418448 9417387 2026-07-02T02:20:51Z Tymewalk 129187 novaj rezultoj de partidoj 9418448 wikitext text/x-wiki {{parte futuro}} {{Informkesto futbala turniro | nomo = Monda Ĉampionado de Futbalo 2026 | aliaj_nomoj = | dosiero = [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P154}}|200ra]] | loko = {{Usono}}, {{Kanado}}, {{Meksiko}} | datoj = {{Dato|9|6|2026}}<br />ĝis {{Dato|19|7|2026}} | nombro de teamoj = | konfederacioj = <!-- Atentu ke konfederacioj aludas al la kontinentaj konfederacioj de FIFA, ne al naciaj asocioj --> | ejoj = | urboj = | ĉampiono = <!--{{}}--> | dua = <!--{{}}--> | tria = <!--{{}}--> | kvara = | ludoj = | goloj = | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = | ĝisdatigita = }} [[Dosiero:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|eta|maldekstra|360ra|{{centre|La malferma ceremonio de la pokalo okazis ĉe la [[Stadiono Azteka]]}}]] La '''Futbala Mondpokalo 2026''' de [[Nordameriko]] ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}}, {{Lang-es|Copa Mundial de la FIFA}}) estos la dudek-dua eldono de la vira [[Futbala Mondpokalo]] organizita de [[FIFA]].<ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> Tiu ĉi eldono estas planita okazi de la [[9-a de junio]] [[2026]] ĝis la [[19-a de julio]] [[2026]] en [[Usono]], [[Kanado]] kaj [[Meksiko]], kiuj akiris la organizajn rajtojn la [[13-an de junio]] [[2010|2018]] ĉe la FIFA-Kongreso en [[Moskvo]]. Ĉi tio estas la unua fojo, ke Futbala Mondpokalo estas gastigata de pli ol du landoj, kaj la dua fojo de pli ol unu lando. La lasta fojo estis la [[Futbala Mondpokalo 2002]], kiu estis gastigita de [[Sud-Koreio]] kaj [[Japanio]]. Meksiko estas la unua lando, kiu gastigas tri Futbalajn Mondpokalojn, ankaŭ gastiginte la Futbalajn Mondpokalojn de [[Futbala Mondpokalo 1970|1970]] kaj [[Futbala Mondpokalo 1986|1986]]. Usono estas la sesa, kiu gastigas almenaŭ du eldonojn (post [[Futbala Mondpokalo 1994|1994]]), kaj Kanado gastigas unuafoje. La ĉampioneco estas la unua kiu prezentas 48 [[Nacia teamo|naciajn teamojn]], post kiam FIFA aprobis la vastigon de 32 teamoj,<ref>la 10-an de januaro 2017, la prezidanto de FIFA, [[Gianni Infantino]], anoncis pliigon de la nombro de partoprenantoj al 48.</ref> kun 12 grupoj de po kvar teamoj.<ref>{{cite web|last1=Johnson|first1=Dale|title=FIFA could abandon three-team groups for 2026 World Cup|url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4825387/fifa-could-abandon-three-team-groups-for-2026-world-cup|website=ESPN Soccer|publisher=[[ESPN]]|access-date=6a de februaro 2022|date=4an de decembro 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|publisher=[[FIFA]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> Entute 104 matĉoj estas ludataj.<ref>{{cite news|last=Ziegler|first=Martyn|url=https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad|title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan|work=[[The Times]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref><ref>{{cite news|last1=Slater|first1=Matt|last2=Ornstein|first2=David|url=https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/|title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches|work=The Athletic|date=14-a de marto 2023|access-date=14-a de marto 2023}}</ref> [[dosiero:Trionda (cropped).jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|la matĉopilko "Trionda"}}]] La 13-an de junio 2018, ĉe la kunveno de la 68a FIFA-Kongreso en Moskvo, antaŭ la Mondpokalo, oni decidis pri la loko de la turniro. La 17an de junio 2022, oni anoncis la urbojn, kie okazos la matĉoj de la Mondpokalo. La ludoj okazos en 16 urboj (Usono - 11, Meksiko - 3, Kanado - 2). La matĉoj de la Mondpokalo okazos en la jenaj urboj: [[Meksikurbo]], [[Gvadalaharo]] (antaŭurbo [[Zapopan]]), [[Monterejo]] ([[Guadalupe (Nuevo León)|Gvadalupo]]) (ĉiuj en Meksiko), [[Toronto]], [[Vankuvero]] (ambaŭ en Kanado), Nov-Jorko/Nov-Ĵerzejo ([[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)|East Rutherford]]), [[Filadelfio]], [[Bostono]] ([[Foxborough]]), [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Miamo]] ([[Miami Gardens]]), [[Houston]], [[Dallas]] ([[Arlington (Teksaso)|Arlington]]), [[Los-Anĝeleso]] ([[Inglewood (Kalifornio)|Inglewood]]), [[San-Franciska Golfa Areo]] ([[Santa Clara (Kalifornio)|Santa Clara]]), [[Kansasurbo]], [[Seatlo]] (ĉiuj en Usono). La fina turniro de la Mondpokalo okazas de la 11-a de junio ĝis la 19-a de julio 2026. Ekde la finalo de la Futbala Mondpokalo 2026, la grupa fazo konsistas el 12 grupoj de po kvar teamoj, kaj la unua- kaj dua-lokaj teamoj, same kiel la ok plej bonaj tria-lokaj teamoj, avancas al la finaloj. Nova fazo, la Rondo de 32, estis aldonita al la finaloj. Antaŭ la komenco de 2023, pluraj formataj opcioj implikantaj 40 aŭ 48 teamojn estis diskutitaj, inkluzive de 16 grupoj de tri teamoj.<ref name="heraldlive">{{Cite news|date=7a de oktobro 2016|title=New Fifa chief backs 48-team World Cup|publisher=HeraldLIVE|url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|archive-date=10a de oktobro 2016|quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |date=2016-10-10 }}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news|last=Dunbar|first=Graham|date=23 de decembro 2016|title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams|url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|archive-date=10a de januaro 2017|publisher=Yahoo! Sports|agency=[[Associated Press]]}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |date=2017-01-10 }}</ref><ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> La 18an de majo 2023, la oficiala turnira emblemo, desegnita de Lucio Buscardin, estis publikigita. En oktobro 2025, la matĉopilko {{Q|Q134304762}} estis montrita. == 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj == {|class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ |- !teamo !tranoktejo !trejnejo |- | {{AlĝerioFB}} | ''The Oread Lawrence'', [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] | [[Universitato de Kansaso]], [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] |- | {{ArgentinoFB}} | ''Origin Kansas City Riverfront'', [[Kansasurbo (Misurio)|Kansasurbo]], [[Misurio]] | trejna centro de [[Sporting Kansas City]], [[Kansasurbo (Kansaso)|Kansasurbo]], [[Kansaso]] |- | {{AŭstralioFB}} | ''Claremont Hotel & Spa'', [[Berkelio (Kalifornio)|Berkelio]], [[Kalifornio]] | trejna centro de [[Oakland]] Roots (viroj) / Soul (inoj), [[Alameda (Kalifornio)|Alameda]], [[Kalifornio]] |- | {{AŭstrioFB}} | ''Bacara Resort'', Goleta, [[kantono Santa Barbara]], [[Kalifornio]] | [[Universitato de Kalifornio en Santa Barbara]], [[Santa Barbara (Kalifornio)|Santa Barbara, Kalifornio]] |- | {{BelgioFB}} | ''Hyatt Regency Lake Washington'', [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] | klubo [[Seattle Sounders]], trejnejo kaj klubejo, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] |- | {{Flago|Bosnio kaj Hercegovino}} [[Bosnio kaj Hercegovino|Bosnio-Hercegovino]] | ''Asher Adams'', [[Sallaga Urbo]], [[Utaho]] | stadiono ''America First Field'' de [[Real Salt Lake]], Sandy, kantono Sallago, [[Utaho]] |- | {{BraziloFB}} | ''The Ridge'', Basking Ridge, [[kantono Somerset (Nov-Ĵerzejo)|kantono Somerset]], [[Nov-Ĵerzejo]] | klubo [[New York Red Bulls]], trejnejo <small>''Columbia Park''</small>, Morristown, [[Kantono Morris (Nov-Ĵerzejo)|kantono Morris]], [[Nov-Ĵerzejo]] |- | {{KanadoFB}} | ''The Westin Bayshore'', [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] | futbaltrejnejo de [[Universitato de Brita Kolumbio]], [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] |- | {{Kaboverdo}} | ''Grand Hyatt Tampa Bay'', [[Tampo]], [[Florido]] | ''Waters Sportsplex'' |- | {{KolombioFB}} | ''Grand Fiesta Americana Country Club'', [[Gvadalaharo]], [[Ĥalisko]] | akademio de la [[futbalklubo]] ''Atlas Fútbol Club'' en [[Gvadalaharo]] |- | {{KroatioFB}} | ''Hotel AKA Alexandria'', [[Alexandria (Virginio)|Alexandria]], [[Virginio]] | kristana mezlernejo ''Episcopal High School'' |- | {{KuracaoFB}} | ''Boca Raton [[Marriott International|Marriott]]'', [[Boca Raton]], [[kantono Palm Beach]], [[Florido]] | [[Florida Atlantika Universitato]] |- | {{ĈeĥioFB}} | ''[[Hilton Worldwide|Garden Inn]] Dallas-Arlington South'', [[Arlington (Teksaso)|Arlington]], [[Teksaso]] | stadiono de Mansfield, [[kantono Tarrant]], [[Teksaso]] |- | {{DR Kongo}} | ''Omni Houston Hotel'', [[Houston]], [[Teksaso]] | sporta parko de [[Houston]] |- | {{EkvadoroFB}} | ''Le Méridien Columbus'', [[Columbus (Ohio)|Columbus]], [[Ohio]] | trejnejo de la [[futbalklubo]] ''[[Columbus Crew]]'' |- | {{Egiptio}} | ''Northern Quest Resort'', [[Airway Heights (Vaŝingtonio)|Airway Heights]], [[Vaŝingtonio]] | [[universitato Gonzaga]], [[Spokane (Vaŝingtonio)|Spokane]], [[Vaŝingtonio]] |- | {{AnglioFB}} | ''The Inn at Meadowbrook'', Prairie Village, [[Kansaso]] | ''Swope Soccer Village'', [[Kansasurbo (Kansaso)|Kansas-urbo]], en la [[kantono Wyandotte]], [[Kansaso]] |- | {{FrancioFB}} | ''Four Seasons Hotel Boston'', [[Bostono]], [[Masaĉuseco]] | [[universitato Bentley]], [[Waltham (Masaĉuseco)|Waltham, Masaĉuseco]] |- | {{GermanioFB}} | ''Graylyn'', [[Winston-Salem]], [[Norda Karolino]] | [[universitato Wake Forest]], [[Winston-Salem]] |- | {{GanaoFB}} | ''Providence Biltmore'', [[Providence (Rod-Insulo)|Providence]], [[Rod-Insulo]] | [[universitato Bryant]], [[Smithfield]], [[Rod-Insulo]] |- | {{Haitio}} | ''Sheraton'', [[Atlantic City]] (Atlantika urbo), [[Nov-Ĵerzejo]] | [[universitato Stockton]], ''Galloway'', [[kantono Atlantic]], [[Nov-Ĵerzejo]] |- | {{IranoFB}} | ''Tijuana [[Marriott International|Marriott]] Hotel'', [[Tijuana]], [[Malsupra Kalifornio]] | ''Club Tijuana Training Center'' |- | {{Irako}} | ''Greenbrier Resort'', White Sulphur Springs, [[kantono Greenbrier]], [[Okcidenta Virginio]] | ''The Greenbrier Sports Performance Centre'' |- | {{EburbordoFB}} | ''Hotel Du Pont'', [[Wilmington (Delavaro)|Wilmington]], [[Delavaro]] | [[stadiono]] de la futbalklubo [[Philadelphia Union]] |- | {{JapanioFB}} | ''Embassy Suites by [[Hilton Worldwide|Hilton]]'', [[Nashville]], [[Tenesio]] | trejnejo de la [[futbalklubo]] ''Nashville SC'' |- | {{Jordanio}} | ''The Nines Hotel'', [[Portland]], [[Oregono]] | [[universitato de Portlando]] |- | {{MeksikoFB}} | ''Centro de Alto Rendimiento'', [[Meksik-Urbo]] | ''Centro de Alto Rendimiento'' |- | {{MarokoFB}} | hotelo ''[[Hilton Worldwide|Hilton]]'', ''Warren'', [[kantono Somerset (Nov-Ĵerzejo)|kantono Somerset]], [[Nov-Ĵerzejo]] | ''Pingry School'' |- | {{NederlandoFB}} | ''Cascade Hotel'', [[Kansasurbo (Misurio)|Kansasurbo]], [[Misurio]] | trejnejo de la [[virina futbalo|virina]] [[futbalklubo]] ''Kansas City Current'' |- | {{Nov-ZelandoFB}} | ''[[Hyatt]] Regency'', [[San-Diego]], [[Kalifornio]] | stadiono ''Torero'' de la [[universitato de San-Diego]] |- | {{NorvegioFB}} | ''Wyndham Grand Hotel'', [[Greensboro (Norda Karolino)|Greensboro]], [[Norda Karolino]] | [[universitato de Norda Karolino]] en [[Greensboro (Norda Karolino)|Greensboro]] |- | {{Panamo}} | ''Nottawasaga Inn Resort'', New Tecumseth, kantono Simcoe, [[Ontario]] | ''Nottawasaga Training Site'' |- | {{ParagvajoFB}} | ''Signia by [[Hilton]] San Jose'', [[San-Joseo (Kalifornio)|San-Joseo]], [[Kalifornio]] | ''Spartan Soccer Complex'' |- | {{PortugalioFB}} | ''Four Seasons Hotel'', [[kantono Palm Beach|Palm Beach]], [[Florido]] | ''Gardens North County District Park'' |- | {{KataroFB}} | ''Courtyard by [[Marriott International|Marriott]]'', Goleta, [[kantono Santa Barbara]], [[Kalifornio]] | ''Westmont College'', kristana universitato de [[liberalaj artoj|liberaj artoj]] en [[Santa Barbara]], Kalifornio |- | {{Sauda ArabioFB}} | ''Four Seasons'', [[Aŭstino|Austin]], [[kantono Travis]], [[Teksaso]] | trejnejo de la [[futbalklubo]] ''Austin FC'' |- | {{SkotlandoFB}} | ''Renaissance Hotels'', [[Charlotte]], [[kantono Mecklenburg (Norda Karolino)|kantono Mecklenburg]], [[Norda Karolino]] | trejnejo de la [[futbalklubo]] ''Charlotte FC'' |- | {{SenegaloFB}} | ''The Heldrich Hotel'', [[New Brunswick (Nov-Ĵerzejo)|New Brunswick]], [[Nov-Ĵerzejo]] | [[universitato Rutgers]], sa |- | {{SudafrikoFB}} | ''Camino Real Hotels'', [[Pachuca de Soto]], [[Hidalgo]] | ''Universidad del Fútbol y Ciencias del Deporte'' (futbala kaj sportscienca universitato), [[San Agustín Tlaxiaca]], antaŭurbo de [[Pachuca de Soto]] |- | {{Sud-KoreioFB}} | ''The Westin'', [[Gvadalaharo]], [[Ĥalisko]] | trejnejo de la [[futbalklubo]] ''Deportivo Guadalajara ("Chivas")'' |- | {{HispanioFB}} | ''The Read House Hotel'', [[Chattanooga (Tenesio)|Chattanooga]], [[Tenesio]] | ''Baylor School'', kolegioprepara privata lernejo en Chattanooga |- | {{SvedioFB}} | ''The Westin'', [[Frisco (Teksaso)|Frisco]], [[Teksaso]] | trejnejo de la [[futbalklubo]] ''[[FC Dallas]]'' |- | {{SvislandoFB}} | ''Fairmont Grand Del Mar'', [[San Diego]], [[Kalifornio]] | ''San Diego Jewish Academy'' |- | {{TunizioFB}} | ''InterContinental'', [[San Pedro Garza García]], [[Nuevo León]] | trejnejo de la futbalklubo CF [[Monterrey]] ("Rayados") |- | {{TurkioFB}} | ''Courtyard Mesa'', [[Mesa (Arizono)|Mesa]], [[Arizono]] | ''Arizona Athletic Grounds'' |- | {{UsonoFB}} | ''[[Marriott International|Marriott]]'', [[Irvine (Kalifornio)|Irvine]], [[Kantono Orange (Kalifornio)|kantono Orange]], [[Kalifornio]] | ''[[Kantono Orange (Kalifornio)|Orange County]] Great Park'' |- | {{UrugvajoFB}} | ''Fairmont Hotels and Resorts'', [[Playa del Carmen]], [[subŝtatoj de Meksiko|subŝtato]] [[Quintana Roo]] en la duoninsulo [[Jukatano]] | futbaltrenejo ''Mayakoba'' |- | {{Uzbekio}} | ''[[Marriott International|Marriott]]'', [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Georgio]] | trejnejo de la [[futbalklubo]] ''Atlanta United'' |} ==Grupa fazo== <div style="column-count:2;column-gap:20px;column-width:20em"> ===Grupo A=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{MeksikoFB}} || 3:0 || '''6''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{Sud-KoreioFB}} || 2:2 || '''3''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{ĈeĥioFB}} || 2:3 || '''1''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{Sud-AfrikoFB}} || 1:3 || '''1''' |} ===Grupo B=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{KanadoFB}}|| 7:1 || '''4''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{SvislandoFB}}|| 5:2 || '''4''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{Bosnio kaj Hercegovino}}|| 2:5 || '''1''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{KataroFB}}|| 1:7 || '''1''' |} ===Grupo C=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{BraziloFB}}|| 4:1 || '''4''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{MarokoFB}}|| 2:1 || '''4''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{SkotlandoFB}}|| 1:1 || '''3''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{Haitio<!-- FB -->}} || 0:4 || '''0''' |} ===Grupo D=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{UsonoFB}}|| 6:1 || '''6''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{AŭstralioFB}}|| 2:2 || '''3''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{ParagvajoFB}} || 2:4 || '''3''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{TurkioFB}} || 0:3 || '''0''' |} ===Grupo E=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{GermanioFB}}|| 9:2 || '''6''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{Ebur-BordoFB}}|| 2:2 || '''3''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{EkvadoroFB}} || 0:1 || '''1''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{KuracaoFB}}|| 1:7 || '''1''' |} ===Grupo F=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{NederlandoFB}}|| 7:3 || '''4''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{JapanioFB}} || 6:2 || '''4''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{SvedioFB}}|| 6:6 || '''3''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{TunizioFB}} || 1:9 || '''0''' |} ===Grupo G=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{Egiptio<!-- FB -->}}|| 4:2 || '''4''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{IranoFB}}|| 2:2 || '''2''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{BelgioFB}}|| 1:1 || '''2''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{Nov-ZelandoFB}} || 3:5 || '''1''' |} ===Grupo H=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{HispanioFB}}|| 4:0 || '''4''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{UrugvajoFB}}|| 3:3 || '''2''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{Kaboverdo<!-- FB -->}}|| 2:2 || '''2''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{Saud-ArabioFB}}|| 1:5 || '''1''' |} ===Grupo I=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{FrancioFB}} || 6:1 || '''6''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{NorvegioFB}} || 7:3 || '''6''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{SenegaloFB}} || 3:6 || '''0''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{Irako<!-- FB -->}} || 1:7 || '''0''' |} ===Grupo J=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{ArgentinoFB}} || 5:0 || '''6''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{AŭstrioFB}} || 3:3 || '''3''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{AlĝerioFB}} || 2:4 || '''3''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{Jordanio<!-- FB -->}} || 2:5 || '''0''' |} ===Grupo K=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{KolombioFB}} || 4:1 || '''6''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{PortugalioFB}} || 6:1 || '''4''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{DR Kongo}} || 1:2 || '''1''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{Uzbekio}} || 1:8 || '''0''' |} ===Grupo L=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{AnglioFB}} || 4:2 || '''4''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{GanaoFB}} || 1:0 || '''4''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{KroatioFB}} || 3:4 || '''3''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{Panamo}} || 0:2 || '''0''' |} </div><div style="clear: both;"></div> == Finala fazo == La dek du grupgajnintoj kaj dualokuloj, kune kun la ok plej bonaj trialokaj teamoj, avancis al la finala fazo. La du duonfinaloj estos ludataj la 14-an de julio en [[Arlington (Teksaso)]] proksime de [[Dallas]] kaj la 15-an de julio en [[Atlanta (Georgio)]]. La trialoka finalo estas planita por la 18-a de julio en [[Miami Gardens]] ([[Florido]]) ĉe [[Miamo]]. La finalo la 19-an de julio okazos en [[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)]] lime de [[Nov-Jorko]]. ===Deksesonfinalo=== <sup><small>P</small></sup> = en [[penalo]]j <sup><small>PL</small></sup> = en [[plilongigo]] <small> [[Foxborough]] ([[Bostono]]) 29-a de junio</small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | E1 || style="text-align: left;" | {{GermanioFB}} || style="width:3em;" | 1 (3) |- | D3 || style="text-align: left;" | ''' {{ParagvajoFB}} ''' || ''' 1 (4)<sup><small>P</small></sup> ''' |} <small>[[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)]] 30-a de junio</small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | I1 || style="text-align: left;" | '''{{FrancioFB}}''' || style="width:3em;" | '''3''' |- | F3 || style="text-align: left;" | {{SvedioFB}} || 0 |} <small>[[Inglewood (Kalifornio)]] 28-a de junio </small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | A2 || style="text-align: left;" | {{SudafrikoFB}} || style="width:3em;" | 0 |- | B2 || style="text-align: left;" | '''{{KanadoFB}}''' || ''' 1 ''' |} <small>[[Guadalupe (Nuevo León)]] 29-a de junio </small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | F1 || style="text-align: left;" | {{NederlandoFB}} || style="width:3em;" | 1 (2) |- | C2 || style="text-align: left;" | '''{{MarokoFB}}''' || '''1 (3)'''<sup><small>P</small></sup> |} <small> [[Toronto]] 2-a de julio</small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | K2 || style="text-align: left;" | {{PortugalioFB}} || style="width:3em;" | |- | L2 || style="text-align: left;" | {{KroatioFB}} || |} <small>[[Inglewood (Kalifornio)]] 2-a de julio </small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | H1 || style="text-align: left;" | {{HispanioFB}} || style="width:3em;" | |- | J2 || style="text-align: left;" | {{AŭstrioFB}} || |} <small>[[Santa Clara (Kalifornio)]] 1-a de julio </small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | D1 || style="text-align: left;" | '''{{UsonoFB}}''' || style="width:3em;" | '''2''' |- | B3 || style="text-align: left;" | {{Bosnio-Hercegovino}} || 0 |} <small>[[Seattle]] 1-a de julio </small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | G1 || style="text-align: left;" | '''{{BelgioFB}}''' || style="width:3em;" | '''3 <sup><small>PL</small></sup>''' |- | I3 || style="text-align: left;" | {{SenegaloFB}} || 2 |} <small> [[Houston (Teksaso)]] 29-a de junio</small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | C1 || style="text-align: left;" | '''{{BraziloFB}}''' || style="width:3em;" | '''2''' |- | F2 || style="text-align: left;" | {{JapanioFB}} || 1 |} <small>[[Arlington (Teksaso)]] 30-a de junio</small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | E2 || style="text-align: left;" | {{Ebur-BordoFB}} || style="width:3em;" | 1 |- | I2 || style="text-align: left;" | '''{{NorvegioFB}}''' || '''2''' |} <small>[[Meksik-Urbo]] 30-a de junio</small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | A1 || style="text-align: left;" | '''{{MeksikoFB}}''' || style="width:3em;" | '''2''' |- | E3 || style="text-align: left;" | {{EkvadoroFB}} || 0 |} <small>[[Atlanta (Georgio)]] 1-a de julio</small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | L1 || style="text-align: left;" | '''{{AnglioFB}}''' || style="width:3em;" | '''2''' |- | K3 || style="text-align: left;" | {{DR Kongo}} || 1 |} <small> [[Miami Gardens]] ([[Florido]]) 3-a de julio </small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | J1 || style="text-align: left;" | {{ArgentinoFB}} || style="width:3em;" | |- | H2 || style="text-align: left;" | {{Kaboverdo}} || |} <small>[[Arlington (Teksaso)]] 3-a de julio</small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | D2 || style="text-align: left;" | {{AŭstralioFB}} || style="width:3em;" | |- | G2 || style="text-align: left;" | {{Egiptio}} || |} <small>[[Vankuvero]] 2-a de julio</small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | B1 || style="text-align: left;" | {{SvislandoFB}} || style="width:3em;" | |- | J3 || style="text-align: left;" | {{AlĝerioFB}} || |} <small>[[Kansasurbo (Misurio)]] 3-a de julio</small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | K1 || style="text-align: left;" | {{KolombioFB}} || style="width:3em;" | |- | L3 || style="text-align: left;" | {{GanaoFB}} || |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Partoprenantaj teamoj al Futbala Mondpokalo 2026]] ne ekzistas --> * [[Futbala Mondpokalo]] * [[Stratinfana Mondpokalo]] {{Projektoj}} * [[FIFA]] * [[MSC World Europa]] == Eksteraj ligiloj == * [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Futbala Mondpokalo 2026], FIFA.com ({{en}}, {{es}}, {{fr}} kaj en sep pliaj lingvoj) {{Futbala Mondpokalo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Okazontaĵoj]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026]] [[Kategorio:Futbalo en 2026]] [[Kategorio:Futbalo en Usono]] [[Kategorio:Futbalo en Kanado]] [[Kategorio:Futbalo en Meksiko]] 5vqk5t0uuaeu7yw36wwsb7r6xomxvhi 9418751 9418448 2026-07-02T11:47:11Z ThomasPusch 1869 /* Deksesonfinalo */ 9418751 wikitext text/x-wiki {{parte futuro}} {{Informkesto futbala turniro | nomo = Monda Ĉampionado de Futbalo 2026 | aliaj_nomoj = | dosiero = [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P154}}|200ra]] | loko = {{Usono}}, {{Kanado}}, {{Meksiko}} | datoj = {{Dato|9|6|2026}}<br />ĝis {{Dato|19|7|2026}} | nombro de teamoj = | konfederacioj = <!-- Atentu ke konfederacioj aludas al la kontinentaj konfederacioj de FIFA, ne al naciaj asocioj --> | ejoj = | urboj = | ĉampiono = <!--{{}}--> | dua = <!--{{}}--> | tria = <!--{{}}--> | kvara = | ludoj = | goloj = | spektantoj = | golreĝo = | ludisto = | ĝisdatigita = }} [[Dosiero:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|eta|maldekstra|360ra|{{centre|La malferma ceremonio de la pokalo okazis ĉe la [[Stadiono Azteka]]}}]] La '''Futbala Mondpokalo 2026''' de [[Nordameriko]] ({{Lang-en|2026 FIFA World Cup}}, {{Lang-es|Copa Mundial de la FIFA}}) estos la dudek-dua eldono de la vira [[Futbala Mondpokalo]] organizita de [[FIFA]].<ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> Tiu ĉi eldono estas planita okazi de la [[9-a de junio]] [[2026]] ĝis la [[19-a de julio]] [[2026]] en [[Usono]], [[Kanado]] kaj [[Meksiko]], kiuj akiris la organizajn rajtojn la [[13-an de junio]] [[2010|2018]] ĉe la FIFA-Kongreso en [[Moskvo]]. Ĉi tio estas la unua fojo, ke Futbala Mondpokalo estas gastigata de pli ol du landoj, kaj la dua fojo de pli ol unu lando. La lasta fojo estis la [[Futbala Mondpokalo 2002]], kiu estis gastigita de [[Sud-Koreio]] kaj [[Japanio]]. Meksiko estas la unua lando, kiu gastigas tri Futbalajn Mondpokalojn, ankaŭ gastiginte la Futbalajn Mondpokalojn de [[Futbala Mondpokalo 1970|1970]] kaj [[Futbala Mondpokalo 1986|1986]]. Usono estas la sesa, kiu gastigas almenaŭ du eldonojn (post [[Futbala Mondpokalo 1994|1994]]), kaj Kanado gastigas unuafoje. La ĉampioneco estas la unua kiu prezentas 48 [[Nacia teamo|naciajn teamojn]], post kiam FIFA aprobis la vastigon de 32 teamoj,<ref>la 10-an de januaro 2017, la prezidanto de FIFA, [[Gianni Infantino]], anoncis pliigon de la nombro de partoprenantoj al 48.</ref> kun 12 grupoj de po kvar teamoj.<ref>{{cite web|last1=Johnson|first1=Dale|title=FIFA could abandon three-team groups for 2026 World Cup|url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/4825387/fifa-could-abandon-three-team-groups-for-2026-world-cup|website=ESPN Soccer|publisher=[[ESPN]]|access-date=6a de februaro 2022|date=4an de decembro 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars|title=FIFA Council approves international match calendars|publisher=[[FIFA]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref> Entute 104 matĉoj estas ludataj.<ref>{{cite news|last=Ziegler|first=Martyn|url=https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad|title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan|work=[[The Times]]|date=14a de marto 2023|access-date=14a de marto 2023}}</ref><ref>{{cite news|last1=Slater|first1=Matt|last2=Ornstein|first2=David|url=https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/|title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches|work=The Athletic|date=14-a de marto 2023|access-date=14-a de marto 2023}}</ref> [[dosiero:Trionda (cropped).jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|la matĉopilko "Trionda"}}]] La 13-an de junio 2018, ĉe la kunveno de la 68a FIFA-Kongreso en Moskvo, antaŭ la Mondpokalo, oni decidis pri la loko de la turniro. La 17an de junio 2022, oni anoncis la urbojn, kie okazos la matĉoj de la Mondpokalo. La ludoj okazos en 16 urboj (Usono - 11, Meksiko - 3, Kanado - 2). La matĉoj de la Mondpokalo okazos en la jenaj urboj: [[Meksikurbo]], [[Gvadalaharo]] (antaŭurbo [[Zapopan]]), [[Monterejo]] ([[Guadalupe (Nuevo León)|Gvadalupo]]) (ĉiuj en Meksiko), [[Toronto]], [[Vankuvero]] (ambaŭ en Kanado), Nov-Jorko/Nov-Ĵerzejo ([[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)|East Rutherford]]), [[Filadelfio]], [[Bostono]] ([[Foxborough]]), [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Miamo]] ([[Miami Gardens]]), [[Houston]], [[Dallas]] ([[Arlington (Teksaso)|Arlington]]), [[Los-Anĝeleso]] ([[Inglewood (Kalifornio)|Inglewood]]), [[San-Franciska Golfa Areo]] ([[Santa Clara (Kalifornio)|Santa Clara]]), [[Kansasurbo]], [[Seatlo]] (ĉiuj en Usono). La fina turniro de la Mondpokalo okazas de la 11-a de junio ĝis la 19-a de julio 2026. Ekde la finalo de la Futbala Mondpokalo 2026, la grupa fazo konsistas el 12 grupoj de po kvar teamoj, kaj la unua- kaj dua-lokaj teamoj, same kiel la ok plej bonaj tria-lokaj teamoj, avancas al la finaloj. Nova fazo, la Rondo de 32, estis aldonita al la finaloj. Antaŭ la komenco de 2023, pluraj formataj opcioj implikantaj 40 aŭ 48 teamojn estis diskutitaj, inkluzive de 16 grupoj de tri teamoj.<ref name="heraldlive">{{Cite news|date=7a de oktobro 2016|title=New Fifa chief backs 48-team World Cup|publisher=HeraldLIVE|url=http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/|archive-date=10a de oktobro 2016|quote=It's an idea, just as the World Cup with 40 teams is already on the table with groups of four or five teams.}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161010112923/http://www.heraldlive.co.za/sport/2016/10/07/new-fifa-chief-backs-48-team-world-cup/ |date=2016-10-10 }}</ref><ref name="yahoo">{{Cite news|last=Dunbar|first=Graham|date=23 de decembro 2016|title=FIFA's 5 options for a 2026 World Cup of 48, 40 or 32 teams|url=https://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html|archive-date=10a de januaro 2017|publisher=Yahoo! Sports|agency=[[Associated Press]]}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170110142721/http://sports.yahoo.com/news/fifas-5-options-2026-world-cup-48-40-153833734--sow.html |date=2017-01-10 }}</ref><ref>{{Cite web|last=Folgar|first=Abel|date=18a de majo 2023|title=FIFA World Cup 26 official brand unveiled at iconic LA landmark|url=https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617050339/https://www.90min.com/posts/fifa-world-cup-26-official-brand-unveiled-at-iconic-la-landmark|archive-date=17a de junio 2023|access-date=17a de junio 2023|website=90MIN|language=en-GB}}</ref> La 18an de majo 2023, la oficiala turnira emblemo, desegnita de Lucio Buscardin, estis publikigita. En oktobro 2025, la matĉopilko {{Q|Q134304762}} estis montrita. == 48 teamoj, iliaj tranoktejoj kaj trejnejoj == {|class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ |- !teamo !tranoktejo !trejnejo |- | {{AlĝerioFB}} | ''The Oread Lawrence'', [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] | [[Universitato de Kansaso]], [[Lawrence (Kansaso)|Lawrence]], [[Kansaso]] |- | {{ArgentinoFB}} | ''Origin Kansas City Riverfront'', [[Kansasurbo (Misurio)|Kansasurbo]], [[Misurio]] | trejna centro de [[Sporting Kansas City]], [[Kansasurbo (Kansaso)|Kansasurbo]], [[Kansaso]] |- | {{AŭstralioFB}} | ''Claremont Hotel & Spa'', [[Berkelio (Kalifornio)|Berkelio]], [[Kalifornio]] | trejna centro de [[Oakland]] Roots (viroj) / Soul (inoj), [[Alameda (Kalifornio)|Alameda]], [[Kalifornio]] |- | {{AŭstrioFB}} | ''Bacara Resort'', Goleta, [[kantono Santa Barbara]], [[Kalifornio]] | [[Universitato de Kalifornio en Santa Barbara]], [[Santa Barbara (Kalifornio)|Santa Barbara, Kalifornio]] |- | {{BelgioFB}} | ''Hyatt Regency Lake Washington'', [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] | klubo [[Seattle Sounders]], trejnejo kaj klubejo, [[Renton (Vaŝingtonio)|Renton]], [[Vaŝingtonio]] |- | {{Flago|Bosnio kaj Hercegovino}} [[Bosnio kaj Hercegovino|Bosnio-Hercegovino]] | ''Asher Adams'', [[Sallaga Urbo]], [[Utaho]] | stadiono ''America First Field'' de [[Real Salt Lake]], Sandy, kantono Sallago, [[Utaho]] |- | {{BraziloFB}} | ''The Ridge'', Basking Ridge, [[kantono Somerset (Nov-Ĵerzejo)|kantono Somerset]], [[Nov-Ĵerzejo]] | klubo [[New York Red Bulls]], trejnejo <small>''Columbia Park''</small>, Morristown, [[Kantono Morris (Nov-Ĵerzejo)|kantono Morris]], [[Nov-Ĵerzejo]] |- | {{KanadoFB}} | ''The Westin Bayshore'', [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] | futbaltrejnejo de [[Universitato de Brita Kolumbio]], [[Vankuvero]], [[Brita Kolumbio]] |- | {{Kaboverdo}} | ''Grand Hyatt Tampa Bay'', [[Tampo]], [[Florido]] | ''Waters Sportsplex'' |- | {{KolombioFB}} | ''Grand Fiesta Americana Country Club'', [[Gvadalaharo]], [[Ĥalisko]] | akademio de la [[futbalklubo]] ''Atlas Fútbol Club'' en [[Gvadalaharo]] |- | {{KroatioFB}} | ''Hotel AKA Alexandria'', [[Alexandria (Virginio)|Alexandria]], [[Virginio]] | kristana mezlernejo ''Episcopal High School'' |- | {{KuracaoFB}} | ''Boca Raton [[Marriott International|Marriott]]'', [[Boca Raton]], [[kantono Palm Beach]], [[Florido]] | [[Florida Atlantika Universitato]] |- | {{ĈeĥioFB}} | ''[[Hilton Worldwide|Garden Inn]] Dallas-Arlington South'', [[Arlington (Teksaso)|Arlington]], [[Teksaso]] | stadiono de Mansfield, [[kantono Tarrant]], [[Teksaso]] |- | {{DR Kongo}} | ''Omni Houston Hotel'', [[Houston]], [[Teksaso]] | sporta parko de [[Houston]] |- | {{EkvadoroFB}} | ''Le Méridien Columbus'', [[Columbus (Ohio)|Columbus]], [[Ohio]] | trejnejo de la [[futbalklubo]] ''[[Columbus Crew]]'' |- | {{Egiptio}} | ''Northern Quest Resort'', [[Airway Heights (Vaŝingtonio)|Airway Heights]], [[Vaŝingtonio]] | [[universitato Gonzaga]], [[Spokane (Vaŝingtonio)|Spokane]], [[Vaŝingtonio]] |- | {{AnglioFB}} | ''The Inn at Meadowbrook'', Prairie Village, [[Kansaso]] | ''Swope Soccer Village'', [[Kansasurbo (Kansaso)|Kansas-urbo]], en la [[kantono Wyandotte]], [[Kansaso]] |- | {{FrancioFB}} | ''Four Seasons Hotel Boston'', [[Bostono]], [[Masaĉuseco]] | [[universitato Bentley]], [[Waltham (Masaĉuseco)|Waltham, Masaĉuseco]] |- | {{GermanioFB}} | ''Graylyn'', [[Winston-Salem]], [[Norda Karolino]] | [[universitato Wake Forest]], [[Winston-Salem]] |- | {{GanaoFB}} | ''Providence Biltmore'', [[Providence (Rod-Insulo)|Providence]], [[Rod-Insulo]] | [[universitato Bryant]], [[Smithfield]], [[Rod-Insulo]] |- | {{Haitio}} | ''Sheraton'', [[Atlantic City]] (Atlantika urbo), [[Nov-Ĵerzejo]] | [[universitato Stockton]], ''Galloway'', [[kantono Atlantic]], [[Nov-Ĵerzejo]] |- | {{IranoFB}} | ''Tijuana [[Marriott International|Marriott]] Hotel'', [[Tijuana]], [[Malsupra Kalifornio]] | ''Club Tijuana Training Center'' |- | {{Irako}} | ''Greenbrier Resort'', White Sulphur Springs, [[kantono Greenbrier]], [[Okcidenta Virginio]] | ''The Greenbrier Sports Performance Centre'' |- | {{EburbordoFB}} | ''Hotel Du Pont'', [[Wilmington (Delavaro)|Wilmington]], [[Delavaro]] | [[stadiono]] de la futbalklubo [[Philadelphia Union]] |- | {{JapanioFB}} | ''Embassy Suites by [[Hilton Worldwide|Hilton]]'', [[Nashville]], [[Tenesio]] | trejnejo de la [[futbalklubo]] ''Nashville SC'' |- | {{Jordanio}} | ''The Nines Hotel'', [[Portland]], [[Oregono]] | [[universitato de Portlando]] |- | {{MeksikoFB}} | ''Centro de Alto Rendimiento'', [[Meksik-Urbo]] | ''Centro de Alto Rendimiento'' |- | {{MarokoFB}} | hotelo ''[[Hilton Worldwide|Hilton]]'', ''Warren'', [[kantono Somerset (Nov-Ĵerzejo)|kantono Somerset]], [[Nov-Ĵerzejo]] | ''Pingry School'' |- | {{NederlandoFB}} | ''Cascade Hotel'', [[Kansasurbo (Misurio)|Kansasurbo]], [[Misurio]] | trejnejo de la [[virina futbalo|virina]] [[futbalklubo]] ''Kansas City Current'' |- | {{Nov-ZelandoFB}} | ''[[Hyatt]] Regency'', [[San-Diego]], [[Kalifornio]] | stadiono ''Torero'' de la [[universitato de San-Diego]] |- | {{NorvegioFB}} | ''Wyndham Grand Hotel'', [[Greensboro (Norda Karolino)|Greensboro]], [[Norda Karolino]] | [[universitato de Norda Karolino]] en [[Greensboro (Norda Karolino)|Greensboro]] |- | {{Panamo}} | ''Nottawasaga Inn Resort'', New Tecumseth, kantono Simcoe, [[Ontario]] | ''Nottawasaga Training Site'' |- | {{ParagvajoFB}} | ''Signia by [[Hilton]] San Jose'', [[San-Joseo (Kalifornio)|San-Joseo]], [[Kalifornio]] | ''Spartan Soccer Complex'' |- | {{PortugalioFB}} | ''Four Seasons Hotel'', [[kantono Palm Beach|Palm Beach]], [[Florido]] | ''Gardens North County District Park'' |- | {{KataroFB}} | ''Courtyard by [[Marriott International|Marriott]]'', Goleta, [[kantono Santa Barbara]], [[Kalifornio]] | ''Westmont College'', kristana universitato de [[liberalaj artoj|liberaj artoj]] en [[Santa Barbara]], Kalifornio |- | {{Sauda ArabioFB}} | ''Four Seasons'', [[Aŭstino|Austin]], [[kantono Travis]], [[Teksaso]] | trejnejo de la [[futbalklubo]] ''Austin FC'' |- | {{SkotlandoFB}} | ''Renaissance Hotels'', [[Charlotte]], [[kantono Mecklenburg (Norda Karolino)|kantono Mecklenburg]], [[Norda Karolino]] | trejnejo de la [[futbalklubo]] ''Charlotte FC'' |- | {{SenegaloFB}} | ''The Heldrich Hotel'', [[New Brunswick (Nov-Ĵerzejo)|New Brunswick]], [[Nov-Ĵerzejo]] | [[universitato Rutgers]], sa |- | {{SudafrikoFB}} | ''Camino Real Hotels'', [[Pachuca de Soto]], [[Hidalgo]] | ''Universidad del Fútbol y Ciencias del Deporte'' (futbala kaj sportscienca universitato), [[San Agustín Tlaxiaca]], antaŭurbo de [[Pachuca de Soto]] |- | {{Sud-KoreioFB}} | ''The Westin'', [[Gvadalaharo]], [[Ĥalisko]] | trejnejo de la [[futbalklubo]] ''Deportivo Guadalajara ("Chivas")'' |- | {{HispanioFB}} | ''The Read House Hotel'', [[Chattanooga (Tenesio)|Chattanooga]], [[Tenesio]] | ''Baylor School'', kolegioprepara privata lernejo en Chattanooga |- | {{SvedioFB}} | ''The Westin'', [[Frisco (Teksaso)|Frisco]], [[Teksaso]] | trejnejo de la [[futbalklubo]] ''[[FC Dallas]]'' |- | {{SvislandoFB}} | ''Fairmont Grand Del Mar'', [[San Diego]], [[Kalifornio]] | ''San Diego Jewish Academy'' |- | {{TunizioFB}} | ''InterContinental'', [[San Pedro Garza García]], [[Nuevo León]] | trejnejo de la futbalklubo CF [[Monterrey]] ("Rayados") |- | {{TurkioFB}} | ''Courtyard Mesa'', [[Mesa (Arizono)|Mesa]], [[Arizono]] | ''Arizona Athletic Grounds'' |- | {{UsonoFB}} | ''[[Marriott International|Marriott]]'', [[Irvine (Kalifornio)|Irvine]], [[Kantono Orange (Kalifornio)|kantono Orange]], [[Kalifornio]] | ''[[Kantono Orange (Kalifornio)|Orange County]] Great Park'' |- | {{UrugvajoFB}} | ''Fairmont Hotels and Resorts'', [[Playa del Carmen]], [[subŝtatoj de Meksiko|subŝtato]] [[Quintana Roo]] en la duoninsulo [[Jukatano]] | futbaltrenejo ''Mayakoba'' |- | {{Uzbekio}} | ''[[Marriott International|Marriott]]'', [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]], [[Georgio]] | trejnejo de la [[futbalklubo]] ''Atlanta United'' |} ==Grupa fazo== <div style="column-count:2;column-gap:20px;column-width:20em"> ===Grupo A=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{MeksikoFB}} || 3:0 || '''6''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{Sud-KoreioFB}} || 2:2 || '''3''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{ĈeĥioFB}} || 2:3 || '''1''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{Sud-AfrikoFB}} || 1:3 || '''1''' |} ===Grupo B=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{KanadoFB}}|| 7:1 || '''4''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{SvislandoFB}}|| 5:2 || '''4''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{Bosnio kaj Hercegovino}}|| 2:5 || '''1''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{KataroFB}}|| 1:7 || '''1''' |} ===Grupo C=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{BraziloFB}}|| 4:1 || '''4''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{MarokoFB}}|| 2:1 || '''4''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{SkotlandoFB}}|| 1:1 || '''3''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{Haitio<!-- FB -->}} || 0:4 || '''0''' |} ===Grupo D=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{UsonoFB}}|| 6:1 || '''6''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{AŭstralioFB}}|| 2:2 || '''3''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{ParagvajoFB}} || 2:4 || '''3''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{TurkioFB}} || 0:3 || '''0''' |} ===Grupo E=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{GermanioFB}}|| 9:2 || '''6''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{Ebur-BordoFB}}|| 2:2 || '''3''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{EkvadoroFB}} || 0:1 || '''1''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{KuracaoFB}}|| 1:7 || '''1''' |} ===Grupo F=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{NederlandoFB}}|| 7:3 || '''4''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{JapanioFB}} || 6:2 || '''4''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{SvedioFB}}|| 6:6 || '''3''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{TunizioFB}} || 1:9 || '''0''' |} ===Grupo G=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{Egiptio<!-- FB -->}}|| 4:2 || '''4''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{IranoFB}}|| 2:2 || '''2''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{BelgioFB}}|| 1:1 || '''2''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{Nov-ZelandoFB}} || 3:5 || '''1''' |} ===Grupo H=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{HispanioFB}}|| 4:0 || '''4''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{UrugvajoFB}}|| 3:3 || '''2''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{Kaboverdo<!-- FB -->}}|| 2:2 || '''2''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{Saud-ArabioFB}}|| 1:5 || '''1''' |} ===Grupo I=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{FrancioFB}} || 6:1 || '''6''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{NorvegioFB}} || 7:3 || '''6''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{SenegaloFB}} || 3:6 || '''0''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{Irako<!-- FB -->}} || 1:7 || '''0''' |} ===Grupo J=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{ArgentinoFB}} || 5:0 || '''6''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{AŭstrioFB}} || 3:3 || '''3''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{AlĝerioFB}} || 2:4 || '''3''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{Jordanio<!-- FB -->}} || 2:5 || '''0''' |} ===Grupo K=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{KolombioFB}} || 4:1 || '''6''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{PortugalioFB}} || 6:1 || '''4''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{DR Kongo}} || 1:2 || '''1''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{Uzbekio}} || 1:8 || '''0''' |} ===Grupo L=== {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- bgcolor="#eeeeee" ! colspan="2" | Teamo !! Goloj !! Poentoj |- style="background-color:#ccffcc;" | style="width:2em;" | 1|| style="text-align: left;" | {{AnglioFB}} || 4:2 || '''4''' |- style="background-color:#ccffcc;" | 2|| style="text-align: left;" | {{GanaoFB}} || 1:0 || '''4''' |- | 3|| style="text-align: left;" | {{KroatioFB}} || 3:4 || '''3''' |- | 4|| style="text-align: left;" | {{Panamo}} || 0:2 || '''0''' |} </div><div style="clear: both;"></div> == Finala fazo == La dek du grupgajnintoj kaj dualokuloj, kune kun la ok plej bonaj trialokaj teamoj, avancis al la finala fazo. La du duonfinaloj estos ludataj la 14-an de julio en [[Arlington (Teksaso)]] proksime de [[Dallas]] kaj la 15-an de julio en [[Atlanta (Georgio)]]. La trialoka finalo estas planita por la 18-a de julio en [[Miami Gardens]] ([[Florido]]) ĉe [[Miamo]]. La finalo la 19-an de julio okazos en [[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)]] lime de [[Nov-Jorko]]. ===Deksesonfinalo=== <sup><small>P</small></sup> = en [[penalo]]j <sup><small>PL</small></sup> = en plilongigo de dufoje 15 minutoj, post la originaj dufoje 45 <small> [[Foxborough]] ([[Bostono]]) 29-a de junio</small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | E1 || style="text-align: left;" | {{GermanioFB}} || style="width:3em;" | 1 (3) |- | D3 || style="text-align: left;" | ''' {{ParagvajoFB}} ''' || ''' 1 (4)<sup><small>P</small></sup> ''' |} <small>[[East Rutherford (Nov-Ĵerzejo)]] 30-a de junio</small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | I1 || style="text-align: left;" | '''{{FrancioFB}}''' || style="width:3em;" | '''3''' |- | F3 || style="text-align: left;" | {{SvedioFB}} || 0 |} <small>[[Inglewood (Kalifornio)]] 28-a de junio </small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | A2 || style="text-align: left;" | {{SudafrikoFB}} || style="width:3em;" | 0 |- | B2 || style="text-align: left;" | '''{{KanadoFB}}''' || ''' 1 ''' |} <small>[[Guadalupe (Nuevo León)]] 29-a de junio </small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | F1 || style="text-align: left;" | {{NederlandoFB}} || style="width:3em;" | 1 (2) |- | C2 || style="text-align: left;" | '''{{MarokoFB}}''' || '''1 (3)'''<sup><small>P</small></sup> |} <small> [[Toronto]] 2-a de julio</small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | K2 || style="text-align: left;" | {{PortugalioFB}} || style="width:3em;" | |- | L2 || style="text-align: left;" | {{KroatioFB}} || |} <small>[[Inglewood (Kalifornio)]] 2-a de julio </small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | H1 || style="text-align: left;" | {{HispanioFB}} || style="width:3em;" | |- | J2 || style="text-align: left;" | {{AŭstrioFB}} || |} <small>[[Santa Clara (Kalifornio)]] 1-a de julio </small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | D1 || style="text-align: left;" | '''{{UsonoFB}}''' || style="width:3em;" | '''2''' |- | B3 || style="text-align: left;" | {{Bosnio-Hercegovino}} || 0 |} <small>[[Seattle]] 1-a de julio </small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | G1 || style="text-align: left;" | '''{{BelgioFB}}''' || style="width:3em;" | '''3 <sup><small>PL</small></sup>''' |- | I3 || style="text-align: left;" | {{SenegaloFB}} || 2 |} <small> [[Houston (Teksaso)]] 29-a de junio</small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | C1 || style="text-align: left;" | '''{{BraziloFB}}''' || style="width:3em;" | '''2''' |- | F2 || style="text-align: left;" | {{JapanioFB}} || 1 |} <small>[[Arlington (Teksaso)]] 30-a de junio</small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | E2 || style="text-align: left;" | {{Ebur-BordoFB}} || style="width:3em;" | 1 |- | I2 || style="text-align: left;" | '''{{NorvegioFB}}''' || '''2''' |} <small>[[Meksik-Urbo]] 30-a de junio</small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | A1 || style="text-align: left;" | '''{{MeksikoFB}}''' || style="width:3em;" | '''2''' |- | E3 || style="text-align: left;" | {{EkvadoroFB}} || 0 |} <small>[[Atlanta (Georgio)]] 1-a de julio</small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | L1 || style="text-align: left;" | '''{{AnglioFB}}''' || style="width:3em;" | '''2''' |- | K3 || style="text-align: left;" | {{DR Kongo}} || 1 |} <small> [[Miami Gardens]] ([[Florido]]) 3-a de julio </small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | J1 || style="text-align: left;" | {{ArgentinoFB}} || style="width:3em;" | |- | H2 || style="text-align: left;" | {{Kaboverdo}} || |} <small>[[Arlington (Teksaso)]] 3-a de julio</small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | D2 || style="text-align: left;" | {{AŭstralioFB}} || style="width:3em;" | |- | G2 || style="text-align: left;" | {{Egiptio}} || |} <small>[[Vankuvero]] 2-a de julio</small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | B1 || style="text-align: left;" | {{SvislandoFB}} || style="width:3em;" | |- | J3 || style="text-align: left;" | {{AlĝerioFB}} || |} <small>[[Kansasurbo (Misurio)]] 3-a de julio</small> {| class="wikitable" style="width:350px; text-align: center;" |- | style="width:2em;" | K1 || style="text-align: left;" | {{KolombioFB}} || style="width:3em;" | |- | L3 || style="text-align: left;" | {{GanaoFB}} || |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == <!--* [[Partoprenantaj teamoj al Futbala Mondpokalo 2026]] ne ekzistas --> * [[Futbala Mondpokalo]] * [[Stratinfana Mondpokalo]] {{Projektoj}} * [[FIFA]] * [[MSC World Europa]] == Eksteraj ligiloj == * [https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ Futbala Mondpokalo 2026], FIFA.com ({{en}}, {{es}}, {{fr}} kaj en sep pliaj lingvoj) {{Futbala Mondpokalo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Okazontaĵoj]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026]] [[Kategorio:Futbalo en 2026]] [[Kategorio:Futbalo en Usono]] [[Kategorio:Futbalo en Kanado]] [[Kategorio:Futbalo en Meksiko]] rqqto2u7rajavyqj4tmvswzn8pt409o 4 931427 9418197 9417627 2026-07-01T17:06:52Z ThomasPusch 1869 9418197 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Kion vi faras por eviti tion.jpg|eta|dekstre|200ra|{{centre|historia afiŝo pri la milito}}]] La '''Hispana Enlanda Milito''', nomata ankaŭ '''civitana milito''', nomata enlande simple ''la milito'', estis socia kaj politika konflikto (el kiu rezultos ekonomia krizo) kaj finfine [[enlanda milito|enlanda]] [[milito]] en [[Hispanio]] inter ribelantoj (konataj kiel ''nacionales'', ''naciistoj'' aŭ finome ''facciosos'', ''frakcianoj'') kaj la ''respublikaj'' registaro kaj subtenantoj (finome ''rojos'', ''[[ruĝo|ruĝuloj]]''). Ĝi okazis inter julio [[1936]] kaj aprilo [[1939]], kaj finiĝis per la malvenko de la respublikisma flanko, kaj poste la [[diktatoreco]] de [[Francisco Franco]], nome la [[Frankisma Hispanio]]. La konflikto eksplodiĝis post la parta malsukceso de la [[Puĉo de la 17-a kaj la 18-a de julio 1936]] fare de granda parto de la Armeo kontraŭ la registaro de la [[Dua Hispana Respubliko]]. La hispanajn faŝistojn forte subtenis la armeoj de [[Nazia Germanio]] kaj de [[faŝisma Italio]]. Post la blokado de la [[Ĝibraltara Markolo]] kaj de la posta aerponto kiu translokigis la ribelintajn trupojn al la Iberia Duoninsulo fine de julio, ekis [[enlanda milito]] kiu finiĝis la 1-an de aprilo 1939, kiam [[Francisco Franco]] deklaris sian venkon. La post tio establita diktatoreco daŭris ĝis post la morto de la diktatoro la 20-an de novembro [[1975]]. La milito enhavis multajn aspektojn, ĉar ĝi inkludis [[klasbatalo]]n, [[religia milito|religiajn militojn]], kontraŭfrontigon de malaj naciismoj, luktadon inter [[Militreĝimo|militista diktaturo]] kaj [[Respublikismo|respublikisma]] [[demokratio]], inter [[revolucio]] kaj [[kontraŭrevolucio]], inter [[faŝismo]] kaj [[kontraŭfaŝismo]], inter [[komunismo]] kaj [[kontraŭkomunismo]]. '''[[Hispana Enlanda Milito|plena artikolo ...]]''' '''Lastaj artikoloj de la monato:''' [[Futbalo]] - [[Lajsana albatroso]] - [[Graz]] <noinclude>[[Kategorio:Vikipedio:Artikoloj de la monato en {{#titleparts:{{paĝonomo}}|1|2}}|07]]</noinclude> 9h6llau8xymveel58syl452tloldvq7 0 932035 9418279 9413011 2026-07-01T19:24:51Z Editor321Ria 259643 9418279 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|patro=Béla Dunszt|patrino=Márta Stiller|grandeco de subskribo=|priskribo=|subskribo=}} '''Vilmos DUNSZT'''<ref name=":0">[https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 La vivovojo de Dunszt en port.hu]</ref><ref>[https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Dunszt Vilmos | Filmek, képek, díjak | Személyiség adatlap | Mafab.hu]</ref> (konata ankaŭ kiel ''William Dunst''<ref>[https://www.msn.com/en-gb/lifestyle/style/william-dunst-debuts-new-fashion-line-giving-back-to-uk-children/ar-AA1K9Z1J William Dunst debuts new fashion line, giving back to UK children]</ref><ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-releases-debut-cookbook-william-dunsts-kitchen/ William Dunst Releases Debut Cookbook — William Dunst’s Kitchen | Belmont Star]</ref><ref>[https://www.dalok.hu/zenekarok/william-dunst Dalok.hu]</ref><ref name=":5">[https://magyarnemzetinevter.hu/person/1840124 Dunszt Vilmos - Személyi névtér – Nemzeti Névtér]</ref>; naskita la 26-an de julio 2007 en [[Józsefváros]], la 8-a urbodistrikto de [[Budapeŝto]]<ref>[https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst William Dunst — The Movie Database (TMDB)]</ref><ref>[https://mandiner.hu/hirek/2022/01/a-nemetek-ellen-volt-de-a-szovjetek-vegeztek-ki-erte-miko-zoltan-tragikus-elete A németek ellen volt, de a szovjetek végezték ki érte: Mikó Zoltán tragikus élete]</ref><ref>[https://www.discogs.com/artist/15221415-William-Dunst William Dunst Discography: Vinyl, CDs, & More | Discogs]</ref><ref name=":5" />) estas hungara kantisto, kantaŭtoro kaj muzikal-aktoro.<ref>[https://madisongraph.com/william-dunst-launches-dunst-records-imprint-through-sony/ William Dunst Launches Dunst Records Imprint Through Sony | MADISON NEW YORK]</ref> Li estis membro de la infankoruso de la Madách Színház ĝis 2019. Li estas la kreinto, fondinto kaj kreiva direktoro de la moda marko [[William Dunst (marko)|William Dunst]], fondita en 2025. Ido de la nobela [[Dunst|familio Dunst]] de [[Adelsheim]], devenanta el [[Veszprém (urbo)]] kaj apartenanta al la Romkatolika konfesio.<ref name=":1">https://belmontstar.com/william-dunst-and-the-dunszt-family-legacy/</ref><ref name=":4">[https://orcid.org/0009-0006-0139-3397 William Dunst (0009-0006-0139-3397) - ORCID]</ref> Multaj el liaj prapatroj elmigris al Usono el [[Pénzesgyőr|Pénzeskút]] kaj la ĉirkaŭaj tiam ankoraŭ pustoj, kies fondintoj estis ankaŭ la familio Dunst<ref>[https://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/magyarorszagi_nemzetisegek/nemetek/penzesgyor/penzesgyor_tortenete/pages/magyar/000_konyveszeti_adatok.htm Hudi József: Pénzesgyőr története] </ref>; ili ĉefe elmigris al la ŝtato [[Pensilvanio]].<ref>[https://www.instagram.com/p/DSAiXrPCjK2/?img_index=2 La familio de Dunszt en Usono, historio kaj fonaj informoj pri liaj prapatroj]</ref><ref name=":1" /><ref name=":2">[https://lincolncitizen.com/william-dunst-continuing-a-century-long-family-legacy-across-hungary-and-beyond/ William Dunst: Family History]</ref> En [[Hungario]]: De [[Veszprém]] ĝis [[Sopron]] ĝis [[Kecskemét]] ĝis [[Budapeŝto]], liaj familianoj kontribuis al la [[kultura]], [[civita]] kaj [[Infrastrukturo|infrastruktura]] evoluo de [[Hungario]].<ref name=":2" /> == Kariero == Dunst komencis sian karieron kiel infanmodelo. Kun la subteno de sia patrino kaj la mentorado de [[Enikő Sütő]], li jam junaĝe partoprenis en pluraj hejmaj kaj internaciaj reklamkampanjoj. Interalie li aperis en la reklama filmo de MOL „A szurkoló benned van”, kaj en socia kampanjo de la Nacia Konsumprotekta Aŭtoritato kun [[Ferenc Molnár (kantisto)|Ferenc Molnár]], titolita „Anya, veszed a jövőm?”.<ref name=":0" /><ref>[https://www.mafab.hu/movies/te-belevagnal-az-50-km-es-dietaba-705641.html Te belevágnál az 50 km-es diétába? (film, 2015) | Kritikák, videók, szereplők | MAFAB.hu]</ref> Poste li turnis sin al la muzika teatro. Li studis en la lernejo ''Kővirágok Énekiskola'' ("kantolernejo Ŝtonfloroj"), gvidata de [[Judit Kővári]], kaj ricevis instrukcion ankaŭ de Viki Szakos. Siajn kantstudojn li daŭrigis en la Vecsési Zeneiskola ("muziklernejo Vecsés" en la [[Vecsés|samnoma urbo]]) sub la gvido de Julianna Majsai, kun fokuso al klasika kantado, sceneja praktiko kaj muzikalado. Kiel infana aktoro li aperis en pluraj teatraj produktaĵoj, interalie en ''A muzsika hangja'' ("La Sono de Muziko", adaptaĵo de la klasika muzikalo [[:en:The Sound of Music|''The Sound of Music'']], kiu ekprezentiĝis en Novjorko en 1959 kaj en Londono en 1961, en la rolo de ''Kurt von Trapp'', en la muzikalo knabo 11-jaraĝa) kaj ''A padlás'' ("La Subtegmento", ''The Attic'', [[:hu:A padlás|jen hungare]], en la rolo de ''Révész'').<ref name=":0" /><ref name=":4" /> En 2021 li fondis sian propran diskeldonejon, [[Dunst Records]], kiu havas plurajn filiojn ĉefe en [[Ĉinio]], [[Japanio]], [[Kanado]], [[Francio]] kaj [[Hungario]].<ref name=":3" /><ref>[https://credits.muso.ai/profile/6aab67f8-b2d4-4a7d-b2df-78f1892ca8c8 Dunst Records - Credits]</ref> En landoj, kie ne ekzistas aparta loka filio, la ĉefa etikedo Dunst Records aŭ ofte la marko Dunst Records International estas uzata por distribui la kantojn de internaciaj artistoj.<ref name=":3">[https://www.discogs.com/label/3896841-Dunst-Records?srsltid=AfmBOopRIzXxw9ayDjK-EJS5ckjE2GzjGKjGNiLkF2-2ztR5ZpfsZCac Dunst Records | Discogs]</ref> En 2025, li fondis sian samnoman modmarkon, [[William Dunst (marko)|William Dunst]], kiu ekde tiam organizis plurajn bonfarajn eventojn, precipe en la Unuiĝinta Reĝlando. La marko ĉefe fokusiĝas al pretportaj kolektoj, inkluzive de sportkostumoj, havajaj ĉemizoj, T-ĉemizoj, kapuĉaj sveteroj, ŝvitĉemizoj kaj aliaj altkvalitaj produktoj.<ref>https://www.thestar.co.uk/community/william-dunst-launches-his-own-clothing-brand-donates-profits-to-help-children-in-the-uk-5262925</ref> En 2026, en [[Tokio]], li fondis la kompaniojn Intervia Music Co., Ltd. kaj Dunacom Records, kiuj okupiĝas pri rajt-administrado, distribuado kaj eldonado, en partnereco kun la muzikaj kompanioj [[Believe Music|Believe]] kaj BIG UP!. Ĉi tiuj entreprenoj funkcias kiel sub-etikedoj de Dunst Records Japan, filio de [[Dunst Records]], kaj estas ĉefe dediĉitaj al la distribuado kaj administrado de japanaj kaj aziaj artistoj.<ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-expands-business-footprint-teases-deeply-personal-new-single/ William Dunst Expands Business Footprint, Teases Deeply Personal New Single | Belmont Star]</ref> == Familio kaj deveno == Li devenas de la [[Katolika Eklezio|romkatolika]], devene el [[Veszprém]], blazone nobela [[Dunst|familio Dunszt]] (Dunst).<ref>[https://gratteaumagazine.com/2026/05/11/qa-with-william-dunst-the-architect-of-heritage/ Q&A WITH WILLIAM DUNST: THE ARCHITECT OF HERITAGE] gratteaumagazine.com</ref> Lia patro estas Béla Dunszt (naskita en 1967), elektronikisto, instrumentisto kaj entreprenisto, dum lia patrino estas Márta Stiller (naskita en 1969). Laŭ la patra linio, liaj geavoj estas Béla Dunszt (1936–2026), elektristo, kaj Gizella Mózer (naskita en 1943), gobelena artisto, kudristino kaj iama politikistino. Liaj pra-geavoj estas Lajos Dunszt (1910–?) kaj Anna Nemes (1914–?). Liaj pra-pra-geavoj estas István Dunszt (1863–1928) kaj Mária Palkovics (1871–1924).<ref>[[commons:File:Grab_Frau_und_Herr_István_Dunszt_†1924,_†1928,_2024_Bakonybél.jpg|Wikimedia Commons]]</ref> Inter liaj pli fruaj prapatroj troviĝas Tamás Dunszt (1828–1876) kaj Teréz Amberg (?-1898).<ref name=":2" /> Inter liaj prapatroj troviĝas interalie [[Maria Dunszt|Mária Dunszt]] (1936–1994), operkantistino; [[Ferenc Dunst]] (1815–1883), iama urbestro de [[Veszprém]], parlamentano kaj ledkomercisto; [[Károly Dunszt]] (1939–2012), majstro de sukeraĵarto; kaj [[Kálmán Donászy|Kálmán Dunszt]] (nomvariaĵo: ''Donászy''; 1897–1985), ĵurnalisto kaj politikisto.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> == Referencoj == {{Referencoj}} == Fontoj == * [https://kboo.fm/media/126887-rose-city-native-radio-042425 William Dunst ludata ĉe Rose City Native Radio la 24-an de aprilo 2025 ĉe kboo.fm] * [https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst Biografio kaj filmografio de William Dunst ĉe TMDB (La Datumbazo de Filmoj)] == Vidu ankaŭ == * [[Dunst Records]] * [[Dunst|Familio Dunst]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.williamdunst.com/default.aspx Vilmos Dunszt Oficiala Retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240917214319/https://www.williamdunst.com/|date=2024-09-17}} * [https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 Vilmos Dunszt] ĉe [[PORT.hu|PORT]] * [https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Vilmos Dunszt] en la [[Hungara Filma Datumbazo]] * [[imdbname:16933419|Vilmos Dunszt]] ĉe [[Interreta filma datumbazo|Interreta Filma Datumbazo]] * [https://belmontstar.com/?s=William+Dunst Artikoloj pri Vilmos Dunszt en Belmont Star]<br /> {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Dunszt, V}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 2007]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Budapeŝto]] [[Kategorio:Hungaraj ŝlagrokantistoj]] [[Kategorio:Hungaraj muzikalkantistoj]] [[Kategorio:Hungaraj aktoroj]] r6vvllsm3591nugc19033hi0n1yek35 0 939471 9418247 9337535 2026-07-01T18:15:05Z LilyKitty 25129 de kogna biaso 9418247 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Man_In_The_Moon2.png|eta|Interpretoj de la hazardaj padronoj de krateroj sur la Luno. Ofta ekzemplo de percepta biaso kaŭzita de vizaĝotrovemo (pareidolio).]] '''Biaso''', aŭ '''[[antaŭprefero]]''', estas misprezento de [[Mezuro|mezurado]] aŭ [[taksado|taksadrezultoj]], kiu kondukas al ilia [[difekto|misinterpreto]]. Ekzemple, doni konscian aŭ senkonscian preferon al aparta [[vidpunkto]] (perspektivo) aŭ [[ideologio]] super aliaj alternativoj. La termino "biaso" reprezentas larĝan kategorion de nocioj en [[logiko]], ĝenerale signifante [[Troigo|troigon]] favore al aŭ kontraŭ unu afero, persono aŭ grupo kompare kun alia afero, persono aŭ grupo, laŭ maniero konsiderata malĝusta aŭ maljusta. Efektive temas pri estas intenco aŭ vidpunkto rilate al prezentado aŭ akcepto de partan perspektivon, ofte akompanata de malsukceso konsideri la eblajn avantaĝojn de alternativaj vidpunktoj. Biasoj akiriĝas implicite en kulturaj kuntekstoj. Homoj povas evoluigi biasojn rilate al [[Individuo|individuoj]], [[Etno|etnoj]], [[Nacio|nacioj]], [[Religio|religioj]], [[Socia klaso|sociaj klasoj]], [[politikaj partioj]], [[Teorio|teoriaj]] [[Paradigmo|paradigmoj]] kaj [[Ideologio|ideologioj]] en sciencaj kampoj aŭ rilate al [[Specio|specioj]].<ref>{{cite journal|last1=Steinbock|first1=Bonnie|title=Speciesism and the Idea of Equality|journal=Philosophy|date=1978|issue=204|pages=247–256|doi=10.1017/S0031819100016582|volume=53|s2cid=170331649}}</ref> Biaso signifas unupartia, malhavanta [[Neŭtrala vidpunkto|neŭtralan vidpunkton]], aŭ ne gvidata de ordinara [[racio]]. Biaso povas manifesti sin en multaj formoj kaj estas asociita kun [[antaŭjuĝo]] kaj [[intuicio]]. == Sistema == En [[scienco]] kaj [[teknologio]], biaso estas sistema [[eraro]]. [[Biaso (statistiko)|Statistika biaso]] rezultas de maljusta specimenigo de [[populacio]], aŭ de taksadprocezo (proksimumado) kiu ne donas precizajn rezultojn averaĝe.<ref name="ReferenceA">{{Cite journal|last1=Welsh|first1=Matthew|last2=Begg|first2=Steve|date=2016|title=What have we learned? Insights from a decade of bias research|journal=The APPEA Journal|volume=56|issue=1|pages=435|doi=10.1071/aj15032|issn=1326-4966}}</ref> Sistema biaso estas kaŭzita de enkonstruita difekto en [[sistemo]], kiu kreas biason (ekzemple, [[termostato]], kiu ne estas ĝuste kalibrita, devios je fiksa nombro da [[Grado de Celsio|gradoj]]). Rezulte, sistema biaso kaŭzas sistemajn erarojn. Ĉi tio kontrastas al hazardaj eraroj, kiuj ofte nuligas sin mem. Ekzistas multaj faktoroj, kiuj povas krei biason. Dum la [[Datumo|datenkolekta]] fazo, biaso povas ekesti el faktoroj rilataj al la [[mezurilo]] aŭ [[taksado|taksa ilo]], faktoroj rilataj al [[Objekto (gramatiko)|la]] taksobjekto ([[Homo|persono]], [[Objekto (fiziko)|objekto]], [[fenomeno]], ktp.), faktoroj rilataj al la takssituacio, kaj la interagoj inter ĉiuj ĉi tiuj faktoroj. == Kogna kaj psikologia aspekto == Unu el la eblaj kaŭzoj de biaso en homa [[percepto]] kaj [[pensado]] estas skemoj. Skemoj helpas personon kompreni la [[Mondo|mondon]] efike surbaze de ilia [[Pasinteco|pasinta]] sperto kaj ebligas al ili trakti la [[Informa superŝarĝo|superŝarĝon de informo]] el la ĉirkaŭaĵo fronte al la proplempunkto ([[d:Q18210350]]) de homa pensado.<ref name=":0">Baron, R. A., and Byrne, D. (2000). Social psychology. Boston: Allyn and Bacon.</ref> La proplempunkto kreiĝas ĉar mallongdaŭra memoro ([[d:Q18599]]) povas enhavi pli-malpli [[המספר הקסום שבע, פלוס או מינוס שתיים|sep]] unuojn da [[informo]] samtempe dum nur mallonga [[tempo]]. Skemoj influas pensadon per funkciado kiel filtrilo por [[Atento|atentaj]] mekanismoj, kiuj kutime permesas nur al informoj, kiuj kongruas kun ili, esti registritaj en [[Konscio|la menso]] kaj trairi la enkodigan procezon en longdaŭra memoro ([[d:Q18601]]). Ne nur tio, sed ili ankaŭ influas la amplekson kaj manieron de rehavigo de tiu informo. Rezulte, ili havas reziston al kontraŭdiraj informoj kaj emon instigi [[Konduto|konduton]], kiu kondukos al ilia konfirmo.<ref name=":0" /> Oni diras, ke iu estas influita de biaso, se ties [[Juĝo (filozofio)|juĝo]] estas influita de biaso ĝis la punkto, ke ties vidpunktoj ne povas esti perceptitaj kiel neŭtralaj aŭ [[Objektiveco|objektivaj]], sed kiel [[Subjektiveco|subjektivaj]]. Biaso povas, ekzemple, igi personon akcepti aŭ malakcepti la [[Vero|veron]] de specifa [[propozicio|aserto]], ne pro la forto de la argumentoj, el kiuj ĝi konsistas, sed ĉar ĝi estas kongrua aŭ malkongrua kun ties antaŭkonceptitaj ideoj. Ĉi tio nomiĝas [[Biaso de konfirmo|konfirma biaso]]. En praktiko, biaso ofte devenas de senkonscia prefero flanke de la persono, kiu estas petita decidi aŭ mediacii pri iu afero pro persona [[intereso]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Kogna biaso|Intergrupa lingva biaso]] * [[Kogna misformo|Pensaj misprezentoj]] * [[Biaso de konfirmo]] * [[Biaso de supereco]] * [[antaŭjuĝo]] * [[diskriminacio]] * [[Kogna biaso]] * [[trompo]] {{projektoj|ReVo=bias.0o}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Biaso| ]] [[Kategorio:Antaŭjuĝoj]] 47tyd1z8s2x6g3qbwjhor1ot5tk3dtp 0 939899 9418624 9340340 2026-07-02T09:29:33Z Sj1mor 12103 9418624 wikitext text/x-wiki {{aliaj signifoj|William Barton Rogers|Will Rogers}} {{Informkesto politikisto}} [[dosiero:William P. Rogers, U.S. Secretary of State (cropped)(2).jpg|eta|maldekstre|200ra|{{centre|oficiala portreto en 1969}}]] '''William P. Rogers''', je plena nomo ''William Pierce Rogers'', estis [[usono|usona]] [[diplomato]], [[advokato]] kaj [[politikisto]]. Li naskiĝis la 23-an de junio 1913 en Norfolk, [[kantono Sankt-Laŭrenco (Nov-Jorkio)|kantono Sankt-Laŭrenco]], [[Nov-Jorkio]], kaj mortis en aĝo de 87 jaroj la 2-an de januaro 2001 en [[Bethesda]], [[Marilando]]. Inter januaro [[1969]] kaj septembro [[1973]], li oficis kiel [[usona ministro pri eksterlandaj aferoj]] sub [[prezidanto de Usono|ŝtata prezidanto]] [[Richard Nixon]]. En tiu pozicio sukcedis lin [[Henry Kissinger]]. Kvankam laŭdire [[Richard Nixon]] elektis lin ministro ĉar li estis publike deklarinta ke li ne interesiĝus pri [[eksterlandaj aferoj]] kaj ŝajne Nixon volis malfortan politikiston en tiu posteno, Rogers tamen la [[9-an de decembro]] 1969 atentigis pri si kiam li proponis planon pri [[armistico]] en la [[konsuma milito]] inter [[Israelo]] kaj arabaj [[palestinanoj]]. {{ĝermo|usonano}} {{bibliotekoj}} {{vivtempo|Rogers, W}} [[Kategorio:usonaj diplomatoj]] [[Kategorio:usonaj advokatoj]] [[Kategorio:usonaj politikistoj]] [[Kategorio:Usonaj ministroj pri eksterlandaj aferoj]] kv49qzj82r3l68cotnyjbr6p3q04fiz 0 941933 9418609 9386130 2026-07-02T09:08:29Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418609 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Kalifornia kolibro |koloro = pink |dosiero = Allen's Hummingbird Selasphorus sasin (32540935410).jpg |priskribo de dosiero = Plenkreska masklo |grando de dosiero = 200ra |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = |grando de dosiero2 = 200ra |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Apodoformaj]] ''Apodiformes'' |familio = [[Trokiledoj]] ''Trochilidae'' |genro = ''[[Selasphorus]]'' |genro aŭtoritato = [[William Swainson|Swainson]], 1832 |specio = '''Kalifornia kolibro''' ''S. sasin'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Selasphorus sasin'' |volume=2018 |article-number=e.T22688299A131283791 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22688299A131283791.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> | status2 = CITES_A2 |dunomo = ''Selasphorus sasin'' |dunomo aŭtoritato = ([[René-Primevère Lesson|Lesson, RP]], 1829) |vikispecio = ''Selasphorus sasin'' |komunejo = ''Selasphorus sasin'' |sinonimo= |mapo de vivoteritorioj = Selasphorus sasin map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 200px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Flave, reproduktejo; verde, la tutan jaron; malhelblue, vintrejo. }} La '''Kalifornia kolibro''', ''Selasphorus sasin'', aŭ ''kolibro de Allen'', estas [[kolibro]] de la genro ''[[Selasphorus]]'' kaj subfamilio [[Trokilenoj]]. Ĝi estas unu el naŭ specioj en la genro ''[[Selasphorus]]'', kiu reproduktiĝas en okcidenta [[Usono]] kaj vintrumas en [[Meksiko]]. == Aspekto == [[File:Allen's-Rufous Hummingbird (f) (34973246283).jpg|thumb|maldekstre|Ino sur ripozejo]] [[File:Selasphorus sasin01.jpg|thumb|maldekstre|Plenkreska ino surneste]] La Kalifornia kolibro estas malgranda birdo, kies maturaj plenkreskuloj atingas nur 76 ĝis 89 mm longajn kaj pezas ĉirkaŭ 2 ĝis 4 gramojn.<ref name=":0" /> Ili estas konataj pro siaj viglaj koloroj kaj energiaj kondutoj, kio igas ilin populara temo por birdobservantoj kaj naturentuziasmuloj. La masklo havas verdajn dorson kaj frunton, kun rustkoloraj (ruĝbrunaj) flankoj, pugo kaj vosto. La gorĝo de la masklo estas irizece oranĝruĝa.<ref name=:0/> La masklaj kolibroj uzas siajn kompleksajn kolorojn por impresi la inojn, kio estas decida por la pariĝa sezono. La ina kaj nematura Kaliforniaj kolibroj estas similkoloraj, sed ne havas la irizecan gorĝomakulon, kaj anstataŭe havas serion da makuloj sur siaj gorĝoj. Inoj estas plejparte verdaj, havante ruĝbrunan koloron nur sur la vosto, kiu ankaŭ havas blankajn pintojn. Nematuraj kolibroj estas tiel similaj al la ina [[rufa kolibro]], ke ambaŭ estas preskaŭ nedistingeblaj en la naturo. La manko de noĉo en la dua vostoplumo estas konsiderata grava kampomarko por distingi la plenkreskan masklan Kalifornian kolibron de la rufa kolibro, precipe la malfacile distingeblan verddorsan varion.<ref>{{Cite book|last=Pyle|first=Peter|title=Identification Guide to North American Birds, Part I: Columbidae to Ploceidae|publisher=Slate Creek Press|others=Steve N. G. Howell, Siobhan Ruck, Institute for Bird Populations, Point Reyes Bird Observatory|year=1997|isbn=0-9618940-2-4|location=Bolinas, Calif.|oclc=38593534}}</ref> La reproduktaj sezonoj kaj teritorioj estas oftaj faktoroj uzataj por diferencigi inter ambaŭ specioj en aparta geografia areo. La Kaliforniaj kolibroj reproduktiĝas ĉefe laŭlonge de marbordaj arbaroj kaj arbustaroj de [[Kalifornio]] ĝis [[Oregono]].<ref name=:0/> Kompare kun aliaj kolibrospecioj, la Kalifornia kolibro havas kompareble pli mallongan vivdaŭron. Ili tipe vivas inter tri kaj kvin jarojn, kaj la plej maljuna registrita Kalifornia kolibro estas almenaŭ 5 jarojn kaj 11 monatojn aĝa.<ref name=:0/><ref>{{Cite web|date=25a de Oktobro 2022|first=Rebecca|last=Heisman|title=Hummingbirds Lead Intense Lives: How Long Do They Live?|url=https://abcbirds.org/blog/hummingbird-lifespan/|access-date=17a de Oktobro 2024|publisher=American Bird Conservancy|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251010052223/https://abcbirds.org/blog/hummingbird-lifespan/|archivedate=2025-10-10}}</ref> ==Taksonomio== La Kalifornian kolibron [[specipriskribo|formale priskribis]] la franca natursciencisto [[René Lesson]] en 1829 kaj havigis la [[dunoma nomo|duvortan nomon]] ''Ornismya sasin''.<ref>{{ cite book | last=Lesson | first=René P. | author-link=René Lesson | year=1829 | title=Histoire Naturelle des Oiseaux-Mouches | language=French | location=Paris | publisher=Arthus Bertrand | pages=xxx–xxxi, [https://www.biodiversitylibrary.org/page/49416419 190–193], Plates [https://www.biodiversitylibrary.org/page/49416586 66, 67] | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/49416227 }}</ref> La Kalifornia kolibro estas parto de la granda familio [[kolibro|Trokiledoj]], kiu enhavas pli ol 300 speciojn de kolibroj kiuj vivas en Ameriko. La [[specia epiteto]] estas indiĝena nomo por kolibro.<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=348 }}</ref> La [[tipa loko (biologio)|tipa loko]] estas [[San Francisco]].<ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=142 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480153 }}</ref> La Kalifornia kolibro estas nun metita en la [[genro]]n ''[[Selasphorus]],'' kiun enkondukis [[William Swainson]] en 1832.<ref>{{ cite book | last1=Swainson | first1=William | author1-link=William Swainson | last2=Richardson | first2=J. | author2-link=John Richardson (natursciencisto) | year=1831 | title=Fauna boreali-americana, or, The zoology of the northern parts of British America | volume=Part 2. The Birds | publisher=J. Murray | place=London | page=324 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41549739 }} Dato de 1831 sed apero en 1832.</ref><ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=Januaro 2021 | title=Hummingbirds | work=IOC World Bird List Version 11.1 | url=http://www.worldbirdnames.org/bow/hummingbirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=16a de Februaro 2021 }}</ref> Alternativa [[ordinara nomo]] ''kolibro de Allen'' estas omaĝo al Charles Andrew Allen, usona kolektanto kaj remburisto kiu identigis la birdon en 1879 en Nicasio, [[Kalifornio]].<ref name="Bendire">{{cite book |first=Charles |last=Bendire | author-link= |title=Life Histories of North American Birds, from the Parrots to the Grackles |location=Washington, DC, USA |publisher=U.S. Government Printing Office |date=1895 |page=217 |lccn=03018191 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14375709 }}</ref> Oni agnoskis jenajn du [[subspecio]]jn:<ref name=ioc/> * ''S. s. sasin'' (Lesson, R, 1829) – reproduktiĝas en suda Oregono kaj Kalifornio (Usono), vintrumas en sudcentra Meksiko * ''S. s. sedentarius'' [[Joseph Grinnell|Grinnell]], 1929 – insuloj ĉe suda Kalifornio (Usono) [[Hibrido (biologio)|hibrido]] inter tiu specio kaj la [[Kolibro de Anna]] estis priskribita kiel Floresia kolibro, ''"Selasphorus" floresii''.<ref name=Ridgway1909>{{cite journal |last=Ridgway |first=Robert |year=1909 |title=Hybridism and generic characters in the Trochilidae |journal=[[Auk (gazeto)|Auk]] |volume=26 |issue=4 |pages=440–442 |url=http://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/auk/v026n04/p0440-p0442.pdf |doi=10.2307/4071292|jstor=4071292 }}</ref><ref name=Taylor1909>{{cite journal |last=Taylor |first=Walter P. |year=1909 |title=An instance of hybridization in hummingbirds, with remarks on the weight of generic characters in the Trochilidae |journal=[[Auk (gazeto)|Auk]] |volume=26 |issue=3 |pages=291–293 |url=http://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/auk/v026n03/p0291-p0293.pdf |doi=10.2307/4070800|jstor=4070800 }}</ref> ==Distribuo== La Kaliforniaj kolibroj troviĝas ofte en lokoj kiel arbustaroj, ĝardenoj kaj herbejoj de la marborda [[Kalifornio]] de [[Santa Barbara]] norde, kaj la suda marborda [[Oregono]]. Individuoj reproduktiĝantaj laŭlonge de ĉi tiuj marbordoj [[birdomigrado|migras]] al centra [[Meksiko]] por la vintro, dum birdoj reproduktiĝantaj sur la [[Kanalinsuloj de Kalifornio|Kanalinsuloj]] kaj en suda Kalifornio estas ĉefe tutjaraj loĝantoj.<ref name="bow">{{cite web |title=Allen's hummingbird: Range map |url=https://www.allaboutbirds.org/guide/Allens_Hummingbird/maps-range |publisher=All About Birds; Cornell University Laboratory of Ornithology |access-date=22a de Oktobro 2024 |date=2024}}</ref> La migraj kutimoj de la Kaliforniaj kolibroj estas proksime ligitaj al la havebleco de nutraĵfontoj, kio influas ilian reproduktosukceson kaj postvivoprocentojn. Masklaj kaj inaj migraj padronoj ne okazas samtempe - la maskloj unue reiras norden frue en la jaro, dum la inoj alvenas pli proksime al printempo, preparante sin por reproduktiĝi. Ĉi tiu diferenco en tempigo helpas redukti la konkurencon pri manĝaĵo kaj nestejoj inter maskloj kaj inoj dum la [[reprodukta sezono]].<ref name=":1">{{Cite web |title=Allen's Hummingbird |url=https://abcbirds.org/bird/allens-hummingbird/ |date=2024 |access-date=21a de Oktobro 2024 |website=American Bird Conservancy |language=en |archive-date=23a de Februaro 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250223130917/https://abcbirds.org/bird/allens-hummingbird/ |url-status=dead }}</ref> Tiu populacio koloniigis la duoninsulon Palos Verdes de la [[kantono Los-Anĝeleso]] en la [[1960-aj jaroj]] kaj de tiam disvastiĝis tra granda parto de la kantonoj Los-Anĝeleso kaj [[Kantono Orange|Orange]], suden tra la [[kantono San-Diego]], kaj orienten ĝis la okcidenta fino de la [[kantono Riverside]]. La altitudoj, kie tiuj birdoj reproduktiĝas, varias, atingante pintajn altecojn de ĉirkaŭ 1 000 futoj.<ref name=":0">{{Cite web |title=Allen's Hummingbird |publisher= All About Birds, Cornell University Laboratory of Ornithology |url=https://www.allaboutbirds.org/guide/Allens_Hummingbird/|date=2024 |access-date=2023-10-18 |language=en}}</ref> La Kaliforniaj kolibroj estas ĉiam pli minacataj de homaj agadoj kaj [[habitatoperdo]], efiko kaŭzanta malpliiĝon de ilia populacio je ĉirkaŭ 80% ekde la 1960-aj jaroj.<ref name=":0" /> ==Kutimaro== La pariĝa flugo de masklaj Kaliforniaj kolibroj estas panikiga tien-kaj-reen flugarko de ĉirkaŭ 7,6 m simila al la movo de svingiĝanta [[pendolo]], sekvata de altrapida plonĝo de ĉirkaŭ 30 m, dum kiu la vostoplumoj elsendas karakterizan akran flugeton por plue allogi la atenton de la ino.<ref>{{cite journal|year=2014|last1=Clark|first1=C. J.|title=Harmonic hopping, and both punctuated and gradual evolution of acoustic characters in ''Selasphorus'' hummingbird tail-feathers |journal=PLOS ONE |volume=9| issue=4|article-number=e93829| doi=10.1371/journal.pone.0093829 |pmid=24722049|pmc=3983109|bibcode=2014PLoSO...993829C| doi-access=free}}</ref> Masklaj Kaliforniaj kolibroj estas agresemaj kaj teritoriemaj, kaj forpelas aliajn masklojn kaj malsamajn kolibrospeciojn de sia teritorio. Oni eĉ scias, ke ili atakas kaj forpelas [[rabobirdo]]jn multe pli grandajn ol ili mem, kiel ekzemple [[turfalkoj]]n kaj [[akcipitroj]]n. Post pariĝado, la masklo nek restas nek helpas la inon kreskigi la idojn.<ref name=:0/><ref>{{Cite web |title=Allen's Hummingbird |url=https://celebrateurbanbirds.org/learn/birds/hummingbird/allens-hummingbird/ |access-date=2023-10-25 |website=Celebrate Urban Birds |language=en-US}}</ref> Kaj maskloj kaj inoj uzas altatonajn voĉojn en familiaj kaj teritoriaj sociaj kuntekstoj.<ref name=":1" /> Inoj tendencas loĝi en arbaroj kun grandaj arboj, kiel [[kverko]]-[[pino]], [[Menzies-pseŭdocugo]] kaj [[sekvojo]], kiuj provizas abundan protekton kaj nestmaterialon.<ref name=":0" /> La Kalifornia kolibro konstruas sian neston el plantfibroj, lanugo kaj fiherbaj tigoj, kovrante la neston per [[likeno]]j kaj [[araneaĵo]]j por doni al ĝi strukturon. Ĉi tiu procezo estas laŭgrada, daŭrante ĉirkaŭ semajnon por konstrui neston de adekvata grando.<ref name=":0" /> Ili ofte metas siajn nestojn en lokojn sekurajn por teni ilin for de predantoj. La nesto estas metita super la tero sur arbobranĉo aŭ la tigo de planto. La ino demetas unu aŭ du blankajn ovojn, kiujn ŝi kovas dum 15 ĝis 17 tagoj. La idoj forlasas la neston ĉirkaŭ tri semajnojn post eloviĝo. La patrino daŭre nutras la birdidojn dum pluraj pliaj semajnoj, poste la idoj estas lasitaj zorgi pri si mem. Kiam inoj kreas novajn nestojn, ili ofte utiligas siajn malnovajn: iuj movas la materialojn de la antaŭa nesto al alia loko kaj rekomencas, dum aliaj simple riparas iliajn originalajn dezajnojn<ref name=":0" /> Kiel ĉiuj kolibroj, la alta metabolrapideco de la Kalifornia kolibro postulas, ke ĝi manĝu ofte. Ĝi trinkas [[nektaro]]n el floroj kaj manĝas malgrandajn insektojn (kiel [[muŝo]]jn, [[formiko]]jn, malgrandajn [[skarabo]]jn, [[araneo]]jn kaj etajn [[vespo]]jn) dumfluge aŭ sur floroj, kio provizas bezonatajn [[proteino]]n kaj energion.<ref name=":0" /><ref name="adw">{{cite web|url=https://animaldiversity.org/accounts/Selasphorus_sasin/|title=Allen's hummingbird|publisher=Animal Diversity Web, Department of Zoology, University of Michigan|date=2020|access-date=21a de Oktobro 2023}}</ref> Ĝia manĝado de nektaro el floroj subtenas [[polenado]]n, inkluzive de la endanĝerigita okcidenta lilio (''Lilium occidentale''),<ref name=":1" /> aliaj marbordaj lilioj kaj simiofloro (''Erythranthe''). Ankaŭ, simile al aliaj birdoj, la Kaliforniaj kolibroj uzas siajn piedojn kiel rimedon por konservi korpotemperaturon; en pli malvarmaj monatoj, ili ofte enŝovas siajn piedojn en siajn plumojn dum flugo, kio tenas ilin pli varmaj, dum en pli varmaj monatoj, ili flugas kun siaj piedoj pendantaj por ebligi malvarmiĝon.<ref name=:0/> ==Bildaro== <gallery> File:Allen's Hummingbird - FWS.jpg|Manĝante File:Nature at Its Best (2254321574).jpg|Junulo File:Allen's Hummingbird Nest (8563916462).jpg|Nesto kaj ovoj File:Young Allen's Hummingbird.jpg|Idoj File:Selasphorus sasin 1905.jpg|Pentraĵo </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} * del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). ''Handbook of the Birds of the World. Volume 5'': Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253 * Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. ''Biotropica'' '''34'''(1): 68–80. <small>{{doi|10.1111/j.1744-7429.2002.tb00243.x}}</small> [http://www.amherst.edu/~ejtemeles/Temeles%20et%20al%202002%20biotropica.pdf PDF kompleta teksto]. * Burns, James G; Gegear, Robert J. (2007). "The Birds, the Bees, and the Virtual Flowers: Can Pollinator Behavior Drive Ecological Speciation in Flowering Plants?" pp.&nbsp;551–566, ''American Naturalist''. *{{cite book |title=The Naturalist's Library: Humming Birds, Part II |editor-last=Jardine |editor-first=Sir William | volume = VII |year=1833 |publisher=Henry G. Bohn | location = London, UK | url = https://www.biodiversitylibrary.org/item/74422#page/101/mode/1up | page = 79 }} * {{cite book | last =Ridgely | first =Robert S. | last2 =Greenfield | first2 =Paul J. | title =The Birds of Ecuador: Field Guide | publisher =Cornell University Press | volume = II| date =2001 | location =Ithaca | page =293 | isbn =978-0-8014-8721-7 }} *del Hoyo, J., Collar, N.J., Christie, D.A., Elliott, A. kaj Fishpool, L.D.C. 2014. HBW kaj BirdLife International. ''Illustrated Checklist of the Birds of the World''. Lynx Edicions BirdLife International. ==Eksteraj ligiloj== {{Commons category|Selasphorus sasin}} {{Wikispecies|Selasphorus sasin}} * [https://web.archive.org/web/20181227031621/http://phoebeallens.com/ retkamerao] ĉe Phoebe Allen's Hummingbird Webcam * [https://archive.today/20130823012127/http://roypix.photoshelter.com/gallery/Allens-Hummingbirds/G0000ix3cCB2_PKg/C0000LPsnGLTjal4 fotaro dumfluge] {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Apodoformaj]] [[Kategorio:Kolibroj]] [[Kategorio:Poligenistoj]] [[Kategorio:Birdoj de Nordameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] llc6gnxrrhfvkj88o44y3u8ulmmlfz0 1 942916 9418541 9366627 2026-07-02T08:08:05Z Sj1mor 12103 /* Presejo */ nova sekcio 9418541 wikitext text/x-wiki == Esperantaj == Libro-Mondo ([[Świdnik]]) kaj Ars Libri ([[Lublin]]) Certe indas artikoli pri ili, ĉu ne? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 12:28, 4 maj. 2026 (UTC) == [[Presejo]] == Nun la alidirektilo alidirektas al [[Presmaŝino]]. Sed ĉu "presejo" estas ia aŭ iel sinonimo al eldonejo? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:08, 2 jul. 2026 (UTC) g0dh7mi46bfadulichjrpjbez5258qy 9418543 9418541 2026-07-02T08:08:41Z Sj1mor 12103 /* Presejo */ Respondo 9418543 wikitext text/x-wiki == Esperantaj == Libro-Mondo ([[Świdnik]]) kaj Ars Libri ([[Lublin]]) Certe indas artikoli pri ili, ĉu ne? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 12:28, 4 maj. 2026 (UTC) == [[Presejo]] == Nun la alidirektilo alidirektas al [[Presmaŝino]]. Sed ĉu "presejo" estas ia aŭ iel sinonimo al eldonejo? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:08, 2 jul. 2026 (UTC) :En la nuna versio de tiu ĉi artikolo presejo aperas dufoje. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:08, 2 jul. 2026 (UTC) 6oki6c2mm5a0mff2pqz9mvjnb6178kb 9418551 9418543 2026-07-02T08:14:20Z Crosstor 3176 /* Presejo */ 9418551 wikitext text/x-wiki == Esperantaj == Libro-Mondo ([[Świdnik]]) kaj Ars Libri ([[Lublin]]) Certe indas artikoli pri ili, ĉu ne? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 12:28, 4 maj. 2026 (UTC) == [[Presejo]] == Nun la alidirektilo alidirektas al [[Presmaŝino]]. Sed ĉu "presejo" estas ia aŭ iel sinonimo al eldonejo? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:08, 2 jul. 2026 (UTC) :En la nuna versio de tiu ĉi artikolo presejo aperas dufoje. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:08, 2 jul. 2026 (UTC) :: Presejo kaj eldonejo ne ĉiam estas la samaj. Estu du nocioj. Presmaŝino estas sola maŝino, eldonejo havas ankaŭ oficejon.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:14, 2 jul. 2026 (UTC) n8ihnet3tdg2gtdupz0vdnuwh60u626 9418562 9418551 2026-07-02T08:28:13Z Sj1mor 12103 /* Presejo */ Respondo 9418562 wikitext text/x-wiki == Esperantaj == Libro-Mondo ([[Świdnik]]) kaj Ars Libri ([[Lublin]]) Certe indas artikoli pri ili, ĉu ne? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 12:28, 4 maj. 2026 (UTC) == [[Presejo]] == Nun la alidirektilo alidirektas al [[Presmaŝino]]. Sed ĉu "presejo" estas ia aŭ iel sinonimo al eldonejo? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:08, 2 jul. 2026 (UTC) :En la nuna versio de tiu ĉi artikolo presejo aperas dufoje. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:08, 2 jul. 2026 (UTC) :: Presejo kaj eldonejo ne ĉiam estas la samaj. Estu du nocioj. Presmaŝino estas sola maŝino, eldonejo havas ankaŭ oficejon.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:14, 2 jul. 2026 (UTC) :::Vere sed... tiu ekspliko estas la laŭvorta analizo sed en la reala lingvouzo ili verŝajne estas la samaj, eble plejparte laŭ la anglismo ''Press'' en la nomo de multaj anglalingvaj eldonejoj, kaj (preskaŭ?) ĉiuj el tiaj universitataj eldonejoj. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:28, 2 jul. 2026 (UTC) c4sh4bvvgn2p0jlvfmp83vo8oqebeti 0 944149 9418366 9377413 2026-07-01T22:56:12Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418366 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} '''Józef Adam Zygmunt CYRANKIEWICZ''', pola prononco [ˈjuzɛf t͡sɨranˈkʲɛvit͡ʂ] (naskiĝis la 23-an de aprilo 1911 – mortis la 20-an de januaro 1989) estis pola ŝtatisto, unue [[Pola Partio Socialista|socialista]] (PPS) kaj post 1948 [[Pola Unuiĝinta Laborista Partio|komunista]] politikisto. Li estis advokato kaj ĵurnalisto laŭ profesio. Li funkciis kiel [[ĉefministro]] ([[Ministroprezidanto|ministro-prezidanto]], [[registarestro]]) de la [[Pola Popola Respubliko]] inter 1947 ĝis 1952, kaj denove dum 16 jaroj inter 1954 ĝis 1970, ĉi-lasta periodo estante la plej longa, kiam iu ajn tenis la oficon en la historio de la lando. Li estis forigita de la povo en 1970 post [[Pola ribelo de Decembro 1970|laboristaj protestoj]]. Li ankaŭ funkciis kiel ministro-prezidanto de la Pola Ŝtata Konsilio de 1970 ĝis 1972.<ref>Andrzej Krajewski (28 kwietnia 2011), [http://historia.newsweek.pl/jozef-cyrankiewicz--czyli-jak-koncza-idealisci,75928,1,1.html Józef Cyrankiewicz, czyli jak kończą idealiści.]Newsweek.pl. {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121209000000/https://web.archive.org/web/20121209013159/http://historia.newsweek.pl/jozef-cyrankiewicz--czyli-jak-koncza-idealisci,75928,1,1.html |date=2012-12-09 }}</ref><ref>Jerzy Reuter (24 sierpnia 2009), [http://tarnowskikurierkulturalny.blox.pl/2009/08/JOZEF-CYRANKIEWICZ.html Józef Cyrankiewicz.]Tarnowski Kurier Kulturalny. {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151123000000/https://web.archive.org/web/20151123034901/http://tarnowskikurierkulturalny.blox.pl/2009/08/JOZEF-CYRANKIEWICZ.html |date=2015-11-23 }}</ref> En sia junaĝo, li estis socialisto, membro de la kontraŭnazia subtera movado, kaj kaptito de [[Aŭŝvico (koncentreja komplekso)|Auschwitz]] kaj [[Mauthausen-Gusen|Mauthausen]]. En la postmilita periodo li partoprenis en la [[Jura farso|juraj farsoj]] kontraŭ membroj de la [[Armia Krajowa]] kiel akuzanto, konsiderataj de la novaj komunistaj aŭtoritatoj kiel perfiduloj, inter ili [[Witold Pilecki]]. Ekde 1948, li estis unu el la gvidantoj de la Pola Unuiĝinta Laborista Partio (PZPR). Li estis honora prezidanto ([[Alta Protektanto]]) de la [[UK 1959]].<ref>[https://dlibra.kul.pl/dlibra/publication/52754/edition/49288/content ''Glora kongreso en Varsovio''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210524101020/https://dlibra.kul.pl/dlibra/publication/52754/edition/49288/content|date=2021-05-24}}. ''La Praktiko'', jaro 23a, nr 9=263 (1959)]</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Letero de 34]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cyrankiewicz, Józef}} [[Kategorio:Polaj politikistoj]] [[Kategorio:Kavaliroj grandaj krucoj de la Ordeno de Merito de la Itala Respubliko]] [[Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Postvivintoj en la koncentrejo Aŭŝvico]] j6ywevy8lo4cjo38nbt9ar90n3dy5we 0 947843 9418488 9412041 2026-07-02T06:46:27Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9418488 wikitext text/x-wiki '''''Kakawin''''' estas longaj rakontaj eposoj verkitaj en la [[malnova java lingvo]] (ankaŭ nomata ''kawi'') kaj en [[metriko (poetiko)|metriko]] derivita de [[sanskrita]] literaturo.<ref name="TAYLOR_32">{{cite book |last=Taylor|first=Jean Gelman|title=Indonesia: Peoples and Histories|publisher=Yale University Press|year=2003 |location= New Haven and London|url=https://archive.org/details/indonesia00jean|url-access=registration|pages=[https://archive.org/details/indonesia00jean/page/32 32–33]|isbn= 0-300-10518-5}}</ref> La poetoj uzis specialan [[literatura lingvo|literaturan lingvaĵon]] anstataŭ la {{Ill|lingvo=d|trad=Q1036511|eo=vulgara lingvaĵo|teksto=vulgara}}. Ili verkis kaj deklamis la poemojn en la reĝaj kortegoj de centra kaj orienta [[Javo]] kaj [[Balio]] inter la 9-a kaj la 16-a jarcento.<ref name="TAYLOR_32"/>.<ref>http://wwwsshe.murdoch.edu.au/intersections/issue5/creese.html Helen Creese, "Images of Women and Embodiment in Kakawin Literature", ''Intersections: Gender, History and Culture in the Asian Context'', n-ro 5, majo 2001</ref> La poemoj rakontas pri okazoj kaj personoj de la [[hindua]] mitaro, sed situigas ilin en la loka pejzaĝo de Javo kaj Balio. Ili estas riĉaj informfontoj pri la antikva kortega socio de la insuloj.<ref name="Hoogervorst kaj Jákl">Hoogervorst, Tom, kaj Jákl, Jiří. 2026. "Fearsome Game, Popular Meat, Symbolic Wealth: Human-Pig Relations in Pre-Islamic Java." ''Society & Animals'' 34(3): 223-241. [https://brill.com/view/journals/soan/34/3/article-p223_1.xml]</ref><ref>http://coombs.anu.edu.au/SpecialProj/APM/TXT/creese-h-02-96.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110305102710/http://coombs.anu.edu.au/SpecialProj/APM/TXT/creese-h-02-96.html |date=2011-03-05 }} Helen Creese, "Temples of Words: Balinese Literary Traditions", ''Asia-Pacific Magazine'', No. 2 May 1996, pp. 38-43</ref> == Metriko == Strofo de ''kakawin'' konsistas el kvar versoj. Ĉiu verso havas konstantan nombron da [[silabo]]j en sinsekvo de pezaj kaŭ malpezaj (en eŭropodevena terminologio "longaj kaj mallongaj") laŭ la reguloj de [[sanskrita]] [[metriko (poetiko)|metriko]]. Silabo kies vokalo estas longa aŭ sekvata de du konsonantoj estas peza (sanskrite ''guru''), kaj silabo kies vokalo estas mallonga kaj sekvata de maksimume unu konsonanto estas malpeza (sanskrite ''laghu''). La lasta silabo de verso povas esti peza aŭ malpeza [[indiferenta silabo|indiferente]]. La strukturo de verso nomiĝas ĝia ''guru laghu''. Ekzemple, ĉiu verso en la metriko ''Śardūlawikrīḍita'' havas 19 silabojn en ''guru laghu'' ---|UU-|U-U|UU-|--U|--U| U, kie "-" signas pezan silabon kaj "U" signas malpezan. Kiel specimeno, jen la komenca strofo de ''[[Kakawin Arjunawiwaha]]'': :''{{IAST|ambĕk sang paramārthapaṇḍita huwus limpad sakêng śūnyatā}}'' :''{{IAST|tan sangkêng wiṣaya prayojñananira lwir sanggrahêng lokika}}'' :''{{IAST|siddhāning yaśawīrya donira sukhāning rāt kininkinira}}''<!--La metriko ne funkcias. Ĉu eble "kininkīnira"?--> :''{{IAST|santoṣâhĕlĕtan kĕlir sira sakêng sang hyang Jagatkāraṇa}}'' :Proksimuma Esperantigo: :La penso de scianto de la Plej Alta Scio saltis el la malpleno. :Ne estas, ke li volas plenumi siajn sensojn, kvazaŭ li volus nur enmondajn aferojn. :La sukceso de liaj virtaj kaj bonaj agoj estas liaj celoj. Li klopodas por la feliĉo de la mondo. :Li estas firma kaj nur [[vajango|vajangekranon]] for de la Mondmovanto. ==Enhavo== ''Kakawin'' ofte mencias porkojn en [[vortfiguro]]j, komparante ilin al timigaj demonoj, timemaj homoj, kaj solemaj religiuloj. La ''[[Kakawin Rāmāyaṇa]]'' indikas ke porkaĵo estis manĝata de kortegaj altranguloj. Estas proponite, ke la vorto normale uzata en ''kakawin'' por porkoj (''wök'') estas interpretenda kiel [[java veruka porko|javaj verukaj porkoj]] kaj ne [[apro|eŭraziaj porkoj]].<ref name="Hoogervorst kaj Jákl"/> == Verkoj == * [[Kakawin Bharatayuddha]], de [[Mpu Sedah]] kaj [[Mpu Panuluh]], 1157 == Referencoj == <references/> == Literaturo == *[[Petrus Josephus Zoetmulder]], 1974, ''Kalangwan. A Survey of Old Javanese Literature'', [[The Hague]]: Martinus Nijhoff. [[Kategorio:Hindua mitologio]] 932abem5aw7kmf6gubynnjs083zp10n 0 947982 9418300 9413279 2026-07-01T20:00:53Z Sj1mor 12103 9418300 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto je 1668, oleo sur tolo}} '''Gerard ter BORCH''', nederlandlingva prononco [ˈɣeːrɑrt tɛr ˈbɔr(ə)x] (naskita ĉirkaŭ 1617 en [[Zwolle]] – mortis la 8-an de decembro 1681 en [[Deventer]]), ankaŭ konata kiel '''Gerard TERBURG''' (nederlandlingva: [ˈɣeːrɑrt tɛrˈbʏr(ə)x]), estis [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda ora pentristo]] ĉefe pri [[Ĝenropentraĵo|ĝenraj temoj]].<ref name="veconomist3">{{cite news|title=Vermeer was brilliant, but he was not without influences|url=https://www.economist.com/news/books-and-arts/21730134-blockbuster-show-punctures-myth-solitary-genius-vermeer-was-brilliant-he|newspaper=[[The Economist]]|date=12 October 2017}}</ref> Li influis siajn kolegajn nederlandajn pentristojn [[Gabriel Metsu]], [[Gerrit Dou]], Eglon van der Neer kaj [[Johannes Vermeer]].<ref name="veconomist3" /> Laŭ Arthur K. Wheelock Jr., Ter Borch "establis novan kadron por temoj, kondukante homojn en la sanktejon de la hejmo", montrante la necertecojn de la figuroj kaj lerte aludante al iliaj internaj vivoj.<ref name="veconomist3" /> Lia influo kiel pentristo, tamen, estis poste superita de Vermeer.<ref name="veconomist3" /> [[Dosiero:Westfaelischer_Friede_in_Muenster_(Gerard_Terborch_1648).jpg|dekstra|eta|''La Ratifiko de la Hispana-Nederlanda Traktato de Monastero, 15 majo 1648'' (1648) en la kolekto de la [[Rijksmuseum]] en [[Amsterdamo]]]] Ter Borch estas grava pentristo de ĝenraj temoj. Li estas konata pro sia bildigo de teksturo en drapiraĵoj, ekzemple en ''La Letero'' kaj en ''La galanta konversacio'', gravuritaj de Johann Georg Wille. <ref>[http://www.philamuseum.org/collections/permanent/17630.html?mulR=7480 Philadelphia Museum of Art page].</ref> == Stila disvolviĝo == Malgraŭ siaj ampleksaj vojaĝoj, Gerard ter Borch restis lojala al la nederlanda skolo dum sia tuta vivo. Eĉ en siaj fruaj verkoj, klare influitaj de la ĝenropentristoj de Amsterdam Pieter Codde kaj Willem Cornelisz Duyster, lia intereso pri prezentado de homaj figuroj, ĉefe lumigitaj de unu flanko kaj situantaj en malabunde meblitaj ĉambroj, estas evidenta. Lia verkado spertis sian plej grandan disvolviĝon en ĉi tiu ĝenro. Dum li komence pentris ĉefe scenojn el la ĉiutaga vivo kaj la vivoj de soldatoj, ekde 1648 li specialiĝis pri internaj scenoj kun kelkaj figuroj, prezentante galantajn parojn kaj plejparte virinojn okupitajn pri legado, verkado, ludado de muziko ktp. Gerard ter Borch rompis tute novan vojon en la aranĝo kaj bildigo de siaj figuroj, tiel fariĝante pioniro por pli junaj majstroj, kiuj sekvis lian ekzemplon. Gabriel Metsu, Pieter de Hooch kaj [[Jan Vermeer]] estas nur kelkaj ekzemploj. Garard ter Borch evoluigis sian portretstilon sub influo de la pentristo de [[Harlemo (Nederlando)|Harlemo]], Hendrick Pot. Ĉirkaŭ la 1640-aj jaroj, ĉi tiu stilo estis plene evoluigita kaj restis plejparte senŝanĝa. Liaj modeloj kutime estas vestitaj nigre kaj prezentitaj kontraŭ neŭtrale grizaj fonoj. == Galerio == <gallery mode="packed" heights="154"> Dosiero:Gerard_ter_Borch_-_Man_on_Horseback.jpg|alternative=Man on Horseback (1634)| ''Viro sur ĉevalo'' (1634) Dosiero:EinzugdesGesandten_AdriaenPauw.jpg|alternative=Adrian Pauw's arrival in Münster (1646)| ''La alveno de Adrian Pauw en Münster'' (1646) Dosiero:Gerard_ter_Borch_(II)_"De_Koestal".jpg|alternative=A Maid Milking a Cow in a Barn (c. 1652–54)| ''Servistino melkanta bovinon en garbejo'' ( {{Ĉirkaŭ}} 1652–54) Dosiero:Gerard_ter_Borch_-_The_Messenger,_known_as_'The_Unwelcome_News'_-_176_-_Mauritshuis.jpg|alternative=The Messenger (The Unwelcome News) (1653), Mauritshuis| La m''esaĝisto'' (La malbonvena novaĵo) (1653), [[Mauritshuis]] Dosiero:Gerard_ter_Borch_(II)_019.jpg|alternative=The Gallant Conversation (The Paternal Admonition) (c. 1654)| ''La galanta konversacio'' (La patra admono) ({{Ĉirkaŭ|1654}}) Dosiero:Gerard_ter_Borch_d._J._004.jpg|alternative=The concert (1655)| ''La koncerto'' (1655) Dosiero:Gerard_ter_Borch_d._J._001.jpg|alternative=Woman writing a letter (c. 1655)| ''Virino skribanta leteron'' ({{Ĉirkaŭ}} 1655) Dosiero:Gerard_ter_Borch_(II)_-_The_Letter_-_WGA22120.jpg|alternative=The letter (c. 1655)| ''La letero'' ({{Ĉirkaŭ}} 1655) Dosiero:Målning._Familjebild._Gerard_ter_Borch_-_Hallwylska_museet_-_86722.tif|alternative=Portrait of a Family (after 1656)| ''Portreto de familio'' (post 1656) Dosiero:Borch_Officer.jpg|alternative=An officer dictating a letter (c. 1657–58)| ''Oficiro diktanta leteron'' ( {{Ĉirkaŭ}} 1657–58) Dosiero:A_Woman_Playing_the_Theorbo-Lute_and_a_Cavalier_MET_DP145907.jpg|alternative=A Woman Playing the Theorbo-Lute and a Cavalier, circa 1658, Metropolitan Museum of Art| ''Virino ludanta la Tiorbon-liuton kaj kavaliron'', ĉirkaŭ 1658, [[Metropola Muzeo de Arto]] Dosiero:Gerard_ter_Borch_the_Younger_-_The_Suitor's_Visit_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Suitor's Visit (c. 1658)| ''La vizito de la Svatanto'' ({{Ĉirkaŭ|1658}}) Dosiero:Gerhard_Terborch.jpg|alternative=Lady at her Toilette (1660)| ''Sinjorino ĉe ŝia necesejo'' (1660) Dosiero:Gerard_Terborch_-_A_Lady_Reading_a_Letter.JPG|alternative=A Lady Reading a Letter (1662)| ''Sinjorino legante leteron'' (1662) Dosiero:Gerard_ter_Borch_(II)_-_The_Glass_of_Lemonade_-_WGA22118.jpg|alternative=Glass of Lemonade (c. 1664)| ''Glaso da limonado'' ( {{Ĉirkaŭ}} 1664) Dosiero:Woman_Reading_a_Letter_1660-1662_Gerard_ter_Borch_II.jpg|alternative=The Letter (c. 1660–1665)| ''La letero'' ( {{Ĉirkaŭ}} 1660–1665) Dosiero:Jacob_de_Graeff,_heer_van_Purmerland_en_Ilpendam.jpg|alternative=Portrait of Jacob de Graeff, free lord of Purmerland and Ilpendam (between 1670 and 1681)| Portreto de Jacob de Graeff, libera sinjoro de Purmerland kaj Ilpendam (inter 1670 kaj 1681) Dosiero:Cornelis_de_Graeff_(1650-1678).png|alternative=Portrait of Cornelis HrR Ridder de Graeff (1673)| ''Portreto de Cornelis HrR Ridder de Graeff'' (1673) Dosiero:Le_Galant_Militaire_ou_jeune_femme_à_laquelle_un_homme_offre_de_l'argent_-_Gerard_ter_Borch.jpg|alternative=The Military Gallant, Louvre Museum| La armea galanto, [[Luvro|Muzeo Luvro]] </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Konversaciaĵo (pentrado)]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pubhist.com/person/165/gerard-ter-borch Verkoj kaj literaturo pri Gerard ter Borch] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Borch ter, Gerard}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] eoeux063qai3ht6wwz3ngpjd0iglan5 0 948101 9418638 9416910 2026-07-02T09:50:51Z Baba79 118684 9418638 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo}} La '''Nacia Muzeo pri la Historio de Ukrainio''' en [[Kievo]] (stiligita MIST, {{lingvo-uk| Національний музей історії України}}), prezentas la historion de [[Ukrainio]] ekde antikvaj tempoj ĝis la nuntempo. Ĝi estas unu el la ĉefaj muzeoj en Ukrainio. Ĝi posedas ĉirkaŭ 800 000 objektojn en sia kolekto, kaj kutime havas ĉirkaŭ 22 000 objektojn konstante ekspoziciatajn. La muzeo posedas mondfamajn [[Arkeologio|arkeologiajn]], [[Numismatiko|numismajn]], [[etnografio|etnografiajn]] kaj armilajn kolektojn, ekzemplojn de dekoraciaj kaj aplikataj artoj, [[Manuskripto|manuskriptojn]], presaĵojn, pentraĵojn kaj desegnaĵojn, same kiel restaĵojn de la ukraina nacia liberiga movado de la 20-a jarcento. == Vidu ankaŭ == * [[Nacia Muzeo pri la Historio de Ukrainio en la Dua Mondmilito]] [[Kategorio:Muzeoj en Kievo]] [[Kategorio:Historio de Ukrainio]] tgeqkhzs3vilb43cz47lfhzaqs3n0xk 0 948298 9418283 9416029 2026-07-01T19:26:53Z Sj1mor 12103 9418283 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Henry TONKS''', FRCS (naskiĝis la 9-an de aprilo 1862 en [[Birmingham]] – mortis la 8-an de januaro 1937 en [[Londono]]) estis brita kirurgo kaj poste desegnisto kaj pentristo de figurecaj temoj, ĉefe internoj, kaj [[Karikaturo|karikaturisto]]. Li fariĝis influa [[Vidarta edukado|artinstruisto]]. Li estis unu el la unuaj britaj artistoj influitaj de la francaj [[Impresionismo|impresionistoj]]; li ekspoziciis kun la New English Art Club, kaj estis partnero de multaj el la pli progresemaj artistoj de malfrua viktoria Britio, inkluzive de [[James Abbott McNeill Whistler|James McNeill Whistler]], [[Walter Sickert]], [[John Singer Sargent]] kaj George Clausen. == Vivo == Henry Tonks devenis de riĉa familio en Birmingham. Post diplomiĝo de Clifton College en Bristol, li komencis siajn medicinajn studojn ĉe la Universitato de Brighton (1882–1885) kaj ĉe la Royal London Hospital (1885–1888). En 1888, Tonks ricevis sian doktorecon pri medicino kaj akiris postenon ĉe la Royal Free Hospital en Londono. Li prenis siajn unuajn desegnolecionojn ĉe la ''Londona Teknika Instituto'' sub la pentristo Frederick Brown, kiu forte konsilis al li ŝanĝi karieron. Ekde 1892, li instruis ĉe la Slade Lernejo de Belartoj - la artlernejo de [[University College London]]. Inter liaj studentoj estis Harold Gilman, Spencer Gore, [[Augustus John]], [[William Orpen]],<ref>{{cite book|last=Upstone|first=Robert|title=William Orpen, Sex, Politics and Death|year=2005|publisher=Philip Wilson Publishers|location=London|page=9}}</ref> [[Gwen John]], Stanley Spencer, Mark Gertler, [[David Bomberg]], Beatrix Dobie, kaj Isaac Rosenberg.<ref name="dnb">Lynda Morris, "[http://www.oxforddnb.com/view/article/36535 Tonks, Henry (1862–1937)]", ''Oxford Dictionary of National Biography'', Oxford University Press, 2004. Retrieved 23 August 2007</ref> Li estis proksima amiko de [[James McNeill Whistler]], [[Walter Sickert]], kaj [[John Singer Sargent]]. Dum la [[Unua Mondmilito]], Tonks servis en Francio en la ''Reĝa Armea Medicina Korpuso''. Kiel kuracisto kaj artisto, li iniciatis la kampon de [[Plastia kirurgio|plastika kirurgio]]. Kune kun John Singer Sargent, li estis nomumita oficiala frontlinia artisto kaj produktis multajn militpentraĵojn.<ref>Paul Gough (2009) '''A Terrible Beauty': British Artists in the First World War'' (Sansom and Company) pp.198–199.</ref> Tonks vojaĝis al [[Arĥangelsko]] en Rusio en 1919 kiel militartisto kun brita ekspedicia trupo.<ref name="Harries">{{cite book|author1=Merion Harries|author2=Susie Harries|publisher=Michael Joseph, The Imperial War Museum & the Tate Gallery|year=1983|title=The War Artists, British Official War Art of the Twentieth Century|isbn=0-7181-2314-X}}</ref> Post la milito, Henry Tonks estis elektita membro de la Nova Angla Arta Klubo kaj poste prezidanto de la ''Slade Lernejo de Belartoj'', posteno kiun li tenis ĝis sia emeritiĝo en 1930. == Galerio == <gallery> Dosiero:Henry_Tonks_-_The_Hat_Shop_-_1951P105_-_Birmingham_Museums_Trust.jpg|alternative=Henry Tonks. The Hat Shop (1892), oil on canvas| ''La Ĉapelvendejo'' (1892), oleo sur kanvaso Dosiero:Portrait_of_the_Artist.jpg|alternative=Henry Tonks, self-portrait (1909)| Henry Tonks, memportreto (1909) Dosiero:Tonks,_Henry_-_Saline_Infusion-_An_incident_in_the_British_Red_Cross_Hospital,_Arc-en-Barrois,_1915_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Henry Tonks. Saline Infusion: An incident in the British Red Cross Hospital, Arc-en-Barrois, 1915 (1915)| ''Saloza infuzaĵo: Okazaĵo en la Brita Ruĝkruca Hospitalo, Arc-en-Barrois, 1915'' (1915) Dosiero:Tonks,_Henry_-_An_Advanced_Dressing_Station_in_France,_1918_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Henry Tonks. An Advanced Dressing Station (1918), oil on canvas| ''Altnivela veststacio'' (1918), oleo sur kanvaso Dosiero:Tonks_-_John_Singer_Sargent.jpg|alternative=Henry Tonks. John Singer Sargent painting (c. 1918)| ''Pentraĵo de John Singer Sargent'' (ĉ. 1918) Dosiero:Standing_figure.jpg|alternative=Henry Tonks. Standing figure (c.1918)| ''Staranta figuro'' (ĉ. 1918) Dosiero:Four_founders_of_UCL.JPG|alternative=Henry Tonks. The Four Founders of UCL (c. 1923)| ''La kvar fondintoj de UCL'' (ĉ. 1923) Dosiero:Sodales_Mr_Steer_and_Mr_Sickert.jpg|alternative=Henry Tonks. Sodales: Mr Steer and Mr Sickert (1930)| ''Sodales: S-ro Steer kaj S-ro Sickert'' (1930) </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.gilliesarchives.org.uk/Tonks%20pastels/index.html Henry Tonks pastels – collections of the Royal College of Surgeons, London and the Slade School, UCL] * [https://web.archive.org/web/20140125063218/http://ampersandmagazine.com.au/feature-articles/the-portraiture-of-loss/ The Portraiture of Loss] – D-rino Suzannah Biernoff en la revuo Ampersand pri la laboro de Tonks kaj ĝia efiko sur medicinajn studojn kaj portretarton {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Tonks, Henry}} [[Kategorio:Anglaj pentristoj]] [[Kategorio:Anglaj ilustristoj]] [[Kategorio:Anglaj karikaturistoj]] f2k1jgqicylnocj2mqsxb86j4xkai6k 0 948390 9418087 9416670 2026-07-01T12:56:10Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Augustin Théodule Ribot]] 9418087 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Augustin Théodule Ribot]] m6kxysjdvs25sh33wkrl1ez5bvwq6cz 0 948392 9418102 9416672 2026-07-01T12:58:40Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Augustin Théodule Ribot]] 9418102 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Augustin Théodule Ribot]] m6kxysjdvs25sh33wkrl1ez5bvwq6cz 0 948407 9418097 9416772 2026-07-01T12:57:50Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[John Singer Sargent]] 9418097 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[John Singer Sargent]] glwzb49ebp2kuokvr14m8y8pi8ke6nf 0 948452 9418093 9417054 2026-07-01T12:57:10Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Henri Martin (pentristo)]] 9418093 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Henri Martin (pentristo)]] slm9npzml9bf5hjjka317yyz14y80m2 1 948458 9418756 9417660 2026-07-02T11:50:28Z ThomasPusch 1869 /* Finala fazo */ 9418756 wikitext text/x-wiki == Mondpokalo 2026 kaj Afriko == Tiu ĉi mondpokalo estas aparte sukcesa por Afriko, naŭ (9) landoj de Afriko partoprenas. Tio estas nekutima atingo por la afrika futbalo, kiu ofte estis prezentita nur per unu aŭ du teamoj! Alie, ĉu la finala fazo estas neformale nomita nokaŭto? (''angle'': knock-out, same kiel por bokado)? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 17:33, 29 jun. 2026 (UTC) :Mi dubas ... Kompreneble tiel slange eblas diri, kaj ankaŭ guglo-tradukilo konas tiajn vortojn, sed mi neniam vidis seriozan dokumentiĝon de la anglismo, kaj pli grava demando estas, ĉu ĝi necesas. Slanga vorto povas esti utila se la slanga vorto peras iun aldonan emocion, estas aparte karesa, naŭziga, honoriga aŭ ofenda, sed laŭ mia impreso nokaŭto nur estas anglalingva fremdvorto kun algluita o-finaĵo, ne enhavas apartan juĝon kaj estas fakte malplena vorto. Tia vorto nur povas doni la impreson "mi tre entuziasmas pri la nuntempa internacia lingvo, la {{flago|usono}} {{flago|usono}} {{flago|usono}} "glora usonangla". Mi ĝenerale skeptikemas pri tiuj vortoj, kiuj iel ĉiam peras, ke la normala Esperanto ne estas sufiĉe mojosa, ne "sufiĉe kula". Sed en mia Esperanto la vorto kula entute ne estas sinonima al "mojosa", sed memorigas pri ĝena, nerva sangosuĉa insekto, kiu en mia vivkoncepto tute ne estas mojosa... Do, eĉ se la vorto aperus en PIV en 2036 aŭ PIV 2048, [https://vortaro.net/#Noka%C5%ADto_d nun ĝi evidente ne jam akceptiĝis], mi ne ŝatus ĝin kaj certe neniam uzus. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:30, 30 jun. 2026 (UTC) ::Mi vidas neniun logikan rilaton inter la konkursistema kaj boksa sencoj de ''knockout'', sed supozas ke ili estas sendependaj metaforigoj de la laŭvorta senco "elbato". Tial mi ne rekomendus uzi saman vorton por ili en Esperanto aŭ aliaj lingvoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:19, 30 jun. 2026 (UTC) == Finala fazo == La finala fazo jam komenciĝis antaŭ 2 tagoj, kaj nia teksto ankoraŭ ne estis preparita. Mi hieraŭ senesperiĝis en mia vana provo vastigi la ŝablonon {{ŝ|Turniro16+3-a loko}} al nun bezonata {{ŝ|Turniro32+3-a loko}}. Mi evidente ne sukcesis, kaj fine devis elturniĝi per aldona enŝovo de tre simple farita tabelo "Deksesonfinalo", post tio ekde la 4-a de julio eblos uzi la ŝablonon {{ŝ|Turniro16+3-a loko}} tute normale kiel ekz. en la antaŭa paĝo [[Futbala Mondpokalo 2022]]. Mi ankoraŭ ne enrubujigis la fiaskan provon {{ŝ|Turniro32+3-a loko}}, kvankam mi povos tion fari, ĉar la provo ne valoras censon. Tamen mi supozas ke iam estonte ankoraŭ necesos havi tian vastan skemon de unue 32 teamoj, de sesonfinalo ĝis finalo. Do ni povos iam estonte fari novan ŝablonon, kaj elturniĝi pri la nuna turniro laŭ mia improvizita solvo, aŭ, se rapide eblus instali sukcesan ŝablonon, ankoraŭ eblus supermeti mian provizoran solvon per vere solida. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:20, 30 jun. 2026 (UTC) n3gseumk7yhy9xcvzrtd1reetaqjbdv 9418761 9418756 2026-07-02T11:54:57Z ThomasPusch 1869 /* Finala fazo */ 9418761 wikitext text/x-wiki == Mondpokalo 2026 kaj Afriko == Tiu ĉi mondpokalo estas aparte sukcesa por Afriko, naŭ (9) landoj de Afriko partoprenas. Tio estas nekutima atingo por la afrika futbalo, kiu ofte estis prezentita nur per unu aŭ du teamoj! Alie, ĉu la finala fazo estas neformale nomita nokaŭto? (''angle'': knock-out, same kiel por bokado)? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 17:33, 29 jun. 2026 (UTC) :Mi dubas ... Kompreneble tiel slange eblas diri, kaj ankaŭ guglo-tradukilo konas tiajn vortojn, sed mi neniam vidis seriozan dokumentiĝon de la anglismo, kaj pli grava demando estas, ĉu ĝi necesas. Slanga vorto povas esti utila se la slanga vorto peras iun aldonan emocion, estas aparte karesa, naŭziga, honoriga aŭ ofenda, sed laŭ mia impreso nokaŭto nur estas anglalingva fremdvorto kun algluita o-finaĵo, ne enhavas apartan juĝon kaj estas fakte malplena vorto. Tia vorto nur povas doni la impreson "mi tre entuziasmas pri la nuntempa internacia lingvo, la {{flago|usono}} {{flago|usono}} {{flago|usono}} "glora usonangla". Mi ĝenerale skeptikemas pri tiuj vortoj, kiuj iel ĉiam peras, ke la normala Esperanto ne estas sufiĉe mojosa, ne "sufiĉe kula". Sed en mia Esperanto la vorto kula entute ne estas sinonima al "mojosa", sed memorigas pri ĝena, nerva sangosuĉa insekto, kiu en mia vivkoncepto tute ne estas mojosa... Do, eĉ se la vorto aperus en PIV en 2036 aŭ PIV 2048, [https://vortaro.net/#Noka%C5%ADto_d nun ĝi evidente ne jam akceptiĝis], mi ne ŝatus ĝin kaj certe neniam uzus. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:30, 30 jun. 2026 (UTC) ::Mi vidas neniun logikan rilaton inter la konkursistema kaj boksa sencoj de ''knockout'', sed supozas ke ili estas sendependaj metaforigoj de la laŭvorta senco "elbato". Tial mi ne rekomendus uzi saman vorton por ili en Esperanto aŭ aliaj lingvoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:19, 30 jun. 2026 (UTC) == Finala fazo == La finala fazo jam komenciĝis antaŭ 2 tagoj, kaj nia teksto ankoraŭ ne estis preparita. Mi hieraŭ senesperiĝis en mia vana provo vastigi la ŝablonon {{ŝ|Turniro16+3-a loko}} al nun bezonata {{ŝ|Turniro32+3-a loko}}. Mi evidente ne sukcesis, kaj fine devis elturniĝi per aldona enŝovo de tre simple farita tabelo "Deksesonfinalo", post tio ekde la 4-a de julio eblos uzi la ŝablonon {{ŝ|Turniro16+3-a loko}} tute normale kiel ekz. en la antaŭa paĝo [[Futbala Mondpokalo 2022]]. Mi ankoraŭ ne enrubujigis la fiaskan provon {{ŝ|Turniro32+3-a loko}}, kvankam mi povos tion fari, ĉar la provo ne valoras censon. Tamen mi supozas ke iam estonte ankoraŭ necesos havi tian vastan skemon de unue 32 teamoj, de sesonfinalo ĝis finalo. Do ni povos iam estonte fari novan ŝablonon, kaj elturniĝi pri la nuna turniro laŭ mia improvizita solvo, aŭ, se rapide eblus instali sukcesan ŝablonon, ankoraŭ eblus supermeti mian provizoran solvon per vere solida. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:20, 30 jun. 2026 (UTC) :Mi nun decidiĝis forigi mian malsukcesan provon {{ŝ|Turniro32+3-a loko}} de antaŭhieraŭ kiu simple ne funkcias, kaj lasi la nesukcesan ŝablonon nur kreus miskomprenojn - Mi tute ne havas ideon kiel devus funkcii, kaj pensas ke nove komenci estas pli simple ol provi ripari tiun ĉi senkapan provon de mi... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:54, 2 jul. 2026 (UTC) cfocd5dsy2z5w08b4xwjiemy1p1uycl 0 948494 9418088 9417341 2026-07-01T12:56:20Z EmausBot 32202 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Claude Michel (skulptisto)]] 9418088 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Claude Michel (skulptisto)]] 97syn5151p615vqdxggma38lypze9hi 0 948540 9418671 9417619 2026-07-02T10:14:03Z Sj1mor 12103 9418671 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, je ĉ. 1860.}} '''John LINNELL''' (naskita la 16-an de junio 1792 en [[Bloomsbury]], nun [[Londono]] {{ndash}} mortis la 20-an de januaro 1882 en Redhill, [[Surrey]]) estis angla [[Gravuraĵo|gravuristo]], [[Portreto|portretisto]] kaj [[Pejzaĝo|pejzaĝisto]]. Li estis [[Natura historio|naturalisto]] kaj rivalo de la artisto [[John Constable]]. Li ŝatis nordeŭropan arton de la [[Renesanco]], precipe [[Albrecht Dürer]]. Li ankaŭ kunlaboris kun la amatora artisto Edward Thomas Daniell, kaj kun [[William Blake]],<ref>Lee, Sidney, ed. (1893). "Linnell, John". ''Dictionary of National Biography''. '''33'''. London: Smith, Elder & Co.</ref> al kiu li prezentis la pentriston kaj verkiston Samuel Palmer kaj aliajn el la artgrupo nomita La antikvuloj ([[:en:Ancients_(art_group)|''the Ancients'']]). La tri filoj de Linnell, James Thomas Linnell, Thomas G. Linnell kaj William Linnell, ankaŭ fariĝis pentristoj. [[Dosiero:John_Linnell_-_Wheat_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Tritiko'' ({{Ĉirkaŭ}} 1860)]] [[Dosiero:John_Linnell_-_Hanson_Toot,_View_in_Dovedale_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Vido en Dovedale'' (1815)]] == Verkado == John Linnell estis talenta kaj multflanka artisto, laborante per oleo kaj akvareloj, kreante miniaturojn kaj presaĵojn kiel mezotintojn. Li akiris famon kaj konsiderindan riĉecon pentrante portretojn kaj miniaturojn, sed lia vera voko kuŝis en pastorecaj pejzaĝoj, klare influitaj de la nederlandaj majstroj. Komencante per imitado de [[Thomas Gainsborough]], li fine atingis kompletan originalecon. Linnell ĉefe emfazis la ĉielon, la nubojn kaj la lumludon; liaj pentraĵoj kombinas gracion kaj real-vivan koncepton kun bonega efektivigo. La Muzeo South Kensington posedas pentraĵon de herbejo kun knabinoj plukantaj florojn, kaj la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]] posedas la pentraĵojn ''"Lignohakistoj'' " kaj ''"La'' ''ventomuelejo"''. Pli poste en la vivo, Linnell gravuris, publikigante en 1833 serion de gravuraĵoj de la freskoj de la [[Siksta Kapelo]] de [[Mikelanĝelo|Michelangelo]], kaj en 1840 li kontrolis la elekton de paneloj el la pentraĵoj en [[Palaco Buckingham]], unu el kiuj, pejzaĝo [[Ticiano|de Ticiano]], li mem gravuris. Li pentris tiajn diversajn temojn kiel "Sankta Johano la predikanto", "La Interligo de Abraham", kaj "La Vojaĝo al Emaus", en kiuj la pejzaĝo kutime elstaras, sed la figuroj estas sufiĉe gravaj por doni la titolon al la verko. Sed lia nomo ĉefe famiĝas per pentrado de pejzaĝoj pro si mem. Liaj verkoj ĝenerale temas pri iu sceno de la tipa senokaza angla pejzaĝo, kiu estas impresita de la efiko de [[sunleviĝo]] aŭ [[sunsubiro]]. Ili estas plenaj de vera poezia sento, kaj riĉaj kaj brilaj laŭ koloroj. Efektive, li donis al siaj pli postaj pentraĵoj pli poezian karakteron kaj laboris ĉefe kiel portretisto kaj miniaturisto ĝis 1847, post kio li revenis al [[Pejzaĝismo|pejzaĝa pentrarto]]. Linnell neniam estis akceptita en la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝan Akademion]]. Li fariĝis baptisto jam en 1812, kaj dum la lastaj tridek jaroj de sia vivo, lia vivo estis dominita de [[Religia fanatikeco|religia]] [[Religia fanatikeco|pasio]].<ref>{{Literatur|Autor=|Titel=Linnell, John|Sammelwerk=William Turner und die Landschaft seiner Zeit – &#91;Kunst um 1800 : Ausstellung&#93;, Hamburger Kunsthalle &#91;19. Mai bis 18. Juli 1976 : Katalog&#93;|Verlag=Prestel|Ort=München|Datum=1976|ISBN=3-7913-0375-9|Seiten=350–351|Kommentar=Leseprobe|Online={{archive.org |williamturnerund0000unse |Blatt=350}}}}</ref> == Galerio == === Pejzaĝoj === <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:John_Linnell_(1792-1882)_-_Kensington_Gravel_Pits_-_N05776_-_National_Gallery.jpg|alternative=Kensington Gravel Pits (1811–1812), Tate Britain| ''Gruzejoj de Kensington'' (1811{{ndash}}1812), Tate Britain Dosiero:John_Linnell_-_In_Dovedale_-_Google_Art_Project_(2467112).jpg|alternative=In Dovedale (1814), Yale Center for British Art| ''En Dovedale'' (1814), Yale Centro por Brita Arto Dosiero:John_Linnell_(1792-1882)_-_Kingsey_Village,_near_Thame,_Oxfordshire_-_290365_-_National_Trust.jpg| ''Vilaĝo Kingsey'' (1826), Calke Abbey Dosiero:John_Linnell_-_The_Rest_on_the_Flight_into_Egypt_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Rest on the Flight into Egypt (c.1827), Yale Center for British Art| ''La ripozo dum la fuĝo en Egiptujon'' ( {{Ĉirkaŭ}} 1827), Yale Centro por Brita Arto Dosiero:John_Linnell_-_The_Last_Load.JPG|alternative=The Last Load (1853), Tate Britain| ''La lasta ŝarĝo'' (1853), Tate Britain Dosiero:John_Linnell_(1792-1882)_-_Harvest_Moon_-_T00043_-_Tate.jpg|alternative=Harvest Moon (1858), Tate Britain| ''Rikolta luno'' (1858), Tate Britain Dosiero:John_Linnell_-_The_Prophet_Balaam_and_the_Angel_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Prophet Balaam and the Angel (1859), Museum of Fine Arts, Houston| ''La profeto Balaamo kaj la anĝelo'' (1859), Muzeo de Belartoj, Houston Dosiero:John_Linnell_(1792-1882)_-_Reapers,_Noonday_Rest_-_N01546_-_National_Gallery.jpg|alternative=Reapers, Noonday Rest (1865), Tate Britain| ''Rikoltistoj, tagmeza ripozo'' (1865), Tate Britain </gallery> === Portretoj === <gallery mode="packed" heights="150"> <!--File:Mrs_William_Wilberforce_and_Child.jpeg|alternative=Mrs William Wilberforce and Child, 1824| ''Sinjorino [[William Wilberforce]] kaj infano'', 1824--> Dosiero:John_Linnell_-_William_Collins,_R.A._-_Google_Art_Project.jpg|alternative=William Collins (1831)| William Collins (1831) Dosiero:Sir_Robert_Peel,_2nd_Bt_by_John_Linnell.jpg|alternative=Portrait of Sir Robert Peel (1838)| ''Portreto de Siro [[Robert Peel]]'' (1838) Dosiero:Sir_Thomas_Baring.jpg|alternative=Thomas Baring (1842)| Thomas Baring (1842) Dosiero:William_Coningham_(1815-1884)_by_John_Linnel_(1792-1882).jpg| William Coningham (1842) Dosiero:John_Linnell_-_Thomas_Carlyle,_1795_-_1881._Historian_and_essayist_-_PG_893_-_National_Galleries_of_Scotland.jpg|alternative=Thomas Carlyle (1844)| [[Thomas Carlyle]] (1844) Dosiero:John_Linnell_-_Augustus_Wall_Callcott,_R.A._-_Google_Art_Project.jpg| Augustus Wall Callcott (1847) </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/linnell_john.html Linnell online] (ArtCyclopedia) * [https://www.fitzmuseum.cam.ac.uk/gallery/linnell/ The John Linnell Archive] ĉe la Fitzwilliam Museum, {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Linnell, John}} [[Kembriĝo (Britio)|Kembriĝo]] [[Kategorio:Anglaj portretistoj]] [[Kategorio:Anglaj akvarelistoj]] cn0ttxfmmn1ez9su75mfv4ybsf1y4xw 0 948551 9418206 9417692 2026-07-01T17:18:39Z Alm76fym 112447 9418206 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Megan Anna RAPINOE''' (naskita la 5-an de julio 1985, en [[Redding]], [[Kalifornio]]) estas usona eks-profesia [[Futbalo|futbalisto]]. Ŝi laste havis kontrakto kun Seattle Reign FC kaj ludis por la usona nacia teamo de 2006 ĝis 2023, kun kiu ŝi gajnis la [[Virina Futbala Mondpokalo|Mondpokalan]] titolon en [[Virina Futbala Mondpokalo 2015|2015]] kaj [[Virina Futbala Mondpokalo 2019|2019]], la duan lokon ĉe la [[Virina Futbala Mondpokalo 2011|Monda Pokalo 2011]], kaj [[Olimpiaj ludoj|olimpikan]] [[Ora medalo|oran medalon]] ([[Somera Olimpiko 2012|Londono 2012)]]. Ĉe la fino de la Virina Mondpokalo de 2019, ŝi gajnis la Oran Pilkon kaj la Oran Boton. Rapinoe estas la unua futbalisto, ĉu ina ĉu vira, kiu trafis olimpikan golon ĉe la Olimpikoj: en [[Somera Olimpiko 2012|Londono 2012]], atingon ŝi ripetis en [[Somera Olimpiko 2020|Tokio 2020]]<ref>{{Cite web|last=Martin|first=Will|title=La estadounidense Megan Rapinoe se lució con gol olímpico ante Australia|url=https://www.vanguardia.com/deportes/juegos-olimpicos/la-estadounidense-megan-rapinoe-se-lucio-con-gol-olimpico-ante-australia-BH4090113|access-date=2026-05-04|website=vanguardia.com|date=5-a de aŭgusto 2021|access-date=30-a de junio 2026|language=es}}</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20231021105303/https://www.olreign.com/megan-rapinoe Megan Rapinoe] ĉe Seattle Reign FC (arkivita) * {{IMDb nomo|4586488}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rapinoe, Megan}} [[Kategorio:Usonaj futbalistoj]] 80em7s83vt6eg129e3wfv91d3fqavks 0 948649 9418128 9417990 2026-07-01T13:30:16Z ThomasPusch 1869 prononco 9418128 wikitext text/x-wiki {{aliaj signifoj|Bourguignon}} {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = bourguignon-sous-Coucy (Aisne) fontaine-oratoire Saint-Amand.JPG | bildo-priskribo = <!-- [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|buʁɡinjˈɔ̃ su kˈusi}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. [[Dosiero:Bourguignon-sous-Coucy (Aisne) église.JPG|eta|maldekstra|250ra|{{centre|loka katolika kirko }}]] La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] 6y9jcunsezu6lrw7g0cp3nxlhb3onuc 0 948654 9418127 9417991 2026-07-01T13:29:15Z ThomasPusch 1869 prononco 9418127 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|bˈuʁ e komˈɛ̃}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] pa4q1zc37s62s7tlaxtueh3wk1i7mje 9418154 9418127 2026-07-01T14:11:42Z ThomasPusch 1869 9418154 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|bˈuʁ e komˈɛ̃}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] dle4v4gan3dg9bfscbzhxuonezbuapc 0 948659 9418129 9418020 2026-07-01T13:31:36Z ThomasPusch 1869 prononco 9418129 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Bourguignon-sous-Montbavin (Aisne) city limit sign.JPG }} [[Dosiero:P5200033 DxO copie.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|loka kastelo}}]] [[Dosiero:Vendangeoirs Hédouville et Cuzey 2.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|historia vinfarejo (loke nomata ''vendangeoir'') de la familioj Hédouville kaj Cuzey}}]] '''{{PAĜONOMO}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|buʁɡinjˈɔ̃ sˈu mɔ̃bavˈɛ̃}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] i2t8e97vxm2ugyez56kjrlbd07hrcq1 0 948663 9418130 9418029 2026-07-01T13:33:27Z ThomasPusch 1869 prononco 9418130 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''', prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|bʁɑ̃kˈuʁ ɑ̃ laɔnwˈa}}], do "Brancourt en regiono [[arondismento Laon|Laon]]", estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] dxvnt3fxf3jd4vofuch3j6nb4uc82pn 0 948664 9418120 9418033 2026-07-01T13:23:06Z ThomasPusch 1869 9418120 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> (do "Braye en regiono [[arondismento Laon|Laon]]") estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) --> <br/> [[Dosiero:Braye-en-Laonnois (Aisne) Canal de l'Oise à l'Aisne, écluse nr 10 de Moulin-Brulé.JPG|eta|maldekstra|280ra|{{centre|loka [[kluzo]] de [[kanalo (akvovojo)|kanalo]] inter la [[Uazo (rivero)|Uazo]] (''Oise'') kaj ties alfluo ''Aisne'', nomata same kiel la [[Aisne|departemento]]}}]] <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] cvab6nqt8btqp7xmtfjs4kvmm7onzr9 0 948671 9418131 9418049 2026-07-01T13:34:14Z ThomasPusch 1869 prononco 9418131 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Brie - Eglise 20.jpg | bildo-priskribo = loka katolika kirko }} '''Brie''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|bʁˈi}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) --> <br/> [[Dosiero:Brie - La mairie 2023.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] gybxwgpkm41fn6z8ws7e6t56q5n78sj 9418133 9418131 2026-07-01T13:35:36Z ThomasPusch 1869 9418133 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Brie - Eglise 20.jpg | bildo-priskribo = loka katolika kirko }} '''Brie''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|bʁˈiː}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) --> <br/> [[Dosiero:Brie - La mairie 2023.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] q3p3tmjjpar5tx0aat9bvy1av1d4ak8 9418223 9418133 2026-07-01T17:38:47Z ThomasPusch 1869 9418223 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Brie}} {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Brie - Eglise 20.jpg | bildo-priskribo = loka katolika kirko }} '''Brie''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|bʁˈiː}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) --> <br/> [[Dosiero:Brie - La mairie 2023.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] 4oncchg8l675su422cpff6rku3mjts2 0 948673 9418113 9418048 2026-07-01T13:17:59Z ThomasPusch 1869 9418113 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- --> }} [[Dosiero:Bruyères-et-Montbérault - IMG 2892.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|lloka lernejo}}]] [[Dosiero:Bruyères-et-Montbérault (02) Église Notre-Dame Extérieur 01.JPG|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la paroĥa katolika kirko}}]] '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] iugr9raxdjzkuqdhljnwodq0zx3scjs 9418132 9418113 2026-07-01T13:35:21Z ThomasPusch 1869 9418132 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- --> }} [[Dosiero:Bruyères-et-Montbérault - IMG 2892.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|lloka lernejo}}]] [[Dosiero:Bruyères-et-Montbérault (02) Église Notre-Dame Extérieur 01.JPG|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la paroĥa katolika kirko}}]] '''{{PAĜONOMO}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|bʁyjˈɛʁ e mɔ̃beʁˈoː}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] donmespihlt38rlaxfglrbfsr9h2fao 0 948674 9418134 9418056 2026-07-01T13:39:41Z ThomasPusch 1869 prononco 9418134 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Bucy}} {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = }} '''{{PAĜONOMO}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|bysˈi lɛ sɜʁn'i}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * [https://www.ca-paysdelaon.fr/pays-de-laon/les-communes/bucy-les-cerny/ eta paĝo en retejo de la koncerna komunumaro] ({{fr}}) * [https://https://www.facebook.com/BucyLesCerny/ {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:Bucy-lès-Cerny - Eglise 10.jpg|eta|maldekstra|330ra|{{centre|la loka katolika kirko}}]] <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] cigv73ttmtlox59bec2vbr45e0k73k3 0 948683 9418107 9418057 2026-07-01T13:13:06Z ThomasPusch 1869 9418107 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Bucy}} {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] m05wser5e181xxo9jd11duy1tyzvn9c 9418111 9418107 2026-07-01T13:16:45Z ThomasPusch 1869 2 bildoj aldonataj 9418111 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Bucy}} {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Bucy-lès-Pierrepont (Aisne) city limit sign.JPG }} [[Dosiero:FR-02-Bucy-lès-Pierrepont.JPG|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la loka katolika kirko}}]] '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] mjef1q4op2p82yzqemnb7ro9a1sznq6 9418112 9418111 2026-07-01T13:16:57Z ThomasPusch 1869 9418112 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Bucy}} {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Bucy-lès-Pierrepont (Aisne) city limit sign.JPG }} [[Dosiero:FR-02-Bucy-lès-Pierrepont.JPG|eta|maldekstra|200ra|{{centre|la loka katolika kirko}}]] '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] rs3k2v393ovtkkj9qsnk0e0wtbinq0f 9418135 9418112 2026-07-01T13:39:51Z ThomasPusch 1869 prononco 9418135 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Bucy}} {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Bucy-lès-Pierrepont (Aisne) city limit sign.JPG }} [[Dosiero:FR-02-Bucy-lès-Pierrepont.JPG|eta|maldekstra|200ra|{{centre|la loka katolika kirko}}]] '''{{PAĜONOMO}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|bysˈi lˈɛ pjɛʁpˈɔ̃}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] j0nebsaqebidriy31b1nmaod4pjvh14 9418136 9418135 2026-07-01T13:40:08Z ThomasPusch 1869 9418136 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Bucy}} {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Bucy-lès-Pierrepont (Aisne) city limit sign.JPG }} [[Dosiero:FR-02-Bucy-lès-Pierrepont.JPG|eta|maldekstra|200ra|{{centre|la loka katolika kirko}}]] '''{{PAĜONOMO}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|bysˈi lɛ pjɛʁpˈɔ̃}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] m610tuz9lxyot29gt79rqygqyisyxgq 0 948684 9418141 9418059 2026-07-01T13:54:07Z ThomasPusch 1869 prononco 9418141 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Bucy}} {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|sɜʁnˈi lɛ bysˈi}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) --> <br/> [[Dosiero:Cerny-lès-Bucy (Aisne) église (02).JPG|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la loka katolika kirko}}]] <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] ju30sdn1exx93egulq4vyugzglnu55g 0 948685 9418119 9418060 2026-07-01T13:21:00Z ThomasPusch 1869 9418119 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] g3pl5gysbdhv6hymz5js0bi2bqj1niz 9418137 9418119 2026-07-01T13:42:01Z ThomasPusch 1869 prononco 9418137 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|kamlˈɛ̃}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] 6rcgt4jyk2un3cwihxml3wni8xazhnd 0 948686 9418106 9418061 2026-07-01T13:12:27Z ThomasPusch 1869 2 bildoj aldonataj 9418106 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Caillouël-Crépigny (Aisne) mairie.JPG | bildo-priskribo = la administrejo }} '''{{PAĜONOMO}}''' <!-- - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|?}}] - --> estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) --> <br/> [[Dosiero:Caillouël-Crépigny (Aisne) église Saint-Pierre, vue du sud.JPG|eta|maldekstra|330ra|{{centre|loka katolika kirko [[sankta Petro]]}}]] <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] 50j6qulp7n0s3ny352u3ld7uzozi1hv 9418139 9418106 2026-07-01T13:50:32Z ThomasPusch 1869 9418139 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Caillouël-Crépigny (Aisne) mairie.JPG | bildo-priskribo = la administrejo }} '''{{PAĜONOMO}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|kaˈjwl-kʁepinjˈi}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] <!-- == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) --> <br/> [[Dosiero:Caillouël-Crépigny (Aisne) église Saint-Pierre, vue du sud.JPG|eta|maldekstra|330ra|{{centre|loka katolika kirko [[sankta Petro]]}}]] <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] ks4i2flecd5i8qi2ehr5h4dbotpc15c 0 948687 9418064 2026-07-01T12:11:13Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1357923460|Jean-Baptiste Monnoyer]]" 9418064 wikitext text/x-wiki '''Jean-Baptiste MONNOYER''' <ref>Liaj samtempuloj simple nomis lin '''Baptiste'''.</ref>, ankaŭ ''Baptiste père'' kaj ''Old Baptist''; (baptita la 12-an de januaro aŭ la 19-an de julio 1636 en [[Lillo]] – mortis la 16-an de februaro 1699 en [[Londono]]) estis franc-flandra pentristo, kiu specialiĝis pri floraj pecoj. Li estis ligita al la tapiŝlaborejoj de [[Manufakturo Gobelin|gobelinoj]] kaj ankaŭ al la tapiŝlaborejoj de Beauvais, kie li produktis karikaturojn de fruktoj kaj floroj por la tapiŝteksistoj, kaj ĉe Beauvais li estis unu el tri pentristoj <ref>The other two were Jean Baptiste Blin (or Belin) de Fontenay, Monnoyer's son-in-law, and [[Guy Louis de Vernansal]] the Elder; Monnoyer's role in this particular case was apparently secondary. ([[Edith Standen|Edith A. Standen]], "The Story of the Emperor of China: A Beauvais Tapestry Series" ''Metropolitan Museum Journal'' '''11''' (1976, pp. 103-117), p. 115).</ref> kiuj kunlaboris por produkti karikaturojn por la serio ''La Imperiestro de Ĉinio''. [[Dosiero:Monnoyer_Jean-Baptiste_03.jpg|maldekstra|eta|''Bouquet de Fleurs'' (Musée des Beaux-Arts, Marsejlo)]] [[Dosiero:Still_life_monnoyer.jpg|dekstra|eta|''Pentrita aranĝitaĵo kun floroj en ŝtonvazo'']] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]] 02h92trkre0ci6tgbp2h3do6rprg6bt 9418065 9418064 2026-07-01T12:11:52Z Sj1mor 12103 9418065 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jean-Baptiste MONNOYER''' <ref>Liaj samtempuloj simple nomis lin '''Baptiste'''.</ref>, ankaŭ ''Baptiste père'' kaj ''Old Baptist''; (baptita la 12-an de januaro aŭ la 19-an de julio 1636 en [[Lillo]] – mortis la 16-an de februaro 1699 en [[Londono]]) estis franc-flandra pentristo, kiu specialiĝis pri floraj pecoj. Li estis ligita al la tapiŝlaborejoj de [[Manufakturo Gobelin|gobelinoj]] kaj ankaŭ al la tapiŝlaborejoj de Beauvais, kie li produktis karikaturojn de fruktoj kaj floroj por la tapiŝteksistoj, kaj ĉe Beauvais li estis unu el tri pentristoj <ref>The other two were Jean Baptiste Blin (or Belin) de Fontenay, Monnoyer's son-in-law, and [[Guy Louis de Vernansal]] the Elder; Monnoyer's role in this particular case was apparently secondary. ([[Edith Standen|Edith A. Standen]], "The Story of the Emperor of China: A Beauvais Tapestry Series" ''Metropolitan Museum Journal'' '''11''' (1976, pp. 103-117), p. 115).</ref> kiuj kunlaboris por produkti karikaturojn por la serio ''La Imperiestro de Ĉinio''. [[Dosiero:Monnoyer_Jean-Baptiste_03.jpg|maldekstra|eta|''Bouquet de Fleurs'' (Musée des Beaux-Arts, Marsejlo)]] [[Dosiero:Still_life_monnoyer.jpg|dekstra|eta|''Pentrita aranĝitaĵo kun floroj en ŝtonvazo'']] == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Monnoyer, Jean-Baptiste}} [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]] 6kpa31b5k5jwue52mny9x92a264e0rw 9418066 9418065 2026-07-01T12:12:28Z Sj1mor 12103 9418066 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jean-Baptiste MONNOYER''' <ref>Liaj samtempuloj simple nomis lin '''Baptiste'''.</ref>, ankaŭ {{l-fr|Baptiste père}} kaj {{l-en|Old Baptist}}; (baptita la 12-an de januaro aŭ la 19-an de julio 1636 en [[Lillo]] – mortis la 16-an de februaro 1699 en [[Londono]]) estis franc-flandra pentristo, kiu specialiĝis pri floraj pecoj. Li estis ligita al la tapiŝlaborejoj de [[Manufakturo Gobelin|gobelinoj]] kaj ankaŭ al la tapiŝlaborejoj de Beauvais, kie li produktis karikaturojn de fruktoj kaj floroj por la tapiŝteksistoj, kaj ĉe Beauvais li estis unu el tri pentristoj <ref>The other two were Jean Baptiste Blin (or Belin) de Fontenay, Monnoyer's son-in-law, and [[Guy Louis de Vernansal]] the Elder; Monnoyer's role in this particular case was apparently secondary. ([[Edith Standen|Edith A. Standen]], "The Story of the Emperor of China: A Beauvais Tapestry Series" ''Metropolitan Museum Journal'' '''11''' (1976, pp. 103-117), p. 115).</ref> kiuj kunlaboris por produkti karikaturojn por la serio ''La Imperiestro de Ĉinio''. [[Dosiero:Monnoyer_Jean-Baptiste_03.jpg|maldekstra|eta|''Bouquet de Fleurs'' (Musée des Beaux-Arts, Marsejlo)]] [[Dosiero:Still_life_monnoyer.jpg|dekstra|eta|''Pentrita aranĝitaĵo kun floroj en ŝtonvazo'']] == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Monnoyer, Jean-Baptiste}} [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]] r65uopkazngcn38yggv8xjxpxlil2mg 9418067 9418066 2026-07-01T12:13:38Z Sj1mor 12103 9418067 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jean-Baptiste MONNOYER''' <ref>Liaj samtempuloj simple nomis lin '''Baptiste'''.</ref>, ankaŭ {{l-fr|Baptiste père}} kaj {{l-en|Old Baptist}}; (baptita la 12-an de januaro aŭ la 19-an de julio 1636 en [[Lillo]] – mortis la 16-an de februaro 1699 en [[Londono]]) estis franc-flandra pentristo, kiu specialiĝis pri floraj pecoj. Li estis ligita al la tapiŝlaborejoj de [[Manufakturo Gobelin|gobelinoj]] kaj ankaŭ al la tapiŝlaborejoj de Beauvais, kie li produktis karikaturojn de fruktoj kaj floroj por la tapiŝteksistoj, kaj ĉe Beauvais li estis unu el tri pentristoj <ref>La aliaj du estis Jean Baptiste Blin (aŭ Belin) de Fontenay, la bofilo de Monnoyer, kaj Guy Louis de Vernansal la pli aĝa; la rolo de Monnoyer en ĉi tiu aparta kazo estis ŝajne sekundara. (Edith A. Standen, "The Story of the Emperor of China: A Beauvais Tapestry Series" ''Metropolitan Museum Journal'' '''11''' (1976, pp. 103-117), p. 115).</ref> kiuj kunlaboris por produkti karikaturojn por la serio ''La Imperiestro de Ĉinio''. [[Dosiero:Monnoyer_Jean-Baptiste_03.jpg|maldekstra|eta|''Bouquet de Fleurs'' (Musée des Beaux-Arts, Marsejlo)]] [[Dosiero:Still_life_monnoyer.jpg|dekstra|eta|''Pentrita aranĝitaĵo kun floroj en ŝtonvazo'']] == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Monnoyer, Jean-Baptiste}} [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]] k0whm9qs2asft9liu3exccz63tvvi39 0 948688 9418068 2026-07-01T12:24:04Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1360769578|Lorenzo Lotto]]" 9418068 wikitext text/x-wiki '''Lorenzo LOTTO''' (naskiĝis je ĉ. 1480 en [[Venecio]] &#x2013; mortis je 1556/57 en [[Loreto (Italio)|Loreto]]) estis itala renesanca pentristo, desegnisto kaj ilustristo, tradicie lokita en la venecia skolo, kvankam granda parto de lia kariero estis pasigita en aliaj norditalaj urboj. Li pentris ĉefe [[Retablo|retablojn]], religiajn temojn kaj portretojn. Li aktivis dum la Alta Renesanco kaj la unua duono de la [[Manierismo|manierista]] periodo, sed lia verkaro konservis ĝenerale stilon similan al la alta renesanco dum lia tuta kariero, kvankam liaj nervozaj kaj ekscentraj pozoj kaj distordoj reprezentis transiran stadion al la florencaj kaj romaj manieristoj. Dum sia vivo Lotto estis tre respektata pentristo kaj certe populara en Norda Italio; li estas tradicie inkludita en la Venecia Skolo, sed lia sendependa kariero fakte metas lin ekster la venecia arta scenejo. Li certe ne estis tiel alte estimata en Venecio kiel en la aliaj urboj kie li laboris, ĉar li havis stilan individuecon, eĉ [[Idiosinkrazio|idiosinkrazian]] stilon (kvankam ĝi konvenas ene de la parametroj de Altrenesanca pentraĵo), kaj, post lia morto, li iom post iom fariĝis neglektita kaj poste preskaŭ forgesita. Ĉi tiu forgeso povus esti atribuita al la fakto, ke liaj verkoj nun restas en malpli konataj preĝejoj aŭ en provincaj muzeoj. [[Dosiero:Lorenzo_Lotto_057.jpg|maldekstra|eta|''Madono de la rozario'' (1539), oleo sur kanvaso (preĝejo de San Domenico, Cingoli)]] [[Dosiero:Lotto_Adoration_of_the_Child.jpg|eta|La a''dorado de la infano'', (ĉ. 1508), oleo sur panelo, Nacia Muzeo en Krakovo]] [[Dosiero:Lorenzo_Lotto_051.jpg|eta|''Portreto de juna viro'' (1526)]] [[Dosiero:(Treviso)_Venere_adornata_dalle_Grazie_e_da_Quattro_Amorini_di_Lorenzo_Lotto.jpg|eta|''Venuso ornamita fare de la Gracioj kaj Kvar Kupidoj'' (1527), Complesso di santa Caterina en [[Trevizo]]]] [[Dosiero:Lorenzo_Lotto_-_Andrea_Odoni_(1488-1545)_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Portreto de Andrea Odoni'' (1527), [[Brita Reĝa Kolekto|Reĝa Kolekto]]]] [[Dosiero:Lorenzo_Lotto_046.jpg|eta|''Venecia virino en la alivestiĝo de [[Lucretia|Lukretio]]'' (1533)]] [[Dosiero:Lorenzo_Lotto_-_Venus_and_Cupid_(c._1520's).jpg|eta|''Venuso kaj Kupido'', 1530, [[Metropola Muzeo de Arto]]]] [[Dosiero:Lorenzo_Lotto_043.jpg|eta|''Frato Gregorio Belo de Vicenza'', 1547, Metropola Muzeo de Arto]] [[Dosiero:Giovan_Francesco_Capoferri_su_dis._di_lorenzo_lotto,_tarsia_con_'magnum_chaos',_1524-31.JPG|eta|Intarsio de la koruso de Santa Maria Maggiore, Bergamo, 1524-1531]] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/lotto_lorenzo.html La pentraĵoj de Lotto en diversaj muzeoj de la mondo] * [https://web.archive.org/web/20051125233132/http://www.nga.gov/exhibitions/lotto/realsp/room5-4.htm Lorenzo Lotto: retrovita majstro de la Renesanco] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/96665 Pentristoj de la realeco: la heredaĵo de Leonardo kaj Caravaggio en Lombardio], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Lotto (vidu indekson) * [https://www.metmuseum.org/exhibitions/listings/2012/accademia-carrara Bellini, Ticiano, kaj Lotto: Nord-italaj pentraĵoj el la ekspozicio Accademia Carrara, Bergamo] ĉe la Metropolitena Muzeo de Arto (la 15-a de majo - la 3-a de septembro 2012) [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 15-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Italaj ilustristoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1480-1489]] [[Kategorio:Veneciaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Artikoloj kun hCards]] qq4nsmsthw5dml799wquzh5jlcz425v 9418069 9418068 2026-07-01T12:24:45Z Sj1mor 12103 9418069 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Lorenzo LOTTO''' (naskiĝis je ĉ. 1480 en [[Venecio]] &#x2013; mortis je 1556/57 en [[Loreto (Italio)|Loreto]]) estis itala renesanca pentristo, desegnisto kaj ilustristo, tradicie lokita en la venecia skolo, kvankam granda parto de lia kariero estis pasigita en aliaj norditalaj urboj. Li pentris ĉefe [[Retablo|retablojn]], religiajn temojn kaj portretojn. Li aktivis dum la Alta Renesanco kaj la unua duono de la [[Manierismo|manierista]] periodo, sed lia verkaro konservis ĝenerale stilon similan al la alta renesanco dum lia tuta kariero, kvankam liaj nervozaj kaj ekscentraj pozoj kaj distordoj reprezentis transiran stadion al la florencaj kaj romaj manieristoj. Dum sia vivo Lotto estis tre respektata pentristo kaj certe populara en Norda Italio; li estas tradicie inkludita en la Venecia Skolo, sed lia sendependa kariero fakte metas lin ekster la venecia arta scenejo. Li certe ne estis tiel alte estimata en Venecio kiel en la aliaj urboj kie li laboris, ĉar li havis stilan individuecon, eĉ [[Idiosinkrazio|idiosinkrazian]] stilon (kvankam ĝi konvenas ene de la parametroj de Altrenesanca pentraĵo), kaj, post lia morto, li iom post iom fariĝis neglektita kaj poste preskaŭ forgesita. Ĉi tiu forgeso povus esti atribuita al la fakto, ke liaj verkoj nun restas en malpli konataj preĝejoj aŭ en provincaj muzeoj. [[Dosiero:Lorenzo_Lotto_057.jpg|maldekstra|eta|''Madono de la rozario'' (1539), oleo sur kanvaso (preĝejo de San Domenico, Cingoli)]] [[Dosiero:Lotto_Adoration_of_the_Child.jpg|eta|La a''dorado de la infano'', (ĉ. 1508), oleo sur panelo, Nacia Muzeo en Krakovo]] [[Dosiero:Lorenzo_Lotto_051.jpg|eta|''Portreto de juna viro'' (1526)]] [[Dosiero:(Treviso)_Venere_adornata_dalle_Grazie_e_da_Quattro_Amorini_di_Lorenzo_Lotto.jpg|eta|''Venuso ornamita fare de la Gracioj kaj Kvar Kupidoj'' (1527), Complesso di santa Caterina en [[Trevizo]]]] [[Dosiero:Lorenzo_Lotto_-_Andrea_Odoni_(1488-1545)_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Portreto de Andrea Odoni'' (1527), [[Brita Reĝa Kolekto|Reĝa Kolekto]]]] [[Dosiero:Lorenzo_Lotto_046.jpg|eta|''Venecia virino en la alivestiĝo de [[Lucretia|Lukretio]]'' (1533)]] [[Dosiero:Lorenzo_Lotto_-_Venus_and_Cupid_(c._1520's).jpg|eta|''Venuso kaj Kupido'', 1530, [[Metropola Muzeo de Arto]]]] [[Dosiero:Lorenzo_Lotto_043.jpg|eta|''Frato Gregorio Belo de Vicenza'', 1547, Metropola Muzeo de Arto]] [[Dosiero:Giovan_Francesco_Capoferri_su_dis._di_lorenzo_lotto,_tarsia_con_'magnum_chaos',_1524-31.JPG|eta|Intarsio de la koruso de Santa Maria Maggiore, Bergamo, 1524-1531]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/lotto_lorenzo.html La pentraĵoj de Lotto en diversaj muzeoj de la mondo] * [https://web.archive.org/web/20051125233132/http://www.nga.gov/exhibitions/lotto/realsp/room5-4.htm Lorenzo Lotto: retrovita majstro de la Renesanco] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/96665 Pentristoj de la realeco: la heredaĵo de Leonardo kaj Caravaggio en Lombardio], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Lotto (vidu indekson) * [https://www.metmuseum.org/exhibitions/listings/2012/accademia-carrara Bellini, Ticiano, kaj Lotto: Nord-italaj pentraĵoj el la ekspozicio Accademia Carrara, Bergamo] ĉe la Metropolitena Muzeo de Arto (la 15-a de majo - la 3-a de septembro 2012) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lotto, Lorenzo}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 15-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Italaj ilustristoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1480-1489]] [[Kategorio:Veneciaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Artikoloj kun hCards]] f8u6o949onxagn19bkv3kc08x7vrya4 9418074 9418069 2026-07-01T12:29:56Z Sj1mor 12103 9418074 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Supozita memportreto, je la 1540-aj jaroj,<br> oleofarbo sur lignotabulo}} '''Lorenzo LOTTO''' (naskiĝis je ĉ. 1480 en [[Venecio]] &#x2013; mortis je 1556/57 en [[Loreto (Italio)|Loreto]]) estis itala renesanca pentristo, desegnisto kaj ilustristo, tradicie lokita en la venecia skolo, kvankam granda parto de lia kariero estis pasigita en aliaj norditalaj urboj. Li pentris ĉefe [[Retablo|retablojn]], religiajn temojn kaj portretojn. Li aktivis dum la Alta Renesanco kaj la unua duono de la [[Manierismo|manierista]] periodo, sed lia verkaro konservis ĝenerale stilon similan al la alta renesanco dum lia tuta kariero, kvankam liaj nervozaj kaj ekscentraj pozoj kaj distordoj reprezentis transiran stadion al la florencaj kaj romaj manieristoj. Dum sia vivo Lotto estis tre respektata pentristo kaj certe populara en Norda Italio; li estas tradicie inkludita en la Venecia Skolo, sed lia sendependa kariero fakte metas lin ekster la venecia arta scenejo. Li certe ne estis tiel alte estimata en Venecio kiel en la aliaj urboj kie li laboris, ĉar li havis stilan individuecon, eĉ [[Idiosinkrazio|idiosinkrazian]] stilon (kvankam ĝi konvenas ene de la parametroj de Altrenesanca pentraĵo), kaj, post lia morto, li iom post iom fariĝis neglektita kaj poste preskaŭ forgesita. Ĉi tiu forgeso povus esti atribuita al la fakto, ke liaj verkoj nun restas en malpli konataj preĝejoj aŭ en provincaj muzeoj. [[Dosiero:Lorenzo_Lotto_057.jpg|280ra|dekstra|eta|''Madono de la rozario'' (1539), oleo sur kanvaso (preĝejo de San Domenico, Cingoli)]] == Galerio == <gallery> Dosiero:Lotto_Adoration_of_the_Child.jpg|La a''dorado de la infano'', (ĉ. 1508), oleo sur panelo, Nacia Muzeo en Krakovo Dosiero:Lorenzo_Lotto_051.jpg|''Portreto de juna viro'' (1526) Dosiero:(Treviso)_Venere_adornata_dalle_Grazie_e_da_Quattro_Amorini_di_Lorenzo_Lotto.jpg|''Venuso ornamita fare de la Gracioj kaj Kvar Kupidoj'' (1527), Complesso di santa Caterina en [[Trevizo]] Dosiero:Lorenzo_Lotto_-_Andrea_Odoni_(1488-1545)_-_Google_Art_Project.jpg|''Portreto de Andrea Odoni'' (1527), [[Brita Reĝa Kolekto|Reĝa Kolekto]] Dosiero:Lorenzo_Lotto_046.jpg|''Venecia virino en la alivestiĝo de [[Lucretia|Lukretio]]'' (1533) Dosiero:Lorenzo_Lotto_-_Venus_and_Cupid_(c._1520's).jpg|''Venuso kaj Kupido'', 1530, [[Metropola Muzeo de Arto]] Dosiero:Lorenzo_Lotto_043.jpg|''Frato Gregorio Belo de Vicenza'', 1547, Metropola Muzeo de Arto Dosiero:Giovan_Francesco_Capoferri_su_dis._di_lorenzo_lotto,_tarsia_con_'magnum_chaos',_1524-31.JPG|eta|Intarsio de la koruso de Santa Maria Maggiore, Bergamo, 1524-1531 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/lotto_lorenzo.html La pentraĵoj de Lotto en diversaj muzeoj de la mondo] * [https://web.archive.org/web/20051125233132/http://www.nga.gov/exhibitions/lotto/realsp/room5-4.htm Lorenzo Lotto: retrovita majstro de la Renesanco] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/96665 Pentristoj de la realeco: la heredaĵo de Leonardo kaj Caravaggio en Lombardio], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Lotto (vidu indekson) * [https://www.metmuseum.org/exhibitions/listings/2012/accademia-carrara Bellini, Ticiano, kaj Lotto: Nord-italaj pentraĵoj el la ekspozicio Accademia Carrara, Bergamo] ĉe la Metropolitena Muzeo de Arto (la 15-a de majo - la 3-a de septembro 2012) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lotto, Lorenzo}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 15-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Italaj ilustristoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1480-1489]] [[Kategorio:Veneciaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Artikoloj kun hCards]] 1z2831p6spti7elv6xw1p6jdt0jjrws 9418075 9418074 2026-07-01T12:30:19Z Sj1mor 12103 /* Galerio */ 9418075 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Supozita memportreto, je la 1540-aj jaroj,<br> oleofarbo sur lignotabulo}} '''Lorenzo LOTTO''' (naskiĝis je ĉ. 1480 en [[Venecio]] &#x2013; mortis je 1556/57 en [[Loreto (Italio)|Loreto]]) estis itala renesanca pentristo, desegnisto kaj ilustristo, tradicie lokita en la venecia skolo, kvankam granda parto de lia kariero estis pasigita en aliaj norditalaj urboj. Li pentris ĉefe [[Retablo|retablojn]], religiajn temojn kaj portretojn. Li aktivis dum la Alta Renesanco kaj la unua duono de la [[Manierismo|manierista]] periodo, sed lia verkaro konservis ĝenerale stilon similan al la alta renesanco dum lia tuta kariero, kvankam liaj nervozaj kaj ekscentraj pozoj kaj distordoj reprezentis transiran stadion al la florencaj kaj romaj manieristoj. Dum sia vivo Lotto estis tre respektata pentristo kaj certe populara en Norda Italio; li estas tradicie inkludita en la Venecia Skolo, sed lia sendependa kariero fakte metas lin ekster la venecia arta scenejo. Li certe ne estis tiel alte estimata en Venecio kiel en la aliaj urboj kie li laboris, ĉar li havis stilan individuecon, eĉ [[Idiosinkrazio|idiosinkrazian]] stilon (kvankam ĝi konvenas ene de la parametroj de Altrenesanca pentraĵo), kaj, post lia morto, li iom post iom fariĝis neglektita kaj poste preskaŭ forgesita. Ĉi tiu forgeso povus esti atribuita al la fakto, ke liaj verkoj nun restas en malpli konataj preĝejoj aŭ en provincaj muzeoj. [[Dosiero:Lorenzo_Lotto_057.jpg|280ra|dekstra|eta|''Madono de la rozario'' (1539), oleo sur kanvaso (preĝejo de San Domenico, Cingoli)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Lotto_Adoration_of_the_Child.jpg|La a''dorado de la infano'', (ĉ. 1508), oleo sur panelo, Nacia Muzeo en Krakovo Dosiero:Lorenzo_Lotto_051.jpg|''Portreto de juna viro'' (1526) Dosiero:(Treviso)_Venere_adornata_dalle_Grazie_e_da_Quattro_Amorini_di_Lorenzo_Lotto.jpg|''Venuso ornamita fare de la Gracioj kaj Kvar Kupidoj'' (1527), Complesso di santa Caterina en [[Trevizo]] Dosiero:Lorenzo_Lotto_-_Andrea_Odoni_(1488-1545)_-_Google_Art_Project.jpg|''Portreto de Andrea Odoni'' (1527), [[Brita Reĝa Kolekto|Reĝa Kolekto]] Dosiero:Lorenzo_Lotto_046.jpg|''Venecia virino en la alivestiĝo de [[Lucretia|Lukretio]]'' (1533) Dosiero:Lorenzo_Lotto_-_Venus_and_Cupid_(c._1520's).jpg|''Venuso kaj Kupido'', 1530, [[Metropola Muzeo de Arto]] Dosiero:Lorenzo_Lotto_043.jpg|''Frato Gregorio Belo de Vicenza'', 1547, Metropola Muzeo de Arto Dosiero:Giovan_Francesco_Capoferri_su_dis._di_lorenzo_lotto,_tarsia_con_'magnum_chaos',_1524-31.JPG|eta|Intarsio de la koruso de Santa Maria Maggiore, Bergamo, 1524-1531 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/lotto_lorenzo.html La pentraĵoj de Lotto en diversaj muzeoj de la mondo] * [https://web.archive.org/web/20051125233132/http://www.nga.gov/exhibitions/lotto/realsp/room5-4.htm Lorenzo Lotto: retrovita majstro de la Renesanco] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/96665 Pentristoj de la realeco: la heredaĵo de Leonardo kaj Caravaggio en Lombardio], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Lotto (vidu indekson) * [https://www.metmuseum.org/exhibitions/listings/2012/accademia-carrara Bellini, Ticiano, kaj Lotto: Nord-italaj pentraĵoj el la ekspozicio Accademia Carrara, Bergamo] ĉe la Metropolitena Muzeo de Arto (la 15-a de majo - la 3-a de septembro 2012) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lotto, Lorenzo}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 15-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Italaj ilustristoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1480-1489]] [[Kategorio:Veneciaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Artikoloj kun hCards]] lmyqicdvv2vf05z35438p34h6qd41k2 9418077 9418075 2026-07-01T12:38:42Z Sj1mor 12103 9418077 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Supozita memportreto, je la 1540-aj jaroj,<br> oleofarbo sur lignotabulo}} '''Lorenzo LOTTO''' (naskiĝis je ĉ. 1480 en [[Venecio]] &#x2013; mortis je 1556/57 en [[Loreto (Italio)|Loreto]]) estis itala renesanca pentristo, desegnisto kaj ilustristo, tradicie lokita en la venecia skolo, kvankam granda parto de lia kariero estis pasigita en aliaj norditalaj urboj. Li pentris ĉefe [[Retablo|retablojn]], religiajn temojn kaj portretojn. Li aktivis dum la Alta Renesanco kaj la unua duono de la [[Manierismo|manierista]] periodo, sed lia verkaro konservis ĝenerale stilon similan al la alta renesanco dum lia tuta kariero, kvankam liaj nervozaj kaj ekscentraj pozoj kaj distordoj reprezentis transiran stadion al la florencaj kaj romaj manieristoj. Lotto verŝajne metilernanto ĉe Alvise Vivarini en Venecio, kvankam lia aktiva vivo plejparte pasis ekster Venecio, inkluzive de Romo, [[Bergamo]] kaj Loreto. Malgraŭ esti forte influita diversfoje de [[Giovanni Bellini]], [[Ticiano]] kaj [[Palma Vecchio]], Lotto restis forte individuisma pentristo. Dum sia vivo Lotto estis tre respektata pentristo kaj certe populara en Norda Italio; li estas tradicie inkludita en la Venecia Skolo, sed lia sendependa kariero fakte metas lin ekster la venecia arta scenejo. Li certe ne estis tiel alte estimata en Venecio kiel en la aliaj urboj kie li laboris, ĉar li havis stilan individuecon, eĉ [[Idiosinkrazio|idiosinkrazian]] stilon (kvankam ĝi konvenas ene de la parametroj de Altrenesanca pentraĵo), kaj, post lia morto, li iom post iom fariĝis neglektita kaj poste preskaŭ forgesita. Ĉi tiu forgeso povus esti atribuita al la fakto, ke liaj verkoj nun restas en malpli konataj preĝejoj aŭ en provincaj muzeoj. Dum pli ol 300 jaroj, li estis tute forgesita. Liaj nesubskribitaj pentraĵoj estis atribuitaj al artistoj kiel [[Giorgione]] kaj [[Hans Holbein]]. Li estis retrovita kaj aprezata nur en la 19-a jarcento. En 1887, la [[testamento]] de Lotto estis malkovrita en venecia arkivo, kaj kelkajn jarojn poste, lia privata kontolibro estis malkovrita en Loreto. En 1895, la unua biografio de la artisto estis publikigita, redaktita de la usona arthistoriisto Bernard Berenson. Post la [[Dua Mondmilito]], gravaj ekspozicioj de la verkoj de Lotto estis organizitaj en Venecio, Londono kaj Parizo. [[Dosiero:Lorenzo_Lotto_057.jpg|280ra|dekstra|eta|''Madono de la rozario'' (1539), oleo sur kanvaso (preĝejo de San Domenico, Cingoli)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Lotto_Adoration_of_the_Child.jpg|La a''dorado de la infano'', (ĉ. 1508), oleo sur panelo, Nacia Muzeo en Krakovo Dosiero:Lorenzo_Lotto_051.jpg|''Portreto de juna viro'' (1526) Dosiero:(Treviso)_Venere_adornata_dalle_Grazie_e_da_Quattro_Amorini_di_Lorenzo_Lotto.jpg|''Venuso ornamita fare de la Gracioj kaj Kvar Kupidoj'' (1527), Complesso di santa Caterina en [[Trevizo]] Dosiero:Lorenzo_Lotto_-_Andrea_Odoni_(1488-1545)_-_Google_Art_Project.jpg|''Portreto de Andrea Odoni'' (1527), [[Brita Reĝa Kolekto|Reĝa Kolekto]] Dosiero:Lorenzo_Lotto_046.jpg|''Venecia virino en la alivestiĝo de [[Lucretia|Lukretio]]'' (1533) Dosiero:Lorenzo_Lotto_-_Venus_and_Cupid_(c._1520's).jpg|''Venuso kaj Kupido'', 1530, [[Metropola Muzeo de Arto]] Dosiero:Lorenzo_Lotto_043.jpg|''Frato Gregorio Belo de Vicenza'', 1547, Metropola Muzeo de Arto Dosiero:Giovan_Francesco_Capoferri_su_dis._di_lorenzo_lotto,_tarsia_con_'magnum_chaos',_1524-31.JPG|eta|Intarsio de la koruso de Santa Maria Maggiore, Bergamo, 1524-1531 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.artcyclopedia.com/artists/lotto_lorenzo.html La pentraĵoj de Lotto en diversaj muzeoj de la mondo] * [https://web.archive.org/web/20051125233132/http://www.nga.gov/exhibitions/lotto/realsp/room5-4.htm Lorenzo Lotto: retrovita majstro de la Renesanco] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/96665 Pentristoj de la realeco: la heredaĵo de Leonardo kaj Caravaggio en Lombardio], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Lotto (vidu indekson) * [https://www.metmuseum.org/exhibitions/listings/2012/accademia-carrara Bellini, Ticiano, kaj Lotto: Nord-italaj pentraĵoj el la ekspozicio Accademia Carrara, Bergamo] ĉe la Metropolitena Muzeo de Arto (la 15-a de majo - la 3-a de septembro 2012) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lotto, Lorenzo}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 15-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Italaj ilustristoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1480-1489]] [[Kategorio:Veneciaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj]] [[Kategorio:Artikoloj kun hCards]] e7n3oteao0b2po2bhk1v1b5vnetkosw 0 948689 9418078 2026-07-01T12:41:25Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1345372259|Jean-François de Troy]]" 9418078 wikitext text/x-wiki '''Jean-François de TROY''' (naskiĝis la 27-an de januaro 1679, [[Parizo]] – mortis la 26-an de januaro 1752, [[Romo]]) estis franca [[Rokoko|rokoka]] pentristo, desegnisto kaj [[Gobelino|gobelino-]] dizajnisto. Unu el la plej elstaraj historiaj pentristoj de Francio en sia tempo, li estis same sukcesa per siaj dekoraciaj pentraĵoj, [[Ĝenropentraĵo|ĝenroscenoj]] kaj portretoj. Li estis la inventinto de la " ''tableaux de modes'' " (pentraĵoj de modoj), kiuj provis provizi viglan portretadon de nuntempaj modoj, ŝatokupoj kaj moroj.<ref name="va2">[https://collections.vam.ac.uk/item/O17801/the-alarm-oil-painting-troy-jean-francois Jean François de Troy, ''The Alarm, or the Gouvernante Fidèle''] at the [[Victoria and Albert Museum]], London</ref><ref name="thys2">[https://www.museothyssen.org/en/collection/artists/troy-jean-francois Jean François de Troy, Paris, 1679 – Rome, 1752] at the Thyssen-Bornemisza Museum</ref> Li estis la Direktoro de la [[Akademio de Francio en Romo|Franca Akademio en Romo]] ekde 1738. <ref name="win2">Laurie G. Winters. "Troy, de." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 6 May. 2016</ref> [[Dosiero:Declarationoflove.jpg|eta|280x280ra|''Deklaro de amo'' (1731)]] [[Dosiero:Jean_François_de_Troy_-_The_Garter_-_2019.141.22_-_Metropolitan_Museum_of_Art.jpg|eta|299x299ra|''La ĵartelisto'' (1724)]] [[Dosiero:Jean-François_de_Troy_-_The_alarm.jpg|maldekstra|eta|312x312ra|''La alarmo aŭ la Gouvernante Fidèle'' (1723)]] [[Dosiero:Jean-François_de_Troy_-_A_woman_reading.jpg|eta|335x335ra|''Virino leganta'' (1723)]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 18-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Pentristoj de rokoko]] 3obqpg1zxv1ufh19d9qslee07spvul2 9418079 9418078 2026-07-01T12:42:45Z Sj1mor 12103 9418079 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jean-François de TROY''' (naskiĝis la 27-an de januaro 1679, [[Parizo]] – mortis la 26-an de januaro 1752, [[Romo]]) estis franca [[Rokoko|rokoka]] pentristo, desegnisto kaj [[Gobelino|gobelino-]] dizajnisto. Unu el la plej elstaraj historiaj pentristoj de Francio en sia tempo, li estis same sukcesa per siaj dekoraciaj pentraĵoj, [[Ĝenropentraĵo|ĝenroscenoj]] kaj portretoj. Li estis la inventinto de la " ''tableaux de modes'' " (pentraĵoj de modoj), kiuj provis provizi viglan portretadon de nuntempaj modoj, ŝatokupoj kaj moroj.<ref name="va2">[https://collections.vam.ac.uk/item/O17801/the-alarm-oil-painting-troy-jean-francois Jean François de Troy, ''The Alarm, or the Gouvernante Fidèle''] at the [[Victoria and Albert Museum]], London</ref><ref name="thys2">[https://www.museothyssen.org/en/collection/artists/troy-jean-francois Jean François de Troy, Paris, 1679 – Rome, 1752] at the Thyssen-Bornemisza Museum</ref> Li estis la Direktoro de la [[Akademio de Francio en Romo|Franca Akademio en Romo]] ekde 1738. <ref name="win2">Laurie G. Winters. "Troy, de." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 6 May. 2016</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Declarationoflove.jpg|''Deklaro de amo'' (1731) Dosiero:Jean_François_de_Troy_-_The_Garter_-_2019.141.22_-_Metropolitan_Museum_of_Art.jpg|eta|''La ĵartelisto'' (1724) Dosiero:Jean-François_de_Troy_-_The_alarm.jpg|''La alarmo aŭ la Gouvernante Fidèle'' (1723) Dosiero:Jean-François_de_Troy_-_A_woman_reading.jpg|''Virino leganta'' (1723) </gallery > == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Troy de, Jean Francois}} [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 18-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Pentristoj de rokoko]] ibatimsfdq22v7wu520izavu2bjb27w 9418082 9418079 2026-07-01T12:46:46Z Sj1mor 12103 9418082 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jean-François de TROY''' (naskiĝis la 27-an de januaro 1679, [[Parizo]] – mortis la 26-an de januaro 1752, [[Romo]]) estis franca [[Rokoko|rokoka]] pentristo, desegnisto kaj [[Gobelino|gobelino-]] dizajnisto. Unu el la plej elstaraj [[Historia pentrarto|historiaj pentristoj]] de Francio en sia tempo, li estis same sukcesa per siaj dekoraciaj pentraĵoj, [[Ĝenropentraĵo|ĝenroscenoj]] kaj portretoj. Li estis la inventinto de la " ''tableaux de modes'' " (modbildoj aŭ pentraĵoj de modoj), kiuj ekde 1724 provis provizi viglan portretadon de tiatempaj modoj, ŝatokupoj kaj moroj.<ref name="va2">[https://collections.vam.ac.uk/item/O17801/the-alarm-oil-painting-troy-jean-francois Jean François de Troy, ''The Alarm, or the Gouvernante Fidèle''] at the [[Victoria and Albert Museum]], London</ref><ref name="thys2">[https://www.museothyssen.org/en/collection/artists/troy-jean-francois Jean François de Troy, Paris, 1679 – Rome, 1752] at the Thyssen-Bornemisza Museum</ref> Li estis la Direktoro de la [[Akademio de Francio en Romo|Franca Akademio en Romo]] ekde 1738. <ref name="win2">Laurie G. Winters. "Troy, de." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 6 May. 2016</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Declarationoflove.jpg|''Deklaro de amo'' (1731) Dosiero:Jean_François_de_Troy_-_The_Garter_-_2019.141.22_-_Metropolitan_Museum_of_Art.jpg|eta|''La ĵartelisto'' (1724) Dosiero:Jean-François_de_Troy_-_The_alarm.jpg|''La alarmo aŭ la Gouvernante Fidèle'' (1723) Dosiero:Jean-François_de_Troy_-_A_woman_reading.jpg|''Virino leganta'' (1723) </gallery > == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Troy de, Jean Francois}} [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 18-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Pentristoj de rokoko]] lmm7w3u4smdqao5lgmqldlkbilfyolw 9418083 9418082 2026-07-01T12:47:28Z Sj1mor 12103 9418083 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto je 1734 aŭ 1745;<br> oleo sur tolo}} '''Jean-François de TROY''' (naskiĝis la 27-an de januaro 1679, [[Parizo]] – mortis la 26-an de januaro 1752, [[Romo]]) estis franca [[Rokoko|rokoka]] pentristo, desegnisto kaj [[Gobelino|gobelino-]] dizajnisto. Unu el la plej elstaraj [[Historia pentrarto|historiaj pentristoj]] de Francio en sia tempo, li estis same sukcesa per siaj dekoraciaj pentraĵoj, [[Ĝenropentraĵo|ĝenroscenoj]] kaj portretoj. Li estis la inventinto de la " ''tableaux de modes'' " (modbildoj aŭ pentraĵoj de modoj), kiuj ekde 1724 provis provizi viglan portretadon de tiatempaj modoj, ŝatokupoj kaj moroj.<ref name="va2">[https://collections.vam.ac.uk/item/O17801/the-alarm-oil-painting-troy-jean-francois Jean François de Troy, ''The Alarm, or the Gouvernante Fidèle''] at the [[Victoria and Albert Museum]], London</ref><ref name="thys2">[https://www.museothyssen.org/en/collection/artists/troy-jean-francois Jean François de Troy, Paris, 1679 – Rome, 1752] at the Thyssen-Bornemisza Museum</ref> Li estis la Direktoro de la [[Akademio de Francio en Romo|Franca Akademio en Romo]] ekde 1738. <ref name="win2">Laurie G. Winters. "Troy, de." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 6 May. 2016</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Declarationoflove.jpg|''Deklaro de amo'' (1731) Dosiero:Jean_François_de_Troy_-_The_Garter_-_2019.141.22_-_Metropolitan_Museum_of_Art.jpg|eta|''La ĵartelisto'' (1724) Dosiero:Jean-François_de_Troy_-_The_alarm.jpg|''La alarmo aŭ la Gouvernante Fidèle'' (1723) Dosiero:Jean-François_de_Troy_-_A_woman_reading.jpg|''Virino leganta'' (1723) </gallery > == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Troy de, Jean Francois}} [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 18-a jarcento]] [[Kategorio:Francaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Pentristoj de rokoko]] em74yvaqfqtc9om4a2u4ugvg3els1oo 0 948690 9418081 2026-07-01T12:44:34Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Jean-François de Troy]] 9418081 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Jean-François de Troy]] t5x6074dyqld5glqnqkdk4hitez7kxh 0 948691 9418108 2026-07-01T13:13:32Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Bucy-lès-Pierrepont]] 9418108 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Bucy-lès-Pierrepont]] o3xqs9y8u8g0evf884vwndeegkrmc57 0 948692 9418109 2026-07-01T13:13:53Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Bucy-lès-Pierrepont]] 9418109 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Bucy-lès-Pierrepont]] o3xqs9y8u8g0evf884vwndeegkrmc57 0 948693 9418110 2026-07-01T13:14:11Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Bucy-lès-Pierrepont]] 9418110 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Bucy-lès-Pierrepont]] o3xqs9y8u8g0evf884vwndeegkrmc57 0 948694 9418114 2026-07-01T13:19:28Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Caillouël-Crépigny]] 9418114 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Caillouël-Crépigny]] it34gojnf9ao48927pepc3kpk73gfjb 0 948695 9418115 2026-07-01T13:19:50Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Caillouël-Crépigny]] 9418115 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Caillouël-Crépigny]] it34gojnf9ao48927pepc3kpk73gfjb 0 948696 9418116 2026-07-01T13:20:04Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Caillouël-Crépigny]] 9418116 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Caillouël-Crépigny]] it34gojnf9ao48927pepc3kpk73gfjb 0 948697 9418117 2026-07-01T13:20:19Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Caillouël-Crépigny]] 9418117 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Caillouël-Crépigny]] it34gojnf9ao48927pepc3kpk73gfjb 0 948698 9418118 2026-07-01T13:20:36Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Caillouël-Crépigny]] 9418118 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Caillouël-Crépigny]] it34gojnf9ao48927pepc3kpk73gfjb 0 948699 9418121 2026-07-01T13:26:55Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' -..." 9418121 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] pv7s4v537s6e4ya0s87taus0sio7599 0 948700 9418122 2026-07-01T13:27:00Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' -..." 9418122 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] pv7s4v537s6e4ya0s87taus0sio7599 0 948701 9418123 2026-07-01T13:27:06Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' -..." 9418123 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] pv7s4v537s6e4ya0s87taus0sio7599 0 948702 9418124 2026-07-01T13:27:10Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' -..." 9418124 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] pv7s4v537s6e4ya0s87taus0sio7599 0 948703 9418125 2026-07-01T13:27:14Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' -..." 9418125 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] pv7s4v537s6e4ya0s87taus0sio7599 9418140 9418125 2026-07-01T13:52:38Z ThomasPusch 1869 prononco 9418140 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|sɜʁnˈi ɑ̃ laɔnwˈa}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] e6qxc33b9scuxbeaxt2u6mrtymk9nna 0 948704 9418126 2026-07-01T13:27:18Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' -..." 9418126 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''{{PAĜONOMO}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] pv7s4v537s6e4ya0s87taus0sio7599 9418138 9418126 2026-07-01T13:42:35Z ThomasPusch 1869 prononco 9418138 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Hauts-de-France}} | departemento = {{Aisne}} | arondismento = [[arondismento Laon|Laon]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-02 | tipo1 = reliefo | zomo = 11 | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = <!-- loka katolika kirko [[sankta ...o]] --> }} '''Caumont''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|komˈɔ̃}}] - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Aisne|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]], en la [[regionoj de Francio|regiono]] [[Norda Francio]] aŭ ''[[Hauts-de-France]]'' ([{{IFA|o dəˈfʁɑ̃s}}], laŭvorte "supraĵo de Francio"). Laŭ la stato de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Laon|Laon]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Aisne]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) <!-- * [https://www.facebook.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Facebook]]'' ({{fr}}) * [https://www.instagram.com/... {{paĝonomo}} en la retejo] ''[[Instagram]]'' ({{fr}}) <br/> [[Dosiero:ebla plia bildo|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la administrejo}}]] --> <br/> [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|centra|300ra|{{centre|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj}}]] {{Projektoj}} {{departemento Aisne}} {{bibliotekoj}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Aisne]] lbwvez5n2jcu13uzjgu7afpn6kd3n7k 0 948705 9418142 2026-07-01T14:00:39Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Cerny-lès-Bucy]] 9418142 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Cerny-lès-Bucy]] hxo5swt8lxlnvhdut1xs85t6jsq72h7 0 948706 9418143 2026-07-01T14:00:46Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Cerny-lès-Bucy]] 9418143 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Cerny-lès-Bucy]] hxo5swt8lxlnvhdut1xs85t6jsq72h7 0 948707 9418144 2026-07-01T14:00:51Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Cerny-lès-Bucy]] 9418144 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Cerny-lès-Bucy]] hxo5swt8lxlnvhdut1xs85t6jsq72h7 0 948708 9418145 2026-07-01T14:01:25Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Bourg-et-Comin]] 9418145 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Bourg-et-Comin]] j0ywtoq7ysf3ynr9pzlcq5o5hrw67ca 0 948709 9418153 2026-07-01T14:11:16Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Bourg-et-Comin]] 9418153 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Bourg-et-Comin]] j0ywtoq7ysf3ynr9pzlcq5o5hrw67ca 0 948710 9418161 2026-07-01T15:14:39Z Baba79 118684 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto spektaklejo}} La '''Domo de Orgeno kaj Ĉambra Muziko de Dnipro''' ({{lingvo-uk| Дніпровський Будинок органної та камерної музики}}) aŭ la '''Brjanska Preĝejo de Sankta Nikolao''', estas [[20-a jarcento|20-a-jarcenta]] orienta ortodoksa katedralo de la [[Ukraina Ortodoksa Eklezio]] (UOK) kaj koncertejo en [[Dnipro (urbo)|Dnipro]], [[Ukrainio]]. Krome, la konstruaĵo mem estas arkitektura kaj historia monumen..." 9418161 wikitext text/x-wiki {{Informkesto spektaklejo}} La '''Domo de Orgeno kaj Ĉambra Muziko de Dnipro''' ({{lingvo-uk| Дніпровський Будинок органної та камерної музики}}) aŭ la '''Brjanska Preĝejo de Sankta Nikolao''', estas [[20-a jarcento|20-a-jarcenta]] orienta ortodoksa katedralo de la [[Ukraina Ortodoksa Eklezio]] (UOK) kaj koncertejo en [[Dnipro (urbo)|Dnipro]], [[Ukrainio]]. Krome, la konstruaĵo mem estas arkitektura kaj historia monumento de nacia signifo.[1] Pro ĝia situo sur la tereno de la urbeto Brjansko proksime al la metalurgia fabriko en la okcidenta parto de Dnipro, oni rapide donis al ĝi la kromnomon ''Brjanska''.[2] La konstruaĵon desegnis la arkitekto de la provinca preĝejo de [[Poltavo]], Heorgij Turovets, en [[Novklasikismo|novklasika stilo]] kun [[Baroko|barokaj karakterizaĵoj]] por memorfesti la 300-an datrevenon de la regado de la [[Romanovoj]]. == Bildaro == <gallery mode="packed"> Екатеринославъ. Храмы 48.jpg|La ''Brjanska Preĝejo de Sankta Nikolao'' en 1915 Вид с боку на Дом органной и камерной музыки в Днепре.jpg|La domo en 2021 Фрагмент інтер'єру будівлі 02.jpg|Eno kaj orgeno </gallery> == Referencoj == {{referecoj}} [[Kategorio:Konstruaĵoj en Dnipro]] [[Kategorio:Koncertejoj en Ukrainio]] pj0gahuk8apgf01icq76s022id8qtnn 9418162 9418161 2026-07-01T15:15:22Z Baba79 118684 /* Referencoj */ 9418162 wikitext text/x-wiki {{Informkesto spektaklejo}} La '''Domo de Orgeno kaj Ĉambra Muziko de Dnipro''' ({{lingvo-uk| Дніпровський Будинок органної та камерної музики}}) aŭ la '''Brjanska Preĝejo de Sankta Nikolao''', estas [[20-a jarcento|20-a-jarcenta]] orienta ortodoksa katedralo de la [[Ukraina Ortodoksa Eklezio]] (UOK) kaj koncertejo en [[Dnipro (urbo)|Dnipro]], [[Ukrainio]]. Krome, la konstruaĵo mem estas arkitektura kaj historia monumento de nacia signifo.[1] Pro ĝia situo sur la tereno de la urbeto Brjansko proksime al la metalurgia fabriko en la okcidenta parto de Dnipro, oni rapide donis al ĝi la kromnomon ''Brjanska''.[2] La konstruaĵon desegnis la arkitekto de la provinca preĝejo de [[Poltavo]], Heorgij Turovets, en [[Novklasikismo|novklasika stilo]] kun [[Baroko|barokaj karakterizaĵoj]] por memorfesti la 300-an datrevenon de la regado de la [[Romanovoj]]. == Bildaro == <gallery mode="packed"> Екатеринославъ. Храмы 48.jpg|La ''Brjanska Preĝejo de Sankta Nikolao'' en 1915 Вид с боку на Дом органной и камерной музыки в Днепре.jpg|La domo en 2021 Фрагмент інтер'єру будівлі 02.jpg|Eno kaj orgeno </gallery> == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Konstruaĵoj en Dnipro]] [[Kategorio:Koncertejoj en Ukrainio]] ln3jkiugsum25n3yjj7jdk9nn0x5ebv 0 948711 9418174 2026-07-01T16:25:20Z Pettend 214084 Pettend movis paĝon [[Esperanto-fonto]] al [[Esperanto-fonto (Piliscsév)]]: En Hungario, la nomo Esperanto aperas en multaj fontoj. 9418174 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Esperanto-fonto (Piliscsév)]] 3ep7wuqosg5y3gl2imsn5070zec6pgv 0 948712 9418185 2026-07-01T17:01:42Z RG72 11847 RG72 movis paĝon [[Dekabristi]] al [[Dekabristoj (filmo)]] 9418185 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Dekabristoj (filmo)]] 60jtf44d7zelvmh14lt7a3u71ii2lkp 9418729 9418185 2026-07-02T11:05:21Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Decembristoj (filmo)]] 9418729 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Decembristoj (filmo)]] oh9w5w0s2wimxqev70fq67t5z9j9vme 1 948713 9418187 2026-07-01T17:01:42Z RG72 11847 RG72 movis paĝon [[Diskuto:Dekabristi]] al [[Diskuto:Dekabristoj (filmo)]] 9418187 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Diskuto:Dekabristoj (filmo)]] 7mt29go5zh8m8fcmvclrx463mgg36xa 9418728 9418187 2026-07-02T11:05:16Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Diskuto:Decembristoj (filmo)]] 9418728 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Diskuto:Decembristoj (filmo)]] 606r5y2ap0uhrzks66oqtx6mnyhn9au 0 948714 9418190 2026-07-01T17:02:31Z RG72 11847 RG72 movis paĝon [[Dekabristoj (filmo)]] al [[Decembristoj (filmo)]] 9418190 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Decembristoj (filmo)]] oh9w5w0s2wimxqev70fq67t5z9j9vme 1 948715 9418192 2026-07-01T17:02:31Z RG72 11847 RG72 movis paĝon [[Diskuto:Dekabristoj (filmo)]] al [[Diskuto:Decembristoj (filmo)]] 9418192 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Diskuto:Decembristoj (filmo)]] 606r5y2ap0uhrzks66oqtx6mnyhn9au 0 948716 9418214 2026-07-01T17:23:19Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "La vorto '''Brie''' - franclingve prononcata pli-malpli {{prononco|briː}} kun longa vokalo, aŭ laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|bʁˈiː}}] kun speciala prononco signo pri la franca "r"-variaĵo, povas signi plurajn komunumojn de Francio. Jen unue la simpla nomo sen aldonaĵoj: * [[Brie (Aisne)]] en la departemento [[Aisne]] * [[Brie (Ariège)]] en la departemento [[Ariège]] * [[Brie (Charente)]] en la departemento [[Charente]] * [[Brie (Deux-Sèvres)]] en la departe..." 9418214 wikitext text/x-wiki La vorto '''Brie''' - franclingve prononcata pli-malpli {{prononco|briː}} kun longa vokalo, aŭ laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|bʁˈiː}}] kun speciala prononco signo pri la franca "r"-variaĵo, povas signi plurajn komunumojn de Francio. Jen unue la simpla nomo sen aldonaĵoj: * [[Brie (Aisne)]] en la departemento [[Aisne]] * [[Brie (Ariège)]] en la departemento [[Ariège]] * [[Brie (Charente)]] en la departemento [[Charente]] * [[Brie (Deux-Sèvres)]] en la departemento [[Deux-Sèvres]] * [[Brie (Ille-et-Vilaine)]] en la departemento [[Ille-et-Vilaine]] * [[Brie (Somme)]] en la departemento [[Somme]] Jen ankaŭ la nomoj, kiuj havas la nomon Brie (kun unu variaĵo Brié, prononcata [briE]) kun aldonaĵoj, ankaŭ ĉiuj en Francio: * [[Brié-et-Angonnes]] en la departemento [[Isère]] * [[Brie-Comte-Robert]] en la departemento [[Seine-et-Marne]] * [[Brie-sous-Archiac]] en la departemento [[Charente-Maritime]] * [[Brie-sous-Barbezieux]] en departemento [[Charente]] * [[Brie-sous-Chalais]] en departemento [[Charente]] * [[Brie-sous-Matha]] en la departemento [[Charente-Maritime]] * [[Brie-sous-Mortagne]] en la departemento [[Charente-Maritime]] Krome la nomo, kiel tre multaj loknomoj, ankaŭ okaze estas uzata kiel [[familia nomo]], do kiel parto de [[persona nomo|personaj nomoj]]. En Esperanto jam ekzistas teksto pri * [[André Brie]] (n. 1950), germana politikisto, [[membro de la Eŭropa Parlamento]] de 1999 ĝis 2009 {{apartigilo}} 040p0d22xs5crc3zj6no9dxixeuyi86 9418221 9418214 2026-07-01T17:38:05Z ThomasPusch 1869 9418221 wikitext text/x-wiki La vorto '''Brie''' - franclingve prononcata pli-malpli {{prononco|briː}} kun longa vokalo, aŭ laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|bʁˈiː}}] kun speciala prononco signo pri la franca "r"-variaĵo, povas signi plurajn komunumojn de Francio. Jen unue la simpla nomo sen aldonaĵoj: * [[Brie (Aisne)]] en la [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]] * [[Brie (Ariège)]] en la departemento [[Ariège]] * [[Brie (Charente)]] en la departemento [[Charente]] * [[Brie (Deux-Sèvres)]] en la departemento [[Deux-Sèvres]] * [[Brie (Ille-et-Vilaine)]] en la departemento [[Ille-et-Vilaine]] * [[Brie (Somme)]] en la departemento [[Somme]] Jen ankaŭ la nomoj, kiuj havas la nomon Brie (kun unu variaĵo Brié, prononcata [briE]) kun aldonaĵoj, ankaŭ ĉiuj en Francio: * [[Brié-et-Angonnes]] en la departemento [[Isère]] * [[Brie-Comte-Robert]] en la departemento [[Seine-et-Marne]] * [[Brie-sous-Archiac]] en la departemento [[Charente-Maritime]] * [[Brie-sous-Barbezieux]] en departemento [[Charente]] * [[Brie-sous-Chalais]] en sama departemento [[Charente]] * [[Brie-sous-Matha]] en la departemento [[Charente-Maritime]] * [[Brie-sous-Mortagne]] en lasama departemento [[Charente-Maritime]] * [[Sucy-en-Brie]] en la departemento [[Val-de-Marne]] * [[Marnes-en-Brie]] en la departemento [[Seine-et-Marne]] Krome la nomo, kiel tre multaj loknomoj, ankaŭ okaze estas uzata kiel [[familia nomo]], do kiel parto de [[persona nomo|personaj nomoj]]. En Esperanto jam ekzistas teksto pri * [[André Brie]] (n. 1950), germana politikisto, [[membro de la Eŭropa Parlamento]] de 1999 ĝis 2009 Ankaŭ en iuj unuopaj kazoj la nomo uzatas kiel [[persona nomo]], ofte nur neformale, kaj en tiuj kazoj kutime ne rilatas al iu loko tiunoma, sed estas mallongigo de la virina persona nomo ''Brianna''. Aldone la vorto ankaŭ estus la franclingva ekvivalento por la sekvaj du temoj, kiuj en en Esperanto nomiĝas '''brio''': * [[brio (fromaĝo)]] kaj * kun majuskla unua litero Brio, historia regiono kaj antikva graflando en la orienta parto de la nuna administra regiono [[Francilio]], inter la riveroj [[Marno (rivero)|Marno]] norde kaj [[Sejno]] sude. La supre notitaj komunumoj, kies nomoj finiĝas per aldonaĵo "-en-Brie", situas en tiu historia pejzaĝo. {{apartigilo}} bbaaqdgu9vri8gu5osf4d93z7wau0mh 9418260 9418221 2026-07-01T18:53:55Z ThomasPusch 1869 9418260 wikitext text/x-wiki La vorto '''Brie''' - franclingve prononcata pli-malpli {{prononco|briː}} kun longa vokalo, aŭ laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|bʁˈiː}}] kun speciala prononco signo pri la franca "r"-variaĵo, povas signi plurajn komunumojn de Francio. Jen unue la simpla nomo sen aldonaĵoj: * [[Brie (Aisne)]] en la [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]] * [[Brie (Ariège)]] en la departemento [[Ariège]] * [[Brie (Charente)]] en la departemento [[Charente]] * [[Brie (Deux-Sèvres)]] en la departemento [[Deux-Sèvres]] * [[Brie (Ille-et-Vilaine)]] en la departemento [[Ille-et-Vilaine]] * [[Brie (Somme)]] en la departemento [[Somme]] Jen ankaŭ la nomoj, kiuj havas la nomon Brie (kun unu variaĵo Brié, prononcata [briE]) kun aldonaĵoj, ankaŭ ĉiuj en Francio: * [[Brié-et-Angonnes]] en la departemento [[Isère]] * [[Brie-Comte-Robert]] en la departemento [[Seine-et-Marne]] * [[Brie-sous-Archiac]] en la departemento [[Charente-Maritime]] * [[Brie-sous-Barbezieux]] en departemento [[Charente]] * [[Brie-sous-Chalais]] en sama departemento [[Charente]] * [[Brie-sous-Matha]] en la departemento [[Charente-Maritime]] * [[Brie-sous-Mortagne]] en lasama departemento [[Charente-Maritime]] * [[Sucy-en-Brie]] en la departemento [[Val-de-Marne]] * [[Marnes-en-Brie]] en la departemento [[Seine-et-Marne]] Krome la nomo, kiel tre multaj loknomoj, ankaŭ okaze estas uzata kiel [[familia nomo]], do kiel parto de [[persona nomo|personaj nomoj]]. En Esperanto jam ekzistas teksto pri * [[André Brie]] (n. 1950), germana politikisto, [[membro de la Eŭropa Parlamento]] de 1999 ĝis 2009 Ankaŭ en iuj unuopaj kazoj la nomo uzatas kiel [[persona nomo]], ofte nur neformale, kaj en tiuj kazoj kutime ne rilatas al iu loko tiunoma, sed estas mallongigo de la virina persona nomo ''Brianna''. == Brio == Aldone la vorto ankaŭ estus la franclingva ekvivalento por la sekvaj tri temoj, kiuj en en Esperanto nomiĝas '''brio''': * [https://vortaro.net/#brio_kd brio] (jen la kapvorto el PIV 2020), grupo kosmopolita de ĉ. 1 050 specioj de [[musko]]j * [[brio (fromaĝo)]] kaj * kun majuskla unua litero Brio, historia regiono kaj antikva graflando en la orienta parto de la nuna administra regiono [[Francilio]], inter la riveroj [[Marno (rivero)|Marno]] norde kaj [[Sejno]] sude. La supre notitaj komunumoj, kies nomoj finiĝas per aldonaĵo "-en-Brie", situas en tiu historia pejzaĝo. {{apartigilo}} dpvlm3tb6t4yth0n3gs2u3qiq93rvk8 9418265 9418260 2026-07-01T19:07:20Z ThomasPusch 1869 9418265 wikitext text/x-wiki La vorto '''Brie''' - franclingve prononcata pli-malpli {{prononco|briː}} kun longa vokalo, aŭ laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|bʁˈiː}}] kun speciala prononco signo pri la franca "r"-variaĵo, povas signi plurajn komunumojn de Francio. Jen unue la simpla nomo sen aldonaĵoj: * [[Brie (Aisne)]] en la [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]] * [[Brie (Ariège)]] en la departemento [[Ariège]] * [[Brie (Charente)]] en la departemento [[Charente]] * [[Brie (Deux-Sèvres)]] en la departemento [[Deux-Sèvres]] * [[Brie (Ille-et-Vilaine)]] en la departemento [[Ille-et-Vilaine]] * [[Brie (Somme)]] en la departemento [[Somme]] Jen ankaŭ la nomoj, kiuj havas la nomon Brie (kun unu variaĵo Brié, prononcata [briE]) kun aldonaĵoj, ankaŭ ĉiuj en Francio: * [[Brié-et-Angonnes]] en la departemento [[Isère]] * [[Brie-Comte-Robert]] en la departemento [[Seine-et-Marne]] * [[Brie-sous-Archiac]] en la departemento [[Charente-Maritime]] * [[Brie-sous-Barbezieux]] en departemento [[Charente]] * [[Brie-sous-Chalais]] en sama departemento [[Charente]] * [[Brie-sous-Matha]] en la departemento [[Charente-Maritime]] * [[Brie-sous-Mortagne]] en lasama departemento [[Charente-Maritime]] * [[Sucy-en-Brie]] en la departemento [[Val-de-Marne]] * [[Marnes-en-Brie]] en la departemento [[Seine-et-Marne]] Krome la nomo, kiel tre multaj loknomoj, ankaŭ okaze estas uzata kiel [[familia nomo]], do kiel parto de [[persona nomo|personaj nomoj]]. En Esperanto jam ekzistas teksto pri * [[André Brie]] (n. 1950), germana politikisto, [[membro de la Eŭropa Parlamento]] de 1999 ĝis 2009 Ankaŭ en iuj unuopaj kazoj la nomo uzatas kiel [[persona nomo]], ofte nur neformale, kaj en tiuj kazoj kutime ne rilatas al iu loko tiunoma, sed estas mallongigo de la virina persona nomo ''Brianna''. == Brio == Aldone la vorto ankaŭ estus la franclingva ekvivalento por la sekvaj du temoj, kiuj en Esperanto nomiĝas '''brio''': * [[brio (fromaĝo)]] kaj * kun majuskla unua litero Brio, historia regiono kaj antikva graflando en la orienta parto de la nuna administra regiono [[Francilio]], inter la riveroj [[Marno (rivero)|Marno]] norde kaj [[Sejno]] sude. La supre notitaj komunumoj, kies nomoj finiĝas per aldonaĵo "-en-Brie", situas en tiu historia pejzaĝo. PIV ankaŭ el la botanika sufikso bri- kreas vorton [https://vortaro.net/#brio_kd '''brio'''] (jen la kapvorto el PIV 2020), grupo kosmopolita de ĉ. 1 050 specioj de [[musko]]j. En kunmetitaj botanikaj fakvortoj la silabo interalie aperas en la nomo de biologia klaso [[briopsidoj]], divizio [[briofitoj]] (la muskoj en strikta senco), ordo [[brialoj]] kaj biologia familio [[briacoj]]. {{apartigilo}} lq18psao19jdqb6mnhvq8h6ro4mbmax 9418269 9418265 2026-07-01T19:08:22Z ThomasPusch 1869 /* Brio */ 9418269 wikitext text/x-wiki La vorto '''Brie''' - franclingve prononcata pli-malpli {{prononco|briː}} kun longa vokalo, aŭ laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|bʁˈiː}}] kun speciala prononco signo pri la franca "r"-variaĵo, povas signi plurajn komunumojn de Francio. Jen unue la simpla nomo sen aldonaĵoj: * [[Brie (Aisne)]] en la [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]] * [[Brie (Ariège)]] en la departemento [[Ariège]] * [[Brie (Charente)]] en la departemento [[Charente]] * [[Brie (Deux-Sèvres)]] en la departemento [[Deux-Sèvres]] * [[Brie (Ille-et-Vilaine)]] en la departemento [[Ille-et-Vilaine]] * [[Brie (Somme)]] en la departemento [[Somme]] Jen ankaŭ la nomoj, kiuj havas la nomon Brie (kun unu variaĵo Brié, prononcata [briE]) kun aldonaĵoj, ankaŭ ĉiuj en Francio: * [[Brié-et-Angonnes]] en la departemento [[Isère]] * [[Brie-Comte-Robert]] en la departemento [[Seine-et-Marne]] * [[Brie-sous-Archiac]] en la departemento [[Charente-Maritime]] * [[Brie-sous-Barbezieux]] en departemento [[Charente]] * [[Brie-sous-Chalais]] en sama departemento [[Charente]] * [[Brie-sous-Matha]] en la departemento [[Charente-Maritime]] * [[Brie-sous-Mortagne]] en lasama departemento [[Charente-Maritime]] * [[Sucy-en-Brie]] en la departemento [[Val-de-Marne]] * [[Marnes-en-Brie]] en la departemento [[Seine-et-Marne]] Krome la nomo, kiel tre multaj loknomoj, ankaŭ okaze estas uzata kiel [[familia nomo]], do kiel parto de [[persona nomo|personaj nomoj]]. En Esperanto jam ekzistas teksto pri * [[André Brie]] (n. 1950), germana politikisto, [[membro de la Eŭropa Parlamento]] de 1999 ĝis 2009 Ankaŭ en iuj unuopaj kazoj la nomo uzatas kiel [[persona nomo]], ofte nur neformale, kaj en tiuj kazoj kutime ne rilatas al iu loko tiunoma, sed estas mallongigo de la virina persona nomo ''Brianna''. == Brio == Aldone la vorto ankaŭ estus la franclingva ekvivalento por la sekvaj du temoj, kiuj en Esperanto nomiĝas '''brio''': * [[brio (fromaĝo)]] kaj * kun majuskla unua litero Brio, historia regiono kaj antikva graflando en la orienta parto de la nuna administra regiono [[Francilio]], inter la riveroj [[Marno (rivero)|Marno]] norde kaj [[Sejno]] sude. La supre notitaj komunumoj, kies nomoj finiĝas per aldonaĵo "-en-Brie", situas en tiu historia pejzaĝo. PIV ankaŭ el la botanika [[prefikso]] '''bri-''' kreas vorton [https://vortaro.net/#brio_kd '''brio'''] (jen la kapvorto el PIV 2020), grupo kosmopolita de ĉ. 1 050 specioj de [[musko]]j. En kunmetitaj botanikaj fakvortoj la silabo interalie aperas en la nomo de biologia klaso [[briopsidoj]], divizio [[briofitoj]] (la muskoj en strikta senco), ordo [[brialoj]] kaj biologia familio [[briacoj]]. {{apartigilo}} gywh2p4a4g0yqoj4qpghtca7bqpy63r 9418271 9418269 2026-07-01T19:09:07Z ThomasPusch 1869 9418271 wikitext text/x-wiki La vorto '''Brie''' - franclingve prononcata pli-malpli {{prononco|briː}} kun longa vokalo, aŭ laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|bʁˈiː}}] kun speciala prononco signo pri la franca "r"-variaĵo, povas signi plurajn komunumojn de Francio. Jen unue la simpla nomo sen aldonaĵoj: * [[Brie (Aisne)]] en la [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]] * [[Brie (Ariège)]] en la departemento [[Ariège]] * [[Brie (Charente)]] en la departemento [[Charente]] * [[Brie (Deux-Sèvres)]] en la departemento [[Deux-Sèvres]] * [[Brie (Ille-et-Vilaine)]] en la departemento [[Ille-et-Vilaine]] * [[Brie (Somme)]] en la departemento [[Somme]] Jen ankaŭ la nomoj, kiuj havas la nomon Brie (kun unu variaĵo Brié, prononcata [briE]) kun aldonaĵoj, ankaŭ ĉiuj en Francio: * [[Brié-et-Angonnes]] en la departemento [[Isère]] * [[Brie-Comte-Robert]] en la departemento [[Seine-et-Marne]] * [[Brie-sous-Archiac]] en la departemento [[Charente-Maritime]] * [[Brie-sous-Barbezieux]] en departemento [[Charente]] * [[Brie-sous-Chalais]] en sama departemento [[Charente]] * [[Brie-sous-Matha]] en la departemento [[Charente-Maritime]] * [[Brie-sous-Mortagne]] en lasama departemento [[Charente-Maritime]] * [[Sucy-en-Brie]] en la departemento [[Val-de-Marne]] * [[Marles-en-Brie]] en la departemento [[Seine-et-Marne]] Krome la nomo, kiel tre multaj loknomoj, ankaŭ okaze estas uzata kiel [[familia nomo]], do kiel parto de [[persona nomo|personaj nomoj]]. En Esperanto jam ekzistas teksto pri * [[André Brie]] (n. 1950), germana politikisto, [[membro de la Eŭropa Parlamento]] de 1999 ĝis 2009 Ankaŭ en iuj unuopaj kazoj la nomo uzatas kiel [[persona nomo]], ofte nur neformale, kaj en tiuj kazoj kutime ne rilatas al iu loko tiunoma, sed estas mallongigo de la virina persona nomo ''Brianna''. == Brio == Aldone la vorto ankaŭ estus la franclingva ekvivalento por la sekvaj du temoj, kiuj en Esperanto nomiĝas '''brio''': * [[brio (fromaĝo)]] kaj * kun majuskla unua litero Brio, historia regiono kaj antikva graflando en la orienta parto de la nuna administra regiono [[Francilio]], inter la riveroj [[Marno (rivero)|Marno]] norde kaj [[Sejno]] sude. La supre notitaj komunumoj, kies nomoj finiĝas per aldonaĵo "-en-Brie", situas en tiu historia pejzaĝo. PIV ankaŭ el la botanika [[prefikso]] '''bri-''' kreas vorton [https://vortaro.net/#brio_kd '''brio'''] (jen la kapvorto el PIV 2020), grupo kosmopolita de ĉ. 1 050 specioj de [[musko]]j. En kunmetitaj botanikaj fakvortoj la silabo interalie aperas en la nomo de biologia klaso [[briopsidoj]], divizio [[briofitoj]] (la muskoj en strikta senco), ordo [[brialoj]] kaj biologia familio [[briacoj]]. {{apartigilo}} i14o9c6qmje0m8wy104nqlahmif6nrf 9418272 9418271 2026-07-01T19:10:09Z ThomasPusch 1869 9418272 wikitext text/x-wiki La vorto '''Brie''' - franclingve prononcata pli-malpli {{prononco|briː}} kun longa vokalo, aŭ laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|bʁˈiː}}] kun speciala prononco signo pri la franca "r"-variaĵo, povas signi plurajn komunumojn de Francio. Jen unue la simpla nomo sen aldonaĵoj: * [[Brie (Aisne)]] en la [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]] * [[Brie (Ariège)]] en la departemento [[Ariège]] * [[Brie (Charente)]] en la departemento [[Charente]] * [[Brie (Deux-Sèvres)]] en la departemento [[Deux-Sèvres]] * [[Brie (Ille-et-Vilaine)]] en la departemento [[Ille-et-Vilaine]] * [[Brie (Somme)]] en la departemento [[Somme]] Jen ankaŭ la nomoj, kiuj havas la nomon Brie (kun unu variaĵo Brié, prononcata [briE]) kun aldonaĵoj, ankaŭ ĉiuj en Francio: * [[Brié-et-Angonnes]] en la departemento [[Isère]] * [[Brie-Comte-Robert]] en la departemento [[Seine-et-Marne]] * [[Brie-sous-Archiac]] en la departemento [[Charente-Maritime]] * [[Brie-sous-Barbezieux]] en departemento [[Charente]] * [[Brie-sous-Chalais]] en sama departemento [[Charente]] * [[Brie-sous-Matha]] en la departemento [[Charente-Maritime]] * [[Brie-sous-Mortagne]] en lasama departemento [[Charente-Maritime]] * [[Sucy-en-Brie]] en la departemento [[Val-de-Marne]] * [[Marles-en-Brie]] en la departemento [[Seine-et-Marne]] Krome la nomo, kiel tre multaj loknomoj, okaze estas uzata kiel [[familia nomo]], do kiel parto de [[persona nomo|personaj nomoj]]. En Esperanto jam ekzistas teksto pri * [[André Brie]] (n. 1950), germana politikisto, [[membro de la Eŭropa Parlamento]] de 1999 ĝis 2009 Ankaŭ en iuj unuopaj kazoj la nomo uzatas kiel [[persona nomo]], ofte nur neformale, kaj en tiuj kazoj kutime ne rilatas al iu loko tiunoma, sed estas mallongigo de la virina persona nomo ''Brianna''. == Brio == Aldone la vorto ankaŭ estus la franclingva ekvivalento por la sekvaj du temoj, kiuj en Esperanto nomiĝas '''brio''': * [[brio (fromaĝo)]] kaj * kun majuskla unua litero Brio, historia regiono kaj antikva graflando en la orienta parto de la nuna administra regiono [[Francilio]], inter la riveroj [[Marno (rivero)|Marno]] norde kaj [[Sejno]] sude. La supre notitaj komunumoj, kies nomoj finiĝas per aldonaĵo "-en-Brie", situas en tiu historia pejzaĝo. PIV ankaŭ el la botanika [[prefikso]] '''bri-''' kreas vorton [https://vortaro.net/#brio_kd '''brio'''] (jen la kapvorto el PIV 2020), grupo kosmopolita de ĉ. 1 050 specioj de [[musko]]j. En kunmetitaj botanikaj fakvortoj la silabo interalie aperas en la nomo de biologia klaso [[briopsidoj]], divizio [[briofitoj]] (la muskoj en strikta senco), ordo [[brialoj]] kaj biologia familio [[briacoj]]. {{apartigilo}} gk0mh2ej8m698bjctfyrop2hdspupbf 9418273 9418272 2026-07-01T19:11:20Z ThomasPusch 1869 9418273 wikitext text/x-wiki La vorto '''Brie''' - franclingve prononcata pli-malpli {{prononco|briː}} kun longa vokalo, aŭ laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|bʁˈiː}}] kun speciala prononco signo pri la franca "r"-variaĵo, povas signi plurajn komunumojn de Francio. Jen unue la simpla nomo sen aldonaĵoj: * [[Brie (Aisne)]] en la [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Aisne]] * [[Brie (Ariège)]] en la departemento [[Ariège]] * [[Brie (Charente)]] en la departemento [[Charente]] * [[Brie (Deux-Sèvres)]] en la departemento [[Deux-Sèvres]] * [[Brie (Ille-et-Vilaine)]] en la departemento [[Ille-et-Vilaine]] * [[Brie (Somme)]] en la departemento [[Somme]] Jen ankaŭ la nomoj, kiuj havas la nomon Brie (kun unu variaĵo Brié, prononcata [briE]) kun aldonaĵoj, ankaŭ ĉiuj en Francio: * [[Brié-et-Angonnes]] en la departemento [[Isère]] * [[Brie-Comte-Robert]] en la departemento [[Seine-et-Marne]] * [[Brie-sous-Archiac]] en la departemento [[Charente-Maritime]] * [[Brie-sous-Barbezieux]] en departemento [[Charente]] * [[Brie-sous-Chalais]] en sama departemento [[Charente]] * [[Brie-sous-Matha]] en la departemento [[Charente-Maritime]] * [[Brie-sous-Mortagne]] en lasama departemento [[Charente-Maritime]] * [[Sucy-en-Brie]] en la departemento [[Val-de-Marne]] * [[Marles-en-Brie]] en la departemento [[Seine-et-Marne]] Krome la nomo, kiel tre multaj loknomoj, okaze estas uzata kiel [[familia nomo]], do kiel parto de [[persona nomo|personaj nomoj]]. En Esperanto jam ekzistas teksto pri * [[André Brie]] (n. 1950), germana politikisto, [[membro de la Eŭropa Parlamento]] de 1999 ĝis 2009 Ankaŭ en iuj unuopaj kazoj la nomo uzatas kiel [[persona nomo]], ofte nur neformale, kaj en tiuj kazoj kutime ne rilatas al iu loko tiunoma, sed estas mallongigo de la virina persona nomo ''Brianna'' (preskaŭ nur kutima en [[Anglalingvio]]). == Brio == Aldone la vorto ankaŭ estus la franclingva ekvivalento por la sekvaj du temoj, kiuj en Esperanto nomiĝas '''brio''': * [[brio (fromaĝo)]] kaj * kun majuskla unua litero Brio, historia regiono kaj antikva graflando en la orienta parto de la nuna administra regiono [[Francilio]], inter la riveroj [[Marno (rivero)|Marno]] norde kaj [[Sejno]] sude. La supre notitaj komunumoj, kies nomoj finiĝas per aldonaĵo "-en-Brie", situas en tiu historia pejzaĝo. PIV ankaŭ el la botanika [[prefikso]] '''bri-''' kreas vorton [https://vortaro.net/#brio_kd '''brio'''] (jen la kapvorto el PIV 2020), grupo kosmopolita de ĉ. 1 050 specioj de [[musko]]j. En kunmetitaj botanikaj fakvortoj la silabo interalie aperas en la nomo de biologia klaso [[briopsidoj]], divizio [[briofitoj]] (la muskoj en strikta senco), ordo [[brialoj]] kaj biologia familio [[briacoj]]. {{apartigilo}} b8anh8cq2enub60q5yh448h1grbyajj 1 948717 9418215 2026-07-01T17:26:36Z Arbarulo 135469 Kreis novan paĝon kun "==Aŭtomata traduko== Mi petas revizii ĝin. --~~~~" 9418215 wikitext text/x-wiki ==Aŭtomata traduko== Mi petas revizii ĝin. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:26, 1 jul. 2026 (UTC) hl61v6hchro9h88n2bixux7uxqwm98l 0 948718 9418216 2026-07-01T17:30:50Z Pettend 214084 Kreis artikolon 9418216 wikitext text/x-wiki {{Informkesto fonto | nomo = Esperanto-fontoj (Nagybakónak) | bildo = Dosiero:Nagybakónak, Eszperantó-forrás 6.jpg | priskribo de bildo = | situo = {{Hungario}}, [[Nagybakónak]] | latitudo = 46/33/33.203/N | longitudo = 17/1/51.196/E | alteco = 215 | mapo = Hungario | regiono-ISO = hu | montaro = [[Montetaro Zala]] | fontotipo = | elira maniero = Nagybakónak | mineralo = | riversistemo = [[Danubo]] | fonta rojo = Bakónaki-rojo → Principális-kanalo → [[Muro (rivero)]] | fonta akvovolumeno = | profundo = | plia nomo = Kálmán Kalocsay – Esperanto-fonto<br />Gyula Baghy – Esperanto-fonto }} Apud Nagybakónak troviĝas du fontoj nomataj '''Esperanto-fontoj'''. En Hungario ekzistas almenaŭ kvar aliaj fontoj kun tiu nomo – ĉe [[Esperanto-fonto (Piliscsév)|Piliscsév]], [[Esperanto-fonto (Lillafüred)|Lillafüred]], [[Esperanto-fonto (Kaposvár)|Kaposvár]] kaj [[Esperanto-fonto (Dombóvár)|Dombóvár]], sed tiu en Piliscsév estas plej longe nomata tiel.<ref name="arpad.lapok.hu">{{Cite web|url=https://arpad.lapok.hu/keret.cgi?/arpad/forras.html|title=Árpád nagyfejedelem emléke, halálának 1100. évfordulóján 907-2007|access-date=2026-07-01|language=hu|archive-url=https://web.archive.org/web/20160623214026/http://arpad.lapok.hu/keret.cgi?%2Farpad%2Fforras.html|archive-date=2016-06-23}}</ref> La fontoj ricevis sian antaŭnomon de la [[skolto]]j. La fonto maldekstre origine estis la fonto [[Árpád]]. Poste, ĉi tiuj fontoj estis forgesitaj kaj neuzeblaj. En 1980, du fontoj estis renovigitaj kaj la originala fonto Árpád, kune kun la fonto dekstre, estis nomita "Esperanto-fontoj". Ili estis nomitaj laŭ la du mondfamaj esperanto-parolantoj ([[Gyula Baghy]] kaj [[Kálmán Kalocsay]]). Per ĉi tiu nomado, la fontoj fariĝis unika memorloko de la esperanto-movado en [[Zala]]. Poste, la maljunaj skoltoj konstruis "senakvan memorfonton" por ke la nomo fonto Árpád povu esti denove uzata.<ref>{{Cite web|url=https://www.eszperanto.hu/zeo-hu/#listo|title=Főbb eszperantó emlékhelyek Magyarországon ({{eo}}: Ĉefaj memorlokoj de Esperanto en Hungario)|access-date=2026-07-01|author=SZILVÁSI László|date=2020|language=hu}}</ref> == Situo == Ĝi situas inter [[Nagykanizsa]] kaj [[Zalakaros]], apud [[Nagybakónak]]. En la [[Google Maps]]: [https://www.google.com/maps/place/%C3%81rp%C3%A1d-cserk%C3%A9szforr%C3%A1s+(Eszperant%C3%B3+forr%C3%A1sok:+Kalocsay+K%C3%A1lm%C3%A1n+%C3%A9s+Baghy+Gyula)/@46.5592133,17.030888,726m/data=!3m2!1e3!4b1!4m6!3m5!1s0x4768ec1afa33bd29:0x2de5c0346594d053!8m2!3d46.5592133!4d17.030888!16s%2Fg%2F11dz1q39m2!5m1!1e2?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDYyOC4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Árpád-cserkészforrás (Eszperantó-források:Kalocsay Kálmán és Baghy Gyula)] == Gelerio == {{Bildgalerio |vicigo=centre |porvico=4 |Dosiero:Nagybakónak, Eszperantó-forrás 1.jpg |La fonto Kálmán Kalocsay troviĝas en la valo maldekstre, kaj la fonto Julio Baghy troviĝas en la valo dekstre. |Dosiero:Nagybakónak, Eszperantó-forrás 7.jpg |Fonto Kálmán Kalocsay. |Dosiero:Nagybakónak, Eszperantó-forrás 5.jpg |Árpád memorfonto. |Dosiero:Baghy Gyula eszperantó forrás Nagybakónak.jpg |Fonto Julio Baghy. }} == Vidu ankaŭ == * [[Listo de Zamenhof/Esperanto-objektoj en Hungario]] * [[Nagybakónak]] * [[Zamenhof/Esperanto-objekto]] == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio: Esperanto-movado en Hungario]] [[Kategorio: Zamenhof/Esperanto-Objektoj]] cs2r5qdk6s17dg6sdkqcuvu0ov5i2dm 0 948719 9418220 2026-07-01T17:34:39Z RG72 11847 RG72 movis paĝon [[Dvorec i krepost]] al [[Palaco kaj fortikaĵo]] 9418220 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Palaco kaj fortikaĵo]] 91k9gchvo1kq7xy778nqtu6hzjfhu3t 14 948720 9418232 2026-07-01T17:40:20Z RG72 11847 Kreis novan paĝon kun "[[Kategorio:Filmoj laŭ reĝisoroj|Ivanovskij, Aleksandr]]" 9418232 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Filmoj laŭ reĝisoroj|Ivanovskij, Aleksandr]] kg7ppoucs8xzytvntvod4goompz3ca1 0 948721 9418244 2026-07-01T18:09:28Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Nana momoto |koloro = pink |dosiero = Hylomanes-momotula-001.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = '''Momotedoj''' ''Momotidae'' |genro = ''[[Hylomanes]]'' |genro aŭtoritato = [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein, MHC]], 1839 |specio = '''Nana momoto''' ''H. momotula'' |statuso = LC | sta..." 9418244 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Nana momoto |koloro = pink |dosiero = Hylomanes-momotula-001.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = '''Momotedoj''' ''Momotidae'' |genro = ''[[Hylomanes]]'' |genro aŭtoritato = [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein, MHC]], 1839 |specio = '''Nana momoto''' ''H. momotula'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Hylomanes momotula'' |volume=2020 |article-number=e.T22682980A152231624 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682980A152231624.en |access-date=7a de Oktobro 2023}}</ref> |dunomo = ''Hylomanes momotula'' |dunomo aŭtoritato = (Lichtenstein, MHC, 1839) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Hylomanes momotula dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Nana momoto''' ('''''Hylomanes momotula''''') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas la nura specio en la [[genro]] '''''Hylomanes'''''. Ĝi troviĝas en [[Belizo]], [[Kolombio]], [[Kostariko]], [[Salvadoro]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]], [[Meksiko]], [[Nikaragvo]], kaj [[Panamo]].<ref name=IOC11.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/ |title=IOC World Bird List (v 11.1) |last1=Gill |first1= F. |last2=Donsker|first2=D.|last3=Rasmussen |first3=P. |date=Januaro 2021 |access-date=14a de Januaro, 2021 }}</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== The tody motmot is the sole member of its genus. It has three subspecies, the nominate ''Hylomanes momotula momotula'', [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein, MHC]], 1939, ''M. m. chiapensis'' ([[Pierce Brodkorb|Brodkorb]], 1938), and ''M. m. obscurus'' ([[Edward William Nelson|Nelson]], 1911).<ref name=IOC11.1/> ==Aspekto== The tody motmot is {{convert|16.5|to|18.0|cm|in|abbr=on}} long. Males weigh {{convert|27|to|33|g|oz|abbr=on}} and females {{convert|25|to|30|g|oz|abbr=on}}. It is by far the smallest motmot, and named because it resembles the closely related todies (family Todidae) of the [[Caribbean]]. The nominate subspecies has a green crown, a rufous neck, and a green back and rump. It has a blue [[supercilium]] and a black mask with a white stripe below it. It has a white throat, a greenish breast with light streaks, and a white belly. The other two subspecies are similar but darker, and ''M. m. obscurus'' also has less white on the throat.<ref name=TOMO-BOW>Snow, D. and G. M. Kirwan (2020). Tody Motmot (''Hylomanes momotula''), version 1.0. In Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.todmot1.01 retrieved May 4, 2021</ref> ==Distribuo kaj habitato== The tody motmot ranges from southern Mexico through [[Central America]] into Colombia. The nominate subspecies is the most widespread; it is found from [[Veracruz]] and [[Oaxaca]] in Mexico east and south through Belize, Guatemala, Honduras, and El Salvador at least to Nicaragua and possibly into Costa Rica. ''M. m. chiapensis'' is found in [[Chiapas]], Mexico, Guatemala, and possibly El Salvador. ''M. m. obscurus'' is found in Panama and northwestern Colombia. The tody motmot inhabits humid evergreen forest from sea level to {{convert|1850|m|ft|abbr=on}} elevation. It is especially partial to ravines.<ref name=TOMO-BOW/> ==Kutimaro== ===Manĝado=== The tody motmot's diet includes insects, spiders, and snails. Unlike most other motmots, it has not been recorded to eat fruit. It plucks prey from vegetation while flying and also captures butterflies and dragonflies on the wing.<ref name=TOMO-BOW/> ===Reproduktado=== The tody motmot's breeding [[phenology]] is mostly unknown. In Belize, an adult was seen carrying food in June and an adult and fledgling were seen in early July. A fledgling was collected in Guatemala in June. In [[Chocó Department]], Colombia, an egg-laying female was collected in February, and in [[Antioquia Department]] a female in breeding condition was collected in May. The nest is unrecorded.<ref name=TOMO-BOW/> ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the tody motmot as being of Least Concern.<ref name=IUCN/> It varies from very uncommon to common in different parts of its fragmented range.<ref name=TOMO-BOW/> == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Hylomanes momotula}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] lol9oaalna4hmwi7o94n5zjrqo0wz68 9418367 9418244 2026-07-01T23:00:08Z Kani 670 /* Taksonomio kaj sistematiko */ 9418367 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Nana momoto |koloro = pink |dosiero = Hylomanes-momotula-001.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = '''Momotedoj''' ''Momotidae'' |genro = ''[[Hylomanes]]'' |genro aŭtoritato = [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein, MHC]], 1839 |specio = '''Nana momoto''' ''H. momotula'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Hylomanes momotula'' |volume=2020 |article-number=e.T22682980A152231624 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682980A152231624.en |access-date=7a de Oktobro 2023}}</ref> |dunomo = ''Hylomanes momotula'' |dunomo aŭtoritato = (Lichtenstein, MHC, 1839) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Hylomanes momotula dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Nana momoto''' ('''''Hylomanes momotula''''') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas la nura specio en la [[genro]] '''''Hylomanes'''''. Ĝi troviĝas en [[Belizo]], [[Kolombio]], [[Kostariko]], [[Salvadoro]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]], [[Meksiko]], [[Nikaragvo]], kaj [[Panamo]].<ref name=IOC11.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/ |title=IOC World Bird List (v 11.1) |last1=Gill |first1= F. |last2=Donsker|first2=D.|last3=Rasmussen |first3=P. |date=Januaro 2021 |access-date=14a de Januaro, 2021 }}</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Nana momoto estas la nura membro de sia genro. Ĝi havas jenajn tri subspeciojn, nome la nomiga ''Hylomanes momotula momotula'', [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein, MHC]], 1939, ''M. m. chiapensis'' ([[Pierce Brodkorb|Brodkorb]], 1938), kaj ''M. m. obscurus'' ([[Edward William Nelson|Nelson]], 1911).<ref name=IOC11.1/> ==Aspekto== The tody motmot is {{convert|16.5|to|18.0|cm|in|abbr=on}} long. Males weigh {{convert|27|to|33|g|oz|abbr=on}} and females {{convert|25|to|30|g|oz|abbr=on}}. It is by far the smallest motmot, and named because it resembles the closely related todies (family Todidae) of the [[Caribbean]]. The nominate subspecies has a green crown, a rufous neck, and a green back and rump. It has a blue [[supercilium]] and a black mask with a white stripe below it. It has a white throat, a greenish breast with light streaks, and a white belly. The other two subspecies are similar but darker, and ''M. m. obscurus'' also has less white on the throat.<ref name=TOMO-BOW>Snow, D. and G. M. Kirwan (2020). Tody Motmot (''Hylomanes momotula''), version 1.0. In Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.todmot1.01 retrieved May 4, 2021</ref> ==Distribuo kaj habitato== The tody motmot ranges from southern Mexico through [[Central America]] into Colombia. The nominate subspecies is the most widespread; it is found from [[Veracruz]] and [[Oaxaca]] in Mexico east and south through Belize, Guatemala, Honduras, and El Salvador at least to Nicaragua and possibly into Costa Rica. ''M. m. chiapensis'' is found in [[Chiapas]], Mexico, Guatemala, and possibly El Salvador. ''M. m. obscurus'' is found in Panama and northwestern Colombia. The tody motmot inhabits humid evergreen forest from sea level to {{convert|1850|m|ft|abbr=on}} elevation. It is especially partial to ravines.<ref name=TOMO-BOW/> ==Kutimaro== ===Manĝado=== The tody motmot's diet includes insects, spiders, and snails. Unlike most other motmots, it has not been recorded to eat fruit. It plucks prey from vegetation while flying and also captures butterflies and dragonflies on the wing.<ref name=TOMO-BOW/> ===Reproduktado=== The tody motmot's breeding [[phenology]] is mostly unknown. In Belize, an adult was seen carrying food in June and an adult and fledgling were seen in early July. A fledgling was collected in Guatemala in June. In [[Chocó Department]], Colombia, an egg-laying female was collected in February, and in [[Antioquia Department]] a female in breeding condition was collected in May. The nest is unrecorded.<ref name=TOMO-BOW/> ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the tody motmot as being of Least Concern.<ref name=IUCN/> It varies from very uncommon to common in different parts of its fragmented range.<ref name=TOMO-BOW/> == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Hylomanes momotula}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] d9hu7ngn87r34zc6j05ook67ond3g0i 9418368 9418367 2026-07-01T23:06:48Z Kani 670 /* Aspekto */ 9418368 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Nana momoto |koloro = pink |dosiero = Hylomanes-momotula-001.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = '''Momotedoj''' ''Momotidae'' |genro = ''[[Hylomanes]]'' |genro aŭtoritato = [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein, MHC]], 1839 |specio = '''Nana momoto''' ''H. momotula'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Hylomanes momotula'' |volume=2020 |article-number=e.T22682980A152231624 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682980A152231624.en |access-date=7a de Oktobro 2023}}</ref> |dunomo = ''Hylomanes momotula'' |dunomo aŭtoritato = (Lichtenstein, MHC, 1839) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Hylomanes momotula dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Nana momoto''' ('''''Hylomanes momotula''''') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas la nura specio en la [[genro]] '''''Hylomanes'''''. Ĝi troviĝas en [[Belizo]], [[Kolombio]], [[Kostariko]], [[Salvadoro]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]], [[Meksiko]], [[Nikaragvo]], kaj [[Panamo]].<ref name=IOC11.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/ |title=IOC World Bird List (v 11.1) |last1=Gill |first1= F. |last2=Donsker|first2=D.|last3=Rasmussen |first3=P. |date=Januaro 2021 |access-date=14a de Januaro, 2021 }}</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Nana momoto estas la nura membro de sia genro. Ĝi havas jenajn tri subspeciojn, nome la nomiga ''Hylomanes momotula momotula'', [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein, MHC]], 1939, ''M. m. chiapensis'' ([[Pierce Brodkorb|Brodkorb]], 1938), kaj ''M. m. obscurus'' ([[Edward William Nelson|Nelson]], 1911).<ref name=IOC11.1/> ==Aspekto== La Nana momoto longas inter 16,5 kaj 18,0 cm. Maskloj pezas inter 27 kaj 33 g, kaj inoj inter 25 kaj 30 g. Ĝi estas senkompare la plej malgranda momoto, kaj ricevis alternativan ordinaran nomon ''Toda momoto'' pro sia simileco al la proksime parencaj [[todoj]] (familio [[Todedoj]]) de [[Karibio]]. La nomiga subspecio havas verdan kronon, ruĝbrunajn kolon kaj nukon, kaj verdajn dorson kaj pugon. Ĝi havas bluan superokulan strion kaj nigran maskon kun blanka strio sub ĝi. Ĝi havas blankan gorĝon, verdecan bruston kun helaj strietoj, kaj blankan ventron. La aliaj du subspecioj estas similaj sed pli malhelaj; krome, ''M. m. obscurus'' havas malpli da blanko ĉe la gorĝo.<ref name=TOMO-BOW>Snow, D. kaj G. M. Kirwan (2020). Tody Motmot (''Hylomanes momotula''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.todmot1.01] Alirita la 4an de Majo, 2021</ref> ==Distribuo kaj habitato== The tody motmot ranges from southern Mexico through [[Central America]] into Colombia. The nominate subspecies is the most widespread; it is found from [[Veracruz]] and [[Oaxaca]] in Mexico east and south through Belize, Guatemala, Honduras, and El Salvador at least to Nicaragua and possibly into Costa Rica. ''M. m. chiapensis'' is found in [[Chiapas]], Mexico, Guatemala, and possibly El Salvador. ''M. m. obscurus'' is found in Panama and northwestern Colombia. The tody motmot inhabits humid evergreen forest from sea level to {{convert|1850|m|ft|abbr=on}} elevation. It is especially partial to ravines.<ref name=TOMO-BOW/> ==Kutimaro== ===Manĝado=== The tody motmot's diet includes insects, spiders, and snails. Unlike most other motmots, it has not been recorded to eat fruit. It plucks prey from vegetation while flying and also captures butterflies and dragonflies on the wing.<ref name=TOMO-BOW/> ===Reproduktado=== The tody motmot's breeding [[phenology]] is mostly unknown. In Belize, an adult was seen carrying food in June and an adult and fledgling were seen in early July. A fledgling was collected in Guatemala in June. In [[Chocó Department]], Colombia, an egg-laying female was collected in February, and in [[Antioquia Department]] a female in breeding condition was collected in May. The nest is unrecorded.<ref name=TOMO-BOW/> ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the tody motmot as being of Least Concern.<ref name=IUCN/> It varies from very uncommon to common in different parts of its fragmented range.<ref name=TOMO-BOW/> == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Hylomanes momotula}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] ogssho9wlfmfnmxmnymxnhxwbavfhu1 9418369 9418368 2026-07-01T23:11:41Z Kani 670 /* Distribuo kaj habitato */ 9418369 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Nana momoto |koloro = pink |dosiero = Hylomanes-momotula-001.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = '''Momotedoj''' ''Momotidae'' |genro = ''[[Hylomanes]]'' |genro aŭtoritato = [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein, MHC]], 1839 |specio = '''Nana momoto''' ''H. momotula'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Hylomanes momotula'' |volume=2020 |article-number=e.T22682980A152231624 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682980A152231624.en |access-date=7a de Oktobro 2023}}</ref> |dunomo = ''Hylomanes momotula'' |dunomo aŭtoritato = (Lichtenstein, MHC, 1839) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Hylomanes momotula dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Nana momoto''' ('''''Hylomanes momotula''''') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas la nura specio en la [[genro]] '''''Hylomanes'''''. Ĝi troviĝas en [[Belizo]], [[Kolombio]], [[Kostariko]], [[Salvadoro]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]], [[Meksiko]], [[Nikaragvo]], kaj [[Panamo]].<ref name=IOC11.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/ |title=IOC World Bird List (v 11.1) |last1=Gill |first1= F. |last2=Donsker|first2=D.|last3=Rasmussen |first3=P. |date=Januaro 2021 |access-date=14a de Januaro, 2021 }}</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Nana momoto estas la nura membro de sia genro. Ĝi havas jenajn tri subspeciojn, nome la nomiga ''Hylomanes momotula momotula'', [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein, MHC]], 1939, ''M. m. chiapensis'' ([[Pierce Brodkorb|Brodkorb]], 1938), kaj ''M. m. obscurus'' ([[Edward William Nelson|Nelson]], 1911).<ref name=IOC11.1/> ==Aspekto== La Nana momoto longas inter 16,5 kaj 18,0 cm. Maskloj pezas inter 27 kaj 33 g, kaj inoj inter 25 kaj 30 g. Ĝi estas senkompare la plej malgranda momoto, kaj ricevis alternativan ordinaran nomon ''Toda momoto'' pro sia simileco al la proksime parencaj [[todoj]] (familio [[Todedoj]]) de [[Karibio]]. La nomiga subspecio havas verdan kronon, ruĝbrunajn kolon kaj nukon, kaj verdajn dorson kaj pugon. Ĝi havas bluan superokulan strion kaj nigran maskon kun blanka strio sub ĝi. Ĝi havas blankan gorĝon, verdecan bruston kun helaj strietoj, kaj blankan ventron. La aliaj du subspecioj estas similaj sed pli malhelaj; krome, ''M. m. obscurus'' havas malpli da blanko ĉe la gorĝo.<ref name=TOMO-BOW>Snow, D. kaj G. M. Kirwan (2020). Tody Motmot (''Hylomanes momotula''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.todmot1.01] Alirita la 4an de Majo, 2021</ref> ==Distribuo kaj habitato== La Nana momoto disvastiĝas de suda Meksiko, tra [[Mezameriko]], ĝis [[Kolombio]]. La nomiga subspecio estas la plej vaste disvastiĝinta; ĝi troviĝas de [[Veracruz]] kaj [[Oaxaca]] en Meksiko, orienten kaj suden tra [[Belizo]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]] kaj [[Salvadoro]], almenaŭ ĝis [[Nikaragvo]] kaj eble ĝis [[Kostariko]]. ''M. m. chiapensis'' troviĝas en [[Chiapas]] (Meksiko), Gvatemalo kaj eble Salvadoro. ''M. m. obscurus'' troviĝas en [[Panamo]] kaj nordokcidenta Kolombio. La Nana momoto loĝas en humidaj ĉiamverdaj arbaroj, de marnivelo ĝis alteco de 1 850 m. Ĝi parte preferas ravinojn.<ref name=TOMO-BOW/> ==Kutimaro== ===Manĝado=== The tody motmot's diet includes insects, spiders, and snails. Unlike most other motmots, it has not been recorded to eat fruit. It plucks prey from vegetation while flying and also captures butterflies and dragonflies on the wing.<ref name=TOMO-BOW/> ===Reproduktado=== The tody motmot's breeding [[phenology]] is mostly unknown. In Belize, an adult was seen carrying food in June and an adult and fledgling were seen in early July. A fledgling was collected in Guatemala in June. In [[Chocó Department]], Colombia, an egg-laying female was collected in February, and in [[Antioquia Department]] a female in breeding condition was collected in May. The nest is unrecorded.<ref name=TOMO-BOW/> ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the tody motmot as being of Least Concern.<ref name=IUCN/> It varies from very uncommon to common in different parts of its fragmented range.<ref name=TOMO-BOW/> == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Hylomanes momotula}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] slu0n0z3ckytnyuuxi67batf1licsx1 9418371 9418369 2026-07-01T23:15:45Z Kani 670 /* Kutimaro */ 9418371 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Nana momoto |koloro = pink |dosiero = Hylomanes-momotula-001.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = '''Momotedoj''' ''Momotidae'' |genro = ''[[Hylomanes]]'' |genro aŭtoritato = [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein, MHC]], 1839 |specio = '''Nana momoto''' ''H. momotula'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Hylomanes momotula'' |volume=2020 |article-number=e.T22682980A152231624 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682980A152231624.en |access-date=7a de Oktobro 2023}}</ref> |dunomo = ''Hylomanes momotula'' |dunomo aŭtoritato = (Lichtenstein, MHC, 1839) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Hylomanes momotula dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Nana momoto''' ('''''Hylomanes momotula''''') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas la nura specio en la [[genro]] '''''Hylomanes'''''. Ĝi troviĝas en [[Belizo]], [[Kolombio]], [[Kostariko]], [[Salvadoro]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]], [[Meksiko]], [[Nikaragvo]], kaj [[Panamo]].<ref name=IOC11.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/ |title=IOC World Bird List (v 11.1) |last1=Gill |first1= F. |last2=Donsker|first2=D.|last3=Rasmussen |first3=P. |date=Januaro 2021 |access-date=14a de Januaro, 2021 }}</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Nana momoto estas la nura membro de sia genro. Ĝi havas jenajn tri subspeciojn, nome la nomiga ''Hylomanes momotula momotula'', [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein, MHC]], 1939, ''M. m. chiapensis'' ([[Pierce Brodkorb|Brodkorb]], 1938), kaj ''M. m. obscurus'' ([[Edward William Nelson|Nelson]], 1911).<ref name=IOC11.1/> ==Aspekto== La Nana momoto longas inter 16,5 kaj 18,0 cm. Maskloj pezas inter 27 kaj 33 g, kaj inoj inter 25 kaj 30 g. Ĝi estas senkompare la plej malgranda momoto, kaj ricevis alternativan ordinaran nomon ''Toda momoto'' pro sia simileco al la proksime parencaj [[todoj]] (familio [[Todedoj]]) de [[Karibio]]. La nomiga subspecio havas verdan kronon, ruĝbrunajn kolon kaj nukon, kaj verdajn dorson kaj pugon. Ĝi havas bluan superokulan strion kaj nigran maskon kun blanka strio sub ĝi. Ĝi havas blankan gorĝon, verdecan bruston kun helaj strietoj, kaj blankan ventron. La aliaj du subspecioj estas similaj sed pli malhelaj; krome, ''M. m. obscurus'' havas malpli da blanko ĉe la gorĝo.<ref name=TOMO-BOW>Snow, D. kaj G. M. Kirwan (2020). Tody Motmot (''Hylomanes momotula''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.todmot1.01] Alirita la 4an de Majo, 2021</ref> ==Distribuo kaj habitato== La Nana momoto disvastiĝas de suda Meksiko, tra [[Mezameriko]], ĝis [[Kolombio]]. La nomiga subspecio estas la plej vaste disvastiĝinta; ĝi troviĝas de [[Veracruz]] kaj [[Oaxaca]] en Meksiko, orienten kaj suden tra [[Belizo]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]] kaj [[Salvadoro]], almenaŭ ĝis [[Nikaragvo]] kaj eble ĝis [[Kostariko]]. ''M. m. chiapensis'' troviĝas en [[Chiapas]] (Meksiko), Gvatemalo kaj eble Salvadoro. ''M. m. obscurus'' troviĝas en [[Panamo]] kaj nordokcidenta Kolombio. La Nana momoto loĝas en humidaj ĉiamverdaj arbaroj, de marnivelo ĝis alteco de 1 850 m. Ĝi parte preferas ravinojn.<ref name=TOMO-BOW/> ==Kutimaro== ===Manĝado=== La dieto de la Nana momoto inkluzivas insektojn, araneojn kaj helikojn. Male al la plej multaj aliaj momotoj, oni ne observis ĝin manĝi fruktojn. Ĝi prenas predojn el la vegetaĵaro dumfluge kaj ankaŭ kaptas [[papilio]]jn kaj [[libelo]]jn dumfluge.<ref name=TOMO-BOW/> ===Reproduktado=== La reprodukta [[fenologio]] de la Nana momoto estas plejparte nekonata. En Belizo, oni vidis plenkreskulon portantan manĝaĵon en junio, kaj plenkreskulon kun ido (kiu jam elnestiĝis) komence de julio. Ido estis kolektita en Gvatemalo en junio. En la [[Departemento Ĉokoo]] (Kolombio), oni kolektis ovodemetantan femalon en februaro, kaj en la [[Departemento Antjokio]] oni kolektis femalon en reprodukta stato en majo. La nesto ne estas dokumentita.<ref name=TOMO-BOW/> ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the tody motmot as being of Least Concern.<ref name=IUCN/> It varies from very uncommon to common in different parts of its fragmented range.<ref name=TOMO-BOW/> == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Hylomanes momotula}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] k8arf7clallladf51rsf74dvzp38tkl 9418372 9418371 2026-07-01T23:18:14Z Kani 670 9418372 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Nana momoto |koloro = pink |dosiero = Hylomanes-momotula-001.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = '''Momotedoj''' ''Momotidae'' |genro = ''[[Hylomanes]]'' |genro aŭtoritato = [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein, MHC]], 1839 |specio = '''Nana momoto''' ''H. momotula'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Hylomanes momotula'' |volume=2020 |article-number=e.T22682980A152231624 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682980A152231624.en |access-date=7a de Oktobro 2023}}</ref> |dunomo = ''Hylomanes momotula'' |dunomo aŭtoritato = (Lichtenstein, MHC, 1839) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Hylomanes momotula dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Nana momoto''' ('''''Hylomanes momotula''''') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas la nura specio en la [[genro]] '''''Hylomanes'''''. Ĝi troviĝas en [[Belizo]], [[Kolombio]], [[Kostariko]], [[Salvadoro]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]], [[Meksiko]], [[Nikaragvo]], kaj [[Panamo]].<ref name=IOC11.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/ |title=IOC World Bird List (v 11.1) |last1=Gill |first1= F. |last2=Donsker|first2=D.|last3=Rasmussen |first3=P. |date=Januaro 2021 |access-date=14a de Januaro, 2021 }}</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Nana momoto estas la nura membro de sia genro. Ĝi havas jenajn tri subspeciojn, nome la nomiga ''Hylomanes momotula momotula'', [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein, MHC]], 1939, ''M. m. chiapensis'' ([[Pierce Brodkorb|Brodkorb]], 1938), kaj ''M. m. obscurus'' ([[Edward William Nelson|Nelson]], 1911).<ref name=IOC11.1/> ==Aspekto== La Nana momoto longas inter 16,5 kaj 18,0 cm. Maskloj pezas inter 27 kaj 33 g, kaj inoj inter 25 kaj 30 g. Ĝi estas senkompare la plej malgranda momoto, kaj ricevis alternativan ordinaran nomon ''Toda momoto'' pro sia simileco al la proksime parencaj [[todoj]] (familio [[Todedoj]]) de [[Karibio]]. La nomiga subspecio havas verdan kronon, ruĝbrunajn kolon kaj nukon, kaj verdajn dorson kaj pugon. Ĝi havas bluan superokulan strion kaj nigran maskon kun blanka strio sub ĝi. Ĝi havas blankan gorĝon, verdecan bruston kun helaj strietoj, kaj blankan ventron. La aliaj du subspecioj estas similaj sed pli malhelaj; krome, ''M. m. obscurus'' havas malpli da blanko ĉe la gorĝo.<ref name=TOMO-BOW>Snow, D. kaj G. M. Kirwan (2020). Tody Motmot (''Hylomanes momotula''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.todmot1.01] Alirita la 4an de Majo, 2021</ref> ==Distribuo kaj habitato== La Nana momoto disvastiĝas de suda Meksiko, tra [[Mezameriko]], ĝis [[Kolombio]]. La nomiga subspecio estas la plej vaste disvastiĝinta; ĝi troviĝas de [[Veracruz]] kaj [[Oaxaca]] en Meksiko, orienten kaj suden tra [[Belizo]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]] kaj [[Salvadoro]], almenaŭ ĝis [[Nikaragvo]] kaj eble ĝis [[Kostariko]]. ''M. m. chiapensis'' troviĝas en [[Chiapas]] (Meksiko), Gvatemalo kaj eble Salvadoro. ''M. m. obscurus'' troviĝas en [[Panamo]] kaj nordokcidenta Kolombio. La Nana momoto loĝas en humidaj ĉiamverdaj arbaroj, de marnivelo ĝis alteco de 1 850 m. Ĝi parte preferas ravinojn.<ref name=TOMO-BOW/> ==Kutimaro== ===Manĝado=== La dieto de la Nana momoto inkluzivas insektojn, araneojn kaj helikojn. Male al la plej multaj aliaj momotoj, oni ne observis ĝin manĝi fruktojn. Ĝi prenas predojn el la vegetaĵaro dumfluge kaj ankaŭ kaptas [[papilio]]jn kaj [[libelo]]jn dumfluge.<ref name=TOMO-BOW/> ===Reproduktado=== La reprodukta [[fenologio]] de la Nana momoto estas plejparte nekonata. En Belizo, oni vidis plenkreskulon portantan manĝaĵon en junio, kaj plenkreskulon kun ido (kiu jam elnestiĝis) komence de julio. Ido estis kolektita en Gvatemalo en junio. En la [[Departemento Ĉokoo]] (Kolombio), oni kolektis ovodemetantan femalon en februaro, kaj en la [[Departemento Antjokio]] oni kolektis femalon en reprodukta stato en majo. La nesto ne estas dokumentita.<ref name=TOMO-BOW/> ==Statuso== La [[IUCN]] taksis la Nanan momoton kiel specion "[[malplej zorgiga]]n".<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Hylomanes momotula'' |volume=2020 |article-number=e.T22682980A152231624 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682980A152231624.en |access-date=7a de Oktobro 2023}}</ref> Ĝi varias de tre malofta ĝis ofta en diversaj partoj de sia fragmentita arealo.<ref name=TOMO-BOW/> == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Hylomanes momotula}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] 2je673vu0zi6ykkibb0oqttf5rly13l 9418373 9418372 2026-07-01T23:18:44Z Kani 670 9418373 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Nana momoto |koloro = pink |dosiero = Hylomanes-momotula-001.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = ''[[Hylomanes]]'' |genro aŭtoritato = [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein, MHC]], 1839 |specio = '''Nana momoto''' ''H. momotula'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Hylomanes momotula'' |volume=2020 |article-number=e.T22682980A152231624 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682980A152231624.en |access-date=7a de Oktobro 2023}}</ref> |dunomo = ''Hylomanes momotula'' |dunomo aŭtoritato = (Lichtenstein, MHC, 1839) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Hylomanes momotula dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Nana momoto''' ('''''Hylomanes momotula''''') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas la nura specio en la [[genro]] '''''Hylomanes'''''. Ĝi troviĝas en [[Belizo]], [[Kolombio]], [[Kostariko]], [[Salvadoro]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]], [[Meksiko]], [[Nikaragvo]], kaj [[Panamo]].<ref name=IOC11.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/ |title=IOC World Bird List (v 11.1) |last1=Gill |first1= F. |last2=Donsker|first2=D.|last3=Rasmussen |first3=P. |date=Januaro 2021 |access-date=14a de Januaro, 2021 }}</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Nana momoto estas la nura membro de sia genro. Ĝi havas jenajn tri subspeciojn, nome la nomiga ''Hylomanes momotula momotula'', [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein, MHC]], 1939, ''M. m. chiapensis'' ([[Pierce Brodkorb|Brodkorb]], 1938), kaj ''M. m. obscurus'' ([[Edward William Nelson|Nelson]], 1911).<ref name=IOC11.1/> ==Aspekto== La Nana momoto longas inter 16,5 kaj 18,0 cm. Maskloj pezas inter 27 kaj 33 g, kaj inoj inter 25 kaj 30 g. Ĝi estas senkompare la plej malgranda momoto, kaj ricevis alternativan ordinaran nomon ''Toda momoto'' pro sia simileco al la proksime parencaj [[todoj]] (familio [[Todedoj]]) de [[Karibio]]. La nomiga subspecio havas verdan kronon, ruĝbrunajn kolon kaj nukon, kaj verdajn dorson kaj pugon. Ĝi havas bluan superokulan strion kaj nigran maskon kun blanka strio sub ĝi. Ĝi havas blankan gorĝon, verdecan bruston kun helaj strietoj, kaj blankan ventron. La aliaj du subspecioj estas similaj sed pli malhelaj; krome, ''M. m. obscurus'' havas malpli da blanko ĉe la gorĝo.<ref name=TOMO-BOW>Snow, D. kaj G. M. Kirwan (2020). Tody Motmot (''Hylomanes momotula''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.todmot1.01] Alirita la 4an de Majo, 2021</ref> ==Distribuo kaj habitato== La Nana momoto disvastiĝas de suda Meksiko, tra [[Mezameriko]], ĝis [[Kolombio]]. La nomiga subspecio estas la plej vaste disvastiĝinta; ĝi troviĝas de [[Veracruz]] kaj [[Oaxaca]] en Meksiko, orienten kaj suden tra [[Belizo]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]] kaj [[Salvadoro]], almenaŭ ĝis [[Nikaragvo]] kaj eble ĝis [[Kostariko]]. ''M. m. chiapensis'' troviĝas en [[Chiapas]] (Meksiko), Gvatemalo kaj eble Salvadoro. ''M. m. obscurus'' troviĝas en [[Panamo]] kaj nordokcidenta Kolombio. La Nana momoto loĝas en humidaj ĉiamverdaj arbaroj, de marnivelo ĝis alteco de 1 850 m. Ĝi parte preferas ravinojn.<ref name=TOMO-BOW/> ==Kutimaro== ===Manĝado=== La dieto de la Nana momoto inkluzivas insektojn, araneojn kaj helikojn. Male al la plej multaj aliaj momotoj, oni ne observis ĝin manĝi fruktojn. Ĝi prenas predojn el la vegetaĵaro dumfluge kaj ankaŭ kaptas [[papilio]]jn kaj [[libelo]]jn dumfluge.<ref name=TOMO-BOW/> ===Reproduktado=== La reprodukta [[fenologio]] de la Nana momoto estas plejparte nekonata. En Belizo, oni vidis plenkreskulon portantan manĝaĵon en junio, kaj plenkreskulon kun ido (kiu jam elnestiĝis) komence de julio. Ido estis kolektita en Gvatemalo en junio. En la [[Departemento Ĉokoo]] (Kolombio), oni kolektis ovodemetantan femalon en februaro, kaj en la [[Departemento Antjokio]] oni kolektis femalon en reprodukta stato en majo. La nesto ne estas dokumentita.<ref name=TOMO-BOW/> ==Statuso== La [[IUCN]] taksis la Nanan momoton kiel specion "[[malplej zorgiga]]n".<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Hylomanes momotula'' |volume=2020 |article-number=e.T22682980A152231624 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682980A152231624.en |access-date=7a de Oktobro 2023}}</ref> Ĝi varias de tre malofta ĝis ofta en diversaj partoj de sia fragmentita arealo.<ref name=TOMO-BOW/> == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Hylomanes momotula}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] jq6d7ka8zozle27qollxkfev3xmx2mf 9418374 9418373 2026-07-01T23:21:27Z Kani 670 9418374 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Nana momoto |koloro = pink |dosiero = Hylomanes-momotula-001.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = ''[[Hylomanes]]'' |genro aŭtoritato = [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein, MHC]], 1839 |specio = '''Nana momoto''' ''H. momotula'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Hylomanes momotula'' |volume=2020 |article-number=e.T22682980A152231624 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682980A152231624.en |access-date=7a de Oktobro 2023}}</ref> |dunomo = ''Hylomanes momotula'' |dunomo aŭtoritato = (Lichtenstein, MHC, 1839) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Hylomanes momotula dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Nana momoto''' ('''''Hylomanes momotula''''') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas la nura specio en la [[genro]] '''''Hylomanes'''''. Ĝi troviĝas en [[Belizo]], [[Kolombio]], [[Kostariko]], [[Salvadoro]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]], [[Meksiko]], [[Nikaragvo]], kaj [[Panamo]].<ref name=IOC11.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/ |title=IOC World Bird List (v 11.1) |last1=Gill |first1= F. |last2=Donsker|first2=D.|last3=Rasmussen |first3=P. |date=Januaro 2021 |access-date=14a de Januaro, 2021 }}</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Nana momoto estas la nura membro de sia genro. Ĝi havas jenajn tri subspeciojn, nome la nomiga ''Hylomanes momotula momotula'', [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein, MHC]], 1939, ''M. m. chiapensis'' ([[Pierce Brodkorb|Brodkorb]], 1938), kaj ''M. m. obscurus'' ([[Edward William Nelson|Nelson]], 1911).<ref name=IOC11.1/> ==Aspekto== La Nana momoto longas inter 16,5 kaj 18,0 cm. Maskloj pezas inter 27 kaj 33 g, kaj inoj inter 25 kaj 30 g. Ĝi estas senkompare la plej malgranda momoto, kaj ricevis alternativan ordinaran nomon ''Toda momoto'' pro sia simileco al la proksime parencaj [[todoj]] (familio [[Todedoj]]) de [[Karibio]]. La nomiga subspecio havas verdan kronon, ruĝbrunajn kolon kaj nukon, kaj verdajn dorson kaj pugon. Ĝi havas bluan superokulan strion kaj nigran maskon kun blanka strio sub ĝi. Ĝi havas blankan gorĝon, verdecan bruston kun helaj strietoj, kaj blankan ventron. La aliaj du subspecioj estas similaj sed pli malhelaj; krome, ''M. m. obscurus'' havas malpli da blanko ĉe la gorĝo.<ref name=TOMO-BOW>Snow, D. kaj G. M. Kirwan (2020). Tody Motmot (''Hylomanes momotula''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.todmot1.01] Alirita la 4an de Majo, 2021</ref> ==Distribuo kaj habitato== La Nana momoto disvastiĝas de suda Meksiko, tra [[Mezameriko]], ĝis [[Kolombio]]. La nomiga subspecio estas la plej vaste disvastiĝinta; ĝi troviĝas de [[Veracruz]] kaj [[Oaxaca]] en Meksiko, orienten kaj suden tra [[Belizo]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]] kaj [[Salvadoro]], almenaŭ ĝis [[Nikaragvo]] kaj eble ĝis [[Kostariko]]. ''M. m. chiapensis'' troviĝas en [[Chiapas]] (Meksiko), Gvatemalo kaj eble Salvadoro. ''M. m. obscurus'' troviĝas en [[Panamo]] kaj nordokcidenta Kolombio. La Nana momoto loĝas en humidaj ĉiamverdaj arbaroj, de marnivelo ĝis alteco de 1 850 m. Ĝi parte preferas ravinojn.<ref name=TOMO-BOW/> ==Kutimaro== ===Manĝado=== La dieto de la Nana momoto inkluzivas insektojn, araneojn kaj helikojn. Male al la plej multaj aliaj momotoj, oni ne observis ĝin manĝi fruktojn. Ĝi prenas predojn el la vegetaĵaro dumfluge kaj ankaŭ kaptas [[papilio]]jn kaj [[libelo]]jn dumfluge.<ref name=TOMO-BOW/> ===Reproduktado=== La reprodukta [[fenologio]] de la Nana momoto estas plejparte nekonata. En Belizo, oni vidis plenkreskulon portantan manĝaĵon en junio, kaj plenkreskulon kun ido (kiu jam elnestiĝis) komence de julio. Ido estis kolektita en Gvatemalo en junio. En la [[Departemento Ĉokoo]] (Kolombio), oni kolektis ovodemetantan femalon en februaro, kaj en la [[Departemento Antjokio]] oni kolektis femalon en reprodukta stato en majo. La nesto ne estas dokumentita.<ref name=TOMO-BOW/> ==Statuso== La [[IUCN]] taksis la Nanan momoton kiel specion "[[malplej zorgiga]]n".<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Hylomanes momotula'' |volume=2020 |article-number=e.T22682980A152231624 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682980A152231624.en |access-date=7a de Oktobro 2023}}</ref> Ĝi varias de tre malofta ĝis ofta en diversaj partoj de sia fragmentita arealo.<ref name=TOMO-BOW/> == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Hylomanes momotula}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] 19h82nfdj16bdixbaptiwbgijxqopes 9418376 9418374 2026-07-01T23:22:28Z Kani 670 /* Eksteraj ligiloj */ 9418376 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Nana momoto |koloro = pink |dosiero = Hylomanes-momotula-001.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = ''[[Hylomanes]]'' |genro aŭtoritato = [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein, MHC]], 1839 |specio = '''Nana momoto''' ''H. momotula'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Hylomanes momotula'' |volume=2020 |article-number=e.T22682980A152231624 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682980A152231624.en |access-date=7a de Oktobro 2023}}</ref> |dunomo = ''Hylomanes momotula'' |dunomo aŭtoritato = (Lichtenstein, MHC, 1839) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Hylomanes momotula dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Nana momoto''' ('''''Hylomanes momotula''''') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas la nura specio en la [[genro]] '''''Hylomanes'''''. Ĝi troviĝas en [[Belizo]], [[Kolombio]], [[Kostariko]], [[Salvadoro]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]], [[Meksiko]], [[Nikaragvo]], kaj [[Panamo]].<ref name=IOC11.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/ |title=IOC World Bird List (v 11.1) |last1=Gill |first1= F. |last2=Donsker|first2=D.|last3=Rasmussen |first3=P. |date=Januaro 2021 |access-date=14a de Januaro, 2021 }}</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Nana momoto estas la nura membro de sia genro. Ĝi havas jenajn tri subspeciojn, nome la nomiga ''Hylomanes momotula momotula'', [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein, MHC]], 1939, ''M. m. chiapensis'' ([[Pierce Brodkorb|Brodkorb]], 1938), kaj ''M. m. obscurus'' ([[Edward William Nelson|Nelson]], 1911).<ref name=IOC11.1/> ==Aspekto== La Nana momoto longas inter 16,5 kaj 18,0 cm. Maskloj pezas inter 27 kaj 33 g, kaj inoj inter 25 kaj 30 g. Ĝi estas senkompare la plej malgranda momoto, kaj ricevis alternativan ordinaran nomon ''Toda momoto'' pro sia simileco al la proksime parencaj [[todoj]] (familio [[Todedoj]]) de [[Karibio]]. La nomiga subspecio havas verdan kronon, ruĝbrunajn kolon kaj nukon, kaj verdajn dorson kaj pugon. Ĝi havas bluan superokulan strion kaj nigran maskon kun blanka strio sub ĝi. Ĝi havas blankan gorĝon, verdecan bruston kun helaj strietoj, kaj blankan ventron. La aliaj du subspecioj estas similaj sed pli malhelaj; krome, ''M. m. obscurus'' havas malpli da blanko ĉe la gorĝo.<ref name=TOMO-BOW>Snow, D. kaj G. M. Kirwan (2020). Tody Motmot (''Hylomanes momotula''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.todmot1.01] Alirita la 4an de Majo, 2021</ref> ==Distribuo kaj habitato== La Nana momoto disvastiĝas de suda Meksiko, tra [[Mezameriko]], ĝis [[Kolombio]]. La nomiga subspecio estas la plej vaste disvastiĝinta; ĝi troviĝas de [[Veracruz]] kaj [[Oaxaca]] en Meksiko, orienten kaj suden tra [[Belizo]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]] kaj [[Salvadoro]], almenaŭ ĝis [[Nikaragvo]] kaj eble ĝis [[Kostariko]]. ''M. m. chiapensis'' troviĝas en [[Chiapas]] (Meksiko), Gvatemalo kaj eble Salvadoro. ''M. m. obscurus'' troviĝas en [[Panamo]] kaj nordokcidenta Kolombio. La Nana momoto loĝas en humidaj ĉiamverdaj arbaroj, de marnivelo ĝis alteco de 1 850 m. Ĝi parte preferas ravinojn.<ref name=TOMO-BOW/> ==Kutimaro== ===Manĝado=== La dieto de la Nana momoto inkluzivas insektojn, araneojn kaj helikojn. Male al la plej multaj aliaj momotoj, oni ne observis ĝin manĝi fruktojn. Ĝi prenas predojn el la vegetaĵaro dumfluge kaj ankaŭ kaptas [[papilio]]jn kaj [[libelo]]jn dumfluge.<ref name=TOMO-BOW/> ===Reproduktado=== La reprodukta [[fenologio]] de la Nana momoto estas plejparte nekonata. En Belizo, oni vidis plenkreskulon portantan manĝaĵon en junio, kaj plenkreskulon kun ido (kiu jam elnestiĝis) komence de julio. Ido estis kolektita en Gvatemalo en junio. En la [[Departemento Ĉokoo]] (Kolombio), oni kolektis ovodemetantan femalon en februaro, kaj en la [[Departemento Antjokio]] oni kolektis femalon en reprodukta stato en majo. La nesto ne estas dokumentita.<ref name=TOMO-BOW/> ==Statuso== La [[IUCN]] taksis la Nanan momoton kiel specion "[[malplej zorgiga]]n".<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Hylomanes momotula'' |volume=2020 |article-number=e.T22682980A152231624 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682980A152231624.en |access-date=7a de Oktobro 2023}}</ref> Ĝi varias de tre malofta ĝis ofta en diversaj partoj de sia fragmentita arealo.<ref name=TOMO-BOW/> == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Hylomanes momotula}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] [[Kategorio:Birdoj de Kostariko]] [[Kategorio:Birdoj de Kolombio]] 4p056xvwha1pvzf2bmhukus3bb8nble 0 948722 9418245 2026-07-01T18:10:03Z Kani 670 Alidirektigis al [[Nana momoto]] 9418245 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Nana momoto]] rpu4u29ewx69n01qivemlwof34px9zh 0 948723 9418246 2026-07-01T18:10:24Z Kani 670 Alidirektigis al [[Nana momoto]] 9418246 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Nana momoto]] rpu4u29ewx69n01qivemlwof34px9zh 0 948724 9418248 2026-07-01T18:20:21Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Henriko la 4-a (Francio)]] 9418248 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Henriko la 4-a (Francio)]] jkdamrq5je8huybpse4s14f5qbqppn8 1 948725 9418259 2026-07-01T18:45:50Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "Ĝis nun estis 5 referencoj, ĉiuj el anglaj fontoj, kvazaŭ ne ekzistus aliaj. Nepre devas esti iom da balanco inter la referencoj, tial mi nun aldonis tri germanajn, unu nederlandan kaj unu franclingvan fonton, kun aparte por tio kreita plia alineo, surbaze de modelo el la germanlingva vikipedio. Tiel ĉiukaze la angla lingvo inter la nun 10 referencoj havos relativan plejmulton, sed almenaŭ ne plu estos '''nur''' anglaj referencoj. -- ~~~~" 9418259 wikitext text/x-wiki Ĝis nun estis 5 referencoj, ĉiuj el anglaj fontoj, kvazaŭ ne ekzistus aliaj. Nepre devas esti iom da balanco inter la referencoj, tial mi nun aldonis tri germanajn, unu nederlandan kaj unu franclingvan fonton, kun aparte por tio kreita plia alineo, surbaze de modelo el la germanlingva vikipedio. Tiel ĉiukaze la angla lingvo inter la nun 10 referencoj havos relativan plejmulton, sed almenaŭ ne plu estos '''nur''' anglaj referencoj. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:45, 1 jul. 2026 (UTC) loh9xqcccfluwzzintueuagq3adri7a 9418262 9418259 2026-07-01T19:03:26Z Sj1mor 12103 /* */ Respondo 9418262 wikitext text/x-wiki Ĝis nun estis 5 referencoj, ĉiuj el anglaj fontoj, kvazaŭ ne ekzistus aliaj. Nepre devas esti iom da balanco inter la referencoj, tial mi nun aldonis tri germanajn, unu nederlandan kaj unu franclingvan fonton, kun aparte por tio kreita plia alineo, surbaze de modelo el la germanlingva vikipedio. Tiel ĉiukaze la angla lingvo inter la nun 10 referencoj havos relativan plejmulton, sed almenaŭ ne plu estos '''nur''' anglaj referencoj. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:45, 1 jul. 2026 (UTC) :Bone farite. Pripensinte la aferon tiu klopodo ja indas por demonstri la diverseco de lingvaj fontoj pere de la esperantlingva artikolo, male al demonstri la domineco/ĉioregado de la anglalingvo pere de nia artikolo mem! :Do la demando estas Ĉu tio povas fariĝi vikipedia projekto, nome lingva diverseco de fontoj/referencoj? La praktika demando estas kiel trovi tiujn artikolojn por kiuj plej gravas fari tion? Ĉu laŭ la nombro de artikoloj en aliaj lingvoj? ĉu ekzemple la 1000 nemalhaveblaj? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 19:03, 1 jul. 2026 (UTC) qm2xa80vjltxw17wn66a82z82b68bly 9418285 9418262 2026-07-01T19:27:52Z Arbarulo 135469 9418285 wikitext text/x-wiki Ĝis nun estis 5 referencoj, ĉiuj el anglaj fontoj, kvazaŭ ne ekzistus aliaj. Nepre devas esti iom da balanco inter la referencoj, tial mi nun aldonis tri germanajn, unu nederlandan kaj unu franclingvan fonton, kun aparte por tio kreita plia alineo, surbaze de modelo el la germanlingva vikipedio. Tiel ĉiukaze la angla lingvo inter la nun 10 referencoj havos relativan plejmulton, sed almenaŭ ne plu estos '''nur''' anglaj referencoj. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:45, 1 jul. 2026 (UTC) :Bone farite. Pripensinte la aferon tiu klopodo ja indas por demonstri la diverseco de lingvaj fontoj pere de la esperantlingva artikolo, male al demonstri la domineco/ĉioregado de la anglalingvo pere de nia artikolo mem! :Do la demando estas Ĉu tio povas fariĝi vikipedia projekto, nome lingva diverseco de fontoj/referencoj? La praktika demando estas kiel trovi tiujn artikolojn por kiuj plej gravas fari tion? Ĉu laŭ la nombro de artikoloj en aliaj lingvoj? ĉu ekzemple la 1000 nemalhaveblaj? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 19:03, 1 jul. 2026 (UTC) ::Mi esperas ke oni aldonos referencojn nur se oni aldonos informojn, kiuj efektive aperas en la referencataj fontoj, kaj la celo ĉiam estos plibonigi la informojn, ne simple meti referencojn por meti ilin. Laŭ mi la prioritato estu kontroli artikolojn, kiuj entute ne havas referencojn, da kiuj estas multegaj. Kiam mi faras originalan artikolon (ne traduke) mi kutime serĉas fontojn en la hispana. Se la temo ne rilatas specife al Hispanlingvujo, kutime ne troviĝas multaj. Eĉ sciencaj artikoloj verkitaj de latinamerikaj sciencistoj pri latinamerikaj temoj ofte estas en la angla. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:27, 1 jul. 2026 (UTC) idqu9ivn3s6a5afhlx6q4bnobr6pmd8 9418286 9418285 2026-07-01T19:28:21Z Arbarulo 135469 9418286 wikitext text/x-wiki Ĝis nun estis 5 referencoj, ĉiuj el anglaj fontoj, kvazaŭ ne ekzistus aliaj. Nepre devas esti iom da balanco inter la referencoj, tial mi nun aldonis tri germanajn, unu nederlandan kaj unu franclingvan fonton, kun aparte por tio kreita plia alineo, surbaze de modelo el la germanlingva vikipedio. Tiel ĉiukaze la angla lingvo inter la nun 10 referencoj havos relativan plejmulton, sed almenaŭ ne plu estos '''nur''' anglaj referencoj. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:45, 1 jul. 2026 (UTC) :Bone farite. Pripensinte la aferon tiu klopodo ja indas por demonstri la diverseco de lingvaj fontoj pere de la esperantlingva artikolo, male al demonstri la domineco/ĉioregado de la anglalingvo pere de nia artikolo mem! :Do la demando estas Ĉu tio povas fariĝi vikipedia projekto, nome lingva diverseco de fontoj/referencoj? La praktika demando estas kiel trovi tiujn artikolojn por kiuj plej gravas fari tion? Ĉu laŭ la nombro de artikoloj en aliaj lingvoj? ĉu ekzemple la 1000 nemalhaveblaj? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 19:03, 1 jul. 2026 (UTC) ::Mi esperas ke oni aldonos referencojn nur se oni aldonos informojn, kiuj efektive aperas en la referencataj fontoj, kaj la celo ĉiam estos plibonigi la informojn, ne simple meti referencojn por meti ilin. Laŭ mi la prioritato estu kontroli artikolojn, kiuj entute ne havas referencojn, da kiuj estas multegaj. ::Kiam mi faras originalan artikolon (ne traduke) mi kutime serĉas fontojn en la hispana. Se la temo ne rilatas specife al Hispanlingvujo, kutime ne troviĝas multaj. Eĉ sciencaj artikoloj verkitaj de latinamerikaj sciencistoj pri latinamerikaj temoj ofte estas en la angla. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:27, 1 jul. 2026 (UTC) a6xfihn343wgl1tnbjid64nolaxpzze 9418301 9418286 2026-07-01T20:01:43Z ThomasPusch 1869 /* */ Respondo 9418301 wikitext text/x-wiki Ĝis nun estis 5 referencoj, ĉiuj el anglaj fontoj, kvazaŭ ne ekzistus aliaj. Nepre devas esti iom da balanco inter la referencoj, tial mi nun aldonis tri germanajn, unu nederlandan kaj unu franclingvan fonton, kun aparte por tio kreita plia alineo, surbaze de modelo el la germanlingva vikipedio. Tiel ĉiukaze la angla lingvo inter la nun 10 referencoj havos relativan plejmulton, sed almenaŭ ne plu estos '''nur''' anglaj referencoj. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:45, 1 jul. 2026 (UTC) :Bone farite. Pripensinte la aferon tiu klopodo ja indas por demonstri la diverseco de lingvaj fontoj pere de la esperantlingva artikolo, male al demonstri la domineco/ĉioregado de la anglalingvo pere de nia artikolo mem! :Do la demando estas Ĉu tio povas fariĝi vikipedia projekto, nome lingva diverseco de fontoj/referencoj? La praktika demando estas kiel trovi tiujn artikolojn por kiuj plej gravas fari tion? Ĉu laŭ la nombro de artikoloj en aliaj lingvoj? ĉu ekzemple la 1000 nemalhaveblaj? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 19:03, 1 jul. 2026 (UTC) ::Mi esperas ke oni aldonos referencojn nur se oni aldonos informojn, kiuj efektive aperas en la referencataj fontoj, kaj la celo ĉiam estos plibonigi la informojn, ne simple meti referencojn por meti ilin. Laŭ mi la prioritato estu kontroli artikolojn, kiuj entute ne havas referencojn, da kiuj estas multegaj. ::Kiam mi faras originalan artikolon (ne traduke) mi kutime serĉas fontojn en la hispana. Se la temo ne rilatas specife al Hispanlingvujo, kutime ne troviĝas multaj. Eĉ sciencaj artikoloj verkitaj de latinamerikaj sciencistoj pri latinamerikaj temoj ofte estas en la angla. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:27, 1 jul. 2026 (UTC) ::Nu, mi ne dirus ke la angla lingvo en 2026 estas tutmonde domina, superrega, kvankam multaj porparolistoj por la angla kiel ununura internacia lingvo emas tiel propagandi. Ankaŭ en la interlingva vikipedio, kiu fontas en anglalingva Usono kaj tie tradicie havas tutan "armeon" da vikipediistoj, kiuj kaŭzas ke estas multioble pli da anglaj tekstoj ol tekstoj en iu alilingva branĉo, la anglalingva vikipedio ne estas la sola el kiu eblas traduki aŭ ĉerpi informojn. La problemo estas en tio, ke ni esperantistoj tro pigras. Se ni tradukas el la hungara aŭ la litova, tie ofte estas malmultaj referencoj, kaj eĉ se jes, kiu internacie interesiĝus pri referencoj en la hungara aŭ litova? Do tie la referencoj estas forviŝitaj, ne kuntradukitaj. Sed se ni tradukas el la angla, ni kutime kunkopias la anglan referencojn, foje eĉ forgesas traduki ilin el la angla al Esperanto, kaj ĉar multaj anglalingvanoj tre malbone legas aliajn lingvojn, en la angla vikipedio kompreneble tre malmultas fontoj kiuj ne estas en la angla. Por la angla vikipedio tio estas tute en ordo, sed ne por la esperanta. Sincere dirite mi ankaŭ en nia vikipedio jam vidis tekstojn el la hispana aŭ germana vikipedio tradukitaj al Esperanto, kun nur referencoj en la germana aŭ hispana, sed ĉar en Germanio aŭ Hispanio plej multaj homoj jes estas plurlingvaj, tie kutime referencoj ankaŭ estas plurlingvaj jam en la fonta teksto, do la problemo jam solviĝis. Do principe gravas atenti ne nur blinde kopii el anglalingvaj artikoloj al Esperanto, kaj se oni tradukas el anglalingva teksto, oni devas atenti mem aldoni almenaŭ malgrandan alineon el alilingva teksto, al kiu gluiĝas kelkaj referencoj en aliaj lingvoj. Mi ĵus en mia kazo ankaŭ ne povis simple enŝtopi la kvin ne-anglajn referencojn al la jam preta teksto, sed devis produkti tri ekstrajn frazojn, nur por havi pretekston alglui "miajn" tri german-, unu nederland- kaj unu franclingvan fontojn. Mi konfesas ke ankaŭ mi havas tendencon je pigreco: mi legas ankaŭ aliajn lingvojn kaj povus ankoraŭ tralegi la francan kaj hispanan tekston, por de tie ekstrahi pliajn frazojn kun ne-anglaj referencoj. Sed al mi la nuna diverseco de 50:30:10:10 procentoj jam elteneblis. Mi ankoraŭ pripensis ĉu eblus uzi e-lingvan fonton, simple el PIV, sed tie nur trovis fonton kiun mi povis utiligi en la apartigilo [[Brie#Brio]]. Kaj mi intense serĉis en mia bretaro pri la presita e-lingva kuirlibro "[[Maria Becker-Meisberger#Internacie kuiri|Internacie kuiri]]", ĉu tie eble estus mencio pri la fromaĝo (la kuirema verkistino vivis rekte ĉe la limo inter German- kaj Franclingvio kaj sendube ofte uzis brion en sia kuirejo)... Sed kompreneble, "kuirlibro" estas pri kompletaj pladoj, mankis konsiloj pri "franca fromaĝotelerego" fine de festa vespermanĝo, simple ĉar tie ne estas io por kuiri - kaj la "kuirlibro" krome malhavas indekson. Eĉ mia serĉo en la e-lingva literatura serĉilo "tekstaro.com" estis malsukcesa: tie elvenis multaj teksteroj pri "Kalabrio", "embrio" aŭ "ebrio" - koran dankon (kvankam mi supozas ke en la multaj jaroj de la revuo Monato foje estis artikolo pri Brio, sed kiel trovi ĝin, se ne per tekstaro.com?). Do mi ne povis sukcese produkti esperantan referencon. Sed ne gravas - la tendenco ne nur "pensi anglalingve", verkante en Esperanto, jam estas bona vojo. Jes, vi pravas, estas bona projekto aparte el tiu vidpunkto retralegi la 1000 plej gravajn artikolojn. Kaj bonas ankaŭ en la ĉiutaga redaktado ne forgesi tiun vidpunkton. Klare: Esperanto ne (malferme) konkurencas kun la internacia angla/franca/hispana, sed ke ĝi ankaŭ ne estas propagandilo de tiuj hegemoniaj naciaj lingvoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:01, 1 jul. 2026 (UTC) torn4fh54g7kbwbwkxp8hfln6fb5lu3 0 948726 9418266 2026-07-01T19:07:21Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1344309979|Thomas Sidney Cooper]]" 9418266 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Thomas_Sidney_Cooper,_by_Thomas_Sidney_Cooper.jpg|eta|Memportreto (ĉ. 1832)]] [[Dosiero:Thomas_Sidney_Cooper_Fording_a_brook,_suburbs_of_Canterbury_1834.jpg|eta|Thomas Sidney Cooper Transvadante rojon, antaŭurboj de Canterbury 1834]] [[Dosiero:Waterloo_by_T.S.Cooper.jpg|eta|La Batalo de Waterloo, 1847. Williamson Art Gallery, Birkenhead]] [[Dosiero:Thomas_sidney_cooper_painting1.jpg|eta|250x250ra|''Brutaro en la paŝtejo'' de Thomas Sidney Cooper, 1881.]] '''Thomas Sidney COOPER''' (naskita la 26-an de septembro 1803 en [[Canterbury]] {{Streketo}}mortis la 7-an de februaro 1902 en Londono) estis angla [[Pejzaĝismo|pejzaĝisto]] el [[Canterbury]], konata pro siaj bildoj de bovoj kaj farmbestoj. <ref name="Martí19822">{{cite book|last1=Martí|first1=José|title=On Art and Literature: Critical Writings by José Martí|date=1982|publisher=[[NYU Press]]|isbn=978-0-85345-590-5|page=79|url=https://books.google.com/books?id=mttWCgAAQBAJ&pg=PA79|accessdate=29 May 2020|language=en}}</ref> Liaj plej tipaj temoj ("ripetemaj" laŭ Mallalieu) estas malgrandaj grupoj de ripozantaj bovinoj aŭ ŝafoj, aŭ ofte la du miksitaj kune, okupante la plejparton de la bildspaco. Li pentris kaj per oleo kaj per [[akvarelo]], kun superregantaj oleoj. Multaj estas lokitaj en la marĉoj ĉirkaŭ Canterbury. <ref>Mallalieu, 176</ref> [[Dosiero:SidneyCooper_Gallery_Canterbury_Front_portico.jpg|eta|Galerio Sidney Cooper Canterbury]] * [http://www.tate.org.uk/servlet/ArtistWorks?cgroupid=999999961&artistid=112&page=1 Pentraĵoj far de T S Cooper] ([[Tate|Tate Gallery]]) * [http://www.artrenewal.org/pages/artist.php?artistid=1151 Pentrajoj far de T S Cooper] (Art Renewal Center Museum) [[Kategorio:Anglaj akvarelistoj]] pp5q9wuh874mwp2h6ia3fkj6iyba0jk 9418274 9418266 2026-07-01T19:11:55Z Sj1mor 12103 9418274 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto (ĉ. 1832)}} <!--[[Dosiero:Thomas_Sidney_Cooper,_by_Thomas_Sidney_Cooper.jpg|eta|]]--> [[Dosiero:Thomas_Sidney_Cooper_Fording_a_brook,_suburbs_of_Canterbury_1834.jpg|eta|Thomas Sidney Cooper Transvadante rojon, antaŭurboj de Canterbury 1834]] [[Dosiero:Waterloo_by_T.S.Cooper.jpg|eta|La Batalo de Waterloo, 1847. Williamson Art Gallery, Birkenhead]] [[Dosiero:Thomas_sidney_cooper_painting1.jpg|eta|250x250ra|''Brutaro en la paŝtejo'' de Thomas Sidney Cooper, 1881.]] '''Thomas Sidney COOPER''' (naskita la 26-an de septembro 1803 en [[Canterbury]] {{Streketo}}mortis la 7-an de februaro 1902 en [[Londono]]) estis angla [[Pejzaĝismo|pejzaĝisto]] el [[Canterbury]], konata pro siaj bildoj de bovoj kaj farmbestoj. <ref name="Martí19822">{{cite book|last1=Martí|first1=José|title=On Art and Literature: Critical Writings by José Martí|date=1982|publisher=NYU Press|isbn=978-0-85345-590-5|page=79|url=https://books.google.com/books?id=mttWCgAAQBAJ&pg=PA79|accessdate=29 May 2020|language=en}}</ref> Liaj plej tipaj temoj ("ripetemaj" laŭ Mallalieu) estas malgrandaj grupoj de ripozantaj bovinoj aŭ ŝafoj, aŭ ofte la du miksitaj kune, okupante la plejparton de la bildspaco. Li pentris kaj per oleo kaj per [[akvarelo]], kun superregantaj oleoj. Multaj estas lokitaj en la marĉoj ĉirkaŭ Canterbury. <ref>Mallalieu, 176</ref> [[Dosiero:SidneyCooper_Gallery_Canterbury_Front_portico.jpg|eta|Galerio Sidney Cooper Canterbury]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Thomas_Sidney_Cooper_-_Schafe_und_Kuh_auf_der_Weide.jpg Dosiero:Thomas_Sidney_Cooper_Cattle_Resting_By_A_Brook.jpg Dosiero:Sheep_at_Canterbury_Meadow_2008_NYR_01984_0080_.jpg Dosiero:Thomas_sidney_cooper_ra_and_frederick_richard_lee_ra_umberleigh_mill_r).jpg </gallery> == Fontoj == * Mallalieu, Huon, ''The Dictionary of British watercolour artists up to 1920'', Volume I A-L, 3rd edition, 2002, Woodbridge, Suffolk: Antique Collectors' Club, ISBN <bdi>185149426X</bdi>, 2nd edition on the Internet Archive == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.tate.org.uk/servlet/ArtistWorks?cgroupid=999999961&artistid=112&page=1 Pentraĵoj far de T S Cooper] ([[Tate|Tate Gallery]]) * [http://www.artrenewal.org/pages/artist.php?artistid=1151 Pentrajoj far de T S Cooper] (Art Renewal Center Museum) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cooper, Thomas Sideney}} [[Kategorio:Anglaj akvarelistoj]] 9by3npfc9mqel4kxzyf87djbvd9gizy 9418277 9418274 2026-07-01T19:15:13Z Sj1mor 12103 9418277 wikitext text/x-wiki {{Orfa}}{{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto (ĉ. 1832)}} <!--[[Dosiero:Thomas_Sidney_Cooper,_by_Thomas_Sidney_Cooper.jpg|eta|]]--> [[Dosiero:Thomas_Sidney_Cooper_Fording_a_brook,_suburbs_of_Canterbury_1834.jpg|eta|Thomas Sidney Cooper Transvadante rojon, antaŭurboj de Canterbury 1834]] [[Dosiero:Waterloo_by_T.S.Cooper.jpg|eta|La Batalo de Waterloo, 1847. Williamson Art Gallery, Birkenhead]] [[Dosiero:Thomas_sidney_cooper_painting1.jpg|eta|250x250ra|''Brutaro en la paŝtejo'' de Thomas Sidney Cooper, 1881.]] '''Thomas Sidney COOPER''' (naskita la 26-an de septembro 1803 en [[Canterbury]] {{Streketo}}mortis la 7-an de februaro 1902 en [[Londono]]) estis angla [[Pejzaĝismo|pejzaĝisto]] el [[Canterbury]], konata pro siaj bildoj de bovoj kaj farmbestoj. <ref name="Martí19822">{{cite book|last1=Martí|first1=José|title=On Art and Literature: Critical Writings by José Martí|date=1982|publisher=NYU Press|isbn=978-0-85345-590-5|page=79|url=https://books.google.com/books?id=mttWCgAAQBAJ&pg=PA79|accessdate=29 May 2020|language=en}}</ref> Liaj plej tipaj temoj ("ripetemaj" laŭ Mallalieu) estas malgrandaj grupoj de ripozantaj bovinoj aŭ ŝafoj, aŭ ofte la du miksitaj kune, okupante la plejparton de la bildspaco. Li pentris kaj per oleo kaj per [[akvarelo]], kun superregantaj oleoj. Multaj estas lokitaj en la marĉoj ĉirkaŭ Canterbury. <ref>Mallalieu, 176</ref> [[Dosiero:SidneyCooper_Gallery_Canterbury_Front_portico.jpg|eta|Galerio Sidney Cooper Canterbury]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Thomas_Sidney_Cooper_-_Schafe_und_Kuh_auf_der_Weide.jpg Dosiero:Thomas_Sidney_Cooper_Cattle_Resting_By_A_Brook.jpg Dosiero:Sheep_at_Canterbury_Meadow_2008_NYR_01984_0080_.jpg Dosiero:Thomas_sidney_cooper_ra_and_frederick_richard_lee_ra_umberleigh_mill_r).jpg </gallery> == Fontoj == * Mallalieu, Huon, ''The Dictionary of British watercolour artists up to 1920'', Volume I A-L, 3rd edition, 2002, Woodbridge, Suffolk: Antique Collectors' Club, ISBN <bdi>185149426X</bdi>, 2nd edition on the Internet Archive == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.tate.org.uk/servlet/ArtistWorks?cgroupid=999999961&artistid=112&page=1 Pentraĵoj far de T S Cooper] ([[Tate|Tate Gallery]]) * [http://www.artrenewal.org/pages/artist.php?artistid=1151 Pentrajoj far de T S Cooper] (Art Renewal Center Museum) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cooper, Thomas Sideney}} [[Kategorio:Anglaj akvarelistoj]] 6poew1wit2od9766dka4ey7zt83vp0k 0 948727 9418268 2026-07-01T19:07:43Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Thomas Sidney Cooper]] 9418268 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Thomas Sidney Cooper]] t3clc2z41c6dz84qbh3f9sxi3e8sc71 0 948728 9418278 2026-07-01T19:24:50Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1347901680|William Orpen]]" 9418278 wikitext text/x-wiki Majoro '''Siro William Newenham Montague ORPEN''' (naskita la 27-an de novembro 1878 en Stillorgan, en la nuna Graflando Dún Laoghaire-Rathdown, [[Irlando]] – mortis la 29-an de septembro 1931 en [[Londono]]) estis irlanda artisto, kiu ĉefe laboris en Londono. Orpen estis bona desegnisto kaj populara, komerce sukcesa pentristo de portretoj por la bonhavaj en la [[Eduarda periodo|edvarda]] socio, kvankam multaj el liaj plej impresaj pentraĵoj estas memportretoj. Dum la [[Unua Mondmilito]], li estis la plej produktiva el la oficialaj militartistoj senditaj de Britio al la [[Okcidenta Fronto (Unua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]. <ref>{{cite book|last=De Breffny|first=Brian|author-link=|date=1983|title=Ireland: A Cultural Encyclopedia|url=|location=London|publisher=Thames and Hudson|page=176|isbn=}}</ref> Tie li produktis desegnaĵojn kaj pentraĵojn de ordinaraj soldatoj, mortintoj kaj germanaj [[Militkaptito|militkaptitoj]], same kiel portretojn de [[Generalo|generaloj]] kaj [[Politikisto|politikistoj]]. La plej multajn el ĉi tiuj verkoj, 138 entute, li donacis al la brita registaro; ili nun estas en la kolekto de la [[Imperia Milita Muzeo|Imperia Militmuzeo]]. Liaj ligoj al la altaj rangoj de la [[Brita Armeo]] permesis al li resti en Francio pli longe ol iu ajn el la aliaj oficialaj militartistoj, kaj kvankam li estis farita [[Ordeno de la Brita Imperio|Kavalirkomandanto de la Ordeno de la Brita Imperio]] en la Naskiĝtagaj Honoroj de 1918, kaj ankaŭ elektita membro de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio de Artoj]], lia decido servi kiel militartisto kostis al li kaj lian sanon kaj lian socian pozicion en Britio. <ref name="ODNB2">{{cite book|editor=H. C. G. Matthew & Brian Harrison|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2004|title=Oxford Dictionary of National Biography Vol 41 (Norbary-Osborn)|isbn=978-0-19-861391-6}}</ref> Post lia frua morto pluraj kritikistoj, inkluzive de aliaj artistoj, laŭte malestimis la verkojn de Orpen, kaj dum multaj jaroj liaj pentraĵoj malofte estis ekspoziciitaj, situacio kiu nur komencis ŝanĝiĝi en la 1980-aj jaroj. <ref name="Gough2">{{cite book|author=Paul Gough|publisher=Sansom and Company|year=2010|title=A Terrible Beauty: British Artists in the First World War|isbn=978-1-906593-00-1}}</ref> [[Dosiero:The_Mirror,_by_William_Orpen.jpg|eta|''La spegulo'' (1900) ([[Tate]])]] [[Dosiero:Sir_William_Orpen_-_Grace_reading_at_Howth_Bay.jpg|eta|''Gracia legado ĉe Howth Bay'' (ĉ. 1908-1912)]] [[Dosiero:William_Orpen-Ready_to_Start-1917.jpg|eta|''Preta komenci'' (1917)]] [[Dosiero:Schwaben_Redoubt_by_William_Orpen_IWM_Art.IWM_ART_3000.jpg|eta|''La Schwaben reduto'' (1917)]] [[Dosiero:Orpen,_William_(Sir)_(RA)_-_Dead_Germans_in_a_Trench_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Mortaj germanoj en tranĉeo'' (1918)]] [[Dosiero:The_Refugee_(b)_Art.IWMART3005.jpg|maldekstra|eta|''La rifuĝinto (B)'' (1917), modelita de Yvonne Aubicq]] [[Dosiero:William_Orpen_-_Zonnebeke_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Zonnebeke'' (1918) (Tate)]] [[Dosiero:The_Mad_Woman_of_Douai_Art.IWMART4671.jpg|eta|''La frenezulino de Douai'' (1918)]] [[Dosiero:William_Orpen_Le_Chef_de_l'Hôtel_Chatham,_Paris.jpg|eta|''Le Kuiristo de l'Hôtel Chatham, Parizo'' (1921)]] <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:William_Orpen_Self-portrait_with_glasses.jpg|alternative=Self-portrait with glasses, (1907), National Gallery of Australia| ''Memportreto kun okulvitroj'', (1907), [[Nacia Galerio de Aŭstralio]] Dosiero:William_Orpen_The_Man_from_Aran.jpg|alternative=The Man from Aran, (1909)| ''La viro el Aran'', (1909) Dosiero:William_Orpen,_Self-Portrait,.jpg|alternative=Leading the Life in the West, (c. 1910), Metropolitan Museum of Art| ''Gvidante la vivon en la Okcidento'', (ĉ. 1910), [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitena Muzeo de Arto]] Dosiero:William_Orpen-Self-Portrait-1917.jpg|alternative=Self-Portrait, (1917)| ''Memportreto'', (1917) </gallery> [[Dosiero:Blown_Up_Art.IWMART2376.jpg|eta|''Eksplodigita, Freneza'' (1917)]] [[Dosiero:SIR_WILLIAM_ORPEN_1878-1931_Painter_lived_here.jpg|dekstra|eta|267x267ra|Plakedo ĉe 8 South Bolton Gardens, South Kensington, Londono]] * [http://www.iwm.org.uk/collections/search?query=orpen&items_per_page=50&filter%5bmakerString%5d%5b0%5d=%22Orpen%2C%20William%20%20%28Sir%29%20%28RA%29%22 William Orpen] ĉe [[Imperia Milita Muzeo|Imperial War Museum]]. * [[Kategorio:Irlandaj pentristoj]] d8a21arzrz61mlp7t7udbvzlw19tmp5 9418280 9418278 2026-07-01T19:25:41Z Sj1mor 12103 9418280 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} x == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} {{Ĝermo|}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo| Majoro '''Siro William Newenham Montague ORPEN''' (naskita la 27-an de novembro 1878 en Stillorgan, en la nuna Graflando Dún Laoghaire-Rathdown, [[Irlando]] – mortis la 29-an de septembro 1931 en [[Londono]]) estis irlanda artisto, kiu ĉefe laboris en Londono. Orpen estis bona desegnisto kaj populara, komerce sukcesa pentristo de portretoj por la bonhavaj en la [[Eduarda periodo|edvarda]] socio, kvankam multaj el liaj plej impresaj pentraĵoj estas memportretoj. Dum la [[Unua Mondmilito]], li estis la plej produktiva el la oficialaj militartistoj senditaj de Britio al la [[Okcidenta Fronto (Unua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]. <ref>{{cite book|last=De Breffny|first=Brian|author-link=|date=1983|title=Ireland: A Cultural Encyclopedia|url=|location=London|publisher=Thames and Hudson|page=176|isbn=}}</ref> Tie li produktis desegnaĵojn kaj pentraĵojn de ordinaraj soldatoj, mortintoj kaj germanaj [[Militkaptito|militkaptitoj]], same kiel portretojn de [[Generalo|generaloj]] kaj [[Politikisto|politikistoj]]. La plej multajn el ĉi tiuj verkoj, 138 entute, li donacis al la brita registaro; ili nun estas en la kolekto de la [[Imperia Milita Muzeo|Imperia Militmuzeo]]. Liaj ligoj al la altaj rangoj de la [[Brita Armeo]] permesis al li resti en Francio pli longe ol iu ajn el la aliaj oficialaj militartistoj, kaj kvankam li estis farita [[Ordeno de la Brita Imperio|Kavalirkomandanto de la Ordeno de la Brita Imperio]] en la Naskiĝtagaj Honoroj de 1918, kaj ankaŭ elektita membro de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio de Artoj]], lia decido servi kiel militartisto kostis al li kaj lian sanon kaj lian socian pozicion en Britio. <ref name="ODNB2">{{cite book|editor=H. C. G. Matthew & Brian Harrison|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2004|title=Oxford Dictionary of National Biography Vol 41 (Norbary-Osborn)|isbn=978-0-19-861391-6}}</ref> Post lia frua morto pluraj kritikistoj, inkluzive de aliaj artistoj, laŭte malestimis la verkojn de Orpen, kaj dum multaj jaroj liaj pentraĵoj malofte estis ekspoziciitaj, situacio kiu nur komencis ŝanĝiĝi en la 1980-aj jaroj. <ref name="Gough2">{{cite book|author=Paul Gough|publisher=Sansom and Company|year=2010|title=A Terrible Beauty: British Artists in the First World War|isbn=978-1-906593-00-1}}</ref> [[Dosiero:The_Mirror,_by_William_Orpen.jpg|eta|''La spegulo'' (1900) ([[Tate]])]] [[Dosiero:Sir_William_Orpen_-_Grace_reading_at_Howth_Bay.jpg|eta|''Gracia legado ĉe Howth Bay'' (ĉ. 1908-1912)]] [[Dosiero:William_Orpen-Ready_to_Start-1917.jpg|eta|''Preta komenci'' (1917)]] [[Dosiero:Schwaben_Redoubt_by_William_Orpen_IWM_Art.IWM_ART_3000.jpg|eta|''La Schwaben reduto'' (1917)]] [[Dosiero:Orpen,_William_(Sir)_(RA)_-_Dead_Germans_in_a_Trench_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Mortaj germanoj en tranĉeo'' (1918)]] [[Dosiero:The_Refugee_(b)_Art.IWMART3005.jpg|maldekstra|eta|''La rifuĝinto (B)'' (1917), modelita de Yvonne Aubicq]] [[Dosiero:William_Orpen_-_Zonnebeke_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Zonnebeke'' (1918) (Tate)]] [[Dosiero:The_Mad_Woman_of_Douai_Art.IWMART4671.jpg|eta|''La frenezulino de Douai'' (1918)]] [[Dosiero:William_Orpen_Le_Chef_de_l'Hôtel_Chatham,_Paris.jpg|eta|''Le Kuiristo de l'Hôtel Chatham, Parizo'' (1921)]] <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:William_Orpen_Self-portrait_with_glasses.jpg|alternative=Self-portrait with glasses, (1907), National Gallery of Australia| ''Memportreto kun okulvitroj'', (1907), [[Nacia Galerio de Aŭstralio]] Dosiero:William_Orpen_The_Man_from_Aran.jpg|alternative=The Man from Aran, (1909)| ''La viro el Aran'', (1909) Dosiero:William_Orpen,_Self-Portrait,.jpg|alternative=Leading the Life in the West, (c. 1910), Metropolitan Museum of Art| ''Gvidante la vivon en la Okcidento'', (ĉ. 1910), [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitena Muzeo de Arto]] Dosiero:William_Orpen-Self-Portrait-1917.jpg|alternative=Self-Portrait, (1917)| ''Memportreto'', (1917) </gallery> [[Dosiero:Blown_Up_Art.IWMART2376.jpg|eta|''Eksplodigita, Freneza'' (1917)]] [[Dosiero:SIR_WILLIAM_ORPEN_1878-1931_Painter_lived_here.jpg|dekstra|eta|267x267ra|Plakedo ĉe 8 South Bolton Gardens, South Kensington, Londono]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.iwm.org.uk/collections/search?query=orpen&items_per_page=50&filter%5bmakerString%5d%5b0%5d=%22Orpen%2C%20William%20%20%28Sir%29%20%28RA%29%22 William Orpen] ĉe [[Imperia Milita Muzeo|Imperial War Museum]]. {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Orpen, William}} [[Kategorio:Irlandaj pentristoj]] 4n3oq61rbrvdz5ptdwn4wo15s0rre9f 9418287 9418280 2026-07-01T19:28:58Z Sj1mor 12103 9418287 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} Majoro '''Siro William Newenham Montague ORPEN''' (naskita la 27-an de novembro 1878 en Stillorgan, en la nuna Graflando Dún Laoghaire-Rathdown, [[Irlando]] – mortis la 29-an de septembro 1931 en [[Londono]]) estis irlanda artisto, kiu ĉefe laboris en Londono. Orpen estis bona desegnisto kaj populara, komerce sukcesa pentristo de portretoj por la bonhavaj en la [[Eduarda periodo|edvarda]] socio, kvankam multaj el liaj plej impresaj pentraĵoj estas [[memportreto]]j. Dum la [[Unua Mondmilito]], li estis la plej produktiva el la oficialaj militartistoj senditaj de Britio al la [[Okcidenta Fronto (Unua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]. <ref>{{cite book|last=De Breffny|first=Brian|author-link=|date=1983|title=Ireland: A Cultural Encyclopedia|url=|location=London|publisher=Thames and Hudson|page=176|isbn=}}</ref> Tie li produktis desegnaĵojn kaj pentraĵojn de ordinaraj soldatoj, mortintoj kaj germanaj [[militkaptito]]j, same kiel portretojn de [[generalo]]j kaj [[politikisto]]j. La plej multajn el ĉi tiuj verkoj, 138 entute, li donacis al la brita registaro; ili nun estas en la kolekto de la [[Imperia Milita Muzeo|Imperia Militmuzeo]]. Liaj ligoj al la altaj rangoj de la [[Brita Armeo]] permesis al li resti en Francio pli longe ol iu ajn el la aliaj oficialaj militartistoj, kaj kvankam li estis farita [[Ordeno de la Brita Imperio|Kavalirkomandanto de la Ordeno de la Brita Imperio]] en la Naskiĝtagaj Honoroj de 1918, kaj ankaŭ elektita membro de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio de Artoj]], lia decido servi kiel militartisto kostis al li kaj lian sanon kaj lian socian pozicion en Britio. <ref name="ODNB2">{{cite book|editor=H. C. G. Matthew & Brian Harrison|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2004|title=Oxford Dictionary of National Biography Vol 41 (Norbary-Osborn)|isbn=978-0-19-861391-6}}</ref> Post lia frua morto pluraj kritikistoj, inkluzive de aliaj artistoj, laŭte malestimis la verkojn de Orpen, kaj dum multaj jaroj liaj pentraĵoj malofte estis ekspoziciitaj, situacio kiu nur komencis ŝanĝiĝi en la 1980-aj jaroj. <ref name="Gough2">{{cite book|author=Paul Gough|publisher=Sansom and Company|year=2010|title=A Terrible Beauty: British Artists in the First World War|isbn=978-1-906593-00-1}}</ref> [[Dosiero:The_Mirror,_by_William_Orpen.jpg|eta|''La spegulo'' (1900) ([[Tate]])]] [[Dosiero:Sir_William_Orpen_-_Grace_reading_at_Howth_Bay.jpg|eta|''Gracia legado ĉe Howth Bay'' (ĉ. 1908-1912)]] [[Dosiero:William_Orpen-Ready_to_Start-1917.jpg|eta|''Preta komenci'' (1917)]] [[Dosiero:Schwaben_Redoubt_by_William_Orpen_IWM_Art.IWM_ART_3000.jpg|eta|''La Schwaben reduto'' (1917)]] [[Dosiero:Orpen,_William_(Sir)_(RA)_-_Dead_Germans_in_a_Trench_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Mortaj germanoj en tranĉeo'' (1918)]] [[Dosiero:The_Refugee_(b)_Art.IWMART3005.jpg|maldekstra|eta|''La rifuĝinto (B)'' (1917), modelita de Yvonne Aubicq]] [[Dosiero:William_Orpen_-_Zonnebeke_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Zonnebeke'' (1918) (Tate)]] [[Dosiero:The_Mad_Woman_of_Douai_Art.IWMART4671.jpg|eta|''La frenezulino de Douai'' (1918)]] [[Dosiero:William_Orpen_Le_Chef_de_l'Hôtel_Chatham,_Paris.jpg|eta|''Le Kuiristo de l'Hôtel Chatham, Parizo'' (1921)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:William_Orpen_Self-portrait_with_glasses.jpg|alternative=Self-portrait with glasses, (1907), National Gallery of Australia| ''Memportreto kun okulvitroj'', (1907), [[Nacia Galerio de Aŭstralio]] Dosiero:William_Orpen_The_Man_from_Aran.jpg|alternative=The Man from Aran, (1909)| ''La viro el Aran'', (1909) Dosiero:William_Orpen,_Self-Portrait,.jpg|alternative=Leading the Life in the West, (c. 1910), Metropolitan Museum of Art| ''Gvidante la vivon en la Okcidento'', (ĉ. 1910), [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitena Muzeo de Arto]] Dosiero:William_Orpen-Self-Portrait-1917.jpg|alternative=Self-Portrait, (1917)| ''Memportreto'', (1917) </gallery> [[Dosiero:Blown_Up_Art.IWMART2376.jpg|eta|''Eksplodigita, Freneza'' (1917)]] [[Dosiero:SIR_WILLIAM_ORPEN_1878-1931_Painter_lived_here.jpg|dekstra|eta|267x267ra|Plakedo ĉe 8 South Bolton Gardens, South Kensington, Londono]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.iwm.org.uk/collections/search?query=orpen&items_per_page=50&filter%5bmakerString%5d%5b0%5d=%22Orpen%2C%20William%20%20%28Sir%29%20%28RA%29%22 William Orpen] ĉe [[Imperia Milita Muzeo|Imperial War Museum]]. {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Orpen, William}} [[Kategorio:Irlandaj pentristoj]] 96emt5hbt6288omvnmknf82zvr589rj 9418288 9418287 2026-07-01T19:29:18Z Sj1mor 12103 9418288 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} Majoro '''Siro William Newenham Montague ORPEN''' (naskita la 27-an de novembro 1878 en Stillorgan, en la nuna Graflando Dún Laoghaire-Rathdown, [[Irlando]] – mortis la 29-an de septembro 1931 en [[Londono]]) estis irlanda artisto, kiu ĉefe laboris en Londono. Orpen estis bona desegnisto kaj populara, komerce sukcesa pentristo de portretoj por la bonhavaj en la [[Eduarda periodo|edvarda]] socio, kvankam multaj el liaj plej impresaj pentraĵoj estas [[memportreto]]j. Dum la [[Unua Mondmilito]], li estis la plej produktiva el la oficialaj militartistoj senditaj de Britio al la [[Okcidenta Fronto (Unua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]. <ref>{{cite book|last=De Breffny|first=Brian|author-link=|date=1983|title=Ireland: A Cultural Encyclopedia|url=|location=London|publisher=Thames and Hudson|page=176|isbn=}}</ref> Tie li produktis desegnaĵojn kaj pentraĵojn de ordinaraj soldatoj, mortintoj kaj germanaj [[militkaptito]]j, same kiel portretojn de [[generalo]]j kaj [[politikisto]]j. La plej multajn el ĉi tiuj verkoj, 138 entute, li donacis al la brita registaro; ili nun estas en la kolekto de la [[Imperia Milita Muzeo|Imperia Militmuzeo]]. Liaj ligoj al la altaj rangoj de la [[Brita Armeo]] permesis al li resti en Francio pli longe ol iu ajn el la aliaj oficialaj militartistoj, kaj kvankam li estis farita [[Ordeno de la Brita Imperio|Kavalirkomandanto de la Ordeno de la Brita Imperio]] en la Naskiĝtagaj Honoroj de 1918, kaj ankaŭ elektita membro de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio de Artoj]], lia decido servi kiel militartisto kostis al li kaj lian sanon kaj lian socian pozicion en Britio. <ref name="ODNB2">{{cite book|editor=H. C. G. Matthew & Brian Harrison|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2004|title=Oxford Dictionary of National Biography Vol 41 (Norbary-Osborn)|isbn=978-0-19-861391-6}}</ref> Post lia frua morto pluraj kritikistoj, inkluzive de aliaj artistoj, laŭte malestimis la verkojn de Orpen, kaj dum multaj jaroj liaj pentraĵoj malofte estis ekspoziciitaj, situacio kiu nur komencis ŝanĝiĝi en la 1980-aj jaroj. <ref name="Gough2">{{cite book|author=Paul Gough|publisher=Sansom and Company|year=2010|title=A Terrible Beauty: British Artists in the First World War|isbn=978-1-906593-00-1}}</ref> [[Dosiero:The_Mirror,_by_William_Orpen.jpg|eta|''La spegulo'' (1900) ([[Tate]])]] [[Dosiero:Sir_William_Orpen_-_Grace_reading_at_Howth_Bay.jpg|eta|''Gracia legado ĉe Howth Bay'' (ĉ. 1908-1912)]] [[Dosiero:William_Orpen-Ready_to_Start-1917.jpg|eta|''Preta komenci'' (1917)]] [[Dosiero:Schwaben_Redoubt_by_William_Orpen_IWM_Art.IWM_ART_3000.jpg|eta|''La Schwaben reduto'' (1917)]] [[Dosiero:Orpen,_William_(Sir)_(RA)_-_Dead_Germans_in_a_Trench_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Mortaj germanoj en tranĉeo'' (1918)]] [[Dosiero:The_Refugee_(b)_Art.IWMART3005.jpg|dekstra|eta|''La rifuĝinto (B)'' (1917), modelita de Yvonne Aubicq]] [[Dosiero:William_Orpen_-_Zonnebeke_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Zonnebeke'' (1918) (Tate)]] [[Dosiero:The_Mad_Woman_of_Douai_Art.IWMART4671.jpg|eta|''La frenezulino de Douai'' (1918)]] [[Dosiero:William_Orpen_Le_Chef_de_l'Hôtel_Chatham,_Paris.jpg|eta|''Le Kuiristo de l'Hôtel Chatham, Parizo'' (1921)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:William_Orpen_Self-portrait_with_glasses.jpg|alternative=Self-portrait with glasses, (1907), National Gallery of Australia| ''Memportreto kun okulvitroj'', (1907), [[Nacia Galerio de Aŭstralio]] Dosiero:William_Orpen_The_Man_from_Aran.jpg|alternative=The Man from Aran, (1909)| ''La viro el Aran'', (1909) Dosiero:William_Orpen,_Self-Portrait,.jpg|alternative=Leading the Life in the West, (c. 1910), Metropolitan Museum of Art| ''Gvidante la vivon en la Okcidento'', (ĉ. 1910), [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitena Muzeo de Arto]] Dosiero:William_Orpen-Self-Portrait-1917.jpg|alternative=Self-Portrait, (1917)| ''Memportreto'', (1917) </gallery> [[Dosiero:Blown_Up_Art.IWMART2376.jpg|eta|''Eksplodigita, Freneza'' (1917)]] [[Dosiero:SIR_WILLIAM_ORPEN_1878-1931_Painter_lived_here.jpg|dekstra|eta|267x267ra|Plakedo ĉe 8 South Bolton Gardens, South Kensington, Londono]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.iwm.org.uk/collections/search?query=orpen&items_per_page=50&filter%5bmakerString%5d%5b0%5d=%22Orpen%2C%20William%20%20%28Sir%29%20%28RA%29%22 William Orpen] ĉe [[Imperia Milita Muzeo|Imperial War Museum]]. {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Orpen, William}} [[Kategorio:Irlandaj pentristoj]] nqd0udstfn9ekpdh5acc6xk9qvdocja 9418289 9418288 2026-07-01T19:32:21Z Sj1mor 12103 9418289 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} Majoro '''Siro William Newenham Montague ORPEN''' (naskita la 27-an de novembro 1878 en Stillorgan, en la nuna Graflando Dún Laoghaire-Rathdown, [[Irlando]] – mortis la 29-an de septembro 1931 en [[Londono]]) estis irlanda artisto, kiu ĉefe laboris en Londono. Orpen estis bona desegnisto kaj populara, komerce sukcesa pentristo de portretoj por la bonhavaj en la [[Eduarda periodo|edvarda]] socio, kvankam multaj el liaj plej impresaj pentraĵoj estas [[memportreto]]j. Dum la [[Unua Mondmilito]], li estis la plej produktiva el la oficialaj militartistoj senditaj de Britio al la [[Okcidenta Fronto (Unua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]. <ref>{{cite book|last=De Breffny|first=Brian|author-link=|date=1983|title=Ireland: A Cultural Encyclopedia|url=|location=London|publisher=Thames and Hudson|page=176|isbn=}}</ref> Tie li produktis desegnaĵojn kaj pentraĵojn de ordinaraj soldatoj, mortintoj kaj germanaj [[militkaptito]]j, same kiel portretojn de [[generalo]]j kaj [[politikisto]]j. La plej multajn el ĉi tiuj verkoj, 138 entute, li donacis al la brita registaro; ili nun estas en la kolekto de la [[Imperia Milita Muzeo|Imperia Militmuzeo]]. Liaj ligoj al la altaj rangoj de la [[Brita Armeo]] permesis al li resti en Francio pli longe ol iu ajn el la aliaj oficialaj militartistoj, kaj kvankam li estis farita [[Ordeno de la Brita Imperio|Kavalirkomandanto de la Ordeno de la Brita Imperio]] en la Naskiĝtagaj Honoroj de 1918, kaj ankaŭ elektita membro de la [[Reĝa Akademio de Artoj (Britio)|Reĝa Akademio de Artoj]], lia decido servi kiel militartisto kostis al li kaj lian sanon kaj lian socian pozicion en Britio. <ref name="ODNB2">{{cite book|editor=H. C. G. Matthew & Brian Harrison|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2004|title=Oxford Dictionary of National Biography Vol 41 (Norbary-Osborn)|isbn=978-0-19-861391-6}}</ref> Post lia frua morto pluraj kritikistoj, inkluzive de aliaj artistoj, laŭte malestimis la verkojn de Orpen, kaj dum multaj jaroj liaj pentraĵoj malofte estis ekspoziciitaj, situacio kiu nur komencis ŝanĝiĝi en la 1980-aj jaroj. <ref name="Gough2">{{cite book|author=Paul Gough|publisher=Sansom and Company|year=2010|title=A Terrible Beauty: British Artists in the First World War|isbn=978-1-906593-00-1}}</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:William_Orpen_Self-portrait_with_glasses.jpg|alternative=Self-portrait with glasses, (1907), National Gallery of Australia| ''Memportreto kun okulvitroj'', (1907), [[Nacia Galerio de Aŭstralio]] Dosiero:William_Orpen_The_Man_from_Aran.jpg|alternative=The Man from Aran, (1909)| ''La viro el Aran'', (1909) Dosiero:William_Orpen,_Self-Portrait,.jpg|alternative=Leading the Life in the West, (c. 1910), Metropolitan Museum of Art| ''Gvidante la vivon en la Okcidento'', (ĉ. 1910), [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitena Muzeo de Arto]] Dosiero:William_Orpen-Self-Portrait-1917.jpg|alternative=Self-Portrait, (1917)| ''Memportreto'', (1917) Dosiero:The_Mirror,_by_William_Orpen.jpg|''La spegulo'' (1900) ([[Tate]]) Dosiero:Sir_William_Orpen_-_Grace_reading_at_Howth_Bay.jpg|''Gracia legado ĉe Howth Bay'' (ĉ. 1908-1912) Dosiero:William_Orpen-Ready_to_Start-1917.jpg|''Preta komenci'' (1917) Dosiero:Schwaben_Redoubt_by_William_Orpen_IWM_Art.IWM_ART_3000.jpg|''La Schwaben reduto'' (1917) Dosiero:Orpen,_William_(Sir)_(RA)_-_Dead_Germans_in_a_Trench_-_Google_Art_Project.jpg|''Mortaj germanoj en tranĉeo'' (1918) Dosiero:The_Refugee_(b)_Art.IWMART3005.jpg|''La rifuĝinto (B)'' (1917), modelita de Yvonne Aubicq Dosiero:William_Orpen_-_Zonnebeke_-_Google_Art_Project.jpg|''Zonnebeke'' (1918) (Tate) Dosiero:The_Mad_Woman_of_Douai_Art.IWMART4671.jpg|''La frenezulino de Douai'' (1918) Dosiero:William_Orpen_Le_Chef_de_l'Hôtel_Chatham,_Paris.jpg|''Le Kuiristo de l'Hôtel Chatham, Parizo'' (1921) Dosiero:Blown_Up_Art.IWMART2376.jpg|''Eksplodigita, Freneza'' (1917) </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.iwm.org.uk/collections/search?query=orpen&items_per_page=50&filter%5bmakerString%5d%5b0%5d=%22Orpen%2C%20William%20%20%28Sir%29%20%28RA%29%22 William Orpen] ĉe [[Imperia Milita Muzeo|Imperial War Museum]]. {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Orpen, William}} [[Kategorio:Irlandaj pentristoj]] a8zp1ejaojtxd994gjc2d3sq0lybkfx 9418291 9418289 2026-07-01T19:41:06Z Sj1mor 12103 9418291 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} Majoro '''Siro William Newenham Montague ORPEN''' (naskita la 27-an de novembro 1878 en Stillorgan, en la nuna Graflando Dún Laoghaire-Rathdown, [[Irlando]] – mortis la 29-an de septembro 1931 en [[Londono]]) estis brita pentristo el Irlando. Li estis ĉefa figuro de [[Post-impresionismo|Postimpresionismo]] en Britio. Krom pejzaĝoj kaj multaj portretoj, la artisto partoprenis en la registara ''Projekto pri Militaj Artistoj'' kaj produktis grandan nombron da militpentraĵoj rekte sur la [[Okcidenta Fronto (Unua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]].<ref>{{cite book|last=De Breffny|first=Brian|author-link=|date=1983|title=Ireland: A Cultural Encyclopedia|url=|location=London|publisher=Thames and Hudson|page=176|isbn=}}</ref> [[Dosiero:William_Orpen_-_The_Signing_of_Peace_in_the_Hall_of_Mirrors.jpg|280ra|''[[:en:The_Signing_of_Peace_in_the_Hall_of_Mirrors|The Signing of Peace in the Hall of Mirrors]]'', en [[Versajlo]]]] En sia pli posta verko, Orpen kreis multajn portretojn de gravaj figuroj de sia tempo. Inter ili estis la brita ĉefministro [[David Lloyd George]] kaj [[Winston Churchill]], same kiel la usona prezidanto [[Woodrow Wilson]] kaj la artaĵkolektanto Robert Sterling Clark. Kiam William Orpen mortis en 1931 en la aĝo de 52 jaroj, li kreis pli ol 600 portretojn. Ekde 1929, li estis honora eksterlanda membro de la [[Usona Akademio de Artoj kaj Lilteraturo|Usona Akademio de Artoj kaj Literaturo]].<ref>''[https://artsandletters.org/?s=William+Orpen&restype=all Honoraj Membroj: William Orpen].''&#x20;Usona Akademio de Artoj kaj Literaturo&#x20;&#x2C;&#x20;&#x61;&#x6C;&#x69;&#x72;&#x69;&#x74;&#x61;&#x20;la 18-an &nbsp;de marto 2019 .</ref> Post lia frua morto pluraj kritikistoj, inkluzive de aliaj artistoj, laŭte malestimis la verkojn de Orpen, kaj dum multaj jaroj liaj pentraĵoj malofte estis ekspoziciitaj, situacio kiu nur komencis ŝanĝiĝi en la 1980-aj jaroj. <ref name="Gough2">{{cite book|author=Paul Gough|publisher=Sansom and Company|year=2010|title=A Terrible Beauty: British Artists in the First World War|isbn=978-1-906593-00-1}}</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:William_Orpen_Self-portrait_with_glasses.jpg|alternative=Self-portrait with glasses, (1907), National Gallery of Australia| ''Memportreto kun okulvitroj'', (1907), [[Nacia Galerio de Aŭstralio]] Dosiero:William_Orpen_The_Man_from_Aran.jpg|alternative=The Man from Aran, (1909)| ''La viro el Aran'', (1909) Dosiero:William_Orpen,_Self-Portrait,.jpg|alternative=Leading the Life in the West, (c. 1910), Metropolitan Museum of Art| ''Gvidante la vivon en la Okcidento'', (ĉ. 1910), [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitena Muzeo de Arto]] Dosiero:William_Orpen-Self-Portrait-1917.jpg|alternative=Self-Portrait, (1917)| ''Memportreto'', (1917) Dosiero:The_Mirror,_by_William_Orpen.jpg|''La spegulo'' (1900) ([[Tate]]) Dosiero:Sir_William_Orpen_-_Grace_reading_at_Howth_Bay.jpg|''Gracia legado ĉe Howth Bay'' (ĉ. 1908-1912) Dosiero:William_Orpen-Ready_to_Start-1917.jpg|''Preta komenci'' (1917) Dosiero:Schwaben_Redoubt_by_William_Orpen_IWM_Art.IWM_ART_3000.jpg|''La Schwaben reduto'' (1917) Dosiero:Orpen,_William_(Sir)_(RA)_-_Dead_Germans_in_a_Trench_-_Google_Art_Project.jpg|''Mortaj germanoj en tranĉeo'' (1918) Dosiero:The_Refugee_(b)_Art.IWMART3005.jpg|''La rifuĝinto (B)'' (1917), modelita de Yvonne Aubicq Dosiero:William_Orpen_-_Zonnebeke_-_Google_Art_Project.jpg|''Zonnebeke'' (1918) (Tate) Dosiero:The_Mad_Woman_of_Douai_Art.IWMART4671.jpg|''La frenezulino de Douai'' (1918) Dosiero:William_Orpen_Le_Chef_de_l'Hôtel_Chatham,_Paris.jpg|''Le Kuiristo de l'Hôtel Chatham, Parizo'' (1921) Dosiero:Blown_Up_Art.IWMART2376.jpg|''Eksplodigita, Freneza'' (1917) Dosiero:William_Orpen_-_To_the_Unknown_British_Soldier_in_France.jpg|''[[:en:To_the_Unknown_British_Soldier_in_France]]'' Dosiero:William_Orpen_Woodrow_Wilson.jpg|''Woodrow Wilson'' Dosiero:William_Orpen_Portrait_of_David_LLoyd_George.jpg|''David Lloyd George'' Dosiero:William_Orpen_Robert_Sterling_Clark.jpg|''Robert Sterling Clark'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.iwm.org.uk/collections/search?query=orpen&items_per_page=50&filter%5bmakerString%5d%5b0%5d=%22Orpen%2C%20William%20%20%28Sir%29%20%28RA%29%22 William Orpen] ĉe [[Imperia Milita Muzeo|Imperial War Museum]]. {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Orpen, William}} [[Kategorio:Irlandaj pentristoj]] 411iyi8do5d7gamdyvzhcu9t8l0we4r 9418292 9418291 2026-07-01T19:41:35Z Sj1mor 12103 9418292 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} Majoro '''Siro William Newenham Montague ORPEN''' (naskita la 27-an de novembro 1878 en Stillorgan, en la nuna Graflando Dún Laoghaire-Rathdown, [[Irlando]] – mortis la 29-an de septembro 1931 en [[Londono]]) estis brita pentristo el Irlando. Li estis ĉefa figuro de [[Post-impresionismo|Postimpresionismo]] en Britio. Krom pejzaĝoj kaj multaj portretoj, la artisto partoprenis en la registara ''Projekto pri Militaj Artistoj'' kaj produktis grandan nombron da militpentraĵoj rekte sur la [[Okcidenta Fronto (Unua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]].<ref>{{cite book|last=De Breffny|first=Brian|author-link=|date=1983|title=Ireland: A Cultural Encyclopedia|url=|location=London|publisher=Thames and Hudson|page=176|isbn=}}</ref> [[Dosiero:William_Orpen_-_The_Signing_of_Peace_in_the_Hall_of_Mirrors.jpg|eta|280ra|''[[:en:The_Signing_of_Peace_in_the_Hall_of_Mirrors|The Signing of Peace in the Hall of Mirrors]]'', en [[Versajlo]]]] En sia pli posta verko, Orpen kreis multajn portretojn de gravaj figuroj de sia tempo. Inter ili estis la brita ĉefministro [[David Lloyd George]] kaj [[Winston Churchill]], same kiel la usona prezidanto [[Woodrow Wilson]] kaj la artaĵkolektanto Robert Sterling Clark. Kiam William Orpen mortis en 1931 en la aĝo de 52 jaroj, li kreis pli ol 600 portretojn. Ekde 1929, li estis honora eksterlanda membro de la [[Usona Akademio de Artoj kaj Lilteraturo|Usona Akademio de Artoj kaj Literaturo]].<ref>''[https://artsandletters.org/?s=William+Orpen&restype=all Honoraj Membroj: William Orpen].''&#x20;Usona Akademio de Artoj kaj Literaturo&#x20;&#x2C;&#x20;&#x61;&#x6C;&#x69;&#x72;&#x69;&#x74;&#x61;&#x20;la 18-an &nbsp;de marto 2019 .</ref> Post lia frua morto pluraj kritikistoj, inkluzive de aliaj artistoj, laŭte malestimis la verkojn de Orpen, kaj dum multaj jaroj liaj pentraĵoj malofte estis ekspoziciitaj, situacio kiu nur komencis ŝanĝiĝi en la 1980-aj jaroj. <ref name="Gough2">{{cite book|author=Paul Gough|publisher=Sansom and Company|year=2010|title=A Terrible Beauty: British Artists in the First World War|isbn=978-1-906593-00-1}}</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:William_Orpen_Self-portrait_with_glasses.jpg|alternative=Self-portrait with glasses, (1907), National Gallery of Australia| ''Memportreto kun okulvitroj'', (1907), [[Nacia Galerio de Aŭstralio]] Dosiero:William_Orpen_The_Man_from_Aran.jpg|alternative=The Man from Aran, (1909)| ''La viro el Aran'', (1909) Dosiero:William_Orpen,_Self-Portrait,.jpg|alternative=Leading the Life in the West, (c. 1910), Metropolitan Museum of Art| ''Gvidante la vivon en la Okcidento'', (ĉ. 1910), [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitena Muzeo de Arto]] Dosiero:William_Orpen-Self-Portrait-1917.jpg|alternative=Self-Portrait, (1917)| ''Memportreto'', (1917) Dosiero:The_Mirror,_by_William_Orpen.jpg|''La spegulo'' (1900) ([[Tate]]) Dosiero:Sir_William_Orpen_-_Grace_reading_at_Howth_Bay.jpg|''Gracia legado ĉe Howth Bay'' (ĉ. 1908-1912) Dosiero:William_Orpen-Ready_to_Start-1917.jpg|''Preta komenci'' (1917) Dosiero:Schwaben_Redoubt_by_William_Orpen_IWM_Art.IWM_ART_3000.jpg|''La Schwaben reduto'' (1917) Dosiero:Orpen,_William_(Sir)_(RA)_-_Dead_Germans_in_a_Trench_-_Google_Art_Project.jpg|''Mortaj germanoj en tranĉeo'' (1918) Dosiero:The_Refugee_(b)_Art.IWMART3005.jpg|''La rifuĝinto (B)'' (1917), modelita de Yvonne Aubicq Dosiero:William_Orpen_-_Zonnebeke_-_Google_Art_Project.jpg|''Zonnebeke'' (1918) (Tate) Dosiero:The_Mad_Woman_of_Douai_Art.IWMART4671.jpg|''La frenezulino de Douai'' (1918) Dosiero:William_Orpen_Le_Chef_de_l'Hôtel_Chatham,_Paris.jpg|''Le Kuiristo de l'Hôtel Chatham, Parizo'' (1921) Dosiero:Blown_Up_Art.IWMART2376.jpg|''Eksplodigita, Freneza'' (1917) Dosiero:William_Orpen_-_To_the_Unknown_British_Soldier_in_France.jpg|''[[:en:To_the_Unknown_British_Soldier_in_France]]'' Dosiero:William_Orpen_Woodrow_Wilson.jpg|''Woodrow Wilson'' Dosiero:William_Orpen_Portrait_of_David_LLoyd_George.jpg|''David Lloyd George'' Dosiero:William_Orpen_Robert_Sterling_Clark.jpg|''Robert Sterling Clark'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.iwm.org.uk/collections/search?query=orpen&items_per_page=50&filter%5bmakerString%5d%5b0%5d=%22Orpen%2C%20William%20%20%28Sir%29%20%28RA%29%22 William Orpen] ĉe [[Imperia Milita Muzeo|Imperial War Museum]]. {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Orpen, William}} [[Kategorio:Irlandaj pentristoj]] rvgw7kpypcdvj1m5bh2dyj1pv92s30s 9418293 9418292 2026-07-01T19:42:48Z Sj1mor 12103 9418293 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=William Orpen, fotita de George Charles Beresford , 1903}} Majoro '''Siro William Newenham Montague ORPEN''' (naskita la 27-an de novembro 1878 en Stillorgan, en la nuna Graflando Dún Laoghaire-Rathdown, [[Irlando]] – mortis la 29-an de septembro 1931 en [[Londono]]) estis brita pentristo el Irlando. Li estis ĉefa figuro de [[Post-impresionismo|Postimpresionismo]] en Britio. Krom pejzaĝoj kaj multaj portretoj, la artisto partoprenis en la registara ''Projekto pri Militaj Artistoj'' kaj produktis grandan nombron da militpentraĵoj rekte sur la [[Okcidenta Fronto (Unua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]].<ref>{{cite book|last=De Breffny|first=Brian|author-link=|date=1983|title=Ireland: A Cultural Encyclopedia|url=|location=London|publisher=Thames and Hudson|page=176|isbn=}}</ref> [[Dosiero:William_Orpen_-_The_Signing_of_Peace_in_the_Hall_of_Mirrors.jpg|eta|280ra|''[[:en:The_Signing_of_Peace_in_the_Hall_of_Mirrors|The Signing of Peace in the Hall of Mirrors]]'', en [[Versajlo]]]] En sia pli posta verko, Orpen kreis multajn portretojn de gravaj figuroj de sia tempo. Inter ili estis la brita ĉefministro [[David Lloyd George]] kaj [[Winston Churchill]], same kiel la usona prezidanto [[Woodrow Wilson]] kaj la artaĵkolektanto Robert Sterling Clark. Kiam William Orpen mortis en 1931 en la aĝo de 52 jaroj, li kreis pli ol 600 portretojn. Ekde 1929, li estis honora eksterlanda membro de la [[Usona Akademio de Artoj kaj Lilteraturo|Usona Akademio de Artoj kaj Literaturo]].<ref>''[https://artsandletters.org/?s=William+Orpen&restype=all Honoraj Membroj: William Orpen].''&#x20;Usona Akademio de Artoj kaj Literaturo&#x20;&#x2C;&#x20;&#x61;&#x6C;&#x69;&#x72;&#x69;&#x74;&#x61;&#x20;la 18-an &nbsp;de marto 2019 .</ref> Post lia frua morto pluraj kritikistoj, inkluzive de aliaj artistoj, laŭte malestimis la verkojn de Orpen, kaj dum multaj jaroj liaj pentraĵoj malofte estis ekspoziciitaj, situacio kiu nur komencis ŝanĝiĝi en la 1980-aj jaroj. <ref name="Gough2">{{cite book|author=Paul Gough|publisher=Sansom and Company|year=2010|title=A Terrible Beauty: British Artists in the First World War|isbn=978-1-906593-00-1}}</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:William_Orpen_Self-portrait_with_glasses.jpg|alternative=Self-portrait with glasses, (1907), National Gallery of Australia| ''Memportreto kun okulvitroj'', (1907), [[Nacia Galerio de Aŭstralio]] Dosiero:William_Orpen_The_Man_from_Aran.jpg|alternative=The Man from Aran, (1909)| ''La viro el Aran'', (1909) Dosiero:William_Orpen,_Self-Portrait,.jpg|alternative=Leading the Life in the West, (c. 1910), Metropolitan Museum of Art| ''Gvidante la vivon en la Okcidento'', (ĉ. 1910), [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitena Muzeo de Arto]] Dosiero:William_Orpen-Self-Portrait-1917.jpg|alternative=Self-Portrait, (1917)| ''Memportreto'', (1917) Dosiero:The_Mirror,_by_William_Orpen.jpg|''La spegulo'' (1900) ([[Tate]]) Dosiero:Sir_William_Orpen_-_Grace_reading_at_Howth_Bay.jpg|''Gracia legado ĉe Howth Bay'' (ĉ. 1908-1912) Dosiero:William_Orpen-Ready_to_Start-1917.jpg|''Preta komenci'' (1917) Dosiero:Schwaben_Redoubt_by_William_Orpen_IWM_Art.IWM_ART_3000.jpg|''La Schwaben reduto'' (1917) Dosiero:Orpen,_William_(Sir)_(RA)_-_Dead_Germans_in_a_Trench_-_Google_Art_Project.jpg|''Mortaj germanoj en tranĉeo'' (1918) Dosiero:The_Refugee_(b)_Art.IWMART3005.jpg|''La rifuĝinto (B)'' (1917), modelita de Yvonne Aubicq Dosiero:William_Orpen_-_Zonnebeke_-_Google_Art_Project.jpg|''Zonnebeke'' (1918) (Tate) Dosiero:The_Mad_Woman_of_Douai_Art.IWMART4671.jpg|''La frenezulino de Douai'' (1918) Dosiero:William_Orpen_Le_Chef_de_l'Hôtel_Chatham,_Paris.jpg|''Le Kuiristo de l'Hôtel Chatham, Parizo'' (1921) Dosiero:Blown_Up_Art.IWMART2376.jpg|''Eksplodigita, Freneza'' (1917) Dosiero:William_Orpen_-_To_the_Unknown_British_Soldier_in_France.jpg|''[[:en:To_the_Unknown_British_Soldier_in_France]]'' Dosiero:William_Orpen_Woodrow_Wilson.jpg|''Woodrow Wilson'' Dosiero:William_Orpen_Portrait_of_David_LLoyd_George.jpg|''David Lloyd George'' Dosiero:William_Orpen_Robert_Sterling_Clark.jpg|''Robert Sterling Clark'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.iwm.org.uk/collections/search?query=orpen&items_per_page=50&filter%5bmakerString%5d%5b0%5d=%22Orpen%2C%20William%20%20%28Sir%29%20%28RA%29%22 William Orpen] ĉe [[Imperia Milita Muzeo|Imperial War Museum]]. {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Orpen, William}} [[Kategorio:Irlandaj pentristoj]] cpddso4b4nwbfz0cguvrbrdeyd5s1c6 9418294 9418293 2026-07-01T19:45:22Z Sj1mor 12103 9418294 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=William Orpen, fotita de George Charles Beresford , 1903}} [[Majoro]] '''[[Siro]] William Newenham Montague ORPEN''' (naskita la 27-an de novembro 1878 en Stillorgan, en la nuna Graflando Dún Laoghaire-Rathdown, [[Irlando]] – mortis la 29-an de septembro 1931 en [[Londono]]) estis brita pentristo el Irlando. Li estis ĉefa figuro de [[Post-impresionismo|Postimpresionismo]] en Britio. Krom pejzaĝoj kaj multaj portretoj, la artisto partoprenis en la registara ''Projekto pri Militaj Artistoj'' kaj produktis grandan nombron da militpentraĵoj rekte sur la [[Okcidenta Fronto (Unua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]].<ref>{{cite book|last=De Breffny|first=Brian|author-link=|date=1983|title=Ireland: A Cultural Encyclopedia|url=|location=London|publisher=Thames and Hudson|page=176|isbn=}}</ref> [[Dosiero:William_Orpen_-_The_Signing_of_Peace_in_the_Hall_of_Mirrors.jpg|eta|280ra|''[[:en:The_Signing_of_Peace_in_the_Hall_of_Mirrors|The Signing of Peace in the Hall of Mirrors]]'', en [[Versajlo]]]] En sia pli posta verko, Orpen kreis multajn portretojn de gravaj figuroj de sia tempo. Inter ili estis la brita ĉefministro [[David Lloyd George]] kaj [[Winston Churchill]], same kiel la usona prezidanto [[Woodrow Wilson]] kaj la artaĵkolektanto Robert Sterling Clark. Kiam William Orpen mortis en 1931 en la aĝo de 52 jaroj, li kreis pli ol 600 portretojn. Ekde 1929, li estis honora eksterlanda membro de la [[Usona Akademio de Artoj kaj Lilteraturo|Usona Akademio de Artoj kaj Literaturo]].<ref>''[https://artsandletters.org/?s=William+Orpen&restype=all Honoraj Membroj: William Orpen].''&#x20;Usona Akademio de Artoj kaj Literaturo&#x20;&#x2C;&#x20;&#x61;&#x6C;&#x69;&#x72;&#x69;&#x74;&#x61;&#x20;la 18-an &nbsp;de marto 2019 .</ref> Post lia frua morto pluraj kritikistoj, inkluzive de aliaj artistoj, laŭte malestimis la verkojn de Orpen, kaj dum multaj jaroj liaj pentraĵoj malofte estis ekspoziciitaj, situacio kiu nur komencis ŝanĝiĝi en la 1980-aj jaroj. <ref name="Gough2">{{cite book|author=Paul Gough|publisher=Sansom and Company|year=2010|title=A Terrible Beauty: British Artists in the First World War|isbn=978-1-906593-00-1}}</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:William_Orpen_Self-portrait_with_glasses.jpg|alternative=Self-portrait with glasses, (1907), National Gallery of Australia| ''Memportreto kun okulvitroj'', (1907), [[Nacia Galerio de Aŭstralio]] Dosiero:William_Orpen_The_Man_from_Aran.jpg|alternative=The Man from Aran, (1909)| ''La viro el Aran'', (1909) Dosiero:William_Orpen,_Self-Portrait,.jpg|alternative=Leading the Life in the West, (c. 1910), Metropolitan Museum of Art| ''Gvidante la vivon en la Okcidento'', (ĉ. 1910), [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitena Muzeo de Arto]] Dosiero:William_Orpen-Self-Portrait-1917.jpg|alternative=Self-Portrait, (1917)| ''Memportreto'', (1917) Dosiero:The_Mirror,_by_William_Orpen.jpg|''La spegulo'' (1900) ([[Tate]]) Dosiero:Sir_William_Orpen_-_Grace_reading_at_Howth_Bay.jpg|''Gracia legado ĉe Howth Bay'' (ĉ. 1908-1912) Dosiero:William_Orpen-Ready_to_Start-1917.jpg|''Preta komenci'' (1917) Dosiero:Schwaben_Redoubt_by_William_Orpen_IWM_Art.IWM_ART_3000.jpg|''La Schwaben reduto'' (1917) Dosiero:Orpen,_William_(Sir)_(RA)_-_Dead_Germans_in_a_Trench_-_Google_Art_Project.jpg|''Mortaj germanoj en tranĉeo'' (1918) Dosiero:The_Refugee_(b)_Art.IWMART3005.jpg|''La rifuĝinto (B)'' (1917), modelita de Yvonne Aubicq Dosiero:William_Orpen_-_Zonnebeke_-_Google_Art_Project.jpg|''Zonnebeke'' (1918) (Tate) Dosiero:The_Mad_Woman_of_Douai_Art.IWMART4671.jpg|''La frenezulino de Douai'' (1918) Dosiero:William_Orpen_Le_Chef_de_l'Hôtel_Chatham,_Paris.jpg|''Le Kuiristo de l'Hôtel Chatham, Parizo'' (1921) Dosiero:Blown_Up_Art.IWMART2376.jpg|''Eksplodigita, Freneza'' (1917) Dosiero:William_Orpen_-_To_the_Unknown_British_Soldier_in_France.jpg|''[[:en:To_the_Unknown_British_Soldier_in_France]]'' Dosiero:William_Orpen_Woodrow_Wilson.jpg|''Woodrow Wilson'' Dosiero:William_Orpen_Portrait_of_David_LLoyd_George.jpg|''David Lloyd George'' Dosiero:William_Orpen_Robert_Sterling_Clark.jpg|''Robert Sterling Clark'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.iwm.org.uk/collections/search?query=orpen&items_per_page=50&filter%5bmakerString%5d%5b0%5d=%22Orpen%2C%20William%20%20%28Sir%29%20%28RA%29%22 William Orpen] ĉe [[Imperia Milita Muzeo|Imperial War Museum]]. {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Orpen, William}} [[Kategorio:Irlandaj pentristoj]] g4em03y7aimp9wf3hidm5rcwlcz8rr3 9418295 9418294 2026-07-01T19:47:12Z Sj1mor 12103 9418295 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=William Orpen, fotita de George Charles Beresford , 1903}} [[Majoro]] '''[[Siro]] William Newenham Montague ORPEN''' (naskita la 27-an de novembro 1878 en Stillorgan, en la nuna Graflando Dún Laoghaire-Rathdown, [[Irlando]] – mortis la 29-an de septembro 1931 en [[Londono]]) estis brita pentristo el Irlando. Li estis ĉefa figuro de [[Post-impresionismo|Postimpresionismo]] en Britio. Krom pejzaĝoj kaj multaj portretoj, la artisto partoprenis en la registara ''Projekto pri Militaj Artistoj'' kaj produktis grandan nombron da militpentraĵoj rekte sur la [[Okcidenta Fronto (Unua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]].<ref>{{cite book|last=De Breffny|first=Brian|author-link=|date=1983|title=Ireland: A Cultural Encyclopedia|url=|location=London|publisher=Thames and Hudson|page=176|isbn=}}</ref> [[Dosiero:William_Orpen_-_The_Signing_of_Peace_in_the_Hall_of_Mirrors.jpg|eta|280ra|''[[:en:The_Signing_of_Peace_in_the_Hall_of_Mirrors|The Signing of Peace in the Hall of Mirrors]]'', en [[Versajlo]]]] [[Dosiero:William_Orpen_-_To_the_Unknown_British_Soldier_in_France.jpg|eta|280ra|''[[:en:To_the_Unknown_British_Soldier_in_France]]'']] En sia pli posta verko, Orpen kreis multajn portretojn de gravaj figuroj de sia tempo. Inter ili estis la brita ĉefministro [[David Lloyd George]] kaj [[Winston Churchill]], same kiel la usona prezidanto [[Woodrow Wilson]] kaj la artaĵkolektanto Robert Sterling Clark. Kiam William Orpen mortis en 1931 en la aĝo de 52 jaroj, li kreis pli ol 600 portretojn. Ekde 1929, li estis honora eksterlanda membro de la [[Usona Akademio de Artoj kaj Lilteraturo|Usona Akademio de Artoj kaj Literaturo]].<ref>''[https://artsandletters.org/?s=William+Orpen&restype=all Honoraj Membroj: William Orpen].''&#x20;Usona Akademio de Artoj kaj Literaturo&#x20;&#x2C;&#x20;&#x61;&#x6C;&#x69;&#x72;&#x69;&#x74;&#x61;&#x20;la 18-an &nbsp;de marto 2019 .</ref> Post lia frua morto pluraj kritikistoj, inkluzive de aliaj artistoj, laŭte malestimis la verkojn de Orpen, kaj dum multaj jaroj liaj pentraĵoj malofte estis ekspoziciitaj, situacio kiu nur komencis ŝanĝiĝi en la 1980-aj jaroj. <ref name="Gough2">{{cite book|author=Paul Gough|publisher=Sansom and Company|year=2010|title=A Terrible Beauty: British Artists in the First World War|isbn=978-1-906593-00-1}}</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:William_Orpen_Self-portrait_with_glasses.jpg|alternative=Self-portrait with glasses, (1907), National Gallery of Australia| ''Memportreto kun okulvitroj'', (1907), [[Nacia Galerio de Aŭstralio]] Dosiero:William_Orpen_The_Man_from_Aran.jpg|alternative=The Man from Aran, (1909)| ''La viro el Aran'', (1909) Dosiero:William_Orpen,_Self-Portrait,.jpg|alternative=Leading the Life in the West, (c. 1910), Metropolitan Museum of Art| ''Gvidante la vivon en la Okcidento'', (ĉ. 1910), [[Metropola Muzeo de Arto|Metropolitena Muzeo de Arto]] Dosiero:William_Orpen-Self-Portrait-1917.jpg|alternative=Self-Portrait, (1917)| ''Memportreto'', (1917) Dosiero:The_Mirror,_by_William_Orpen.jpg|''La spegulo'' (1900) ([[Tate]]) Dosiero:Sir_William_Orpen_-_Grace_reading_at_Howth_Bay.jpg|''Gracia legado ĉe Howth Bay'' (ĉ. 1908-1912) Dosiero:William_Orpen-Ready_to_Start-1917.jpg|''Preta komenci'' (1917) Dosiero:Schwaben_Redoubt_by_William_Orpen_IWM_Art.IWM_ART_3000.jpg|''La Schwaben reduto'' (1917) Dosiero:Orpen,_William_(Sir)_(RA)_-_Dead_Germans_in_a_Trench_-_Google_Art_Project.jpg|''Mortaj germanoj en tranĉeo'' (1918) Dosiero:The_Refugee_(b)_Art.IWMART3005.jpg|''La rifuĝinto (B)'' (1917), modelita de Yvonne Aubicq Dosiero:William_Orpen_-_Zonnebeke_-_Google_Art_Project.jpg|''Zonnebeke'' (1918) (Tate) Dosiero:The_Mad_Woman_of_Douai_Art.IWMART4671.jpg|''La frenezulino de Douai'' (1918) Dosiero:William_Orpen_Le_Chef_de_l'Hôtel_Chatham,_Paris.jpg|''Le Kuiristo de l'Hôtel Chatham, Parizo'' (1921) Dosiero:Blown_Up_Art.IWMART2376.jpg|''Eksplodigita, Freneza'' (1917) Dosiero:William_Orpen_Woodrow_Wilson.jpg|''Woodrow Wilson'' Dosiero:William_Orpen_Portrait_of_David_LLoyd_George.jpg|''David Lloyd George'' Dosiero:William_Orpen_Robert_Sterling_Clark.jpg|''Robert Sterling Clark'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.iwm.org.uk/collections/search?query=orpen&items_per_page=50&filter%5bmakerString%5d%5b0%5d=%22Orpen%2C%20William%20%20%28Sir%29%20%28RA%29%22 William Orpen] ĉe [[Imperia Milita Muzeo|Imperial War Museum]]. {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Orpen, William}} [[Kategorio:Irlandaj pentristoj]] mflabex3d4owaqqniaw1j43swl3u17z 1 948729 9418296 2026-07-01T19:53:05Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ nova sekcio 9418296 wikitext text/x-wiki == Fontoj == la angla kaj poste anstataŭigita per la germana. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 19:53, 1 jul. 2026 (UTC) fv2nll6eycnnb0iylz9oovui2nu301d 0 948730 9418298 2026-07-01T19:59:24Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1338786053|Gabriël Metsu]]" 9418298 wikitext text/x-wiki '''Gabriël METSU''' (naskita je januaro 1629 en Leiden – mortis la 24-an de oktobro 1667<ref>''Die kleine Enzyklopädie.'' Encyclios-Verlag, Zürich 1950, Band 2, S. 161.</ref> en [[Amsterdamo]]) estis nederlanda pentristo de [[Historia pentrarto|historiaj pentraĵoj]], [[Aĵpentraĵo|pentritaj Aranĝitaĵoj]], [[Portreto|portretoj]] kaj ĝenraj verkoj. Li estis "tre eklektika artisto, kiu ne adheris al kohera stilo, tekniko aŭ unu tipo de temo dum longaj periodoj".<ref>A. Waiboer, "Gabriel Metsu. Life and Work. A Catalogue Raisonné", New Haven 2012, p. 1.</ref> Nur 14 el liaj 133 verkoj estas datitaj. [[Dosiero:Man_Writing_a_Letter_by_Gabriël_Metsu.jpg|dekstra|eta|257x257ra|''[[:en:Man_Writing_a_Letter_(Metsu)|Viro skribanta leteron]]'' (1662–1665) ([[Nacia Galerio de Irlando]], Dublino)]] [[Dosiero:Gabriel_Metsu_002.jpg|eta|245x245ra|''La malsana infano'']] <gallery mode="packed" heights="154px" caption="La pentraĵoj de Gabriel Metsu"> Dosiero:Gabriel_Metsu_(1629-1667),_A_Hunter_Getting_Dressed_after_Bathing,_c._1654-1656._Oil_on_panel.jpg|alternative=A Hunter Getting Dressed after Bathing, c. 1654-1656| ''Ĉasisto vestiĝas post banado'', ĉ. 1654-1656 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_La_Cuisinière.jpg|alternative=The Cook, 1657| ''La kuiristino'', 1657 Dosiero:A_Girl_Receiving_a_Letter_by_Gabriel_Metsu,_Timken_Museum_of_Art.JPG|alternative=A Girl Receiving a Letter, 1658| ''Knabino ricevanta leteron'', 1658 Dosiero:Le_Marché_aux_herbes_d'Amsterdam_-_Gabriel_Metsu_-_Musée_du_Louvre_Peintures_INV_1460.jpg|alternative=The Vegetable Market in Amsterdam, c. 1660–1| ''La legommerkato en Amsterdamo'', ĉ. 1660–1 Dosiero:Gabriël_Metsu_(1629-1667),_A_Baker_Blowing_his_Horn,_c.1660-3..jpg|alternative=A Baker Blowing his Horn, c. 1660-3| ''Bakisto blovanta sian kornon'', ĉ. 1660-3 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_Head_of_a_Negress_in_a_Simulated_Opening_NTIV_POLY_1246502.jpg|alternative=Portrait of a Lady in Red, 1667| ''Portreto de sinjorino en ruĝo'', 1667 Dosiero:The_Intruder_(c1661)_Gabriel_Metsu.jpg|alternative=The Intruder c. 1661| ''La entrudiĝinto'' ĉ. 1661 Dosiero:Metsu_hinlopen-familie.jpg|alternative=The Hinlopen family c. 1662| ''La familio Hinlopen'' ĉ. 1662 Dosiero:Metsu_viola-de-gamba.jpg|alternative=Woman Playing a Viola de gamba, 1663| ''Virino ludanta gambovjolon'', 1663 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_A_Young_Woman_Composing_Music_and_a_Curious_Man.JPG|alternative=A Young Woman Composing Music and a Curious Man 1662-1663| ''Juna Virino komponanta muzikon kaj scivolema viro'' 1662-1663 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_The_Lacemaker.jpg|alternative=The Lacemaker, 1663| ''La puntistino'', 1663 Dosiero:Gabriël_Metsu_-_Breakfast_-_WGA15075.jpg|alternative=Young Couple at Breakfast by Gabriël Metsu| ''Juna oaro ĉe matenmanĝo'' de Gabriel Metsu Dosiero:Visit_to_the_nursery,_by_Gabriël_Metsu.jpg|alternative=The Visit to the Nursery (1661)| ''La vizito al la infanvartejo'' (1661) Dosiero:Gabriel_Metsu_003.jpg|alternative=The Poultry-Seller, 1662| ''La kokvendisto'', 1662 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_Crucifixion_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Crucifixion| ''Krucumo'' Dosiero:Gabriël_Metsu_-_Lady_at_a_Virginal_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Lady at a Virginal, 1660-1667| ''Sinjorino ĉe [[tabloklaviceno]]'', 1660-1667 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_Le_Vieux_Buveur.jpg|alternative=The Old Drinker circa 1650-1667| ''La maljuna drinkulo'' ĉirkaŭ 1650-1667 </gallery> * [https://www.thegreatcat.org/the-cat-in-art-and-photos-2/cats-in-17th-century-art/gabriel-metsu-1629-1667-flemish/ Pentraĵoj de katoj far de Gabriel Metsu] * [https://web.archive.org/web/20100914131649/http://www.gabrielmetsuexhibition.com/ 2010 Metsu-ekspozicio ĉe la Nacia Galerio de Irlando], vojaĝis al la [[Nacia Galerio de Arto]] [https://www.nga.gov/exhibitions/gabriel-metsu-1629-1667 Gabriel Metsu, 1629–1667] * [https://web.archive.org/web/20120204044727/http://www.rijksmuseum.nl/aria/aria_artists/00017135?lang=en&context_space=&context_id= Gabriel Metsu en la Rijksmuseum] * [http://www.geelvinck.nl/exposities/metsu_thuis_bij_de_hinlopens/ Metsu kaj la Hinlopen-familio ĉe Muzeo Geelvinck Hinlopen Huis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170418210452/http://www.geelvinck.nl/exposities/metsu_thuis_bij_de_hinlopens/|date=2017-04-18}} (nederlanda) * [http://www.nga.gov/content/dam/ngaweb/collection/artobject/64/versions/1995-01-01_artobject_64.pdf NGA pri la Entrudiĝinto de Metsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161228195128/http://www.nga.gov/content/dam/ngaweb/collection/artobject/64/versions/1995-01-01_artobject_64.pdf|date=2016-12-28}} * [https://www.wga.hu/frames-e.html?/html/m/metsu/index.html Reta Galerio de Arto] * [https://www.pubhist.com/person/149/gabriel-metsu Verkoj kaj literaturo] * [https://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/121680 La Laktistino de Johannes Vermeer], ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Metsu (katalogo n-ro 4) * [https://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59153/rec/1 Nederlandaj kaj flandraj pentraĵoj el la Ermitejo], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Metsu (katalogo n-ro 18) [[Kategorio:Nederlandaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 2hfvobgje88g6utdggpawobspzv6alb 9418299 9418298 2026-07-01T20:00:07Z Sj1mor 12103 9418299 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Gabriël METSU''' (naskita je januaro 1629 en Leiden – mortis la 24-an de oktobro 1667<ref>''Die kleine Enzyklopädie.'' Encyclios-Verlag, Zürich 1950, Band 2, S. 161.</ref> en [[Amsterdamo]]) estis nederlanda pentristo de [[Historia pentrarto|historiaj pentraĵoj]], [[Aĵpentraĵo|pentritaj Aranĝitaĵoj]], [[Portreto|portretoj]] kaj ĝenraj verkoj. Li estis "tre eklektika artisto, kiu ne adheris al kohera stilo, tekniko aŭ unu tipo de temo dum longaj periodoj".<ref>A. Waiboer, "Gabriel Metsu. Life and Work. A Catalogue Raisonné", New Haven 2012, p. 1.</ref> Nur 14 el liaj 133 verkoj estas datitaj. [[Dosiero:Man_Writing_a_Letter_by_Gabriël_Metsu.jpg|dekstra|eta|257x257ra|''[[:en:Man_Writing_a_Letter_(Metsu)|Viro skribanta leteron]]'' (1662–1665) ([[Nacia Galerio de Irlando]], Dublino)]] [[Dosiero:Gabriel_Metsu_002.jpg|eta|245x245ra|''La malsana infano'']] <gallery mode="packed" heights="154px" caption="La pentraĵoj de Gabriel Metsu"> Dosiero:Gabriel_Metsu_(1629-1667),_A_Hunter_Getting_Dressed_after_Bathing,_c._1654-1656._Oil_on_panel.jpg|alternative=A Hunter Getting Dressed after Bathing, c. 1654-1656| ''Ĉasisto vestiĝas post banado'', ĉ. 1654-1656 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_La_Cuisinière.jpg|alternative=The Cook, 1657| ''La kuiristino'', 1657 Dosiero:A_Girl_Receiving_a_Letter_by_Gabriel_Metsu,_Timken_Museum_of_Art.JPG|alternative=A Girl Receiving a Letter, 1658| ''Knabino ricevanta leteron'', 1658 Dosiero:Le_Marché_aux_herbes_d'Amsterdam_-_Gabriel_Metsu_-_Musée_du_Louvre_Peintures_INV_1460.jpg|alternative=The Vegetable Market in Amsterdam, c. 1660–1| ''La legommerkato en Amsterdamo'', ĉ. 1660–1 Dosiero:Gabriël_Metsu_(1629-1667),_A_Baker_Blowing_his_Horn,_c.1660-3..jpg|alternative=A Baker Blowing his Horn, c. 1660-3| ''Bakisto blovanta sian kornon'', ĉ. 1660-3 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_Head_of_a_Negress_in_a_Simulated_Opening_NTIV_POLY_1246502.jpg|alternative=Portrait of a Lady in Red, 1667| ''Portreto de sinjorino en ruĝo'', 1667 Dosiero:The_Intruder_(c1661)_Gabriel_Metsu.jpg|alternative=The Intruder c. 1661| ''La entrudiĝinto'' ĉ. 1661 Dosiero:Metsu_hinlopen-familie.jpg|alternative=The Hinlopen family c. 1662| ''La familio Hinlopen'' ĉ. 1662 Dosiero:Metsu_viola-de-gamba.jpg|alternative=Woman Playing a Viola de gamba, 1663| ''Virino ludanta gambovjolon'', 1663 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_A_Young_Woman_Composing_Music_and_a_Curious_Man.JPG|alternative=A Young Woman Composing Music and a Curious Man 1662-1663| ''Juna Virino komponanta muzikon kaj scivolema viro'' 1662-1663 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_The_Lacemaker.jpg|alternative=The Lacemaker, 1663| ''La puntistino'', 1663 Dosiero:Gabriël_Metsu_-_Breakfast_-_WGA15075.jpg|alternative=Young Couple at Breakfast by Gabriël Metsu| ''Juna oaro ĉe matenmanĝo'' de Gabriel Metsu Dosiero:Visit_to_the_nursery,_by_Gabriël_Metsu.jpg|alternative=The Visit to the Nursery (1661)| ''La vizito al la infanvartejo'' (1661) Dosiero:Gabriel_Metsu_003.jpg|alternative=The Poultry-Seller, 1662| ''La kokvendisto'', 1662 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_Crucifixion_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Crucifixion| ''Krucumo'' Dosiero:Gabriël_Metsu_-_Lady_at_a_Virginal_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Lady at a Virginal, 1660-1667| ''Sinjorino ĉe [[tabloklaviceno]]'', 1660-1667 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_Le_Vieux_Buveur.jpg|alternative=The Old Drinker circa 1650-1667| ''La maljuna drinkulo'' ĉirkaŭ 1650-1667 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.thegreatcat.org/the-cat-in-art-and-photos-2/cats-in-17th-century-art/gabriel-metsu-1629-1667-flemish/ Pentraĵoj de katoj far de Gabriel Metsu] * [https://web.archive.org/web/20100914131649/http://www.gabrielmetsuexhibition.com/ 2010 Metsu-ekspozicio ĉe la Nacia Galerio de Irlando], vojaĝis al la [[Nacia Galerio de Arto]] [https://www.nga.gov/exhibitions/gabriel-metsu-1629-1667 Gabriel Metsu, 1629–1667] * [https://web.archive.org/web/20120204044727/http://www.rijksmuseum.nl/aria/aria_artists/00017135?lang=en&context_space=&context_id= Gabriel Metsu en la Rijksmuseum] * [http://www.geelvinck.nl/exposities/metsu_thuis_bij_de_hinlopens/ Metsu kaj la Hinlopen-familio ĉe Muzeo Geelvinck Hinlopen Huis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170418210452/http://www.geelvinck.nl/exposities/metsu_thuis_bij_de_hinlopens/|date=2017-04-18}} (nederlanda) * [http://www.nga.gov/content/dam/ngaweb/collection/artobject/64/versions/1995-01-01_artobject_64.pdf NGA pri la Entrudiĝinto de Metsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161228195128/http://www.nga.gov/content/dam/ngaweb/collection/artobject/64/versions/1995-01-01_artobject_64.pdf|date=2016-12-28}} * [https://www.wga.hu/frames-e.html?/html/m/metsu/index.html Reta Galerio de Arto] * [https://www.pubhist.com/person/149/gabriel-metsu Verkoj kaj literaturo] * [https://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/121680 La Laktistino de Johannes Vermeer], ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Metsu (katalogo n-ro 4) * [https://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59153/rec/1 Nederlandaj kaj flandraj pentraĵoj el la Ermitejo], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Metsu (katalogo n-ro 18) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Metsu, Gabriel}} [[Kategorio:Nederlandaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] smjpuy044ssiduqhlhtfff89qxk8aua 9418304 9418299 2026-07-01T20:02:54Z Sj1mor 12103 9418304 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Gabriël METSU''' (naskita je januaro 1629 en Leiden – mortis la 24-an de oktobro 1667<ref>''Die kleine Enzyklopädie.'' Encyclios-Verlag, Zürich 1950, Band 2, S. 161.</ref> en [[Amsterdamo]]) estis nederlanda pentristo de [[Historia pentrarto|historiaj pentraĵoj]], [[Aĵpentraĵo|pentritaj Aranĝitaĵoj]], [[Portreto|portretoj]] kaj ĝenraj verkoj. Li estis "tre eklektika artisto, kiu ne adheris al kohera stilo, tekniko aŭ unu tipo de temo dum longaj periodoj".<ref>A. Waiboer, "Gabriel Metsu. Life and Work. A Catalogue Raisonné", New Haven 2012, p. 1.</ref> Nur 14 el liaj 133 verkoj estas datitaj. [[Dosiero:Man_Writing_a_Letter_by_Gabriël_Metsu.jpg|dekstra|eta|257x257ra|''[[:en:Man_Writing_a_Letter_(Metsu)|Viro skribanta leteron]]'' (1662–1665) ([[Nacia Galerio de Irlando]], Dublino)]] [[Dosiero:Gabriel_Metsu_002.jpg|eta|245x245ra|''La malsana infano'']] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150ra" caption="Kelkaj pentraĵoj de Gabriel Metsu"> Dosiero:Gabriel_Metsu_(1629-1667),_A_Hunter_Getting_Dressed_after_Bathing,_c._1654-1656._Oil_on_panel.jpg|alternative=A Hunter Getting Dressed after Bathing, c. 1654-1656| ''Ĉasisto vestiĝas post banado'', ĉ. 1654-1656 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_La_Cuisinière.jpg|alternative=The Cook, 1657| ''La kuiristino'', 1657 Dosiero:A_Girl_Receiving_a_Letter_by_Gabriel_Metsu,_Timken_Museum_of_Art.JPG|alternative=A Girl Receiving a Letter, 1658| ''Knabino ricevanta leteron'', 1658 Dosiero:Le_Marché_aux_herbes_d'Amsterdam_-_Gabriel_Metsu_-_Musée_du_Louvre_Peintures_INV_1460.jpg|alternative=The Vegetable Market in Amsterdam, c. 1660–1| ''La legommerkato en Amsterdamo'', ĉ. 1660–1 Dosiero:Gabriël_Metsu_(1629-1667),_A_Baker_Blowing_his_Horn,_c.1660-3..jpg|alternative=A Baker Blowing his Horn, c. 1660-3| ''Bakisto blovanta sian kornon'', ĉ. 1660-3 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_Head_of_a_Negress_in_a_Simulated_Opening_NTIV_POLY_1246502.jpg|alternative=Portrait of a Lady in Red, 1667| ''Portreto de sinjorino en ruĝo'', 1667 Dosiero:The_Intruder_(c1661)_Gabriel_Metsu.jpg|alternative=The Intruder c. 1661| ''La entrudiĝinto'' ĉ. 1661 Dosiero:Metsu_hinlopen-familie.jpg|alternative=The Hinlopen family c. 1662| ''La familio Hinlopen'' ĉ. 1662 Dosiero:Metsu_viola-de-gamba.jpg|alternative=Woman Playing a Viola de gamba, 1663| ''Virino ludanta gambovjolon'', 1663 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_A_Young_Woman_Composing_Music_and_a_Curious_Man.JPG|alternative=A Young Woman Composing Music and a Curious Man 1662-1663| ''Juna Virino komponanta muzikon kaj scivolema viro'' 1662-1663 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_The_Lacemaker.jpg|alternative=The Lacemaker, 1663| ''La puntistino'', 1663 Dosiero:Gabriël_Metsu_-_Breakfast_-_WGA15075.jpg|alternative=Young Couple at Breakfast by Gabriël Metsu| ''Juna oaro ĉe matenmanĝo'' de Gabriel Metsu Dosiero:Visit_to_the_nursery,_by_Gabriël_Metsu.jpg|alternative=The Visit to the Nursery (1661)| ''La vizito al la infanvartejo'' (1661) Dosiero:Gabriel_Metsu_003.jpg|alternative=The Poultry-Seller, 1662| ''La kokvendisto'', 1662 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_Crucifixion_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Crucifixion| ''Krucumo'' Dosiero:Gabriël_Metsu_-_Lady_at_a_Virginal_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Lady at a Virginal, 1660-1667| ''Sinjorino ĉe [[tabloklaviceno]]'', 1660-1667 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_Le_Vieux_Buveur.jpg|alternative=The Old Drinker circa 1650-1667| ''La maljuna drinkulo'' ĉirkaŭ 1650-1667 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.thegreatcat.org/the-cat-in-art-and-photos-2/cats-in-17th-century-art/gabriel-metsu-1629-1667-flemish/ Pentraĵoj de katoj far de Gabriel Metsu] * [https://web.archive.org/web/20100914131649/http://www.gabrielmetsuexhibition.com/ 2010 Metsu-ekspozicio ĉe la Nacia Galerio de Irlando], vojaĝis al la [[Nacia Galerio de Arto]] [https://www.nga.gov/exhibitions/gabriel-metsu-1629-1667 Gabriel Metsu, 1629–1667] * [https://web.archive.org/web/20120204044727/http://www.rijksmuseum.nl/aria/aria_artists/00017135?lang=en&context_space=&context_id= Gabriel Metsu en la Rijksmuseum] * [http://www.geelvinck.nl/exposities/metsu_thuis_bij_de_hinlopens/ Metsu kaj la Hinlopen-familio ĉe Muzeo Geelvinck Hinlopen Huis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170418210452/http://www.geelvinck.nl/exposities/metsu_thuis_bij_de_hinlopens/|date=2017-04-18}} (nederlanda) * [http://www.nga.gov/content/dam/ngaweb/collection/artobject/64/versions/1995-01-01_artobject_64.pdf NGA pri la Entrudiĝinto de Metsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161228195128/http://www.nga.gov/content/dam/ngaweb/collection/artobject/64/versions/1995-01-01_artobject_64.pdf|date=2016-12-28}} * [https://www.wga.hu/frames-e.html?/html/m/metsu/index.html Reta Galerio de Arto] * [https://www.pubhist.com/person/149/gabriel-metsu Verkoj kaj literaturo] * [https://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/121680 La Laktistino de Johannes Vermeer], ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Metsu (katalogo n-ro 4) * [https://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59153/rec/1 Nederlandaj kaj flandraj pentraĵoj el la Ermitejo], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Metsu (katalogo n-ro 18) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Metsu, Gabriel}} [[Kategorio:Nederlandaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] bn2a9a04p58eoutzzparjtk0gfwbg8y 9418305 9418304 2026-07-01T20:04:42Z Sj1mor 12103 9418305 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Gabriël METSU''' (naskita je januaro 1629 en Leiden – mortis la 24-an de oktobro 1667<ref>''Die kleine Enzyklopädie.'' Encyclios-Verlag, Zürich 1950, Band 2, S. 161.</ref> en [[Amsterdamo]]) estis nederlanda pentristo de [[Historia pentrarto|historiaj pentraĵoj]], [[Aĵpentraĵo|pentritaj Aranĝitaĵoj]], [[Portreto|portretoj]] kaj ĝenraj verkoj. Li estis "tre eklektika artisto, kiu ne adheris al kohera stilo, tekniko aŭ unu tipo de temo dum longaj periodoj".<ref>A. Waiboer, "Gabriel Metsu. Life and Work. A Catalogue Raisonné", New Haven 2012, p. 1.</ref> Nur 14 el liaj 133 verkoj estas datitaj. [[Dosiero:Man_Writing_a_Letter_by_Gabriël_Metsu.jpg|dekstra|eta|360x360px|''[[:en:Man_Writing_a_Letter_(Metsu)|Viro skribanta leteron]]'' (1662–1665) ([[Nacia Galerio de Irlando]], Dublino)]] [[Dosiero:Gabriel_Metsu_002.jpg|eta|343x343px|''La malsana infano'']] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150ra" caption="Kelkaj pentraĵoj de Gabriel Metsu"> Dosiero:Gabriel_Metsu_(1629-1667),_A_Hunter_Getting_Dressed_after_Bathing,_c._1654-1656._Oil_on_panel.jpg|alternative=A Hunter Getting Dressed after Bathing, c. 1654-1656| ''Ĉasisto vestiĝas post banado'', ĉ. 1654-1656 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_La_Cuisinière.jpg|alternative=The Cook, 1657| ''La kuiristino'', 1657 Dosiero:A_Girl_Receiving_a_Letter_by_Gabriel_Metsu,_Timken_Museum_of_Art.JPG|alternative=A Girl Receiving a Letter, 1658| ''Knabino ricevanta leteron'', 1658 Dosiero:Le_Marché_aux_herbes_d'Amsterdam_-_Gabriel_Metsu_-_Musée_du_Louvre_Peintures_INV_1460.jpg|alternative=The Vegetable Market in Amsterdam, c. 1660–1| ''La legommerkato en Amsterdamo'', ĉ. 1660–1 Dosiero:Gabriël_Metsu_(1629-1667),_A_Baker_Blowing_his_Horn,_c.1660-3..jpg|alternative=A Baker Blowing his Horn, c. 1660-3| ''Bakisto blovanta sian kornon'', ĉ. 1660-3 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_Head_of_a_Negress_in_a_Simulated_Opening_NTIV_POLY_1246502.jpg|alternative=Portrait of a Lady in Red, 1667| ''Portreto de sinjorino en ruĝo'', 1667 Dosiero:The_Intruder_(c1661)_Gabriel_Metsu.jpg|alternative=The Intruder c. 1661| ''La entrudiĝinto'' ĉ. 1661 Dosiero:Metsu_hinlopen-familie.jpg|alternative=The Hinlopen family c. 1662| ''La familio Hinlopen'' ĉ. 1662 Dosiero:Metsu_viola-de-gamba.jpg|alternative=Woman Playing a Viola de gamba, 1663| ''Virino ludanta gambovjolon'', 1663 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_A_Young_Woman_Composing_Music_and_a_Curious_Man.JPG|alternative=A Young Woman Composing Music and a Curious Man 1662-1663| ''Juna Virino komponanta muzikon kaj scivolema viro'' 1662-1663 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_The_Lacemaker.jpg|alternative=The Lacemaker, 1663| ''La puntistino'', 1663 Dosiero:Gabriël_Metsu_-_Breakfast_-_WGA15075.jpg|alternative=Young Couple at Breakfast by Gabriël Metsu| ''Juna oaro ĉe matenmanĝo'' de Gabriel Metsu Dosiero:Visit_to_the_nursery,_by_Gabriël_Metsu.jpg|alternative=The Visit to the Nursery (1661)| ''La vizito al la infanvartejo'' (1661) Dosiero:Gabriel_Metsu_003.jpg|alternative=The Poultry-Seller, 1662| ''La kokvendisto'', 1662 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_Crucifixion_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Crucifixion| ''Krucumo'' Dosiero:Gabriël_Metsu_-_Lady_at_a_Virginal_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Lady at a Virginal, 1660-1667| ''Sinjorino ĉe [[tabloklaviceno]]'', 1660-1667 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_Le_Vieux_Buveur.jpg|alternative=The Old Drinker circa 1650-1667| ''La maljuna drinkulo'' ĉirkaŭ 1650-1667 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.thegreatcat.org/the-cat-in-art-and-photos-2/cats-in-17th-century-art/gabriel-metsu-1629-1667-flemish/ Pentraĵoj de katoj far de Gabriel Metsu] * [https://web.archive.org/web/20100914131649/http://www.gabrielmetsuexhibition.com/ 2010 Metsu-ekspozicio ĉe la Nacia Galerio de Irlando], vojaĝis al la [[Nacia Galerio de Arto]] [https://www.nga.gov/exhibitions/gabriel-metsu-1629-1667 Gabriel Metsu, 1629–1667] * [https://web.archive.org/web/20120204044727/http://www.rijksmuseum.nl/aria/aria_artists/00017135?lang=en&context_space=&context_id= Gabriel Metsu en la Rijksmuseum] * [http://www.geelvinck.nl/exposities/metsu_thuis_bij_de_hinlopens/ Metsu kaj la Hinlopen-familio ĉe Muzeo Geelvinck Hinlopen Huis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170418210452/http://www.geelvinck.nl/exposities/metsu_thuis_bij_de_hinlopens/|date=2017-04-18}} (nederlanda) * [http://www.nga.gov/content/dam/ngaweb/collection/artobject/64/versions/1995-01-01_artobject_64.pdf NGA pri la Entrudiĝinto de Metsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161228195128/http://www.nga.gov/content/dam/ngaweb/collection/artobject/64/versions/1995-01-01_artobject_64.pdf|date=2016-12-28}} * [https://www.wga.hu/frames-e.html?/html/m/metsu/index.html Reta Galerio de Arto] * [https://www.pubhist.com/person/149/gabriel-metsu Verkoj kaj literaturo] * [https://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/121680 La Laktistino de Johannes Vermeer], ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Metsu (katalogo n-ro 4) * [https://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59153/rec/1 Nederlandaj kaj flandraj pentraĵoj el la Ermitejo], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Metsu (katalogo n-ro 18) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Metsu, Gabriel}} [[Kategorio:Nederlandaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] hybux4jl35jc0dl848o9ksoinrkh574 9418306 9418305 2026-07-01T20:05:45Z Sj1mor 12103 9418306 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto je ĉ. 1658, oleo sur panelo}} '''Gabriël METSU''' (naskita je januaro 1629 en Leiden – mortis la 24-an de oktobro 1667<ref>''Die kleine Enzyklopädie.'' Encyclios-Verlag, Zürich 1950, Band 2, S. 161.</ref> en [[Amsterdamo]]) estis nederlanda pentristo de [[Historia pentrarto|historiaj pentraĵoj]], [[Aĵpentraĵo|pentritaj Aranĝitaĵoj]], [[Portreto|portretoj]] kaj ĝenraj verkoj. Li estis "tre eklektika artisto, kiu ne adheris al kohera stilo, tekniko aŭ unu tipo de temo dum longaj periodoj".<ref>A. Waiboer, "Gabriel Metsu. Life and Work. A Catalogue Raisonné", New Haven 2012, p. 1.</ref> Nur 14 el liaj 133 verkoj estas datitaj. [[Dosiero:Man_Writing_a_Letter_by_Gabriël_Metsu.jpg|dekstra|eta|360x360px|''[[:en:Man_Writing_a_Letter_(Metsu)|Viro skribanta leteron]]'' (1662–1665) ([[Nacia Galerio de Irlando]], Dublino)]] [[Dosiero:Gabriel_Metsu_002.jpg|eta|343x343px|''La malsana infano'']] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150ra" caption="Kelkaj pentraĵoj de Gabriel Metsu"> Dosiero:Gabriel_Metsu_(1629-1667),_A_Hunter_Getting_Dressed_after_Bathing,_c._1654-1656._Oil_on_panel.jpg|alternative=A Hunter Getting Dressed after Bathing, c. 1654-1656| ''Ĉasisto vestiĝas post banado'', ĉ. 1654-1656 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_La_Cuisinière.jpg|alternative=The Cook, 1657| ''La kuiristino'', 1657 Dosiero:A_Girl_Receiving_a_Letter_by_Gabriel_Metsu,_Timken_Museum_of_Art.JPG|alternative=A Girl Receiving a Letter, 1658| ''Knabino ricevanta leteron'', 1658 Dosiero:Le_Marché_aux_herbes_d'Amsterdam_-_Gabriel_Metsu_-_Musée_du_Louvre_Peintures_INV_1460.jpg|alternative=The Vegetable Market in Amsterdam, c. 1660–1| ''La legommerkato en Amsterdamo'', ĉ. 1660–1 Dosiero:Gabriël_Metsu_(1629-1667),_A_Baker_Blowing_his_Horn,_c.1660-3..jpg|alternative=A Baker Blowing his Horn, c. 1660-3| ''Bakisto blovanta sian kornon'', ĉ. 1660-3 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_Head_of_a_Negress_in_a_Simulated_Opening_NTIV_POLY_1246502.jpg|alternative=Portrait of a Lady in Red, 1667| ''Portreto de sinjorino en ruĝo'', 1667 Dosiero:The_Intruder_(c1661)_Gabriel_Metsu.jpg|alternative=The Intruder c. 1661| ''La entrudiĝinto'' ĉ. 1661 Dosiero:Metsu_hinlopen-familie.jpg|alternative=The Hinlopen family c. 1662| ''La familio Hinlopen'' ĉ. 1662 Dosiero:Metsu_viola-de-gamba.jpg|alternative=Woman Playing a Viola de gamba, 1663| ''Virino ludanta gambovjolon'', 1663 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_A_Young_Woman_Composing_Music_and_a_Curious_Man.JPG|alternative=A Young Woman Composing Music and a Curious Man 1662-1663| ''Juna Virino komponanta muzikon kaj scivolema viro'' 1662-1663 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_The_Lacemaker.jpg|alternative=The Lacemaker, 1663| ''La puntistino'', 1663 Dosiero:Gabriël_Metsu_-_Breakfast_-_WGA15075.jpg|alternative=Young Couple at Breakfast by Gabriël Metsu| ''Juna oaro ĉe matenmanĝo'' de Gabriel Metsu Dosiero:Visit_to_the_nursery,_by_Gabriël_Metsu.jpg|alternative=The Visit to the Nursery (1661)| ''La vizito al la infanvartejo'' (1661) Dosiero:Gabriel_Metsu_003.jpg|alternative=The Poultry-Seller, 1662| ''La kokvendisto'', 1662 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_Crucifixion_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Crucifixion| ''Krucumo'' Dosiero:Gabriël_Metsu_-_Lady_at_a_Virginal_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Lady at a Virginal, 1660-1667| ''Sinjorino ĉe [[tabloklaviceno]]'', 1660-1667 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_Le_Vieux_Buveur.jpg|alternative=The Old Drinker circa 1650-1667| ''La maljuna drinkulo'' ĉirkaŭ 1650-1667 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.thegreatcat.org/the-cat-in-art-and-photos-2/cats-in-17th-century-art/gabriel-metsu-1629-1667-flemish/ Pentraĵoj de katoj far de Gabriel Metsu] * [https://web.archive.org/web/20100914131649/http://www.gabrielmetsuexhibition.com/ 2010 Metsu-ekspozicio ĉe la Nacia Galerio de Irlando], vojaĝis al la [[Nacia Galerio de Arto]] [https://www.nga.gov/exhibitions/gabriel-metsu-1629-1667 Gabriel Metsu, 1629–1667] * [https://web.archive.org/web/20120204044727/http://www.rijksmuseum.nl/aria/aria_artists/00017135?lang=en&context_space=&context_id= Gabriel Metsu en la Rijksmuseum] * [http://www.geelvinck.nl/exposities/metsu_thuis_bij_de_hinlopens/ Metsu kaj la Hinlopen-familio ĉe Muzeo Geelvinck Hinlopen Huis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170418210452/http://www.geelvinck.nl/exposities/metsu_thuis_bij_de_hinlopens/|date=2017-04-18}} (nederlanda) * [http://www.nga.gov/content/dam/ngaweb/collection/artobject/64/versions/1995-01-01_artobject_64.pdf NGA pri la Entrudiĝinto de Metsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161228195128/http://www.nga.gov/content/dam/ngaweb/collection/artobject/64/versions/1995-01-01_artobject_64.pdf|date=2016-12-28}} * [https://www.wga.hu/frames-e.html?/html/m/metsu/index.html Reta Galerio de Arto] * [https://www.pubhist.com/person/149/gabriel-metsu Verkoj kaj literaturo] * [https://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/121680 La Laktistino de Johannes Vermeer], ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Metsu (katalogo n-ro 4) * [https://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59153/rec/1 Nederlandaj kaj flandraj pentraĵoj el la Ermitejo], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Metsu (katalogo n-ro 18) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Metsu, Gabriel}} [[Kategorio:Nederlandaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] bh226840b9n6ktfgl8ts99h67q2k6h4 9418310 9418306 2026-07-01T20:19:09Z Sj1mor 12103 9418310 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto je ĉ. 1658, oleo sur panelo}} '''Gabriël METSU''' (naskita je januaro 1629 en Leiden – mortis la 24-an de oktobro 1667<ref>''Die kleine Enzyklopädie.'' Encyclios-Verlag, Zürich 1950, Band 2, S. 161.</ref> en [[Amsterdamo]]) estis nederlanda pentristo de [[Historia pentrarto|historiaj pentraĵoj]], [[Aĵpentraĵo|pentritaj Aranĝitaĵoj]], [[Portreto|portretoj]] kaj ĝenraj verkoj. Li estis "tre eklektika artisto, kiu ne adheris al kohera stilo, tekniko aŭ unu tipo de temo dum longaj periodoj".<ref>A. Waiboer, "Gabriel Metsu. Life and Work. A Catalogue Raisonné", New Haven 2012, p. 1.</ref> Nur 14 el liaj 133 verkoj estas datitaj. [[Dosiero:Man_Writing_a_Letter_by_Gabriël_Metsu.jpg|dekstra|eta|280ra|''[[:en:Man_Writing_a_Letter_(Metsu)|Viro skribanta leteron]]'' (1662–1665) ([[Nacia Galerio de Irlando]], Dublino)]] [[Dosiero:Gabriel_Metsu_002.jpg|eta|280ra|''La malsana infano'']] [[Dosiero:Gallo muerto (Metsu).jpg|eta|280ra|''Mortinta koko'', ĉ. 1659. Oleo sur panelo, 57 x 40 cm, [[Prado-Muzeo]]]] [[Dosiero:Metsu virginal.jpg|eta|280ra|''Muzika horo'', 1658]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150ra" caption="Kelkaj pentraĵoj de Gabriel Metsu"> Dosiero:Gabriel_Metsu_(1629-1667),_A_Hunter_Getting_Dressed_after_Bathing,_c._1654-1656._Oil_on_panel.jpg|alternative=A Hunter Getting Dressed after Bathing, c. 1654-1656| ''Ĉasisto vestiĝas post banado'', ĉ. 1654-1656 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_La_Cuisinière.jpg|alternative=The Cook, 1657| ''La kuiristino'', 1657 Dosiero:A_Girl_Receiving_a_Letter_by_Gabriel_Metsu,_Timken_Museum_of_Art.JPG|alternative=A Girl Receiving a Letter, 1658| ''Knabino ricevanta leteron'', 1658 Dosiero:Le_Marché_aux_herbes_d'Amsterdam_-_Gabriel_Metsu_-_Musée_du_Louvre_Peintures_INV_1460.jpg|alternative=The Vegetable Market in Amsterdam, c. 1660–1| ''La legommerkato en Amsterdamo'', ĉ. 1660–1 Dosiero:Gabriël_Metsu_(1629-1667),_A_Baker_Blowing_his_Horn,_c.1660-3..jpg|alternative=A Baker Blowing his Horn, c. 1660-3| ''Bakisto blovanta sian kornon'', ĉ. 1660-3 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_Head_of_a_Negress_in_a_Simulated_Opening_NTIV_POLY_1246502.jpg|alternative=Portrait of a Lady in Red, 1667| ''Portreto de sinjorino en ruĝo'', 1667 Dosiero:The_Intruder_(c1661)_Gabriel_Metsu.jpg|alternative=The Intruder c. 1661| ''La entrudiĝinto'' ĉ. 1661 Dosiero:Metsu_hinlopen-familie.jpg|alternative=The Hinlopen family c. 1662| ''La familio Hinlopen'' ĉ. 1662 Dosiero:Metsu_viola-de-gamba.jpg|alternative=Woman Playing a Viola de gamba, 1663| ''Virino ludanta gambovjolon'', 1663 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_A_Young_Woman_Composing_Music_and_a_Curious_Man.JPG|alternative=A Young Woman Composing Music and a Curious Man 1662-1663| ''Juna Virino komponanta muzikon kaj scivolema viro'' 1662-1663 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_The_Lacemaker.jpg|alternative=The Lacemaker, 1663| ''La puntistino'', 1663 Dosiero:Gabriël_Metsu_-_Breakfast_-_WGA15075.jpg|alternative=Young Couple at Breakfast by Gabriël Metsu| ''Juna oaro ĉe matenmanĝo'' de Gabriel Metsu Dosiero:Visit_to_the_nursery,_by_Gabriël_Metsu.jpg|alternative=The Visit to the Nursery (1661)| ''La vizito al la infanvartejo'' (1661) Dosiero:Gabriel_Metsu_003.jpg|alternative=The Poultry-Seller, 1662| ''La kokvendisto'', 1662 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_Crucifixion_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Crucifixion| ''Krucumo'' Dosiero:Gabriël_Metsu_-_Lady_at_a_Virginal_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Lady at a Virginal, 1660-1667| ''Sinjorino ĉe [[tabloklaviceno]]'', 1660-1667 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_Le_Vieux_Buveur.jpg|alternative=The Old Drinker circa 1650-1667| ''La maljuna drinkulo'' ĉirkaŭ 1650-1667 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.thegreatcat.org/the-cat-in-art-and-photos-2/cats-in-17th-century-art/gabriel-metsu-1629-1667-flemish/ Pentraĵoj de katoj far de Gabriel Metsu] * [https://web.archive.org/web/20100914131649/http://www.gabrielmetsuexhibition.com/ 2010 Metsu-ekspozicio ĉe la Nacia Galerio de Irlando], vojaĝis al la [[Nacia Galerio de Arto]] [https://www.nga.gov/exhibitions/gabriel-metsu-1629-1667 Gabriel Metsu, 1629–1667] * [https://web.archive.org/web/20120204044727/http://www.rijksmuseum.nl/aria/aria_artists/00017135?lang=en&context_space=&context_id= Gabriel Metsu en la Rijksmuseum] * [http://www.geelvinck.nl/exposities/metsu_thuis_bij_de_hinlopens/ Metsu kaj la Hinlopen-familio ĉe Muzeo Geelvinck Hinlopen Huis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170418210452/http://www.geelvinck.nl/exposities/metsu_thuis_bij_de_hinlopens/|date=2017-04-18}} (nederlanda) * [http://www.nga.gov/content/dam/ngaweb/collection/artobject/64/versions/1995-01-01_artobject_64.pdf NGA pri la Entrudiĝinto de Metsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161228195128/http://www.nga.gov/content/dam/ngaweb/collection/artobject/64/versions/1995-01-01_artobject_64.pdf|date=2016-12-28}} * [https://www.wga.hu/frames-e.html?/html/m/metsu/index.html Reta Galerio de Arto] * [https://www.pubhist.com/person/149/gabriel-metsu Verkoj kaj literaturo] * [https://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/121680 La Laktistino de Johannes Vermeer], ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Metsu (katalogo n-ro 4) * [https://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59153/rec/1 Nederlandaj kaj flandraj pentraĵoj el la Ermitejo], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Metsu (katalogo n-ro 18) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Metsu, Gabriel}} [[Kategorio:Nederlandaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 40ylymg2qwecrsmk2ezv8r0mcosnyx2 9418313 9418310 2026-07-01T20:39:49Z Sj1mor 12103 9418313 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto je ĉ. 1658, oleo sur panelo}} '''Gabriël METSU''' (naskita je januaro 1629 en [[Leiden]] – mortis la 24-an de oktobro 1667<ref>''Die kleine Enzyklopädie.'' Encyclios-Verlag, Zürich 1950, Band 2, S. 161.</ref> en [[Amsterdamo]]) estis nederlanda pentristo de [[Historia pentrarto|historiaj pentraĵoj]], [[Aĵpentraĵo|pentritaj Aranĝitaĵoj]], [[Portreto|portretoj]] kaj ĝenraj verkoj. Li estis "tre eklektika artisto, kiu ne adheris al kohera stilo, tekniko aŭ unu tipo de temo dum longaj periodoj".<ref>A. Waiboer, "Gabriel Metsu. Life and Work. A Catalogue Raisonné", New Haven 2012, p. 1.</ref> Nur 14 el liaj 133 verkoj estas datitaj. Metsu naskiĝis kaj unue laboris en Leiden, influita de la arto de [[Jan Steen]]. Li poste translokiĝis al Amsterdamo. Metsu, kiu rivelas la influon de [[Rembrandt]] kaj [[Gerhard Dou]], pentras burĝajn scenojn endome kaj precipe ekstere sur stratoj kaj kortoj kun ekstrema zorgo, simpleco, realismo kaj sen patoso. [[Dosiero:Man_Writing_a_Letter_by_Gabriël_Metsu.jpg|dekstra|eta|280ra|''[[:en:Man_Writing_a_Letter_(Metsu)|Viro skribanta leteron]]'' (1662–1665) ([[Nacia Galerio de Irlando]], Dublino)]] [[Dosiero:Gabriel_Metsu_002.jpg|eta|280ra|''La malsana infano'']] [[Dosiero:Gallo muerto (Metsu).jpg|eta|280ra|''Mortinta koko'', ĉ. 1659. Oleo sur panelo, 57 x 40 cm, [[Prado-Muzeo]]]] [[Dosiero:Metsu virginal.jpg|eta|280ra|''Muzika horo'', 1658]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150ra" caption="Kelkaj pentraĵoj de Gabriel Metsu"> Dosiero:Gabriel_Metsu_(1629-1667),_A_Hunter_Getting_Dressed_after_Bathing,_c._1654-1656._Oil_on_panel.jpg|alternative=A Hunter Getting Dressed after Bathing, c. 1654-1656| ''Ĉasisto vestiĝas post banado'', ĉ. 1654-1656 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_La_Cuisinière.jpg|alternative=The Cook, 1657| ''La kuiristino'', 1657 Dosiero:A_Girl_Receiving_a_Letter_by_Gabriel_Metsu,_Timken_Museum_of_Art.JPG|alternative=A Girl Receiving a Letter, 1658| ''Knabino ricevanta leteron'', 1658 Dosiero:Le_Marché_aux_herbes_d'Amsterdam_-_Gabriel_Metsu_-_Musée_du_Louvre_Peintures_INV_1460.jpg|alternative=The Vegetable Market in Amsterdam, c. 1660–1| ''La legommerkato en Amsterdamo'', ĉ. 1660–1 Dosiero:Gabriël_Metsu_(1629-1667),_A_Baker_Blowing_his_Horn,_c.1660-3..jpg|alternative=A Baker Blowing his Horn, c. 1660-3| ''Bakisto blovanta sian kornon'', ĉ. 1660-3 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_Head_of_a_Negress_in_a_Simulated_Opening_NTIV_POLY_1246502.jpg|alternative=Portrait of a Lady in Red, 1667| ''Portreto de sinjorino en ruĝo'', 1667 Dosiero:The_Intruder_(c1661)_Gabriel_Metsu.jpg|alternative=The Intruder c. 1661| ''La entrudiĝinto'' ĉ. 1661 Dosiero:Metsu_hinlopen-familie.jpg|alternative=The Hinlopen family c. 1662| ''La familio Hinlopen'' ĉ. 1662 Dosiero:Metsu_viola-de-gamba.jpg|alternative=Woman Playing a Viola de gamba, 1663| ''Virino ludanta gambovjolon'', 1663 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_A_Young_Woman_Composing_Music_and_a_Curious_Man.JPG|alternative=A Young Woman Composing Music and a Curious Man 1662-1663| ''Juna Virino komponanta muzikon kaj scivolema viro'' 1662-1663 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_The_Lacemaker.jpg|alternative=The Lacemaker, 1663| ''La puntistino'', 1663 Dosiero:Gabriël_Metsu_-_Breakfast_-_WGA15075.jpg|alternative=Young Couple at Breakfast by Gabriël Metsu| ''Juna oaro ĉe matenmanĝo'' de Gabriel Metsu Dosiero:Visit_to_the_nursery,_by_Gabriël_Metsu.jpg|alternative=The Visit to the Nursery (1661)| ''La vizito al la infanvartejo'' (1661) Dosiero:Gabriel_Metsu_003.jpg|alternative=The Poultry-Seller, 1662| ''La kokvendisto'', 1662 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_Crucifixion_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Crucifixion| ''Krucumo'' Dosiero:Gabriël_Metsu_-_Lady_at_a_Virginal_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Lady at a Virginal, 1660-1667| ''Sinjorino ĉe [[tabloklaviceno]]'', 1660-1667 Dosiero:Gabriel_Metsu_-_Le_Vieux_Buveur.jpg|alternative=The Old Drinker circa 1650-1667| ''La maljuna drinkulo'' ĉirkaŭ 1650-1667 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.thegreatcat.org/the-cat-in-art-and-photos-2/cats-in-17th-century-art/gabriel-metsu-1629-1667-flemish/ Pentraĵoj de katoj far de Gabriel Metsu] * [https://web.archive.org/web/20100914131649/http://www.gabrielmetsuexhibition.com/ 2010 Metsu-ekspozicio ĉe la Nacia Galerio de Irlando], vojaĝis al la [[Nacia Galerio de Arto]] [https://www.nga.gov/exhibitions/gabriel-metsu-1629-1667 Gabriel Metsu, 1629–1667] * [https://web.archive.org/web/20120204044727/http://www.rijksmuseum.nl/aria/aria_artists/00017135?lang=en&context_space=&context_id= Gabriel Metsu en la Rijksmuseum] * [http://www.geelvinck.nl/exposities/metsu_thuis_bij_de_hinlopens/ Metsu kaj la Hinlopen-familio ĉe Muzeo Geelvinck Hinlopen Huis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170418210452/http://www.geelvinck.nl/exposities/metsu_thuis_bij_de_hinlopens/|date=2017-04-18}} (nederlanda) * [http://www.nga.gov/content/dam/ngaweb/collection/artobject/64/versions/1995-01-01_artobject_64.pdf NGA pri la Entrudiĝinto de Metsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161228195128/http://www.nga.gov/content/dam/ngaweb/collection/artobject/64/versions/1995-01-01_artobject_64.pdf|date=2016-12-28}} * [https://www.wga.hu/frames-e.html?/html/m/metsu/index.html Reta Galerio de Arto] * [https://www.pubhist.com/person/149/gabriel-metsu Verkoj kaj literaturo] * [https://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/121680 La Laktistino de Johannes Vermeer], ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Metsu (katalogo n-ro 4) * [https://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59153/rec/1 Nederlandaj kaj flandraj pentraĵoj el la Ermitejo], ekspozicia katalogo de La Metropola Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF), kiu enhavas materialon pri Metsu (katalogo n-ro 18) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Metsu, Gabriel}} [[Kategorio:Nederlandaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] ep2t0ru1966ijy0ut1jx7kumyt0hil8 0 948731 9418302 2026-07-01T20:01:43Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Gabriel Metsu]] 9418302 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Gabriel Metsu]] 7ui9y6bl6meh85msnglyxt4sujffcwk 0 948732 9418303 2026-07-01T20:02:00Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Gabriel Metsu]] 9418303 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Gabriel Metsu]] 7ui9y6bl6meh85msnglyxt4sujffcwk 0 948733 9418312 2026-07-01T20:37:42Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Gerrit Dou]] 9418312 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Gerrit Dou]] jn4js2krmepkzqo8alxn58fap3fq6p5 0 948734 9418316 2026-07-01T20:46:57Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1362015367|Pieter de Hooch]]" 9418316 wikitext text/x-wiki '''Pieter Hendricksz. de HOOCH''', ankaŭ literumita ''Hoogh'' aŭ ''Hooghe'' (baptita la 20-an de decembro 1629 en [[Roterdamo]] – mortinta en aŭ post 1684) estis [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda pentristo de la Ora Epoko]] fama pro siaj ĝenraj verkoj de trankvilaj hejmaj scenoj kun malfermita pordo. Li estis samtempulo, en la [[Delft|Delft-a]] Gildo de Sankta Luko, de [[Johannes Vermeer|Jan Vermeer,]] kun kiu lia verko dividas temojn kaj stilon. De Hooch unue estis registrita en Delft la 5-an de aŭgusto 1652, kiam li kaj alia pentristo, Hendrick van der Burgh, atestis la subskribon de testamento. <ref name=":02">{{Cite web|title=Artist Info|url=https://www.nga.gov/collection/artist-info.1403.html|access-date=27 October 2023|website=www.nga.gov}}</ref> Li laste estis dokumentita en 1679, sed lia mortodato estas nekonata (lia filo Pieter mortis en 1684, dato ofte erare donita por la patro).<ref name="RKD2">{{Cite web|title=RKD Research|url=https://research.rkd.nl/nl/detail/https%3A%2F%2Fdata.rkd.nl%2Fartists%2F39452|archive-url=https://web.archive.org/web/20250116192346/https://research.rkd.nl/nl/detail/https%3A%2F%2Fdata.rkd.nl%2Fartists%2F39452|archive-date=2025-01-16|access-date=2024-05-15|website=research.rkd.nl}}</ref> [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Man_Offering_a_Glass_of_Wine_to_a_Woman_-_WGA11682.jpg|eta|270x270ra|Viro ofertanta glason da vino al virino {{Ĉirkaŭ|1653}}, montraĵo en chiaroskuro kaj uzo de ''pordfenestro'' .]] [[Dosiero:A_woman_with_a_pair_of_scales,_by_Pieter_de_Hooch.jpg|eta|Virino pesanta orajn kaj arĝentajn monerojn {{Ĉirkaŭ|1659|1662}}, simila al ''Virino tenanta ekvilibron de Vermeer.'']] [[Dosiero:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft.jpg|eta|272x272ra|''[[:en:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft|La Korto de Domo en Delft]]'' {{Ĉirkaŭ|1658}}]] [[Dosiero:Going_for_a_walk_mg_0081.jpg|eta|233x233ra|''[[:en:Going_for_a_Walk_in_the_Amsterdam_Town_Hall|Promenado en la urbodomo de Amsterdamo]]'' {{Ĉirkaŭ| 1663–1665}}]] [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Lady_with_baby_and_maid_showing_her_a_flat_fish_Cat501.jpg|maldekstra|eta|''Sinjorino kaj infano kun domservistino'' {{Ĉirkaŭ|1674|1676}}]] [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_A_Musical_Party_in_a_Courtyard.jpg|eta|267x267ra|''Muzika festo en korto'' {{Ĉirkaŭ|1677}}, [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], [[Londono]].]] == Galerio == <gallery mode="packed"> Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Empty_Glass_-_WGA11680.jpg|alternative=The Empty Glass c. 1652| ''La malplena vitro'' {{Ĉirkaŭ|1652}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Bringer_of_Bad_News_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Bringer of Bad News c. 1655| ''Portanto de malbonaj novaĵoj'' {{Ĉirkaŭ|1655}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_008.jpg|alternative=A Woman and Child in a Bleaching Ground c. 1657 – c. 1659| ''Virino kaj infano en blankigejo'' {{Ĉirkaŭ|1657|1659}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Visit_-_WGA11684.jpg|alternative=The Visit c. 1657| ''La vizito'' {{Ĉirkaŭ|1657}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Golf_Players_-_c.1658.jpg|alternative=The Golf Players c. 1658| ''La golfistoj'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Cardplayers_in_a_Sunlit_Room.jpg|alternative=Cardplayers in a Sunlit Room c.1658| ''Kartludantoj en sunlumita ĉambro'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_012.jpg|alternative=A Dutch Courtyard c. 1658 – c. 1660| ''Nederlanda korto'' {{Ĉirkaŭ|1658|1660}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_013.jpg|alternative=Group portrait of an unknown family or company c. 1650 – c. 1665| ''Grupportreto de nekonata familio aŭ firmao'' {{Ĉirkaŭ|1650|1665}} Dosiero:Een_moeder_die_het_haar_van_haar_kind_reinigt,_bekend_als_‘Moedertaak’_Rijksmuseum_SK-C-149.jpeg|alternative=A Mother's Duty c.1658| ''Patrina devo'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft.jpg|alternative=The Courtyard of a House in Delft c.1658| ''La Korto de Domo en Delft'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch003.jpg|alternative=Company in a courtyard behind a house c.1663| ''Renkontiĝo en korto malantaŭ domo'' {{Ĉirkaŭ|1663}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_At_the_Linen_Closet.jpg|alternative=Two Women Beside a Linen Chest, with a Child c.1663| ''Du virinoj apud linaĵa kesto, kun infano'' {{Ĉirkaŭ|1663}} Dosiero:Woman_with_a_Water_Pitcher,_and_a_Man_by_a_Bed_("The_Maidservant")_MET_DP143173.jpg|alternative=The Maidservant c.1667| ''La servistino'' {{Ĉirkaŭ|1667}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Man_reading_letter_to_a_woman.jpg|alternative=Interior with a Man Reading a Letter and a Woman Sewing c. 1674 – c. 1676| ''Interno kun viro leganta leteron kaj virino kudranta'' {{Ĉirkaŭ|1674|1676}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Interior_with_Two_Women_and_a_Man_Drinking_and_Eating_Oysters_CTB.1995.2.jpg|alternative=Company in an interior eating oysters c.1681| ''Renkontiĝo en interno manĝanta ostrojn'' {{Ĉirkaŭ|1681}} </gallery> * [https://waddesdon.org.uk/the-collection/item/?id=584 ''Ludo de Naŭkegloj'' ĉe Waddesdon Manor] * [https://waddesdon.org.uk/blog/dutch-masters-waddesdon/ Blogartikolo de "De Dou ĝis De Hooch", Waddesdon Manor] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/hooch_pieter_de.html "Pieter de Hooch interrete"] * [http://www.pubhist.com/person/153/pieter-de-hooch Verkoj kaj literaturo pri Pieter de Hooch] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/65202/rec/17 ''Vermeer kaj la Delft-a Skolo''], ekspozicia katalogo de la [[Metropola Muzeo de Arto]] (plene havebla interrete kiel PDF) * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/121680 ''La Laktistino de Johannes Vermeer''], ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF) * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/74278/rec/1 ''Eŭropaj pentraĵoj de la dekkvina ĝis dekoka jarcentoj: Francio, Mezeŭropo, Nederlando, Hispanio kaj Britio''], kolektokatalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF) [[Kategorio:Sen indiko de mortodato]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 1bi3tn4h6yfqq85txgpmj9rd8chb8un 9418318 9418316 2026-07-01T20:49:03Z Sj1mor 12103 9418318 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Pieter Hendricksz. de HOOCH''', ankaŭ literumita ''Hoogh'' aŭ ''Hooghe'' (baptita la 20-an de decembro 1629 en [[Roterdamo]] – mortinta en aŭ post 1684) estis [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda pentristo de la Ora Epoko]] fama pro siaj ĝenraj verkoj de trankvilaj hejmaj scenoj kun malfermita pordo. Li estis samtempulo, en la [[Delft|Delft-a]] Gildo de Sankta Luko, de [[Johannes Vermeer|Jan Vermeer,]] kun kiu lia verko dividas temojn kaj stilon. De Hooch unue estis registrita en Delft la 5-an de aŭgusto 1652, kiam li kaj alia pentristo, Hendrick van der Burgh, atestis la subskribon de testamento. <ref name=":02">{{Cite web|title=Artist Info|url=https://www.nga.gov/collection/artist-info.1403.html|access-date=27 October 2023|website=www.nga.gov}}</ref> Li laste estis dokumentita en 1679, sed lia mortodato estas nekonata (lia filo Pieter mortis en 1684, dato ofte erare donita por la patro).<ref name="RKD2">{{Cite web|title=RKD Research|url=https://research.rkd.nl/nl/detail/https%3A%2F%2Fdata.rkd.nl%2Fartists%2F39452|archive-url=https://web.archive.org/web/20250116192346/https://research.rkd.nl/nl/detail/https%3A%2F%2Fdata.rkd.nl%2Fartists%2F39452|archive-date=2025-01-16|access-date=2024-05-15|website=research.rkd.nl}}</ref> [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Man_Offering_a_Glass_of_Wine_to_a_Woman_-_WGA11682.jpg|eta|270x270ra|Viro ofertanta glason da vino al virino {{Ĉirkaŭ|1653}}, montraĵo en chiaroskuro kaj uzo de ''pordfenestro'' .]] [[Dosiero:A_woman_with_a_pair_of_scales,_by_Pieter_de_Hooch.jpg|eta|Virino pesanta orajn kaj arĝentajn monerojn {{Ĉirkaŭ|1659|1662}}, simila al ''Virino tenanta ekvilibron de Vermeer.'']] [[Dosiero:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft.jpg|eta|272x272ra|''[[:en:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft|La Korto de Domo en Delft]]'' {{Ĉirkaŭ|1658}}]] [[Dosiero:Going_for_a_walk_mg_0081.jpg|eta|233x233ra|''[[:en:Going_for_a_Walk_in_the_Amsterdam_Town_Hall|Promenado en la urbodomo de Amsterdamo]]'', {{Ĉirkaŭ|1663|1665}}]] [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Lady_with_baby_and_maid_showing_her_a_flat_fish_Cat501.jpg|maldekstra|eta|''Sinjorino kaj infano kun domservistino'' {{Ĉirkaŭ|1674|1676}}]] [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_A_Musical_Party_in_a_Courtyard.jpg|eta|267x267ra|''Muzika festo en korto'' {{Ĉirkaŭ|1677}}, [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], [[Londono]].]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Empty_Glass_-_WGA11680.jpg|alternative=The Empty Glass c. 1652| ''La malplena vitro'' {{Ĉirkaŭ|1652}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Bringer_of_Bad_News_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Bringer of Bad News c. 1655| ''Portanto de malbonaj novaĵoj'' {{Ĉirkaŭ|1655}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_008.jpg|alternative=A Woman and Child in a Bleaching Ground c. 1657 – c. 1659| ''Virino kaj infano en blankigejo'' {{Ĉirkaŭ|1657|1659}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Visit_-_WGA11684.jpg|alternative=The Visit c. 1657| ''La vizito'' {{Ĉirkaŭ|1657}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Golf_Players_-_c.1658.jpg|alternative=The Golf Players c. 1658| ''La golfistoj'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Cardplayers_in_a_Sunlit_Room.jpg|alternative=Cardplayers in a Sunlit Room c.1658| ''Kartludantoj en sunlumita ĉambro'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_012.jpg|alternative=A Dutch Courtyard c. 1658 – c. 1660| ''Nederlanda korto'' {{Ĉirkaŭ|1658|1660}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_013.jpg|alternative=Group portrait of an unknown family or company c. 1650 – c. 1665| ''Grupportreto de nekonata familio aŭ firmao'' {{Ĉirkaŭ|1650|1665}} Dosiero:Een_moeder_die_het_haar_van_haar_kind_reinigt,_bekend_als_‘Moedertaak’_Rijksmuseum_SK-C-149.jpeg|alternative=A Mother's Duty c.1658| ''Patrina devo'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft.jpg|alternative=The Courtyard of a House in Delft c.1658| ''La Korto de Domo en Delft'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch003.jpg|alternative=Company in a courtyard behind a house c.1663| ''Renkontiĝo en korto malantaŭ domo'' {{Ĉirkaŭ|1663}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_At_the_Linen_Closet.jpg|alternative=Two Women Beside a Linen Chest, with a Child c.1663| ''Du virinoj apud linaĵa kesto, kun infano'' {{Ĉirkaŭ|1663}} Dosiero:Woman_with_a_Water_Pitcher,_and_a_Man_by_a_Bed_("The_Maidservant")_MET_DP143173.jpg|alternative=The Maidservant c.1667| ''La servistino'' {{Ĉirkaŭ|1667}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Man_reading_letter_to_a_woman.jpg|alternative=Interior with a Man Reading a Letter and a Woman Sewing c. 1674 – c. 1676| ''Interno kun viro leganta leteron kaj virino kudranta'' {{Ĉirkaŭ|1674|1676}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Interior_with_Two_Women_and_a_Man_Drinking_and_Eating_Oysters_CTB.1995.2.jpg|alternative=Company in an interior eating oysters c.1681| ''Renkontiĝo en interno manĝanta ostrojn'' {{Ĉirkaŭ|1681}} </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://waddesdon.org.uk/the-collection/item/?id=584 ''Ludo de Naŭkegloj'' ĉe Waddesdon Manor] * [https://waddesdon.org.uk/blog/dutch-masters-waddesdon/ Blogartikolo de "De Dou ĝis De Hooch", Waddesdon Manor] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/hooch_pieter_de.html "Pieter de Hooch interrete"] * [http://www.pubhist.com/person/153/pieter-de-hooch Verkoj kaj literaturo pri Pieter de Hooch] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/65202/rec/17 ''Vermeer kaj la Delft-a Skolo''], ekspozicia katalogo de la [[Metropola Muzeo de Arto]] (plene havebla interrete kiel PDF) * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/121680 ''La Laktistino de Johannes Vermeer''], ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF) * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/74278/rec/1 ''Eŭropaj pentraĵoj de la dekkvina ĝis dekoka jarcentoj: Francio, Mezeŭropo, Nederlando, Hispanio kaj Britio''], kolektokatalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hooch de, Pieter}} [[Kategorio:Sen indiko de mortodato]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] kv7xgapauvg0eec1n6x172t04ri40qg 9418319 9418318 2026-07-01T20:49:50Z Sj1mor 12103 9418319 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Supozita memportreto, inter 1648 kaj 1649,<br> oleofarbo sur lignotabulo}} '''Pieter Hendricksz. de HOOCH''', ankaŭ literumita ''Hoogh'' aŭ ''Hooghe'' (baptita la 20-an de decembro 1629 en [[Roterdamo]] – mortinta en aŭ post 1684) estis [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda pentristo de la Ora Epoko]] fama pro siaj ĝenraj verkoj de trankvilaj hejmaj scenoj kun malfermita pordo. Li estis samtempulo, en la [[Delft|Delft-a]] Gildo de Sankta Luko, de [[Johannes Vermeer|Jan Vermeer,]] kun kiu lia verko dividas temojn kaj stilon. De Hooch unue estis registrita en Delft la 5-an de aŭgusto 1652, kiam li kaj alia pentristo, Hendrick van der Burgh, atestis la subskribon de testamento. <ref name=":02">{{Cite web|title=Artist Info|url=https://www.nga.gov/collection/artist-info.1403.html|access-date=27 October 2023|website=www.nga.gov}}</ref> Li laste estis dokumentita en 1679, sed lia mortodato estas nekonata (lia filo Pieter mortis en 1684, dato ofte erare donita por la patro).<ref name="RKD2">{{Cite web|title=RKD Research|url=https://research.rkd.nl/nl/detail/https%3A%2F%2Fdata.rkd.nl%2Fartists%2F39452|archive-url=https://web.archive.org/web/20250116192346/https://research.rkd.nl/nl/detail/https%3A%2F%2Fdata.rkd.nl%2Fartists%2F39452|archive-date=2025-01-16|access-date=2024-05-15|website=research.rkd.nl}}</ref> [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Man_Offering_a_Glass_of_Wine_to_a_Woman_-_WGA11682.jpg|eta|270x270ra|Viro ofertanta glason da vino al virino {{Ĉirkaŭ|1653}}, montraĵo en chiaroskuro kaj uzo de ''pordfenestro'' .]] [[Dosiero:A_woman_with_a_pair_of_scales,_by_Pieter_de_Hooch.jpg|eta|Virino pesanta orajn kaj arĝentajn monerojn {{Ĉirkaŭ|1659|1662}}, simila al ''Virino tenanta ekvilibron de Vermeer.'']] [[Dosiero:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft.jpg|eta|272x272ra|''[[:en:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft|La Korto de Domo en Delft]]'' {{Ĉirkaŭ|1658}}]] [[Dosiero:Going_for_a_walk_mg_0081.jpg|eta|233x233ra|''[[:en:Going_for_a_Walk_in_the_Amsterdam_Town_Hall|Promenado en la urbodomo de Amsterdamo]]'', {{Ĉirkaŭ|1663|1665}}]] [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Lady_with_baby_and_maid_showing_her_a_flat_fish_Cat501.jpg|maldekstra|eta|''Sinjorino kaj infano kun domservistino'' {{Ĉirkaŭ|1674|1676}}]] [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_A_Musical_Party_in_a_Courtyard.jpg|eta|267x267ra|''Muzika festo en korto'' {{Ĉirkaŭ|1677}}, [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], [[Londono]].]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Empty_Glass_-_WGA11680.jpg|alternative=The Empty Glass c. 1652| ''La malplena vitro'' {{Ĉirkaŭ|1652}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Bringer_of_Bad_News_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Bringer of Bad News c. 1655| ''Portanto de malbonaj novaĵoj'' {{Ĉirkaŭ|1655}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_008.jpg|alternative=A Woman and Child in a Bleaching Ground c. 1657 – c. 1659| ''Virino kaj infano en blankigejo'' {{Ĉirkaŭ|1657|1659}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Visit_-_WGA11684.jpg|alternative=The Visit c. 1657| ''La vizito'' {{Ĉirkaŭ|1657}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Golf_Players_-_c.1658.jpg|alternative=The Golf Players c. 1658| ''La golfistoj'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Cardplayers_in_a_Sunlit_Room.jpg|alternative=Cardplayers in a Sunlit Room c.1658| ''Kartludantoj en sunlumita ĉambro'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_012.jpg|alternative=A Dutch Courtyard c. 1658 – c. 1660| ''Nederlanda korto'' {{Ĉirkaŭ|1658|1660}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_013.jpg|alternative=Group portrait of an unknown family or company c. 1650 – c. 1665| ''Grupportreto de nekonata familio aŭ firmao'' {{Ĉirkaŭ|1650|1665}} Dosiero:Een_moeder_die_het_haar_van_haar_kind_reinigt,_bekend_als_‘Moedertaak’_Rijksmuseum_SK-C-149.jpeg|alternative=A Mother's Duty c.1658| ''Patrina devo'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft.jpg|alternative=The Courtyard of a House in Delft c.1658| ''La Korto de Domo en Delft'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch003.jpg|alternative=Company in a courtyard behind a house c.1663| ''Renkontiĝo en korto malantaŭ domo'' {{Ĉirkaŭ|1663}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_At_the_Linen_Closet.jpg|alternative=Two Women Beside a Linen Chest, with a Child c.1663| ''Du virinoj apud linaĵa kesto, kun infano'' {{Ĉirkaŭ|1663}} Dosiero:Woman_with_a_Water_Pitcher,_and_a_Man_by_a_Bed_("The_Maidservant")_MET_DP143173.jpg|alternative=The Maidservant c.1667| ''La servistino'' {{Ĉirkaŭ|1667}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Man_reading_letter_to_a_woman.jpg|alternative=Interior with a Man Reading a Letter and a Woman Sewing c. 1674 – c. 1676| ''Interno kun viro leganta leteron kaj virino kudranta'' {{Ĉirkaŭ|1674|1676}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Interior_with_Two_Women_and_a_Man_Drinking_and_Eating_Oysters_CTB.1995.2.jpg|alternative=Company in an interior eating oysters c.1681| ''Renkontiĝo en interno manĝanta ostrojn'' {{Ĉirkaŭ|1681}} </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://waddesdon.org.uk/the-collection/item/?id=584 ''Ludo de Naŭkegloj'' ĉe Waddesdon Manor] * [https://waddesdon.org.uk/blog/dutch-masters-waddesdon/ Blogartikolo de "De Dou ĝis De Hooch", Waddesdon Manor] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/hooch_pieter_de.html "Pieter de Hooch interrete"] * [http://www.pubhist.com/person/153/pieter-de-hooch Verkoj kaj literaturo pri Pieter de Hooch] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/65202/rec/17 ''Vermeer kaj la Delft-a Skolo''], ekspozicia katalogo de la [[Metropola Muzeo de Arto]] (plene havebla interrete kiel PDF) * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/121680 ''La Laktistino de Johannes Vermeer''], ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF) * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/74278/rec/1 ''Eŭropaj pentraĵoj de la dekkvina ĝis dekoka jarcentoj: Francio, Mezeŭropo, Nederlando, Hispanio kaj Britio''], kolektokatalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hooch de, Pieter}} [[Kategorio:Sen indiko de mortodato]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] o1jn5u3541qp8raz65e45418m60fd2t 9418320 9418319 2026-07-01T20:50:15Z Sj1mor 12103 9418320 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Supozita memportreto, inter 1648 kaj 1649,<br> oleofarbo sur lignotabulo}} '''Pieter Hendricksz. de HOOCH''', ankaŭ literumita ''Hoogh'' aŭ ''Hooghe'' (baptita la 20-an de decembro 1629 en [[Roterdamo]] – mortinta en aŭ post 1684) estis [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda pentristo de la Ora Epoko]] fama pro siaj ĝenraj verkoj de trankvilaj hejmaj scenoj kun malfermita pordo. Li estis samtempulo, en la [[Delft|Delft-a]] Gildo de Sankta Luko, de [[Johannes Vermeer|Jan Vermeer,]] kun kiu lia verko dividas temojn kaj stilon. De Hooch unue estis registrita en Delft la 5-an de aŭgusto 1652, kiam li kaj alia pentristo, Hendrick van der Burgh, atestis la subskribon de testamento. <ref name=":02">{{Cite web|title=Artist Info|url=https://www.nga.gov/collection/artist-info.1403.html|access-date=27 October 2023|website=www.nga.gov}}</ref> Li laste estis dokumentita en 1679, sed lia mortodato estas nekonata (lia filo Pieter mortis en 1684, dato ofte erare donita por la patro).<ref name="RKD2">{{Cite web|title=RKD Research|url=https://research.rkd.nl/nl/detail/https%3A%2F%2Fdata.rkd.nl%2Fartists%2F39452|archive-url=https://web.archive.org/web/20250116192346/https://research.rkd.nl/nl/detail/https%3A%2F%2Fdata.rkd.nl%2Fartists%2F39452|archive-date=2025-01-16|access-date=2024-05-15|website=research.rkd.nl}}</ref> [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Man_Offering_a_Glass_of_Wine_to_a_Woman_-_WGA11682.jpg|eta|270x270ra|Viro ofertanta glason da vino al virino {{Ĉirkaŭ|1653}}, montraĵo en chiaroskuro kaj uzo de ''pordfenestro'' .]] [[Dosiero:A_woman_with_a_pair_of_scales,_by_Pieter_de_Hooch.jpg|eta|Virino pesanta orajn kaj arĝentajn monerojn {{Ĉirkaŭ|1659|1662}}, simila al ''Virino tenanta ekvilibron de Vermeer.'']] [[Dosiero:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft.jpg|eta|272x272ra|''[[:en:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft|La Korto de Domo en Delft]]'' {{Ĉirkaŭ|1658}}]] [[Dosiero:Going_for_a_walk_mg_0081.jpg|eta|233x233ra|''[[:en:Going_for_a_Walk_in_the_Amsterdam_Town_Hall|Promenado en la urbodomo de Amsterdamo]]'', {{Ĉirkaŭ|1663|1665}}]] [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Lady_with_baby_and_maid_showing_her_a_flat_fish_Cat501.jpg|dekstra|eta|''Sinjorino kaj infano kun domservistino'' {{Ĉirkaŭ|1674|1676}}]] [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_A_Musical_Party_in_a_Courtyard.jpg|eta|267x267ra|''Muzika festo en korto'' {{Ĉirkaŭ|1677}}, [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], [[Londono]].]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Empty_Glass_-_WGA11680.jpg|alternative=The Empty Glass c. 1652| ''La malplena vitro'' {{Ĉirkaŭ|1652}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Bringer_of_Bad_News_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Bringer of Bad News c. 1655| ''Portanto de malbonaj novaĵoj'' {{Ĉirkaŭ|1655}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_008.jpg|alternative=A Woman and Child in a Bleaching Ground c. 1657 – c. 1659| ''Virino kaj infano en blankigejo'' {{Ĉirkaŭ|1657|1659}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Visit_-_WGA11684.jpg|alternative=The Visit c. 1657| ''La vizito'' {{Ĉirkaŭ|1657}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Golf_Players_-_c.1658.jpg|alternative=The Golf Players c. 1658| ''La golfistoj'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Cardplayers_in_a_Sunlit_Room.jpg|alternative=Cardplayers in a Sunlit Room c.1658| ''Kartludantoj en sunlumita ĉambro'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_012.jpg|alternative=A Dutch Courtyard c. 1658 – c. 1660| ''Nederlanda korto'' {{Ĉirkaŭ|1658|1660}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_013.jpg|alternative=Group portrait of an unknown family or company c. 1650 – c. 1665| ''Grupportreto de nekonata familio aŭ firmao'' {{Ĉirkaŭ|1650|1665}} Dosiero:Een_moeder_die_het_haar_van_haar_kind_reinigt,_bekend_als_‘Moedertaak’_Rijksmuseum_SK-C-149.jpeg|alternative=A Mother's Duty c.1658| ''Patrina devo'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft.jpg|alternative=The Courtyard of a House in Delft c.1658| ''La Korto de Domo en Delft'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch003.jpg|alternative=Company in a courtyard behind a house c.1663| ''Renkontiĝo en korto malantaŭ domo'' {{Ĉirkaŭ|1663}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_At_the_Linen_Closet.jpg|alternative=Two Women Beside a Linen Chest, with a Child c.1663| ''Du virinoj apud linaĵa kesto, kun infano'' {{Ĉirkaŭ|1663}} Dosiero:Woman_with_a_Water_Pitcher,_and_a_Man_by_a_Bed_("The_Maidservant")_MET_DP143173.jpg|alternative=The Maidservant c.1667| ''La servistino'' {{Ĉirkaŭ|1667}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Man_reading_letter_to_a_woman.jpg|alternative=Interior with a Man Reading a Letter and a Woman Sewing c. 1674 – c. 1676| ''Interno kun viro leganta leteron kaj virino kudranta'' {{Ĉirkaŭ|1674|1676}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Interior_with_Two_Women_and_a_Man_Drinking_and_Eating_Oysters_CTB.1995.2.jpg|alternative=Company in an interior eating oysters c.1681| ''Renkontiĝo en interno manĝanta ostrojn'' {{Ĉirkaŭ|1681}} </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://waddesdon.org.uk/the-collection/item/?id=584 ''Ludo de Naŭkegloj'' ĉe Waddesdon Manor] * [https://waddesdon.org.uk/blog/dutch-masters-waddesdon/ Blogartikolo de "De Dou ĝis De Hooch", Waddesdon Manor] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/hooch_pieter_de.html "Pieter de Hooch interrete"] * [http://www.pubhist.com/person/153/pieter-de-hooch Verkoj kaj literaturo pri Pieter de Hooch] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/65202/rec/17 ''Vermeer kaj la Delft-a Skolo''], ekspozicia katalogo de la [[Metropola Muzeo de Arto]] (plene havebla interrete kiel PDF) * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/121680 ''La Laktistino de Johannes Vermeer''], ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF) * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/74278/rec/1 ''Eŭropaj pentraĵoj de la dekkvina ĝis dekoka jarcentoj: Francio, Mezeŭropo, Nederlando, Hispanio kaj Britio''], kolektokatalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hooch de, Pieter}} [[Kategorio:Sen indiko de mortodato]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 8j090mdfinn0msy7h3uv9srsswmcjun 9418323 9418320 2026-07-01T20:55:15Z Sj1mor 12103 9418323 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo= Portreto de 19-jaraĝa viro,<br> verŝajne memportreto de Pieter de Hooch,<br>je inter 1648 kaj 1649,<br> oleofarbo sur lignotabulo}} '''Pieter Hendricksz. de HOOCH''', ankaŭ literumita ''Hoogh'' aŭ ''Hooghe'' (baptita la 20-an de decembro 1629 en [[Roterdamo]] – mortinta en aŭ post 1684) estis [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda pentristo de la Ora Epoko]] fama pro siaj ĝenraj verkoj de trankvilaj hejmaj scenoj kun malfermita pordo. Li estis samtempulo, en la [[Delft|Delft-a]] Gildo de Sankta Luko, de [[Johannes Vermeer|Jan Vermeer,]] kun kiu lia verko dividas temojn kaj stilon. De Hooch unue estis registrita en Delft la 5-an de aŭgusto 1652, kiam li kaj alia pentristo, Hendrick van der Burgh, atestis la subskribon de testamento. <ref name=":02">{{Cite web|title=Artist Info|url=https://www.nga.gov/collection/artist-info.1403.html|access-date=27 October 2023|website=www.nga.gov}}</ref> Li laste estis dokumentita en 1679, sed lia mortodato estas nekonata (lia filo Pieter mortis en 1684, dato ofte erare donita por la patro).<ref name="RKD2">{{Cite web|title=RKD Research|url=https://research.rkd.nl/nl/detail/https%3A%2F%2Fdata.rkd.nl%2Fartists%2F39452|archive-url=https://web.archive.org/web/20250116192346/https://research.rkd.nl/nl/detail/https%3A%2F%2Fdata.rkd.nl%2Fartists%2F39452|archive-date=2025-01-16|access-date=2024-05-15|website=research.rkd.nl}}</ref> [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Man_Offering_a_Glass_of_Wine_to_a_Woman_-_WGA11682.jpg|eta|270x270ra|Viro ofertanta glason da vino al virino {{Ĉirkaŭ|1653}}, montraĵo en chiaroskuro kaj uzo de ''pordfenestro'' .]] [[Dosiero:A_woman_with_a_pair_of_scales,_by_Pieter_de_Hooch.jpg|eta|Virino pesanta orajn kaj arĝentajn monerojn {{Ĉirkaŭ|1659|1662}}, simila al ''Virino tenanta ekvilibron de Vermeer.'']] [[Dosiero:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft.jpg|eta|272x272ra|''[[:en:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft|La Korto de Domo en Delft]]'' {{Ĉirkaŭ|1658}}]] [[Dosiero:Going_for_a_walk_mg_0081.jpg|eta|233x233ra|''[[:en:Going_for_a_Walk_in_the_Amsterdam_Town_Hall|Promenado en la urbodomo de Amsterdamo]]'', {{Ĉirkaŭ|1663|1665}}]] [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Lady_with_baby_and_maid_showing_her_a_flat_fish_Cat501.jpg|dekstra|eta|''Sinjorino kaj infano kun domservistino'' {{Ĉirkaŭ|1674|1676}}]] [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_A_Musical_Party_in_a_Courtyard.jpg|eta|267x267ra|''Muzika festo en korto'' {{Ĉirkaŭ|1677}}, [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], [[Londono]].]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Empty_Glass_-_WGA11680.jpg|alternative=The Empty Glass c. 1652| ''La malplena vitro'' {{Ĉirkaŭ|1652}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Bringer_of_Bad_News_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Bringer of Bad News c. 1655| ''Portanto de malbonaj novaĵoj'' {{Ĉirkaŭ|1655}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_008.jpg|alternative=A Woman and Child in a Bleaching Ground c. 1657 – c. 1659| ''Virino kaj infano en blankigejo'' {{Ĉirkaŭ|1657|1659}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Visit_-_WGA11684.jpg|alternative=The Visit c. 1657| ''La vizito'' {{Ĉirkaŭ|1657}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Golf_Players_-_c.1658.jpg|alternative=The Golf Players c. 1658| ''La golfistoj'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Cardplayers_in_a_Sunlit_Room.jpg|alternative=Cardplayers in a Sunlit Room c.1658| ''Kartludantoj en sunlumita ĉambro'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_012.jpg|alternative=A Dutch Courtyard c. 1658 – c. 1660| ''Nederlanda korto'' {{Ĉirkaŭ|1658|1660}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_013.jpg|alternative=Group portrait of an unknown family or company c. 1650 – c. 1665| ''Grupportreto de nekonata familio aŭ firmao'' {{Ĉirkaŭ|1650|1665}} Dosiero:Een_moeder_die_het_haar_van_haar_kind_reinigt,_bekend_als_‘Moedertaak’_Rijksmuseum_SK-C-149.jpeg|alternative=A Mother's Duty c.1658| ''Patrina devo'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft.jpg|alternative=The Courtyard of a House in Delft c.1658| ''La Korto de Domo en Delft'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch003.jpg|alternative=Company in a courtyard behind a house c.1663| ''Renkontiĝo en korto malantaŭ domo'' {{Ĉirkaŭ|1663}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_At_the_Linen_Closet.jpg|alternative=Two Women Beside a Linen Chest, with a Child c.1663| ''Du virinoj apud linaĵa kesto, kun infano'' {{Ĉirkaŭ|1663}} Dosiero:Woman_with_a_Water_Pitcher,_and_a_Man_by_a_Bed_("The_Maidservant")_MET_DP143173.jpg|alternative=The Maidservant c.1667| ''La servistino'' {{Ĉirkaŭ|1667}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Man_reading_letter_to_a_woman.jpg|alternative=Interior with a Man Reading a Letter and a Woman Sewing c. 1674 – c. 1676| ''Interno kun viro leganta leteron kaj virino kudranta'' {{Ĉirkaŭ|1674|1676}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Interior_with_Two_Women_and_a_Man_Drinking_and_Eating_Oysters_CTB.1995.2.jpg|alternative=Company in an interior eating oysters c.1681| ''Renkontiĝo en interno manĝanta ostrojn'' {{Ĉirkaŭ|1681}} </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://waddesdon.org.uk/the-collection/item/?id=584 ''Ludo de Naŭkegloj'' ĉe Waddesdon Manor] * [https://waddesdon.org.uk/blog/dutch-masters-waddesdon/ Blogartikolo de "De Dou ĝis De Hooch", Waddesdon Manor] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/hooch_pieter_de.html "Pieter de Hooch interrete"] * [http://www.pubhist.com/person/153/pieter-de-hooch Verkoj kaj literaturo pri Pieter de Hooch] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/65202/rec/17 ''Vermeer kaj la Delft-a Skolo''], ekspozicia katalogo de la [[Metropola Muzeo de Arto]] (plene havebla interrete kiel PDF) * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/121680 ''La Laktistino de Johannes Vermeer''], ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF) * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/74278/rec/1 ''Eŭropaj pentraĵoj de la dekkvina ĝis dekoka jarcentoj: Francio, Mezeŭropo, Nederlando, Hispanio kaj Britio''], kolektokatalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hooch de, Pieter}} [[Kategorio:Sen indiko de mortodato]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] nqybqjvylbrlpw8shfy5d8k9sfwtnw6 9418324 9418323 2026-07-01T20:56:11Z Sj1mor 12103 9418324 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo= Portreto de 19-jaraĝa viro,<br> verŝajne memportreto de Pieter de Hooch,<br>je inter 1648 kaj 1649,<br> oleofarbo sur lignotabulo}} '''Pieter Hendricksz. de HOOCH''', ankaŭ literumita ''Hoogh'' aŭ ''Hooghe'' (baptita la 20-an de decembro 1629 en [[Roterdamo]] – mortinta en aŭ post 1684) estis [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda pentristo de la Ora Epoko]] fama pro siaj ĝenraj verkoj de trankvilaj hejmaj scenoj kun malfermita pordo. Li estis samtempulo, en la [[Delft|Delft-a]] Gildo de Sankta Luko, de [[Johannes Vermeer|Jan Vermeer,]] kun kiu lia verko dividas temojn kaj stilon. De Hooch unue estis registrita en Delft la 5-an de aŭgusto 1652, kiam li kaj alia pentristo, Hendrick van der Burgh, atestis la subskribon de testamento. <ref name=":02">{{Cite web|title=Artist Info|url=https://www.nga.gov/collection/artist-info.1403.html|access-date=27 October 2023|website=www.nga.gov}}</ref> Li laste estis dokumentita en 1679, sed lia mortodato estas nekonata (lia filo Pieter mortis en 1684, dato ofte erare donita por la patro).<ref name="RKD2">{{Cite web|title=RKD Research|url=https://research.rkd.nl/nl/detail/https%3A%2F%2Fdata.rkd.nl%2Fartists%2F39452|archive-url=https://web.archive.org/web/20250116192346/https://research.rkd.nl/nl/detail/https%3A%2F%2Fdata.rkd.nl%2Fartists%2F39452|archive-date=2025-01-16|access-date=2024-05-15|website=research.rkd.nl}}</ref> [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Man_Offering_a_Glass_of_Wine_to_a_Woman_-_WGA11682.jpg|eta|280ra|Viro ofertanta glason da vino al virino {{Ĉirkaŭ|1653}}, montraĵo en chiaroskuro kaj uzo de ''pordfenestro'' .]] [[Dosiero:A_woman_with_a_pair_of_scales,_by_Pieter_de_Hooch.jpg|eta|280ra|Virino pesanta orajn kaj arĝentajn monerojn {{Ĉirkaŭ|1659|1662}}, simila al ''Virino tenanta ekvilibron de Vermeer.'']] [[Dosiero:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft.jpg|eta|280ra|''[[:en:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft|La Korto de Domo en Delft]]'' {{Ĉirkaŭ|1658}}]] [[Dosiero:Going_for_a_walk_mg_0081.jpg|eta|280ra|''[[:en:Going_for_a_Walk_in_the_Amsterdam_Town_Hall|Promenado en la urbodomo de Amsterdamo]]'', {{Ĉirkaŭ|1663|1665}}]] [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Lady_with_baby_and_maid_showing_her_a_flat_fish_Cat501.jpg|dekstra|eta|280ra|''Sinjorino kaj infano kun domservistino'' {{Ĉirkaŭ|1674|1676}}]] [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_A_Musical_Party_in_a_Courtyard.jpg|eta|280ra|''Muzika festo en korto'' {{Ĉirkaŭ|1677}}, [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], [[Londono]].]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Empty_Glass_-_WGA11680.jpg|alternative=The Empty Glass c. 1652| ''La malplena vitro'' {{Ĉirkaŭ|1652}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Bringer_of_Bad_News_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Bringer of Bad News c. 1655| ''Portanto de malbonaj novaĵoj'' {{Ĉirkaŭ|1655}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_008.jpg|alternative=A Woman and Child in a Bleaching Ground c. 1657 – c. 1659| ''Virino kaj infano en blankigejo'' {{Ĉirkaŭ|1657|1659}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Visit_-_WGA11684.jpg|alternative=The Visit c. 1657| ''La vizito'' {{Ĉirkaŭ|1657}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Golf_Players_-_c.1658.jpg|alternative=The Golf Players c. 1658| ''La golfistoj'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Cardplayers_in_a_Sunlit_Room.jpg|alternative=Cardplayers in a Sunlit Room c.1658| ''Kartludantoj en sunlumita ĉambro'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_012.jpg|alternative=A Dutch Courtyard c. 1658 – c. 1660| ''Nederlanda korto'' {{Ĉirkaŭ|1658|1660}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_013.jpg|alternative=Group portrait of an unknown family or company c. 1650 – c. 1665| ''Grupportreto de nekonata familio aŭ firmao'' {{Ĉirkaŭ|1650|1665}} Dosiero:Een_moeder_die_het_haar_van_haar_kind_reinigt,_bekend_als_‘Moedertaak’_Rijksmuseum_SK-C-149.jpeg|alternative=A Mother's Duty c.1658| ''Patrina devo'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft.jpg|alternative=The Courtyard of a House in Delft c.1658| ''La Korto de Domo en Delft'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch003.jpg|alternative=Company in a courtyard behind a house c.1663| ''Renkontiĝo en korto malantaŭ domo'' {{Ĉirkaŭ|1663}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_At_the_Linen_Closet.jpg|alternative=Two Women Beside a Linen Chest, with a Child c.1663| ''Du virinoj apud linaĵa kesto, kun infano'' {{Ĉirkaŭ|1663}} Dosiero:Woman_with_a_Water_Pitcher,_and_a_Man_by_a_Bed_("The_Maidservant")_MET_DP143173.jpg|alternative=The Maidservant c.1667| ''La servistino'' {{Ĉirkaŭ|1667}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Man_reading_letter_to_a_woman.jpg|alternative=Interior with a Man Reading a Letter and a Woman Sewing c. 1674 – c. 1676| ''Interno kun viro leganta leteron kaj virino kudranta'' {{Ĉirkaŭ|1674|1676}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Interior_with_Two_Women_and_a_Man_Drinking_and_Eating_Oysters_CTB.1995.2.jpg|alternative=Company in an interior eating oysters c.1681| ''Renkontiĝo en interno manĝanta ostrojn'' {{Ĉirkaŭ|1681}} </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://waddesdon.org.uk/the-collection/item/?id=584 ''Ludo de Naŭkegloj'' ĉe Waddesdon Manor] * [https://waddesdon.org.uk/blog/dutch-masters-waddesdon/ Blogartikolo de "De Dou ĝis De Hooch", Waddesdon Manor] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/hooch_pieter_de.html "Pieter de Hooch interrete"] * [http://www.pubhist.com/person/153/pieter-de-hooch Verkoj kaj literaturo pri Pieter de Hooch] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/65202/rec/17 ''Vermeer kaj la Delft-a Skolo''], ekspozicia katalogo de la [[Metropola Muzeo de Arto]] (plene havebla interrete kiel PDF) * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/121680 ''La Laktistino de Johannes Vermeer''], ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF) * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/74278/rec/1 ''Eŭropaj pentraĵoj de la dekkvina ĝis dekoka jarcentoj: Francio, Mezeŭropo, Nederlando, Hispanio kaj Britio''], kolektokatalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hooch de, Pieter}} [[Kategorio:Sen indiko de mortodato]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] epkc0e5t6fiuvezun0xqf91wvfb90lj 9418326 9418324 2026-07-01T20:56:48Z Sj1mor 12103 9418326 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo= Portreto de 19-jaraĝa viro,<br> verŝajne memportreto de Pieter de Hooch,<br>je inter 1648 kaj 1649,<br> oleofarbo sur lignotabulo}} '''Pieter Hendricksz. de HOOCH''', ankaŭ literumita ''Hoogh'' aŭ ''Hooghe'' (baptita la 20-an de decembro 1629 en [[Roterdamo]] – mortinta en aŭ post 1684) estis [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda pentristo de la Ora Epoko]] fama pro siaj ĝenraj verkoj de trankvilaj hejmaj scenoj kun malfermita pordo. Li estis samtempulo, en la [[Delft|Delft-a]] Gildo de Sankta Luko, de [[Johannes Vermeer|Jan Vermeer,]] kun kiu lia verko dividas temojn kaj stilon. De Hooch unue estis registrita en Delft la 5-an de aŭgusto 1652, kiam li kaj alia pentristo, Hendrick van der Burgh, atestis la subskribon de testamento. <ref name=":02">{{Cite web|title=Artist Info|url=https://www.nga.gov/collection/artist-info.1403.html|access-date=27 October 2023|website=www.nga.gov}}</ref> Li laste estis dokumentita en 1679, sed lia mortodato estas nekonata (lia filo Pieter mortis en 1684, dato ofte erare donita por la patro).<ref name="RKD2">{{Cite web|title=RKD Research|url=https://research.rkd.nl/nl/detail/https%3A%2F%2Fdata.rkd.nl%2Fartists%2F39452|archive-url=https://web.archive.org/web/20250116192346/https://research.rkd.nl/nl/detail/https%3A%2F%2Fdata.rkd.nl%2Fartists%2F39452|archive-date=2025-01-16|access-date=2024-05-15|website=research.rkd.nl}}</ref> [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Man_Offering_a_Glass_of_Wine_to_a_Woman_-_WGA11682.jpg|eta|280ra|Viro ofertanta glason da vino al virino {{Ĉirkaŭ|1653}}, montraĵo en chiaroskuro kaj uzo de ''pordfenestro'' .]] [[Dosiero:A_woman_with_a_pair_of_scales,_by_Pieter_de_Hooch.jpg|eta|280ra|Virino pesanta orajn kaj arĝentajn monerojn {{Ĉirkaŭ|1659|1662}}, simila al ''Virino tenanta ekvilibron de Vermeer.'']] [[Dosiero:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft.jpg|eta|280ra|''[[:en:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft|La Korto de Domo en Delft]]'' {{Ĉirkaŭ|1658}}]] [[Dosiero:Going_for_a_walk_mg_0081.jpg|eta|280ra|''[[:en:Going_for_a_Walk_in_the_Amsterdam_Town_Hall|Promenado en la urbodomo de Amsterdamo]]'', {{Ĉirkaŭ|1663|1665}}]] [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Lady_with_baby_and_maid_showing_her_a_flat_fish_Cat501.jpg|dekstra|eta|280ra|''Sinjorino kaj infano kun domservistino'' {{Ĉirkaŭ|1674|1676}}]] [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_A_Musical_Party_in_a_Courtyard.jpg|eta|280ra|''Muzika festo en korto'' {{Ĉirkaŭ|1677}}, [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], [[Londono]].]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Empty_Glass_-_WGA11680.jpg|alternative=The Empty Glass c. 1652| ''La malplena vitro'' {{Ĉirkaŭ|1652}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Bringer_of_Bad_News_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Bringer of Bad News c. 1655| ''Portanto de malbonaj novaĵoj'' {{Ĉirkaŭ|1655}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_008.jpg|alternative=A Woman and Child in a Bleaching Ground c. 1657 – c. 1659| ''Virino kaj infano en blankigejo'' {{Ĉirkaŭ|1657|1659}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Visit_-_WGA11684.jpg|alternative=The Visit c. 1657| ''La vizito'' {{Ĉirkaŭ|1657}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Golf_Players_-_c.1658.jpg|alternative=The Golf Players c. 1658| ''La golfistoj'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Cardplayers_in_a_Sunlit_Room.jpg|alternative=Cardplayers in a Sunlit Room c.1658| ''Kartludantoj en sunlumita ĉambro'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_012.jpg|alternative=A Dutch Courtyard c. 1658 – c. 1660| ''Nederlanda korto'' {{Ĉirkaŭ|1658|1660}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_013.jpg|alternative=Group portrait of an unknown family or company c. 1650 – c. 1665| ''Grupportreto de nekonata familio aŭ firmao'' {{Ĉirkaŭ|1650|1665}} Dosiero:Een_moeder_die_het_haar_van_haar_kind_reinigt,_bekend_als_‘Moedertaak’_Rijksmuseum_SK-C-149.jpeg|alternative=A Mother's Duty c.1658| ''Patrina devo'' {{Ĉirkaŭ|1658}} <!--Dosiero:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft.jpg|alternative=The Courtyard of a House in Delft c.1658| ''La Korto de Domo en Delft'' {{Ĉirkaŭ|1658}}--> Dosiero:Pieter_de_Hooch003.jpg|alternative=Company in a courtyard behind a house c.1663| ''Renkontiĝo en korto malantaŭ domo'' {{Ĉirkaŭ|1663}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_At_the_Linen_Closet.jpg|alternative=Two Women Beside a Linen Chest, with a Child c.1663| ''Du virinoj apud linaĵa kesto, kun infano'' {{Ĉirkaŭ|1663}} Dosiero:Woman_with_a_Water_Pitcher,_and_a_Man_by_a_Bed_("The_Maidservant")_MET_DP143173.jpg|alternative=The Maidservant c.1667| ''La servistino'' {{Ĉirkaŭ|1667}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Man_reading_letter_to_a_woman.jpg|alternative=Interior with a Man Reading a Letter and a Woman Sewing c. 1674 – c. 1676| ''Interno kun viro leganta leteron kaj virino kudranta'' {{Ĉirkaŭ|1674|1676}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Interior_with_Two_Women_and_a_Man_Drinking_and_Eating_Oysters_CTB.1995.2.jpg|alternative=Company in an interior eating oysters c.1681| ''Renkontiĝo en interno manĝanta ostrojn'' {{Ĉirkaŭ|1681}} </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://waddesdon.org.uk/the-collection/item/?id=584 ''Ludo de Naŭkegloj'' ĉe Waddesdon Manor] * [https://waddesdon.org.uk/blog/dutch-masters-waddesdon/ Blogartikolo de "De Dou ĝis De Hooch", Waddesdon Manor] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/hooch_pieter_de.html "Pieter de Hooch interrete"] * [http://www.pubhist.com/person/153/pieter-de-hooch Verkoj kaj literaturo pri Pieter de Hooch] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/65202/rec/17 ''Vermeer kaj la Delft-a Skolo''], ekspozicia katalogo de la [[Metropola Muzeo de Arto]] (plene havebla interrete kiel PDF) * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/121680 ''La Laktistino de Johannes Vermeer''], ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF) * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/74278/rec/1 ''Eŭropaj pentraĵoj de la dekkvina ĝis dekoka jarcentoj: Francio, Mezeŭropo, Nederlando, Hispanio kaj Britio''], kolektokatalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hooch de, Pieter}} [[Kategorio:Sen indiko de mortodato]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] o9v2dopychmtfvncmg3zc5n192x32t2 9418333 9418326 2026-07-01T21:09:59Z Sj1mor 12103 9418333 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo= Portreto de 19-jaraĝa viro,<br> verŝajne memportreto de Pieter de Hooch,<br>je inter 1648 kaj 1649,<br> oleofarbo sur lignotabulo}} '''Pieter Hendricksz. de HOOCH''', nederlandlingva prononco &#x5B;ˈpitər ˈɦɛndrɪksoːn də ˈɦoːx&#x5D;, ankaŭ literumita ''Hoogh'' aŭ ''Hooghe'' (baptita la 20-an de decembro 1629 en [[Roterdamo]] – mortinta en aŭ post 1684) estis [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda pentristo de la Ora Epoko]] fama pro siaj ĝenraj verkoj de trankvilaj hejmaj scenoj kun malfermita pordo. Li estis samtempulo, en la [[Delft|Delft-a]] [[Gildo]] de Sankta Luko, de [[Johannes Vermeer|Jan Vermeer,]] kun kiu lia verko dividas temojn kaj stilon. De Hooch unue estis registrita en Delft la 5-an de aŭgusto 1652, kiam li kaj alia pentristo, Hendrick van der Burgh, atestis la subskribon de testamento. <ref name=":02">{{Cite web|title=Artist Info|url=https://www.nga.gov/collection/artist-info.1403.html|access-date=27 October 2023|website=www.nga.gov}}</ref> Li laste estis dokumentita en 1679, sed lia mortodato estas nekonata (lia filo Pieter mortis en 1684, dato ofte erare donita por la patro).<ref name="RKD2">{{Cite web|title=RKD Research|url=https://research.rkd.nl/nl/detail/https%3A%2F%2Fdata.rkd.nl%2Fartists%2F39452|archive-url=https://web.archive.org/web/20250116192346/https://research.rkd.nl/nl/detail/https%3A%2F%2Fdata.rkd.nl%2Fartists%2F39452|archive-date=2025-01-16|access-date=2024-05-15|website=research.rkd.nl}}</ref> Li estis unu el la tiel nomataj "Nederlandaj Klasikaj Majstroj" kaj estas konsiderata unu el la ĉefaj majstroj de [[Ĝenropentraĵo|ĝenra pentraĵo]]. La verkoj de Pieter de Hooch apartenas al la ĝenro de ĝenropentraĵo kaj ofte atingis altajn prezojn. Li ofte pentris scenojn en la internoj de nederlandaj urbaj domoj, fokusante ĉefe sur la interludo de lumo. Li plejparte limigis sin al figuroj engaĝitaj en trankvilaj aktivecoj. De Hooch ofte prezentis du aŭ pli interligitajn ĉambrojn kun realisma traktado de [[perspektivo]]. Bildigoj de pacaj internoj estis popularaj en la Ora Epoko, kion oni povas klarigi per la fakto, ke la [[Okdekjara Milito]] (1568-1648) ĵus finiĝis kaj ekzistis deziro al paco kaj trankvilo. En siaj pentraĵoj pri virinoj ĉe [[laboro]], Pieter de Hooch idealigis la nederlandan hejman vivon, simplajn virtojn, efikan mastrumadon kaj la ĝustan edukadon de infanoj. [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Man_Offering_a_Glass_of_Wine_to_a_Woman_-_WGA11682.jpg|eta|280ra|Viro ofertanta glason da vino al virino {{Ĉirkaŭ|1653}}, montraĵo en chiaroskuro kaj uzo de ''pordfenestro'' .]] [[Dosiero:A_woman_with_a_pair_of_scales,_by_Pieter_de_Hooch.jpg|eta|280ra|Virino pesanta orajn kaj arĝentajn monerojn {{Ĉirkaŭ|1659|1662}}, simila al ''Virino tenanta ekvilibron de Vermeer.'']] [[Dosiero:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft.jpg|eta|280ra|''[[:en:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft|La Korto de Domo en Delft]]'' {{Ĉirkaŭ|1658}}]] [[Dosiero:Going_for_a_walk_mg_0081.jpg|eta|280ra|''[[:en:Going_for_a_Walk_in_the_Amsterdam_Town_Hall|Promenado en la urbodomo de Amsterdamo]]'', {{Ĉirkaŭ|1663|1665}}]] [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Lady_with_baby_and_maid_showing_her_a_flat_fish_Cat501.jpg|dekstra|eta|280ra|''Sinjorino kaj infano kun domservistino'' {{Ĉirkaŭ|1674|1676}}]] [[Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_A_Musical_Party_in_a_Courtyard.jpg|eta|280ra|''Muzika festo en korto'' {{Ĉirkaŭ|1677}}, [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], [[Londono]].]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Empty_Glass_-_WGA11680.jpg|alternative=The Empty Glass c. 1652| ''La malplena vitro'' {{Ĉirkaŭ|1652}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Bringer_of_Bad_News_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Bringer of Bad News c. 1655| ''Portanto de malbonaj novaĵoj'' {{Ĉirkaŭ|1655}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_008.jpg|alternative=A Woman and Child in a Bleaching Ground c. 1657 – c. 1659| ''Virino kaj infano en blankigejo'' {{Ĉirkaŭ|1657|1659}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Visit_-_WGA11684.jpg|alternative=The Visit c. 1657| ''La vizito'' {{Ĉirkaŭ|1657}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_The_Golf_Players_-_c.1658.jpg|alternative=The Golf Players c. 1658| ''La golfistoj'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Cardplayers_in_a_Sunlit_Room.jpg|alternative=Cardplayers in a Sunlit Room c.1658| ''Kartludantoj en sunlumita ĉambro'' {{Ĉirkaŭ|1658}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_012.jpg|alternative=A Dutch Courtyard c. 1658 – c. 1660| ''Nederlanda korto'' {{Ĉirkaŭ|1658|1660}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_013.jpg|alternative=Group portrait of an unknown family or company c. 1650 – c. 1665| ''Grupportreto de nekonata familio aŭ firmao'' {{Ĉirkaŭ|1650|1665}} Dosiero:Een_moeder_die_het_haar_van_haar_kind_reinigt,_bekend_als_‘Moedertaak’_Rijksmuseum_SK-C-149.jpeg|alternative=A Mother's Duty c.1658| ''Patrina devo'' {{Ĉirkaŭ|1658}} <!--Dosiero:The_Courtyard_of_a_House_in_Delft.jpg|alternative=The Courtyard of a House in Delft c.1658| ''La Korto de Domo en Delft'' {{Ĉirkaŭ|1658}}--> Dosiero:Pieter_de_Hooch003.jpg|alternative=Company in a courtyard behind a house c.1663| ''Renkontiĝo en korto malantaŭ domo'' {{Ĉirkaŭ|1663}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_At_the_Linen_Closet.jpg|alternative=Two Women Beside a Linen Chest, with a Child c.1663| ''Du virinoj apud linaĵa kesto, kun infano'' {{Ĉirkaŭ|1663}} Dosiero:Woman_with_a_Water_Pitcher,_and_a_Man_by_a_Bed_("The_Maidservant")_MET_DP143173.jpg|alternative=The Maidservant c.1667| ''La servistino'' {{Ĉirkaŭ|1667}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Man_reading_letter_to_a_woman.jpg|alternative=Interior with a Man Reading a Letter and a Woman Sewing c. 1674 – c. 1676| ''Interno kun viro leganta leteron kaj virino kudranta'' {{Ĉirkaŭ|1674|1676}} Dosiero:Pieter_de_Hooch_-_Interior_with_Two_Women_and_a_Man_Drinking_and_Eating_Oysters_CTB.1995.2.jpg|alternative=Company in an interior eating oysters c.1681| ''Renkontiĝo en interno manĝanta ostrojn'' {{Ĉirkaŭ|1681}} </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://waddesdon.org.uk/the-collection/item/?id=584 ''Ludo de Naŭkegloj'' ĉe Waddesdon Manor] * [https://waddesdon.org.uk/blog/dutch-masters-waddesdon/ Blogartikolo de "De Dou ĝis De Hooch", Waddesdon Manor] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/hooch_pieter_de.html "Pieter de Hooch interrete"] * [http://www.pubhist.com/person/153/pieter-de-hooch Verkoj kaj literaturo pri Pieter de Hooch] * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/65202/rec/17 ''Vermeer kaj la Delft-a Skolo''], ekspozicia katalogo de la [[Metropola Muzeo de Arto]] (plene havebla interrete kiel PDF) * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/121680 ''La Laktistino de Johannes Vermeer''], ekspozicia katalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF) * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/74278/rec/1 ''Eŭropaj pentraĵoj de la dekkvina ĝis dekoka jarcentoj: Francio, Mezeŭropo, Nederlando, Hispanio kaj Britio''], kolektokatalogo de La Metropolitena Muzeo de Arto (plene havebla interrete kiel PDF) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hooch de, Pieter}} [[Kategorio:Sen indiko de mortodato]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] sbl8ixfny54g31ii1nktgwy4lcj2iy8 0 948735 9418328 2026-07-01T21:00:16Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Pieter de Hooch]] 9418328 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Pieter de Hooch]] fk94a3mivi26kqslkos6w3y6qjejnci 0 948736 9418329 2026-07-01T21:00:41Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Pieter de Hooch]] 9418329 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Pieter de Hooch]] fk94a3mivi26kqslkos6w3y6qjejnci 0 948737 9418334 2026-07-01T21:15:05Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1342266252|Dirck Hals]]" 9418334 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Merry_company,_by_Dirck_Hals.jpg|eta|''Gaja kompanio'', 1635, [[Mauritshuis]]]] [[Dosiero:Dirck_Hals_001.jpg|dekstra|eta|300x300ra|Dirck Hals, ''Gaja kompanio'', [[Staatsgalerie Stuttgart]], 1640]] '''Dirck HALS''' (baptita la 19-an de marto 1591 en [[Harlemo]] – mortis la 17-an de majo 1656 samloke) estis [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda ora epoko-pentristo]] de festaj ({{Vikidatumoj|Q15023124}}) scenoj, [[Festeno|festenoj]], [[Festivalo|festivaloj]] kaj balsalonaj scenoj. Li ludis rolon en la disvolviĝo de ĉi tiuj specoj de [[ĝenropentraĵo]]. Li estis iom influita de sia pli aĝa frato [[Frans Hals]], sed pentris malmultajn portretojn. * [http://www.artnet.com/artist/553795/dirck-hals.html Dirck Hals] sur Artnet * [http://www.pubhist.com/person/185/dirck-hals Verkoj kaj literaturo pri Dirck Hals] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 1z712pwe9prvkx23trmdg0fidn36n8v 9418335 9418334 2026-07-01T21:16:01Z Sj1mor 12103 9418335 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Merry_company,_by_Dirck_Hals.jpg|300ra|eta|''Gaja kompanio'', 1635, [[Mauritshuis]]]] [[Dosiero:Dirck_Hals_001.jpg|dekstra|eta|300ra|Dirck Hals, ''Gaja kompanio'', [[Staatsgalerie Stuttgart]], 1640]] '''Dirck HALS''' (baptita la 19-an de marto 1591 en [[Harlemo]] – mortis la 17-an de majo 1656 samloke) estis [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda ora epoko-pentristo]] de festaj ({{Vikidatumoj|Q15023124}}) scenoj, [[Festeno|festenoj]], [[Festivalo|festivaloj]] kaj balsalonaj scenoj. Li ludis rolon en la disvolviĝo de ĉi tiuj specoj de [[ĝenropentraĵo]]. Li estis iom influita de sia pli aĝa frato [[Frans Hals]], sed pentris malmultajn portretojn. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.artnet.com/artist/553795/dirck-hals.html Dirck Hals] sur Artnet * [http://www.pubhist.com/person/185/dirck-hals Verkoj kaj literaturo pri Dirck Hals] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hals, Dirck}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 3qzkjeto6az0n7rinixjzjz8mw1bscr 9418338 9418335 2026-07-01T21:17:02Z Sj1mor 12103 9418338 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Galanta sceno, 17-a jarcento,<br>oleo sur kverka ligno}} [[Dosiero:Merry_company,_by_Dirck_Hals.jpg|300ra|eta|''Gaja kompanio'', 1635, [[Mauritshuis]]]] [[Dosiero:Dirck_Hals_001.jpg|dekstra|eta|300ra|Dirck Hals, ''Gaja kompanio'', [[Staatsgalerie Stuttgart]], 1640]] '''Dirck HALS''' (baptita la 19-an de marto 1591 en [[Harlemo]] – mortis la 17-an de majo 1656 samloke) estis [[Nederlanda pentrarta orepoko|nederlanda ora epoko-pentristo]] de festaj ({{Vikidatumoj|Q15023124}}) scenoj, [[Festeno|festenoj]], [[Festivalo|festivaloj]] kaj balsalonaj scenoj. Li ludis rolon en la disvolviĝo de ĉi tiuj specoj de [[ĝenropentraĵo]]. Li estis iom influita de sia pli aĝa frato [[Frans Hals]], sed pentris malmultajn portretojn. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.artnet.com/artist/553795/dirck-hals.html Dirck Hals] sur Artnet * [http://www.pubhist.com/person/185/dirck-hals Verkoj kaj literaturo pri Dirck Hals] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hals, Dirck}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] noli7fnqr1xa0r2ydrbi03lh3khkanv 0 948738 9418344 2026-07-01T21:29:15Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{informkesto Esperanto-libro | titolo = Internacie kuiri | aŭtoro = Maria Becker-Meisberger | eldonjaro = 1990 | eldonurbo = Antverpeno | eldoninto = Flandra Esperanto-Ligo | paĝoj = 268 | isbn = | bildo = Internacie kuiri 1990.jpg }} '''Internacie kuiri''' de la aŭtorino [[Maria Becker-Meisberger]] estis la unua esperantlingva profesiece presita kaj eldonita kuirlinro en Esperanto. Ĝi eldoniĝis ĉe [[Flandra Esperanto-Ligo]] en [[1990]], est..." 9418344 wikitext text/x-wiki {{informkesto Esperanto-libro | titolo = Internacie kuiri | aŭtoro = Maria Becker-Meisberger | eldonjaro = 1990 | eldonurbo = Antverpeno | eldoninto = Flandra Esperanto-Ligo | paĝoj = 268 | isbn = | bildo = Internacie kuiri 1990.jpg }} '''Internacie kuiri''' de la aŭtorino [[Maria Becker-Meisberger]] estis la unua esperantlingva profesiece presita kaj eldonita kuirlinro en Esperanto. Ĝi eldoniĝis ĉe [[Flandra Esperanto-Ligo]] en [[1990]], estis diplomita de [[OSIEK]] en [[1998]], kaj dua eldono sekvis en [[2000]], post kian la aŭtorino mortis la 1-an de majo 1999, ĵus fininte la redaktadon por tiu dua eldono. {{Citaĵo |teksto = Ĉu la receptoj estas facile realigeblaj por eŭropanoj? Ĉu ĉiuj necesaj elementoj estas haveblaj ĉe ni? - Ho jes, ili estas facile realigeblaj por eŭropanoj. Unue, ĉar la plej multaj venis el Eŭropo kaj Ameriko. Due, ĉar la sendintoj aŭ mi mem donis variantojn se necesis. Kaj trie, ĉar en ĉiuj grandmagazenoj en okcidentaj landoj ekzistas sekcio por ekzotikaj nutraĵoj. Sed, mi devas konfesi, ke tri receptojn, verŝajne tre interesaj, el Ĉinio kaj Koreio, mi ne publikigis, ĉar mi ne kapablis kompreni la procedon de la kuirmetodo aŭ tute ne konas la bazajn materialojn, ekz. al mi tute ne konata fiŝo. - Apenaŭ oni volas kredi, ke tiom da receptoj vi mem elprovis hejme. Ĉu ili estas nur ‘oferto’, kiun vi proponas je la respondeco de aliaj homoj? - Escepte de la [[bujabeso]] mi elprovis ĉiujn kaj mia edzo kaj foje ankaŭ gastoj manĝis ilin senriske. Tute ne plaĉis al mi la ‘manioka torto’, farita laŭ mia maniero. Por doni al vi ideon kial mi okaze ne elprovas recepton, mi volas citi ekzemplon. En Monato 1990/1 ni publikigis italan specialaĵon, nomatan Napola sangokremaĵo. Temas pri dolĉa karnavala kremaĵo kun ĉokolado en kiun oni miksas porkan sangon. Kvankam mi manĝas [[budeno]]n, mi ne kapablas labori per sango en la kuirejo. |aŭtoro = [[Radio Polonia]], en [[La Gazeto]] 77, junio 1998, p. 16 <ref>[[La Gazeto]] [http://osiek.org/lagazeto/LG-77/osiek-premio-1998.html 77, junio 1998, p. 16]</ref> |verko = intervjuo de Maria Becker-Meisberger }} == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Kuirlibroj]] b2fto5lmfbuyndf9ju3c7trvhpy5nu1 9418346 9418344 2026-07-01T21:31:56Z ThomasPusch 1869 9418346 wikitext text/x-wiki {{informkesto Esperanto-libro | titolo = Internacie kuiri | aŭtoro = Maria Becker-Meisberger | eldonjaro = 1990 | eldonurbo = Antverpeno | eldoninto = Flandra Esperanto-Ligo | paĝoj = 268 | isbn = | bildo = Internacie kuiri 1990.jpg }} '''Internacie kuiri''' de la aŭtorino [[Maria Becker-Meisberger]] estis la unua<ref>Poste sekvis iuj pliaj, komencite de la verkaĵo [[Kiel kuiri sen viando]] de [[Gilbert Ledon]] en 1994.</ref> esperantlingva profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en Esperanto. Ĝi eldoniĝis ĉe [[Flandra Esperanto-Ligo]] en [[1990]], estis diplomita de [[OSIEK]] en [[1998]], kaj dua eldono sekvis en [[2000]], post kian la aŭtorino mortis la 1-an de majo 1999, ĵus fininte la redaktadon por tiu dua eldono. {{Citaĵo |teksto = Ĉu la receptoj estas facile realigeblaj por eŭropanoj? Ĉu ĉiuj necesaj elementoj estas haveblaj ĉe ni? - Ho jes, ili estas facile realigeblaj por eŭropanoj. Unue, ĉar la plej multaj venis el Eŭropo kaj Ameriko. Due, ĉar la sendintoj aŭ mi mem donis variantojn se necesis. Kaj trie, ĉar en ĉiuj grandmagazenoj en okcidentaj landoj ekzistas sekcio por ekzotikaj nutraĵoj. Sed, mi devas konfesi, ke tri receptojn, verŝajne tre interesaj, el Ĉinio kaj Koreio, mi ne publikigis, ĉar mi ne kapablis kompreni la procedon de la kuirmetodo aŭ tute ne konas la bazajn materialojn, ekz. al mi tute ne konata fiŝo. - Apenaŭ oni volas kredi, ke tiom da receptoj vi mem elprovis hejme. Ĉu ili estas nur ‘oferto’, kiun vi proponas je la respondeco de aliaj homoj? - Escepte de la [[bujabeso]] mi elprovis ĉiujn kaj mia edzo kaj foje ankaŭ gastoj manĝis ilin senriske. Tute ne plaĉis al mi la ‘manioka torto’, farita laŭ mia maniero. Por doni al vi ideon kial mi okaze ne elprovas recepton, mi volas citi ekzemplon. En Monato 1990/1 ni publikigis italan specialaĵon, nomatan Napola sangokremaĵo. Temas pri dolĉa karnavala kremaĵo kun ĉokolado en kiun oni miksas porkan sangon. Kvankam mi manĝas [[budeno]]n, mi ne kapablas labori per sango en la kuirejo. |aŭtoro = [[Radio Polonia]], en [[La Gazeto]] 77, junio 1998, p. 16 <ref>[[La Gazeto]] [http://osiek.org/lagazeto/LG-77/osiek-premio-1998.html 77, junio 1998, p. 16]</ref> |verko = intervjuo de Maria Becker-Meisberger }} == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Kuirlibroj]] 4jc96tuawsdv2k67ypkqrbpwpx0jkuk 9418389 9418346 2026-07-01T23:50:47Z ThomasPusch 1869 9418389 wikitext text/x-wiki {{informkesto Esperanto-libro | titolo = Internacie kuiri | aŭtoro = Maria Becker-Meisberger | eldonjaro = 1990 | eldonurbo = Antverpeno | eldoninto = Flandra Esperanto-Ligo | paĝoj = 168 | isbn = | bildo = Internacie kuiri 1990.jpg }} '''Internacie kuiri''' de la aŭtorino [[Maria Becker-Meisberger]] estis la unua<ref>Poste sekvis iuj pliaj, komencite de la verkaĵo [[Kiel kuiri sen viando]] de [[Gilbert Ledon]] en 1994.</ref> esperantlingva profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en Esperanto. Ĝi eldoniĝis ĉe [[Flandra Esperanto-Ligo]] en [[1990]], estis diplomita de [[OSIEK]] en [[1998]], kaj dua eldono sekvis en [[2000]], post kian la aŭtorino mortis la 1-an de majo 1999, ĵus fininte la redaktadon por tiu dua eldono. {{Citaĵo |teksto = Ĉu la receptoj estas facile realigeblaj por eŭropanoj? Ĉu ĉiuj necesaj elementoj estas haveblaj ĉe ni? - Ho jes, ili estas facile realigeblaj por eŭropanoj. Unue, ĉar la plej multaj venis el Eŭropo kaj Ameriko. Due, ĉar la sendintoj aŭ mi mem donis variantojn se necesis. Kaj trie, ĉar en ĉiuj grandmagazenoj en okcidentaj landoj ekzistas sekcio por ekzotikaj nutraĵoj. Sed, mi devas konfesi, ke tri receptojn, verŝajne tre interesaj, el Ĉinio kaj Koreio, mi ne publikigis, ĉar mi ne kapablis kompreni la procedon de la kuirmetodo aŭ tute ne konas la bazajn materialojn, ekz. al mi tute ne konata fiŝo. - Apenaŭ oni volas kredi, ke tiom da receptoj vi mem elprovis hejme. Ĉu ili estas nur ‘oferto’, kiun vi proponas je la respondeco de aliaj homoj? - Escepte de la [[bujabeso]] mi elprovis ĉiujn kaj mia edzo kaj foje ankaŭ gastoj manĝis ilin senriske. Tute ne plaĉis al mi la ‘manioka torto’, farita laŭ mia maniero. Por doni al vi ideon kial mi okaze ne elprovas recepton, mi volas citi ekzemplon. En Monato 1990/1 ni publikigis italan specialaĵon, nomatan Napola sangokremaĵo. Temas pri dolĉa karnavala kremaĵo kun ĉokolado en kiun oni miksas porkan sangon. Kvankam mi manĝas [[budeno]]n, mi ne kapablas labori per sango en la kuirejo. |aŭtoro = [[Radio Polonia]], en [[La Gazeto]] 77, junio 1998, p. 16 <ref>[[La Gazeto]] [http://osiek.org/lagazeto/LG-77/osiek-premio-1998.html 77, junio 1998, p. 16]</ref> |verko = intervjuo de Maria Becker-Meisberger }} == Struktruro == La enhavo estas bone strukturita, kaj estas pli-malpli kiel oni atendas ĝin. Komence estas 8 paĝoj da sugestoj pri sana nutrado, sekvite de listo pri kutimaj mezurindikoj, ekzemple atentante ke internacie unu "[[funto]]" ne estas sama kvanto de gramoj en Francio/Germanio, Anglio aŭ Rusio. Tamen ĝenerale uziĝas la unuoj de la [[Sistemo Internacia de Unuoj]] (SI), kaj ne estas ampleksaj listegoj por transkalkulo de kaj al apartaj naciaj unuoj en Usono kaj Britio, kalkulante ke esperanistaj kuiristoj en tiuj landoj estas sufiĉe internaciaj por povi transkalkuli al SI-unuoj. Sekvas ekde :p. 19 supoj :p. 31 antaŭmanĝaĵoj :p. 39 fiŝaĵoj :p. 51 viandaĵoj :p. 75 legomoj kaj terpomoj :p. 87 salatoj :p. 97 farun-, ov- kaj pastaĵoj :p. 111 desertoj kaj sukeraĵoj :p. 135 bakaĵoj, kukoj, tortoj :p. 165 saŭcoj :p. 173 trinkaĵoj :p. 181 specialaj pladoj == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Kuirlibroj]] cp1umcjy2aw5su8bqf33ch3bij2ipts 9418392 9418389 2026-07-01T23:56:49Z ThomasPusch 1869 9418392 wikitext text/x-wiki {{informkesto Esperanto-libro | titolo = Internacie kuiri | aŭtoro = Maria Becker-Meisberger | eldonjaro = 1990 | eldonurbo = Antverpeno | eldoninto = Flandra Esperanto-Ligo | paĝoj = 168 | isbn = | bildo = Internacie kuiri 1990.jpg }} '''Internacie kuiri''' de la aŭtorino [[Maria Becker-Meisberger]] estis la unua<ref>Poste sekvis iuj pliaj, komencite de la verkaĵo [[Kiel kuiri sen viando]] de [[Gilbert Ledon]] en 1994.</ref> esperantlingva profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en Esperanto. Ĝi eldoniĝis ĉe [[Flandra Esperanto-Ligo]] en [[1990]], estis diplomita de [[OSIEK]] en [[1998]], kaj dua eldono sekvis en [[2000]], post kian la aŭtorino mortis la 1-an de majo 1999, ĵus fininte la redaktadon por tiu dua eldono. {{Citaĵo |teksto = Ĉu la receptoj estas facile realigeblaj por eŭropanoj? Ĉu ĉiuj necesaj elementoj estas haveblaj ĉe ni? - Ho jes, ili estas facile realigeblaj por eŭropanoj. Unue, ĉar la plej multaj venis el Eŭropo kaj Ameriko. Due, ĉar la sendintoj aŭ mi mem donis variantojn se necesis. Kaj trie, ĉar en ĉiuj grandmagazenoj en okcidentaj landoj ekzistas sekcio por ekzotikaj nutraĵoj. Sed, mi devas konfesi, ke tri receptojn, verŝajne tre interesaj, el Ĉinio kaj Koreio, mi ne publikigis, ĉar mi ne kapablis kompreni la procedon de la kuirmetodo aŭ tute ne konas la bazajn materialojn, ekz. al mi tute ne konata fiŝo. - Apenaŭ oni volas kredi, ke tiom da receptoj vi mem elprovis hejme. Ĉu ili estas nur ‘oferto’, kiun vi proponas je la respondeco de aliaj homoj? - Escepte de la [[bujabeso]] mi elprovis ĉiujn kaj mia edzo kaj foje ankaŭ gastoj manĝis ilin senriske. Tute ne plaĉis al mi la ‘manioka torto’, farita laŭ mia maniero. Por doni al vi ideon kial mi okaze ne elprovas recepton, mi volas citi ekzemplon. En Monato 1990/1 ni publikigis italan specialaĵon, nomatan Napola sangokremaĵo. Temas pri dolĉa karnavala kremaĵo kun ĉokolado en kiun oni miksas porkan sangon. Kvankam mi manĝas [[budeno]]n, mi ne kapablas labori per sango en la kuirejo. |aŭtoro = [[Radio Polonia]], en [[La Gazeto]] 77, junio 1998, p. 16 <ref>[[La Gazeto]] [http://osiek.org/lagazeto/LG-77/osiek-premio-1998.html 77, junio 1998, p. 16]</ref> |verko = intervjuo de Maria Becker-Meisberger }} == Struktruro == La enhavo de la unua eldono de 1990 estas bone strukturita, kaj estas pli-malpli kiel oni atendas ĝin. Komence estas 8 paĝoj da sugestoj pri sana nutrado, sekvite de listo pri kutimaj mezurindikoj, ekzemple atentante ke internacie unu "[[funto]]" ne estas sama kvanto de gramoj en Francio/Germanio, Anglio aŭ Rusio. Tamen ĝenerale uziĝas la unuoj de la [[Sistemo Internacia de Unuoj]] (SI), kaj ne estas ampleksaj listegoj por transkalkulo de kaj al apartaj naciaj unuoj en Usono kaj Britio, kalkulante ke esperanistaj kuiristoj en tiuj landoj estas sufiĉe internaciaj por povi transkalkuli al SI-unuoj. Sekvas ekde :p. 19 supoj :p. 31 antaŭmanĝaĵoj :p. 39 fiŝaĵoj :p. 51 viandaĵoj :p. 75 legomoj kaj terpomoj :p. 87 salatoj :p. 97 farun-, ov- kaj pastaĵoj :p. 111 desertoj kaj sukeraĵoj :p. 135 bakaĵoj, kukoj, tortoj :p. 165 saŭcoj :p. 173 trinkaĵoj :p. 181 specialaj pladoj == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://retbutiko.be/eo/ero/ikui prezento en la retbutiko de] [[Flandra Esperanto-Ligo]] de la dua eldono de [[2000]] ({{eo}}) <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Kuirlibroj]] l6lgbx3iy8k392is5eah0lyfcz8tvi5 9418394 9418392 2026-07-02T00:02:55Z ThomasPusch 1869 /* Struktruro */ 9418394 wikitext text/x-wiki {{informkesto Esperanto-libro | titolo = Internacie kuiri | aŭtoro = Maria Becker-Meisberger | eldonjaro = 1990 | eldonurbo = Antverpeno | eldoninto = Flandra Esperanto-Ligo | paĝoj = 168 | isbn = | bildo = Internacie kuiri 1990.jpg }} '''Internacie kuiri''' de la aŭtorino [[Maria Becker-Meisberger]] estis la unua<ref>Poste sekvis iuj pliaj, komencite de la verkaĵo [[Kiel kuiri sen viando]] de [[Gilbert Ledon]] en 1994.</ref> esperantlingva profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en Esperanto. Ĝi eldoniĝis ĉe [[Flandra Esperanto-Ligo]] en [[1990]], estis diplomita de [[OSIEK]] en [[1998]], kaj dua eldono sekvis en [[2000]], post kian la aŭtorino mortis la 1-an de majo 1999, ĵus fininte la redaktadon por tiu dua eldono. {{Citaĵo |teksto = Ĉu la receptoj estas facile realigeblaj por eŭropanoj? Ĉu ĉiuj necesaj elementoj estas haveblaj ĉe ni? - Ho jes, ili estas facile realigeblaj por eŭropanoj. Unue, ĉar la plej multaj venis el Eŭropo kaj Ameriko. Due, ĉar la sendintoj aŭ mi mem donis variantojn se necesis. Kaj trie, ĉar en ĉiuj grandmagazenoj en okcidentaj landoj ekzistas sekcio por ekzotikaj nutraĵoj. Sed, mi devas konfesi, ke tri receptojn, verŝajne tre interesaj, el Ĉinio kaj Koreio, mi ne publikigis, ĉar mi ne kapablis kompreni la procedon de la kuirmetodo aŭ tute ne konas la bazajn materialojn, ekz. al mi tute ne konata fiŝo. - Apenaŭ oni volas kredi, ke tiom da receptoj vi mem elprovis hejme. Ĉu ili estas nur ‘oferto’, kiun vi proponas je la respondeco de aliaj homoj? - Escepte de la [[bujabeso]] mi elprovis ĉiujn kaj mia edzo kaj foje ankaŭ gastoj manĝis ilin senriske. Tute ne plaĉis al mi la ‘manioka torto’, farita laŭ mia maniero. Por doni al vi ideon kial mi okaze ne elprovas recepton, mi volas citi ekzemplon. En Monato 1990/1 ni publikigis italan specialaĵon, nomatan Napola sangokremaĵo. Temas pri dolĉa karnavala kremaĵo kun ĉokolado en kiun oni miksas porkan sangon. Kvankam mi manĝas [[budeno]]n, mi ne kapablas labori per sango en la kuirejo. |aŭtoro = [[Radio Polonia]], en [[La Gazeto]] 77, junio 1998, p. 16 <ref>[[La Gazeto]] [http://osiek.org/lagazeto/LG-77/osiek-premio-1998.html 77, junio 1998, p. 16]</ref> |verko = intervjuo de Maria Becker-Meisberger }} == Struktruro == La enhavo de la unua eldono de 1990 estas bone strukturita, kaj estas pli-malpli kiel oni atendas ĝin. Komence estas 8 paĝoj da sugestoj pri sana nutrado, sekvite de listo pri kutimaj mezurindikoj, ekzemple atentante ke internacie unu "[[funto]]" ne estas sama kvanto de gramoj en Francio/Germanio, Anglio aŭ Rusio. Tamen ĝenerale uziĝas la unuoj de la [[Sistemo Internacia de Unuoj]] (SI), kaj ne estas ampleksaj listegoj por transkalkulo de kaj al apartaj naciaj unuoj en Usono kaj Britio, kalkulante ke esperanistaj kuiristoj en tiuj landoj estas sufiĉe internaciaj por povi transkalkuli al SI-unuoj. Sekvas ekde :p. 19 [[supo]]j :p. 31 [[antaŭmanĝaĵo]]j :p. 39 [[fiŝaĵo]]j :p. 51 [[viandaĵo]]j :p. 75 [[legomo]]j kaj [[terpomo]]j :p. 87 [[salato]]j :p. 97 [[farunaĵo|farun-]], [[ovaĵo|ov-]] kaj [[pastaĵo]]j :p. 111 [[deserto]]j kaj [[dolĉaĵo|sukeraĵo]]j :p. 135 [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j, [[torto]]j :p. 165 [[saŭco]]j :p. 173 [[trinkaĵo]]j :p. 181 specialaj [[plado]]j == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://retbutiko.be/eo/ero/ikui prezento en la retbutiko de] [[Flandra Esperanto-Ligo]] de la dua eldono de [[2000]] ({{eo}}) <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Kuirlibroj]] pabw91m78t9dofu1zuwxs52hhhykkhp 9418504 9418394 2026-07-02T07:33:52Z ~2026-35601-37 258882 9418504 wikitext text/x-wiki {{informkesto Esperanto-libro | titolo = Internacie kuiri | aŭtoro = Maria Becker-Meisberger | eldonjaro = 1990 | eldonurbo = Antverpeno | eldoninto = Flandra Esperanto-Ligo | paĝoj = 168 | isbn = | bildo = Internacie kuiri 1990.jpg }} '''Internacie kuiri''' de la aŭtorino [[Maria Becker-Meisberger]] estis la unua<ref>Poste sekvis iuj pliaj, komencite de la verkaĵo [[Kiel kuiri sen viando]] de [[Gilbert Ledon]] en 1994.</ref> esperantlingva profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en Esperanto. Ĝi eldoniĝis ĉe [[Flandra Esperanto-Ligo]] en [[1990]], estis diplomita de [[OSIEK]] en [[1998]], kaj dua eldono sekvis en [[2000]], post kiam la aŭtorino mortis la 1-an de majo 1999, ĵus fininte la redaktadon por tiu dua eldono. {{Citaĵo |teksto = Ĉu la receptoj estas facile realigeblaj por eŭropanoj? Ĉu ĉiuj necesaj elementoj estas haveblaj ĉe ni? - Ho jes, ili estas facile realigeblaj por eŭropanoj. Unue, ĉar la plej multaj venis el Eŭropo kaj Ameriko. Due, ĉar la sendintoj aŭ mi mem donis variantojn se necesis. Kaj trie, ĉar en ĉiuj grandmagazenoj en okcidentaj landoj ekzistas sekcio por ekzotikaj nutraĵoj. Sed, mi devas konfesi, ke tri receptojn, verŝajne tre interesaj, el Ĉinio kaj Koreio, mi ne publikigis, ĉar mi ne kapablis kompreni la procedon de la kuirmetodo aŭ tute ne konas la bazajn materialojn, ekz. al mi tute ne konata fiŝo. - Apenaŭ oni volas kredi, ke tiom da receptoj vi mem elprovis hejme. Ĉu ili estas nur ‘oferto’, kiun vi proponas je la respondeco de aliaj homoj? - Escepte de la [[bujabeso]] mi elprovis ĉiujn kaj mia edzo kaj foje ankaŭ gastoj manĝis ilin senriske. Tute ne plaĉis al mi la ‘manioka torto’, farita laŭ mia maniero. Por doni al vi ideon kial mi okaze ne elprovas recepton, mi volas citi ekzemplon. En Monato 1990/1 ni publikigis italan specialaĵon, nomatan Napola sangokremaĵo. Temas pri dolĉa karnavala kremaĵo kun ĉokolado en kiun oni miksas porkan sangon. Kvankam mi manĝas [[budeno]]n, mi ne kapablas labori per sango en la kuirejo. |aŭtoro = [[Radio Polonia]], en [[La Gazeto]] 77, junio 1998, p. 16 <ref>[[La Gazeto]] [http://osiek.org/lagazeto/LG-77/osiek-premio-1998.html 77, junio 1998, p. 16]</ref> |verko = intervjuo de Maria Becker-Meisberger }} == Struktruro == La enhavo de la unua eldono de 1990 estas bone strukturita, kaj estas pli-malpli kiel oni atendas ĝin. Komence estas 8 paĝoj da sugestoj pri sana nutrado, sekvite de listo pri kutimaj mezurindikoj, ekzemple atentante ke internacie unu "[[funto]]" ne estas sama kvanto de gramoj en Francio/Germanio, Anglio aŭ Rusio. Tamen ĝenerale uziĝas la unuoj de la [[Sistemo Internacia de Unuoj]] (SI), kaj ne estas ampleksaj listegoj por transkalkulo de kaj al apartaj naciaj unuoj en Usono kaj Britio, kalkulante ke esperantistaj kuiristoj en tiuj landoj estas sufiĉe internaciaj por povi transkalkuli al SI-unuoj. Sekvas ekde :p. 19 [[supo]]j :p. 31 [[antaŭmanĝaĵo]]j :p. 39 [[fiŝaĵo]]j :p. 51 [[viandaĵo]]j :p. 75 [[legomo]]j kaj [[terpomo]]j :p. 87 [[salato]]j :p. 97 [[farunaĵo|farun-]], [[ovaĵo|ov-]] kaj [[pastaĵo]]j :p. 111 [[deserto]]j kaj [[dolĉaĵo|sukeraĵo]]j :p. 135 [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j, [[torto]]j :p. 165 [[saŭco]]j :p. 173 [[trinkaĵo]]j :p. 181 specialaj [[plado]]j == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://retbutiko.be/eo/ero/ikui prezento en la retbutiko de] [[Flandra Esperanto-Ligo]] de la dua eldono de [[2000]] ({{eo}}) <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Kuirlibroj]] 34kynm2ww1cmrvi7ccwkuttbqzmq8ea 9418553 9418504 2026-07-02T08:16:40Z ThomasPusch 1869 /* Struktruro */ 9418553 wikitext text/x-wiki {{informkesto Esperanto-libro | titolo = Internacie kuiri | aŭtoro = Maria Becker-Meisberger | eldonjaro = 1990 | eldonurbo = Antverpeno | eldoninto = Flandra Esperanto-Ligo | paĝoj = 168 | isbn = | bildo = Internacie kuiri 1990.jpg }} '''Internacie kuiri''' de la aŭtorino [[Maria Becker-Meisberger]] estis la unua<ref>Poste sekvis iuj pliaj, komencite de la verkaĵo [[Kiel kuiri sen viando]] de [[Gilbert Ledon]] en 1994.</ref> esperantlingva profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en Esperanto. Ĝi eldoniĝis ĉe [[Flandra Esperanto-Ligo]] en [[1990]], estis diplomita de [[OSIEK]] en [[1998]], kaj dua eldono sekvis en [[2000]], post kiam la aŭtorino mortis la 1-an de majo 1999, ĵus fininte la redaktadon por tiu dua eldono. {{Citaĵo |teksto = Ĉu la receptoj estas facile realigeblaj por eŭropanoj? Ĉu ĉiuj necesaj elementoj estas haveblaj ĉe ni? - Ho jes, ili estas facile realigeblaj por eŭropanoj. Unue, ĉar la plej multaj venis el Eŭropo kaj Ameriko. Due, ĉar la sendintoj aŭ mi mem donis variantojn se necesis. Kaj trie, ĉar en ĉiuj grandmagazenoj en okcidentaj landoj ekzistas sekcio por ekzotikaj nutraĵoj. Sed, mi devas konfesi, ke tri receptojn, verŝajne tre interesaj, el Ĉinio kaj Koreio, mi ne publikigis, ĉar mi ne kapablis kompreni la procedon de la kuirmetodo aŭ tute ne konas la bazajn materialojn, ekz. al mi tute ne konata fiŝo. - Apenaŭ oni volas kredi, ke tiom da receptoj vi mem elprovis hejme. Ĉu ili estas nur ‘oferto’, kiun vi proponas je la respondeco de aliaj homoj? - Escepte de la [[bujabeso]] mi elprovis ĉiujn kaj mia edzo kaj foje ankaŭ gastoj manĝis ilin senriske. Tute ne plaĉis al mi la ‘manioka torto’, farita laŭ mia maniero. Por doni al vi ideon kial mi okaze ne elprovas recepton, mi volas citi ekzemplon. En Monato 1990/1 ni publikigis italan specialaĵon, nomatan Napola sangokremaĵo. Temas pri dolĉa karnavala kremaĵo kun ĉokolado en kiun oni miksas porkan sangon. Kvankam mi manĝas [[budeno]]n, mi ne kapablas labori per sango en la kuirejo. |aŭtoro = [[Radio Polonia]], en [[La Gazeto]] 77, junio 1998, p. 16 <ref>[[La Gazeto]] [http://osiek.org/lagazeto/LG-77/osiek-premio-1998.html 77, junio 1998, p. 16]</ref> |verko = intervjuo de Maria Becker-Meisberger }} == Struktruro == La enhavo de la unua eldono de 1990 estas bone strukturita, kaj estas pli-malpli kiel oni atendas ĝin. Komence estas 8 paĝoj da sugestoj pri sana nutrado, sekvite de listo pri kutimaj mezurindikoj, ekzemple atentante ke internacie unu "[[funto]]" ne estas sama kvanto de gramoj en Francio/Germanio, Anglio aŭ Rusio. Tamen ĝenerale uziĝas la unuoj de la [[Sistemo Internacia de Unuoj]] (SI), kaj ne estas ampleksaj listegoj por transkalkulo de kaj al apartaj naciaj unuoj en Usono kaj Britio, kalkulante ke esperantistaj kuiristoj en tiuj landoj estas sufiĉe internaciaj por povi transkalkuli al SI-unuoj. Sekvas ekde :p. 19 [[supo]]j :p. 31 [[antaŭmanĝaĵo]]j :p. 39 [[fiŝaĵo]]j :p. 51 [[viandaĵo]]j :p. 75 [[legomo]]j kaj [[terpomo]]j :p. 87 [[salato]]j :p. 97 [[farunaĵo|farun-]], [[ovaĵo|ov-]] kaj [[pastaĵo]]j :p. 111 [[deserto]]j kaj [[dolĉaĵo|sukeraĵo]]j :p. 135 [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j, [[torto]]j :p. 165 [[saŭco]]j :p. 173 [[trinkaĵo]]j :p. 181 specialaj [[plado]]j (ekzemple en p. 183 ''bigos'', [[bigoso]], el [[Pollando]] kaj en p. 186 ''paella'', [[paeljo]], el [[Valencilando]]) == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://retbutiko.be/eo/ero/ikui prezento en la retbutiko de] [[Flandra Esperanto-Ligo]] de la dua eldono de [[2000]] ({{eo}}) <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Kuirlibroj]] icixerzf7pv2k8yd24m3kmxblxr31fi 9418555 9418553 2026-07-02T08:19:16Z ThomasPusch 1869 9418555 wikitext text/x-wiki {{informkesto Esperanto-libro | titolo = Internacie kuiri | aŭtoro = Maria Becker-Meisberger | eldonjaro = 1990 | eldonurbo = Antverpeno | eldoninto = Flandra Esperanto-Ligo | paĝoj = 168 | isbn = | bildo = Internacie kuiri 1990.jpg }} '''Internacie kuiri''' de la aŭtorino [[Maria Becker-Meisberger]] estis la unua<ref>Poste sekvis iuj pliaj, komencite de la verkaĵo [[Kiel kuiri sen viando]] de [[Gilbert Ledon]] en 1994.</ref> esperantlingva profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en Esperanto. Ĝi eldoniĝis ĉe [[Flandra Esperanto-Ligo]] en [[1990]], estis diplomita de [[OSIEK]] en [[1998]],<ref name="La Gazeto 1998">[[La Gazeto]] [http://osiek.org/lagazeto/LG-77/osiek-premio-1998.html 77, junio 1998, p. 16]</ref> kaj dua eldono sekvis en [[2000]], post kiam la aŭtorino mortis la 1-an de majo 1999, ĵus fininte la redaktadon por tiu dua eldono. {{Citaĵo |teksto = Ĉu la receptoj estas facile realigeblaj por eŭropanoj? Ĉu ĉiuj necesaj elementoj estas haveblaj ĉe ni? - Ho jes, ili estas facile realigeblaj por eŭropanoj. Unue, ĉar la plej multaj venis el Eŭropo kaj Ameriko. Due, ĉar la sendintoj aŭ mi mem donis variantojn se necesis. Kaj trie, ĉar en ĉiuj grandmagazenoj en okcidentaj landoj ekzistas sekcio por ekzotikaj nutraĵoj. Sed, mi devas konfesi, ke tri receptojn, verŝajne tre interesaj, el Ĉinio kaj Koreio, mi ne publikigis, ĉar mi ne kapablis kompreni la procedon de la kuirmetodo aŭ tute ne konas la bazajn materialojn, ekz. al mi tute ne konata fiŝo. - Apenaŭ oni volas kredi, ke tiom da receptoj vi mem elprovis hejme. Ĉu ili estas nur ‘oferto’, kiun vi proponas je la respondeco de aliaj homoj? - Escepte de la [[bujabeso]] mi elprovis ĉiujn kaj mia edzo kaj foje ankaŭ gastoj manĝis ilin senriske. Tute ne plaĉis al mi la ‘manioka torto’, farita laŭ mia maniero. Por doni al vi ideon kial mi okaze ne elprovas recepton, mi volas citi ekzemplon. En Monato 1990/1 ni publikigis italan specialaĵon, nomatan Napola sangokremaĵo. Temas pri dolĉa karnavala kremaĵo kun ĉokolado en kiun oni miksas porkan sangon. Kvankam mi manĝas [[budeno]]n, mi ne kapablas labori per sango en la kuirejo. |aŭtoro = [[Radio Polonia]], en [[La Gazeto]] 77, junio 1998, p. 16 <ref name="La Gazeto 1998"/> |verko = intervjuo de Maria Becker-Meisberger }} == Struktruro == La enhavo de la unua eldono de 1990 estas bone strukturita, kaj estas pli-malpli kiel oni atendas ĝin. Komence estas 8 paĝoj da sugestoj pri sana nutrado, sekvite de listo pri kutimaj mezurindikoj, ekzemple atentante ke internacie unu "[[funto]]" ne estas sama kvanto de gramoj en Francio/Germanio, Anglio aŭ Rusio. Tamen ĝenerale uziĝas la unuoj de la [[Sistemo Internacia de Unuoj]] (SI), kaj ne estas ampleksaj listegoj por transkalkulo de kaj al apartaj naciaj unuoj en Usono kaj Britio, kalkulante ke esperantistaj kuiristoj en tiuj landoj estas sufiĉe internaciaj por povi transkalkuli al SI-unuoj. Sekvas ekde :p. 19 [[supo]]j :p. 31 [[antaŭmanĝaĵo]]j :p. 39 [[fiŝaĵo]]j :p. 51 [[viandaĵo]]j :p. 75 [[legomo]]j kaj [[terpomo]]j :p. 87 [[salato]]j :p. 97 [[farunaĵo|farun-]], [[ovaĵo|ov-]] kaj [[pastaĵo]]j :p. 111 [[deserto]]j kaj [[dolĉaĵo|sukeraĵo]]j :p. 135 [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j, [[torto]]j :p. 165 [[saŭco]]j :p. 173 [[trinkaĵo]]j :p. 181 specialaj [[plado]]j (ekzemple en p. 183 ''bigos'', [[bigoso]], el [[Pollando]] kaj en p. 186 ''paella'', [[paeljo]], el [[Valencilando]]) == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://retbutiko.be/eo/ero/ikui prezento en la retbutiko de] [[Flandra Esperanto-Ligo]] de la dua eldono de [[2000]] ({{eo}}) <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Kuirlibroj]] sy060t6w9qaabxr25dl6iawdzlefq82 9418556 9418555 2026-07-02T08:19:59Z ThomasPusch 1869 estis duoblaĵo 9418556 wikitext text/x-wiki {{informkesto Esperanto-libro | titolo = Internacie kuiri | aŭtoro = Maria Becker-Meisberger | eldonjaro = 1990 | eldonurbo = Antverpeno | eldoninto = Flandra Esperanto-Ligo | paĝoj = 168 | isbn = | bildo = Internacie kuiri 1990.jpg }} '''Internacie kuiri''' de la aŭtorino [[Maria Becker-Meisberger]] estis la unua<ref>Poste sekvis iuj pliaj, komencite de la verkaĵo [[Kiel kuiri sen viando]] de [[Gilbert Ledon]] en 1994.</ref> profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en Esperanto. Ĝi eldoniĝis ĉe [[Flandra Esperanto-Ligo]] en [[1990]], estis diplomita de [[OSIEK]] en [[1998]],<ref name="La Gazeto 1998">[[La Gazeto]] [http://osiek.org/lagazeto/LG-77/osiek-premio-1998.html 77, junio 1998, p. 16]</ref> kaj dua eldono sekvis en [[2000]], post kiam la aŭtorino mortis la 1-an de majo 1999, ĵus fininte la redaktadon por tiu dua eldono. {{Citaĵo |teksto = Ĉu la receptoj estas facile realigeblaj por eŭropanoj? Ĉu ĉiuj necesaj elementoj estas haveblaj ĉe ni? - Ho jes, ili estas facile realigeblaj por eŭropanoj. Unue, ĉar la plej multaj venis el Eŭropo kaj Ameriko. Due, ĉar la sendintoj aŭ mi mem donis variantojn se necesis. Kaj trie, ĉar en ĉiuj grandmagazenoj en okcidentaj landoj ekzistas sekcio por ekzotikaj nutraĵoj. Sed, mi devas konfesi, ke tri receptojn, verŝajne tre interesaj, el Ĉinio kaj Koreio, mi ne publikigis, ĉar mi ne kapablis kompreni la procedon de la kuirmetodo aŭ tute ne konas la bazajn materialojn, ekz. al mi tute ne konata fiŝo. - Apenaŭ oni volas kredi, ke tiom da receptoj vi mem elprovis hejme. Ĉu ili estas nur ‘oferto’, kiun vi proponas je la respondeco de aliaj homoj? - Escepte de la [[bujabeso]] mi elprovis ĉiujn kaj mia edzo kaj foje ankaŭ gastoj manĝis ilin senriske. Tute ne plaĉis al mi la ‘manioka torto’, farita laŭ mia maniero. Por doni al vi ideon kial mi okaze ne elprovas recepton, mi volas citi ekzemplon. En Monato 1990/1 ni publikigis italan specialaĵon, nomatan Napola sangokremaĵo. Temas pri dolĉa karnavala kremaĵo kun ĉokolado en kiun oni miksas porkan sangon. Kvankam mi manĝas [[budeno]]n, mi ne kapablas labori per sango en la kuirejo. |aŭtoro = [[Radio Polonia]], en [[La Gazeto]] 77, junio 1998, p. 16 <ref name="La Gazeto 1998"/> |verko = intervjuo de Maria Becker-Meisberger }} == Struktruro == La enhavo de la unua eldono de 1990 estas bone strukturita, kaj estas pli-malpli kiel oni atendas ĝin. Komence estas 8 paĝoj da sugestoj pri sana nutrado, sekvite de listo pri kutimaj mezurindikoj, ekzemple atentante ke internacie unu "[[funto]]" ne estas sama kvanto de gramoj en Francio/Germanio, Anglio aŭ Rusio. Tamen ĝenerale uziĝas la unuoj de la [[Sistemo Internacia de Unuoj]] (SI), kaj ne estas ampleksaj listegoj por transkalkulo de kaj al apartaj naciaj unuoj en Usono kaj Britio, kalkulante ke esperantistaj kuiristoj en tiuj landoj estas sufiĉe internaciaj por povi transkalkuli al SI-unuoj. Sekvas ekde :p. 19 [[supo]]j :p. 31 [[antaŭmanĝaĵo]]j :p. 39 [[fiŝaĵo]]j :p. 51 [[viandaĵo]]j :p. 75 [[legomo]]j kaj [[terpomo]]j :p. 87 [[salato]]j :p. 97 [[farunaĵo|farun-]], [[ovaĵo|ov-]] kaj [[pastaĵo]]j :p. 111 [[deserto]]j kaj [[dolĉaĵo|sukeraĵo]]j :p. 135 [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j, [[torto]]j :p. 165 [[saŭco]]j :p. 173 [[trinkaĵo]]j :p. 181 specialaj [[plado]]j (ekzemple en p. 183 ''bigos'', [[bigoso]], el [[Pollando]] kaj en p. 186 ''paella'', [[paeljo]], el [[Valencilando]]) == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://retbutiko.be/eo/ero/ikui prezento en la retbutiko de] [[Flandra Esperanto-Ligo]] de la dua eldono de [[2000]] ({{eo}}) <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Kuirlibroj]] akw337a8a1pgnr29lqol9gqviyt2lvk 9418558 9418556 2026-07-02T08:22:42Z ThomasPusch 1869 9418558 wikitext text/x-wiki {{informkesto Esperanto-libro | titolo = Internacie kuiri | aŭtoro = Maria Becker-Meisberger | eldonjaro = 1990 | eldonurbo = Antverpeno | eldoninto = Flandra Esperanto-Ligo | paĝoj = 168 | isbn = | bildo = Internacie kuiri 1990.jpg }} '''Internacie kuiri''' de la aŭtorino [[Maria Becker-Meisberger]] estis la unua<ref>Poste sekvis iuj pliaj, komencite de la verkaĵo [[Kiel kuiri sen viando]] de [[Gilbert Ledon]] en 1994.</ref> profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en Esperanto. Ĝi eldoniĝis ĉe [[Flandra Esperanto-Ligo]] en [[1990]], estis diplomita de [[OSIEK]] en [[1998]],<ref name="La Gazeto 1998">[[La Gazeto]] [http://osiek.org/lagazeto/LG-77/osiek-premio-1998.html 77, junio 1998, p. 16] ({{eo}})</ref> kaj dua eldono sekvis en [[2000]],<ref>[https://retbutiko.be/eo/ero/ikui informo pri la dua eldono de 2000 en la retbutiko de] [[Flandra Esperanto-Ligo|FEL]] ({{eo}})</ref> post kiam la aŭtorino mortis la 1-an de majo 1999, ĵus fininte la redaktadon por tiu dua eldono. {{Citaĵo |teksto = Ĉu la receptoj estas facile realigeblaj por eŭropanoj? Ĉu ĉiuj necesaj elementoj estas haveblaj ĉe ni? - Ho jes, ili estas facile realigeblaj por eŭropanoj. Unue, ĉar la plej multaj venis el Eŭropo kaj Ameriko. Due, ĉar la sendintoj aŭ mi mem donis variantojn se necesis. Kaj trie, ĉar en ĉiuj grandmagazenoj en okcidentaj landoj ekzistas sekcio por ekzotikaj nutraĵoj. Sed, mi devas konfesi, ke tri receptojn, verŝajne tre interesaj, el Ĉinio kaj Koreio, mi ne publikigis, ĉar mi ne kapablis kompreni la procedon de la kuirmetodo aŭ tute ne konas la bazajn materialojn, ekz. al mi tute ne konata fiŝo. - Apenaŭ oni volas kredi, ke tiom da receptoj vi mem elprovis hejme. Ĉu ili estas nur ‘oferto’, kiun vi proponas je la respondeco de aliaj homoj? - Escepte de la [[bujabeso]] mi elprovis ĉiujn kaj mia edzo kaj foje ankaŭ gastoj manĝis ilin senriske. Tute ne plaĉis al mi la ‘manioka torto’, farita laŭ mia maniero. Por doni al vi ideon kial mi okaze ne elprovas recepton, mi volas citi ekzemplon. En Monato 1990/1 ni publikigis italan specialaĵon, nomatan Napola sangokremaĵo. Temas pri dolĉa karnavala kremaĵo kun ĉokolado en kiun oni miksas porkan sangon. Kvankam mi manĝas [[budeno]]n, mi ne kapablas labori per sango en la kuirejo. |aŭtoro = [[Radio Polonia]], en [[La Gazeto]] 77, junio 1998, p. 16 <ref name="La Gazeto 1998"/> |verko = intervjuo de Maria Becker-Meisberger }} == Struktruro == La enhavo de la unua eldono de 1990 estas bone strukturita, kaj estas pli-malpli kiel oni atendas ĝin. Komence estas 8 paĝoj da sugestoj pri sana nutrado, sekvite de listo pri kutimaj mezurindikoj, ekzemple atentante ke internacie unu "[[funto]]" ne estas sama kvanto de gramoj en Francio/Germanio, Anglio aŭ Rusio. Tamen ĝenerale uziĝas la unuoj de la [[Sistemo Internacia de Unuoj]] (SI), kaj ne estas ampleksaj listegoj por transkalkulo de kaj al apartaj naciaj unuoj en Usono kaj Britio, kalkulante ke esperantistaj kuiristoj en tiuj landoj estas sufiĉe internaciaj por povi transkalkuli al SI-unuoj. Sekvas ekde :p. 19 [[supo]]j :p. 31 [[antaŭmanĝaĵo]]j :p. 39 [[fiŝaĵo]]j :p. 51 [[viandaĵo]]j :p. 75 [[legomo]]j kaj [[terpomo]]j :p. 87 [[salato]]j :p. 97 [[farunaĵo|farun-]], [[ovaĵo|ov-]] kaj [[pastaĵo]]j :p. 111 [[deserto]]j kaj [[dolĉaĵo|sukeraĵo]]j :p. 135 [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j, [[torto]]j :p. 165 [[saŭco]]j :p. 173 [[trinkaĵo]]j :p. 181 specialaj [[plado]]j (ekzemple en p. 183 ''bigos'', [[bigoso]], el [[Pollando]] kaj en p. 186 ''paella'', [[paeljo]], el [[Valencilando]]) == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://retbutiko.be/eo/ero/ikui prezento en la retbutiko de] [[Flandra Esperanto-Ligo]] de la dua eldono de [[2000]] ({{eo}}) <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Kuirlibroj]] hzwhagzh09xs09atc4pkq0h85nwm1pb 9418566 9418558 2026-07-02T08:31:57Z ThomasPusch 1869 9418566 wikitext text/x-wiki {{informkesto Esperanto-libro | titolo = Internacie kuiri | aŭtoro = Maria Becker-Meisberger | eldonjaro = 1990 | eldonurbo = Antverpeno | eldoninto = Flandra Esperanto-Ligo | paĝoj = 168 | isbn = | bildo = Internacie kuiri 1990.jpg }} '''Internacie kuiri''' de la aŭtorino [[Maria Becker-Meisberger]] estis la unua<ref>Poste sekvis iuj pliaj, komencite de la verkaĵo [[Kiel kuiri sen viando]] de [[Gilbert Ledon]] en 1994.</ref> profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en Esperanto. Ĝi eldoniĝis ĉe [[Flandra Esperanto-Ligo]] en [[1990]], estis diplomita de [[OSIEK]] en [[1998]],<ref name="La Gazeto 1998">[[La Gazeto]] [http://osiek.org/lagazeto/LG-77/osiek-premio-1998.html 77, junio 1998, p. 16] ({{eo}})</ref> kaj dua eldono sekvis en [[2000]],<ref>[https://retbutiko.be/eo/ero/ikui informo pri la dua eldono de 2000 en la retbutiko de] [[Flandra Esperanto-Ligo|FEL]] ({{eo}})</ref> post kiam la aŭtorino mortis la 1-an de majo 1999, ĵus fininte la redaktadon por tiu dua eldono. {{Citaĵo |teksto = Ĉu la receptoj estas facile realigeblaj por eŭropanoj? Ĉu ĉiuj necesaj elementoj estas haveblaj ĉe ni? - Ho jes, ili estas facile realigeblaj por eŭropanoj. Unue, ĉar la plej multaj venis el Eŭropo kaj Ameriko. Due, ĉar la sendintoj aŭ mi mem donis variantojn se necesis. Kaj trie, ĉar en ĉiuj grandmagazenoj en okcidentaj landoj ekzistas sekcio por ekzotikaj nutraĵoj. Sed, mi devas konfesi, ke tri receptojn, verŝajne tre interesaj, el Ĉinio kaj Koreio, mi ne publikigis, ĉar mi ne kapablis kompreni la procedon de la kuirmetodo aŭ tute ne konas la bazajn materialojn, ekz. al mi tute ne konata fiŝo. - Apenaŭ oni volas kredi, ke tiom da receptoj vi mem elprovis hejme. Ĉu ili estas nur ‘oferto’, kiun vi proponas je la respondeco de aliaj homoj? - Escepte de la [[bujabeso]] mi elprovis ĉiujn kaj mia edzo kaj foje ankaŭ gastoj manĝis ilin senriske. Tute ne plaĉis al mi la ‘manioka torto’, farita laŭ mia maniero. Por doni al vi ideon kial mi okaze ne elprovas recepton, mi volas citi ekzemplon. En Monato 1990/1 ni publikigis italan specialaĵon, nomatan Napola sangokremaĵo. Temas pri dolĉa karnavala kremaĵo kun ĉokolado en kiun oni miksas porkan sangon. Kvankam mi manĝas [[budeno]]n, mi ne kapablas labori per sango en la kuirejo. |aŭtoro = en [[La Gazeto]] 77,<ref name="La Gazeto 1998"/> junio 1998, p. 16, okaze de la diplomiĝo de [[OSIEK]] en [[1998]] |verko = intervjuo de Maria Becker-Meisberger }} == Struktruro == La enhavo de la unua eldono de 1990 estas bone strukturita, kaj estas pli-malpli kiel oni atendas ĝin. Komence estas 8 paĝoj da sugestoj pri sana nutrado, sekvite de listo pri kutimaj mezurindikoj, ekzemple atentante ke internacie unu "[[funto]]" ne estas sama kvanto de gramoj en Francio/Germanio, Anglio aŭ Rusio. Tamen ĝenerale uziĝas la unuoj de la [[Sistemo Internacia de Unuoj]] (SI), kaj ne estas ampleksaj listegoj por transkalkulo de kaj al apartaj naciaj unuoj en Usono kaj Britio, kalkulante ke esperantistaj kuiristoj en tiuj landoj estas sufiĉe internaciaj por povi transkalkuli al SI-unuoj. Sekvas ekde :p. 19 [[supo]]j :p. 31 [[antaŭmanĝaĵo]]j :p. 39 [[fiŝaĵo]]j :p. 51 [[viandaĵo]]j :p. 75 [[legomo]]j kaj [[terpomo]]j :p. 87 [[salato]]j :p. 97 [[farunaĵo|farun-]], [[ovaĵo|ov-]] kaj [[pastaĵo]]j :p. 111 [[deserto]]j kaj [[dolĉaĵo|sukeraĵo]]j :p. 135 [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j, [[torto]]j :p. 165 [[saŭco]]j :p. 173 [[trinkaĵo]]j :p. 181 specialaj [[plado]]j (ekzemple en p. 183 ''bigos'', [[bigoso]], el [[Pollando]] kaj en p. 186 ''paella'', [[paeljo]], el [[Valencilando]]) == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://retbutiko.be/eo/ero/ikui prezento en la retbutiko de] [[Flandra Esperanto-Ligo]] de la dua eldono de [[2000]] ({{eo}}) <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Kuirlibroj]] drtaaholet0xtuzdywsllkwo7a747ps 9418744 9418566 2026-07-02T11:33:49Z ThomasPusch 1869 9418744 wikitext text/x-wiki {{informkesto Esperanto-libro | titolo = Internacie kuiri | aŭtoro = Maria Becker-Meisberger | eldonjaro = 1990 | eldonurbo = Antverpeno | eldoninto = Flandra Esperanto-Ligo | paĝoj = 168 | isbn = | bildo = Internacie kuiri 1990.jpg }} '''Internacie kuiri''' de la aŭtorino [[Maria Becker-Meisberger]] estis la unua<ref>Poste sekvis iuj pliaj, komencite de la verkaĵo [[Kiel kuiri sen viando]] de [[Gilbert Ledon]] en 1994.</ref> profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en Esperanto. Ĝi eldoniĝis ĉe [[Flandra Esperanto-Ligo]] en [[1990]], estis diplomita de [[OSIEK]] en [[1998]],<ref name="La Gazeto 1998">[[La Gazeto]] [http://osiek.org/lagazeto/LG-77/osiek-premio-1998.html 77, junio 1998, p. 16] ({{eo}})</ref> kaj dua eldono sekvis en [[2000]],<ref>[https://retbutiko.be/eo/ero/ikui informo pri la dua eldono de 2000 en la retbutiko de] [[Flandra Esperanto-Ligo|FEL]] ({{eo}})</ref> post kiam la aŭtorino mortis la 1-an de majo 1999, ĵus fininte la redaktadon por tiu dua eldono. {{Citaĵo |teksto = Ĉu la receptoj estas facile realigeblaj por eŭropanoj? Ĉu ĉiuj necesaj elementoj estas haveblaj ĉe ni? - Ho jes, ili estas facile realigeblaj por eŭropanoj. Unue, ĉar la plej multaj venis el Eŭropo kaj Ameriko. Due, ĉar la sendintoj aŭ mi mem donis variantojn se necesis. Kaj trie, ĉar en ĉiuj grandmagazenoj en okcidentaj landoj ekzistas sekcio por ekzotikaj nutraĵoj. Sed, mi devas konfesi, ke tri receptojn, verŝajne tre interesaj, el Ĉinio kaj Koreio, mi ne publikigis, ĉar mi ne kapablis kompreni la procedon de la kuirmetodo aŭ tute ne konas la bazajn materialojn, ekz. al mi tute ne konata fiŝo. - Apenaŭ oni volas kredi, ke tiom da receptoj vi mem elprovis hejme. Ĉu ili estas nur ‘oferto’, kiun vi proponas je la respondeco de aliaj homoj? - Escepte de la [[bujabeso]] mi elprovis ĉiujn kaj mia edzo kaj foje ankaŭ gastoj manĝis ilin senriske. Tute ne plaĉis al mi la ‘manioka torto’, farita laŭ mia maniero. Por doni al vi ideon kial mi okaze ne elprovas recepton, mi volas citi ekzemplon. En Monato 1990/1 ni publikigis italan specialaĵon, nomatan Napola sangokremaĵo. Temas pri dolĉa karnavala kremaĵo kun ĉokolado en kiun oni miksas porkan sangon. Kvankam mi manĝas [[budeno]]n, mi ne kapablas labori per sango en la kuirejo. |aŭtoro = en [[La Gazeto]] 77,<ref name="La Gazeto 1998"/> junio 1998, p. 16, okaze de la diplomiĝo de [[OSIEK]] en [[1998]] |verko = intervjuo de [[Maria Becker-Meisberger]] }} == Struktruro == La enhavo de la unua eldono de 1990 estas bone strukturita, kaj estas pli-malpli kiel oni atendas ĝin. Komence estas 8 paĝoj da sugestoj pri sana nutrado, sekvite de listo pri kutimaj mezurindikoj, ekzemple atentante ke internacie unu "[[funto]]" ne estas sama kvanto de gramoj en Francio/Germanio, Anglio aŭ Rusio. Tamen ĝenerale uziĝas la unuoj de la [[Sistemo Internacia de Unuoj]] (SI), kaj ne estas ampleksaj listegoj por transkalkulo de kaj al apartaj naciaj unuoj en Usono kaj Britio, kalkulante ke esperantistaj kuiristoj en tiuj landoj estas sufiĉe internaciaj por povi transkalkuli al SI-unuoj. Sekvas ekde :p. 19 [[supo]]j :p. 31 [[antaŭmanĝaĵo]]j :p. 39 [[fiŝaĵo]]j :p. 51 [[viandaĵo]]j :p. 75 [[legomo]]j kaj [[terpomo]]j :p. 87 [[salato]]j :p. 97 [[farunaĵo|farun-]], [[ovaĵo|ov-]] kaj [[pastaĵo]]j :p. 111 [[deserto]]j kaj [[dolĉaĵo|sukeraĵo]]j :p. 135 [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j, [[torto]]j :p. 165 [[saŭco]]j :p. 173 [[trinkaĵo]]j :p. 181 specialaj [[plado]]j (ekzemple en p. 183 ''bigos'', [[bigoso]], el [[Pollando]] kaj en p. 186 ''paella'', [[paeljo]], el [[Valencilando]]) == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://retbutiko.be/eo/ero/ikui prezento en la retbutiko de] [[Flandra Esperanto-Ligo]] de la dua eldono de [[2000]] ({{eo}}) <br/> {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Kuirlibroj]] j8enwjleah0va81ht556sxgn5cdpr2p 0 948739 9418349 2026-07-01T21:36:36Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Unua}} {{Informkesto renkontiĝo |loko = [[San Sebastián de los Reyes]], [[Madrida Regiono|Madrido]] {{Hispanio}} |bildo = }} La '''59-a Hispana Kongreso de Esperanto''' estis [[Hispana Esperanto-Kongreso]], kiu okazis de la 29a de aprilo ĝis la 1a de majo [[2000]], en [[San Sebastián de los Reyes]], [[Madrida Regiono|Madrido]], [[Hispanio]].<ref> Kongreslibro ''Hispana Esperanto-Kongreso 2000: San Sebastian de los Reyes (Madrid) de la 29a de apr..." 9418349 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Unua}} {{Informkesto renkontiĝo |loko = [[San Sebastián de los Reyes]], [[Madrida Regiono|Madrido]] {{Hispanio}} |bildo = }} La '''59-a Hispana Kongreso de Esperanto''' estis [[Hispana Esperanto-Kongreso]], kiu okazis de la 29a de aprilo ĝis la 1a de majo [[2000]], en [[San Sebastián de los Reyes]], [[Madrida Regiono|Madrido]], [[Hispanio]].<ref> Kongreslibro ''Hispana Esperanto-Kongreso 2000: San Sebastian de los Reyes (Madrid) de la 29a de aprilo ĝis la 1a de majo 2000''</ref> Salutis en la Kongreslibro [[Miguel Angel Sancho]], Prezidanto de Hispana Esperanto-Asocio; kaj Angel Reguena Fraile, urbestro de San Sebastián de los Reyes.<ref>Kongreslibro, pp. 3-5</ref> La Organiza skipo estis komponita de [[Ana Manero]], Manuel Pancorbo, Mónica Cruz, Lupe Sanz kun Madrida Esperanto-Liceo, Marcos Cruz kaj David Trigo. La kongresejo estis ĉe Avenida Federico García Lorca. Partoprenis 58 kongresanoj laŭ la provizora listo de aliĝintoj.<ref>Kongreslibro, pp. 31-32</ref> ==Programo== Menciendas jenaj programeroj:<ref>Kongreslibro, pp. 14-27</ref> * ''Aktiva paclaboro en Bosnio post la milito''. En sia prelego Sabine Trenner fokusis la laboron en la urbo [[Jajce]], kiu pro sia nuna komplika situacio ricevas specialan atenton de internaciaj organizoj. * ''Atelieroj luda kaj danca''. Tinkturado de T-ĉemizoj, bidumado (perlumado), [[jonglado]], dancado, paperfaldarto... * ''Historiaĵ kriterioj pri lingvodefendo''. Unu el la eblaj sekvoj de la tutmondiĝa procezo, kiun oni travivas, estas la rigora defendo de la propra lingvo fronte al la, tiel sentataj, invadoj de la [[angla]], kaj fronte al la supozata degenero kaŭzata de [[amaskomunikilo]]j. * ''Esperanto-kurso''. Enkonduka Esperanto-kurso por lerni la unuajn scioj pri la lingvo. * ''Diskutrondo: Esperanto kaj Interreto''. [[Interreto]] iĝis kaj iĝas unu el la plej bonaj interkomunikiloj en la esperanta komunumo. Tamen kelkaj ŝtonetoj staras sur la vojo, bremsantaj ĝian plej altan efikon. Partoprenos Miguel Ángel Sancho, pri la HEF-aj TTT-paĝoj, José F. Martfn del Pozo, pri sia sperto en interreta radio, kaj Manuel Pancorbo, pri esperantigo de [[komputilo]]j. * ''La laboro de Amnestio Internacia: Homrajtaj defioj por la 21 a jarcento''. La plej aktiva organizo pledanta por la [[homaj rajtoj]] en la mondo, [[Amnestio Internacia]], prezentos la ĉefajn trajtojn de sia nuna kaj estonta agado per la prelego de Eva Suárez-Llanos, anino de la Federacia Komitato de la hispana branĉo de Amnestio Internacia. * ''Esperanto kaj samtempa tradukado''. Parolantoj de Esperanto samcelas atingi altkvalitan kaj sendiskriminacion kune kun la gildo de samtempaj tradukistoj, t.e. de interpretistoj aŭ drogmanoj. Sed ne nur la publiko malkonas ambaŭ aktivadojn, sed ankaŭ unuj kaj la aliaj ne bone scias kio kunigas kaj disigas ilin en la internaci-komunika kampo. == Referencoj == {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== * [https://bitoteko.esperanto.es/xmlui/handle/11013/7815 Hispana Esperanto-Kongreso 2000: San Sebastian de los Reyes (Madrid) de la 29a de aprilo ĝis la 1a de majo 2000] en Bitoteko {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Esperanto-movado en Hispanio]] [[Kategorio:Hispana Kongreso de Esperanto]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2000]] [[Kategorio:Madrido]] [[Kategorio:2000 en Hispanio]] jk5v1h2rrjf92qb4d6jjcrsfe4efbtp 9418354 9418349 2026-07-01T21:49:14Z Kani 670 9418354 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Unua}} {{Informkesto renkontiĝo |loko = [[San Sebastián de los Reyes]], [[Madrida Regiono|Madrido]] {{Hispanio}} |bildo = }} La '''59-a Hispana Kongreso de Esperanto''' estis [[Hispana Esperanto-Kongreso]], kiu okazis de la 29a de aprilo ĝis la 1a de majo [[2000]], en [[San Sebastián de los Reyes]], [[Madrida Regiono|Madrido]], [[Hispanio]].<ref> Kongreslibro ''Hispana Esperanto-Kongreso 2000: San Sebastian de los Reyes (Madrid) de la 29a de aprilo ĝis la 1a de majo 2000''</ref> Salutis en la Kongreslibro [[Miguel Ángel Sancho]], Prezidanto de Hispana Esperanto-Asocio; kaj Angel Reguena Fraile, urbestro de San Sebastián de los Reyes.<ref>Kongreslibro, pp. 3-5</ref> La Organiza skipo estis komponita de [[Ana Manero]], Manuel Pancorbo, Mónica Cruz, Lupe Sanz kun Madrida Esperanto-Liceo, Marcos Cruz kaj David Trigo. La kongresejo estis ĉe Avenida Federico García Lorca. Partoprenis 58 kongresanoj laŭ la provizora listo de aliĝintoj.<ref>Kongreslibro, pp. 31-32</ref> ==Programo== Menciendas jenaj programeroj:<ref>Kongreslibro, pp. 14-27</ref> * ''Aktiva paclaboro en Bosnio post la milito''. En sia prelego Sabine Trenner fokusis la laboron en la urbo Jajce, kiu pro sia nuna komplika situacio ricevas specialan atenton de internaciaj organizoj. * ''Atelieroj luda kaj danca''. Tinkturado de T-ĉemizoj, bidumado (perlumado), [[ĵonglado]], dancado, paperfaldarto... * ''Historiaĵ kriterioj pri lingvodefendo''. Unu el la eblaj sekvoj de la tutmondiĝa procezo, kiun oni travivas, estas la rigora defendo de la propra lingvo fronte al la, tiel sentataj, invadoj de la [[angla]], kaj fronte al la supozata degenero kaŭzata de [[amaskomunikilo]]j. * ''Esperanto-kurso''. Enkonduka Esperanto-kurso por lerni la unuajn scioj pri la lingvo. * ''Diskutrondo: Esperanto kaj Interreto''. [[Interreto]] iĝis kaj iĝas unu el la plej bonaj interkomunikiloj en la esperanta komunumo. Tamen kelkaj ŝtonetoj staras sur la vojo, bremsantaj ĝian plej altan efikon. Partoprenos Miguel Ángel Sancho, pri la HEF-aj TTT-paĝoj, José F. Martfn del Pozo, pri sia sperto en interreta radio, kaj Manuel Pancorbo, pri esperantigo de [[komputilo]]j. * ''La laboro de Amnestio Internacia: Homrajtaj defioj por la 21 a jarcento''. La plej aktiva organizo pledanta por la [[homaj rajtoj]] en la mondo, [[Amnestio Internacia]], prezentos la ĉefajn trajtojn de sia nuna kaj estonta agado per la prelego de Eva Suárez-Llanos, anino de la Federacia Komitato de la hispana branĉo de Amnestio Internacia. * ''Esperanto kaj samtempa tradukado''. Parolantoj de Esperanto samcelas atingi altkvalitan kaj sendiskriminacion kune kun la gildo de samtempaj tradukistoj, t.e. de interpretistoj aŭ drogmanoj. Sed ne nur la publiko malkonas ambaŭ aktivadojn, sed ankaŭ unuj kaj la aliaj ne bone scias kio kunigas kaj disigas ilin en la internaci-komunika kampo. * ''Kial ne ekzistas verdaj steloj?'' Oni aŭskultadas multfoje de la [[astronomo]]j pri la koloro de la steloj, malgraŭ ke oni ne povas vidi tiajn nuancojn rigardante noktan ĉielon. Sed fakte steloj koloriĝas viditaj per bona [[teleskopo]]. Bedaŭrinde aŭ bonŝance, la ĉielo ne spegulas tradician esperantan simbolon, la verdan stelon: ne ekzistas verdaj steloj. [[David Galadf]], astronomo kaj distra scienca diskoniganto, aŭtoro de la libro "A ras de cielo" ("Ĉielnivele"), klarigis en sia prelego la aferon. * ''Koncerto de [[elektronika muziko]]''. La plej aktuala repertuaro de [[Solotronik]]. * Kvizo, Literatura ateliiero kaj Surpriza aktivaĵo. Seminario ''Vojoj el la konflikto. Traktado de aliaj opinioj kaj perspektivoj'' * ''Tri nuntempaj E-poetoJ: Nervi, Neves, Zifu''. [[Miguel Fernández]] prezentis en tritaga preleg-serio kaj ateliero la poetikojn de tri el la plej originalaj kaj brilaj poetoj en la nuna lirika panoramo en Esperantujo; la italo [[Mauro Nervi]], la portugalo [[Gonçalo Neves]] kaj la ĉino [[Mao Zifu]]. == Referencoj == {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== * [https://bitoteko.esperanto.es/xmlui/handle/11013/7815 Hispana Esperanto-Kongreso 2000: San Sebastian de los Reyes (Madrid) de la 29a de aprilo ĝis la 1a de majo 2000] en Bitoteko {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Esperanto-movado en Hispanio]] [[Kategorio:Hispana Kongreso de Esperanto]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2000]] [[Kategorio:Madrido]] [[Kategorio:2000 en Hispanio]] ke0wmk0b5xlaa1il4otpppkrlmmsthj 9418358 9418354 2026-07-01T21:53:55Z Kani 670 9418358 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Unua}} {{Informkesto renkontiĝo |loko = [[San Sebastián de los Reyes]], [[Madrida Regiono|Madrido]] {{Hispanio}} |bildo = }} La '''59-a Hispana Kongreso de Esperanto''' estis [[Hispana Esperanto-Kongreso]], kiu okazis de la 29a de aprilo ĝis la 1a de majo [[2000]], en [[San Sebastián de los Reyes]], [[Madrida Regiono|Madrido]], [[Hispanio]].<ref> Kongreslibro ''Hispana Esperanto-Kongreso 2000: San Sebastian de los Reyes (Madrid) de la 29a de aprilo ĝis la 1a de majo 2000''</ref> Salutis en la Kongreslibro [[Miguel Ángel Sancho]], Prezidanto de Hispana Esperanto-Asocio; kaj Angel Reguena Fraile, urbestro de San Sebastián de los Reyes.<ref>Kongreslibro, pp. 3-5</ref> La Organiza skipo estis komponita de [[Ana Manero]], Manuel Pancorbo, Mónica Cruz, Lupe Sanz kun Madrida Esperanto-Liceo, Marcos Cruz kaj David Trigo. La kongresejo estis ĉe Avenida Federico García Lorca. Partoprenis 58 kongresanoj laŭ la provizora listo de aliĝintoj.<ref>Kongreslibro, pp. 31-32</ref> ==Programo== Menciendas jenaj programeroj:<ref>Kongreslibro, pp. 14-27</ref> * ''Aktiva paclaboro en Bosnio post la milito''. En sia prelego Sabine Trenner fokusis la laboron en la urbo Jajce, kiu pro sia nuna komplika situacio ricevas specialan atenton de internaciaj organizoj. * ''Atelieroj luda kaj danca''. Tinkturado de T-ĉemizoj, bidumado (perlumado), [[ĵonglado]], dancado, paperfaldarto... * ''Historiaĵ kriterioj pri lingvodefendo''. Unu el la eblaj sekvoj de la tutmondiĝa procezo, kiun oni travivas, estas la rigora defendo de la propra lingvo fronte al la, tiel sentataj, invadoj de la [[angla]], kaj fronte al la supozata degenero kaŭzata de [[amaskomunikilo]]j. * ''Esperanto-kurso''. Enkonduka Esperanto-kurso por lerni la unuajn scioj pri la lingvo. * ''Diskutrondo: Esperanto kaj Interreto''. [[Interreto]] iĝis kaj iĝas unu el la plej bonaj interkomunikiloj en la esperanta komunumo. Tamen kelkaj ŝtonetoj staras sur la vojo, bremsantaj ĝian plej altan efikon. Partoprenos Miguel Ángel Sancho, pri la HEF-aj TTT-paĝoj, José F. Martfn del Pozo, pri sia sperto en interreta radio, kaj Manuel Pancorbo, pri esperantigo de [[komputilo]]j. * ''La laboro de Amnestio Internacia: Homrajtaj defioj por la 21 a jarcento''. La plej aktiva organizo pledanta por la [[homaj rajtoj]] en la mondo, [[Amnestio Internacia]], prezentos la ĉefajn trajtojn de sia nuna kaj estonta agado per la prelego de Eva Suárez-Llanos, anino de la Federacia Komitato de la hispana branĉo de Amnestio Internacia. * ''Esperanto kaj samtempa tradukado''. Parolantoj de Esperanto samcelas atingi altkvalitan kaj sendiskriminacion kune kun la gildo de samtempaj tradukistoj, t.e. de interpretistoj aŭ drogmanoj. Sed ne nur la publiko malkonas ambaŭ aktivadojn, sed ankaŭ unuj kaj la aliaj ne bone scias kio kunigas kaj disigas ilin en la internaci-komunika kampo. * ''Kial ne ekzistas verdaj steloj?'' Oni aŭskultadas multfoje de la [[astronomo]]j pri la koloro de la steloj, malgraŭ ke oni ne povas vidi tiajn nuancojn rigardante noktan ĉielon. Sed fakte steloj koloriĝas viditaj per bona [[teleskopo]]. Bedaŭrinde aŭ bonŝance, la ĉielo ne spegulas tradician esperantan simbolon, la verdan stelon: ne ekzistas verdaj steloj. [[David Galadí]], astronomo kaj distra scienca diskoniganto, aŭtoro de la libro "A ras de cielo" ("Ĉielnivele"), klarigis en sia prelego la aferon. * ''Koncerto de [[elektronika muziko]]''. La plej aktuala repertuaro de [[Solotronik]]. * Kvizo, Literatura ateliiero kaj Surpriza aktivaĵo. Seminario ''Vojoj el la konflikto. Traktado de aliaj opinioj kaj perspektivoj'' * ''Tri nuntempaj E-poetoj: Nervi, Neves, Zifu''. [[Miguel Fernández]] prezentis en tritaga preleg-serio kaj ateliero la [[poetiko]]jn de tri el la plej originalaj kaj brilaj poetoj en la nuna lirika panoramo en Esperantujo; la italo [[Mauro Nervi]], la portugalo [[Gonçalo Neves]] kaj la ĉino [[Mao Zifu]]. == Referencoj == {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== * [https://bitoteko.esperanto.es/xmlui/handle/11013/7815 Hispana Esperanto-Kongreso 2000: San Sebastian de los Reyes (Madrid) de la 29a de aprilo ĝis la 1a de majo 2000] en Bitoteko {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Esperanto-movado en Hispanio]] [[Kategorio:Hispana Kongreso de Esperanto]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2000]] [[Kategorio:Madrido]] [[Kategorio:2000 en Hispanio]] c1v01824pqtt35ac0l5d0v5la4us6ti 9418363 9418358 2026-07-01T22:00:45Z Kani 670 9418363 wikitext text/x-wiki {{Unua}} {{Informkesto renkontiĝo |loko = [[San Sebastián de los Reyes]], [[Madrida Regiono|Madrido]] {{Hispanio}} |bildo = }} La '''59-a Hispana Kongreso de Esperanto''' estis [[Hispana Esperanto-Kongreso]], kiu okazis de la 29a de aprilo ĝis la 1a de majo [[2000]], en [[San Sebastián de los Reyes]], [[Madrida Regiono|Madrido]], [[Hispanio]].<ref> Kongreslibro ''Hispana Esperanto-Kongreso 2000: San Sebastian de los Reyes (Madrid) de la 29a de aprilo ĝis la 1a de majo 2000''</ref> Salutis en la Kongreslibro [[Miguel Ángel Sancho]], Prezidanto de Hispana Esperanto-Asocio; kaj Angel Reguena Fraile, urbestro de San Sebastián de los Reyes.<ref>Kongreslibro, pp. 3-5</ref> La Organiza skipo estis komponita de [[Ana Manero]], Manuel Pancorbo, Mónica Cruz, Lupe Sanz kun Madrida Esperanto-Liceo, Marcos Cruz kaj David Trigo. La kongresejo estis ĉe Avenida Federico García Lorca. Partoprenis 58 kongresanoj laŭ la provizora listo de aliĝintoj.<ref>Kongreslibro, pp. 31-32</ref> ==Programo== Menciendas jenaj programeroj:<ref>Kongreslibro, pp. 14-27</ref> * ''Aktiva paclaboro en Bosnio post la milito''. En sia prelego Sabine Trenner fokusis la laboron en la urbo Jajce, kiu pro sia nuna komplika situacio ricevas specialan atenton de internaciaj organizoj. * ''Atelieroj luda kaj danca''. Tinkturado de T-ĉemizoj, bidumado (perlumado), [[ĵonglado]], dancado, paperfaldarto... * ''Historiaĵ kriterioj pri lingvodefendo''. Unu el la eblaj sekvoj de la tutmondiĝa procezo, kiun oni travivas, estas la rigora defendo de la propra lingvo fronte al la, tiel sentataj, invadoj de la [[angla]], kaj fronte al la supozata degenero kaŭzata de [[amaskomunikilo]]j. * ''Esperanto-kurso''. Enkonduka Esperanto-kurso por lerni la unuajn scioj pri la lingvo. * ''Diskutrondo: Esperanto kaj Interreto''. [[Interreto]] iĝis kaj iĝas unu el la plej bonaj interkomunikiloj en la esperanta komunumo. Tamen kelkaj ŝtonetoj staras sur la vojo, bremsantaj ĝian plej altan efikon. Partoprenos Miguel Ángel Sancho, pri la HEF-aj TTT-paĝoj, José F. Martfn del Pozo, pri sia sperto en interreta radio, kaj Manuel Pancorbo, pri esperantigo de [[komputilo]]j. * ''La laboro de Amnestio Internacia: Homrajtaj defioj por la 21 a jarcento''. La plej aktiva organizo pledanta por la [[homaj rajtoj]] en la mondo, [[Amnestio Internacia]], prezentos la ĉefajn trajtojn de sia nuna kaj estonta agado per la prelego de Eva Suárez-Llanos, anino de la Federacia Komitato de la hispana branĉo de Amnestio Internacia. * ''Esperanto kaj samtempa tradukado''. Parolantoj de Esperanto samcelas atingi altkvalitan kaj sendiskriminacion kune kun la gildo de samtempaj tradukistoj, t.e. de interpretistoj aŭ drogmanoj. Sed ne nur la publiko malkonas ambaŭ aktivadojn, sed ankaŭ unuj kaj la aliaj ne bone scias kio kunigas kaj disigas ilin en la internaci-komunika kampo. * ''Kial ne ekzistas verdaj steloj?'' Oni aŭskultadas multfoje de la [[astronomo]]j pri la koloro de la steloj, malgraŭ ke oni ne povas vidi tiajn nuancojn rigardante noktan ĉielon. Sed fakte steloj koloriĝas viditaj per bona [[teleskopo]]. Bedaŭrinde aŭ bonŝance, la ĉielo ne spegulas tradician esperantan simbolon, la verdan stelon: ne ekzistas verdaj steloj. [[David Galadí]], astronomo kaj distra scienca diskoniganto, aŭtoro de la libro "A ras de cielo" ("Ĉielnivele"), klarigis en sia prelego la aferon. * ''Koncerto de [[elektronika muziko]]''. La plej aktuala repertuaro de [[Solotronik]]. * Kvizo, Literatura ateliiero kaj Surpriza aktivaĵo. Seminario ''Vojoj el la konflikto. Traktado de aliaj opinioj kaj perspektivoj'' * ''Tri nuntempaj E-poetoj: Nervi, Neves, Zifu''. [[Miguel Fernández]] prezentis en tritaga preleg-serio kaj ateliero la [[poetiko]]jn de tri el la plej originalaj kaj brilaj poetoj en la nuna lirika panoramo en Esperantujo; la italo [[Mauro Nervi]], la portugalo [[Gonçalo Neves]] kaj la ĉino [[Mao Zifu]]. == Referencoj == {{Referencoj}} ==Eksteraj ligiloj== * [https://bitoteko.esperanto.es/xmlui/handle/11013/7815 Hispana Esperanto-Kongreso 2000: San Sebastian de los Reyes (Madrid) de la 29a de aprilo ĝis la 1a de majo 2000] en Bitoteko {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Esperanto-movado en Hispanio]] [[Kategorio:Hispana Kongreso de Esperanto]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2000]] [[Kategorio:Madrido]] [[Kategorio:2000 en Hispanio]] 3vtozbtauibq3veth8ggnrg67qq9upr 6 948740 9418353 2026-07-01T21:48:45Z ThomasPusch 1869 {Informo por dosiero | priskribo = la foton faris mi mem, de la titolpaĝo de mia kuirlibro, en la propra kuirejo | fonto = propra foto, kiun mi miaflanke publikigas je libera komunaĵo, sed la titolpaĝo idee apartenas al la eldonejo [[Flandra Esperanto-Ligo]], kaj la titolpaĝa foto ankaŭ estas kopirajta posedaĵo de la fotisto Joris Luyten el Antverpeno - tial la dosiero tamen traktiĝu kiel titolpaĝo uzata je justa uzo | aŭtoro = vidu supre | dato = 2026-07-01 | perm... 9418353 wikitext text/x-wiki == Resumo == {Informo por dosiero | priskribo = la foton faris mi mem, de la titolpaĝo de mia kuirlibro, en la propra kuirejo | fonto = propra foto, kiun mi miaflanke publikigas je libera komunaĵo, sed la titolpaĝo idee apartenas al la eldonejo [[Flandra Esperanto-Ligo]], kaj la titolpaĝa foto ankaŭ estas kopirajta posedaĵo de la fotisto Joris Luyten el Antverpeno - tial la dosiero tamen traktiĝu kiel titolpaĝo uzata je justa uzo | aŭtoro = vidu supre | dato = 2026-07-01 | permeso = {{propra|cc-by-sa-all}} {{ne al la komunejo}} | aliaj versioj = | rimarkoj = }} kx8pm0vxyeykvjxgx7i5gufyn16w5as 9418356 9418353 2026-07-01T21:52:38Z ThomasPusch 1869 /* Resumo */ 9418356 wikitext text/x-wiki == Resumo == {{Informo por dosiero | priskribo = la foton faris mi mem, de la titolpaĝo de mia kuirlibro, en la propra kuirejo | fonto = propra foto, kiun mi miaflanke publikigas je libera komunaĵo, sed la titolpaĝo idee apartenas al la eldonejo [[Flandra Esperanto-Ligo]], kaj la titolpaĝa foto ankaŭ estas kopirajta posedaĵo de la fotisto Joris Luyten el Antverpeno - tial la dosiero tamen traktiĝu kiel foto de kopirajta librokovrilo uzata je justa uzo kaj uziĝu nur ĉi tie, ne en la komunejo | aŭtoro = vidu supre | dato = 2026-07-01 | permeso = {{cc-by-sa-all}} {{librokovrilo}} {{ne al la komunejo}} | aliaj versioj = | rimarkoj = }} g890y8ie62kk1v96df5f6zsoihcwuby 9418357 9418356 2026-07-01T21:53:45Z ThomasPusch 1869 9418357 wikitext text/x-wiki == Resumo == {{Informo por dosiero | priskribo = kovrilo de la kuirlibro [[Internacie kuiri]], unua eldono de 1990, la foton faris mi mem, de la titolpaĝo de mia kuirlibro, en la propra kuirejo | fonto = propra foto, kiun mi miaflanke publikigas je libera komunaĵo, sed la titolpaĝo idee apartenas al la eldonejo [[Flandra Esperanto-Ligo]], kaj la titolpaĝa foto ankaŭ estas kopirajta posedaĵo de la fotisto Joris Luyten el Antverpeno - tial la dosiero tamen traktiĝu kiel foto de kopirajta librokovrilo uzata je justa uzo kaj uziĝu nur ĉi tie, ne en la komunejo | aŭtoro = vidu supre | dato = 2026-07-01 | permeso = {{cc-by-sa-all}} {{librokovrilo}} {{ne al la komunejo}} | aliaj versioj = | rimarkoj = }} etcm7pp4oqqeyy6b82bm27df11vo4ok 1 948741 9418360 2026-07-01T21:59:42Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "La titolon pri la [[monografio]] ''L'espéranto'', kiu en la unua versio de la artikolo en 2005 metiĝis en interna ligilo, la uzanto Roberto transformis al ruĝa ligilo ''[[L'espéranto]]'' en februaro 2006. ~~~~" 9418360 wikitext text/x-wiki La titolon pri la [[monografio]] ''L'espéranto'', kiu en la unua versio de la artikolo en 2005 metiĝis en interna ligilo, la uzanto Roberto transformis al ruĝa ligilo ''[[L'espéranto]]'' en februaro 2006. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:59, 1 jul. 2026 (UTC) aj0cqk95s8l2oe37a66g6qsl6iwgb50 9418377 9418360 2026-07-01T23:27:05Z ThomasPusch 1869 9418377 wikitext text/x-wiki {{re|Roberto|Miroslav MALOVEC|Dominik|Thomas Guibal|Arbarulo}} La titolon pri la [[monografio]] ''L'espéranto'', kiun en la unua versio de la artikolo en 2005 Miroslavo metiĝis sen interna ligilo, la uzanto Roberto transformis al ruĝa ligilo ''[[L'espéranto]]'' en februaro 2006. Sed intertempe pasis pli ol 2 jardekoj, nun estas somero 2026, kaj daŭre ne estas artikolo. Momente provizore validas interkonsento, ke ne eblas pridubi ruĝan ligilon, se ekzistas vikidatuma ero kaj alilingvaj artikoloj ekzistas en ... jen jam malsamopinias la kriterioj, iuj kiel mi dirus: en tri-kvin internacie kompreneblaj lingvoj, aliaj kiel Arbarulo diras, en unu, kiel ajn nekomprenebla lingvo, ĉion jam eblas aŭtomate tradukigi, ne gravas atendi tekstokreon 20, 30 aŭ 50 jarojn aŭ eterne, kaj ne gravas ĉu esperantisto aŭ neesperantista anonimulo plantis en iu teksto unu aŭ 200 ruĝajn ligilojn. Ĉi-tie, pri la monografio ''[[L'espéranto]]'', nun samkiel en 2006 daŭre ne estas vikidatuma ero (almenaŭ mi ne sukcesas trovi ĝin), kaj mi ne trovas artikolon ''L'espéranto'' en la franca aŭ iu alia vikipedio. Do mi proponas almenaŭ pragmatisme alidirektilon al la celo [[Pierre Janton#L'Espéranto]]. Arbarulo forte kontraŭbatalas min, pensante ke mi volas fuŝforigi ĉiujn ruĝajn ligilojn, almenaŭ tiujn, kiuj restas senŝanĝe ekde pli ol 2 ĝis 3 semajnoj. Kaj mi konfesas ke ĉe iuj elektitaj al mi aparte sensencaj ruĝaj ligiloj mi jam pledis pri forigo de ruĝa ligilo, se ene de 4 aŭ 8 jaroj neniu sukcesis almenaŭ ekkrei artikolan ĝermon de tri frazoj. Ĝustas ke mi skeptikas ĉu ankoraŭ sukcesos atendi esperantan artikolon, se ruĝa ligilo restis senŝanĝe ruĝa dum 12 aŭ 20 jaroj, sed hodiaŭ mi mem kontraŭagis mian skeptikemon, per bluigo de la nova teksto [[Internacie kiuri]] kiu same estis ruĝa ligilo ekde februaro 2006, same antaŭ pli ol 20 jaroj. Sed tie mi trovis mian propran ekzempleron de la libro kaj delonge sentis mankon de la teksto, do havis apartan motivon. Mi tute bonvenigus ankaŭ apartan tekston pri la [[monografio]] ''[[L'espéranto]]'', nur mi ne sentas min kapabla mem krei ĝin. Povas esti, se mi hodiaŭ surprize fari tekston [[Internacie kiuri]] el ruĝa ligilo de ekde februaro 2006, ke tiam iu alia same surprize ankaŭ povas krei ''[[L'espéranto]]'' same atendite ekde komenco de 2006. Sed eble ne. Ĉu iu el vi havas la francan libron de Pierre Janton, aŭ povas ke simple el la reto kunskrapi sufiĉe da materialo por baza artikolo kun {{ŝ|informkesto Esperanto-libro}}?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:59, 1 jul. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Mi komprenas ke via sangopremo daŭre kreskas, ĉar vi estas konvinkita ke mi daŭre kaŝe fuŝforigas ĉiutage dekojn da ruĝaj ligiloj, kvankam mi ne devus. Mi mem sentas ke nia batalado estas iom infaneca, sed eĉ infanece, mi volas mallonge montri al vi ke en la lastaj du tagoj mi pensas ke mi ne ŝanĝis eĉ unu multjare ruĝan ligilon al simpla teksto, sed mi en nova apartigilo [[Bucy]] kreis 5 novajn ruĝajn ligilojn kaj ene de du tagoj bluigis 4, do estas unu, en alia apartigilo [[Brie]] kreis 9 novajn ruĝajn ligilojn, bluigis unu kaj restas 8 pli ol hieraŭ, la 2 novajn ruĝajn ligilojn de mi en la teksto [[Vestfalia ligo de urboj]] eblas NE kalkuli, ĉar vi jam vidis ilin, sed en la lista teksto [[arondismento Laon]] mi nun vidigis mian jam pli frue preparitan liston de francaj komunumoj, per tio aldonis 200 novajn ruĝajn ligilojn, kaj hodiaŭ bluigis 53 de ili, do restas 147 ruĝaj ligiloj pli ol hieraŭ. Do estas 160 novaj ruĝaj ligiloj de mi nur pri Francio kaj nur el mia agado de hodiaŭ, sed mi pensas ke tiuj 160 truoj estas bonaj celoj de estontaj paĝokreoj, mi kompreneble tre ĝojas se iu alia bluigas ilin, sed ankaŭ povas sukcesi bluigi tiujn 160 paĝojn ene de 3 monatoj. Ankaŭ se mi mem sentas min malagrabla krei ĉiutage 5 000 novajn ruĝajn ligilojn, havante la impreson ke en tiom da paĝoj (nur pensante pri geografio de Britio, Usono kaj Kanado) jam estas dek- eble centmiloj da ruĝaj ligiloj el la 2000-aj jaroj, planti novajn ruĝajn ligilojn en dimensioj de centoj estas en ordo al mi... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 1 jul. 2026 (UTC) 8iftwptl2kl1moda1t7h12skeg9jv92 9418378 9418377 2026-07-01T23:27:58Z ThomasPusch 1869 9418378 wikitext text/x-wiki {{re|Roberto|Miroslav MALOVEC|Dominik|Thomas Guibal|Arbarulo}} La titolon pri la [[monografio]] ''L'espéranto'', kiun en la unua versio de la artikolo en 2005 Miroslavo metiĝis sen interna ligilo, la uzanto Roberto transformis al ruĝa ligilo ''[[L'espéranto]]'' en februaro 2006. Sed intertempe pasis pli ol 2 jardekoj, nun estas somero 2026, kaj daŭre ne estas artikolo. Momente provizore validas interkonsento, ke ne eblas pridubi ruĝan ligilon, se ekzistas vikidatuma ero kaj alilingvaj artikoloj ekzistas en ... jen jam malsamopinias la kriterioj, iuj kiel mi dirus: en tri-kvin internacie kompreneblaj lingvoj, aliaj kiel Arbarulo diras, en unu, kiel ajn nekomprenebla lingvo, ĉion jam eblas aŭtomate tradukigi, ne gravas atendi tekstokreon 20, 30 aŭ 50 jarojn aŭ eterne, kaj ne gravas ĉu esperantisto aŭ neesperantista anonimulo plantis en iu teksto unu aŭ 200 ruĝajn ligilojn. Ĉi-tie, pri la monografio ''[[L'espéranto]]'', nun samkiel en 2006 daŭre ne estas vikidatuma ero (almenaŭ mi ne sukcesas trovi ĝin), kaj mi ne trovas artikolon ''L'espéranto'' en la franca aŭ iu alia vikipedio. Do mi proponas almenaŭ pragmatisme alidirektilon al la celo [[Pierre Janton#L'Espéranto]]. Arbarulo forte kontraŭbatalas min, pensante ke mi volas fuŝforigi ĉiujn ruĝajn ligilojn, almenaŭ tiujn, kiuj restas senŝanĝe ekde pli ol 2 ĝis 3 semajnoj. Kaj mi konfesas ke ĉe iuj elektitaj al mi aparte sensencaj ruĝaj ligiloj mi jam pledis pri forigo de ruĝa ligilo, se ene de 4 aŭ 8 jaroj neniu sukcesis almenaŭ ekkrei artikolan ĝermon de tri frazoj. Ĝustas ke mi skeptikas ĉu ankoraŭ sukcesos atendi esperantan artikolon, se ruĝa ligilo restis senŝanĝe ruĝa dum 12 aŭ 20 jaroj, sed hodiaŭ mi mem kontraŭagis mian skeptikemon, per bluigo de la nova teksto [[Internacie kuiri]] kiu same estis ruĝa ligilo ekde februaro 2006, same antaŭ pli ol 20 jaroj. Sed tie mi trovis mian propran ekzempleron de la libro kaj delonge sentis mankon de la teksto, do havis apartan motivon. Mi tute bonvenigus ankaŭ apartan tekston pri la [[monografio]] ''[[L'espéranto]]'', nur mi ne sentas min kapabla mem krei ĝin. Povas esti, se mi hodiaŭ surprize fari tekston [[Internacie kiuri]] el ruĝa ligilo de ekde februaro 2006, ke tiam iu alia same surprize ankaŭ povas krei ''[[L'espéranto]]'' same atendite ekde komenco de 2006. Sed eble ne. Ĉu iu el vi havas la francan libron de Pierre Janton, aŭ povas ke simple el la reto kunskrapi sufiĉe da materialo por baza artikolo kun {{ŝ|informkesto Esperanto-libro}}?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:59, 1 jul. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Mi komprenas ke via sangopremo daŭre kreskas, ĉar vi estas konvinkita ke mi daŭre kaŝe fuŝforigas ĉiutage dekojn da ruĝaj ligiloj, kvankam mi ne devus. Mi mem sentas ke nia batalado estas iom infaneca, sed eĉ infanece, mi volas mallonge montri al vi ke en la lastaj du tagoj mi pensas ke mi ne ŝanĝis eĉ unu multjare ruĝan ligilon al simpla teksto, sed mi en nova apartigilo [[Bucy]] kreis 5 novajn ruĝajn ligilojn kaj ene de du tagoj bluigis 4, do estas unu, en alia apartigilo [[Brie]] kreis 9 novajn ruĝajn ligilojn, bluigis unu kaj restas 8 pli ol hieraŭ, la 2 novajn ruĝajn ligilojn de mi en la teksto [[Vestfalia ligo de urboj]] eblas NE kalkuli, ĉar vi jam vidis ilin, sed en la lista teksto [[arondismento Laon]] mi nun vidigis mian jam pli frue preparitan liston de francaj komunumoj, per tio aldonis 200 novajn ruĝajn ligilojn, kaj hodiaŭ bluigis 53 de ili, do restas 147 ruĝaj ligiloj pli ol hieraŭ. Do estas 160 novaj ruĝaj ligiloj de mi nur pri Francio kaj nur el mia agado de hodiaŭ, sed mi pensas ke tiuj 160 truoj estas bonaj celoj de estontaj paĝokreoj, mi kompreneble tre ĝojas se iu alia bluigas ilin, sed ankaŭ povas sukcesi bluigi tiujn 160 paĝojn ene de 3 monatoj. Ankaŭ se mi mem sentas min malagrabla krei ĉiutage 5 000 novajn ruĝajn ligilojn, havante la impreson ke en tiom da paĝoj (nur pensante pri geografio de Britio, Usono kaj Kanado) jam estas dek- eble centmiloj da ruĝaj ligiloj el la 2000-aj jaroj, planti novajn ruĝajn ligilojn en dimensioj de centoj estas en ordo al mi... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 1 jul. 2026 (UTC) so7936p6ma2lne7amwq8ld736cidp2m 9418379 9418378 2026-07-01T23:28:24Z ThomasPusch 1869 9418379 wikitext text/x-wiki {{re|Roberto|Miroslav MALOVEC|Dominik|Thomas Guibal|Arbarulo}} La titolon pri la [[monografio]] ''L'espéranto'', kiun en la unua versio de la artikolo en 2005 Miroslavo metiĝis sen interna ligilo, la uzanto Roberto transformis al ruĝa ligilo ''[[L'espéranto]]'' en februaro 2006. Sed intertempe pasis pli ol 2 jardekoj, nun estas somero 2026, kaj daŭre ne estas artikolo. Momente provizore validas interkonsento, ke ne eblas pridubi ruĝan ligilon, se ekzistas vikidatuma ero kaj alilingvaj artikoloj ekzistas en ... jen jam malsamopinias la kriterioj, iuj kiel mi dirus: en tri-kvin internacie kompreneblaj lingvoj, aliaj kiel Arbarulo diras, en unu, kiel ajn nekomprenebla lingvo, ĉion jam eblas aŭtomate tradukigi, ne gravas atendi tekstokreon 20, 30 aŭ 50 jarojn aŭ eterne, kaj ne gravas ĉu esperantisto aŭ neesperantista anonimulo plantis en iu teksto unu aŭ 200 ruĝajn ligilojn. Ĉi-tie, pri la monografio ''[[L'espéranto]]'', nun samkiel en 2006 daŭre ne estas vikidatuma ero (almenaŭ mi ne sukcesas trovi ĝin), kaj mi ne trovas artikolon ''L'espéranto'' en la franca aŭ iu alia vikipedio. Do mi proponas almenaŭ pragmatisme alidirektilon al la celo [[Pierre Janton#L'Espéranto]]. Arbarulo forte kontraŭbatalas min, pensante ke mi volas fuŝforigi ĉiujn ruĝajn ligilojn, almenaŭ tiujn, kiuj restas senŝanĝe ekde pli ol 2 ĝis 3 semajnoj. Kaj mi konfesas ke ĉe iuj elektitaj al mi aparte sensencaj ruĝaj ligiloj mi jam pledis pri forigo de ruĝa ligilo, se ene de 4 aŭ 8 jaroj neniu sukcesis almenaŭ ekkrei artikolan ĝermon de tri frazoj. Ĝustas ke mi skeptikas ĉu ankoraŭ sukcesos atendi esperantan artikolon, se ruĝa ligilo restis senŝanĝe ruĝa dum 12 aŭ 20 jaroj, sed hodiaŭ mi mem kontraŭagis mian skeptikemon, per bluigo de la nova teksto [[Internacie kuiri]] kiu same estis ruĝa ligilo ekde februaro 2006, same antaŭ pli ol 20 jaroj. Sed tie mi trovis mian propran ekzempleron de la libro kaj delonge sentis mankon de la teksto, do havis apartan motivon. Mi tute bonvenigus ankaŭ apartan tekston pri la [[monografio]] ''[[L'espéranto]]'', nur mi ne sentas min kapabla mem krei ĝin. Povas esti, se mi hodiaŭ surprize fari tekston [[Internacie kuiri]] el ruĝa ligilo de ekde februaro 2006, ke tiam iu alia same surprize ankaŭ povas krei ''[[L'espéranto]]'' same atendite ekde komenco de 2006. Sed eble ne. Ĉu iu el vi havas la francan libron de Pierre Janton, aŭ povas ke simple el la reto kunskrapi sufiĉe da materialo por baza artikolo kun {{ŝ|informkesto Esperanto-libro}}?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:59, 1 jul. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Mi komprenas ke via sangopremo daŭre kreskas, ĉar vi estas konvinkita ke mi daŭre kaŝe fuŝforigas ĉiutage dekojn da ruĝaj ligiloj, kvankam mi ne devus. Mi mem sentas ke nia batalado estas iom infaneca, sed eĉ infanece, mi volas mallonge montri al vi ke en la lastaj du tagoj mi pensas ke mi ne ŝanĝis eĉ unu multjare ruĝan ligilon al simpla teksto, sed mi en nova apartigilo [[Bucy]] kreis 5 novajn ruĝajn ligilojn kaj ene de du tagoj bluigis 4, do estas unu, en alia apartigilo [[Brie]] kreis 9 novajn ruĝajn ligilojn, bluigis unu kaj restas 8 pli ol hieraŭ, la 2 novajn ruĝajn ligilojn de mi en la teksto [[Vestfalia ligo de urboj]] eblas NE kalkuli, ĉar vi jam vidis ilin, sed en la lista teksto [[arondismento Laon]] mi nun vidigis mian jam pli frue preparitan liston de francaj komunumoj, per tio aldonis 200 novajn ruĝajn ligilojn, kaj hodiaŭ bluigis 53 de ili, do restas 147 ruĝaj ligiloj pli ol hieraŭ. Do estas 160 novaj ruĝaj ligiloj de mi nur pri Francio kaj nur el mia agado de hodiaŭ, sed mi pensas ke tiuj 160 truoj estas bonaj celoj de estontaj paĝokreoj, mi kompreneble tre ĝojas se iu alia bluigas ilin, sed ankaŭ povas sukcesi bluigi tiujn 160 paĝojn ene de 3 monatoj. Ankaŭ se mi mem sentas min malagrabla krei ĉiutage 5 000 novajn ruĝajn ligilojn, havante la impreson ke en tiom da paĝoj (nur pensante pri geografio de Britio, Usono kaj Kanado) jam estas dek- eble centmiloj da ruĝaj ligiloj el la 2000-aj jaroj, planti novajn ruĝajn ligilojn en dimensioj de centoj estas en ordo al mi... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 1 jul. 2026 (UTC) k8mdvhrxwgki3ubhgyr4cesyfyvl225 9418381 9418379 2026-07-01T23:32:49Z ThomasPusch 1869 9418381 wikitext text/x-wiki {{re|Roberto|Miroslav MALOVEC|Dominik|Thomas Guibal|Arbarulo}} La titolon pri la [[monografio]] ''L'espéranto'', kiun en la unua versio de la artikolo en 2005 Miroslavo metiĝis sen interna ligilo, la uzanto Roberto transformis al ruĝa ligilo ''[[L'espéranto]]'' en februaro 2006. Sed intertempe pasis pli ol 2 jardekoj, nun estas somero 2026, kaj daŭre ne estas artikolo. Momente provizore validas interkonsento, ke ne eblas pridubi ruĝan ligilon, se ekzistas vikidatuma ero kaj alilingvaj artikoloj ekzistas en ... jen jam malsamopinias la kriterioj, iuj kiel mi dirus: en tri-kvin internacie kompreneblaj lingvoj, aliaj kiel Arbarulo diras, en unu, kiel ajn nekomprenebla lingvo, ĉion jam eblas aŭtomate tradukigi, ne gravas atendi tekstokreon 20, 30 aŭ 50 jarojn aŭ eterne, kaj ne gravas ĉu esperantisto aŭ neesperantista anonimulo plantis en iu teksto unu aŭ 200 ruĝajn ligilojn. Ĉi-tie, pri la monografio ''[[L'espéranto]]'', nun samkiel en 2006 daŭre ne estas vikidatuma ero (almenaŭ mi ne sukcesas trovi ĝin), kaj mi ne trovas artikolon ''L'espéranto'' en la franca aŭ iu alia vikipedio. Do mi proponas almenaŭ pragmatisme alidirektilon al la celo [[Pierre Janton#L'Espéranto]]. Arbarulo forte kontraŭbatalas min, pensante ke mi volas fuŝforigi ĉiujn ruĝajn ligilojn, almenaŭ tiujn, kiuj restas senŝanĝe ekde pli ol 2 ĝis 3 semajnoj. Kaj mi konfesas ke ĉe iuj elektitaj al mi aparte sensencaj ruĝaj ligiloj mi jam pledis pri forigo de ruĝa ligilo, se ene de 4 aŭ 8 jaroj neniu sukcesis almenaŭ ekkrei artikolan ĝermon de tri frazoj. Ĝustas ke mi skeptikas ĉu ankoraŭ sukcesos atendi esperantan artikolon, se ruĝa ligilo restis senŝanĝe ruĝa dum 12 aŭ 20 jaroj, sed hodiaŭ mi mem kontraŭagis mian skeptikemon, per bluigo de la nova teksto [[Internacie kuiri]] kiu same estis ruĝa ligilo ekde februaro 2006, same antaŭ pli ol 20 jaroj. Sed tie mi trovis mian propran ekzempleron de la libro kaj delonge sentis mankon de la teksto, do havis apartan motivon. Mi tute bonvenigus ankaŭ apartan tekston pri la [[monografio]] ''[[L'espéranto]]'', nur mi ne sentas min kapabla mem krei ĝin. Povas esti, se mi hodiaŭ surprize fari tekston [[Internacie kuiri]] el ruĝa ligilo de ekde februaro 2006, ke tiam iu alia same surprize ankaŭ povas krei ''[[L'espéranto]]'' same atendite ekde komenco de 2006. Sed eble ne. Ĉu iu el vi havas la francan libron de Pierre Janton, aŭ povas ke simple el la reto kunskrapi sufiĉe da materialo por baza artikolo kun {{ŝ|informkesto Esperanto-libro}}?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:59, 1 jul. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Mi komprenas ke via sangopremo daŭre kreskas, ĉar vi estas konvinkita ke mi daŭre kaŝe fuŝforigas ĉiutage dekojn da ruĝaj ligiloj, ĉiusemajne centojn, kvankam mi ne devus. Mi mem sentas ke nia batalado estas iom infaneca, sed eĉ infanece, mi volas mallonge montri al vi ke en la lastaj du tagoj mi pensas ke mi ne ŝanĝis eĉ unu multjare ruĝan ligilon al simpla teksto, sed mi en nova apartigilo [[Bucy]] kreis 5 novajn ruĝajn ligilojn kaj ene de du tagoj bluigis 4, do restas unu pli ol hieraŭ, en alia apartigilo [[Brie]] kreis 9 novajn ruĝajn ligilojn, bluigis unu kaj restas 8 pli ol hieraŭ, miajn 2 novajn ruĝajn ligilojn en la teksto [[Vestfalia ligo de urboj]] eblas NE kalkuli, ĉar vi jam vidis ilin, sed en la lista teksto [[arondismento Laon]] mi nun vidigis mian jam pli frue preparitan liston de francaj komunumoj, per tio aldonis 200 novajn ruĝajn ligilojn, kaj hodiaŭ bluigis 53 de ili, do restas 147 ruĝaj ligiloj pli ol hieraŭ. Do ekestas 160 novaj ruĝaj ligiloj de mi nur pri Francio kaj nur el mia agado de hodiaŭ, sed mi pensas ke tiuj 160 truoj estas bonaj celoj de estontaj paĝokreoj, mi kompreneble tre ĝojas se iu alia bluigas ilin, sed ankaŭ povas sukcesi bluigi tiujn 160 paĝojn ene de 3 monatoj. Ankaŭ se mi mem sentas min malagrabla krei ĉiutage 5 000 novajn ruĝajn ligilojn, havante la impreson ke en tiom da paĝoj (nur pensante pri geografio de Britio, Usono kaj Kanado) jam estas dekmiloj, eble centmiloj da ruĝaj ligiloj el la 2000-aj jaroj, planti novajn ruĝajn ligilojn en dimensioj de centoj estas en ordo al mi... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 1 jul. 2026 (UTC) 5st0h3pfdq94ca1rj8qx2ml3yu3opx0 9418439 9418381 2026-07-02T01:36:46Z Arbarulo 135469 9418439 wikitext text/x-wiki {{re|Roberto|Miroslav MALOVEC|Dominik|Thomas Guibal|Arbarulo}} La titolon pri la [[monografio]] ''L'espéranto'', kiun en la unua versio de la artikolo en 2005 Miroslavo metiĝis sen interna ligilo, la uzanto Roberto transformis al ruĝa ligilo ''[[L'espéranto]]'' en februaro 2006. Sed intertempe pasis pli ol 2 jardekoj, nun estas somero 2026, kaj daŭre ne estas artikolo. Momente provizore validas interkonsento, ke ne eblas pridubi ruĝan ligilon, se ekzistas vikidatuma ero kaj alilingvaj artikoloj ekzistas en ... jen jam malsamopinias la kriterioj, iuj kiel mi dirus: en tri-kvin internacie kompreneblaj lingvoj, aliaj kiel Arbarulo diras, en unu, kiel ajn nekomprenebla lingvo, ĉion jam eblas aŭtomate tradukigi, ne gravas atendi tekstokreon 20, 30 aŭ 50 jarojn aŭ eterne, kaj ne gravas ĉu esperantisto aŭ neesperantista anonimulo plantis en iu teksto unu aŭ 200 ruĝajn ligilojn. Ĉi-tie, pri la monografio ''[[L'espéranto]]'', nun samkiel en 2006 daŭre ne estas vikidatuma ero (almenaŭ mi ne sukcesas trovi ĝin), kaj mi ne trovas artikolon ''L'espéranto'' en la franca aŭ iu alia vikipedio. Do mi proponas almenaŭ pragmatisme alidirektilon al la celo [[Pierre Janton#L'Espéranto]]. Arbarulo forte kontraŭbatalas min, pensante ke mi volas fuŝforigi ĉiujn ruĝajn ligilojn, almenaŭ tiujn, kiuj restas senŝanĝe ekde pli ol 2 ĝis 3 semajnoj. Kaj mi konfesas ke ĉe iuj elektitaj al mi aparte sensencaj ruĝaj ligiloj mi jam pledis pri forigo de ruĝa ligilo, se ene de 4 aŭ 8 jaroj neniu sukcesis almenaŭ ekkrei artikolan ĝermon de tri frazoj. Ĝustas ke mi skeptikas ĉu ankoraŭ sukcesos atendi esperantan artikolon, se ruĝa ligilo restis senŝanĝe ruĝa dum 12 aŭ 20 jaroj, sed hodiaŭ mi mem kontraŭagis mian skeptikemon, per bluigo de la nova teksto [[Internacie kuiri]] kiu same estis ruĝa ligilo ekde februaro 2006, same antaŭ pli ol 20 jaroj. Sed tie mi trovis mian propran ekzempleron de la libro kaj delonge sentis mankon de la teksto, do havis apartan motivon. Mi tute bonvenigus ankaŭ apartan tekston pri la [[monografio]] ''[[L'espéranto]]'', nur mi ne sentas min kapabla mem krei ĝin. Povas esti, se mi hodiaŭ surprize fari tekston [[Internacie kuiri]] el ruĝa ligilo de ekde februaro 2006, ke tiam iu alia same surprize ankaŭ povas krei ''[[L'espéranto]]'' same atendite ekde komenco de 2006. Sed eble ne. Ĉu iu el vi havas la francan libron de Pierre Janton, aŭ povas ke simple el la reto kunskrapi sufiĉe da materialo por baza artikolo kun {{ŝ|informkesto Esperanto-libro}}?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:59, 1 jul. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Mi komprenas ke via sangopremo daŭre kreskas, ĉar vi estas konvinkita ke mi daŭre kaŝe fuŝforigas ĉiutage dekojn da ruĝaj ligiloj, ĉiusemajne centojn, kvankam mi ne devus. Mi mem sentas ke nia batalado estas iom infaneca, sed eĉ infanece, mi volas mallonge montri al vi ke en la lastaj du tagoj mi pensas ke mi ne ŝanĝis eĉ unu multjare ruĝan ligilon al simpla teksto, sed mi en nova apartigilo [[Bucy]] kreis 5 novajn ruĝajn ligilojn kaj ene de du tagoj bluigis 4, do restas unu pli ol hieraŭ, en alia apartigilo [[Brie]] kreis 9 novajn ruĝajn ligilojn, bluigis unu kaj restas 8 pli ol hieraŭ, miajn 2 novajn ruĝajn ligilojn en la teksto [[Vestfalia ligo de urboj]] eblas NE kalkuli, ĉar vi jam vidis ilin, sed en la lista teksto [[arondismento Laon]] mi nun vidigis mian jam pli frue preparitan liston de francaj komunumoj, per tio aldonis 200 novajn ruĝajn ligilojn, kaj hodiaŭ bluigis 53 de ili, do restas 147 ruĝaj ligiloj pli ol hieraŭ. Do ekestas 160 novaj ruĝaj ligiloj de mi nur pri Francio kaj nur el mia agado de hodiaŭ, sed mi pensas ke tiuj 160 truoj estas bonaj celoj de estontaj paĝokreoj, mi kompreneble tre ĝojas se iu alia bluigas ilin, sed ankaŭ povas sukcesi bluigi tiujn 160 paĝojn ene de 3 monatoj. Ankaŭ se mi mem sentas min malagrabla krei ĉiutage 5 000 novajn ruĝajn ligilojn, havante la impreson ke en tiom da paĝoj (nur pensante pri geografio de Britio, Usono kaj Kanado) jam estas dekmiloj, eble centmiloj da ruĝaj ligiloj el la 2000-aj jaroj, planti novajn ruĝajn ligilojn en dimensioj de centoj estas en ordo al mi... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 1 jul. 2026 (UTC) :Pri ĉi tiu ligilo mi atendos la opiniojn de [[Uzanto:Mirmal]] kaj [[Uzanto:Roberto]]. Mi rimarkas ke ĝi estas nekutime bona kandidato por alidirekto ĉar estas tiom da informo pri la libro en [[Pierre Janton]]. Fakte mi preferus jam disigi tiun artikolon en du, unu pri la homo kaj alian pri la libro, sed preferoj pri tio povus esti subjektivaj. :Pri la pli granda kunteksto, ThomasPusch, vi evidente ankoraŭ ne komprenas miajn motivojn. Mi volas komuniki kaj ricevi informojn pri unu pli-malpli difinebla afero, nome ĉu [[Vikipedio:Menciindeco|oni rajtas fari artikolon pri temo]], kaj mi volas fari tion per ligiloj kiel en ĉiuj aliaj vikipedioj. Mi ankaŭ volas ke kiam artikolo kreiĝas, kiel eble plej multaj rilataj artikoloj aŭtomate ligiĝu al ĝi. Ĉiu forigo de ligilo damaĝas ambaŭ tiujn celojn. Do unue, mi frustriĝas pri tiuj konkretaj malhelpoj al mia agado; kaj due, mi timas ke se ni permesos ke oni faros tion sen bonorda propono kaj interkonsento, venos lavango da similaj trudoj pri eble pli gravaj aferoj. :Mi kredas vin ke tiuj ideoj estas novaj por vi. Tamen tio ne signifas ke ili estas novaj objektive, sed ke vi ne legis aŭ ne komprenis aŭ ne kredis kion vi legis pri ili. Tial mi tre volas ke vi relegu kiel eble plej multajn pasintajn aferojn kaj provu interpreti ilin sen antaŭsupozo, ke ĉiu metanto de ruĝa ligilo volas, ekzemple, postuli aŭ devigi kreon de artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:36, 2 jul. 2026 (UTC) hoouxwrm52icmt4xad9nwwikqcwn9ie 9418441 9418439 2026-07-02T01:38:26Z Arbarulo 135469 9418441 wikitext text/x-wiki {{re|Roberto|Miroslav MALOVEC|Dominik|Thomas Guibal|Arbarulo}} La titolon pri la [[monografio]] ''L'espéranto'', kiun en la unua versio de la artikolo en 2005 Miroslavo metiĝis sen interna ligilo, la uzanto Roberto transformis al ruĝa ligilo ''[[L'espéranto]]'' en februaro 2006. Sed intertempe pasis pli ol 2 jardekoj, nun estas somero 2026, kaj daŭre ne estas artikolo. Momente provizore validas interkonsento, ke ne eblas pridubi ruĝan ligilon, se ekzistas vikidatuma ero kaj alilingvaj artikoloj ekzistas en ... jen jam malsamopinias la kriterioj, iuj kiel mi dirus: en tri-kvin internacie kompreneblaj lingvoj, aliaj kiel Arbarulo diras, en unu, kiel ajn nekomprenebla lingvo, ĉion jam eblas aŭtomate tradukigi, ne gravas atendi tekstokreon 20, 30 aŭ 50 jarojn aŭ eterne, kaj ne gravas ĉu esperantisto aŭ neesperantista anonimulo plantis en iu teksto unu aŭ 200 ruĝajn ligilojn. Ĉi-tie, pri la monografio ''[[L'espéranto]]'', nun samkiel en 2006 daŭre ne estas vikidatuma ero (almenaŭ mi ne sukcesas trovi ĝin), kaj mi ne trovas artikolon ''L'espéranto'' en la franca aŭ iu alia vikipedio. Do mi proponas almenaŭ pragmatisme alidirektilon al la celo [[Pierre Janton#L'Espéranto]]. Arbarulo forte kontraŭbatalas min, pensante ke mi volas fuŝforigi ĉiujn ruĝajn ligilojn, almenaŭ tiujn, kiuj restas senŝanĝe ekde pli ol 2 ĝis 3 semajnoj. Kaj mi konfesas ke ĉe iuj elektitaj al mi aparte sensencaj ruĝaj ligiloj mi jam pledis pri forigo de ruĝa ligilo, se ene de 4 aŭ 8 jaroj neniu sukcesis almenaŭ ekkrei artikolan ĝermon de tri frazoj. Ĝustas ke mi skeptikas ĉu ankoraŭ sukcesos atendi esperantan artikolon, se ruĝa ligilo restis senŝanĝe ruĝa dum 12 aŭ 20 jaroj, sed hodiaŭ mi mem kontraŭagis mian skeptikemon, per bluigo de la nova teksto [[Internacie kuiri]] kiu same estis ruĝa ligilo ekde februaro 2006, same antaŭ pli ol 20 jaroj. Sed tie mi trovis mian propran ekzempleron de la libro kaj delonge sentis mankon de la teksto, do havis apartan motivon. Mi tute bonvenigus ankaŭ apartan tekston pri la [[monografio]] ''[[L'espéranto]]'', nur mi ne sentas min kapabla mem krei ĝin. Povas esti, se mi hodiaŭ surprize fari tekston [[Internacie kuiri]] el ruĝa ligilo de ekde februaro 2006, ke tiam iu alia same surprize ankaŭ povas krei ''[[L'espéranto]]'' same atendite ekde komenco de 2006. Sed eble ne. Ĉu iu el vi havas la francan libron de Pierre Janton, aŭ povas ke simple el la reto kunskrapi sufiĉe da materialo por baza artikolo kun {{ŝ|informkesto Esperanto-libro}}?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:59, 1 jul. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Mi komprenas ke via sangopremo daŭre kreskas, ĉar vi estas konvinkita ke mi daŭre kaŝe fuŝforigas ĉiutage dekojn da ruĝaj ligiloj, ĉiusemajne centojn, kvankam mi ne devus. Mi mem sentas ke nia batalado estas iom infaneca, sed eĉ infanece, mi volas mallonge montri al vi ke en la lastaj du tagoj mi pensas ke mi ne ŝanĝis eĉ unu multjare ruĝan ligilon al simpla teksto, sed mi en nova apartigilo [[Bucy]] kreis 5 novajn ruĝajn ligilojn kaj ene de du tagoj bluigis 4, do restas unu pli ol hieraŭ, en alia apartigilo [[Brie]] kreis 9 novajn ruĝajn ligilojn, bluigis unu kaj restas 8 pli ol hieraŭ, miajn 2 novajn ruĝajn ligilojn en la teksto [[Vestfalia ligo de urboj]] eblas NE kalkuli, ĉar vi jam vidis ilin, sed en la lista teksto [[arondismento Laon]] mi nun vidigis mian jam pli frue preparitan liston de francaj komunumoj, per tio aldonis 200 novajn ruĝajn ligilojn, kaj hodiaŭ bluigis 53 de ili, do restas 147 ruĝaj ligiloj pli ol hieraŭ. Do ekestas 160 novaj ruĝaj ligiloj de mi nur pri Francio kaj nur el mia agado de hodiaŭ, sed mi pensas ke tiuj 160 truoj estas bonaj celoj de estontaj paĝokreoj, mi kompreneble tre ĝojas se iu alia bluigas ilin, sed ankaŭ povas sukcesi bluigi tiujn 160 paĝojn ene de 3 monatoj. Ankaŭ se mi mem sentas min malagrabla krei ĉiutage 5 000 novajn ruĝajn ligilojn, havante la impreson ke en tiom da paĝoj (nur pensante pri geografio de Britio, Usono kaj Kanado) jam estas dekmiloj, eble centmiloj da ruĝaj ligiloj el la 2000-aj jaroj, planti novajn ruĝajn ligilojn en dimensioj de centoj estas en ordo al mi... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 1 jul. 2026 (UTC) :Pri ĉi tiu ligilo mi atendos la opiniojn de [[Uzanto:Mirmal]] kaj [[Uzanto:Roberto]]. Mi rimarkas ke ĝi estas nekutime bona kandidato por alidirekto ĉar estas tiom da informo pri la libro en [[Pierre Janton]]. Fakte mi preferus jam disigi tiun artikolon en du, unu pri la homo kaj alian pri la libro, sed preferoj pri tio povus esti subjektivaj. :Pri la pli granda kunteksto, ThomasPusch, vi evidente ankoraŭ ne komprenas miajn motivojn. Mi volas komuniki kaj ricevi informojn pri unu pli-malpli difinebla afero, nome ĉu [[Vikipedio:Menciindeco|oni rajtas fari artikolon pri temo]], kaj mi volas fari tion per ligiloj kiel en ĉiuj aliaj vikipedioj. Mi ankaŭ volas ke kiam artikolo kreiĝas, kiel eble plej multaj rilataj artikoloj aŭtomate ligiĝu al ĝi. Ĉiu forigo de ligilo damaĝas ambaŭ tiujn celojn. Do unue, mi frustriĝas pri tiuj konkretaj malhelpoj al mia agado; kaj due, mi timas ke se ni permesos ke oni faru tion sen bonorda propono kaj interkonsento, venos lavango da similaj trudoj pri eble pli gravaj aferoj. :Mi kredas vin ke tiuj ideoj estas novaj por vi. Tamen tio ne signifas ke ili estas novaj objektive, sed ke vi ne legis aŭ ne komprenis aŭ ne kredis kion vi legis pri ili. Tial mi tre volas ke vi relegu kiel eble plej multajn pasintajn aferojn kaj provu interpreti ilin sen antaŭsupozo, ke ĉiu metanto de ruĝa ligilo volas, ekzemple, postuli aŭ devigi kreon de artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:36, 2 jul. 2026 (UTC) akgvemyk9x15jaeudzugl41b17uo0pv 0 948742 9418383 2026-07-01T23:39:16Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blugorĝa momoto |koloro = pink |dosiero = Blue-throated Motmot iNaturalist.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = ''[[Aspatha]]'' |genro aŭtoritato = [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1892 |specio = '''Blugorĝa momoto''' ''A. gularis'' |statuso = L..." 9418383 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blugorĝa momoto |koloro = pink |dosiero = Blue-throated Motmot iNaturalist.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = ''[[Aspatha]]'' |genro aŭtoritato = [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1892 |specio = '''Blugorĝa momoto''' ''A. gularis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Aspatha gularis'' |volume=2020 |article-number=e.T22682983A152200542 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682983A152200542.en |access-date=7a de Oktobro 2023}}</ref> |dunomo = ''Aspatha gularis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1840) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Aspatha gularis dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Blugorĝa momoto''' ('''''Aspatha gularis''''') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas la nura specio en la [[genro]] '''''Aspatha'''''. Ĝi troviĝas en [[Salvadoro]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]], kaj [[Mexksiko]].<ref name=IOC11.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/ |title=IOC World Bird List (v 11.1) |last1=Gill |first1= F. |last2=Donsker|first2=D.|last3=Rasmussen |first3=P. |date=Januaro 2021 |access-date=14a de Januaro, 2021 }}</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Blugorĝa momoto estas [[monotipa]]. Ŝajne ĝi ne havas proksimajn parencojn.<ref name=BTMO-BOW>Snow, D. kaj G. M. Kirwan (2020). Blue-throated Motmot (''Aspatha gularis''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.bltmot1.01] Alirita la 4an de Majo, 2021</ref> ==Aspekto== The blue-throated motmot is {{convert|25.5|to|28.0|cm|in|abbr=on}} long and weighs {{convert|56.0|to|67.3|g|oz|abbr=on}}. It has a long, graduated, tail that in contrast to that of most other motmots does not have racquet tips. The side of the adult's head is ochre with a black "ear" spot. It is mostly green above and paler green below. The throat is blue with a black spot just below it. The juvenile is duller and the green of the back is washed with olive.<ref name=BTMO-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== The blue-throated motmot is found from [[Oaxaca]] and [[Chiapas]] in Mexico south and east through Guatemala and a bit of El Salvador to Honduras. It inhabits montane evergreen and pine forest of medium to high humidity. In elevation it ranges from {{convert|1300|to|3000|m|ft|abbr=on}} in Mexico but in Honduras it is not found below {{convert|1800|m|ft|abbr=on}}.<ref name=BTMO-BOW/> ==Kutimaro== ===Manĝado=== The blue-throated motmot forages by plucking insects, especially beetles, from foliage while flying. It also eats some fruit and apparently feeds fruit to nestlings.<ref name=BTMO-BOW/> ===Reproduktado=== The blue-throated motmot nests in a burrow that it excavates in an earth bank; the burrows can be up to {{convert|1.8|m|ft|abbr=on}} long and often have bends in them. In Guatemala it lays eggs in April, and a fledgling was collected in late May in Mexico. The clutch size is three.<ref name=BTMO-BOW/> ==Statuso== The [[IUCN]] has assessed the blue-throated motmot as being of [[Least Concern]]. Though its population appears to be decreasing, its population and range are large enough to achieve that rating<ref name=IUCN/> == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Aspatha gularis}} *[http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/resources/grzimek_birds/Momotidae/aspatha_gularis.jpg/view.html Bildo ĉe ADW] {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] c9sh6w1t14mnkmn7s2oug6w4ek2123p 9418388 9418383 2026-07-01T23:47:21Z Kani 670 9418388 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blugorĝa momoto |koloro = pink |dosiero = Blue-throated Motmot iNaturalist.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = ''[[Aspatha]]'' |genro aŭtoritato = [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1892 |specio = '''Blugorĝa momoto''' ''A. gularis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Aspatha gularis'' |volume=2020 |article-number=e.T22682983A152200542 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682983A152200542.en |access-date=7a de Oktobro 2023}}</ref> |dunomo = ''Aspatha gularis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1840) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Aspatha gularis dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Blugorĝa momoto''' (''Aspatha gularis'') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas la nura specio en la [[genro]] '''''Aspatha'''''. Ĝi troviĝas en [[Salvadoro]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]], kaj [[Meksiko]].<ref name=IOC11.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/ |title=IOC World Bird List (v 11.1) |last1=Gill |first1= F. |last2=Donsker|first2=D.|last3=Rasmussen |first3=P. |date=Januaro 2021 |access-date=14a de Januaro, 2021 }}</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Blugorĝa momoto estas [[monotipa]]. Ŝajne ĝi ne havas proksimajn parencojn.<ref name=BTMO-BOW>Snow, D. kaj G. M. Kirwan (2020). Blue-throated Motmot (''Aspatha gularis''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.bltmot1.01] Alirita la 4an de Majo, 2021</ref> ==Aspekto== La blugorĝa momoto longas 25,5 ĝis 28,0 cm kaj pezas 56,0 ĝis 67,3 g. Ĝi havas longan, ŝtupecan voston, kiu – malkiel tiu de la plej multaj aliaj momotoj – ne havas pintojn similajn al rakedoj. La flanko de la kapo de plenkreskulo estas okra kun nigra "orel-makulo". Ĝi estas ĉefe verda supre kaj pli helverda malsupre. La gorĝo estas blua kun nigra makulo tuj sub ĝi. La ido estas malpli brilkolora, kaj la verdo de la dorso havas olivkoloran nuancon.<ref name=BTMO-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== La blugorĝa momoto troviĝas de [[Oaĥako]] kaj [[Ĉiapaso]] en Meksiko, suden kaj orienten tra Gvatemalo kaj iomete de Salvadoro ĝis Honduro. Ĝi loĝas en montaraj ĉiamverdaj kaj pinaj arbaroj kun meza ĝis alta humideco. Koncerne altecon, ĝi vivas inter 1 300 kaj 3 000 metroj en Meksiko, sed en Honduro ĝi ne troviĝas sub 1 800 metroj.<ref name=BTMO-BOW/> ==Kutimaro== ===Manĝado=== La blugorĝa momoto serĉas manĝaĵon plukante insektojn, precipe [[skarabo]]jn, el la foliaro dumfluge. Ĝi ankaŭ manĝas iom da fruktoj kaj ŝajne nutras la idojn per fruktoj.<ref name=BTMO-BOW/> ===Reproduktado=== La blugorĝa momoto nestas en tunelo, kiun ĝi elfosas en terbordo; la tuneloj povas esti ĝis 1,8 m longaj kaj ofte havas kurbojn. En Gvatemalo ĝi demetas ovojn en aprilo, kaj juna birdo estis kolektita fine de majo en Meksiko. La ovokvanto estas de tri.<ref name=BTMO-BOW/> ==Statuso== La [[IUCN]] klasifikis la blugorĝan momoton kiel specion "[[malplej zorgiga]]n". Kvankam ĝia populacio ŝajne malpliiĝas, kaj la populacio kaj la disvastiĝa areo estas sufiĉe grandaj por pravigi tiun klasifikon.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Aspatha gularis'' |volume=2020 |article-number=e.T22682983A152200542 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682983A152200542.en |access-date=7a de Oktobro 2023}}</ref> == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Aspatha gularis}} *[http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/resources/grzimek_birds/Momotidae/aspatha_gularis.jpg/view.html Bildo ĉe ADW] {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] bx2efft2ur86spzzupw8argf41jlchi 9418407 9418388 2026-07-02T00:28:01Z Kani 670 9418407 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Blugorĝa momoto |koloro = pink |dosiero = Blue-throated Motmot iNaturalist.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = ''[[Aspatha]]'' |genro aŭtoritato = [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1892 |specio = '''Blugorĝa momoto''' ''A. gularis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Aspatha gularis'' |volume=2020 |article-number=e.T22682983A152200542 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682983A152200542.en |access-date=7a de Oktobro 2023}}</ref> |dunomo = ''Aspatha gularis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1840) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Aspatha gularis dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Blugorĝa momoto''' (''Aspatha gularis'') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas la nura specio en la [[genro]] '''''Aspatha'''''. Ĝi troviĝas en [[Salvadoro]], [[Gvatemalo]], [[Honduro]], kaj [[Meksiko]].<ref name=IOC11.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/ |title=IOC World Bird List (v 11.1) |last1=Gill |first1= F. |last2=Donsker|first2=D.|last3=Rasmussen |first3=P. |date=Januaro 2021 |access-date=14a de Januaro, 2021 }}</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== La Blugorĝa momoto estas [[monotipa]]. Ŝajne ĝi ne havas proksimajn parencojn.<ref name=BTMO-BOW>Snow, D. kaj G. M. Kirwan (2020). Blue-throated Motmot (''Aspatha gularis''), version 1.0. En ''Birds of the World'' (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. [https://doi.org/10.2173/bow.bltmot1.01] Alirita la 4an de Majo, 2021</ref> ==Aspekto== La blugorĝa momoto longas 25,5 ĝis 28,0 cm kaj pezas 56,0 ĝis 67,3 g. Ĝi havas longan, ŝtupecan voston, kiu – malkiel tiu de la plej multaj aliaj momotoj – ne havas pintojn similajn al rakedoj. La flanko de la kapo de plenkreskulo estas okra kun nigra "orel-makulo". Ĝi estas ĉefe verda supre kaj pli helverda malsupre. La gorĝo estas blua kun nigra makulo tuj sub ĝi. La ido estas malpli brilkolora, kaj la verdo de la dorso havas olivkoloran nuancon.<ref name=BTMO-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== La blugorĝa momoto troviĝas de [[Oaĥako]] kaj [[Ĉiapaso]] en Meksiko, suden kaj orienten tra Gvatemalo kaj iomete de Salvadoro ĝis Honduro. Ĝi loĝas en montaraj ĉiamverdaj kaj pinaj arbaroj kun meza ĝis alta humideco. Koncerne altecon, ĝi vivas inter 1 300 kaj 3 000 metroj en Meksiko, sed en Honduro ĝi ne troviĝas sub 1 800 metroj.<ref name=BTMO-BOW/> ==Kutimaro== ===Manĝado=== La blugorĝa momoto serĉas manĝaĵon plukante insektojn, precipe [[skarabo]]jn, el la foliaro dumfluge. Ĝi ankaŭ manĝas iom da fruktoj kaj ŝajne nutras la idojn per fruktoj.<ref name=BTMO-BOW/> ===Reproduktado=== La blugorĝa momoto nestas en tunelo, kiun ĝi elfosas en terbordo; la tuneloj povas esti ĝis 1,8 m longaj kaj ofte havas kurbojn. En Gvatemalo ĝi demetas ovojn en aprilo, kaj juna birdo estis kolektita fine de majo en Meksiko. La ovokvanto estas de tri.<ref name=BTMO-BOW/> ==Statuso== La [[IUCN]] klasifikis la blugorĝan momoton kiel specion "[[malplej zorgiga]]n". Kvankam ĝia populacio ŝajne malpliiĝas, kaj la populacio kaj la disvastiĝa areo estas sufiĉe grandaj por pravigi tiun klasifikon.<ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Aspatha gularis'' |volume=2020 |article-number=e.T22682983A152200542 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22682983A152200542.en |access-date=7a de Oktobro 2023}}</ref> == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Aspatha gularis}} *[http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/resources/grzimek_birds/Momotidae/aspatha_gularis.jpg/view.html Bildo ĉe ADW] {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] 1fe903t3it5sd8dp3q3fl88546vchce 0 948743 9418384 2026-07-01T23:40:05Z Kani 670 Alidirektigis al [[Blugorĝa momoto]] 9418384 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Blugorĝa momoto]] mjpw72o6exnnzhbgls1n0w2b4uyy30d 0 948744 9418385 2026-07-01T23:41:09Z Kani 670 Alidirektigis al [[Blugorĝa momoto]] 9418385 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Blugorĝa momoto]] mjpw72o6exnnzhbgls1n0w2b4uyy30d 14 948745 9418390 2026-07-01T23:51:19Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "[[Kategorio:Libroj laŭ aŭtoroj]]" 9418390 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Libroj laŭ aŭtoroj]] 754z00eovg1wm8tdxyn0sg135h0ohuj 0 948746 9418396 2026-07-02T00:09:48Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Momotus'' |koloro = pink |dosiero = Blue-crowned Motmot front 2.jpg |priskribo de dosiero = [[Trinidada momoto]], ''Momotus bahamensis'' |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = '''''Momotus''''' |genro aŭtoritato = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 |s..." 9418396 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Momotus'' |koloro = pink |dosiero = Blue-crowned Motmot front 2.jpg |priskribo de dosiero = [[Trinidada momoto]], ''Momotus bahamensis'' |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = '''''Momotus''''' |genro aŭtoritato = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 |specioj de subdivizio = Specioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = }} '''''Momotus''''' estas malgranda [[genro]] de [[momotoj]], [[Familio (taksonomio)|familio]] de [[birdoj]] troviĝantaj en arbaroj de [[Ameriko]]. Ili havas buntan plumaron, kiu estas verda ĉe la dorso kaj transiras al bluo ĉe la flugilplumoj kaj la longaj vostoj. La barboj proksime al la pintoj de la du plej longaj centraj vostoplumoj defalas, lasante pecon de nuda rako, tiel ke la vostoj aspektas kiel [[rakedo]]j. Specioj de ''Momotus'', kiel aliaj momotoj, manĝas malgrandajn predojn kiel insektojn kaj lacertojn, kaj ankaŭ konsumas fruktojn. Ili nestas en tuneloj ĉe terbordoj, kie demetas ĉirkaŭ kvar blankajn ovojn. La genron ''Momotus'' enkondukis la franca zoologo [[Mathurin Jacques Brisson]] en 1760, kun la [[Amazonia momoto]] (''Momotus momota'') kiel [[tipa specio]].<ref>{{ cite book | last=Brisson | first=Mathurin Jacques | author-link=Mathurin Jacques Brisson | year=1760 | title=Ornithologie, ou, Méthode Contenant la Division des Oiseaux en Ordres, Sections, Genres, Especes & leurs Variétés | language=French, Latin | at=[https://biodiversitylibrary.org/page/36010442 Vol. 1, p. 44], [https://biodiversitylibrary.org/page/36195644 Vol. 4, p. 465] | place=Paris | publisher=Jean-Baptiste Bauche }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=225 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/14480236 }}</ref> ==Specioj== The species complex, the blue-crowned motmot (''Momotus momota''), has been split into several species.<ref name=ioc/><ref>{{ cite journal | last=Stiles | first=F.G. | year=2009 | title=A review of the genus ''Momotus'' (Coraciiformes: Momotidae) in northern South America and adjacent areas | journal=Ornitología Colombiana | volume=8 | pages=29–75 | url=https://www.researchgate.net/publication/271830687 }}</ref> The genus now contains seven species:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2019 | title=Todies, motmots, bee-eaters, hoopoes, wood hoopoes, hornbills | work=World Bird List Version 9.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/todies/ | publisher=International Ornithologists' Union | accessdate=3 April 2019 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Image !! Scientific name !! Common name !! Distribution |- |[[File:Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg|120px]] || ''Momotus mexicanus''||[[Russet-crowned motmot]] ||Guatemala and Mexico |- |[[File:Blue-crowned Motmot (24857308040) (cropped).jpg|120px]] || ''Momotus momota''||[[Amazonian motmot]] ||eastern Venezuela to north-eastern Argentina |- |[[File:Blue-crowned Motmot (6900676752).jpg|120px]] || ''Momotus coeruliceps''|| [[Blue-capped motmot]] ||eastern Mexico |- |[[File:Momotus aequatorialis - on the tree.jpg|120px]] || ''Momotus aequatorialis''||[[Andean motmot]] ||northern Colombia to western Bolivia |- |[[File:Blue-crowned Motmot back fir0002.jpg|120px]] || ''Momotus bahamensis''||[[Trinidad motmot]] || Trinidad and Tobago |- |[[File:Blue-crowned Motmot (16376009632).jpg|120px]] || ''Momotus lessonii''||[[Lesson's motmot]] ||southern Mexico to western Panama |- |[[File:Momotus subrufescens, Gamboa, Panama.jpg|120px]] ||''Momotus subrufescens''|| [[Whooping motmot]]||southern Panama to northwestern Peru |- |} == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 * ''Birds of Venezuela'' de Hilty, {{ISBN|0-7136-6418-5}} * ''A guide to the birds of Costa Rica'' de Stiles kaj Skutch {{ISBN|0-8014-9600-4}} {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Momotus}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] seejccg9n98uyx6e835hvvyojkomri3 9418403 9418396 2026-07-02T00:19:15Z Kani 670 9418403 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Momotus'' |koloro = pink |dosiero = Blue-crowned Motmot front 2.jpg |priskribo de dosiero = [[Trinidada momoto]], ''Momotus bahamensis'' |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = '''''Momotus''''' |genro aŭtoritato = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 |specioj de subdivizio = Specioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = }} '''''Momotus''''' estas malgranda [[genro]] de [[momotoj]], [[Familio (biologio)|familio]] de [[birdoj]] troviĝantaj en arbaroj de [[Ameriko]]. Ili havas buntan plumaron, kiu estas verda ĉe la dorso kaj transiras al bluo ĉe la flugilplumoj kaj la longaj vostoj. La barboj proksime al la pintoj de la du plej longaj centraj vostoplumoj defalas, lasante pecon de nuda rako, tiel ke la vostoj aspektas kiel [[rakedo]]j. Specioj de ''Momotus'', kiel aliaj momotoj, manĝas malgrandajn predojn kiel insektojn kaj lacertojn, kaj ankaŭ konsumas fruktojn. Ili nestas en tuneloj ĉe terbordoj, kie demetas ĉirkaŭ kvar blankajn ovojn. La genron ''Momotus'' enkondukis la franca zoologo [[Mathurin Jacques Brisson]] en 1760, kun la [[Amazonia momoto]] (''Momotus momota'') kiel [[tipa specio]].<ref>{{ cite book | last=Brisson | first=Mathurin Jacques | author-link=Mathurin Jacques Brisson | year=1760 | title=Ornithologie, ou, Méthode Contenant la Division des Oiseaux en Ordres, Sections, Genres, Especes & leurs Variétés | language=French, Latin | at=[https://biodiversitylibrary.org/page/36010442 Vol. 1, p. 44], [https://biodiversitylibrary.org/page/36195644 Vol. 4, p. 465] | place=Paris | publisher=Jean-Baptiste Bauche }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=225 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/14480236 }}</ref> ==Specioj== La specikomplekso de la Amazonia momoto (''Momotus momota'') estis dividita en plurajn speciojn.<ref name=ioc/><ref>{{ cite journal | last=Stiles | first=F.G. | year=2009 | title=A review of the genus ''Momotus'' (Coraciiformes: Momotidae) in northern South America and adjacent areas | journal=Ornitología Colombiana | volume=8 | pages=29–75 | url=https://www.researchgate.net/publication/271830687 }}</ref> La genro nun enhavas jenajn sep speciojn:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2019 | title=Todies, motmots, bee-eaters, hoopoes, wood hoopoes, hornbills | work=World Bird List Version 9.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/todies/ | publisher=International Ornithologists' Union | accessdate=3a de Aprilo 2019 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Scienca nomo !! Ordinara nomo !! Distribuo |- |[[File:Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg|120px]] || ''Momotus mexicanus''||[[Rufkrona momoto]] ||Gvatemalo kaj Meksiko |- |[[File:Blue-crowned Motmot (24857308040) (cropped).jpg|120px]] || ''Momotus momota''||[[Amazonia momoto]] ||orienta Venezuelo ĝis nordorienta Argentino |- |[[File:Blue-crowned Motmot (6900676752).jpg|120px]] || ''Momotus coeruliceps''|| [[Bluĉapa momoto]] ||orienta Meksiko |- |[[File:Momotus aequatorialis - on the tree.jpg|120px]] || ''Momotus aequatorialis''||[[Anda momoto]] ||norda Kolombio ĝis okcidenta Bolivio |- |[[File:Blue-crowned Motmot back fir0002.jpg|120px]] || ''Momotus bahamensis''||[[Trinidada momoto]] || Trinidado kaj Tobago |- |[[File:Blue-crowned Motmot (16376009632).jpg|120px]] || ''Momotus lessonii''||[[Diadema momoto]] ||suda Meksiko ĝis okcidenta Panamo |- |[[File:Momotus subrufescens, Gamboa, Panama.jpg|120px]] ||''Momotus subrufescens''|| [[Kariba momoto]]||suda Panamo ĝis nordokcdeinta Peruo |- |} == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 * ''Birds of Venezuela'' de Hilty, {{ISBN|0-7136-6418-5}} * ''A guide to the birds of Costa Rica'' de Stiles kaj Skutch {{ISBN|0-8014-9600-4}} {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Momotus}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] bjfga85sbqa56f4hpvcgslzo5ddzi1g 9418404 9418403 2026-07-02T00:20:18Z Kani 670 9418404 wikitext text/x-wiki {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Momotus'' |koloro = pink |dosiero = Blue-crowned Motmot front 2.jpg |priskribo de dosiero = [[Trinidada momoto]], ''Momotus bahamensis'' |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = '''''Momotus''''' |genro aŭtoritato = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 |specioj de subdivizio = Specioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = }} '''''Momotus''''' estas malgranda [[genro]] de [[momotoj]], [[Familio (biologio)|familio]] de [[birdoj]] troviĝantaj en arbaroj de [[Ameriko]]. Ili havas buntan plumaron, kiu estas verda ĉe la dorso kaj transiras al bluo ĉe la flugilplumoj kaj la longaj vostoj. La barboj proksime al la pintoj de la du plej longaj centraj vostoplumoj defalas, lasante pecon de nuda rako, tiel ke la vostoj aspektas kiel [[rakedo]]j. Specioj de ''Momotus'', kiel aliaj momotoj, manĝas malgrandajn predojn kiel insektojn kaj lacertojn, kaj ankaŭ konsumas fruktojn. Ili nestas en tuneloj ĉe terbordoj, kie demetas ĉirkaŭ kvar blankajn ovojn. La genron ''Momotus'' enkondukis la franca zoologo [[Mathurin Jacques Brisson]] en 1760, kun la [[Amazonia momoto]] (''Momotus momota'') kiel [[tipa specio]].<ref>{{ cite book | last=Brisson | first=Mathurin Jacques | author-link=Mathurin Jacques Brisson | year=1760 | title=Ornithologie, ou, Méthode Contenant la Division des Oiseaux en Ordres, Sections, Genres, Especes & leurs Variétés | language=French, Latin | at=[https://biodiversitylibrary.org/page/36010442 Vol. 1, p. 44], [https://biodiversitylibrary.org/page/36195644 Vol. 4, p. 465] | place=Paris | publisher=Jean-Baptiste Bauche }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-list of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=225 | url=https://biodiversitylibrary.org/page/14480236 }}</ref> ==Specioj== La specikomplekso de la Amazonia momoto (''Momotus momota'') estis dividita en plurajn speciojn.<ref name=ioc/><ref>{{ cite journal | last=Stiles | first=F.G. | year=2009 | title=A review of the genus ''Momotus'' (Coraciiformes: Momotidae) in northern South America and adjacent areas | journal=Ornitología Colombiana | volume=8 | pages=29–75 | url=https://www.researchgate.net/publication/271830687 }}</ref> La genro nun enhavas jenajn sep speciojn:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | year=2019 | title=Todies, motmots, bee-eaters, hoopoes, wood hoopoes, hornbills | work=World Bird List Version 9.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/todies/ | publisher=International Ornithologists' Union | accessdate=3a de Aprilo 2019 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Scienca nomo !! Ordinara nomo !! Distribuo |- |[[File:Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg|120px]] || ''Momotus mexicanus''||[[Rufkrona momoto]] ||Gvatemalo kaj Meksiko |- |[[File:Blue-crowned Motmot (24857308040) (cropped).jpg|120px]] || ''Momotus momota''||[[Amazonia momoto]] ||orienta Venezuelo ĝis nordorienta Argentino |- |[[File:Blue-crowned Motmot (6900676752).jpg|120px]] || ''Momotus coeruliceps''|| [[Bluĉapa momoto]] ||orienta Meksiko |- |[[File:Momotus aequatorialis - on the tree.jpg|120px]] || ''Momotus aequatorialis''||[[Anda momoto]] ||norda Kolombio ĝis okcidenta Bolivio |- |[[File:Blue-crowned Motmot back fir0002.jpg|120px]] || ''Momotus bahamensis''||[[Trinidada momoto]] || Trinidado kaj Tobago |- |[[File:Blue-crowned Motmot (16376009632).jpg|120px]] || ''Momotus lessonii''||[[Diadema momoto]] ||suda Meksiko ĝis okcidenta Panamo |- |[[File:Momotus subrufescens, Gamboa, Panama.jpg|120px]] ||''Momotus subrufescens''|| [[Kariba momoto]]||suda Panamo ĝis nordokcdeinta Peruo |- |} == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 * ''Birds of Venezuela'' de Hilty, {{ISBN|0-7136-6418-5}} * ''A guide to the birds of Costa Rica'' de Stiles kaj Skutch {{ISBN|0-8014-9600-4}} {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Momotus}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] dn28150agahsvkfrs1wwqzrbvwowz61 0 948747 9418397 2026-07-02T00:13:03Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "'''Farunaĵo''' laŭ internaciaj vortaroj kiel Manĝaĵo konsistanta ĉefe el ⁓o, miksita kun akvo, lakto, sukero k.a., k kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[ovaĵo]] * dolĉaĵo|sukeraĵo kaj d..." 9418397 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo''' laŭ internaciaj vortaroj kiel Manĝaĵo konsistanta ĉefe el ⁓o, miksita kun akvo, lakto, sukero k.a., k kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] {{Regionoj de Italio}} {{Ĝermo|geografio}} {{Unua}} [[Kategorio:Apeninoj]] 77wwjrjrozzp64poxpsg6fyxgq9w7jz 9418399 9418397 2026-07-02T00:14:43Z ThomasPusch 1869 9418399 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo''' laŭ internaciaj vortaroj kiel Manĝaĵo konsistanta ĉefe el ⁓o, miksita kun akvo, lakto, sukero k.a., k kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] 0vfi4vxmvad9umqkn9c87eewc7mbh4p 9418400 9418399 2026-07-02T00:16:11Z ThomasPusch 1869 9418400 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo''' laŭ internaciaj vortaroj kiel [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] estas [[manĝaĵo]] konsistanta ĉefe el [[faruno]], miksita kun [[akvo]], [[lakto]], [[sukero]] kaj alisj, kaj estas kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] cafwhk60rf0ftredjx901y4on824dds 9418406 9418400 2026-07-02T00:25:55Z ThomasPusch 1869 9418406 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo''' laŭ internaciaj vortaroj kiel [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] estas [[manĝaĵo]] konsistanta ĉefe el [[faruno]], miksita kun [[akvo]], [[lakto]], [[sukero]]/[[mielo]]/[[acerosiropo]] kaj aliaj substancoj, kaj estas kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] 4e36diy7g4tb1q7t6h1nx5gic3oifbk 9418409 9418406 2026-07-02T00:35:48Z ThomasPusch 1869 9418409 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo''' laŭ internaciaj vortaroj kiel [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] estas [[manĝaĵo]] konsistanta ĉefe el [[faruno]], miksita kun [[akvo]], [[lakto]], [[sukero]]/[[mielo]]/[[acerosiropo]] kaj aliaj substancoj, kaj estas kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref> Aparte en la kuirarto de Mezeŭropo oni havas apartan kategorion de farunaĵo distingite de [[bakaĵo]], [[pastaĵo]], [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]]. La [[germana]] ekvivalento estas ''Mehlspeise'' (precipe en suda [[Germanio]], [[Aŭstrio]], [[Sudtirolo]], historie ankaŭ en vastaj partoj de orienta Eŭropo), [[ĉeĥa]] ekvivalento estas ''moučník''. Ĝi estas [[hiperonimo]], ĝenerala termino por diversaj [[dolĉaĵo]]j, [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j kaj [[torto]]j, kiuj povas esti servataj kiel ĉefa [[plado]] aŭ [[deserto]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] 7rricgi6qqmut6pjuqpbllcnui1kw65 9418413 9418409 2026-07-02T00:45:24Z ThomasPusch 1869 9418413 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo''' laŭ internaciaj vortaroj kiel [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] estas [[manĝaĵo]] konsistanta ĉefe el [[faruno]], miksita kun [[akvo]], [[lakto]], [[sukero]]/[[mielo]]/[[acerosiropo]] kaj aliaj substancoj, kaj estas kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref> Aparte en la kuirarto de Mezeŭropo oni havas apartan kategorion de farunaĵo distingite de [[bakaĵo]], [[pastaĵo]], [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]]. La [[germana]] ekvivalento estas ''Mehlspeise'' (precipe en suda [[Germanio]], [[Aŭstrio]], [[Sudtirolo]], historie ankaŭ en vastaj partoj de orienta Eŭropo), [[ĉeĥa]] ekvivalento estas ''moučník''. Ĝi estas [[hiperonimo]], ĝenerala termino por diversaj [[dolĉaĵo]]j, [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j kaj [[torto]]j, kiuj povas esti servataj kiel ĉefa [[plado]] aŭ [[deserto]]. == Historio de la termino == Historie, farunbazitaj pladoj estis satigaj, senviandaj ĉefpladoj faritaj el [[faruno]], sed ankaŭ aliaj grenproduktoj aŭ aliaj [[amelo|amelaj]] manĝaĵoj. Ili originis de la striktaj fastaj reguloj de la [[katolika eklezio]], ĉar kredantoj ne rajtis manĝi viandon dum ĉirkaŭ 150 tagoj jare, kaj fiŝo ofte estis tre multekosta. La tradicio de plejparte bongustaj farunbazitaj pladoj estas bone dokumentita ekde la 16-a jarcento en Aŭstrio kaj suda Germanio. Farunaj pladoj inkluzivis interalie [[krespo]]jn, [[strudelo]]n, frititajn bakaĵojn, pastoglobojn interalie el [[gistopasto]], [[noko]]jn, [[nudelo]]jn, avenkaĉojn, [[avenkuko]]jn, [[pudingo]]jn kaj [[knedliko]]jn. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] 7xetm37581kz4dcrfhbgfzmvsmbdjuo 9418418 9418413 2026-07-02T00:58:49Z ThomasPusch 1869 9418418 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo''' laŭ internaciaj vortaroj kiel [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] estas [[manĝaĵo]] konsistanta ĉefe el [[faruno]], miksita kun [[akvo]], [[lakto]], [[sukero]]/[[mielo]]/[[acerosiropo]] kaj aliaj substancoj, kaj estas kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref> Aparte en la kuirarto de Mezeŭropo oni havas apartan kategorion de farunaĵo distingite de [[bakaĵo]], [[pastaĵo]], [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]]. La [[germana]] ekvivalento estas ''Mehlspeise'' (precipe en suda [[Germanio]], [[Aŭstrio]], [[Sudtirolo]], historie ankaŭ en vastaj partoj de orienta Eŭropo), [[ĉeĥa]] ekvivalento estas ''moučník''. Ĝi estas [[hiperonimo]], ĝenerala termino por diversaj [[dolĉaĵo]]j, [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j kaj [[torto]]j, kiuj povas esti servataj kiel ĉefa [[plado]] aŭ [[deserto]]. == Historio de la termino == Historie, farunbazitaj pladoj estis satigaj, senviandaj ĉefpladoj faritaj el [[faruno]], sed ankaŭ aliaj grenproduktoj aŭ aliaj [[amelo|amelaj]] manĝaĵoj. Ili originis de la striktaj fastaj reguloj de la [[katolika eklezio]], ĉar kredantoj ne rajtis manĝi viandon dum ĉirkaŭ 150 tagoj jare, kaj fiŝo ofte estis tre multekosta. La tradicio de plejparte bongustaj farunbazitaj pladoj estas bone dokumentita ekde la 16-a jarcento en Aŭstrio kaj suda Germanio. Farunaj pladoj inkluzivis interalie [[krespo]]jn, [[strudelo]]n, frititajn bakaĵojn, pastoglobojn interalie el [[gistopasto]], [[noko]]jn, [[nudelo]]jn, avenkaĉojn, [[avenkuko]]jn, [[pudingo]]jn kaj [[knedliko]]jn. <center><gallery widths=170ra> dosiero:Wiener Apfelstrudel.jpg|{{centre|[[vieno|viena]] ''[[Apfelstrudel]]'', poma [[strudelo]]}} dosiero:Germknoedel.jpg|{{centre|pastoglobo el [[gistopasto]] kun vanilia saŭco}} dosiero:Salzburger Nockerln 04 gastronomie 001.jpg|{{centre|[[noko]]j el [[Salcburgo]]}} dosiero:Zwetschgenknödel mit Zimt und Zucker.jpg|{{centre|[[pruno|prunaj]] [[knedliko]]j kun cinamo kaj sukero}} dosiero:Quarkstrudel 01.jpg|{{centre|[[kazeo]][[strudelo]]}} dosiero:Buchteln.jpg|{{centre|ĉeĥaj [[Buĥto (bakaĵo)|buĥtoj]] en oblonga lada bakujo}} </gallery></center> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] 2m448bwcbasx8xwtl2o5cnzzxyzhoxr 9418419 9418418 2026-07-02T01:00:56Z ThomasPusch 1869 /* Historio de la termino */ 9418419 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo''' laŭ internaciaj vortaroj kiel [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] estas [[manĝaĵo]] konsistanta ĉefe el [[faruno]], miksita kun [[akvo]], [[lakto]], [[sukero]]/[[mielo]]/[[acerosiropo]] kaj aliaj substancoj, kaj estas kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref> Aparte en la kuirarto de Mezeŭropo oni havas apartan kategorion de farunaĵo distingite de [[bakaĵo]], [[pastaĵo]], [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]]. La [[germana]] ekvivalento estas ''Mehlspeise'' (precipe en suda [[Germanio]], [[Aŭstrio]], [[Sudtirolo]], historie ankaŭ en vastaj partoj de orienta Eŭropo), [[ĉeĥa]] ekvivalento estas ''moučník''. Ĝi estas [[hiperonimo]], ĝenerala termino por diversaj [[dolĉaĵo]]j, [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j kaj [[torto]]j, kiuj povas esti servataj kiel ĉefa [[plado]] aŭ [[deserto]]. == Historio de la termino == Historie, farunbazitaj pladoj estis satigaj, senviandaj ĉefpladoj faritaj el [[faruno]], sed ankaŭ aliaj grenproduktoj kiel ekzemple [[semolo]] aŭ aliaj [[amelo|amelaj]] manĝaĵoj. Ili originis de la striktaj fastaj reguloj de la [[katolika eklezio]], ĉar kredantoj ne rajtis manĝi viandon dum ĉirkaŭ 150 tagoj jare, kaj fiŝo ofte estis tre multekosta. La tradicio de plejparte bongustaj farunbazitaj pladoj estas bone dokumentita ekde la 16-a jarcento en Aŭstrio kaj suda Germanio. Farunaj pladoj inkluzivis interalie [[krespo]]jn, [[strudelo]]n, frititajn bakaĵojn, pastoglobojn interalie el [[gistopasto]], [[noko]]jn, [[nudelo]]jn, avenkaĉojn, [[avenkuko]]jn, [[pudingo]]jn kaj [[knedliko]]jn. <center><gallery widths=170ra> dosiero:Wiener Apfelstrudel.jpg|{{centre|[[vieno|viena]] ''[[Apfelstrudel]]'', poma [[strudelo]]}} dosiero:Germknoedel.jpg|{{centre|pastoglobo el [[gistopasto]] kun vanilia saŭco}} dosiero:Salzburger Nockerln 04 gastronomie 001.jpg|{{centre|[[noko]]j el [[Salcburgo]]}} dosiero:Zwetschgenknödel mit Zimt und Zucker.jpg|{{centre|[[pruno|prunaj]] [[knedliko]]j kun cinamo kaj sukero}} dosiero:Quarkstrudel 01.jpg|{{centre|[[kazeo]][[strudelo]]}} dosiero:Buchteln.jpg|{{centre|ĉeĥaj [[Buĥto (bakaĵo)|buĥtoj]] en oblonga lada bakujo}} </gallery></center> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] sdjr3siy1hozvpayhg3ll98xd6h1oq0 9418424 9418419 2026-07-02T01:09:13Z ThomasPusch 1869 /* Historio de la termino */ 9418424 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo''' laŭ internaciaj vortaroj kiel [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] estas [[manĝaĵo]] konsistanta ĉefe el [[faruno]], miksita kun [[akvo]], [[lakto]], [[sukero]]/[[mielo]]/[[acerosiropo]] kaj aliaj substancoj, kaj estas kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref> Aparte en la kuirarto de Mezeŭropo oni havas apartan kategorion de farunaĵo distingite de [[bakaĵo]], [[pastaĵo]], [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]]. La [[germana]] ekvivalento estas ''Mehlspeise'' (precipe en suda [[Germanio]], [[Aŭstrio]], [[Sudtirolo]], historie ankaŭ en vastaj partoj de orienta Eŭropo), [[ĉeĥa]] ekvivalento estas ''moučník''. Ĝi estas [[hiperonimo]], ĝenerala termino por diversaj [[dolĉaĵo]]j, [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j kaj [[torto]]j, kiuj povas esti servataj kiel ĉefa [[plado]] aŭ [[deserto]]. == Historio de la termino == Historie, farunbazitaj pladoj estis satigaj, senviandaj ĉefpladoj faritaj el [[faruno]], sed ankaŭ aliaj grenproduktoj kiel ekzemple [[semolo]] aŭ aliaj [[amelo|amelaj]] manĝaĵoj. Ili originis de la striktaj fastaj reguloj de la [[katolika eklezio]], ĉar kredantoj ne rajtis manĝi viandon dum ĉirkaŭ 150 tagoj jare, kaj fiŝo ofte estis tre multekosta. La tradicio de plejparte bongustaj farunbazitaj pladoj estas bone dokumentita ekde la 16-a jarcento en Aŭstrio kaj suda Germanio. Farunaj pladoj inkluzivis interalie [[krespo]]jn, [[strudelo]]n, frititajn bakaĵojn, pastoglobojn interalie el [[gistopasto]], [[noko]]jn, [[nudelo]]jn, avenkaĉojn,<ref>avenkaĉo estas kuirita kaĉo el erigitaj [[aveno|avengrajnoj]], ekzemple [[avenflokoj]], [[grio]], [[ŝroto]], aŭ avena [[faruno]], kun [[akvo]] kaj/aŭ [[lakto]].</ref> [[avenkuko]]jn, [[pudingo]]jn kaj [[knedliko]]jn. <center><gallery widths=170ra> dosiero:Wiener Apfelstrudel.jpg|{{centre|[[vieno|viena]] ''[[Apfelstrudel]]'', poma [[strudelo]]}} dosiero:Germknoedel.jpg|{{centre|pastoglobo el [[gistopasto]] kun vanilia saŭco}} dosiero:Salzburger Nockerln 04 gastronomie 001.jpg|{{centre|[[noko]]j el [[Salcburgo]]}} dosiero:Zwetschgenknödel mit Zimt und Zucker.jpg|{{centre|[[pruno|prunaj]] [[knedliko]]j kun cinamo kaj sukero}} dosiero:Quarkstrudel 01.jpg|{{centre|[[kazeo]][[strudelo]]}} dosiero:Buchteln.jpg|{{centre|ĉeĥaj [[Buĥto (bakaĵo)|buĥtoj]] en oblonga lada bakujo}} </gallery></center> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] hpemf8mumvrsmpwpg332fvconk1shxx 9418434 9418424 2026-07-02T01:22:42Z ThomasPusch 1869 /* Vidu ankaŭ */ 9418434 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo''' laŭ internaciaj vortaroj kiel [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] estas [[manĝaĵo]] konsistanta ĉefe el [[faruno]], miksita kun [[akvo]], [[lakto]], [[sukero]]/[[mielo]]/[[acerosiropo]] kaj aliaj substancoj, kaj estas kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref> Aparte en la kuirarto de Mezeŭropo oni havas apartan kategorion de farunaĵo distingite de [[bakaĵo]], [[pastaĵo]], [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]]. La [[germana]] ekvivalento estas ''Mehlspeise'' (precipe en suda [[Germanio]], [[Aŭstrio]], [[Sudtirolo]], historie ankaŭ en vastaj partoj de orienta Eŭropo), [[ĉeĥa]] ekvivalento estas ''moučník''. Ĝi estas [[hiperonimo]], ĝenerala termino por diversaj [[dolĉaĵo]]j, [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j kaj [[torto]]j, kiuj povas esti servataj kiel ĉefa [[plado]] aŭ [[deserto]]. == Historio de la termino == Historie, farunbazitaj pladoj estis satigaj, senviandaj ĉefpladoj faritaj el [[faruno]], sed ankaŭ aliaj grenproduktoj kiel ekzemple [[semolo]] aŭ aliaj [[amelo|amelaj]] manĝaĵoj. Ili originis de la striktaj fastaj reguloj de la [[katolika eklezio]], ĉar kredantoj ne rajtis manĝi viandon dum ĉirkaŭ 150 tagoj jare, kaj fiŝo ofte estis tre multekosta. La tradicio de plejparte bongustaj farunbazitaj pladoj estas bone dokumentita ekde la 16-a jarcento en Aŭstrio kaj suda Germanio. Farunaj pladoj inkluzivis interalie [[krespo]]jn, [[strudelo]]n, frititajn bakaĵojn, pastoglobojn interalie el [[gistopasto]], [[noko]]jn, [[nudelo]]jn, avenkaĉojn,<ref>avenkaĉo estas kuirita kaĉo el erigitaj [[aveno|avengrajnoj]], ekzemple [[avenflokoj]], [[grio]], [[ŝroto]], aŭ avena [[faruno]], kun [[akvo]] kaj/aŭ [[lakto]].</ref> [[avenkuko]]jn, [[pudingo]]jn kaj [[knedliko]]jn. <center><gallery widths=170ra> dosiero:Wiener Apfelstrudel.jpg|{{centre|[[vieno|viena]] ''[[Apfelstrudel]]'', poma [[strudelo]]}} dosiero:Germknoedel.jpg|{{centre|pastoglobo el [[gistopasto]] kun vanilia saŭco}} dosiero:Salzburger Nockerln 04 gastronomie 001.jpg|{{centre|[[noko]]j el [[Salcburgo]]}} dosiero:Zwetschgenknödel mit Zimt und Zucker.jpg|{{centre|[[pruno|prunaj]] [[knedliko]]j kun cinamo kaj sukero}} dosiero:Quarkstrudel 01.jpg|{{centre|[[kazeo]][[strudelo]]}} dosiero:Buchteln.jpg|{{centre|ĉeĥaj [[Buĥto (bakaĵo)|buĥtoj]] en oblonga lada bakujo}} </gallery></center> == Referencoj == {{Referencoj}} == Pliaj specifaj farunaĵoj estas == * [[kajpira farunaĵo]] el [[Brazilo]] * [[dabingo]] el [[Ĉinio]] * [[hopio]], [[Ĉina kuirarto|ĉin]]-[[filipina kuirarto|filipina]] [[deserto]], simile ankaŭ kutima en [[Japanio]] * [[Pyzy]], specifaj pastobuloj el [[Pollando]] == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] cu7ot03j2ty2s303y8b2vgfckk1tuby 9418435 9418434 2026-07-02T01:23:15Z ThomasPusch 1869 9418435 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo''' laŭ internaciaj vortaroj kiel [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] estas [[manĝaĵo]] konsistanta ĉefe el [[faruno]], miksita kun [[akvo]], [[lakto]], [[sukero]]/[[mielo]]/[[acerosiropo]] kaj aliaj substancoj, kaj estas kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref> Aparte en la kuirarto de Mezeŭropo oni havas apartan kategorion de farunaĵo distingite de [[bakaĵo]], [[pastaĵo]], [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]]. La [[germana]] ekvivalento estas ''Mehlspeise'' (precipe en suda [[Germanio]], [[Aŭstrio]], [[Sudtirolo]], historie ankaŭ en vastaj partoj de orienta Eŭropo), [[ĉeĥa]] ekvivalento estas ''moučník''. Ĝi estas [[hiperonimo]], ĝenerala termino por diversaj [[dolĉaĵo]]j, [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j kaj [[torto]]j, kiuj povas esti servataj kiel ĉefa [[plado]] aŭ [[deserto]]. == Historio de la termino == Historie, farunbazitaj pladoj estis satigaj, senviandaj ĉefpladoj faritaj el [[faruno]], sed ankaŭ aliaj grenproduktoj kiel ekzemple [[semolo]] aŭ aliaj [[amelo|amelaj]] manĝaĵoj. Ili originis de la striktaj fastaj reguloj de la [[katolika eklezio]], ĉar kredantoj ne rajtis manĝi viandon dum ĉirkaŭ 150 tagoj jare, kaj fiŝo ofte estis tre multekosta. La tradicio de plejparte bongustaj farunbazitaj pladoj estas bone dokumentita ekde la 16-a jarcento en Aŭstrio kaj suda Germanio. Farunaj pladoj inkluzivis interalie [[krespo]]jn, [[strudelo]]n, frititajn bakaĵojn, pastoglobojn interalie el [[gistopasto]], [[noko]]jn, [[nudelo]]jn, avenkaĉojn,<ref>avenkaĉo estas kuirita kaĉo el erigitaj [[aveno|avengrajnoj]], ekzemple [[avenflokoj]], [[grio]], [[ŝroto]], aŭ avena [[faruno]], kun [[akvo]] kaj/aŭ [[lakto]].</ref> [[avenkuko]]jn, [[pudingo]]jn kaj [[knedliko]]jn. <center><gallery widths=170ra> dosiero:Wiener Apfelstrudel.jpg|{{centre|[[vieno|viena]] ''[[Apfelstrudel]]'', poma [[strudelo]]}} dosiero:Germknoedel.jpg|{{centre|pastoglobo el [[gistopasto]] kun vanilia saŭco}} dosiero:Salzburger Nockerln 04 gastronomie 001.jpg|{{centre|[[noko]]j el [[Salcburgo]]}} dosiero:Zwetschgenknödel mit Zimt und Zucker.jpg|{{centre|[[pruno|prunaj]] [[knedliko]]j kun cinamo kaj sukero}} dosiero:Quarkstrudel 01.jpg|{{centre|[[kazeo]][[strudelo]]}} dosiero:Buchteln.jpg|{{centre|ĉeĥaj [[Buĥto (bakaĵo)|buĥtoj]] en oblonga lada bakujo}} </gallery></center> == Pliaj specifaj farunaĵoj estas == * [[kajpira farunaĵo]] el [[Brazilo]] * [[dabingo]] el [[Ĉinio]] * [[hopio]], [[Ĉina kuirarto|ĉin]]-[[filipina kuirarto|filipina]] [[deserto]], simile ankaŭ kutima en [[Japanio]] * [[Pyzy]], specifaj pastobuloj el [[Pollando]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] <br/> {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] qnufcgx56a6wybsre18sa7nysu31356 9418436 9418435 2026-07-02T01:28:14Z ThomasPusch 1869 /* Historio de la termino */ 9418436 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo''' laŭ internaciaj vortaroj kiel [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] estas [[manĝaĵo]] konsistanta ĉefe el [[faruno]], miksita kun [[akvo]], [[lakto]], [[sukero]]/[[mielo]]/[[acerosiropo]] kaj aliaj substancoj, kaj estas kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref> Aparte en la kuirarto de Mezeŭropo oni havas apartan kategorion de farunaĵo distingite de [[bakaĵo]], [[pastaĵo]], [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]]. La [[germana]] ekvivalento estas ''Mehlspeise'' (precipe en suda [[Germanio]], [[Aŭstrio]], [[Sudtirolo]], historie ankaŭ en vastaj partoj de orienta Eŭropo), [[ĉeĥa]] ekvivalento estas ''moučník''. Ĝi estas [[hiperonimo]], ĝenerala termino por diversaj [[dolĉaĵo]]j, [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j kaj [[torto]]j, kiuj povas esti servataj kiel ĉefa [[plado]] aŭ [[deserto]]. == Historio de la termino == Historie, farunbazitaj pladoj estis satigaj, senviandaj ĉefpladoj faritaj el [[faruno]], sed ankaŭ aliaj grenproduktoj kiel ekzemple [[semolo]] aŭ aliaj [[amelo|amelaj]] manĝaĵoj. Ili originis de la striktaj fastaj reguloj de la [[katolika eklezio]], ĉar kredantoj ne rajtis manĝi viandon dum ĉirkaŭ 150 tagoj jare, kaj fiŝo ofte estis tre multekosta. La tradicio de plejparte bongustaj farunbazitaj pladoj estas bone dokumentita ekde la 16-a jarcento en Aŭstrio kaj suda Germanio. Farunaj pladoj inkluzivis interalie [[krespo]]jn, [[strudelo]]n, frititajn bakaĵojn, pastoglobojn interalie el [[gistopasto]], [[noko]]jn, [[nudelo]]jn, avenkaĉojn,<ref>avenkaĉo estas kuirita kaĉo el erigitaj [[aveno|avengrajnoj]], ekzemple [[avenflokoj]], [[grio]], [[ŝroto]], aŭ avena [[faruno]], kun [[akvo]] kaj/aŭ [[lakto]].</ref> [[avenkuko]]jn, [[pudingo]]jn kaj [[knedliko]]jn. <center><gallery widths=170ra> dosiero:Wiener Apfelstrudel.jpg|{{centre|[[vieno|viena]] ''[[Apfelstrudel]]'', poma [[strudelo]]}} dosiero:Germknoedel.jpg|{{centre|pastoglobo el [[gistopasto]] kun vanilia saŭco}} dosiero:Salzburger Nockerln 04 gastronomie 001.jpg|{{centre|[[noko]]j el [[Salcburgo]]}} dosiero:Zwetschgenknödel mit Zimt und Zucker.jpg|{{centre|[[pruno|prunaj]] [[knedliko]]j kun cinamo kaj sukero}} dosiero:Quarkstrudel 01.jpg|{{centre|[[kazeo]][[strudelo]]}} dosiero:Buchteln.jpg|{{centre|ĉeĥaj [[Buĥto (bakaĵo)|buĥtoj]] en oblonga lada bakujo}} </gallery></center> [[Dosiero:Internacie kuiri 1990.jpg|eta|dekstra|160ra|{{centre|la kuirlibro [[Internacie kuiri]], 1-a eldono de 1990}}]] En la libro [[Internacie kuiri]] de 1990, unua esperantlingva profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en Esperanto, farunaĵoj kune kun [[ovaĵo|ov-]] kaj [[pastaĵo]]j disvolviĝas en plenaj 14 paĝoj. == Pliaj specifaj farunaĵoj estas == * [[kajpira farunaĵo]] el [[Brazilo]] * [[dabingo]] el [[Ĉinio]] * [[hopio]], [[Ĉina kuirarto|ĉin]]-[[filipina kuirarto|filipina]] [[deserto]], simile ankaŭ kutima en [[Japanio]] * [[Pyzy]], specifaj pastobuloj el [[Pollando]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] <br/> {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] pj2btmsaxavlvbthilvw5xx04trci2x 9418437 9418436 2026-07-02T01:29:11Z ThomasPusch 1869 /* Historio de la termino */ 9418437 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo''' laŭ internaciaj vortaroj kiel [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] estas [[manĝaĵo]] konsistanta ĉefe el [[faruno]], miksita kun [[akvo]], [[lakto]], [[sukero]]/[[mielo]]/[[acerosiropo]] kaj aliaj substancoj, kaj estas kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref> Aparte en la kuirarto de Mezeŭropo oni havas apartan kategorion de farunaĵo distingite de [[bakaĵo]], [[pastaĵo]], [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]]. La [[germana]] ekvivalento estas ''Mehlspeise'' (precipe en suda [[Germanio]], [[Aŭstrio]], [[Sudtirolo]], historie ankaŭ en vastaj partoj de orienta Eŭropo), [[ĉeĥa]] ekvivalento estas ''moučník''. Ĝi estas [[hiperonimo]], ĝenerala termino por diversaj [[dolĉaĵo]]j, [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j kaj [[torto]]j, kiuj povas esti servataj kiel ĉefa [[plado]] aŭ [[deserto]]. == Historio de la termino == Historie, farunbazitaj pladoj estis satigaj, senviandaj ĉefpladoj faritaj el [[faruno]], sed ankaŭ aliaj grenproduktoj kiel ekzemple [[semolo]] aŭ aliaj [[amelo|amelaj]] manĝaĵoj. Ili originis de la striktaj fastaj reguloj de la [[katolika eklezio]], ĉar kredantoj ne rajtis manĝi viandon dum ĉirkaŭ 150 tagoj jare, kaj fiŝo ofte estis tre multekosta. La tradicio de plejparte bongustaj farunbazitaj pladoj estas bone dokumentita ekde la 16-a jarcento en Aŭstrio kaj suda Germanio. Farunaj pladoj inkluzivis interalie [[krespo]]jn, [[strudelo]]n, frititajn bakaĵojn, pastoglobojn interalie el [[gistopasto]], [[noko]]jn, [[nudelo]]jn, avenkaĉojn,<ref>avenkaĉo estas kuirita kaĉo el erigitaj [[aveno|avengrajnoj]], ekzemple [[avenflokoj]], [[grio]], [[ŝroto]], aŭ avena [[faruno]], kun [[akvo]] kaj/aŭ [[lakto]].</ref> [[avenkuko]]jn, [[pudingo]]jn kaj [[knedliko]]jn. <center><gallery widths=170ra> dosiero:Wiener Apfelstrudel.jpg|{{centre|[[vieno|viena]] ''[[Apfelstrudel]]'', poma [[strudelo]]}} dosiero:Germknoedel.jpg|{{centre|pastoglobo el [[gistopasto]] kun vanilia saŭco}} dosiero:Salzburger Nockerln 04 gastronomie 001.jpg|{{centre|[[noko]]j el [[Salcburgo]]}} dosiero:Zwetschgenknödel mit Zimt und Zucker.jpg|{{centre|[[pruno|prunaj]] [[knedliko]]j kun cinamo kaj sukero}} dosiero:Quarkstrudel 01.jpg|{{centre|[[kazeo]][[strudelo]]}} dosiero:Buchteln.jpg|{{centre|ĉeĥaj [[Buĥto (bakaĵo)|buĥtoj]] en oblonga lada bakujo}} </gallery></center> [[Dosiero:Internacie kuiri 1990.jpg|eta|dekstra|160ra|{{centre|la kuirlibro [[Internacie kuiri]], 1-a eldono de 1990}}]] En la esperantlingva libro [[Internacie kuiri]] de 1990, la unua profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en la Esperanta literaturo, farunaĵoj kune kun [[ovaĵo|ov-]] kaj [[pastaĵo]]j disvolviĝas en plenaj 14 paĝoj. == Pliaj specifaj farunaĵoj estas == * [[kajpira farunaĵo]] el [[Brazilo]] * [[dabingo]] el [[Ĉinio]] * [[hopio]], [[Ĉina kuirarto|ĉin]]-[[filipina kuirarto|filipina]] [[deserto]], simile ankaŭ kutima en [[Japanio]] * [[Pyzy]], specifaj pastobuloj el [[Pollando]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] <br/> {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] d3aelx57iwjvykzwrbeg69yh3mu264m 9418438 9418437 2026-07-02T01:33:13Z ThomasPusch 1869 9418438 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo''' laŭ internaciaj vortaroj kiel [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] estas [[manĝaĵo]] konsistanta ĉefe el [[faruno]], miksita kun [[akvo]], [[lakto]], [[sukero]]/[[mielo]]/[[acerosiropo]] kaj aliaj substancoj, kaj estas kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref> Aparte en la kuirarto de Mezeŭropo oni havas apartan kategorion de farunaĵo distingite de [[bakaĵo]], [[pastaĵo]], [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]]. La [[germana]] ekvivalento estas ''Mehlspeise'' (precipe en suda [[Germanio]], [[Aŭstrio]], [[Sudtirolo]], historie ankaŭ en vastaj partoj de orienta Eŭropo), [[ĉeĥa]] ekvivalento estas ''moučník''. Ĝi estas [[hiperonimo]], ĝenerala termino por diversaj [[dolĉaĵo]]j, [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j kaj [[torto]]j, kiuj povas esti servataj kiel ĉefa [[plado]] aŭ [[deserto]]. == Historio de la termino == Historie, farunbazitaj pladoj estis satigaj, senviandaj ĉefpladoj faritaj el [[faruno]], sed ankaŭ aliaj grenproduktoj kiel ekzemple [[semolo]] aŭ aliaj [[amelo|amelaj]] manĝaĵoj. Ili originis de la striktaj fastaj reguloj de la [[katolika eklezio]], ĉar kredantoj ne rajtis manĝi viandon dum ĉirkaŭ 150 tagoj jare, kaj fiŝo ofte estis tre multekosta. La tradicio de plejparte bongustaj farunbazitaj pladoj estas bone dokumentita ekde la 16-a jarcento en Aŭstrio kaj suda Germanio. Farunaj pladoj inkluzivis interalie [[krespo]]jn, [[strudelo]]n, frititajn bakaĵojn, pastoglobojn interalie el [[gistopasto]], [[noko]]jn, [[nudelo]]jn, avenkaĉojn,<ref>avenkaĉo estas kuirita kaĉo el erigitaj [[aveno|avengrajnoj]], ekzemple [[avenflokoj]], [[grio]], [[ŝroto]], aŭ avena [[faruno]], kun [[akvo]] kaj/aŭ [[lakto]].</ref> [[avenkuko]]jn, [[pudingo]]jn kaj [[knedliko]]jn. <center><gallery widths=170ra> dosiero:Wiener Apfelstrudel.jpg|{{centre|[[vieno|viena]] ''[[Apfelstrudel]]'', poma [[strudelo]]}} dosiero:Germknoedel.jpg|{{centre|pastoglobo el [[gistopasto]] kun vanilia saŭco}} dosiero:Salzburger Nockerln 04 gastronomie 001.jpg|{{centre|[[noko]]j el [[Salcburgo]]}} dosiero:Zwetschgenknödel mit Zimt und Zucker.jpg|{{centre|[[pruno|prunaj]] [[knedliko]]j kun cinamo kaj sukero}} dosiero:Quarkstrudel 01.jpg|{{centre|[[kazeo]][[strudelo]]}} dosiero:Buchteln.jpg|{{centre|ĉeĥaj [[Buĥto (bakaĵo)|buĥtoj]] en oblonga lada bakujo}} </gallery></center> [[Dosiero:Internacie kuiri 1990.jpg|eta|dekstra|160ra|{{centre|la kuirlibro [[Internacie kuiri]], 1-a eldono de 1990}}]] == Pliaj specifaj farunaĵoj estas == * [[kajpira farunaĵo]] el [[Brazilo]] * [[dabingo]] el [[Ĉinio]] * [[hopio]], [[Ĉina kuirarto|ĉin]]-[[filipina kuirarto|filipina]] [[deserto]], simile ankaŭ kutima en [[Japanio]] * [[Pyzy]], specifaj pastobuloj el [[Pollando]] En la esperantlingva libro [[Internacie kuiri]] de 1990, la unua profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en la Esperanta literaturo, farunaĵoj kune kun [[ovaĵo|ov-]] kaj [[pastaĵo]]j disvolviĝas en plenaj 14 paĝoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] <br/> {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] dxwkhx4ie6ub9pvc3zyc9687elim6ay 9418482 9418438 2026-07-02T06:29:42Z ThomasPusch 1869 9418482 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo''' laŭ internaciaj vortaroj kiel [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] estas [[manĝaĵo]] konsistanta ĉefe el [[faruno]], miksita kun [[akvo]], [[lakto]], [[sukero]]/[[mielo]]/[[acerosiropo]] kaj aliaj substancoj, kaj estas kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref> Aparte en la kuirarto de Mezeŭropo oni havas apartan kategorion de farunaĵo distingite de [[bakaĵo]], [[pastaĵo]], [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]]. La [[germana]] ekvivalento estas ''Mehlspeise'' (precipe en suda [[Germanio]], [[Aŭstrio]], [[Sudtirolo]], historie ankaŭ en vastaj partoj de orienta Eŭropo), [[ĉeĥa]] ekvivalento estas ''moučník'', [[slovaka]] ''múčnik'', kaj en la [[ukraina]] kaj [[rusa]] laŭ nokontrolitaj asertoj de vikidatumoj temus pri ''Мельшпайзе'', "mélŝpajze", evidente rekta [[pruntvorto]] el la [[germana]].<ref>La rusa vikipedio uzas kiel ĉefan referencon aserton pri la vikipedia vorto ''Мельшпайзе'' ("mélŝpajze") laŭdiran mencion de varia vorto Мельшпейзы ("mélŝpejzi") plurale, sed kun malsama centra vokalo "е" en rusa kuirlibro en 21013 eldonita en Minsko per traduko el la pola. La libro citiĝas kiel Винцента Завадская (Vincenta Zavadskaja): "Литовская кухарка. Первая белорусская кулинарная книга" (Litova kuiristo. La unua belorusa kuirlibro), пер. с пол. яз. Н. Бабиной (el la pola tradukis N. Babina). — Минск (Minkso): eldonejo Харвест (Ĥarvest, "rikolto"), 2013. — paĝoj 211—213, 217—224 el sume 432 paĝoj — 3500 ekz. — ISBN 978-985-18-1936-8. La librokovrilo konfirmeblas rete, sed la internaj paĝoj ne, do ne rekte kontroleblas ĉu en la libro de 2013 vere aperas iu vorto Мельшпайзе aŭ Мельшпейзы - kaj dubindas kiom reprezenta por la granda rusa lingvo estas unu libroeldono de 3500 ekzempleroj, se krome nur rete troveblas fakte germanlingvaj fontoj de vorto Mehlspeise, ruse transdonita kiel "Мельшпайзе" (aldone, la ukraina vikipedia teksto baziĝas nur sur germanlingvaj fontoj).<ref> La germana termino kaj ankaŭ la esperanta variaĵo, kiu ja estas laŭorde konfirmita per PIV, estas [[hiperonimo]], ĝenerala termino por diversaj [[dolĉaĵo]]j, [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j kaj [[torto]]j, kiuj povas esti servataj kiel ĉefa [[plado]] aŭ [[deserto]]. == Historio de la termino == Historie, farunbazitaj pladoj estis satigaj, senviandaj ĉefpladoj faritaj el [[faruno]], sed ankaŭ aliaj grenproduktoj kiel ekzemple [[semolo]] aŭ aliaj [[amelo|amelaj]] manĝaĵoj. Ili originis de la striktaj fastaj reguloj de la [[katolika eklezio]], ĉar kredantoj ne rajtis manĝi viandon dum ĉirkaŭ 150 tagoj jare, kaj fiŝo ofte estis tre multekosta. La tradicio de plejparte bongustaj farunbazitaj pladoj estas bone dokumentita ekde la 16-a jarcento en Aŭstrio kaj suda Germanio. Farunaj pladoj inkluzivis interalie [[krespo]]jn, [[strudelo]]n, frititajn bakaĵojn, pastoglobojn interalie el [[gistopasto]], [[noko]]jn, [[nudelo]]jn, avenkaĉojn,<ref>avenkaĉo estas kuirita kaĉo el erigitaj [[aveno|avengrajnoj]], ekzemple [[avenflokoj]], [[grio]], [[ŝroto]], aŭ avena [[faruno]], kun [[akvo]] kaj/aŭ [[lakto]].</ref> [[avenkuko]]jn, [[pudingo]]jn kaj [[knedliko]]jn. <center><gallery widths=170ra> dosiero:Wiener Apfelstrudel.jpg|{{centre|[[vieno|viena]] ''[[Apfelstrudel]]'', poma [[strudelo]]}} dosiero:Germknoedel.jpg|{{centre|pastoglobo el [[gistopasto]] kun vanilia saŭco}} dosiero:Salzburger Nockerln 04 gastronomie 001.jpg|{{centre|[[noko]]j el [[Salcburgo]]}} dosiero:Zwetschgenknödel mit Zimt und Zucker.jpg|{{centre|[[pruno|prunaj]] [[knedliko]]j kun cinamo kaj sukero}} dosiero:Quarkstrudel 01.jpg|{{centre|[[kazeo]][[strudelo]]}} dosiero:Buchteln.jpg|{{centre|ĉeĥaj [[Buĥto (bakaĵo)|buĥtoj]] en oblonga lada bakujo}} </gallery></center> [[Dosiero:Internacie kuiri 1990.jpg|eta|dekstra|160ra|{{centre|la kuirlibro [[Internacie kuiri]], 1-a eldono de 1990}}]] == Pliaj specifaj farunaĵoj estas == * [[kajpira farunaĵo]] el [[Brazilo]] * [[dabingo]] el [[Ĉinio]] * [[hopio]], [[Ĉina kuirarto|ĉin]]-[[filipina kuirarto|filipina]] [[deserto]], simile ankaŭ kutima en [[Japanio]] * [[Pyzy]], specifaj pastobuloj el [[Pollando]] En la esperantlingva libro [[Internacie kuiri]] de 1990, la unua profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en la Esperanta literaturo, farunaĵoj kune kun [[ovaĵo|ov-]] kaj [[pastaĵo]]j disvolviĝas en plenaj 14 paĝoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] <br/> {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] f01j0i51tkbmod48gmgnesjf8xw5te2 9418483 9418482 2026-07-02T06:30:40Z ThomasPusch 1869 9418483 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo''' laŭ internaciaj vortaroj kiel [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] estas [[manĝaĵo]] konsistanta ĉefe el [[faruno]], miksita kun [[akvo]], [[lakto]], [[sukero]]/[[mielo]]/[[acerosiropo]] kaj aliaj substancoj, kaj estas kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref> Aparte en la kuirarto de Mezeŭropo oni havas apartan kategorion de farunaĵo distingite de [[bakaĵo]], [[pastaĵo]], [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]]. La [[germana]] ekvivalento estas ''Mehlspeise'' (precipe en suda [[Germanio]], [[Aŭstrio]], [[Sudtirolo]], historie ankaŭ en vastaj partoj de orienta Eŭropo), [[ĉeĥa]] ekvivalento estas ''moučník'', [[slovaka]] ''múčnik'', kaj en la [[ukraina]] kaj [[rusa]] laŭ nokontrolitaj asertoj de vikidatumoj temus pri ''Мельшпайзе'', "mélŝpajze", evidente rekta [[pruntvorto]] el la [[germana]].<ref>La rusa vikipedio uzas kiel ĉefan referencon aserton pri la vikipedia vorto ''Мельшпайзе'' ("mélŝpajze") laŭdiran mencion de varia vorto Мельшпейзы ("mélŝpejzi") plurale, sed kun malsama centra vokalo "е" en rusa kuirlibro en 21013 eldonita en Minsko per traduko el la pola. La libro citiĝas kiel Винцента Завадская (Vincenta Zavadskaja): "Литовская кухарка. Первая белорусская кулинарная книга" (Litova kuiristo. La unua belorusa kuirlibro), пер. с пол. яз. Н. Бабиной (el la pola tradukis N. Babina). — Минск (Minkso): eldonejo Харвест (Ĥarvest, "rikolto"), 2013. — paĝoj 211—213, 217—224 el sume 432 paĝoj — 3500 ekz. — ISBN 978-985-18-1936-8. La librokovrilo konfirmeblas rete, sed la internaj paĝoj ne, do ne rekte kontroleblas ĉu en la libro de 2013 vere aperas iu vorto Мельшпайзе aŭ Мельшпейзы - kaj dubindas kiom reprezenta por la granda rusa lingvo estas unu libroeldono de 3500 ekzempleroj, se krome nur rete troveblas fakte germanlingvaj fontoj de vorto Mehlspeise, ruse transdonita kiel "Мельшпайзе" (aldone, la ukraina vikipedia teksto baziĝas nur sur germanlingvaj fontoj).</ref> La germana termino kaj ankaŭ la esperanta variaĵo, kiu ja estas laŭorde konfirmita per PIV, estas [[hiperonimo]], ĝenerala termino por diversaj [[dolĉaĵo]]j, [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j kaj [[torto]]j, kiuj povas esti servataj kiel ĉefa [[plado]] aŭ [[deserto]]. == Historio de la termino == Historie, farunbazitaj pladoj estis satigaj, senviandaj ĉefpladoj faritaj el [[faruno]], sed ankaŭ aliaj grenproduktoj kiel ekzemple [[semolo]] aŭ aliaj [[amelo|amelaj]] manĝaĵoj. Ili originis de la striktaj fastaj reguloj de la [[katolika eklezio]], ĉar kredantoj ne rajtis manĝi viandon dum ĉirkaŭ 150 tagoj jare, kaj fiŝo ofte estis tre multekosta. La tradicio de plejparte bongustaj farunbazitaj pladoj estas bone dokumentita ekde la 16-a jarcento en Aŭstrio kaj suda Germanio. Farunaj pladoj inkluzivis interalie [[krespo]]jn, [[strudelo]]n, frititajn bakaĵojn, pastoglobojn interalie el [[gistopasto]], [[noko]]jn, [[nudelo]]jn, avenkaĉojn,<ref>avenkaĉo estas kuirita kaĉo el erigitaj [[aveno|avengrajnoj]], ekzemple [[avenflokoj]], [[grio]], [[ŝroto]], aŭ avena [[faruno]], kun [[akvo]] kaj/aŭ [[lakto]].</ref> [[avenkuko]]jn, [[pudingo]]jn kaj [[knedliko]]jn. <center><gallery widths=170ra> dosiero:Wiener Apfelstrudel.jpg|{{centre|[[vieno|viena]] ''[[Apfelstrudel]]'', poma [[strudelo]]}} dosiero:Germknoedel.jpg|{{centre|pastoglobo el [[gistopasto]] kun vanilia saŭco}} dosiero:Salzburger Nockerln 04 gastronomie 001.jpg|{{centre|[[noko]]j el [[Salcburgo]]}} dosiero:Zwetschgenknödel mit Zimt und Zucker.jpg|{{centre|[[pruno|prunaj]] [[knedliko]]j kun cinamo kaj sukero}} dosiero:Quarkstrudel 01.jpg|{{centre|[[kazeo]][[strudelo]]}} dosiero:Buchteln.jpg|{{centre|ĉeĥaj [[Buĥto (bakaĵo)|buĥtoj]] en oblonga lada bakujo}} </gallery></center> [[Dosiero:Internacie kuiri 1990.jpg|eta|dekstra|160ra|{{centre|la kuirlibro [[Internacie kuiri]], 1-a eldono de 1990}}]] == Pliaj specifaj farunaĵoj estas == * [[kajpira farunaĵo]] el [[Brazilo]] * [[dabingo]] el [[Ĉinio]] * [[hopio]], [[Ĉina kuirarto|ĉin]]-[[filipina kuirarto|filipina]] [[deserto]], simile ankaŭ kutima en [[Japanio]] * [[Pyzy]], specifaj pastobuloj el [[Pollando]] En la esperantlingva libro [[Internacie kuiri]] de 1990, la unua profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en la Esperanta literaturo, farunaĵoj kune kun [[ovaĵo|ov-]] kaj [[pastaĵo]]j disvolviĝas en plenaj 14 paĝoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] <br/> {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] rjbmf042um6awy5fhz65vorkt8y9f07 9418484 9418483 2026-07-02T06:34:01Z ThomasPusch 1869 9418484 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo''' laŭ internaciaj vortaroj kiel [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] estas [[manĝaĵo]] konsistanta ĉefe el [[faruno]], miksita kun [[akvo]], [[lakto]], [[sukero]]/[[mielo]]/[[acerosiropo]] kaj aliaj substancoj, kaj estas kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref> Aparte en la kuirarto de Mezeŭropo oni havas apartan kategorion de farunaĵo distingite de [[bakaĵo]], [[pastaĵo]], [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]]. La [[germana]] ekvivalento estas ''Mehlspeise'' (precipe en suda [[Germanio]], [[Aŭstrio]], [[Sudtirolo]], historie ankaŭ en vastaj partoj de orienta Eŭropo), [[ĉeĥa]] ekvivalento estas ''moučník'', [[slovaka]] ''múčnik'', kaj en la [[ukraina]] kaj [[rusa]] laŭ nekontrolitaj asertoj de vikidatumoj kaj pri la du tiulingvaj vikipedaj branĉoj temus pri ''Мельшпайзе'', "mélŝpajze", evidente rekta [[pruntvorto]] el la [[germana]].<ref>La rusa vikipedio uzas kiel ĉefan referencon aserton pri la vikipedia vorto ''Мельшпайзе'' ("mélŝpajze") laŭdiran mencion de varia vorto Мельшпейзы ("mélŝpejzi") plurale, sed kun malsama centra vokalo "е" en rusa kuirlibro en 21013 eldonita en Minsko per traduko el la pola. La libro citiĝas kiel Винцента Завадская (Vincenta Zavadskaja): "Литовская кухарка. Первая белорусская кулинарная книга" (Litova kuiristo. La unua belorusa kuirlibro), пер. с пол. яз. Н. Бабиной (el la pola tradukis N. Babina). — Минск (Minkso): eldonejo Харвест (Ĥarvest, "rikolto"), 2013. — paĝoj 211—213, 217—224 el sume 432 paĝoj — 3500 ekz. — ISBN 978-985-18-1936-8. La librokovrilo konfirmeblas rete, sed la internaj paĝoj ne, do ne rekte kontroleblas ĉu en la libro de 2013 vere aperas iu vorto Мельшпайзе aŭ Мельшпейзы - kaj dubindas kiom reprezenta por la granda rusa lingvo estas unu libroeldono de 3500 ekzempleroj, se krome nur rete troveblas fakte germanlingvaj fontoj de vorto Mehlspeise, ruse transdonita kiel "Мельшпайзе" (aldone, la ukraina vikipedia teksto baziĝas nur sur germanlingvaj fontoj).</ref> La germana termino kaj ankaŭ la esperanta variaĵo, kiu ja estas laŭorde konfirmita per PIV, estas [[hiperonimo]], ĝenerala termino por diversaj [[dolĉaĵo]]j, [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j kaj [[torto]]j, kiuj povas esti servataj kiel ĉefa [[plado]] aŭ [[deserto]]. == Historio de la termino == Historie, farunbazitaj pladoj estis satigaj, senviandaj ĉefpladoj faritaj el [[faruno]], sed ankaŭ aliaj grenproduktoj kiel ekzemple [[semolo]] aŭ aliaj [[amelo|amelaj]] manĝaĵoj. Ili originis de la striktaj fastaj reguloj de la [[katolika eklezio]], ĉar kredantoj ne rajtis manĝi viandon dum ĉirkaŭ 150 tagoj jare, kaj fiŝo ofte estis tre multekosta. La tradicio de plejparte bongustaj farunbazitaj pladoj estas bone dokumentita ekde la 16-a jarcento en Aŭstrio kaj suda Germanio. Farunaj pladoj inkluzivis interalie [[krespo]]jn, [[strudelo]]n, frititajn bakaĵojn, pastoglobojn interalie el [[gistopasto]], [[noko]]jn, [[nudelo]]jn, avenkaĉojn,<ref>avenkaĉo estas kuirita kaĉo el erigitaj [[aveno|avengrajnoj]], ekzemple [[avenflokoj]], [[grio]], [[ŝroto]], aŭ avena [[faruno]], kun [[akvo]] kaj/aŭ [[lakto]].</ref> [[avenkuko]]jn, [[pudingo]]jn kaj [[knedliko]]jn. <center><gallery widths=170ra> dosiero:Wiener Apfelstrudel.jpg|{{centre|[[vieno|viena]] ''[[Apfelstrudel]]'', poma [[strudelo]]}} dosiero:Germknoedel.jpg|{{centre|pastoglobo el [[gistopasto]] kun vanilia saŭco}} dosiero:Salzburger Nockerln 04 gastronomie 001.jpg|{{centre|[[noko]]j el [[Salcburgo]]}} dosiero:Zwetschgenknödel mit Zimt und Zucker.jpg|{{centre|[[pruno|prunaj]] [[knedliko]]j kun cinamo kaj sukero}} dosiero:Quarkstrudel 01.jpg|{{centre|[[kazeo]][[strudelo]]}} dosiero:Buchteln.jpg|{{centre|ĉeĥaj [[Buĥto (bakaĵo)|buĥtoj]] en oblonga lada bakujo}} </gallery></center> [[Dosiero:Internacie kuiri 1990.jpg|eta|dekstra|160ra|{{centre|la kuirlibro [[Internacie kuiri]], 1-a eldono de 1990}}]] == Pliaj specifaj farunaĵoj estas == * [[kajpira farunaĵo]] el [[Brazilo]] * [[dabingo]] el [[Ĉinio]] * [[hopio]], [[Ĉina kuirarto|ĉin]]-[[filipina kuirarto|filipina]] [[deserto]], simile ankaŭ kutima en [[Japanio]] * [[Pyzy]], specifaj pastobuloj el [[Pollando]] En la esperantlingva libro [[Internacie kuiri]] de 1990, la unua profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en la Esperanta literaturo, farunaĵoj kune kun [[ovaĵo|ov-]] kaj [[pastaĵo]]j disvolviĝas en plenaj 14 paĝoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] <br/> {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] ttdjygntvvdoc4k0t181xufpfikti4j 9418485 9418484 2026-07-02T06:34:49Z ThomasPusch 1869 9418485 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo''' laŭ internaciaj vortaroj kiel [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] estas [[manĝaĵo]] konsistanta ĉefe el [[faruno]], miksita kun [[akvo]], [[lakto]], [[sukero]]/[[mielo]]/[[acerosiropo]] kaj aliaj substancoj, kaj estas kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref> Aparte en la kuirarto de Mezeŭropo oni havas apartan kategorion de farunaĵo distingite de [[bakaĵo]], [[pastaĵo]], [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]]. La [[germana]] ekvivalento estas ''Mehlspeise'' (precipe en suda [[Germanio]], [[Aŭstrio]], [[Sudtirolo]], historie ankaŭ en vastaj partoj de orienta Eŭropo), [[ĉeĥa]] ekvivalento estas ''moučník'', [[slovaka]] ''múčnik'', kaj en la [[ukraina]] kaj [[rusa]] laŭ nekontrolitaj asertoj de vikidatumoj kaj de la du tiulingvaj vikipedaj branĉoj temus pri ''Мельшпайзе'', "mélŝpajze", evidente rekta [[pruntvorto]] el la [[germana]].<ref>La rusa vikipedio uzas kiel ĉefan referencon aserton pri la vikipedia vorto ''Мельшпайзе'' ("mélŝpajze") laŭdiran mencion de varia vorto Мельшпейзы ("mélŝpejzi") plurale, sed kun malsama centra vokalo "е" en rusa kuirlibro en 21013 eldonita en Minsko per traduko el la pola. La libro citiĝas kiel Винцента Завадская (Vincenta Zavadskaja): "Литовская кухарка. Первая белорусская кулинарная книга" (Litova kuiristo. La unua belorusa kuirlibro), пер. с пол. яз. Н. Бабиной (el la pola tradukis N. Babina). — Минск (Minkso): eldonejo Харвест (Ĥarvest, "rikolto"), 2013. — paĝoj 211—213, 217—224 el sume 432 paĝoj — 3500 ekz. — ISBN 978-985-18-1936-8. La librokovrilo konfirmeblas rete, sed la internaj paĝoj ne, do ne rekte kontroleblas ĉu en la libro de 2013 vere aperas iu vorto Мельшпайзе aŭ Мельшпейзы - kaj dubindas kiom reprezenta por la granda rusa lingvo estas unu libroeldono de 3500 ekzempleroj, se krome nur rete troveblas fakte germanlingvaj fontoj de vorto Mehlspeise, ruse transdonita kiel "Мельшпайзе" (aldone, la ukraina vikipedia teksto baziĝas nur sur germanlingvaj fontoj).</ref> La germana termino kaj ankaŭ la esperanta variaĵo, kiu ja estas laŭorde konfirmita per PIV, estas [[hiperonimo]], ĝenerala termino por diversaj [[dolĉaĵo]]j, [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j kaj [[torto]]j, kiuj povas esti servataj kiel ĉefa [[plado]] aŭ [[deserto]]. == Historio de la termino == Historie, farunbazitaj pladoj estis satigaj, senviandaj ĉefpladoj faritaj el [[faruno]], sed ankaŭ aliaj grenproduktoj kiel ekzemple [[semolo]] aŭ aliaj [[amelo|amelaj]] manĝaĵoj. Ili originis de la striktaj fastaj reguloj de la [[katolika eklezio]], ĉar kredantoj ne rajtis manĝi viandon dum ĉirkaŭ 150 tagoj jare, kaj fiŝo ofte estis tre multekosta. La tradicio de plejparte bongustaj farunbazitaj pladoj estas bone dokumentita ekde la 16-a jarcento en Aŭstrio kaj suda Germanio. Farunaj pladoj inkluzivis interalie [[krespo]]jn, [[strudelo]]n, frititajn bakaĵojn, pastoglobojn interalie el [[gistopasto]], [[noko]]jn, [[nudelo]]jn, avenkaĉojn,<ref>avenkaĉo estas kuirita kaĉo el erigitaj [[aveno|avengrajnoj]], ekzemple [[avenflokoj]], [[grio]], [[ŝroto]], aŭ avena [[faruno]], kun [[akvo]] kaj/aŭ [[lakto]].</ref> [[avenkuko]]jn, [[pudingo]]jn kaj [[knedliko]]jn. <center><gallery widths=170ra> dosiero:Wiener Apfelstrudel.jpg|{{centre|[[vieno|viena]] ''[[Apfelstrudel]]'', poma [[strudelo]]}} dosiero:Germknoedel.jpg|{{centre|pastoglobo el [[gistopasto]] kun vanilia saŭco}} dosiero:Salzburger Nockerln 04 gastronomie 001.jpg|{{centre|[[noko]]j el [[Salcburgo]]}} dosiero:Zwetschgenknödel mit Zimt und Zucker.jpg|{{centre|[[pruno|prunaj]] [[knedliko]]j kun cinamo kaj sukero}} dosiero:Quarkstrudel 01.jpg|{{centre|[[kazeo]][[strudelo]]}} dosiero:Buchteln.jpg|{{centre|ĉeĥaj [[Buĥto (bakaĵo)|buĥtoj]] en oblonga lada bakujo}} </gallery></center> [[Dosiero:Internacie kuiri 1990.jpg|eta|dekstra|160ra|{{centre|la kuirlibro [[Internacie kuiri]], 1-a eldono de 1990}}]] == Pliaj specifaj farunaĵoj estas == * [[kajpira farunaĵo]] el [[Brazilo]] * [[dabingo]] el [[Ĉinio]] * [[hopio]], [[Ĉina kuirarto|ĉin]]-[[filipina kuirarto|filipina]] [[deserto]], simile ankaŭ kutima en [[Japanio]] * [[Pyzy]], specifaj pastobuloj el [[Pollando]] En la esperantlingva libro [[Internacie kuiri]] de 1990, la unua profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en la Esperanta literaturo, farunaĵoj kune kun [[ovaĵo|ov-]] kaj [[pastaĵo]]j disvolviĝas en plenaj 14 paĝoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] <br/> {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] 9zthuga7dmoxcgzfon0eejwjmk82pm0 9418486 9418485 2026-07-02T06:38:08Z ThomasPusch 1869 9418486 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo''' laŭ internaciaj vortaroj kiel [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] estas [[manĝaĵo]] konsistanta ĉefe el [[faruno]], miksita kun [[akvo]], [[lakto]], [[sukero]]/[[mielo]]/[[acerosiropo]] kaj aliaj substancoj, kaj estas kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref> Aparte en la kuirarto de Mezeŭropo oni havas apartan kategorion de farunaĵo distingite de [[bakaĵo]], [[pastaĵo]], [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]]. La [[germana]] ekvivalento estas ''Mehlspeise'' (precipe en suda [[Germanio]], [[Aŭstrio]], [[Sudtirolo]], historie ankaŭ en vastaj partoj de orienta Eŭropo), [[ĉeĥa]] ekvivalento estas ''moučník'', [[slovaka]] ''múčnik'', kaj en la [[ukraina]] kaj [[rusa]] laŭ nekontrolitaj asertoj de vikidatumoj kaj de la du tiulingvaj vikipedaj branĉoj temus pri ''Мельшпайзе'', "mélŝpajze", evidente rekta [[pruntvorto]] el la [[germana]].<ref>La rusa vikipedio uzas kiel ĉefan referencon por la vikipedia vorto ''Мельшпайзе'' ("mélŝpajze") laŭdiran mencion de varia vorto Мельшпейзы ("mélŝpejzi") plurale, sed kun malsama centra vokalo "е" en rusa kuirlibro en 2013 eldonita en Minsko per traduko el la pola. La libro citiĝas kiel Винцента Завадская (Vincenta Zavadskaja): "Литовская кухарка. Первая белорусская кулинарная книга" (Litova kuiristo. La unua belorusa kuirlibro), пер. с пол. яз. Н. Бабиной (el la pola tradukis N. Babina). — Минск (Minkso): eldonejo Харвест (Ĥarvest, "rikolto"), 2013. — paĝoj 211—213, 217—224 el sume 432 paĝoj — 3500 ekz. — ISBN 978-985-18-1936-8. La librokovrilo konfirmeblas rete, sed la internaj paĝoj ne, do ne rekte kontroleblas ĉu en la libro de 2013 vere aperas iu vorto "Мельшпайзе" aŭ "Мельшпейзы" - kaj dubindas kiom reprezenta por la granda rusa lingvo estas unu libroeldono de 3500 ekzempleroj, se krome nur rete troveblas fakte germanlingvaj fontoj de vorto Mehlspeise, ruse transdonita kiel "Мельшпайзе" (aldone, la ukraina vikipedia teksto baziĝas nur sur germanlingvaj fontoj).</ref> La germana termino kaj ankaŭ la esperanta variaĵo, kiu ja estas laŭorde konfirmita per PIV, estas [[hiperonimo]], ĝenerala termino por diversaj [[dolĉaĵo]]j, [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j kaj [[torto]]j, kiuj povas esti servataj kiel ĉefa [[plado]] aŭ [[deserto]]. == Historio de la termino == Historie, farunbazitaj pladoj estis satigaj, senviandaj ĉefpladoj faritaj el [[faruno]], sed ankaŭ aliaj grenproduktoj kiel ekzemple [[semolo]] aŭ aliaj [[amelo|amelaj]] manĝaĵoj. Ili originis de la striktaj fastaj reguloj de la [[katolika eklezio]], ĉar kredantoj ne rajtis manĝi viandon dum ĉirkaŭ 150 tagoj jare, kaj fiŝo ofte estis tre multekosta. La tradicio de plejparte bongustaj farunbazitaj pladoj estas bone dokumentita ekde la 16-a jarcento en Aŭstrio kaj suda Germanio. Farunaj pladoj inkluzivis interalie [[krespo]]jn, [[strudelo]]n, frititajn bakaĵojn, pastoglobojn interalie el [[gistopasto]], [[noko]]jn, [[nudelo]]jn, avenkaĉojn,<ref>avenkaĉo estas kuirita kaĉo el erigitaj [[aveno|avengrajnoj]], ekzemple [[avenflokoj]], [[grio]], [[ŝroto]], aŭ avena [[faruno]], kun [[akvo]] kaj/aŭ [[lakto]].</ref> [[avenkuko]]jn, [[pudingo]]jn kaj [[knedliko]]jn. <center><gallery widths=170ra> dosiero:Wiener Apfelstrudel.jpg|{{centre|[[vieno|viena]] ''[[Apfelstrudel]]'', poma [[strudelo]]}} dosiero:Germknoedel.jpg|{{centre|pastoglobo el [[gistopasto]] kun vanilia saŭco}} dosiero:Salzburger Nockerln 04 gastronomie 001.jpg|{{centre|[[noko]]j el [[Salcburgo]]}} dosiero:Zwetschgenknödel mit Zimt und Zucker.jpg|{{centre|[[pruno|prunaj]] [[knedliko]]j kun cinamo kaj sukero}} dosiero:Quarkstrudel 01.jpg|{{centre|[[kazeo]][[strudelo]]}} dosiero:Buchteln.jpg|{{centre|ĉeĥaj [[Buĥto (bakaĵo)|buĥtoj]] en oblonga lada bakujo}} </gallery></center> [[Dosiero:Internacie kuiri 1990.jpg|eta|dekstra|160ra|{{centre|la kuirlibro [[Internacie kuiri]], 1-a eldono de 1990}}]] == Pliaj specifaj farunaĵoj estas == * [[kajpira farunaĵo]] el [[Brazilo]] * [[dabingo]] el [[Ĉinio]] * [[hopio]], [[Ĉina kuirarto|ĉin]]-[[filipina kuirarto|filipina]] [[deserto]], simile ankaŭ kutima en [[Japanio]] * [[Pyzy]], specifaj pastobuloj el [[Pollando]] En la esperantlingva libro [[Internacie kuiri]] de 1990, la unua profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en la Esperanta literaturo, farunaĵoj kune kun [[ovaĵo|ov-]] kaj [[pastaĵo]]j disvolviĝas en plenaj 14 paĝoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] <br/> {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] 2yeugxbu2i5o3pua01l4nanyyd5s29b 9418487 9418486 2026-07-02T06:39:02Z ThomasPusch 1869 /* Pliaj specifaj farunaĵoj estas */ 9418487 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo''' laŭ internaciaj vortaroj kiel [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] estas [[manĝaĵo]] konsistanta ĉefe el [[faruno]], miksita kun [[akvo]], [[lakto]], [[sukero]]/[[mielo]]/[[acerosiropo]] kaj aliaj substancoj, kaj estas kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref> Aparte en la kuirarto de Mezeŭropo oni havas apartan kategorion de farunaĵo distingite de [[bakaĵo]], [[pastaĵo]], [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]]. La [[germana]] ekvivalento estas ''Mehlspeise'' (precipe en suda [[Germanio]], [[Aŭstrio]], [[Sudtirolo]], historie ankaŭ en vastaj partoj de orienta Eŭropo), [[ĉeĥa]] ekvivalento estas ''moučník'', [[slovaka]] ''múčnik'', kaj en la [[ukraina]] kaj [[rusa]] laŭ nekontrolitaj asertoj de vikidatumoj kaj de la du tiulingvaj vikipedaj branĉoj temus pri ''Мельшпайзе'', "mélŝpajze", evidente rekta [[pruntvorto]] el la [[germana]].<ref>La rusa vikipedio uzas kiel ĉefan referencon por la vikipedia vorto ''Мельшпайзе'' ("mélŝpajze") laŭdiran mencion de varia vorto Мельшпейзы ("mélŝpejzi") plurale, sed kun malsama centra vokalo "е" en rusa kuirlibro en 2013 eldonita en Minsko per traduko el la pola. La libro citiĝas kiel Винцента Завадская (Vincenta Zavadskaja): "Литовская кухарка. Первая белорусская кулинарная книга" (Litova kuiristo. La unua belorusa kuirlibro), пер. с пол. яз. Н. Бабиной (el la pola tradukis N. Babina). — Минск (Minkso): eldonejo Харвест (Ĥarvest, "rikolto"), 2013. — paĝoj 211—213, 217—224 el sume 432 paĝoj — 3500 ekz. — ISBN 978-985-18-1936-8. La librokovrilo konfirmeblas rete, sed la internaj paĝoj ne, do ne rekte kontroleblas ĉu en la libro de 2013 vere aperas iu vorto "Мельшпайзе" aŭ "Мельшпейзы" - kaj dubindas kiom reprezenta por la granda rusa lingvo estas unu libroeldono de 3500 ekzempleroj, se krome nur rete troveblas fakte germanlingvaj fontoj de vorto Mehlspeise, ruse transdonita kiel "Мельшпайзе" (aldone, la ukraina vikipedia teksto baziĝas nur sur germanlingvaj fontoj).</ref> La germana termino kaj ankaŭ la esperanta variaĵo, kiu ja estas laŭorde konfirmita per PIV, estas [[hiperonimo]], ĝenerala termino por diversaj [[dolĉaĵo]]j, [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j kaj [[torto]]j, kiuj povas esti servataj kiel ĉefa [[plado]] aŭ [[deserto]]. == Historio de la termino == Historie, farunbazitaj pladoj estis satigaj, senviandaj ĉefpladoj faritaj el [[faruno]], sed ankaŭ aliaj grenproduktoj kiel ekzemple [[semolo]] aŭ aliaj [[amelo|amelaj]] manĝaĵoj. Ili originis de la striktaj fastaj reguloj de la [[katolika eklezio]], ĉar kredantoj ne rajtis manĝi viandon dum ĉirkaŭ 150 tagoj jare, kaj fiŝo ofte estis tre multekosta. La tradicio de plejparte bongustaj farunbazitaj pladoj estas bone dokumentita ekde la 16-a jarcento en Aŭstrio kaj suda Germanio. Farunaj pladoj inkluzivis interalie [[krespo]]jn, [[strudelo]]n, frititajn bakaĵojn, pastoglobojn interalie el [[gistopasto]], [[noko]]jn, [[nudelo]]jn, avenkaĉojn,<ref>avenkaĉo estas kuirita kaĉo el erigitaj [[aveno|avengrajnoj]], ekzemple [[avenflokoj]], [[grio]], [[ŝroto]], aŭ avena [[faruno]], kun [[akvo]] kaj/aŭ [[lakto]].</ref> [[avenkuko]]jn, [[pudingo]]jn kaj [[knedliko]]jn. <center><gallery widths=170ra> dosiero:Wiener Apfelstrudel.jpg|{{centre|[[vieno|viena]] ''[[Apfelstrudel]]'', poma [[strudelo]]}} dosiero:Germknoedel.jpg|{{centre|pastoglobo el [[gistopasto]] kun vanilia saŭco}} dosiero:Salzburger Nockerln 04 gastronomie 001.jpg|{{centre|[[noko]]j el [[Salcburgo]]}} dosiero:Zwetschgenknödel mit Zimt und Zucker.jpg|{{centre|[[pruno|prunaj]] [[knedliko]]j kun cinamo kaj sukero}} dosiero:Quarkstrudel 01.jpg|{{centre|[[kazeo]][[strudelo]]}} dosiero:Buchteln.jpg|{{centre|ĉeĥaj [[Buĥto (bakaĵo)|buĥtoj]] en oblonga lada bakujo}} </gallery></center> [[Dosiero:Internacie kuiri 1990.jpg|eta|dekstra|160ra|{{centre|la kuirlibro [[Internacie kuiri]], 1-a eldono de 1990}}]] == Pliaj specifaj farunaĵoj estas == * "[[kajpira farunaĵo]]" el [[Brazilo]] * "[[dabingo]]" el [[Ĉinio]] * "[[hopio]]", [[Ĉina kuirarto|ĉin]]-[[filipina kuirarto|filipina]] [[deserto]], simile ankaŭ kutima en [[Japanio]] * "[[Pyzy]]", specifaj pastobuloj el [[Pollando]] En la esperantlingva libro [[Internacie kuiri]] de 1990, la unua profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en la Esperanta literaturo, farunaĵoj kune kun [[ovaĵo|ov-]] kaj [[pastaĵo]]j disvolviĝas en plenaj 14 paĝoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] <br/> {{bibliotekoj}} {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] 4h0ajt9pr3tnojl6iz7fpk4bxktmacu 9418614 9418487 2026-07-02T09:14:34Z ThomasPusch 1869 9418614 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo'''<ref>[[Ludoviko Lazaro Zamenhof]]: [[Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto]], eldoninto ''[[Hachette]]'', [[Parizo]] 1903</ref><ref>[[Sándor Szathmári]]: [[Vojaĝo al Kazohinio]], eldonejo [[SAT]], Parizo 1958, 14-a ĉapitro, p. 249</ref><ref>revuo [[Monato (revuo)|Monato]], [[Walter Klag]]]: [https://tekstaro.com/t?nomo=artikoloj-el-monato-2012-2018&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=monato-2013-011170&antauasekcio=1&postasekcio=1Urbo kukurba, 2013] (jen rete en la gazetara serĉilo [[Tekstaro de Esperanto]])</ref> laŭ internaciaj vortaroj kiel [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] estas [[manĝaĵo]] konsistanta ĉefe el [[faruno]], miksita kun [[akvo]], [[lakto]] respektive [[laktaĵo]] kiel ekzemple [[kazeo]], [[sukero]]/[[mielo]]/[[acerosiropo]] kaj aliaj substancoj, kaj estas kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref><ref>[https://reta-vortaro.de/revo/art/farun.html#farun.0ajxo aldona kapvorto "farunaĵo" el Reta Vortaro</ref> Aparte en la kuirarto de Mezeŭropo oni havas apartan kategorion de farunaĵo distingite de [[bakaĵo]], [[pastaĵo]], [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]]. La [[germana]] ekvivalento estas ''Mehlspeise'' (precipe en suda [[Germanio]], [[Aŭstrio]], [[Sudtirolo]], historie ankaŭ en vastaj partoj de orienta Eŭropo), [[ĉeĥa]] ekvivalento estas ''moučník'', [[slovaka]] ''múčnik'', kaj en la [[ukraina]] kaj [[rusa]] laŭ nekontrolitaj asertoj de vikidatumoj kaj pri la du tiulingvaj vikipedaj branĉoj temus pri ''Мельшпайзе'', "mélŝpajze", evidente rekta [[pruntvorto]] el la [[germana]].<ref>La rusa vikipedio uzas kiel ĉefan referencon aserton pri la vikipedia vorto ''Мельшпайзе'' ("mélŝpajze") laŭdiran mencion de varia vorto Мельшпейзы ("mélŝpejzi") plurale, sed kun malsama centra vokalo "е" en rusa kuirlibro en 21013 eldonita en Minsko per traduko el la pola. La libro citiĝas kiel Винцента Завадская (Vincenta Zavadskaja): "Литовская кухарка. Первая белорусская кулинарная книга" (Litova kuiristo. La unua belorusa kuirlibro), пер. с пол. яз. Н. Бабиной (el la pola tradukis N. Babina). — Минск (Minkso): eldonejo Харвест (Ĥarvest, "rikolto"), 2013. — paĝoj 211—213, 217—224 el sume 432 paĝoj — 3500 ekz. — ISBN 978-985-18-1936-8. La librokovrilo konfirmeblas rete, sed la internaj paĝoj ne, do ne rekte kontroleblas ĉu en la libro de 2013 vere aperas iu vorto Мельшпайзе aŭ Мельшпейзы - kaj dubindas kiom reprezenta por la granda rusa lingvo estas unu libroeldono de 3500 ekzempleroj, se krome nur rete troveblas fakte germanlingvaj fontoj de vorto Mehlspeise, ruse transdonita kiel "Мельшпайзе" (aldone, la ukraina vikipedia teksto baziĝas nur sur germanlingvaj fontoj).</ref> La germana termino kaj ankaŭ la esperanta variaĵo, kiu ja estas laŭorde konfirmita per PIV, estas [[hiperonimo]], ĝenerala termino por diversaj [[dolĉaĵo]]j, [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j kaj [[torto]]j, kiuj povas esti servataj kiel ĉefa [[plado]] aŭ [[deserto]]. == Historio de la termino == Historie, farunbazitaj pladoj estis satigaj, senviandaj ĉefpladoj faritaj el [[faruno]], sed ankaŭ aliaj grenproduktoj kiel ekzemple [[semolo]] aŭ aliaj [[amelo|amelaj]] manĝaĵoj. Ili originis de la striktaj fastaj reguloj de la [[katolika eklezio]], ĉar kredantoj ne rajtis manĝi viandon dum ĉirkaŭ 150 tagoj jare, kaj fiŝo ofte estis tre multekosta. La tradicio de plejparte bongustaj farunbazitaj pladoj estas bone dokumentita ekde la 16-a jarcento en Aŭstrio kaj suda Germanio. Farunaj pladoj inkluzivis interalie [[krespo]]jn, [[strudelo]]n, frititajn bakaĵojn, pastoglobojn interalie el [[gistopasto]], [[noko]]jn, [[nudelo]]jn, avenkaĉojn,<ref>avenkaĉo estas kuirita kaĉo el erigitaj [[aveno|avengrajnoj]], ekzemple [[avenflokoj]], [[grio]], [[ŝroto]], aŭ avena [[faruno]], kun [[akvo]] kaj/aŭ [[lakto]].</ref> [[avenkuko]]jn, [[pudingo]]jn kaj [[knedliko]]jn. <center><gallery widths=170ra> dosiero:Wiener Apfelstrudel.jpg|{{centre|[[vieno|viena]] ''[[Apfelstrudel]]'', poma [[strudelo]]}} dosiero:Germknoedel.jpg|{{centre|pastoglobo el [[gistopasto]] kun vanilia saŭco}} dosiero:Salzburger Nockerln 04 gastronomie 001.jpg|{{centre|[[noko]]j el [[Salcburgo]]}} dosiero:Zwetschgenknödel mit Zimt und Zucker.jpg|{{centre|[[pruno|prunaj]] [[knedliko]]j kun cinamo kaj sukero}} dosiero:Quarkstrudel 01.jpg|{{centre|[[kazeo]][[strudelo]]}} dosiero:Buchteln.jpg|{{centre|ĉeĥaj [[Buĥto (bakaĵo)|buĥtoj]] en oblonga lada bakujo}} </gallery></center> [[Dosiero:Internacie kuiri 1990.jpg|eta|dekstra|160ra|{{centre|la kuirlibro [[Internacie kuiri]], 1-a eldono de 1990}}]] == Pliaj specifaj farunaĵoj estas == * [[kajpira farunaĵo]] el [[Brazilo]] * [[dabingo]] el [[Ĉinio]] * [[hopio]], [[Ĉina kuirarto|ĉin]]-[[filipina kuirarto|filipina]] [[deserto]], simile ankaŭ kutima en [[Japanio]] * [[Pyzy]], specifaj pastobuloj el [[Pollando]] En la esperantlingva libro [[Internacie kuiri]] de 1990, la unua profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en la Esperanta literaturo, farunaĵoj kune kun [[ovaĵo|ov-]] kaj [[pastaĵo]]j disvolviĝas en plenaj 14 paĝoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] <br/> {{bibliotekoj}} <br/> {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] 912ah2v95mv0bnjg86x9xy6vow953u9 9418615 9418614 2026-07-02T09:15:28Z ThomasPusch 1869 9418615 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo'''<ref>[[Ludoviko Lazaro Zamenhof]]: [[Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto]], eldoninto ''[[Hachette]]'', [[Parizo]] 1903</ref><ref>[[Sándor Szathmári]]: [[Vojaĝo al Kazohinio]], eldonejo [[SAT]], Parizo 1958, 14-a ĉapitro, p. 249</ref><ref>revuo [[Monato (revuo)|Monato]], [[Walter Klag]]]: [https://tekstaro.com/t?nomo=artikoloj-el-monato-2012-2018&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=monato-2013-011170&antauasekcio=1&postasekcio=1Urbo kukurba, 2013] (jen rete en la gazetara serĉilo [[Tekstaro de Esperanto]])</ref> laŭ internaciaj vortaroj kiel [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] estas [[manĝaĵo]] konsistanta ĉefe el [[faruno]], miksita kun [[akvo]], [[lakto]] respektive [[laktaĵo]] kiel ekzemple [[kazeo]], [[sukero]]/[[mielo]]/[[acerosiropo]] kaj aliaj substancoj, kaj estas kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref><ref>[https://reta-vortaro.de/revo/art/farun.html#farun.0ajxo aldona kapvorto "farunaĵo"] el [[Reta Vortaro]]</ref> Aparte en la kuirarto de Mezeŭropo oni havas apartan kategorion de farunaĵo distingite de [[bakaĵo]], [[pastaĵo]], [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]]. La [[germana]] ekvivalento estas ''Mehlspeise'' (precipe en suda [[Germanio]], [[Aŭstrio]], [[Sudtirolo]], historie ankaŭ en vastaj partoj de orienta Eŭropo), [[ĉeĥa]] ekvivalento estas ''moučník'', [[slovaka]] ''múčnik'', kaj en la [[ukraina]] kaj [[rusa]] laŭ nekontrolitaj asertoj de vikidatumoj kaj pri la du tiulingvaj vikipedaj branĉoj temus pri ''Мельшпайзе'', "mélŝpajze", evidente rekta [[pruntvorto]] el la [[germana]].<ref>La rusa vikipedio uzas kiel ĉefan referencon aserton pri la vikipedia vorto ''Мельшпайзе'' ("mélŝpajze") laŭdiran mencion de varia vorto Мельшпейзы ("mélŝpejzi") plurale, sed kun malsama centra vokalo "е" en rusa kuirlibro en 21013 eldonita en Minsko per traduko el la pola. La libro citiĝas kiel Винцента Завадская (Vincenta Zavadskaja): "Литовская кухарка. Первая белорусская кулинарная книга" (Litova kuiristo. La unua belorusa kuirlibro), пер. с пол. яз. Н. Бабиной (el la pola tradukis N. Babina). — Минск (Minkso): eldonejo Харвест (Ĥarvest, "rikolto"), 2013. — paĝoj 211—213, 217—224 el sume 432 paĝoj — 3500 ekz. — ISBN 978-985-18-1936-8. La librokovrilo konfirmeblas rete, sed la internaj paĝoj ne, do ne rekte kontroleblas ĉu en la libro de 2013 vere aperas iu vorto Мельшпайзе aŭ Мельшпейзы - kaj dubindas kiom reprezenta por la granda rusa lingvo estas unu libroeldono de 3500 ekzempleroj, se krome nur rete troveblas fakte germanlingvaj fontoj de vorto Mehlspeise, ruse transdonita kiel "Мельшпайзе" (aldone, la ukraina vikipedia teksto baziĝas nur sur germanlingvaj fontoj).</ref> La germana termino kaj ankaŭ la esperanta variaĵo, kiu ja estas laŭorde konfirmita per PIV, estas [[hiperonimo]], ĝenerala termino por diversaj [[dolĉaĵo]]j, [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j kaj [[torto]]j, kiuj povas esti servataj kiel ĉefa [[plado]] aŭ [[deserto]]. == Historio de la termino == Historie, farunbazitaj pladoj estis satigaj, senviandaj ĉefpladoj faritaj el [[faruno]], sed ankaŭ aliaj grenproduktoj kiel ekzemple [[semolo]] aŭ aliaj [[amelo|amelaj]] manĝaĵoj. Ili originis de la striktaj fastaj reguloj de la [[katolika eklezio]], ĉar kredantoj ne rajtis manĝi viandon dum ĉirkaŭ 150 tagoj jare, kaj fiŝo ofte estis tre multekosta. La tradicio de plejparte bongustaj farunbazitaj pladoj estas bone dokumentita ekde la 16-a jarcento en Aŭstrio kaj suda Germanio. Farunaj pladoj inkluzivis interalie [[krespo]]jn, [[strudelo]]n, frititajn bakaĵojn, pastoglobojn interalie el [[gistopasto]], [[noko]]jn, [[nudelo]]jn, avenkaĉojn,<ref>avenkaĉo estas kuirita kaĉo el erigitaj [[aveno|avengrajnoj]], ekzemple [[avenflokoj]], [[grio]], [[ŝroto]], aŭ avena [[faruno]], kun [[akvo]] kaj/aŭ [[lakto]].</ref> [[avenkuko]]jn, [[pudingo]]jn kaj [[knedliko]]jn. <center><gallery widths=170ra> dosiero:Wiener Apfelstrudel.jpg|{{centre|[[vieno|viena]] ''[[Apfelstrudel]]'', poma [[strudelo]]}} dosiero:Germknoedel.jpg|{{centre|pastoglobo el [[gistopasto]] kun vanilia saŭco}} dosiero:Salzburger Nockerln 04 gastronomie 001.jpg|{{centre|[[noko]]j el [[Salcburgo]]}} dosiero:Zwetschgenknödel mit Zimt und Zucker.jpg|{{centre|[[pruno|prunaj]] [[knedliko]]j kun cinamo kaj sukero}} dosiero:Quarkstrudel 01.jpg|{{centre|[[kazeo]][[strudelo]]}} dosiero:Buchteln.jpg|{{centre|ĉeĥaj [[Buĥto (bakaĵo)|buĥtoj]] en oblonga lada bakujo}} </gallery></center> [[Dosiero:Internacie kuiri 1990.jpg|eta|dekstra|160ra|{{centre|la kuirlibro [[Internacie kuiri]], 1-a eldono de 1990}}]] == Pliaj specifaj farunaĵoj estas == * [[kajpira farunaĵo]] el [[Brazilo]] * [[dabingo]] el [[Ĉinio]] * [[hopio]], [[Ĉina kuirarto|ĉin]]-[[filipina kuirarto|filipina]] [[deserto]], simile ankaŭ kutima en [[Japanio]] * [[Pyzy]], specifaj pastobuloj el [[Pollando]] En la esperantlingva libro [[Internacie kuiri]] de 1990, la unua profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en la Esperanta literaturo, farunaĵoj kune kun [[ovaĵo|ov-]] kaj [[pastaĵo]]j disvolviĝas en plenaj 14 paĝoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] <br/> {{bibliotekoj}} <br/> {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] 0zk273muaf2iqpeq0beusxny9kjvgac 9418616 9418615 2026-07-02T09:20:57Z ThomasPusch 1869 9418616 wikitext text/x-wiki '''Farunaĵo'''<ref>[[Ludoviko Lazaro Zamenhof]]: [[Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto]], eldoninto ''[[Hachette]]'', [[Parizo]] 1903</ref><ref>[[Sándor Szathmári]]: [[Vojaĝo al Kazohinio]], eldonejo [[SAT]], Parizo 1958, 14-a ĉapitro, p. 249</ref><ref>revuo [[Monato (revuo)|Monato]], [[Walter Klag]]]: [https://tekstaro.com/t?nomo=artikoloj-el-monato-2012-2018&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=monato-2013-011170&antauasekcio=1&postasekcio=1Urbo kukurba, 2013] (jen rete en la gazetara serĉilo [[Tekstaro de Esperanto]])</ref> laŭ internaciaj vortaroj kiel [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] estas [[manĝaĵo]] konsistanta ĉefe el [[faruno]], miksita kun [[akvo]], [[lakto]] respektive [[laktaĵo]] kiel ekzemple [[kazeo]], [[sukero]]/[[mielo]]/[[acerosiropo]] kaj aliaj substancoj, kaj estas kulinare preparita.<ref>[https://vortaro.net/#farunaĵo_kd kapvorto ''farunaĵo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la presita eldono de 1970, paĝo 270</ref><ref>[https://reta-vortaro.de/revo/art/farun.html#farun.0ajxo aldona kapvorto "farunaĵo"] el [[Reta Vortaro]]</ref> Aparte en la kuirarto de Mezeŭropo oni havas apartan kategorion de farunaĵo distingite de [[bakaĵo]], [[pastaĵo]], [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]]. La [[germana]] ekvivalento estas ''Mehlspeise'' (precipe en suda [[Germanio]], [[Aŭstrio]], [[Sudtirolo]], historie ankaŭ en vastaj partoj de orienta Eŭropo), [[ĉeĥa]] ekvivalento estas ''moučník'', [[slovaka]] ''múčnik'', kaj en la [[ukraina]] kaj [[rusa]] laŭ asertoj de vikidatumoj kaj de la du tiulingvaj vikipedaj branĉoj temus pri ''Мельшпайзе'', "mélŝpajze", evidente rekta [[pruntvorto]] el la [[germana]].<ref>La rusa vikipedio uzas kiel ĉefan referencon aserton pri la vikipedia vorto ''Мельшпайзе'' ("mélŝpajze") laŭdiran mencion de varia vorto Мельшпейзы ("mélŝpejzi") plurale, sed kun malsama centra vokalo "е" en rusa kuirlibro en 2013 eldonita en Minsko per traduko el la pola. La libro citiĝas kiel Винцента Завадская (Vincenta Zavadskaja): "Литовская кухарка. Первая белорусская кулинарная книга" ("Litova kuiristo. La unua belorusa kuirlibro"), пер. с пол. яз. Н. Бабиной (el la pola tradukis N. Babina). — Минск (Minkso): eldonejo Харвест (Ĥarvest, "rikolto"), 2013. — paĝoj 211—213, 217—224 el sume 432 paĝoj — 3500 ekz. — ISBN 978-985-18-1936-8. La librokovrilo konfirmeblas rete, sed la internaj paĝoj ne, do ne rekte kontroleblas ĉu en la libro de 2013 vere aperas iu vorto Мельшпайзе aŭ Мельшпейзы - kaj dubindas kiom reprezenta por la granda rusa lingvo estas unu libroeldono de 3500 ekzempleroj, se krome nur rete troveblas fakte germanlingvaj fontoj de vorto Mehlspeise, ruse transdonita kiel "Мельшпайзе" (aldone, la ukraina vikipedia teksto baziĝas nur sur germanlingvaj fontoj).</ref> La germana termino kaj ankaŭ la esperanta variaĵo, kiu ja estas laŭorde konfirmita per PIV kaj pliaj esperantaj fontoj, estas [[hiperonimo]], ĝenerala termino por diversaj [[dolĉaĵo]]j, [[bakaĵo]]j, [[kuko]]j kaj [[torto]]j, kiuj povas esti servataj kiel ĉefa [[plado]] aŭ [[deserto]]. == Historio de la termino == Historie, farunbazitaj pladoj estis satigaj, senviandaj ĉefpladoj faritaj el [[faruno]], sed ankaŭ aliaj grenproduktoj kiel ekzemple [[semolo]] aŭ aliaj [[amelo|amelaj]] manĝaĵoj. Ili originis de la striktaj fastaj reguloj de la [[katolika eklezio]], ĉar kredantoj ne rajtis manĝi viandon dum ĉirkaŭ 150 tagoj jare, kaj fiŝo ofte estis tre multekosta. La tradicio de plejparte bongustaj farunbazitaj pladoj estas bone dokumentita ekde la 16-a jarcento en Aŭstrio kaj suda Germanio. Farunaj pladoj inkluzivis interalie [[krespo]]jn, [[strudelo]]n, frititajn bakaĵojn, pastoglobojn interalie el [[gistopasto]], [[noko]]jn, [[nudelo]]jn, avenkaĉojn,<ref>avenkaĉo estas kuirita kaĉo el erigitaj [[aveno|avengrajnoj]], ekzemple [[avenflokoj]], [[grio]], [[ŝroto]], aŭ avena [[faruno]], kun [[akvo]] kaj/aŭ [[lakto]].</ref> [[avenkuko]]jn, [[pudingo]]jn kaj [[knedliko]]jn. <center><gallery widths=170ra> dosiero:Wiener Apfelstrudel.jpg|{{centre|[[vieno|viena]] ''[[Apfelstrudel]]'', poma [[strudelo]]}} dosiero:Germknoedel.jpg|{{centre|pastoglobo el [[gistopasto]] kun vanilia saŭco}} dosiero:Salzburger Nockerln 04 gastronomie 001.jpg|{{centre|[[noko]]j el [[Salcburgo]]}} dosiero:Zwetschgenknödel mit Zimt und Zucker.jpg|{{centre|[[pruno|prunaj]] [[knedliko]]j kun cinamo kaj sukero}} dosiero:Quarkstrudel 01.jpg|{{centre|[[kazeo]][[strudelo]]}} dosiero:Buchteln.jpg|{{centre|ĉeĥaj [[Buĥto (bakaĵo)|buĥtoj]] en oblonga lada bakujo}} </gallery></center> [[Dosiero:Internacie kuiri 1990.jpg|eta|dekstra|160ra|{{centre|la kuirlibro [[Internacie kuiri]], 1-a eldono de 1990}}]] == Pliaj specifaj farunaĵoj estas == * [[kajpira farunaĵo]] el [[Brazilo]] * [[dabingo]] el [[Ĉinio]] * [[hopio]], [[Ĉina kuirarto|ĉin]]-[[filipina kuirarto|filipina]] [[deserto]], simile ankaŭ kutima en [[Japanio]] * [[Pyzy]], specifaj pastobuloj el [[Pollando]] En la esperantlingva libro [[Internacie kuiri]] de 1990, la unua profesiece presita kaj eldonita [[kuirlibro]] en la Esperanta literaturo, farunaĵoj kune kun [[ovaĵo|ov-]] kaj [[pastaĵo]]j disvolviĝas en plenaj 14 paĝoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo Nutrado kaj gastronomio}} * [[bakaĵo]] * [[pastaĵo]] * [[Foliigita pasto]] * [[ovaĵo]] * [[dolĉaĵo|sukeraĵo kaj dolĉaĵo]] <br/> {{bibliotekoj}} <br/> {{Ĝermo|manĝaĵo}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Bakaĵoj]] 7kmkg9xzqhh1nut5p3hhnacxg83ppwf 0 948748 9418410 2026-07-02T00:42:38Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Rufkrona momoto |koloro = pink |dosiero = Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = ''[[Momotus]]'' |genro aŭtoritato = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 |specio = '''Rufkrona momoto''' ''M. mexicanus'' |s..." 9418410 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Rufkrona momoto |koloro = pink |dosiero = Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = ''[[Momotus]]'' |genro aŭtoritato = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 |specio = '''Rufkrona momoto''' ''M. mexicanus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Momotus mexicanus'' |volume=2020 |article-number=e.T22683001A163627056 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22683001A163627056.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Momotus mexicanus'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1827) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Momotus mexicanus dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Rufkrona momoto''' (''Momotus mexicanus'') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas unu el sep specioj en la [[genro]] ''Momotus''. Ĝi troviĝas en nordokcidenta [[Meksiko]] kaj centra [[Gvatemalo]].<ref name=":0">{{Cite journal|date=2018|title=An update on the inventory, distribution and residency status of bird species in Guatemala|journal=Bulletin of the British Ornithologists' Club|volume=138|issue=3|pages=148–229|doi=10.25226/bboc.v138i3.2018.a2|last1=Eisermann|first1=Knut|last2=Avendaño|first2=Claudia|s2cid=134584700|doi-access=free}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last=Murphy, T. G., Rohwer, V. G., & Scholes, E|year=2010|title=Breeding biology and longevity of russet-crowned motmots in central Mexico|journal=Journal of Field Ornithology|volume=81|issue=1|pages=13–16|doi=10.1111/j.1557-9263.2009.00255.x|doi-access=free}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal|last1=Snow|first1=David|last2=Kirwan|first2=Guy M.|editor-first1=Josep |editor-first2=Andrew |editor-first3=Jordi |editor-first4=David |editor-first5=Eduardo |editor-last1=Del Hoyo |editor-last2=Elliott |editor-last3=Sargatal |editor-last4=Christie |editor-last5=De Juana |date=2020-03-04|title=Russet-crowned Motmot (Momotus mexicanus)|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/rucmot1/cur/introduction|journal=Birds of the World|doi=10.2173/bow.rucmot1.01 |s2cid=216256549 |language=en|url-access=subscription }}</ref><ref name=":6" /><ref name=":7">{{Cite journal|last=Reyes, D., Alcalá Raúl E, Arias, D., & Osorio-Beristain, M.|date=2009|title=Genetic structuring at a fine scale in the russet-crowned motmot (momotus mexicanus) in a tropical dry forest in central Mexico|url=https://bioone-org.proxy3.library.mcgill.ca/journals/western-north-american-naturalist/volume-69/issue-2/064.069.0204/Genetic-Structuring-at-a-Fine-Scale-in-the-Russet-Crowned/10.3398/064.069.0204.pdf|journal=Western North American Naturalist|volume=69|issue=2|pages=171–174|doi=10.3398/064.069.0204|s2cid=28585179}}</ref><ref name=":8">{{Cite journal|last=Charre, G.M., Paniagua, O., & Osorio-Beristain, M.|date=2017|title=Limitations in the reproductive success of a burrow-nesting bird (momotus mexicanus) during a humid season|url=https://doi.org/10.3398/064.077.021|journal=Western North American Naturalist|volume=77|issue=2|pages=230–236|doi=10.3398/064.077.0211|s2cid=90189712 |url-access=subscription}}</ref> Ĝi estas tutjara loĝanto<ref name=":7" /><ref name=":8" /> de [[tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj]]<ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> kaj [[arbusataro]]j.<ref name=":0" /> La rufkrona momoto estas la plej nesufiĉe studita specio de momoto en la familio Momotedoj..<ref name=":1" /> == Taksonomio == Motmots are a part of the order [[Coraciiformes]] which also includes [[bee-eater]]s, [[Coraciidae|roller]]s, [[todies]], and [[kingfisher]]s.<ref name=":10">{{Citation|chapter=Hornbills, Hoopoes, Trogons, Rollers, Motmots, Todies, Kingfishers, and Bee-eaters|title=Phylogeny and Classification of the Birds|year=1991|pages=333–350|publisher=Yale University Press|doi=10.2307/j.ctt1xp3v3r.31|isbn=978-0-300-23785-6}}</ref> The russet-crowned motmot is one of seven species in the genus ''[[Momotus]]'' of the family [[Momotidae]].<ref name=":10" /> Russet-crowned motmots are very sedentary because of their strong site fidelity; 60% return to the same nesting areas as the previous year because of the low amount of suitable nesting sites.<ref name=":7" /> As a result, gene flow between different populations is limited which can lead to [[speciation]].<ref name=":7" /> Reyes et al. found that genetic variation between three populations in Mexico was very high (12.9%) considering that the populations were relatively close.<ref name=":7" /> There are four recognized subspecies of russet-crowned motmots:<ref name=":2" /> *''M.m. mexicanus'' * ''M.m. vanrossemi'' * ''M.m. saturates'' * ''M.m. castaneiceps'' The subspecies ''M.m. castaneiceps'' is part of a very isolated population of russet-crowned motmots only found in central Guatemala and could be considered a separate species.<ref name=":2" /> == Aspekto == === Morfologio === [[File:Momotus mexicanus 1.jpg|thumb|The back of a perched russet-crowned Motmot]] Russet-crowned motmots are relatively small motmots that measure 30.5 to 35.5&nbsp;cm long and weigh 74 to 104&nbsp;g.<ref name=":2" /> Like most motmots, russet-crowned motmots are not sexually dimorphic in plumage.<ref name=":1" /><ref name=":3">{{Cite journal|last1=Pascotto|first1=Márcia C.|last2=Donatelli|first2=Reginaldo J.|date=2003|title=Cranial osteology in momotidae (Aves: Coraciiformes)|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/jmor.10129|journal=Journal of Morphology|language=en|volume=258|issue=1|pages=32–48|doi=10.1002/jmor.10129|pmid=12905533|s2cid=5848704|issn=1097-4687|url-access=subscription}}</ref> However, females have shorter tail feathers (10 to 15&nbsp;cm) than males (11 to 22&nbsp;cm).<ref name=":1" /> Russet-crowned motmots have a rufous crown and nape.<ref name=":2" /> They have a green back and green wings with blue-green primary feathers.<ref name=":2" /> Their chest is pale green with a black spot, and they have an even paler underbelly.<ref name=":2" /> Russet-crowned motmots have a long blue tail with a bare section near the tip of the longest central feathers, which creates a dark racket-shaped tip.<ref name=":2" /> Their black bills have a slightly serrated edge and curve downwards.<ref name=":2" /> Like most motmots, russet-crowned motmots have a black eye-mask which is lined by blue & violet feathers.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> They have reddish eyes and grey legs and feet.<ref name=":2" /> Juveniles have brown eyes and duller plumage.<ref name=":2" /> The four subspecies vary in morphology; in comparison to ''M.m. mexicanus,'' ''M.m. vanrossemi'' is paler, ''M.m. saturates'' is larger and darker, and ''M.m. castaneiceps'' has a darker chestnut crown and its black eye-mask is more extensive.<ref name=":2" />[[File:Russet-crowned Motmot (Momotus mexicanus) (5783242877).jpg|thumb|The front of a perched russet-crowned motmot]] === Voĉo === Mated pairs take part in call-and-response duets.<ref name=":9">{{Cite journal|last=Kiere, L. M., Murphy, T. G., García-Muñoz, A.|date=2019|title=Ritualized display of a leaf: a putative agonistic signal in both sexes of a tropical bird|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0376635718304777|journal=Behavioural Processes|volume=168|article-number=103954|doi=10.1016/j.beproc.2019.103954|pmid=31491436|s2cid=201764967|url-access=subscription}}</ref> == Distribuo kaj habitato == Russet-crowned motmots prefer [[old-growth forest]]s with closed canopy but they are also found in [[secondary forest]]s with a lot of canopy coverage.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Almazán-Núñez, R. C., Arizmendi, M. d. C., Eguiarte, L. E., & Corcuera, P.|date=2015|title=Distribution of the community of frugivorous birds along a successional gradient in a tropical dry forest in south-western Mexico|url=http://dx.doi.org.proxy3.library.mcgill.ca/10.1017/S0266467414000601|journal=Journal of Tropical Ecology|volume=31|issue=1|pages=57–68|doi=10.1017/S0266467414000601|s2cid=88107308|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Emery, K. F., & Thornton, E. K|date=2008|title=Zooarchaeological habitat analysis of ancient maya landscape changes|journal=Journal of Ethnobiology|volume=28|issue=2|pages=154–178|doi=10.2993/0278-0771-28.2.154|hdl=2376/5761|s2cid=52206560|doi-access=free}}</ref> They live in dry and humid [[tropical forest]]s and clearings<ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> up to 1800m in altitude.<ref name=":2" /> Russet-crowned motmots are found along the western coast of Mexico and in an isolated population in central Guatemala.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> They are common along their range.<ref name=":2" /> The subspecies ''M.m. vanrossemi'' can be observed in north-western Mexico in Sonora, Sinaloas and Chihuahua.<ref name=":2" /> ''M.m. mexicanus'' can be found from Sinaloa to Oaxaca along the west coast and ''M.m. saturates'' can be found in south-western Mexico and Guatemala.<ref name=":2" /> ''M.m. castaneiceps'' is an isolated population only found in the [[Motagua Valley]] of central Guatemala until recently.<ref name=":2" /> In 2018, the distribution of ''M.m. castaneiceps'' expanded to the [[Nentón]] valley in [[Huehuetenango]] which suggests that their range might be growing to western Guatemala.<ref name=":0" /> == Kutimaro kaj ekologio == === manĝado === Russet-crowned motmots feeds on large [[invertebrate]]s (i.e. grasshoppers, etc.), fruits, and small [[vertebrate]]s (i.e. snakes, lizards, etc.).<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cite journal|last1=Wendelken|first1=Peter W.|last2=Martin|first2=Robert F.|date=1988|title=Avian Consumption of the Fruit of the Cacti Stenocereus eichlamii and Pilosocereus maxonii in Guatemala|journal=The American Midland Naturalist|volume=119|issue=2|pages=235–243|doi=10.2307/2425806|jstor=2425806|issn=0003-0031}}</ref><ref name=":5">{{Cite journal|last=Tashian|first=Richard E.|date=1953|title=The Birds of Southeastern Guatemala|journal=The Condor|volume=55|issue=4|pages=198–210|doi=10.2307/1364768|jstor=1364768|issn=0010-5422}}</ref> They have the typical feeding strategy of the Momotidae family known as "flycatching";<ref name=":3" /> russet-crowned motmots perch on low branches and dart out to catch prey or bite fruit.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> They return to their perches to eat their catch and they hit their live prey against branches before swallowing it.<ref name=":3" /> === Reproduktado === Russet-crowned motmots are [[socially monogamous]] birds.<ref name=":1" /> Females and males pair up during the breeding season and they both care for the brood.<ref name=":1" /> Labour is equally divided between the mating pair.<ref name=":1" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> Breeding season is between May and July, which is the wet season.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Russet-crowned motmots tend to breed once per year.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> They lay one small clutch of 4–5 eggs per breeding season, which is typical for tropical birds.<ref name=":1" /> The incubation period is between 15 and 20 days.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Both males and females feed the [[hatchling]]s and [[Fledge|fledglings]] leave the nest after a total of 30 to 42 days.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Russet-crowned motmots have a 68% hatching success rate and a 56% fledgling success rate.<ref name=":1" /> 83% of hatchlings will successfully fly out of the nest.<ref name=":1" /> Most of the deaths happen during incubation and the predation of the brood is primarily by snake and iguanas.<ref name=":1" /> Russet-crowned motmots are burrow-nesting birds.<ref name=":8" /> Each mating pair digs a tunnel that is 88 to 170&nbsp;cm deep in an earthen, roadside, or river bank.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> The tunnels are horizontally flat, they can curve and they have an egg chamber.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> The tunnels are only for breeding<ref name=":1" /> but the breeding sites are multi-purpose territories that the russet-crowned motmots use for foraging, roosting, etc.<ref name=":7" /><ref name=":9" /> These tunnels are very dependent on the quality of the substrate because they can get flooded or collapse if they are not built in a suitable area.<ref name=":8" /> Good nesting sites are hard to find and they are limited by soil type.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Loam-textured soils which contain sand, silt and clay are the best substrates for russet-crowned motmots to nest in because they have better drainage, they are easier to excavate, and they offer better ventilation.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Since suitable nesting sites are scarce, russet-crowned motmots are strongly sedentary and will return to previous nesting grounds because they already know the quality, food sources, shelters, predators, and breeding performances of that site.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> === Vivodaŭro === Charre et al. suggest that the lifespan of a russet-crowned motmot is at least 11 years.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> This estimate is not definitive because it is based on the recapturing of one individual 10 years later.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> === Teritorio === Territory is very valuable to russet-crowned motmots because of the lack of suitable nesting areas.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> As a result, Russet-crowned motmots they are very territorial.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> However, Richard E. Tashian reported seeing russet-crowned motmots in flocks of birds including golden-fronted woodpeckers, white-throated Magpie-jay, coloured thrush, streak-backed oriole and coppery-tailed trogon in Guatemala.<ref name=":5" /> This suggests that russet-crowned motmots defend their territories only against individuals of their species which is called [[Intraspecific antagonism|infraspecific territoriality.]]<ref>{{Cite web|title=Interspecific Territoriality|url=https://web.stanford.edu/group/stanfordbirds/text/essays/Interspecific_Terr.html#:~:text=Interspecific%20Territoriality&text=Most%20birds%20defend%20their%20territories,of%20other%20species%20as%20well.&text=For%20instance,%20interspecific%20territoriality%20is,the%20Gray%20and%20Dusky%20Flycatchers.|access-date=2020-10-18|website=web.stanford.edu}}</ref> When there is an intruder, the russet-crowned motmot holds a leaf in its beak to display combative behaviour before chasing or fighting the intruder.<ref name=":9" /> This [[territorial behaviour]] is performed year-round during the breeding and non-breeding season.<ref name=":9" /> Both paired and unpaired males and females defend their territory.<ref name=":9" /> Mating pairs will react differently towards male intruders and female intruders.<ref name=":9" /> They are more aggressive towards a male intruder than a female intruder.<ref name=":9" /> When a male intruder holds a leaf, the mating pair get closer to chase or fight him.<ref name=":9" /> But when a female intruder holds a leaf, the mating pair holds a leaf as well to warn her.<ref name=":9" /> === Reago al predanto === Russet-crowned motmots wave their tails side-to-side when they see a predator as an acknowledgment of their presence.<ref>{{Cite web|title=Russet-crowned Motmot – eBird|url=https://ebird.org/species/rucmot1|access-date=2020-10-19|website=ebird.org|language=en}}</ref> == Konservostatuso == Although the IUCN recognizes russet-crowned motmots of least concern for conservation,<ref>{{Cite web|last=International)|first=BirdLife International (BirdLife|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Momotus mexicanus|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2020-10-18|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> their habitats are threatened. The suitable nesting sites for russet-crowned motmots are steadily decreasing because of changing climate and human activity. Nest sites are becoming limited because of the higher amount of precipitation associated with climate change which increases the flooding and the collapse of nests.<ref name=":8" /> Agricultural use in the Motagua Valley, Guatemala diminishes the available nesting ground of the subspecies ''M.m. castaneiceps''.<ref>{{Cite journal|last=Acevedo|first=Andrea. Najera|date=2006|title=The Conservation of Thorn Scrub and Dry Forest Habitat in the Motagua Valley, Guatemala: Promoting the Protection of a Unique Ecoregion|url=https://library.iucn-isg.org/documents/2006/Acevedo_2006_Iguana_Conservation_Natural_History_and_Husbandry_of_Reptiles.pdf|journal=Iguana|volume=13|issue=3|pages=185–191}}</ref> In addition, fragmented forests increases brood parasitism and predation.<ref name=":8" /> The russet-crowned motmot is at risk of becoming endangered if their habitats are not conserved. == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Momotus mexicanus}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] oxnlq27qfnogkdi1bs1dzvao6pg7wl9 9418411 9418410 2026-07-02T00:42:56Z Kani 670 9418411 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Rufkrona momoto |koloro = pink |dosiero = Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = ''[[Momotus]]'' |genro aŭtoritato = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 |specio = '''Rufkrona momoto''' ''M. mexicanus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Momotus mexicanus'' |volume=2020 |article-number=e.T22683001A163627056 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22683001A163627056.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Momotus mexicanus'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1827) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Momotus mexicanus dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Rufkrona momoto''' (''Momotus mexicanus'') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas unu el sep specioj en la [[genro]] ''Momotus''. Ĝi troviĝas en nordokcidenta [[Meksiko]] kaj centra [[Gvatemalo]].<ref name=":0">{{Cite journal|date=2018|title=An update on the inventory, distribution and residency status of bird species in Guatemala|journal=Bulletin of the British Ornithologists' Club|volume=138|issue=3|pages=148–229|doi=10.25226/bboc.v138i3.2018.a2|last1=Eisermann|first1=Knut|last2=Avendaño|first2=Claudia|s2cid=134584700|doi-access=free}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last=Murphy, T. G., Rohwer, V. G., & Scholes, E|year=2010|title=Breeding biology and longevity of russet-crowned motmots in central Mexico|journal=Journal of Field Ornithology|volume=81|issue=1|pages=13–16|doi=10.1111/j.1557-9263.2009.00255.x|doi-access=free}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal|last1=Snow|first1=David|last2=Kirwan|first2=Guy M.|editor-first1=Josep |editor-first2=Andrew |editor-first3=Jordi |editor-first4=David |editor-first5=Eduardo |editor-last1=Del Hoyo |editor-last2=Elliott |editor-last3=Sargatal |editor-last4=Christie |editor-last5=De Juana |date=2020-03-04|title=Russet-crowned Motmot (Momotus mexicanus)|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/rucmot1/cur/introduction|journal=Birds of the World|doi=10.2173/bow.rucmot1.01 |s2cid=216256549 |language=en|url-access=subscription }}</ref><ref name=":6" /><ref name=":7">{{Cite journal|last=Reyes, D., Alcalá Raúl E, Arias, D., & Osorio-Beristain, M.|date=2009|title=Genetic structuring at a fine scale in the russet-crowned motmot (momotus mexicanus) in a tropical dry forest in central Mexico|url=https://bioone-org.proxy3.library.mcgill.ca/journals/western-north-american-naturalist/volume-69/issue-2/064.069.0204/Genetic-Structuring-at-a-Fine-Scale-in-the-Russet-Crowned/10.3398/064.069.0204.pdf|journal=Western North American Naturalist|volume=69|issue=2|pages=171–174|doi=10.3398/064.069.0204|s2cid=28585179}}</ref><ref name=":8">{{Cite journal|last=Charre, G.M., Paniagua, O., & Osorio-Beristain, M.|date=2017|title=Limitations in the reproductive success of a burrow-nesting bird (momotus mexicanus) during a humid season|url=https://doi.org/10.3398/064.077.021|journal=Western North American Naturalist|volume=77|issue=2|pages=230–236|doi=10.3398/064.077.0211|s2cid=90189712 |url-access=subscription}}</ref> Ĝi estas tutjara loĝanto<ref name=":7" /><ref name=":8" /> de [[tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj]]<ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> kaj [[arbustaro]]j.<ref name=":0" /> La rufkrona momoto estas la plej nesufiĉe studita specio de momoto en la familio Momotedoj..<ref name=":1" /> == Taksonomio == Motmots are a part of the order [[Coraciiformes]] which also includes [[bee-eater]]s, [[Coraciidae|roller]]s, [[todies]], and [[kingfisher]]s.<ref name=":10">{{Citation|chapter=Hornbills, Hoopoes, Trogons, Rollers, Motmots, Todies, Kingfishers, and Bee-eaters|title=Phylogeny and Classification of the Birds|year=1991|pages=333–350|publisher=Yale University Press|doi=10.2307/j.ctt1xp3v3r.31|isbn=978-0-300-23785-6}}</ref> The russet-crowned motmot is one of seven species in the genus ''[[Momotus]]'' of the family [[Momotidae]].<ref name=":10" /> Russet-crowned motmots are very sedentary because of their strong site fidelity; 60% return to the same nesting areas as the previous year because of the low amount of suitable nesting sites.<ref name=":7" /> As a result, gene flow between different populations is limited which can lead to [[speciation]].<ref name=":7" /> Reyes et al. found that genetic variation between three populations in Mexico was very high (12.9%) considering that the populations were relatively close.<ref name=":7" /> There are four recognized subspecies of russet-crowned motmots:<ref name=":2" /> *''M.m. mexicanus'' * ''M.m. vanrossemi'' * ''M.m. saturates'' * ''M.m. castaneiceps'' The subspecies ''M.m. castaneiceps'' is part of a very isolated population of russet-crowned motmots only found in central Guatemala and could be considered a separate species.<ref name=":2" /> == Aspekto == === Morfologio === [[File:Momotus mexicanus 1.jpg|thumb|The back of a perched russet-crowned Motmot]] Russet-crowned motmots are relatively small motmots that measure 30.5 to 35.5&nbsp;cm long and weigh 74 to 104&nbsp;g.<ref name=":2" /> Like most motmots, russet-crowned motmots are not sexually dimorphic in plumage.<ref name=":1" /><ref name=":3">{{Cite journal|last1=Pascotto|first1=Márcia C.|last2=Donatelli|first2=Reginaldo J.|date=2003|title=Cranial osteology in momotidae (Aves: Coraciiformes)|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/jmor.10129|journal=Journal of Morphology|language=en|volume=258|issue=1|pages=32–48|doi=10.1002/jmor.10129|pmid=12905533|s2cid=5848704|issn=1097-4687|url-access=subscription}}</ref> However, females have shorter tail feathers (10 to 15&nbsp;cm) than males (11 to 22&nbsp;cm).<ref name=":1" /> Russet-crowned motmots have a rufous crown and nape.<ref name=":2" /> They have a green back and green wings with blue-green primary feathers.<ref name=":2" /> Their chest is pale green with a black spot, and they have an even paler underbelly.<ref name=":2" /> Russet-crowned motmots have a long blue tail with a bare section near the tip of the longest central feathers, which creates a dark racket-shaped tip.<ref name=":2" /> Their black bills have a slightly serrated edge and curve downwards.<ref name=":2" /> Like most motmots, russet-crowned motmots have a black eye-mask which is lined by blue & violet feathers.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> They have reddish eyes and grey legs and feet.<ref name=":2" /> Juveniles have brown eyes and duller plumage.<ref name=":2" /> The four subspecies vary in morphology; in comparison to ''M.m. mexicanus,'' ''M.m. vanrossemi'' is paler, ''M.m. saturates'' is larger and darker, and ''M.m. castaneiceps'' has a darker chestnut crown and its black eye-mask is more extensive.<ref name=":2" />[[File:Russet-crowned Motmot (Momotus mexicanus) (5783242877).jpg|thumb|The front of a perched russet-crowned motmot]] === Voĉo === Mated pairs take part in call-and-response duets.<ref name=":9">{{Cite journal|last=Kiere, L. M., Murphy, T. G., García-Muñoz, A.|date=2019|title=Ritualized display of a leaf: a putative agonistic signal in both sexes of a tropical bird|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0376635718304777|journal=Behavioural Processes|volume=168|article-number=103954|doi=10.1016/j.beproc.2019.103954|pmid=31491436|s2cid=201764967|url-access=subscription}}</ref> == Distribuo kaj habitato == Russet-crowned motmots prefer [[old-growth forest]]s with closed canopy but they are also found in [[secondary forest]]s with a lot of canopy coverage.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Almazán-Núñez, R. C., Arizmendi, M. d. C., Eguiarte, L. E., & Corcuera, P.|date=2015|title=Distribution of the community of frugivorous birds along a successional gradient in a tropical dry forest in south-western Mexico|url=http://dx.doi.org.proxy3.library.mcgill.ca/10.1017/S0266467414000601|journal=Journal of Tropical Ecology|volume=31|issue=1|pages=57–68|doi=10.1017/S0266467414000601|s2cid=88107308|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Emery, K. F., & Thornton, E. K|date=2008|title=Zooarchaeological habitat analysis of ancient maya landscape changes|journal=Journal of Ethnobiology|volume=28|issue=2|pages=154–178|doi=10.2993/0278-0771-28.2.154|hdl=2376/5761|s2cid=52206560|doi-access=free}}</ref> They live in dry and humid [[tropical forest]]s and clearings<ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> up to 1800m in altitude.<ref name=":2" /> Russet-crowned motmots are found along the western coast of Mexico and in an isolated population in central Guatemala.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> They are common along their range.<ref name=":2" /> The subspecies ''M.m. vanrossemi'' can be observed in north-western Mexico in Sonora, Sinaloas and Chihuahua.<ref name=":2" /> ''M.m. mexicanus'' can be found from Sinaloa to Oaxaca along the west coast and ''M.m. saturates'' can be found in south-western Mexico and Guatemala.<ref name=":2" /> ''M.m. castaneiceps'' is an isolated population only found in the [[Motagua Valley]] of central Guatemala until recently.<ref name=":2" /> In 2018, the distribution of ''M.m. castaneiceps'' expanded to the [[Nentón]] valley in [[Huehuetenango]] which suggests that their range might be growing to western Guatemala.<ref name=":0" /> == Kutimaro kaj ekologio == === manĝado === Russet-crowned motmots feeds on large [[invertebrate]]s (i.e. grasshoppers, etc.), fruits, and small [[vertebrate]]s (i.e. snakes, lizards, etc.).<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cite journal|last1=Wendelken|first1=Peter W.|last2=Martin|first2=Robert F.|date=1988|title=Avian Consumption of the Fruit of the Cacti Stenocereus eichlamii and Pilosocereus maxonii in Guatemala|journal=The American Midland Naturalist|volume=119|issue=2|pages=235–243|doi=10.2307/2425806|jstor=2425806|issn=0003-0031}}</ref><ref name=":5">{{Cite journal|last=Tashian|first=Richard E.|date=1953|title=The Birds of Southeastern Guatemala|journal=The Condor|volume=55|issue=4|pages=198–210|doi=10.2307/1364768|jstor=1364768|issn=0010-5422}}</ref> They have the typical feeding strategy of the Momotidae family known as "flycatching";<ref name=":3" /> russet-crowned motmots perch on low branches and dart out to catch prey or bite fruit.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> They return to their perches to eat their catch and they hit their live prey against branches before swallowing it.<ref name=":3" /> === Reproduktado === Russet-crowned motmots are [[socially monogamous]] birds.<ref name=":1" /> Females and males pair up during the breeding season and they both care for the brood.<ref name=":1" /> Labour is equally divided between the mating pair.<ref name=":1" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> Breeding season is between May and July, which is the wet season.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Russet-crowned motmots tend to breed once per year.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> They lay one small clutch of 4–5 eggs per breeding season, which is typical for tropical birds.<ref name=":1" /> The incubation period is between 15 and 20 days.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Both males and females feed the [[hatchling]]s and [[Fledge|fledglings]] leave the nest after a total of 30 to 42 days.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Russet-crowned motmots have a 68% hatching success rate and a 56% fledgling success rate.<ref name=":1" /> 83% of hatchlings will successfully fly out of the nest.<ref name=":1" /> Most of the deaths happen during incubation and the predation of the brood is primarily by snake and iguanas.<ref name=":1" /> Russet-crowned motmots are burrow-nesting birds.<ref name=":8" /> Each mating pair digs a tunnel that is 88 to 170&nbsp;cm deep in an earthen, roadside, or river bank.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> The tunnels are horizontally flat, they can curve and they have an egg chamber.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> The tunnels are only for breeding<ref name=":1" /> but the breeding sites are multi-purpose territories that the russet-crowned motmots use for foraging, roosting, etc.<ref name=":7" /><ref name=":9" /> These tunnels are very dependent on the quality of the substrate because they can get flooded or collapse if they are not built in a suitable area.<ref name=":8" /> Good nesting sites are hard to find and they are limited by soil type.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Loam-textured soils which contain sand, silt and clay are the best substrates for russet-crowned motmots to nest in because they have better drainage, they are easier to excavate, and they offer better ventilation.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Since suitable nesting sites are scarce, russet-crowned motmots are strongly sedentary and will return to previous nesting grounds because they already know the quality, food sources, shelters, predators, and breeding performances of that site.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> === Vivodaŭro === Charre et al. suggest that the lifespan of a russet-crowned motmot is at least 11 years.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> This estimate is not definitive because it is based on the recapturing of one individual 10 years later.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> === Teritorio === Territory is very valuable to russet-crowned motmots because of the lack of suitable nesting areas.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> As a result, Russet-crowned motmots they are very territorial.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> However, Richard E. Tashian reported seeing russet-crowned motmots in flocks of birds including golden-fronted woodpeckers, white-throated Magpie-jay, coloured thrush, streak-backed oriole and coppery-tailed trogon in Guatemala.<ref name=":5" /> This suggests that russet-crowned motmots defend their territories only against individuals of their species which is called [[Intraspecific antagonism|infraspecific territoriality.]]<ref>{{Cite web|title=Interspecific Territoriality|url=https://web.stanford.edu/group/stanfordbirds/text/essays/Interspecific_Terr.html#:~:text=Interspecific%20Territoriality&text=Most%20birds%20defend%20their%20territories,of%20other%20species%20as%20well.&text=For%20instance,%20interspecific%20territoriality%20is,the%20Gray%20and%20Dusky%20Flycatchers.|access-date=2020-10-18|website=web.stanford.edu}}</ref> When there is an intruder, the russet-crowned motmot holds a leaf in its beak to display combative behaviour before chasing or fighting the intruder.<ref name=":9" /> This [[territorial behaviour]] is performed year-round during the breeding and non-breeding season.<ref name=":9" /> Both paired and unpaired males and females defend their territory.<ref name=":9" /> Mating pairs will react differently towards male intruders and female intruders.<ref name=":9" /> They are more aggressive towards a male intruder than a female intruder.<ref name=":9" /> When a male intruder holds a leaf, the mating pair get closer to chase or fight him.<ref name=":9" /> But when a female intruder holds a leaf, the mating pair holds a leaf as well to warn her.<ref name=":9" /> === Reago al predanto === Russet-crowned motmots wave their tails side-to-side when they see a predator as an acknowledgment of their presence.<ref>{{Cite web|title=Russet-crowned Motmot – eBird|url=https://ebird.org/species/rucmot1|access-date=2020-10-19|website=ebird.org|language=en}}</ref> == Konservostatuso == Although the IUCN recognizes russet-crowned motmots of least concern for conservation,<ref>{{Cite web|last=International)|first=BirdLife International (BirdLife|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Momotus mexicanus|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2020-10-18|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> their habitats are threatened. The suitable nesting sites for russet-crowned motmots are steadily decreasing because of changing climate and human activity. Nest sites are becoming limited because of the higher amount of precipitation associated with climate change which increases the flooding and the collapse of nests.<ref name=":8" /> Agricultural use in the Motagua Valley, Guatemala diminishes the available nesting ground of the subspecies ''M.m. castaneiceps''.<ref>{{Cite journal|last=Acevedo|first=Andrea. Najera|date=2006|title=The Conservation of Thorn Scrub and Dry Forest Habitat in the Motagua Valley, Guatemala: Promoting the Protection of a Unique Ecoregion|url=https://library.iucn-isg.org/documents/2006/Acevedo_2006_Iguana_Conservation_Natural_History_and_Husbandry_of_Reptiles.pdf|journal=Iguana|volume=13|issue=3|pages=185–191}}</ref> In addition, fragmented forests increases brood parasitism and predation.<ref name=":8" /> The russet-crowned motmot is at risk of becoming endangered if their habitats are not conserved. == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Momotus mexicanus}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] pa47fo6kagwf7y47a0ssvahiozaqlal 9418697 9418411 2026-07-02T10:43:02Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9418697 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Rufkrona momoto |koloro = pink |dosiero = Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = ''[[Momotus]]'' |genro aŭtoritato = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 |specio = '''Rufkrona momoto''' ''M. mexicanus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Momotus mexicanus'' |volume=2020 |article-number=e.T22683001A163627056 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22683001A163627056.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Momotus mexicanus'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1827) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Momotus mexicanus dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Rufkrona momoto''' (''Momotus mexicanus'') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas unu el sep specioj en la [[genro]] ''Momotus''. Ĝi troviĝas en nordokcidenta [[Meksiko]] kaj centra [[Gvatemalo]].<ref name=":0">{{Cite journal|date=2018|title=An update on the inventory, distribution and residency status of bird species in Guatemala|journal=Bulletin of the British Ornithologists' Club|volume=138|issue=3|pages=148–229|doi=10.25226/bboc.v138i3.2018.a2|last1=Eisermann|first1=Knut|last2=Avendaño|first2=Claudia|s2cid=134584700|doi-access=free}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last=Murphy, T. G., Rohwer, V. G., & Scholes, E|year=2010|title=Breeding biology and longevity of russet-crowned motmots in central Mexico|journal=Journal of Field Ornithology|volume=81|issue=1|pages=13–16|doi=10.1111/j.1557-9263.2009.00255.x|doi-access=free}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal|last1=Snow|first1=David|last2=Kirwan|first2=Guy M.|editor-first1=Josep |editor-first2=Andrew |editor-first3=Jordi |editor-first4=David |editor-first5=Eduardo |editor-last1=Del Hoyo |editor-last2=Elliott |editor-last3=Sargatal |editor-last4=Christie |editor-last5=De Juana |date=2020-03-04|title=Russet-crowned Motmot (Momotus mexicanus)|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/rucmot1/cur/introduction|journal=Birds of the World|doi=10.2173/bow.rucmot1.01 |s2cid=216256549 |language=en|url-access=subscription }}</ref><ref name=":6" /><ref name=":7">{{Cite journal|last=Reyes, D., Alcalá Raúl E, Arias, D., & Osorio-Beristain, M.|date=2009|title=Genetic structuring at a fine scale in the russet-crowned motmot (momotus mexicanus) in a tropical dry forest in central Mexico|url=https://bioone-org.proxy3.library.mcgill.ca/journals/western-north-american-naturalist/volume-69/issue-2/064.069.0204/Genetic-Structuring-at-a-Fine-Scale-in-the-Russet-Crowned/10.3398/064.069.0204.pdf|journal=Western North American Naturalist|volume=69|issue=2|pages=171–174|doi=10.3398/064.069.0204|s2cid=28585179}}</ref><ref name=":8">{{Cite journal|last=Charre, G.M., Paniagua, O., & Osorio-Beristain, M.|date=2017|title=Limitations in the reproductive success of a burrow-nesting bird (momotus mexicanus) during a humid season|url=https://doi.org/10.3398/064.077.021|journal=Western North American Naturalist|volume=77|issue=2|pages=230–236|doi=10.3398/064.077.0211|s2cid=90189712 |url-access=subscription}}</ref> Ĝi estas tutjara loĝanto<ref name=":7" /><ref name=":8" /> de [[tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj]]<ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> kaj [[arbustaro]]j.<ref name=":0" /> La rufkrona momoto estas la plej nesufiĉe studita specio de momoto en la familio Momotedoj..<ref name=":1" /> == Taksonomio == Momotoj apartenas al la ordo [[Koracioformaj]], kiu inkluzivas ankaŭ [[abelmanĝuloj]]n, [[koracioj]]n, [[todoj]]n kaj [[alcionoj]]n.<ref name=":10">{{Citation|chapter=Hornbills, Hoopoes, Trogons, Rollers, Motmots, Todies, Kingfishers, and Bee-eaters|title=Phylogeny and Classification of the Birds|year=1991|pages=333–350|publisher=Yale University Press|doi=10.2307/j.ctt1xp3v3r.31|isbn=978-0-300-23785-6}}</ref> La ​​rufkrona momoto estas unu el sep specioj en la genro ''Momotus'' de la familio [[Momotedoj]].<ref name=":10" /> Rufkronaj momotoj estas tre nemigrantaj pro sia forta ligiteco al la loko; 60% revenas al la samaj nestolokoj kiel en la antaŭa jaro pro la malmulto da taŭgaj nestolokoj.<ref name=":7" /> Sekve, genfluo inter diversaj populacioj estas limigita, kio povas konduki al [[speciiĝo]].<ref name=":7" /> Reyes k.a. trovis, ke la genetika variado inter tri populacioj en Meksiko estis tre alta (12,9%), konsiderante ke la populacioj estis relative proksimaj.<ref name=":7" /> Estas jenaj kvar agnoskitaj subspecioj:<ref name=":2" /> *''M.m. mexicanus'' * ''M.m. vanrossemi'' * ''M.m. saturates'' * ''M.m. castaneiceps'' La subspecio ''M. m. castaneiceps'' apartenas al tre izola populacio de rufkronaj momotoj trovebla nur en centra Gvatemalo, kaj povus esti konsiderata aparta specio.<ref name=":2" /> == Aspekto == === Morfologio === [[File:Momotus mexicanus 1.jpg|thumb|The back of a perched russet-crowned Motmot]] Russet-crowned motmots are relatively small motmots that measure 30.5 to 35.5&nbsp;cm long and weigh 74 to 104&nbsp;g.<ref name=":2" /> Like most motmots, russet-crowned motmots are not sexually dimorphic in plumage.<ref name=":1" /><ref name=":3">{{Cite journal|last1=Pascotto|first1=Márcia C.|last2=Donatelli|first2=Reginaldo J.|date=2003|title=Cranial osteology in momotidae (Aves: Coraciiformes)|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/jmor.10129|journal=Journal of Morphology|language=en|volume=258|issue=1|pages=32–48|doi=10.1002/jmor.10129|pmid=12905533|s2cid=5848704|issn=1097-4687|url-access=subscription}}</ref> However, females have shorter tail feathers (10 to 15&nbsp;cm) than males (11 to 22&nbsp;cm).<ref name=":1" /> Russet-crowned motmots have a rufous crown and nape.<ref name=":2" /> They have a green back and green wings with blue-green primary feathers.<ref name=":2" /> Their chest is pale green with a black spot, and they have an even paler underbelly.<ref name=":2" /> Russet-crowned motmots have a long blue tail with a bare section near the tip of the longest central feathers, which creates a dark racket-shaped tip.<ref name=":2" /> Their black bills have a slightly serrated edge and curve downwards.<ref name=":2" /> Like most motmots, russet-crowned motmots have a black eye-mask which is lined by blue & violet feathers.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> They have reddish eyes and grey legs and feet.<ref name=":2" /> Juveniles have brown eyes and duller plumage.<ref name=":2" /> The four subspecies vary in morphology; in comparison to ''M.m. mexicanus,'' ''M.m. vanrossemi'' is paler, ''M.m. saturates'' is larger and darker, and ''M.m. castaneiceps'' has a darker chestnut crown and its black eye-mask is more extensive.<ref name=":2" />[[File:Russet-crowned Motmot (Momotus mexicanus) (5783242877).jpg|thumb|The front of a perched russet-crowned motmot]] === Voĉo === Mated pairs take part in call-and-response duets.<ref name=":9">{{Cite journal|last=Kiere, L. M., Murphy, T. G., García-Muñoz, A.|date=2019|title=Ritualized display of a leaf: a putative agonistic signal in both sexes of a tropical bird|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0376635718304777|journal=Behavioural Processes|volume=168|article-number=103954|doi=10.1016/j.beproc.2019.103954|pmid=31491436|s2cid=201764967|url-access=subscription}}</ref> == Distribuo kaj habitato == Russet-crowned motmots prefer [[old-growth forest]]s with closed canopy but they are also found in [[secondary forest]]s with a lot of canopy coverage.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Almazán-Núñez, R. C., Arizmendi, M. d. C., Eguiarte, L. E., & Corcuera, P.|date=2015|title=Distribution of the community of frugivorous birds along a successional gradient in a tropical dry forest in south-western Mexico|url=http://dx.doi.org.proxy3.library.mcgill.ca/10.1017/S0266467414000601|journal=Journal of Tropical Ecology|volume=31|issue=1|pages=57–68|doi=10.1017/S0266467414000601|s2cid=88107308|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Emery, K. F., & Thornton, E. K|date=2008|title=Zooarchaeological habitat analysis of ancient maya landscape changes|journal=Journal of Ethnobiology|volume=28|issue=2|pages=154–178|doi=10.2993/0278-0771-28.2.154|hdl=2376/5761|s2cid=52206560|doi-access=free}}</ref> They live in dry and humid [[tropical forest]]s and clearings<ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> up to 1800m in altitude.<ref name=":2" /> Russet-crowned motmots are found along the western coast of Mexico and in an isolated population in central Guatemala.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> They are common along their range.<ref name=":2" /> The subspecies ''M.m. vanrossemi'' can be observed in north-western Mexico in Sonora, Sinaloas and Chihuahua.<ref name=":2" /> ''M.m. mexicanus'' can be found from Sinaloa to Oaxaca along the west coast and ''M.m. saturates'' can be found in south-western Mexico and Guatemala.<ref name=":2" /> ''M.m. castaneiceps'' is an isolated population only found in the [[Motagua Valley]] of central Guatemala until recently.<ref name=":2" /> In 2018, the distribution of ''M.m. castaneiceps'' expanded to the [[Nentón]] valley in [[Huehuetenango]] which suggests that their range might be growing to western Guatemala.<ref name=":0" /> == Kutimaro kaj ekologio == === manĝado === Russet-crowned motmots feeds on large [[invertebrate]]s (i.e. grasshoppers, etc.), fruits, and small [[vertebrate]]s (i.e. snakes, lizards, etc.).<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cite journal|last1=Wendelken|first1=Peter W.|last2=Martin|first2=Robert F.|date=1988|title=Avian Consumption of the Fruit of the Cacti Stenocereus eichlamii and Pilosocereus maxonii in Guatemala|journal=The American Midland Naturalist|volume=119|issue=2|pages=235–243|doi=10.2307/2425806|jstor=2425806|issn=0003-0031}}</ref><ref name=":5">{{Cite journal|last=Tashian|first=Richard E.|date=1953|title=The Birds of Southeastern Guatemala|journal=The Condor|volume=55|issue=4|pages=198–210|doi=10.2307/1364768|jstor=1364768|issn=0010-5422}}</ref> They have the typical feeding strategy of the Momotidae family known as "flycatching";<ref name=":3" /> russet-crowned motmots perch on low branches and dart out to catch prey or bite fruit.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> They return to their perches to eat their catch and they hit their live prey against branches before swallowing it.<ref name=":3" /> === Reproduktado === Russet-crowned motmots are [[socially monogamous]] birds.<ref name=":1" /> Females and males pair up during the breeding season and they both care for the brood.<ref name=":1" /> Labour is equally divided between the mating pair.<ref name=":1" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> Breeding season is between May and July, which is the wet season.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Russet-crowned motmots tend to breed once per year.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> They lay one small clutch of 4–5 eggs per breeding season, which is typical for tropical birds.<ref name=":1" /> The incubation period is between 15 and 20 days.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Both males and females feed the [[hatchling]]s and [[Fledge|fledglings]] leave the nest after a total of 30 to 42 days.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Russet-crowned motmots have a 68% hatching success rate and a 56% fledgling success rate.<ref name=":1" /> 83% of hatchlings will successfully fly out of the nest.<ref name=":1" /> Most of the deaths happen during incubation and the predation of the brood is primarily by snake and iguanas.<ref name=":1" /> Russet-crowned motmots are burrow-nesting birds.<ref name=":8" /> Each mating pair digs a tunnel that is 88 to 170&nbsp;cm deep in an earthen, roadside, or river bank.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> The tunnels are horizontally flat, they can curve and they have an egg chamber.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> The tunnels are only for breeding<ref name=":1" /> but the breeding sites are multi-purpose territories that the russet-crowned motmots use for foraging, roosting, etc.<ref name=":7" /><ref name=":9" /> These tunnels are very dependent on the quality of the substrate because they can get flooded or collapse if they are not built in a suitable area.<ref name=":8" /> Good nesting sites are hard to find and they are limited by soil type.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Loam-textured soils which contain sand, silt and clay are the best substrates for russet-crowned motmots to nest in because they have better drainage, they are easier to excavate, and they offer better ventilation.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Since suitable nesting sites are scarce, russet-crowned motmots are strongly sedentary and will return to previous nesting grounds because they already know the quality, food sources, shelters, predators, and breeding performances of that site.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> === Vivodaŭro === Charre et al. suggest that the lifespan of a russet-crowned motmot is at least 11 years.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> This estimate is not definitive because it is based on the recapturing of one individual 10 years later.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> === Teritorio === Territory is very valuable to russet-crowned motmots because of the lack of suitable nesting areas.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> As a result, Russet-crowned motmots they are very territorial.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> However, Richard E. Tashian reported seeing russet-crowned motmots in flocks of birds including golden-fronted woodpeckers, white-throated Magpie-jay, coloured thrush, streak-backed oriole and coppery-tailed trogon in Guatemala.<ref name=":5" /> This suggests that russet-crowned motmots defend their territories only against individuals of their species which is called [[Intraspecific antagonism|infraspecific territoriality.]]<ref>{{Cite web|title=Interspecific Territoriality|url=https://web.stanford.edu/group/stanfordbirds/text/essays/Interspecific_Terr.html#:~:text=Interspecific%20Territoriality&text=Most%20birds%20defend%20their%20territories,of%20other%20species%20as%20well.&text=For%20instance,%20interspecific%20territoriality%20is,the%20Gray%20and%20Dusky%20Flycatchers.|access-date=2020-10-18|website=web.stanford.edu}}</ref> When there is an intruder, the russet-crowned motmot holds a leaf in its beak to display combative behaviour before chasing or fighting the intruder.<ref name=":9" /> This [[territorial behaviour]] is performed year-round during the breeding and non-breeding season.<ref name=":9" /> Both paired and unpaired males and females defend their territory.<ref name=":9" /> Mating pairs will react differently towards male intruders and female intruders.<ref name=":9" /> They are more aggressive towards a male intruder than a female intruder.<ref name=":9" /> When a male intruder holds a leaf, the mating pair get closer to chase or fight him.<ref name=":9" /> But when a female intruder holds a leaf, the mating pair holds a leaf as well to warn her.<ref name=":9" /> === Reago al predanto === Russet-crowned motmots wave their tails side-to-side when they see a predator as an acknowledgment of their presence.<ref>{{Cite web|title=Russet-crowned Motmot – eBird|url=https://ebird.org/species/rucmot1|access-date=2020-10-19|website=ebird.org|language=en}}</ref> == Konservostatuso == Although the IUCN recognizes russet-crowned motmots of least concern for conservation,<ref>{{Cite web|last=International)|first=BirdLife International (BirdLife|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Momotus mexicanus|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2020-10-18|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> their habitats are threatened. The suitable nesting sites for russet-crowned motmots are steadily decreasing because of changing climate and human activity. Nest sites are becoming limited because of the higher amount of precipitation associated with climate change which increases the flooding and the collapse of nests.<ref name=":8" /> Agricultural use in the Motagua Valley, Guatemala diminishes the available nesting ground of the subspecies ''M.m. castaneiceps''.<ref>{{Cite journal|last=Acevedo|first=Andrea. Najera|date=2006|title=The Conservation of Thorn Scrub and Dry Forest Habitat in the Motagua Valley, Guatemala: Promoting the Protection of a Unique Ecoregion|url=https://library.iucn-isg.org/documents/2006/Acevedo_2006_Iguana_Conservation_Natural_History_and_Husbandry_of_Reptiles.pdf|journal=Iguana|volume=13|issue=3|pages=185–191}}</ref> In addition, fragmented forests increases brood parasitism and predation.<ref name=":8" /> The russet-crowned motmot is at risk of becoming endangered if their habitats are not conserved. == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Momotus mexicanus}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] 1xambmvd90u0srktpw9q9e0h3gwc5xx 9418709 9418697 2026-07-02T10:50:48Z Kani 670 /* Aspekto */ 9418709 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Rufkrona momoto |koloro = pink |dosiero = Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = ''[[Momotus]]'' |genro aŭtoritato = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 |specio = '''Rufkrona momoto''' ''M. mexicanus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Momotus mexicanus'' |volume=2020 |article-number=e.T22683001A163627056 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22683001A163627056.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Momotus mexicanus'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1827) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Momotus mexicanus dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Rufkrona momoto''' (''Momotus mexicanus'') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas unu el sep specioj en la [[genro]] ''Momotus''. Ĝi troviĝas en nordokcidenta [[Meksiko]] kaj centra [[Gvatemalo]].<ref name=":0">{{Cite journal|date=2018|title=An update on the inventory, distribution and residency status of bird species in Guatemala|journal=Bulletin of the British Ornithologists' Club|volume=138|issue=3|pages=148–229|doi=10.25226/bboc.v138i3.2018.a2|last1=Eisermann|first1=Knut|last2=Avendaño|first2=Claudia|s2cid=134584700|doi-access=free}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last=Murphy, T. G., Rohwer, V. G., & Scholes, E|year=2010|title=Breeding biology and longevity of russet-crowned motmots in central Mexico|journal=Journal of Field Ornithology|volume=81|issue=1|pages=13–16|doi=10.1111/j.1557-9263.2009.00255.x|doi-access=free}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal|last1=Snow|first1=David|last2=Kirwan|first2=Guy M.|editor-first1=Josep |editor-first2=Andrew |editor-first3=Jordi |editor-first4=David |editor-first5=Eduardo |editor-last1=Del Hoyo |editor-last2=Elliott |editor-last3=Sargatal |editor-last4=Christie |editor-last5=De Juana |date=2020-03-04|title=Russet-crowned Motmot (Momotus mexicanus)|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/rucmot1/cur/introduction|journal=Birds of the World|doi=10.2173/bow.rucmot1.01 |s2cid=216256549 |language=en|url-access=subscription }}</ref><ref name=":6" /><ref name=":7">{{Cite journal|last=Reyes, D., Alcalá Raúl E, Arias, D., & Osorio-Beristain, M.|date=2009|title=Genetic structuring at a fine scale in the russet-crowned motmot (momotus mexicanus) in a tropical dry forest in central Mexico|url=https://bioone-org.proxy3.library.mcgill.ca/journals/western-north-american-naturalist/volume-69/issue-2/064.069.0204/Genetic-Structuring-at-a-Fine-Scale-in-the-Russet-Crowned/10.3398/064.069.0204.pdf|journal=Western North American Naturalist|volume=69|issue=2|pages=171–174|doi=10.3398/064.069.0204|s2cid=28585179}}</ref><ref name=":8">{{Cite journal|last=Charre, G.M., Paniagua, O., & Osorio-Beristain, M.|date=2017|title=Limitations in the reproductive success of a burrow-nesting bird (momotus mexicanus) during a humid season|url=https://doi.org/10.3398/064.077.021|journal=Western North American Naturalist|volume=77|issue=2|pages=230–236|doi=10.3398/064.077.0211|s2cid=90189712 |url-access=subscription}}</ref> Ĝi estas tutjara loĝanto<ref name=":7" /><ref name=":8" /> de [[tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj]]<ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> kaj [[arbustaro]]j.<ref name=":0" /> La rufkrona momoto estas la plej nesufiĉe studita specio de momoto en la familio Momotedoj..<ref name=":1" /> == Taksonomio == Momotoj apartenas al la ordo [[Koracioformaj]], kiu inkluzivas ankaŭ [[abelmanĝuloj]]n, [[koracioj]]n, [[todoj]]n kaj [[alcionoj]]n.<ref name=":10">{{Citation|chapter=Hornbills, Hoopoes, Trogons, Rollers, Motmots, Todies, Kingfishers, and Bee-eaters|title=Phylogeny and Classification of the Birds|year=1991|pages=333–350|publisher=Yale University Press|doi=10.2307/j.ctt1xp3v3r.31|isbn=978-0-300-23785-6}}</ref> La ​​rufkrona momoto estas unu el sep specioj en la genro ''Momotus'' de la familio [[Momotedoj]].<ref name=":10" /> Rufkronaj momotoj estas tre nemigrantaj pro sia forta ligiteco al la loko; 60% revenas al la samaj nestolokoj kiel en la antaŭa jaro pro la malmulto da taŭgaj nestolokoj.<ref name=":7" /> Sekve, genfluo inter diversaj populacioj estas limigita, kio povas konduki al [[speciiĝo]].<ref name=":7" /> Reyes k.a. trovis, ke la genetika variado inter tri populacioj en Meksiko estis tre alta (12,9%), konsiderante ke la populacioj estis relative proksimaj.<ref name=":7" /> Estas jenaj kvar agnoskitaj subspecioj:<ref name=":2" /> *''M.m. mexicanus'' * ''M.m. vanrossemi'' * ''M.m. saturates'' * ''M.m. castaneiceps'' La subspecio ''M. m. castaneiceps'' apartenas al tre izola populacio de rufkronaj momotoj trovebla nur en centra Gvatemalo, kaj povus esti konsiderata aparta specio.<ref name=":2" /> == Aspekto == === Morfologio === [[File:Momotus mexicanus 1.jpg|thumb|maldekstre|Dorso de ripozanta Rufkrona momoto]] Rufkronaj momotoj estas relative malgrandaj momotoj, kiuj longas inter 30,5 kaj 35,5 cm kaj pezas inter 74 kaj 104 g.<ref name=":2" /> Kiel ĉe la plej multaj momotoj, ĉe rufkronaj momotoj ne ekzistas [[seksa duformismo]] rilate al la plumaro.<ref name=":1" /><ref name=":3">{{Cite journal|last1=Pascotto|first1=Márcia C.|last2=Donatelli|first2=Reginaldo J.|date=2003|title=Cranial osteology in momotidae (Aves: Coraciiformes)|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/jmor.10129|journal=Journal of Morphology|language=en|volume=258|issue=1|pages=32–48|doi=10.1002/jmor.10129|pmid=12905533|s2cid=5848704|issn=1097-4687|url-access=subscription}}</ref> Tamen, inoj havas pli mallongajn vostoplumojn (10 ĝis 15 cm) ol maskloj (11 ĝis 22 cm).<ref name=":1" /> Rufkronaj momotoj havas ruĝbrunajn kronon kaj nukon.<ref name=":2" /> Ili havas verdan dorson kaj verdajn flugilojn kun bluverdaj unuarangaj flugilplumoj.<ref name=":2" /> Ilia brusto estas palverda kun nigra makulo, kaj ilia malsupra ventro estas eĉ pli pala.<ref name=":2" /> Rufkronaj momotoj havas longan bluan voston kun senpluma parto proksime al la pinto de la plej longaj centraj plumoj, kio kreas malhelan, rakedforman pinton.<ref name=":2" /> Iliaj nigraj bekoj havas iomete segilforman randon kaj kurbiĝas malsupren.<ref name=":2" /> Kiel ĉe la plej multaj momotoj, rufkronaj momotoj havas nigran okulmaskon kun bordo de bluaj kaj violaj plumoj.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Ili havas ruĝecajn okulojn kaj grizajn krurojn kaj piedojn.<ref name=":2" /> Junuloj havas brunajn okulojn kaj malpli brilan plumaron.<ref name=":2" /> La kvar subspecioj varias laŭ morfologio; kompare kun ''M. m. mexicanus'', ''M. m. vanrossemi'' estas pli pala, ''M. m. saturates'' estas pli granda kaj pli malhela, kaj ''M.m. castaneiceps'' havas pli malhelan kaŝtankoloran kronon kaj pli vastan nigran okulmaskon.<ref name=":2" /> [[File:Russet-crowned Motmot (Momotus mexicanus) (5783242877).jpg|thumb|maldekstre|Fronto de ripozanta Rufkrona momoto]] === Voĉo === Paroj partoprenas en duetoj de voko kaj respondo.<ref name=":9">{{Cite journal|last=Kiere, L. M., Murphy, T. G., García-Muñoz, A.|date=2019|title=Ritualized display of a leaf: a putative agonistic signal in both sexes of a tropical bird|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0376635718304777|journal=Behavioural Processes|volume=168|article-number=103954|doi=10.1016/j.beproc.2019.103954|pmid=31491436|s2cid=201764967|url-access=subscription}}</ref> == Distribuo kaj habitato == Russet-crowned motmots prefer [[old-growth forest]]s with closed canopy but they are also found in [[secondary forest]]s with a lot of canopy coverage.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Almazán-Núñez, R. C., Arizmendi, M. d. C., Eguiarte, L. E., & Corcuera, P.|date=2015|title=Distribution of the community of frugivorous birds along a successional gradient in a tropical dry forest in south-western Mexico|url=http://dx.doi.org.proxy3.library.mcgill.ca/10.1017/S0266467414000601|journal=Journal of Tropical Ecology|volume=31|issue=1|pages=57–68|doi=10.1017/S0266467414000601|s2cid=88107308|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Emery, K. F., & Thornton, E. K|date=2008|title=Zooarchaeological habitat analysis of ancient maya landscape changes|journal=Journal of Ethnobiology|volume=28|issue=2|pages=154–178|doi=10.2993/0278-0771-28.2.154|hdl=2376/5761|s2cid=52206560|doi-access=free}}</ref> They live in dry and humid [[tropical forest]]s and clearings<ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> up to 1800m in altitude.<ref name=":2" /> Russet-crowned motmots are found along the western coast of Mexico and in an isolated population in central Guatemala.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> They are common along their range.<ref name=":2" /> The subspecies ''M.m. vanrossemi'' can be observed in north-western Mexico in Sonora, Sinaloas and Chihuahua.<ref name=":2" /> ''M.m. mexicanus'' can be found from Sinaloa to Oaxaca along the west coast and ''M.m. saturates'' can be found in south-western Mexico and Guatemala.<ref name=":2" /> ''M.m. castaneiceps'' is an isolated population only found in the [[Motagua Valley]] of central Guatemala until recently.<ref name=":2" /> In 2018, the distribution of ''M.m. castaneiceps'' expanded to the [[Nentón]] valley in [[Huehuetenango]] which suggests that their range might be growing to western Guatemala.<ref name=":0" /> == Kutimaro kaj ekologio == === manĝado === Russet-crowned motmots feeds on large [[invertebrate]]s (i.e. grasshoppers, etc.), fruits, and small [[vertebrate]]s (i.e. snakes, lizards, etc.).<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cite journal|last1=Wendelken|first1=Peter W.|last2=Martin|first2=Robert F.|date=1988|title=Avian Consumption of the Fruit of the Cacti Stenocereus eichlamii and Pilosocereus maxonii in Guatemala|journal=The American Midland Naturalist|volume=119|issue=2|pages=235–243|doi=10.2307/2425806|jstor=2425806|issn=0003-0031}}</ref><ref name=":5">{{Cite journal|last=Tashian|first=Richard E.|date=1953|title=The Birds of Southeastern Guatemala|journal=The Condor|volume=55|issue=4|pages=198–210|doi=10.2307/1364768|jstor=1364768|issn=0010-5422}}</ref> They have the typical feeding strategy of the Momotidae family known as "flycatching";<ref name=":3" /> russet-crowned motmots perch on low branches and dart out to catch prey or bite fruit.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> They return to their perches to eat their catch and they hit their live prey against branches before swallowing it.<ref name=":3" /> === Reproduktado === Russet-crowned motmots are [[socially monogamous]] birds.<ref name=":1" /> Females and males pair up during the breeding season and they both care for the brood.<ref name=":1" /> Labour is equally divided between the mating pair.<ref name=":1" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> Breeding season is between May and July, which is the wet season.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Russet-crowned motmots tend to breed once per year.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> They lay one small clutch of 4–5 eggs per breeding season, which is typical for tropical birds.<ref name=":1" /> The incubation period is between 15 and 20 days.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Both males and females feed the [[hatchling]]s and [[Fledge|fledglings]] leave the nest after a total of 30 to 42 days.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Russet-crowned motmots have a 68% hatching success rate and a 56% fledgling success rate.<ref name=":1" /> 83% of hatchlings will successfully fly out of the nest.<ref name=":1" /> Most of the deaths happen during incubation and the predation of the brood is primarily by snake and iguanas.<ref name=":1" /> Russet-crowned motmots are burrow-nesting birds.<ref name=":8" /> Each mating pair digs a tunnel that is 88 to 170&nbsp;cm deep in an earthen, roadside, or river bank.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> The tunnels are horizontally flat, they can curve and they have an egg chamber.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> The tunnels are only for breeding<ref name=":1" /> but the breeding sites are multi-purpose territories that the russet-crowned motmots use for foraging, roosting, etc.<ref name=":7" /><ref name=":9" /> These tunnels are very dependent on the quality of the substrate because they can get flooded or collapse if they are not built in a suitable area.<ref name=":8" /> Good nesting sites are hard to find and they are limited by soil type.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Loam-textured soils which contain sand, silt and clay are the best substrates for russet-crowned motmots to nest in because they have better drainage, they are easier to excavate, and they offer better ventilation.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Since suitable nesting sites are scarce, russet-crowned motmots are strongly sedentary and will return to previous nesting grounds because they already know the quality, food sources, shelters, predators, and breeding performances of that site.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> === Vivodaŭro === Charre et al. suggest that the lifespan of a russet-crowned motmot is at least 11 years.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> This estimate is not definitive because it is based on the recapturing of one individual 10 years later.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> === Teritorio === Territory is very valuable to russet-crowned motmots because of the lack of suitable nesting areas.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> As a result, Russet-crowned motmots they are very territorial.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> However, Richard E. Tashian reported seeing russet-crowned motmots in flocks of birds including golden-fronted woodpeckers, white-throated Magpie-jay, coloured thrush, streak-backed oriole and coppery-tailed trogon in Guatemala.<ref name=":5" /> This suggests that russet-crowned motmots defend their territories only against individuals of their species which is called [[Intraspecific antagonism|infraspecific territoriality.]]<ref>{{Cite web|title=Interspecific Territoriality|url=https://web.stanford.edu/group/stanfordbirds/text/essays/Interspecific_Terr.html#:~:text=Interspecific%20Territoriality&text=Most%20birds%20defend%20their%20territories,of%20other%20species%20as%20well.&text=For%20instance,%20interspecific%20territoriality%20is,the%20Gray%20and%20Dusky%20Flycatchers.|access-date=2020-10-18|website=web.stanford.edu}}</ref> When there is an intruder, the russet-crowned motmot holds a leaf in its beak to display combative behaviour before chasing or fighting the intruder.<ref name=":9" /> This [[territorial behaviour]] is performed year-round during the breeding and non-breeding season.<ref name=":9" /> Both paired and unpaired males and females defend their territory.<ref name=":9" /> Mating pairs will react differently towards male intruders and female intruders.<ref name=":9" /> They are more aggressive towards a male intruder than a female intruder.<ref name=":9" /> When a male intruder holds a leaf, the mating pair get closer to chase or fight him.<ref name=":9" /> But when a female intruder holds a leaf, the mating pair holds a leaf as well to warn her.<ref name=":9" /> === Reago al predanto === Russet-crowned motmots wave their tails side-to-side when they see a predator as an acknowledgment of their presence.<ref>{{Cite web|title=Russet-crowned Motmot – eBird|url=https://ebird.org/species/rucmot1|access-date=2020-10-19|website=ebird.org|language=en}}</ref> == Konservostatuso == Although the IUCN recognizes russet-crowned motmots of least concern for conservation,<ref>{{Cite web|last=International)|first=BirdLife International (BirdLife|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Momotus mexicanus|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2020-10-18|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> their habitats are threatened. The suitable nesting sites for russet-crowned motmots are steadily decreasing because of changing climate and human activity. Nest sites are becoming limited because of the higher amount of precipitation associated with climate change which increases the flooding and the collapse of nests.<ref name=":8" /> Agricultural use in the Motagua Valley, Guatemala diminishes the available nesting ground of the subspecies ''M.m. castaneiceps''.<ref>{{Cite journal|last=Acevedo|first=Andrea. Najera|date=2006|title=The Conservation of Thorn Scrub and Dry Forest Habitat in the Motagua Valley, Guatemala: Promoting the Protection of a Unique Ecoregion|url=https://library.iucn-isg.org/documents/2006/Acevedo_2006_Iguana_Conservation_Natural_History_and_Husbandry_of_Reptiles.pdf|journal=Iguana|volume=13|issue=3|pages=185–191}}</ref> In addition, fragmented forests increases brood parasitism and predation.<ref name=":8" /> The russet-crowned motmot is at risk of becoming endangered if their habitats are not conserved. == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Momotus mexicanus}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] gk8zm8k64o8ljqik0p1iel1wbugh35g 9418710 9418709 2026-07-02T10:51:18Z Kani 670 /* Aspekto */ 9418710 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Rufkrona momoto |koloro = pink |dosiero = Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = ''[[Momotus]]'' |genro aŭtoritato = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 |specio = '''Rufkrona momoto''' ''M. mexicanus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Momotus mexicanus'' |volume=2020 |article-number=e.T22683001A163627056 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22683001A163627056.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Momotus mexicanus'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1827) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Momotus mexicanus dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Rufkrona momoto''' (''Momotus mexicanus'') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas unu el sep specioj en la [[genro]] ''Momotus''. Ĝi troviĝas en nordokcidenta [[Meksiko]] kaj centra [[Gvatemalo]].<ref name=":0">{{Cite journal|date=2018|title=An update on the inventory, distribution and residency status of bird species in Guatemala|journal=Bulletin of the British Ornithologists' Club|volume=138|issue=3|pages=148–229|doi=10.25226/bboc.v138i3.2018.a2|last1=Eisermann|first1=Knut|last2=Avendaño|first2=Claudia|s2cid=134584700|doi-access=free}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last=Murphy, T. G., Rohwer, V. G., & Scholes, E|year=2010|title=Breeding biology and longevity of russet-crowned motmots in central Mexico|journal=Journal of Field Ornithology|volume=81|issue=1|pages=13–16|doi=10.1111/j.1557-9263.2009.00255.x|doi-access=free}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal|last1=Snow|first1=David|last2=Kirwan|first2=Guy M.|editor-first1=Josep |editor-first2=Andrew |editor-first3=Jordi |editor-first4=David |editor-first5=Eduardo |editor-last1=Del Hoyo |editor-last2=Elliott |editor-last3=Sargatal |editor-last4=Christie |editor-last5=De Juana |date=2020-03-04|title=Russet-crowned Motmot (Momotus mexicanus)|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/rucmot1/cur/introduction|journal=Birds of the World|doi=10.2173/bow.rucmot1.01 |s2cid=216256549 |language=en|url-access=subscription }}</ref><ref name=":6" /><ref name=":7">{{Cite journal|last=Reyes, D., Alcalá Raúl E, Arias, D., & Osorio-Beristain, M.|date=2009|title=Genetic structuring at a fine scale in the russet-crowned motmot (momotus mexicanus) in a tropical dry forest in central Mexico|url=https://bioone-org.proxy3.library.mcgill.ca/journals/western-north-american-naturalist/volume-69/issue-2/064.069.0204/Genetic-Structuring-at-a-Fine-Scale-in-the-Russet-Crowned/10.3398/064.069.0204.pdf|journal=Western North American Naturalist|volume=69|issue=2|pages=171–174|doi=10.3398/064.069.0204|s2cid=28585179}}</ref><ref name=":8">{{Cite journal|last=Charre, G.M., Paniagua, O., & Osorio-Beristain, M.|date=2017|title=Limitations in the reproductive success of a burrow-nesting bird (momotus mexicanus) during a humid season|url=https://doi.org/10.3398/064.077.021|journal=Western North American Naturalist|volume=77|issue=2|pages=230–236|doi=10.3398/064.077.0211|s2cid=90189712 |url-access=subscription}}</ref> Ĝi estas tutjara loĝanto<ref name=":7" /><ref name=":8" /> de [[tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj]]<ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> kaj [[arbustaro]]j.<ref name=":0" /> La rufkrona momoto estas la plej nesufiĉe studita specio de momoto en la familio Momotedoj..<ref name=":1" /> == Taksonomio == Momotoj apartenas al la ordo [[Koracioformaj]], kiu inkluzivas ankaŭ [[abelmanĝuloj]]n, [[koracioj]]n, [[todoj]]n kaj [[alcionoj]]n.<ref name=":10">{{Citation|chapter=Hornbills, Hoopoes, Trogons, Rollers, Motmots, Todies, Kingfishers, and Bee-eaters|title=Phylogeny and Classification of the Birds|year=1991|pages=333–350|publisher=Yale University Press|doi=10.2307/j.ctt1xp3v3r.31|isbn=978-0-300-23785-6}}</ref> La ​​rufkrona momoto estas unu el sep specioj en la genro ''Momotus'' de la familio [[Momotedoj]].<ref name=":10" /> Rufkronaj momotoj estas tre nemigrantaj pro sia forta ligiteco al la loko; 60% revenas al la samaj nestolokoj kiel en la antaŭa jaro pro la malmulto da taŭgaj nestolokoj.<ref name=":7" /> Sekve, genfluo inter diversaj populacioj estas limigita, kio povas konduki al [[speciiĝo]].<ref name=":7" /> Reyes k.a. trovis, ke la genetika variado inter tri populacioj en Meksiko estis tre alta (12,9%), konsiderante ke la populacioj estis relative proksimaj.<ref name=":7" /> Estas jenaj kvar agnoskitaj subspecioj:<ref name=":2" /> *''M.m. mexicanus'' * ''M.m. vanrossemi'' * ''M.m. saturates'' * ''M.m. castaneiceps'' La subspecio ''M. m. castaneiceps'' apartenas al tre izola populacio de rufkronaj momotoj trovebla nur en centra Gvatemalo, kaj povus esti konsiderata aparta specio.<ref name=":2" /> == Aspekto == === Morfologio === [[File:Momotus mexicanus 1.jpg|thumb|maldekstre|200ra|Dorso de ripozanta Rufkrona momoto]] Rufkronaj momotoj estas relative malgrandaj momotoj, kiuj longas inter 30,5 kaj 35,5 cm kaj pezas inter 74 kaj 104 g.<ref name=":2" /> Kiel ĉe la plej multaj momotoj, ĉe rufkronaj momotoj ne ekzistas [[seksa duformismo]] rilate al la plumaro.<ref name=":1" /><ref name=":3">{{Cite journal|last1=Pascotto|first1=Márcia C.|last2=Donatelli|first2=Reginaldo J.|date=2003|title=Cranial osteology in momotidae (Aves: Coraciiformes)|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/jmor.10129|journal=Journal of Morphology|language=en|volume=258|issue=1|pages=32–48|doi=10.1002/jmor.10129|pmid=12905533|s2cid=5848704|issn=1097-4687|url-access=subscription}}</ref> Tamen, inoj havas pli mallongajn vostoplumojn (10 ĝis 15 cm) ol maskloj (11 ĝis 22 cm).<ref name=":1" /> Rufkronaj momotoj havas ruĝbrunajn kronon kaj nukon.<ref name=":2" /> Ili havas verdan dorson kaj verdajn flugilojn kun bluverdaj unuarangaj flugilplumoj.<ref name=":2" /> Ilia brusto estas palverda kun nigra makulo, kaj ilia malsupra ventro estas eĉ pli pala.<ref name=":2" /> Rufkronaj momotoj havas longan bluan voston kun senpluma parto proksime al la pinto de la plej longaj centraj plumoj, kio kreas malhelan, rakedforman pinton.<ref name=":2" /> Iliaj nigraj bekoj havas iomete segilforman randon kaj kurbiĝas malsupren.<ref name=":2" /> Kiel ĉe la plej multaj momotoj, rufkronaj momotoj havas nigran okulmaskon kun bordo de bluaj kaj violaj plumoj.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Ili havas ruĝecajn okulojn kaj grizajn krurojn kaj piedojn.<ref name=":2" /> Junuloj havas brunajn okulojn kaj malpli brilan plumaron.<ref name=":2" /> La kvar subspecioj varias laŭ morfologio; kompare kun ''M. m. mexicanus'', ''M. m. vanrossemi'' estas pli pala, ''M. m. saturates'' estas pli granda kaj pli malhela, kaj ''M.m. castaneiceps'' havas pli malhelan kaŝtankoloran kronon kaj pli vastan nigran okulmaskon.<ref name=":2" /> [[File:Russet-crowned Motmot (Momotus mexicanus) (5783242877).jpg|thumb|200ra|maldekstre|Fronto de ripozanta Rufkrona momoto]] === Voĉo === Paroj partoprenas en duetoj de voko kaj respondo.<ref name=":9">{{Cite journal|last=Kiere, L. M., Murphy, T. G., García-Muñoz, A.|date=2019|title=Ritualized display of a leaf: a putative agonistic signal in both sexes of a tropical bird|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0376635718304777|journal=Behavioural Processes|volume=168|article-number=103954|doi=10.1016/j.beproc.2019.103954|pmid=31491436|s2cid=201764967|url-access=subscription}}</ref> == Distribuo kaj habitato == Russet-crowned motmots prefer [[old-growth forest]]s with closed canopy but they are also found in [[secondary forest]]s with a lot of canopy coverage.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Almazán-Núñez, R. C., Arizmendi, M. d. C., Eguiarte, L. E., & Corcuera, P.|date=2015|title=Distribution of the community of frugivorous birds along a successional gradient in a tropical dry forest in south-western Mexico|url=http://dx.doi.org.proxy3.library.mcgill.ca/10.1017/S0266467414000601|journal=Journal of Tropical Ecology|volume=31|issue=1|pages=57–68|doi=10.1017/S0266467414000601|s2cid=88107308|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Emery, K. F., & Thornton, E. K|date=2008|title=Zooarchaeological habitat analysis of ancient maya landscape changes|journal=Journal of Ethnobiology|volume=28|issue=2|pages=154–178|doi=10.2993/0278-0771-28.2.154|hdl=2376/5761|s2cid=52206560|doi-access=free}}</ref> They live in dry and humid [[tropical forest]]s and clearings<ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> up to 1800m in altitude.<ref name=":2" /> Russet-crowned motmots are found along the western coast of Mexico and in an isolated population in central Guatemala.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> They are common along their range.<ref name=":2" /> The subspecies ''M.m. vanrossemi'' can be observed in north-western Mexico in Sonora, Sinaloas and Chihuahua.<ref name=":2" /> ''M.m. mexicanus'' can be found from Sinaloa to Oaxaca along the west coast and ''M.m. saturates'' can be found in south-western Mexico and Guatemala.<ref name=":2" /> ''M.m. castaneiceps'' is an isolated population only found in the [[Motagua Valley]] of central Guatemala until recently.<ref name=":2" /> In 2018, the distribution of ''M.m. castaneiceps'' expanded to the [[Nentón]] valley in [[Huehuetenango]] which suggests that their range might be growing to western Guatemala.<ref name=":0" /> == Kutimaro kaj ekologio == === manĝado === Russet-crowned motmots feeds on large [[invertebrate]]s (i.e. grasshoppers, etc.), fruits, and small [[vertebrate]]s (i.e. snakes, lizards, etc.).<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cite journal|last1=Wendelken|first1=Peter W.|last2=Martin|first2=Robert F.|date=1988|title=Avian Consumption of the Fruit of the Cacti Stenocereus eichlamii and Pilosocereus maxonii in Guatemala|journal=The American Midland Naturalist|volume=119|issue=2|pages=235–243|doi=10.2307/2425806|jstor=2425806|issn=0003-0031}}</ref><ref name=":5">{{Cite journal|last=Tashian|first=Richard E.|date=1953|title=The Birds of Southeastern Guatemala|journal=The Condor|volume=55|issue=4|pages=198–210|doi=10.2307/1364768|jstor=1364768|issn=0010-5422}}</ref> They have the typical feeding strategy of the Momotidae family known as "flycatching";<ref name=":3" /> russet-crowned motmots perch on low branches and dart out to catch prey or bite fruit.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> They return to their perches to eat their catch and they hit their live prey against branches before swallowing it.<ref name=":3" /> === Reproduktado === Russet-crowned motmots are [[socially monogamous]] birds.<ref name=":1" /> Females and males pair up during the breeding season and they both care for the brood.<ref name=":1" /> Labour is equally divided between the mating pair.<ref name=":1" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> Breeding season is between May and July, which is the wet season.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Russet-crowned motmots tend to breed once per year.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> They lay one small clutch of 4–5 eggs per breeding season, which is typical for tropical birds.<ref name=":1" /> The incubation period is between 15 and 20 days.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Both males and females feed the [[hatchling]]s and [[Fledge|fledglings]] leave the nest after a total of 30 to 42 days.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Russet-crowned motmots have a 68% hatching success rate and a 56% fledgling success rate.<ref name=":1" /> 83% of hatchlings will successfully fly out of the nest.<ref name=":1" /> Most of the deaths happen during incubation and the predation of the brood is primarily by snake and iguanas.<ref name=":1" /> Russet-crowned motmots are burrow-nesting birds.<ref name=":8" /> Each mating pair digs a tunnel that is 88 to 170&nbsp;cm deep in an earthen, roadside, or river bank.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> The tunnels are horizontally flat, they can curve and they have an egg chamber.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> The tunnels are only for breeding<ref name=":1" /> but the breeding sites are multi-purpose territories that the russet-crowned motmots use for foraging, roosting, etc.<ref name=":7" /><ref name=":9" /> These tunnels are very dependent on the quality of the substrate because they can get flooded or collapse if they are not built in a suitable area.<ref name=":8" /> Good nesting sites are hard to find and they are limited by soil type.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Loam-textured soils which contain sand, silt and clay are the best substrates for russet-crowned motmots to nest in because they have better drainage, they are easier to excavate, and they offer better ventilation.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Since suitable nesting sites are scarce, russet-crowned motmots are strongly sedentary and will return to previous nesting grounds because they already know the quality, food sources, shelters, predators, and breeding performances of that site.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> === Vivodaŭro === Charre et al. suggest that the lifespan of a russet-crowned motmot is at least 11 years.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> This estimate is not definitive because it is based on the recapturing of one individual 10 years later.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> === Teritorio === Territory is very valuable to russet-crowned motmots because of the lack of suitable nesting areas.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> As a result, Russet-crowned motmots they are very territorial.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> However, Richard E. Tashian reported seeing russet-crowned motmots in flocks of birds including golden-fronted woodpeckers, white-throated Magpie-jay, coloured thrush, streak-backed oriole and coppery-tailed trogon in Guatemala.<ref name=":5" /> This suggests that russet-crowned motmots defend their territories only against individuals of their species which is called [[Intraspecific antagonism|infraspecific territoriality.]]<ref>{{Cite web|title=Interspecific Territoriality|url=https://web.stanford.edu/group/stanfordbirds/text/essays/Interspecific_Terr.html#:~:text=Interspecific%20Territoriality&text=Most%20birds%20defend%20their%20territories,of%20other%20species%20as%20well.&text=For%20instance,%20interspecific%20territoriality%20is,the%20Gray%20and%20Dusky%20Flycatchers.|access-date=2020-10-18|website=web.stanford.edu}}</ref> When there is an intruder, the russet-crowned motmot holds a leaf in its beak to display combative behaviour before chasing or fighting the intruder.<ref name=":9" /> This [[territorial behaviour]] is performed year-round during the breeding and non-breeding season.<ref name=":9" /> Both paired and unpaired males and females defend their territory.<ref name=":9" /> Mating pairs will react differently towards male intruders and female intruders.<ref name=":9" /> They are more aggressive towards a male intruder than a female intruder.<ref name=":9" /> When a male intruder holds a leaf, the mating pair get closer to chase or fight him.<ref name=":9" /> But when a female intruder holds a leaf, the mating pair holds a leaf as well to warn her.<ref name=":9" /> === Reago al predanto === Russet-crowned motmots wave their tails side-to-side when they see a predator as an acknowledgment of their presence.<ref>{{Cite web|title=Russet-crowned Motmot – eBird|url=https://ebird.org/species/rucmot1|access-date=2020-10-19|website=ebird.org|language=en}}</ref> == Konservostatuso == Although the IUCN recognizes russet-crowned motmots of least concern for conservation,<ref>{{Cite web|last=International)|first=BirdLife International (BirdLife|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Momotus mexicanus|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2020-10-18|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> their habitats are threatened. The suitable nesting sites for russet-crowned motmots are steadily decreasing because of changing climate and human activity. Nest sites are becoming limited because of the higher amount of precipitation associated with climate change which increases the flooding and the collapse of nests.<ref name=":8" /> Agricultural use in the Motagua Valley, Guatemala diminishes the available nesting ground of the subspecies ''M.m. castaneiceps''.<ref>{{Cite journal|last=Acevedo|first=Andrea. Najera|date=2006|title=The Conservation of Thorn Scrub and Dry Forest Habitat in the Motagua Valley, Guatemala: Promoting the Protection of a Unique Ecoregion|url=https://library.iucn-isg.org/documents/2006/Acevedo_2006_Iguana_Conservation_Natural_History_and_Husbandry_of_Reptiles.pdf|journal=Iguana|volume=13|issue=3|pages=185–191}}</ref> In addition, fragmented forests increases brood parasitism and predation.<ref name=":8" /> The russet-crowned motmot is at risk of becoming endangered if their habitats are not conserved. == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Momotus mexicanus}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] ddw49rs3uwsxpidu26uaaaw8m1urzmh 9418717 9418710 2026-07-02T10:57:41Z Kani 670 /* Distribuo kaj habitato */ 9418717 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Rufkrona momoto |koloro = pink |dosiero = Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = ''[[Momotus]]'' |genro aŭtoritato = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 |specio = '''Rufkrona momoto''' ''M. mexicanus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Momotus mexicanus'' |volume=2020 |article-number=e.T22683001A163627056 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22683001A163627056.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Momotus mexicanus'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1827) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Momotus mexicanus dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Rufkrona momoto''' (''Momotus mexicanus'') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas unu el sep specioj en la [[genro]] ''Momotus''. Ĝi troviĝas en nordokcidenta [[Meksiko]] kaj centra [[Gvatemalo]].<ref name=":0">{{Cite journal|date=2018|title=An update on the inventory, distribution and residency status of bird species in Guatemala|journal=Bulletin of the British Ornithologists' Club|volume=138|issue=3|pages=148–229|doi=10.25226/bboc.v138i3.2018.a2|last1=Eisermann|first1=Knut|last2=Avendaño|first2=Claudia|s2cid=134584700|doi-access=free}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last=Murphy, T. G., Rohwer, V. G., & Scholes, E|year=2010|title=Breeding biology and longevity of russet-crowned motmots in central Mexico|journal=Journal of Field Ornithology|volume=81|issue=1|pages=13–16|doi=10.1111/j.1557-9263.2009.00255.x|doi-access=free}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal|last1=Snow|first1=David|last2=Kirwan|first2=Guy M.|editor-first1=Josep |editor-first2=Andrew |editor-first3=Jordi |editor-first4=David |editor-first5=Eduardo |editor-last1=Del Hoyo |editor-last2=Elliott |editor-last3=Sargatal |editor-last4=Christie |editor-last5=De Juana |date=2020-03-04|title=Russet-crowned Motmot (Momotus mexicanus)|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/rucmot1/cur/introduction|journal=Birds of the World|doi=10.2173/bow.rucmot1.01 |s2cid=216256549 |language=en|url-access=subscription }}</ref><ref name=":6" /><ref name=":7">{{Cite journal|last=Reyes, D., Alcalá Raúl E, Arias, D., & Osorio-Beristain, M.|date=2009|title=Genetic structuring at a fine scale in the russet-crowned motmot (momotus mexicanus) in a tropical dry forest in central Mexico|url=https://bioone-org.proxy3.library.mcgill.ca/journals/western-north-american-naturalist/volume-69/issue-2/064.069.0204/Genetic-Structuring-at-a-Fine-Scale-in-the-Russet-Crowned/10.3398/064.069.0204.pdf|journal=Western North American Naturalist|volume=69|issue=2|pages=171–174|doi=10.3398/064.069.0204|s2cid=28585179}}</ref><ref name=":8">{{Cite journal|last=Charre, G.M., Paniagua, O., & Osorio-Beristain, M.|date=2017|title=Limitations in the reproductive success of a burrow-nesting bird (momotus mexicanus) during a humid season|url=https://doi.org/10.3398/064.077.021|journal=Western North American Naturalist|volume=77|issue=2|pages=230–236|doi=10.3398/064.077.0211|s2cid=90189712 |url-access=subscription}}</ref> Ĝi estas tutjara loĝanto<ref name=":7" /><ref name=":8" /> de [[tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj]]<ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> kaj [[arbustaro]]j.<ref name=":0" /> La rufkrona momoto estas la plej nesufiĉe studita specio de momoto en la familio Momotedoj..<ref name=":1" /> == Taksonomio == Momotoj apartenas al la ordo [[Koracioformaj]], kiu inkluzivas ankaŭ [[abelmanĝuloj]]n, [[koracioj]]n, [[todoj]]n kaj [[alcionoj]]n.<ref name=":10">{{Citation|chapter=Hornbills, Hoopoes, Trogons, Rollers, Motmots, Todies, Kingfishers, and Bee-eaters|title=Phylogeny and Classification of the Birds|year=1991|pages=333–350|publisher=Yale University Press|doi=10.2307/j.ctt1xp3v3r.31|isbn=978-0-300-23785-6}}</ref> La ​​rufkrona momoto estas unu el sep specioj en la genro ''Momotus'' de la familio [[Momotedoj]].<ref name=":10" /> Rufkronaj momotoj estas tre nemigrantaj pro sia forta ligiteco al la loko; 60% revenas al la samaj nestolokoj kiel en la antaŭa jaro pro la malmulto da taŭgaj nestolokoj.<ref name=":7" /> Sekve, genfluo inter diversaj populacioj estas limigita, kio povas konduki al [[speciiĝo]].<ref name=":7" /> Reyes k.a. trovis, ke la genetika variado inter tri populacioj en Meksiko estis tre alta (12,9%), konsiderante ke la populacioj estis relative proksimaj.<ref name=":7" /> Estas jenaj kvar agnoskitaj subspecioj:<ref name=":2" /> *''M.m. mexicanus'' * ''M.m. vanrossemi'' * ''M.m. saturates'' * ''M.m. castaneiceps'' La subspecio ''M. m. castaneiceps'' apartenas al tre izola populacio de rufkronaj momotoj trovebla nur en centra Gvatemalo, kaj povus esti konsiderata aparta specio.<ref name=":2" /> == Aspekto == === Morfologio === [[File:Momotus mexicanus 1.jpg|thumb|maldekstre|200ra|Dorso de ripozanta Rufkrona momoto]] Rufkronaj momotoj estas relative malgrandaj momotoj, kiuj longas inter 30,5 kaj 35,5 cm kaj pezas inter 74 kaj 104 g.<ref name=":2" /> Kiel ĉe la plej multaj momotoj, ĉe rufkronaj momotoj ne ekzistas [[seksa duformismo]] rilate al la plumaro.<ref name=":1" /><ref name=":3">{{Cite journal|last1=Pascotto|first1=Márcia C.|last2=Donatelli|first2=Reginaldo J.|date=2003|title=Cranial osteology in momotidae (Aves: Coraciiformes)|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/jmor.10129|journal=Journal of Morphology|language=en|volume=258|issue=1|pages=32–48|doi=10.1002/jmor.10129|pmid=12905533|s2cid=5848704|issn=1097-4687|url-access=subscription}}</ref> Tamen, inoj havas pli mallongajn vostoplumojn (10 ĝis 15 cm) ol maskloj (11 ĝis 22 cm).<ref name=":1" /> Rufkronaj momotoj havas ruĝbrunajn kronon kaj nukon.<ref name=":2" /> Ili havas verdan dorson kaj verdajn flugilojn kun bluverdaj unuarangaj flugilplumoj.<ref name=":2" /> Ilia brusto estas palverda kun nigra makulo, kaj ilia malsupra ventro estas eĉ pli pala.<ref name=":2" /> Rufkronaj momotoj havas longan bluan voston kun senpluma parto proksime al la pinto de la plej longaj centraj plumoj, kio kreas malhelan, rakedforman pinton.<ref name=":2" /> Iliaj nigraj bekoj havas iomete segilforman randon kaj kurbiĝas malsupren.<ref name=":2" /> Kiel ĉe la plej multaj momotoj, rufkronaj momotoj havas nigran okulmaskon kun bordo de bluaj kaj violaj plumoj.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Ili havas ruĝecajn okulojn kaj grizajn krurojn kaj piedojn.<ref name=":2" /> Junuloj havas brunajn okulojn kaj malpli brilan plumaron.<ref name=":2" /> La kvar subspecioj varias laŭ morfologio; kompare kun ''M. m. mexicanus'', ''M. m. vanrossemi'' estas pli pala, ''M. m. saturates'' estas pli granda kaj pli malhela, kaj ''M.m. castaneiceps'' havas pli malhelan kaŝtankoloran kronon kaj pli vastan nigran okulmaskon.<ref name=":2" /> [[File:Russet-crowned Motmot (Momotus mexicanus) (5783242877).jpg|thumb|200ra|maldekstre|Fronto de ripozanta Rufkrona momoto]] === Voĉo === Paroj partoprenas en duetoj de voko kaj respondo.<ref name=":9">{{Cite journal|last=Kiere, L. M., Murphy, T. G., García-Muñoz, A.|date=2019|title=Ritualized display of a leaf: a putative agonistic signal in both sexes of a tropical bird|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0376635718304777|journal=Behavioural Processes|volume=168|article-number=103954|doi=10.1016/j.beproc.2019.103954|pmid=31491436|s2cid=201764967|url-access=subscription}}</ref> == Distribuo kaj habitato == Rufkronaj momotoj preferas [[praarbaro]]jn kun fermita arbopintaro, sed ili troviĝas ankaŭ en sekundaraj arbaroj kun densa arbopintara kovro.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Almazán-Núñez, R. C., Arizmendi, M. d. C., Eguiarte, L. E., & Corcuera, P.|date=2015|title=Distribution of the community of frugivorous birds along a successional gradient in a tropical dry forest in south-western Mexico|url=http://dx.doi.org.proxy3.library.mcgill.ca/10.1017/S0266467414000601|journal=Journal of Tropical Ecology|volume=31|issue=1|pages=57–68|doi=10.1017/S0266467414000601|s2cid=88107308|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Emery, K. F., & Thornton, E. K|date=2008|title=Zooarchaeological habitat analysis of ancient maya landscape changes|journal=Journal of Ethnobiology|volume=28|issue=2|pages=154–178|doi=10.2993/0278-0771-28.2.154|hdl=2376/5761|s2cid=52206560|doi-access=free}}</ref> Ili vivas en sekaj kaj malsekaj tropikaj arbaroj kaj malfermaĵoj<ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> ĝis alteco de 1800 m.<ref name=":2" /> Rufkronaj momotoj troviĝas laŭlonge de la okcidenta marbordo de Meksiko kaj en izola populacio en centra Gvatemalo.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> Ili estas oftaj en sia disvastiĝa areo.<ref name=":2" /> La subspecio ''M. m. vanrossemi'' estas observebla en nordokcidenta Meksiko, en [[Sonora]], [[Sinaloo]] kaj [[Ĉiŭaŭo]].<ref name=":2" /> ''M. m. mexicanus'' troveblas de Sinaloo ĝis [[Oaĥako]] laŭlonge de la okcidenta marbordo, kaj ''M. m. saturates'' troveblas en sudokcidenta Meksiko kaj Gvatemalo.<ref name=":2" /> ''M. m. castaneiceps'' estas izola populacio, kiu ĝis antaŭ nelonge troviĝis nur en la valo de rivero Motagua en centra Gvatemalo.<ref name=":2" /> En 2018, la disvastiĝa areo de ''M .m. castaneiceps'' etendiĝis al la valo Nentón en Huehuetenango, kio sugestas, ke ilia teritorio eble vastiĝas al okcidenta Gvatemalo.<ref name=":0" /> == Kutimaro kaj ekologio == === manĝado === Russet-crowned motmots feeds on large [[invertebrate]]s (i.e. grasshoppers, etc.), fruits, and small [[vertebrate]]s (i.e. snakes, lizards, etc.).<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cite journal|last1=Wendelken|first1=Peter W.|last2=Martin|first2=Robert F.|date=1988|title=Avian Consumption of the Fruit of the Cacti Stenocereus eichlamii and Pilosocereus maxonii in Guatemala|journal=The American Midland Naturalist|volume=119|issue=2|pages=235–243|doi=10.2307/2425806|jstor=2425806|issn=0003-0031}}</ref><ref name=":5">{{Cite journal|last=Tashian|first=Richard E.|date=1953|title=The Birds of Southeastern Guatemala|journal=The Condor|volume=55|issue=4|pages=198–210|doi=10.2307/1364768|jstor=1364768|issn=0010-5422}}</ref> They have the typical feeding strategy of the Momotidae family known as "flycatching";<ref name=":3" /> russet-crowned motmots perch on low branches and dart out to catch prey or bite fruit.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> They return to their perches to eat their catch and they hit their live prey against branches before swallowing it.<ref name=":3" /> === Reproduktado === Russet-crowned motmots are [[socially monogamous]] birds.<ref name=":1" /> Females and males pair up during the breeding season and they both care for the brood.<ref name=":1" /> Labour is equally divided between the mating pair.<ref name=":1" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> Breeding season is between May and July, which is the wet season.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Russet-crowned motmots tend to breed once per year.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> They lay one small clutch of 4–5 eggs per breeding season, which is typical for tropical birds.<ref name=":1" /> The incubation period is between 15 and 20 days.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Both males and females feed the [[hatchling]]s and [[Fledge|fledglings]] leave the nest after a total of 30 to 42 days.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Russet-crowned motmots have a 68% hatching success rate and a 56% fledgling success rate.<ref name=":1" /> 83% of hatchlings will successfully fly out of the nest.<ref name=":1" /> Most of the deaths happen during incubation and the predation of the brood is primarily by snake and iguanas.<ref name=":1" /> Russet-crowned motmots are burrow-nesting birds.<ref name=":8" /> Each mating pair digs a tunnel that is 88 to 170&nbsp;cm deep in an earthen, roadside, or river bank.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> The tunnels are horizontally flat, they can curve and they have an egg chamber.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> The tunnels are only for breeding<ref name=":1" /> but the breeding sites are multi-purpose territories that the russet-crowned motmots use for foraging, roosting, etc.<ref name=":7" /><ref name=":9" /> These tunnels are very dependent on the quality of the substrate because they can get flooded or collapse if they are not built in a suitable area.<ref name=":8" /> Good nesting sites are hard to find and they are limited by soil type.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Loam-textured soils which contain sand, silt and clay are the best substrates for russet-crowned motmots to nest in because they have better drainage, they are easier to excavate, and they offer better ventilation.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Since suitable nesting sites are scarce, russet-crowned motmots are strongly sedentary and will return to previous nesting grounds because they already know the quality, food sources, shelters, predators, and breeding performances of that site.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> === Vivodaŭro === Charre et al. suggest that the lifespan of a russet-crowned motmot is at least 11 years.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> This estimate is not definitive because it is based on the recapturing of one individual 10 years later.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> === Teritorio === Territory is very valuable to russet-crowned motmots because of the lack of suitable nesting areas.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> As a result, Russet-crowned motmots they are very territorial.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> However, Richard E. Tashian reported seeing russet-crowned motmots in flocks of birds including golden-fronted woodpeckers, white-throated Magpie-jay, coloured thrush, streak-backed oriole and coppery-tailed trogon in Guatemala.<ref name=":5" /> This suggests that russet-crowned motmots defend their territories only against individuals of their species which is called [[Intraspecific antagonism|infraspecific territoriality.]]<ref>{{Cite web|title=Interspecific Territoriality|url=https://web.stanford.edu/group/stanfordbirds/text/essays/Interspecific_Terr.html#:~:text=Interspecific%20Territoriality&text=Most%20birds%20defend%20their%20territories,of%20other%20species%20as%20well.&text=For%20instance,%20interspecific%20territoriality%20is,the%20Gray%20and%20Dusky%20Flycatchers.|access-date=2020-10-18|website=web.stanford.edu}}</ref> When there is an intruder, the russet-crowned motmot holds a leaf in its beak to display combative behaviour before chasing or fighting the intruder.<ref name=":9" /> This [[territorial behaviour]] is performed year-round during the breeding and non-breeding season.<ref name=":9" /> Both paired and unpaired males and females defend their territory.<ref name=":9" /> Mating pairs will react differently towards male intruders and female intruders.<ref name=":9" /> They are more aggressive towards a male intruder than a female intruder.<ref name=":9" /> When a male intruder holds a leaf, the mating pair get closer to chase or fight him.<ref name=":9" /> But when a female intruder holds a leaf, the mating pair holds a leaf as well to warn her.<ref name=":9" /> === Reago al predanto === Russet-crowned motmots wave their tails side-to-side when they see a predator as an acknowledgment of their presence.<ref>{{Cite web|title=Russet-crowned Motmot – eBird|url=https://ebird.org/species/rucmot1|access-date=2020-10-19|website=ebird.org|language=en}}</ref> == Konservostatuso == Although the IUCN recognizes russet-crowned motmots of least concern for conservation,<ref>{{Cite web|last=International)|first=BirdLife International (BirdLife|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Momotus mexicanus|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2020-10-18|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> their habitats are threatened. The suitable nesting sites for russet-crowned motmots are steadily decreasing because of changing climate and human activity. Nest sites are becoming limited because of the higher amount of precipitation associated with climate change which increases the flooding and the collapse of nests.<ref name=":8" /> Agricultural use in the Motagua Valley, Guatemala diminishes the available nesting ground of the subspecies ''M.m. castaneiceps''.<ref>{{Cite journal|last=Acevedo|first=Andrea. Najera|date=2006|title=The Conservation of Thorn Scrub and Dry Forest Habitat in the Motagua Valley, Guatemala: Promoting the Protection of a Unique Ecoregion|url=https://library.iucn-isg.org/documents/2006/Acevedo_2006_Iguana_Conservation_Natural_History_and_Husbandry_of_Reptiles.pdf|journal=Iguana|volume=13|issue=3|pages=185–191}}</ref> In addition, fragmented forests increases brood parasitism and predation.<ref name=":8" /> The russet-crowned motmot is at risk of becoming endangered if their habitats are not conserved. == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Momotus mexicanus}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] 7rn0lejnc39tm5rpqr51mnnp8c77sf9 9418719 9418717 2026-07-02T10:58:47Z Kani 670 /* Aspekto */ 9418719 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Rufkrona momoto |koloro = pink |dosiero = Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = ''[[Momotus]]'' |genro aŭtoritato = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 |specio = '''Rufkrona momoto''' ''M. mexicanus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Momotus mexicanus'' |volume=2020 |article-number=e.T22683001A163627056 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22683001A163627056.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Momotus mexicanus'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1827) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Momotus mexicanus dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Rufkrona momoto''' (''Momotus mexicanus'') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas unu el sep specioj en la [[genro]] ''Momotus''. Ĝi troviĝas en nordokcidenta [[Meksiko]] kaj centra [[Gvatemalo]].<ref name=":0">{{Cite journal|date=2018|title=An update on the inventory, distribution and residency status of bird species in Guatemala|journal=Bulletin of the British Ornithologists' Club|volume=138|issue=3|pages=148–229|doi=10.25226/bboc.v138i3.2018.a2|last1=Eisermann|first1=Knut|last2=Avendaño|first2=Claudia|s2cid=134584700|doi-access=free}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last=Murphy, T. G., Rohwer, V. G., & Scholes, E|year=2010|title=Breeding biology and longevity of russet-crowned motmots in central Mexico|journal=Journal of Field Ornithology|volume=81|issue=1|pages=13–16|doi=10.1111/j.1557-9263.2009.00255.x|doi-access=free}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal|last1=Snow|first1=David|last2=Kirwan|first2=Guy M.|editor-first1=Josep |editor-first2=Andrew |editor-first3=Jordi |editor-first4=David |editor-first5=Eduardo |editor-last1=Del Hoyo |editor-last2=Elliott |editor-last3=Sargatal |editor-last4=Christie |editor-last5=De Juana |date=2020-03-04|title=Russet-crowned Motmot (Momotus mexicanus)|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/rucmot1/cur/introduction|journal=Birds of the World|doi=10.2173/bow.rucmot1.01 |s2cid=216256549 |language=en|url-access=subscription }}</ref><ref name=":6" /><ref name=":7">{{Cite journal|last=Reyes, D., Alcalá Raúl E, Arias, D., & Osorio-Beristain, M.|date=2009|title=Genetic structuring at a fine scale in the russet-crowned motmot (momotus mexicanus) in a tropical dry forest in central Mexico|url=https://bioone-org.proxy3.library.mcgill.ca/journals/western-north-american-naturalist/volume-69/issue-2/064.069.0204/Genetic-Structuring-at-a-Fine-Scale-in-the-Russet-Crowned/10.3398/064.069.0204.pdf|journal=Western North American Naturalist|volume=69|issue=2|pages=171–174|doi=10.3398/064.069.0204|s2cid=28585179}}</ref><ref name=":8">{{Cite journal|last=Charre, G.M., Paniagua, O., & Osorio-Beristain, M.|date=2017|title=Limitations in the reproductive success of a burrow-nesting bird (momotus mexicanus) during a humid season|url=https://doi.org/10.3398/064.077.021|journal=Western North American Naturalist|volume=77|issue=2|pages=230–236|doi=10.3398/064.077.0211|s2cid=90189712 |url-access=subscription}}</ref> Ĝi estas tutjara loĝanto<ref name=":7" /><ref name=":8" /> de [[tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj]]<ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> kaj [[arbustaro]]j.<ref name=":0" /> La rufkrona momoto estas la plej nesufiĉe studita specio de momoto en la familio Momotedoj..<ref name=":1" /> == Taksonomio == Momotoj apartenas al la ordo [[Koracioformaj]], kiu inkluzivas ankaŭ [[abelmanĝuloj]]n, [[koracioj]]n, [[todoj]]n kaj [[alcionoj]]n.<ref name=":10">{{Citation|chapter=Hornbills, Hoopoes, Trogons, Rollers, Motmots, Todies, Kingfishers, and Bee-eaters|title=Phylogeny and Classification of the Birds|year=1991|pages=333–350|publisher=Yale University Press|doi=10.2307/j.ctt1xp3v3r.31|isbn=978-0-300-23785-6}}</ref> La ​​rufkrona momoto estas unu el sep specioj en la genro ''Momotus'' de la familio [[Momotedoj]].<ref name=":10" /> Rufkronaj momotoj estas tre nemigrantaj pro sia forta ligiteco al la loko; 60% revenas al la samaj nestolokoj kiel en la antaŭa jaro pro la malmulto da taŭgaj nestolokoj.<ref name=":7" /> Sekve, genfluo inter diversaj populacioj estas limigita, kio povas konduki al [[speciiĝo]].<ref name=":7" /> Reyes k.a. trovis, ke la genetika variado inter tri populacioj en Meksiko estis tre alta (12,9%), konsiderante ke la populacioj estis relative proksimaj.<ref name=":7" /> Estas jenaj kvar agnoskitaj subspecioj:<ref name=":2" /> *''M.m. mexicanus'' * ''M.m. vanrossemi'' * ''M.m. saturates'' * ''M.m. castaneiceps'' La subspecio ''M. m. castaneiceps'' apartenas al tre izola populacio de rufkronaj momotoj trovebla nur en centra Gvatemalo, kaj povus esti konsiderata aparta specio.<ref name=":2" /> == Aspekto == === Morfologio === [[File:Momotus mexicanus 1.jpg|thumb|maldekstre|200ra|Dorso de ripozanta Rufkrona momoto]] Rufkronaj momotoj estas relative malgrandaj momotoj, kiuj longas inter 30,5 kaj 35,5 cm kaj pezas inter 74 kaj 104 g.<ref name=":2" /> Kiel ĉe la plej multaj momotoj, ĉe rufkronaj momotoj ne ekzistas [[seksa duformismo]] rilate al la plumaro.<ref name=":1" /><ref name=":3">{{Cite journal|last1=Pascotto|first1=Márcia C.|last2=Donatelli|first2=Reginaldo J.|date=2003|title=Cranial osteology in momotidae (Aves: Coraciiformes)|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/jmor.10129|journal=Journal of Morphology|language=en|volume=258|issue=1|pages=32–48|doi=10.1002/jmor.10129|pmid=12905533|s2cid=5848704|issn=1097-4687|url-access=subscription}}</ref> Tamen, inoj havas pli mallongajn vostoplumojn (10 ĝis 15 cm) ol maskloj (11 ĝis 22 cm).<ref name=":1" /> Rufkronaj momotoj havas ruĝbrunajn kronon kaj nukon.<ref name=":2" /> Ili havas verdan dorson kaj verdajn flugilojn kun bluverdaj unuarangaj flugilplumoj.<ref name=":2" /> Ilia brusto estas palverda kun nigra makulo, kaj ilia malsupra ventro estas eĉ pli pala.<ref name=":2" /> Rufkronaj momotoj havas longan bluan voston kun senpluma parto proksime al la pinto de la plej longaj centraj plumoj, kio kreas malhelan, rakedforman pinton.<ref name=":2" /> Iliaj nigraj bekoj havas iomete segilforman randon kaj kurbiĝas malsupren.<ref name=":2" /> [[File:Russet-crowned Motmot (Momotus mexicanus) (5783242877).jpg|thumb|200ra|dekstre|Fronto de ripozanta Rufkrona momoto]] Kiel ĉe la plej multaj momotoj, rufkronaj momotoj havas nigran okulmaskon kun bordo de bluaj kaj violaj plumoj.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Ili havas ruĝecajn okulojn kaj grizajn krurojn kaj piedojn.<ref name=":2" /> Junuloj havas brunajn okulojn kaj malpli brilan plumaron.<ref name=":2" /> La kvar subspecioj varias laŭ morfologio; kompare kun ''M. m. mexicanus'', ''M. m. vanrossemi'' estas pli pala, ''M. m. saturates'' estas pli granda kaj pli malhela, kaj ''M.m. castaneiceps'' havas pli malhelan kaŝtankoloran kronon kaj pli vastan nigran okulmaskon.<ref name=":2" /> === Voĉo === Paroj partoprenas en duetoj de voko kaj respondo.<ref name=":9">{{Cite journal|last=Kiere, L. M., Murphy, T. G., García-Muñoz, A.|date=2019|title=Ritualized display of a leaf: a putative agonistic signal in both sexes of a tropical bird|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0376635718304777|journal=Behavioural Processes|volume=168|article-number=103954|doi=10.1016/j.beproc.2019.103954|pmid=31491436|s2cid=201764967|url-access=subscription}}</ref> == Distribuo kaj habitato == Rufkronaj momotoj preferas [[praarbaro]]jn kun fermita arbopintaro, sed ili troviĝas ankaŭ en sekundaraj arbaroj kun densa arbopintara kovro.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Almazán-Núñez, R. C., Arizmendi, M. d. C., Eguiarte, L. E., & Corcuera, P.|date=2015|title=Distribution of the community of frugivorous birds along a successional gradient in a tropical dry forest in south-western Mexico|url=http://dx.doi.org.proxy3.library.mcgill.ca/10.1017/S0266467414000601|journal=Journal of Tropical Ecology|volume=31|issue=1|pages=57–68|doi=10.1017/S0266467414000601|s2cid=88107308|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Emery, K. F., & Thornton, E. K|date=2008|title=Zooarchaeological habitat analysis of ancient maya landscape changes|journal=Journal of Ethnobiology|volume=28|issue=2|pages=154–178|doi=10.2993/0278-0771-28.2.154|hdl=2376/5761|s2cid=52206560|doi-access=free}}</ref> Ili vivas en sekaj kaj malsekaj tropikaj arbaroj kaj malfermaĵoj<ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> ĝis alteco de 1800 m.<ref name=":2" /> Rufkronaj momotoj troviĝas laŭlonge de la okcidenta marbordo de Meksiko kaj en izola populacio en centra Gvatemalo.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> Ili estas oftaj en sia disvastiĝa areo.<ref name=":2" /> La subspecio ''M. m. vanrossemi'' estas observebla en nordokcidenta Meksiko, en [[Sonora]], [[Sinaloo]] kaj [[Ĉiŭaŭo]].<ref name=":2" /> ''M. m. mexicanus'' troveblas de Sinaloo ĝis [[Oaĥako]] laŭlonge de la okcidenta marbordo, kaj ''M. m. saturates'' troveblas en sudokcidenta Meksiko kaj Gvatemalo.<ref name=":2" /> ''M. m. castaneiceps'' estas izola populacio, kiu ĝis antaŭ nelonge troviĝis nur en la valo de rivero Motagua en centra Gvatemalo.<ref name=":2" /> En 2018, la disvastiĝa areo de ''M .m. castaneiceps'' etendiĝis al la valo Nentón en Huehuetenango, kio sugestas, ke ilia teritorio eble vastiĝas al okcidenta Gvatemalo.<ref name=":0" /> == Kutimaro kaj ekologio == === manĝado === Russet-crowned motmots feeds on large [[invertebrate]]s (i.e. grasshoppers, etc.), fruits, and small [[vertebrate]]s (i.e. snakes, lizards, etc.).<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cite journal|last1=Wendelken|first1=Peter W.|last2=Martin|first2=Robert F.|date=1988|title=Avian Consumption of the Fruit of the Cacti Stenocereus eichlamii and Pilosocereus maxonii in Guatemala|journal=The American Midland Naturalist|volume=119|issue=2|pages=235–243|doi=10.2307/2425806|jstor=2425806|issn=0003-0031}}</ref><ref name=":5">{{Cite journal|last=Tashian|first=Richard E.|date=1953|title=The Birds of Southeastern Guatemala|journal=The Condor|volume=55|issue=4|pages=198–210|doi=10.2307/1364768|jstor=1364768|issn=0010-5422}}</ref> They have the typical feeding strategy of the Momotidae family known as "flycatching";<ref name=":3" /> russet-crowned motmots perch on low branches and dart out to catch prey or bite fruit.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> They return to their perches to eat their catch and they hit their live prey against branches before swallowing it.<ref name=":3" /> === Reproduktado === Russet-crowned motmots are [[socially monogamous]] birds.<ref name=":1" /> Females and males pair up during the breeding season and they both care for the brood.<ref name=":1" /> Labour is equally divided between the mating pair.<ref name=":1" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> Breeding season is between May and July, which is the wet season.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Russet-crowned motmots tend to breed once per year.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> They lay one small clutch of 4–5 eggs per breeding season, which is typical for tropical birds.<ref name=":1" /> The incubation period is between 15 and 20 days.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Both males and females feed the [[hatchling]]s and [[Fledge|fledglings]] leave the nest after a total of 30 to 42 days.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Russet-crowned motmots have a 68% hatching success rate and a 56% fledgling success rate.<ref name=":1" /> 83% of hatchlings will successfully fly out of the nest.<ref name=":1" /> Most of the deaths happen during incubation and the predation of the brood is primarily by snake and iguanas.<ref name=":1" /> Russet-crowned motmots are burrow-nesting birds.<ref name=":8" /> Each mating pair digs a tunnel that is 88 to 170&nbsp;cm deep in an earthen, roadside, or river bank.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> The tunnels are horizontally flat, they can curve and they have an egg chamber.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> The tunnels are only for breeding<ref name=":1" /> but the breeding sites are multi-purpose territories that the russet-crowned motmots use for foraging, roosting, etc.<ref name=":7" /><ref name=":9" /> These tunnels are very dependent on the quality of the substrate because they can get flooded or collapse if they are not built in a suitable area.<ref name=":8" /> Good nesting sites are hard to find and they are limited by soil type.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Loam-textured soils which contain sand, silt and clay are the best substrates for russet-crowned motmots to nest in because they have better drainage, they are easier to excavate, and they offer better ventilation.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Since suitable nesting sites are scarce, russet-crowned motmots are strongly sedentary and will return to previous nesting grounds because they already know the quality, food sources, shelters, predators, and breeding performances of that site.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> === Vivodaŭro === Charre et al. suggest that the lifespan of a russet-crowned motmot is at least 11 years.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> This estimate is not definitive because it is based on the recapturing of one individual 10 years later.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> === Teritorio === Territory is very valuable to russet-crowned motmots because of the lack of suitable nesting areas.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> As a result, Russet-crowned motmots they are very territorial.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> However, Richard E. Tashian reported seeing russet-crowned motmots in flocks of birds including golden-fronted woodpeckers, white-throated Magpie-jay, coloured thrush, streak-backed oriole and coppery-tailed trogon in Guatemala.<ref name=":5" /> This suggests that russet-crowned motmots defend their territories only against individuals of their species which is called [[Intraspecific antagonism|infraspecific territoriality.]]<ref>{{Cite web|title=Interspecific Territoriality|url=https://web.stanford.edu/group/stanfordbirds/text/essays/Interspecific_Terr.html#:~:text=Interspecific%20Territoriality&text=Most%20birds%20defend%20their%20territories,of%20other%20species%20as%20well.&text=For%20instance,%20interspecific%20territoriality%20is,the%20Gray%20and%20Dusky%20Flycatchers.|access-date=2020-10-18|website=web.stanford.edu}}</ref> When there is an intruder, the russet-crowned motmot holds a leaf in its beak to display combative behaviour before chasing or fighting the intruder.<ref name=":9" /> This [[territorial behaviour]] is performed year-round during the breeding and non-breeding season.<ref name=":9" /> Both paired and unpaired males and females defend their territory.<ref name=":9" /> Mating pairs will react differently towards male intruders and female intruders.<ref name=":9" /> They are more aggressive towards a male intruder than a female intruder.<ref name=":9" /> When a male intruder holds a leaf, the mating pair get closer to chase or fight him.<ref name=":9" /> But when a female intruder holds a leaf, the mating pair holds a leaf as well to warn her.<ref name=":9" /> === Reago al predanto === Russet-crowned motmots wave their tails side-to-side when they see a predator as an acknowledgment of their presence.<ref>{{Cite web|title=Russet-crowned Motmot – eBird|url=https://ebird.org/species/rucmot1|access-date=2020-10-19|website=ebird.org|language=en}}</ref> == Konservostatuso == Although the IUCN recognizes russet-crowned motmots of least concern for conservation,<ref>{{Cite web|last=International)|first=BirdLife International (BirdLife|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Momotus mexicanus|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2020-10-18|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> their habitats are threatened. The suitable nesting sites for russet-crowned motmots are steadily decreasing because of changing climate and human activity. Nest sites are becoming limited because of the higher amount of precipitation associated with climate change which increases the flooding and the collapse of nests.<ref name=":8" /> Agricultural use in the Motagua Valley, Guatemala diminishes the available nesting ground of the subspecies ''M.m. castaneiceps''.<ref>{{Cite journal|last=Acevedo|first=Andrea. Najera|date=2006|title=The Conservation of Thorn Scrub and Dry Forest Habitat in the Motagua Valley, Guatemala: Promoting the Protection of a Unique Ecoregion|url=https://library.iucn-isg.org/documents/2006/Acevedo_2006_Iguana_Conservation_Natural_History_and_Husbandry_of_Reptiles.pdf|journal=Iguana|volume=13|issue=3|pages=185–191}}</ref> In addition, fragmented forests increases brood parasitism and predation.<ref name=":8" /> The russet-crowned motmot is at risk of becoming endangered if their habitats are not conserved. == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Momotus mexicanus}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] 1ibnpnxa4wxr3p9pzqwkcao6yxedpcq 9418733 9418719 2026-07-02T11:16:55Z Kani 670 /* Kutimaro kaj ekologio */ 9418733 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Rufkrona momoto |koloro = pink |dosiero = Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = ''[[Momotus]]'' |genro aŭtoritato = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 |specio = '''Rufkrona momoto''' ''M. mexicanus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Momotus mexicanus'' |volume=2020 |article-number=e.T22683001A163627056 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22683001A163627056.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Momotus mexicanus'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1827) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Momotus mexicanus dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Rufkrona momoto''' (''Momotus mexicanus'') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas unu el sep specioj en la [[genro]] ''Momotus''. Ĝi troviĝas en nordokcidenta [[Meksiko]] kaj centra [[Gvatemalo]].<ref name=":0">{{Cite journal|date=2018|title=An update on the inventory, distribution and residency status of bird species in Guatemala|journal=Bulletin of the British Ornithologists' Club|volume=138|issue=3|pages=148–229|doi=10.25226/bboc.v138i3.2018.a2|last1=Eisermann|first1=Knut|last2=Avendaño|first2=Claudia|s2cid=134584700|doi-access=free}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last=Murphy, T. G., Rohwer, V. G., & Scholes, E|year=2010|title=Breeding biology and longevity of russet-crowned motmots in central Mexico|journal=Journal of Field Ornithology|volume=81|issue=1|pages=13–16|doi=10.1111/j.1557-9263.2009.00255.x|doi-access=free}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal|last1=Snow|first1=David|last2=Kirwan|first2=Guy M.|editor-first1=Josep |editor-first2=Andrew |editor-first3=Jordi |editor-first4=David |editor-first5=Eduardo |editor-last1=Del Hoyo |editor-last2=Elliott |editor-last3=Sargatal |editor-last4=Christie |editor-last5=De Juana |date=2020-03-04|title=Russet-crowned Motmot (Momotus mexicanus)|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/rucmot1/cur/introduction|journal=Birds of the World|doi=10.2173/bow.rucmot1.01 |s2cid=216256549 |language=en|url-access=subscription }}</ref><ref name=":6" /><ref name=":7">{{Cite journal|last=Reyes, D., Alcalá Raúl E, Arias, D., & Osorio-Beristain, M.|date=2009|title=Genetic structuring at a fine scale in the russet-crowned motmot (momotus mexicanus) in a tropical dry forest in central Mexico|url=https://bioone-org.proxy3.library.mcgill.ca/journals/western-north-american-naturalist/volume-69/issue-2/064.069.0204/Genetic-Structuring-at-a-Fine-Scale-in-the-Russet-Crowned/10.3398/064.069.0204.pdf|journal=Western North American Naturalist|volume=69|issue=2|pages=171–174|doi=10.3398/064.069.0204|s2cid=28585179}}</ref><ref name=":8">{{Cite journal|last=Charre, G.M., Paniagua, O., & Osorio-Beristain, M.|date=2017|title=Limitations in the reproductive success of a burrow-nesting bird (momotus mexicanus) during a humid season|url=https://doi.org/10.3398/064.077.021|journal=Western North American Naturalist|volume=77|issue=2|pages=230–236|doi=10.3398/064.077.0211|s2cid=90189712 |url-access=subscription}}</ref> Ĝi estas tutjara loĝanto<ref name=":7" /><ref name=":8" /> de [[tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj]]<ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> kaj [[arbustaro]]j.<ref name=":0" /> La rufkrona momoto estas la plej nesufiĉe studita specio de momoto en la familio Momotedoj..<ref name=":1" /> == Taksonomio == Momotoj apartenas al la ordo [[Koracioformaj]], kiu inkluzivas ankaŭ [[abelmanĝuloj]]n, [[koracioj]]n, [[todoj]]n kaj [[alcionoj]]n.<ref name=":10">{{Citation|chapter=Hornbills, Hoopoes, Trogons, Rollers, Motmots, Todies, Kingfishers, and Bee-eaters|title=Phylogeny and Classification of the Birds|year=1991|pages=333–350|publisher=Yale University Press|doi=10.2307/j.ctt1xp3v3r.31|isbn=978-0-300-23785-6}}</ref> La ​​rufkrona momoto estas unu el sep specioj en la genro ''Momotus'' de la familio [[Momotedoj]].<ref name=":10" /> Rufkronaj momotoj estas tre nemigrantaj pro sia forta ligiteco al la loko; 60% revenas al la samaj nestolokoj kiel en la antaŭa jaro pro la malmulto da taŭgaj nestolokoj.<ref name=":7" /> Sekve, genfluo inter diversaj populacioj estas limigita, kio povas konduki al [[speciiĝo]].<ref name=":7" /> Reyes k.a. trovis, ke la genetika variado inter tri populacioj en Meksiko estis tre alta (12,9%), konsiderante ke la populacioj estis relative proksimaj.<ref name=":7" /> Estas jenaj kvar agnoskitaj subspecioj:<ref name=":2" /> *''M.m. mexicanus'' * ''M.m. vanrossemi'' * ''M.m. saturates'' * ''M.m. castaneiceps'' La subspecio ''M. m. castaneiceps'' apartenas al tre izola populacio de rufkronaj momotoj trovebla nur en centra Gvatemalo, kaj povus esti konsiderata aparta specio.<ref name=":2" /> == Aspekto == === Morfologio === [[File:Momotus mexicanus 1.jpg|thumb|maldekstre|200ra|Dorso de ripozanta Rufkrona momoto]] Rufkronaj momotoj estas relative malgrandaj momotoj, kiuj longas inter 30,5 kaj 35,5 cm kaj pezas inter 74 kaj 104 g.<ref name=":2" /> Kiel ĉe la plej multaj momotoj, ĉe rufkronaj momotoj ne ekzistas [[seksa duformismo]] rilate al la plumaro.<ref name=":1" /><ref name=":3">{{Cite journal|last1=Pascotto|first1=Márcia C.|last2=Donatelli|first2=Reginaldo J.|date=2003|title=Cranial osteology in momotidae (Aves: Coraciiformes)|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/jmor.10129|journal=Journal of Morphology|language=en|volume=258|issue=1|pages=32–48|doi=10.1002/jmor.10129|pmid=12905533|s2cid=5848704|issn=1097-4687|url-access=subscription}}</ref> Tamen, inoj havas pli mallongajn vostoplumojn (10 ĝis 15 cm) ol maskloj (11 ĝis 22 cm).<ref name=":1" /> Rufkronaj momotoj havas ruĝbrunajn kronon kaj nukon.<ref name=":2" /> Ili havas verdan dorson kaj verdajn flugilojn kun bluverdaj unuarangaj flugilplumoj.<ref name=":2" /> Ilia brusto estas palverda kun nigra makulo, kaj ilia malsupra ventro estas eĉ pli pala.<ref name=":2" /> Rufkronaj momotoj havas longan bluan voston kun senpluma parto proksime al la pinto de la plej longaj centraj plumoj, kio kreas malhelan, rakedforman pinton.<ref name=":2" /> Iliaj nigraj bekoj havas iomete segilforman randon kaj kurbiĝas malsupren.<ref name=":2" /> [[File:Russet-crowned Motmot (Momotus mexicanus) (5783242877).jpg|thumb|200ra|dekstre|Fronto de ripozanta Rufkrona momoto]] Kiel ĉe la plej multaj momotoj, rufkronaj momotoj havas nigran okulmaskon kun bordo de bluaj kaj violaj plumoj.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Ili havas ruĝecajn okulojn kaj grizajn krurojn kaj piedojn.<ref name=":2" /> Junuloj havas brunajn okulojn kaj malpli brilan plumaron.<ref name=":2" /> La kvar subspecioj varias laŭ morfologio; kompare kun ''M. m. mexicanus'', ''M. m. vanrossemi'' estas pli pala, ''M. m. saturates'' estas pli granda kaj pli malhela, kaj ''M.m. castaneiceps'' havas pli malhelan kaŝtankoloran kronon kaj pli vastan nigran okulmaskon.<ref name=":2" /> === Voĉo === Paroj partoprenas en duetoj de voko kaj respondo.<ref name=":9">{{Cite journal|last=Kiere, L. M., Murphy, T. G., García-Muñoz, A.|date=2019|title=Ritualized display of a leaf: a putative agonistic signal in both sexes of a tropical bird|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0376635718304777|journal=Behavioural Processes|volume=168|article-number=103954|doi=10.1016/j.beproc.2019.103954|pmid=31491436|s2cid=201764967|url-access=subscription}}</ref> == Distribuo kaj habitato == Rufkronaj momotoj preferas [[praarbaro]]jn kun fermita arbopintaro, sed ili troviĝas ankaŭ en sekundaraj arbaroj kun densa arbopintara kovro.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Almazán-Núñez, R. C., Arizmendi, M. d. C., Eguiarte, L. E., & Corcuera, P.|date=2015|title=Distribution of the community of frugivorous birds along a successional gradient in a tropical dry forest in south-western Mexico|url=http://dx.doi.org.proxy3.library.mcgill.ca/10.1017/S0266467414000601|journal=Journal of Tropical Ecology|volume=31|issue=1|pages=57–68|doi=10.1017/S0266467414000601|s2cid=88107308|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Emery, K. F., & Thornton, E. K|date=2008|title=Zooarchaeological habitat analysis of ancient maya landscape changes|journal=Journal of Ethnobiology|volume=28|issue=2|pages=154–178|doi=10.2993/0278-0771-28.2.154|hdl=2376/5761|s2cid=52206560|doi-access=free}}</ref> Ili vivas en sekaj kaj malsekaj tropikaj arbaroj kaj malfermaĵoj<ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> ĝis alteco de 1800 m.<ref name=":2" /> Rufkronaj momotoj troviĝas laŭlonge de la okcidenta marbordo de Meksiko kaj en izola populacio en centra Gvatemalo.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> Ili estas oftaj en sia disvastiĝa areo.<ref name=":2" /> La subspecio ''M. m. vanrossemi'' estas observebla en nordokcidenta Meksiko, en [[Sonora]], [[Sinaloo]] kaj [[Ĉiŭaŭo]].<ref name=":2" /> ''M. m. mexicanus'' troveblas de Sinaloo ĝis [[Oaĥako]] laŭlonge de la okcidenta marbordo, kaj ''M. m. saturates'' troveblas en sudokcidenta Meksiko kaj Gvatemalo.<ref name=":2" /> ''M. m. castaneiceps'' estas izola populacio, kiu ĝis antaŭ nelonge troviĝis nur en la valo de rivero Motagua en centra Gvatemalo.<ref name=":2" /> En 2018, la disvastiĝa areo de ''M .m. castaneiceps'' etendiĝis al la valo Nentón en Huehuetenango, kio sugestas, ke ilia teritorio eble vastiĝas al okcidenta Gvatemalo.<ref name=":0" /> == Kutimaro kaj ekologio == === Manĝado === Rufkronaj momotoj manĝas grandajn senvertebrulojn (ekz. akridojn ktp.), fruktojn kaj malgrandajn vertebrulojn (ekz. serpentojn, lacertojn ktp.).<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cite journal|last1=Wendelken|first1=Peter W.|last2=Martin|first2=Robert F.|date=1988|title=Avian Consumption of the Fruit of the Cacti Stenocereus eichlamii and Pilosocereus maxonii in Guatemala|journal=The American Midland Naturalist|volume=119|issue=2|pages=235–243|doi=10.2307/2425806|jstor=2425806|issn=0003-0031}}</ref><ref name=":5">{{Cite journal|last=Tashian|first=Richard E.|date=1953|title=The Birds of Southeastern Guatemala|journal=The Condor|volume=55|issue=4|pages=198–210|doi=10.2307/1364768|jstor=1364768|issn=0010-5422}}</ref> Ili uzas la tipan manĝostrategion de la familio Momotedoj, konatan kiel "muŝkaptado";<ref name=":3" /> rufkronaj momotoj ripozas sur malaltaj branĉoj kaj rapide ekflugas por kapti predon aŭ mordi frukton.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> Ili revenas al siaj ripozlokoj por manĝi la kaptaĵon kaj batas la vivan predon kontraŭ branĉoj antaŭ ol engluti ĝin.<ref name=":3" /> === Reproduktado === Rufkronaj momotoj estas socie monogamaj birdoj.<ref name=":1" /> Inoj kaj maskloj pariĝas dum la [[reprodukta sezono]], kaj ambaŭ zorgas pri la idaro.<ref name=":1" /> La laboro estas egale dividita inter la pariĝintoj.<ref name=":1" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> La [[reprodukta sezono]] okazas inter majo kaj julio, kio estas la [[pluvsezono]].<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Rufkronaj momotoj tendencas reproduktiĝi nur unufoje jare.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Ili demetas unu malgrandan ovaron de 4–5 ovoj ĉiun reproduktan sezonon, kio estas tipa por tropikaj birdoj.<ref name=":1" /> La kovoperiodo daŭras inter 15 kaj 20 tagoj.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Kaj maskloj kaj inoj nutras la idojn, kaj la idoj forlasas la neston post entute 30 ĝis 42 tagoj.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Rufkronaj momotoj havas 68-procentan sukces-indicon pri eloviĝo kaj 56-procentan sukces-indicon pri [[elnestiĝo]].<ref name=":1" /> 83 procentoj de la eloviĝintaj idoj sukcese elflugas el la nesto.<ref name=":1" /> La plej multaj mortoj okazas dum la kovado, kaj predado de la idaro estas farata ĉefe de [[serpento]]j kaj [[igvano]]j.<ref name=":1" /> Rufkronaj momotoj estas birdoj, kiuj nestas en tuneloj.<ref name=":8" /> Ĉiu reprodukta paro fosas tunelon 88 ĝis 170 cm profundan en teran muron, ekzemple ĉe vojrando aŭ riverbordo.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> La ​​tuneloj estas horizontale ebenaj, povas kurbiĝi kaj havas ĉambron por la ovoj.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> La ​​tuneloj servas nur por reproduktado,<ref name=":1" /> sed la reproduktaj lokoj estas multcelaj teritorioj, kiujn la rufkronaj momotoj uzas ankaŭ por serĉi manĝaĵon, ripozi, ktp.<ref name=":7" /><ref name=":9" /> Tiuj tuneloj forte dependas de la kvalito de la grundo, ĉar ili povas inundiĝi aŭ kolapsi, se ili ne estas konstruitaj en taŭga loko.<ref name=":8" /> Taŭgaj nestolokoj estas malfacile troveblaj kaj dependas de la grundotipo.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Grundoj kun lom-teksturo – enhavantaj sablon, silton kaj argilon – estas la plej bonaj substratoj por la nestado de rufkronaj momotoj, ĉar ili havas pli bonan drenadon, estas pli facile elfoseblaj kaj ofertas pli bonan ventoladon.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Ĉar taŭgaj nestolokoj estas maloftaj, rufkronaj momotoj estas forte loĝemaj kaj revenas al antaŭaj nestlokoj, jam konante la kvaliton, manĝofontojn, ŝirmejojn, predantojn kaj reproduktan sukceson de tiu loko.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> === Vivodaŭro === Charre k.a. sugestas, ke la vivodaŭro de rufkrona momoto estas almenaŭ 11 jaroj.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Tiu takso ne estas definitiva, ĉar ĝi baziĝas sur la rekaptado de unu individuo 10 jarojn poste.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> === Teritorio === Teritorio estas tre valora por la Rufkronaj momotoj pro la manko de taŭgaj nestolokoj.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> Sekve, ili estas tre teritoriemaj.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> Tamen, Richard E. Tashian raportis vidi Rufkronajn momotojn en birdaroj, kiuj inkluzivis orfruntajn pegojn, blankgorĝajn pigogarolojn, kolorajn turdojn, stridorsajn ikterojn kaj kuprovostajn trogonojn en Gvatemalo.<ref name=":5" /> Tio sugestas, ke Rufkronaj momotoj defendas siajn teritoriojn nur kontraŭ individuoj de sia propra specio – fenomeno nomata ''intraspecia teritorieco''.<ref>{{Cite web|title=Interspecific Territoriality|url=https://web.stanford.edu/group/stanfordbirds/text/essays/Interspecific_Terr.html#:~:text=Interspecific%20Territoriality&text=Most%20birds%20defend%20their%20territories,of%20other%20species%20as%20well.&text=For%20instance,%20interspecific%20territoriality%20is,the%20Gray%20and%20Dusky%20Flycatchers.|access-date=2020-10-18|website=web.stanford.edu}}</ref> Kiam aperas entrudulo, la Rufkrona momoto tenas folion en sia beko por montri bataleman sintenon antaŭ ol persekuti aŭ batali kontraŭ la entrudulo.<ref name=":9" /> Tiu [[Teritorio (animaloj)|teritorieca konduto]] okazas tutjare, kaj dum la reprodukta kaj dum la nereprodukta sezonoj.<ref name=":9" /> Kaj parigitaj kaj neparigitaj maskloj kaj inoj defendas sian teritorion.<ref name=":9" /> Parigitaj paroj reagas malsame al masklaj kaj al inaj entruduloj.<ref name=":9" /> Ili estas pli agresemaj kontraŭ maskla entrudulo ol kontraŭ ina entrudulo.<ref name=":9" /> Kiam maskla entrudulo tenas folion, la paro alproksimiĝas por persekuti aŭ batali kontraŭ li.<ref name=":9" /> Sed kiam ina entrudulo tenas folion, ankaŭ la paro tenas folion por averti ŝin.<ref name=":9" /> === Reago al predanto === Rufkronaj momotoj svingas siajn vostojn de flanko al flanko, kiam ili vidas predanton, kiel agnoskon de ties ĉeesto.<ref>{{Cite web|title=Russet-crowned Motmot – eBird|url=https://ebird.org/species/rucmot1|access-date=2020-10-19|website=ebird.org|language=en}}</ref> == Konservostatuso == Although the IUCN recognizes russet-crowned motmots of least concern for conservation,<ref>{{Cite web|last=International)|first=BirdLife International (BirdLife|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Momotus mexicanus|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2020-10-18|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> their habitats are threatened. The suitable nesting sites for russet-crowned motmots are steadily decreasing because of changing climate and human activity. Nest sites are becoming limited because of the higher amount of precipitation associated with climate change which increases the flooding and the collapse of nests.<ref name=":8" /> Agricultural use in the Motagua Valley, Guatemala diminishes the available nesting ground of the subspecies ''M.m. castaneiceps''.<ref>{{Cite journal|last=Acevedo|first=Andrea. Najera|date=2006|title=The Conservation of Thorn Scrub and Dry Forest Habitat in the Motagua Valley, Guatemala: Promoting the Protection of a Unique Ecoregion|url=https://library.iucn-isg.org/documents/2006/Acevedo_2006_Iguana_Conservation_Natural_History_and_Husbandry_of_Reptiles.pdf|journal=Iguana|volume=13|issue=3|pages=185–191}}</ref> In addition, fragmented forests increases brood parasitism and predation.<ref name=":8" /> The russet-crowned motmot is at risk of becoming endangered if their habitats are not conserved. == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Momotus mexicanus}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] 7w8o52tpntdxyntwtgwwvte1f7ofwe5 9418736 9418733 2026-07-02T11:19:39Z Kani 670 /* Konservostatuso */ 9418736 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Rufkrona momoto |koloro = pink |dosiero = Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = ''[[Momotus]]'' |genro aŭtoritato = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 |specio = '''Rufkrona momoto''' ''M. mexicanus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Momotus mexicanus'' |volume=2020 |article-number=e.T22683001A163627056 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22683001A163627056.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Momotus mexicanus'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1827) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Momotus mexicanus dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Rufkrona momoto''' (''Momotus mexicanus'') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas unu el sep specioj en la [[genro]] ''Momotus''. Ĝi troviĝas en nordokcidenta [[Meksiko]] kaj centra [[Gvatemalo]].<ref name=":0">{{Cite journal|date=2018|title=An update on the inventory, distribution and residency status of bird species in Guatemala|journal=Bulletin of the British Ornithologists' Club|volume=138|issue=3|pages=148–229|doi=10.25226/bboc.v138i3.2018.a2|last1=Eisermann|first1=Knut|last2=Avendaño|first2=Claudia|s2cid=134584700|doi-access=free}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last=Murphy, T. G., Rohwer, V. G., & Scholes, E|year=2010|title=Breeding biology and longevity of russet-crowned motmots in central Mexico|journal=Journal of Field Ornithology|volume=81|issue=1|pages=13–16|doi=10.1111/j.1557-9263.2009.00255.x|doi-access=free}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal|last1=Snow|first1=David|last2=Kirwan|first2=Guy M.|editor-first1=Josep |editor-first2=Andrew |editor-first3=Jordi |editor-first4=David |editor-first5=Eduardo |editor-last1=Del Hoyo |editor-last2=Elliott |editor-last3=Sargatal |editor-last4=Christie |editor-last5=De Juana |date=2020-03-04|title=Russet-crowned Motmot (Momotus mexicanus)|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/rucmot1/cur/introduction|journal=Birds of the World|doi=10.2173/bow.rucmot1.01 |s2cid=216256549 |language=en|url-access=subscription }}</ref><ref name=":6" /><ref name=":7">{{Cite journal|last=Reyes, D., Alcalá Raúl E, Arias, D., & Osorio-Beristain, M.|date=2009|title=Genetic structuring at a fine scale in the russet-crowned motmot (momotus mexicanus) in a tropical dry forest in central Mexico|url=https://bioone-org.proxy3.library.mcgill.ca/journals/western-north-american-naturalist/volume-69/issue-2/064.069.0204/Genetic-Structuring-at-a-Fine-Scale-in-the-Russet-Crowned/10.3398/064.069.0204.pdf|journal=Western North American Naturalist|volume=69|issue=2|pages=171–174|doi=10.3398/064.069.0204|s2cid=28585179}}</ref><ref name=":8">{{Cite journal|last=Charre, G.M., Paniagua, O., & Osorio-Beristain, M.|date=2017|title=Limitations in the reproductive success of a burrow-nesting bird (momotus mexicanus) during a humid season|url=https://doi.org/10.3398/064.077.021|journal=Western North American Naturalist|volume=77|issue=2|pages=230–236|doi=10.3398/064.077.0211|s2cid=90189712 |url-access=subscription}}</ref> Ĝi estas tutjara loĝanto<ref name=":7" /><ref name=":8" /> de [[tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj]]<ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> kaj [[arbustaro]]j.<ref name=":0" /> La rufkrona momoto estas la plej nesufiĉe studita specio de momoto en la familio Momotedoj..<ref name=":1" /> == Taksonomio == Momotoj apartenas al la ordo [[Koracioformaj]], kiu inkluzivas ankaŭ [[abelmanĝuloj]]n, [[koracioj]]n, [[todoj]]n kaj [[alcionoj]]n.<ref name=":10">{{Citation|chapter=Hornbills, Hoopoes, Trogons, Rollers, Motmots, Todies, Kingfishers, and Bee-eaters|title=Phylogeny and Classification of the Birds|year=1991|pages=333–350|publisher=Yale University Press|doi=10.2307/j.ctt1xp3v3r.31|isbn=978-0-300-23785-6}}</ref> La ​​rufkrona momoto estas unu el sep specioj en la genro ''Momotus'' de la familio [[Momotedoj]].<ref name=":10" /> Rufkronaj momotoj estas tre nemigrantaj pro sia forta ligiteco al la loko; 60% revenas al la samaj nestolokoj kiel en la antaŭa jaro pro la malmulto da taŭgaj nestolokoj.<ref name=":7" /> Sekve, genfluo inter diversaj populacioj estas limigita, kio povas konduki al [[speciiĝo]].<ref name=":7" /> Reyes k.a. trovis, ke la genetika variado inter tri populacioj en Meksiko estis tre alta (12,9%), konsiderante ke la populacioj estis relative proksimaj.<ref name=":7" /> Estas jenaj kvar agnoskitaj subspecioj:<ref name=":2" /> *''M.m. mexicanus'' * ''M.m. vanrossemi'' * ''M.m. saturates'' * ''M.m. castaneiceps'' La subspecio ''M. m. castaneiceps'' apartenas al tre izola populacio de rufkronaj momotoj trovebla nur en centra Gvatemalo, kaj povus esti konsiderata aparta specio.<ref name=":2" /> == Aspekto == === Morfologio === [[File:Momotus mexicanus 1.jpg|thumb|maldekstre|200ra|Dorso de ripozanta Rufkrona momoto]] Rufkronaj momotoj estas relative malgrandaj momotoj, kiuj longas inter 30,5 kaj 35,5 cm kaj pezas inter 74 kaj 104 g.<ref name=":2" /> Kiel ĉe la plej multaj momotoj, ĉe rufkronaj momotoj ne ekzistas [[seksa duformismo]] rilate al la plumaro.<ref name=":1" /><ref name=":3">{{Cite journal|last1=Pascotto|first1=Márcia C.|last2=Donatelli|first2=Reginaldo J.|date=2003|title=Cranial osteology in momotidae (Aves: Coraciiformes)|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/jmor.10129|journal=Journal of Morphology|language=en|volume=258|issue=1|pages=32–48|doi=10.1002/jmor.10129|pmid=12905533|s2cid=5848704|issn=1097-4687|url-access=subscription}}</ref> Tamen, inoj havas pli mallongajn vostoplumojn (10 ĝis 15 cm) ol maskloj (11 ĝis 22 cm).<ref name=":1" /> Rufkronaj momotoj havas ruĝbrunajn kronon kaj nukon.<ref name=":2" /> Ili havas verdan dorson kaj verdajn flugilojn kun bluverdaj unuarangaj flugilplumoj.<ref name=":2" /> Ilia brusto estas palverda kun nigra makulo, kaj ilia malsupra ventro estas eĉ pli pala.<ref name=":2" /> Rufkronaj momotoj havas longan bluan voston kun senpluma parto proksime al la pinto de la plej longaj centraj plumoj, kio kreas malhelan, rakedforman pinton.<ref name=":2" /> Iliaj nigraj bekoj havas iomete segilforman randon kaj kurbiĝas malsupren.<ref name=":2" /> [[File:Russet-crowned Motmot (Momotus mexicanus) (5783242877).jpg|thumb|200ra|dekstre|Fronto de ripozanta Rufkrona momoto]] Kiel ĉe la plej multaj momotoj, rufkronaj momotoj havas nigran okulmaskon kun bordo de bluaj kaj violaj plumoj.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Ili havas ruĝecajn okulojn kaj grizajn krurojn kaj piedojn.<ref name=":2" /> Junuloj havas brunajn okulojn kaj malpli brilan plumaron.<ref name=":2" /> La kvar subspecioj varias laŭ morfologio; kompare kun ''M. m. mexicanus'', ''M. m. vanrossemi'' estas pli pala, ''M. m. saturates'' estas pli granda kaj pli malhela, kaj ''M.m. castaneiceps'' havas pli malhelan kaŝtankoloran kronon kaj pli vastan nigran okulmaskon.<ref name=":2" /> === Voĉo === Paroj partoprenas en duetoj de voko kaj respondo.<ref name=":9">{{Cite journal|last=Kiere, L. M., Murphy, T. G., García-Muñoz, A.|date=2019|title=Ritualized display of a leaf: a putative agonistic signal in both sexes of a tropical bird|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0376635718304777|journal=Behavioural Processes|volume=168|article-number=103954|doi=10.1016/j.beproc.2019.103954|pmid=31491436|s2cid=201764967|url-access=subscription}}</ref> == Distribuo kaj habitato == Rufkronaj momotoj preferas [[praarbaro]]jn kun fermita arbopintaro, sed ili troviĝas ankaŭ en sekundaraj arbaroj kun densa arbopintara kovro.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Almazán-Núñez, R. C., Arizmendi, M. d. C., Eguiarte, L. E., & Corcuera, P.|date=2015|title=Distribution of the community of frugivorous birds along a successional gradient in a tropical dry forest in south-western Mexico|url=http://dx.doi.org.proxy3.library.mcgill.ca/10.1017/S0266467414000601|journal=Journal of Tropical Ecology|volume=31|issue=1|pages=57–68|doi=10.1017/S0266467414000601|s2cid=88107308|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Emery, K. F., & Thornton, E. K|date=2008|title=Zooarchaeological habitat analysis of ancient maya landscape changes|journal=Journal of Ethnobiology|volume=28|issue=2|pages=154–178|doi=10.2993/0278-0771-28.2.154|hdl=2376/5761|s2cid=52206560|doi-access=free}}</ref> Ili vivas en sekaj kaj malsekaj tropikaj arbaroj kaj malfermaĵoj<ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> ĝis alteco de 1800 m.<ref name=":2" /> Rufkronaj momotoj troviĝas laŭlonge de la okcidenta marbordo de Meksiko kaj en izola populacio en centra Gvatemalo.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> Ili estas oftaj en sia disvastiĝa areo.<ref name=":2" /> La subspecio ''M. m. vanrossemi'' estas observebla en nordokcidenta Meksiko, en [[Sonora]], [[Sinaloo]] kaj [[Ĉiŭaŭo]].<ref name=":2" /> ''M. m. mexicanus'' troveblas de Sinaloo ĝis [[Oaĥako]] laŭlonge de la okcidenta marbordo, kaj ''M. m. saturates'' troveblas en sudokcidenta Meksiko kaj Gvatemalo.<ref name=":2" /> ''M. m. castaneiceps'' estas izola populacio, kiu ĝis antaŭ nelonge troviĝis nur en la valo de rivero Motagua en centra Gvatemalo.<ref name=":2" /> En 2018, la disvastiĝa areo de ''M .m. castaneiceps'' etendiĝis al la valo Nentón en Huehuetenango, kio sugestas, ke ilia teritorio eble vastiĝas al okcidenta Gvatemalo.<ref name=":0" /> == Kutimaro kaj ekologio == === Manĝado === Rufkronaj momotoj manĝas grandajn senvertebrulojn (ekz. akridojn ktp.), fruktojn kaj malgrandajn vertebrulojn (ekz. serpentojn, lacertojn ktp.).<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cite journal|last1=Wendelken|first1=Peter W.|last2=Martin|first2=Robert F.|date=1988|title=Avian Consumption of the Fruit of the Cacti Stenocereus eichlamii and Pilosocereus maxonii in Guatemala|journal=The American Midland Naturalist|volume=119|issue=2|pages=235–243|doi=10.2307/2425806|jstor=2425806|issn=0003-0031}}</ref><ref name=":5">{{Cite journal|last=Tashian|first=Richard E.|date=1953|title=The Birds of Southeastern Guatemala|journal=The Condor|volume=55|issue=4|pages=198–210|doi=10.2307/1364768|jstor=1364768|issn=0010-5422}}</ref> Ili uzas la tipan manĝostrategion de la familio Momotedoj, konatan kiel "muŝkaptado";<ref name=":3" /> rufkronaj momotoj ripozas sur malaltaj branĉoj kaj rapide ekflugas por kapti predon aŭ mordi frukton.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> Ili revenas al siaj ripozlokoj por manĝi la kaptaĵon kaj batas la vivan predon kontraŭ branĉoj antaŭ ol engluti ĝin.<ref name=":3" /> === Reproduktado === Rufkronaj momotoj estas socie monogamaj birdoj.<ref name=":1" /> Inoj kaj maskloj pariĝas dum la [[reprodukta sezono]], kaj ambaŭ zorgas pri la idaro.<ref name=":1" /> La laboro estas egale dividita inter la pariĝintoj.<ref name=":1" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> La [[reprodukta sezono]] okazas inter majo kaj julio, kio estas la [[pluvsezono]].<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Rufkronaj momotoj tendencas reproduktiĝi nur unufoje jare.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Ili demetas unu malgrandan ovaron de 4–5 ovoj ĉiun reproduktan sezonon, kio estas tipa por tropikaj birdoj.<ref name=":1" /> La kovoperiodo daŭras inter 15 kaj 20 tagoj.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Kaj maskloj kaj inoj nutras la idojn, kaj la idoj forlasas la neston post entute 30 ĝis 42 tagoj.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Rufkronaj momotoj havas 68-procentan sukces-indicon pri eloviĝo kaj 56-procentan sukces-indicon pri [[elnestiĝo]].<ref name=":1" /> 83 procentoj de la eloviĝintaj idoj sukcese elflugas el la nesto.<ref name=":1" /> La plej multaj mortoj okazas dum la kovado, kaj predado de la idaro estas farata ĉefe de [[serpento]]j kaj [[igvano]]j.<ref name=":1" /> Rufkronaj momotoj estas birdoj, kiuj nestas en tuneloj.<ref name=":8" /> Ĉiu reprodukta paro fosas tunelon 88 ĝis 170 cm profundan en teran muron, ekzemple ĉe vojrando aŭ riverbordo.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> La ​​tuneloj estas horizontale ebenaj, povas kurbiĝi kaj havas ĉambron por la ovoj.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> La ​​tuneloj servas nur por reproduktado,<ref name=":1" /> sed la reproduktaj lokoj estas multcelaj teritorioj, kiujn la rufkronaj momotoj uzas ankaŭ por serĉi manĝaĵon, ripozi, ktp.<ref name=":7" /><ref name=":9" /> Tiuj tuneloj forte dependas de la kvalito de la grundo, ĉar ili povas inundiĝi aŭ kolapsi, se ili ne estas konstruitaj en taŭga loko.<ref name=":8" /> Taŭgaj nestolokoj estas malfacile troveblaj kaj dependas de la grundotipo.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Grundoj kun lom-teksturo – enhavantaj sablon, silton kaj argilon – estas la plej bonaj substratoj por la nestado de rufkronaj momotoj, ĉar ili havas pli bonan drenadon, estas pli facile elfoseblaj kaj ofertas pli bonan ventoladon.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Ĉar taŭgaj nestolokoj estas maloftaj, rufkronaj momotoj estas forte loĝemaj kaj revenas al antaŭaj nestlokoj, jam konante la kvaliton, manĝofontojn, ŝirmejojn, predantojn kaj reproduktan sukceson de tiu loko.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> === Vivodaŭro === Charre k.a. sugestas, ke la vivodaŭro de rufkrona momoto estas almenaŭ 11 jaroj.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Tiu takso ne estas definitiva, ĉar ĝi baziĝas sur la rekaptado de unu individuo 10 jarojn poste.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> === Teritorio === Teritorio estas tre valora por la Rufkronaj momotoj pro la manko de taŭgaj nestolokoj.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> Sekve, ili estas tre teritoriemaj.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> Tamen, Richard E. Tashian raportis vidi Rufkronajn momotojn en birdaroj, kiuj inkluzivis orfruntajn pegojn, blankgorĝajn pigogarolojn, kolorajn turdojn, stridorsajn ikterojn kaj kuprovostajn trogonojn en Gvatemalo.<ref name=":5" /> Tio sugestas, ke Rufkronaj momotoj defendas siajn teritoriojn nur kontraŭ individuoj de sia propra specio – fenomeno nomata ''intraspecia teritorieco''.<ref>{{Cite web|title=Interspecific Territoriality|url=https://web.stanford.edu/group/stanfordbirds/text/essays/Interspecific_Terr.html#:~:text=Interspecific%20Territoriality&text=Most%20birds%20defend%20their%20territories,of%20other%20species%20as%20well.&text=For%20instance,%20interspecific%20territoriality%20is,the%20Gray%20and%20Dusky%20Flycatchers.|access-date=2020-10-18|website=web.stanford.edu}}</ref> Kiam aperas entrudulo, la Rufkrona momoto tenas folion en sia beko por montri bataleman sintenon antaŭ ol persekuti aŭ batali kontraŭ la entrudulo.<ref name=":9" /> Tiu [[Teritorio (animaloj)|teritorieca konduto]] okazas tutjare, kaj dum la reprodukta kaj dum la nereprodukta sezonoj.<ref name=":9" /> Kaj parigitaj kaj neparigitaj maskloj kaj inoj defendas sian teritorion.<ref name=":9" /> Parigitaj paroj reagas malsame al masklaj kaj al inaj entruduloj.<ref name=":9" /> Ili estas pli agresemaj kontraŭ maskla entrudulo ol kontraŭ ina entrudulo.<ref name=":9" /> Kiam maskla entrudulo tenas folion, la paro alproksimiĝas por persekuti aŭ batali kontraŭ li.<ref name=":9" /> Sed kiam ina entrudulo tenas folion, ankaŭ la paro tenas folion por averti ŝin.<ref name=":9" /> === Reago al predanto === Rufkronaj momotoj svingas siajn vostojn de flanko al flanko, kiam ili vidas predanton, kiel agnoskon de ties ĉeesto.<ref>{{Cite web|title=Russet-crowned Motmot – eBird|url=https://ebird.org/species/rucmot1|access-date=2020-10-19|website=ebird.org|language=en}}</ref> == Konservostatuso == Kvankam la [[IUCN]] klasifikas la Rufkronan momoton kiel specion "[[malplej zorgiga]]n" rilate al konservado,<ref>{{Cite web|last=International)|first=BirdLife International (BirdLife|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Momotus mexicanus|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2020-10-18|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> ties vivejoj estas minacataj. Taŭgaj nestolokoj por la Rufkronaj momotoj konstante malpliiĝas pro [[klimata ŝanĝiĝo]] kaj homa agado. Nestolokoj iĝas limigitaj pro la pli granda kvanto da [[precipitaĵo]] ligita al klimata ŝanĝiĝo, kio pliigas inundadon kaj la kolapson de nestoj.<ref name=":8" /> Agrikultura uzado en la Valo Motagua, Gvatemalo, reduktas la disponeblan nestoteritorion de la subspecio ''M. m. castaneiceps''.<ref>{{Cite journal|last=Acevedo|first=Andrea. Najera|date=2006|title=The Conservation of Thorn Scrub and Dry Forest Habitat in the Motagua Valley, Guatemala: Promoting the Protection of a Unique Ecoregion|url=https://library.iucn-isg.org/documents/2006/Acevedo_2006_Iguana_Conservation_Natural_History_and_Husbandry_of_Reptiles.pdf|journal=Iguana|volume=13|issue=3|pages=185–191}}</ref> Krome, fragmentitaj arbaroj pliigas nestoparazitadon kaj predadon.<ref name=":8" /> La Rufkrona momoto riskas iĝi endanĝerigita specio, se ties vivejoj ne estos konservataj. == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Momotus mexicanus}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] 6s3clld0tczkyggcubxahzh76rp35s2 9418739 9418736 2026-07-02T11:25:06Z Kani 670 9418739 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Rufkrona momoto |koloro = pink |dosiero = Russet-crowned Mot-mot - Mexico S4E8487.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = ''[[Momotus]]'' |genro aŭtoritato = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 |specio = '''Rufkrona momoto''' ''M. mexicanus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Momotus mexicanus'' |volume=2020 |article-number=e.T22683001A163627056 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22683001A163627056.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Momotus mexicanus'' |dunomo aŭtoritato = ([[William Swainson|Swainson]], 1827) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Momotus mexicanus dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Rufkrona momoto''' (''Momotus mexicanus'') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas unu el sep specioj en la [[genro]] ''Momotus''. Ĝi troviĝas en nordokcidenta [[Meksiko]] kaj centra [[Gvatemalo]].<ref name=":0">{{Cite journal|date=2018|title=An update on the inventory, distribution and residency status of bird species in Guatemala|journal=Bulletin of the British Ornithologists' Club|volume=138|issue=3|pages=148–229|doi=10.25226/bboc.v138i3.2018.a2|last1=Eisermann|first1=Knut|last2=Avendaño|first2=Claudia|s2cid=134584700|doi-access=free}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last=Murphy, T. G., Rohwer, V. G., & Scholes, E|year=2010|title=Breeding biology and longevity of russet-crowned motmots in central Mexico|journal=Journal of Field Ornithology|volume=81|issue=1|pages=13–16|doi=10.1111/j.1557-9263.2009.00255.x|doi-access=free}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal|last1=Snow|first1=David|last2=Kirwan|first2=Guy M.|editor-first1=Josep |editor-first2=Andrew |editor-first3=Jordi |editor-first4=David |editor-first5=Eduardo |editor-last1=Del Hoyo |editor-last2=Elliott |editor-last3=Sargatal |editor-last4=Christie |editor-last5=De Juana |date=2020-03-04|title=Russet-crowned Motmot (Momotus mexicanus)|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/rucmot1/cur/introduction|journal=Birds of the World|doi=10.2173/bow.rucmot1.01 |s2cid=216256549 |language=en|url-access=subscription }}</ref><ref name=":6" /><ref name=":7">{{Cite journal|last=Reyes, D., Alcalá Raúl E, Arias, D., & Osorio-Beristain, M.|date=2009|title=Genetic structuring at a fine scale in the russet-crowned motmot (momotus mexicanus) in a tropical dry forest in central Mexico|url=https://bioone-org.proxy3.library.mcgill.ca/journals/western-north-american-naturalist/volume-69/issue-2/064.069.0204/Genetic-Structuring-at-a-Fine-Scale-in-the-Russet-Crowned/10.3398/064.069.0204.pdf|journal=Western North American Naturalist|volume=69|issue=2|pages=171–174|doi=10.3398/064.069.0204|s2cid=28585179}}</ref><ref name=":8">{{Cite journal|last=Charre, G.M., Paniagua, O., & Osorio-Beristain, M.|date=2017|title=Limitations in the reproductive success of a burrow-nesting bird (momotus mexicanus) during a humid season|url=https://doi.org/10.3398/064.077.021|journal=Western North American Naturalist|volume=77|issue=2|pages=230–236|doi=10.3398/064.077.0211|s2cid=90189712 |url-access=subscription}}</ref> Ĝi estas tutjara loĝanto<ref name=":7" /><ref name=":8" /> de [[tropikaj kaj subtropikaj sekaj foliarbaroj]]<ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> kaj [[arbustaro]]j.<ref name=":0" /> La rufkrona momoto estas la plej nesufiĉe studita specio de momoto en la familio Momotedoj..<ref name=":1" /> == Taksonomio == Momotoj apartenas al la ordo [[Koracioformaj]], kiu inkluzivas ankaŭ [[abelmanĝuloj]]n, [[koracioj]]n, [[todoj]]n kaj [[alcionoj]]n.<ref name=":10">{{Citation|chapter=Hornbills, Hoopoes, Trogons, Rollers, Motmots, Todies, Kingfishers, and Bee-eaters|title=Phylogeny and Classification of the Birds|year=1991|pages=333–350|publisher=Yale University Press|doi=10.2307/j.ctt1xp3v3r.31|isbn=978-0-300-23785-6}}</ref> La ​​rufkrona momoto estas unu el sep specioj en la genro ''Momotus'' de la familio [[Momotedoj]].<ref name=":10" /> Rufkronaj momotoj estas tre nemigrantaj pro sia forta ligiteco al la loko; 60% revenas al la samaj nestolokoj kiel en la antaŭa jaro pro la malmulto da taŭgaj nestolokoj.<ref name=":7" /> Sekve, genfluo inter diversaj populacioj estas limigita, kio povas konduki al [[speciiĝo]].<ref name=":7" /> Reyes k.a. trovis, ke la genetika variado inter tri populacioj en Meksiko estis tre alta (12,9%), konsiderante ke la populacioj estis relative proksimaj.<ref name=":7" /> Estas jenaj kvar agnoskitaj subspecioj:<ref name=":2" /> *''M.m. mexicanus'' * ''M.m. vanrossemi'' * ''M.m. saturates'' * ''M.m. castaneiceps'' La subspecio ''M. m. castaneiceps'' apartenas al tre izola populacio de rufkronaj momotoj trovebla nur en centra Gvatemalo, kaj povus esti konsiderata aparta specio.<ref name=":2" /> == Aspekto == === Morfologio === [[File:Momotus mexicanus 1.jpg|thumb|maldekstre|200ra|Dorso de ripozanta Rufkrona momoto]] Rufkronaj momotoj estas relative malgrandaj momotoj, kiuj longas inter 30,5 kaj 35,5 cm kaj pezas inter 74 kaj 104 g.<ref name=":2" /> Kiel ĉe la plej multaj momotoj, ĉe rufkronaj momotoj ne ekzistas [[seksa duformismo]] rilate al la plumaro.<ref name=":1" /><ref name=":3">{{Cite journal|last1=Pascotto|first1=Márcia C.|last2=Donatelli|first2=Reginaldo J.|date=2003|title=Cranial osteology in momotidae (Aves: Coraciiformes)|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/jmor.10129|journal=Journal of Morphology|language=en|volume=258|issue=1|pages=32–48|doi=10.1002/jmor.10129|pmid=12905533|s2cid=5848704|issn=1097-4687|url-access=subscription}}</ref> Tamen, inoj havas pli mallongajn vostoplumojn (10 ĝis 15 cm) ol maskloj (11 ĝis 22 cm).<ref name=":1" /> Rufkronaj momotoj havas ruĝbrunajn kronon kaj nukon.<ref name=":2" /> Ili havas verdan dorson kaj verdajn flugilojn kun bluverdaj unuarangaj flugilplumoj.<ref name=":2" /> Ilia brusto estas palverda kun nigra makulo, kaj ilia malsupra ventro estas eĉ pli pala.<ref name=":2" /> Rufkronaj momotoj havas longan bluan voston kun senpluma parto proksime al la pinto de la plej longaj centraj plumoj, kio kreas malhelan, rakedforman pinton.<ref name=":2" /> Iliaj nigraj bekoj havas iomete segilforman randon kaj kurbiĝas malsupren.<ref name=":2" /> [[File:Russet-crowned Motmot (Momotus mexicanus) (5783242877).jpg|thumb|200ra|dekstre|Fronto de ripozanta Rufkrona momoto]] Kiel ĉe la plej multaj momotoj, rufkronaj momotoj havas nigran okulmaskon kun bordo de bluaj kaj violaj plumoj.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Ili havas ruĝecajn okulojn kaj grizajn krurojn kaj piedojn.<ref name=":2" /> Junuloj havas brunajn okulojn kaj malpli brilan plumaron.<ref name=":2" /> La kvar subspecioj varias laŭ morfologio; kompare kun ''M. m. mexicanus'', ''M. m. vanrossemi'' estas pli pala, ''M. m. saturates'' estas pli granda kaj pli malhela, kaj ''M.m. castaneiceps'' havas pli malhelan kaŝtankoloran kronon kaj pli vastan nigran okulmaskon.<ref name=":2" /> === Voĉo === Paroj partoprenas en duetoj de voko kaj respondo.<ref name=":9">{{Cite journal|last=Kiere, L. M., Murphy, T. G., García-Muñoz, A.|date=2019|title=Ritualized display of a leaf: a putative agonistic signal in both sexes of a tropical bird|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0376635718304777|journal=Behavioural Processes|volume=168|article-number=103954|doi=10.1016/j.beproc.2019.103954|pmid=31491436|s2cid=201764967|url-access=subscription}}</ref> == Distribuo kaj habitato == Rufkronaj momotoj preferas [[praarbaro]]jn kun fermita arbopintaro, sed ili troviĝas ankaŭ en sekundaraj arbaroj kun densa arbopintara kovro.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Almazán-Núñez, R. C., Arizmendi, M. d. C., Eguiarte, L. E., & Corcuera, P.|date=2015|title=Distribution of the community of frugivorous birds along a successional gradient in a tropical dry forest in south-western Mexico|url=http://dx.doi.org.proxy3.library.mcgill.ca/10.1017/S0266467414000601|journal=Journal of Tropical Ecology|volume=31|issue=1|pages=57–68|doi=10.1017/S0266467414000601|s2cid=88107308|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Emery, K. F., & Thornton, E. K|date=2008|title=Zooarchaeological habitat analysis of ancient maya landscape changes|journal=Journal of Ethnobiology|volume=28|issue=2|pages=154–178|doi=10.2993/0278-0771-28.2.154|hdl=2376/5761|s2cid=52206560|doi-access=free}}</ref> Ili vivas en sekaj kaj malsekaj tropikaj arbaroj kaj malfermaĵoj<ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> ĝis alteco de 1800 m.<ref name=":2" /> Rufkronaj momotoj troviĝas laŭlonge de la okcidenta marbordo de Meksiko kaj en izola populacio en centra Gvatemalo.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /> Ili estas oftaj en sia disvastiĝa areo.<ref name=":2" /> La subspecio ''M. m. vanrossemi'' estas observebla en nordokcidenta Meksiko, en [[Sonora]], [[Sinaloo]] kaj [[Ĉiŭaŭo]].<ref name=":2" /> ''M. m. mexicanus'' troveblas de Sinaloo ĝis [[Oaĥako]] laŭlonge de la okcidenta marbordo, kaj ''M. m. saturates'' troveblas en sudokcidenta Meksiko kaj Gvatemalo.<ref name=":2" /> ''M. m. castaneiceps'' estas izola populacio, kiu ĝis antaŭ nelonge troviĝis nur en la valo de rivero Motagua en centra Gvatemalo.<ref name=":2" /> En 2018, la disvastiĝa areo de ''M .m. castaneiceps'' etendiĝis al la valo Nentón en Huehuetenango, kio sugestas, ke ilia teritorio eble vastiĝas al okcidenta Gvatemalo.<ref name=":0" /> == Kutimaro kaj ekologio == === Manĝado === Rufkronaj momotoj manĝas grandajn senvertebrulojn (ekz. akridojn ktp.), fruktojn kaj malgrandajn vertebrulojn (ekz. serpentojn, lacertojn ktp.).<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cite journal|last1=Wendelken|first1=Peter W.|last2=Martin|first2=Robert F.|date=1988|title=Avian Consumption of the Fruit of the Cacti Stenocereus eichlamii and Pilosocereus maxonii in Guatemala|journal=The American Midland Naturalist|volume=119|issue=2|pages=235–243|doi=10.2307/2425806|jstor=2425806|issn=0003-0031}}</ref><ref name=":5">{{Cite journal|last=Tashian|first=Richard E.|date=1953|title=The Birds of Southeastern Guatemala|journal=The Condor|volume=55|issue=4|pages=198–210|doi=10.2307/1364768|jstor=1364768|issn=0010-5422}}</ref> Ili uzas la tipan manĝostrategion de la familio Momotedoj, konatan kiel "muŝkaptado";<ref name=":3" /> rufkronaj momotoj ripozas sur malaltaj branĉoj kaj rapide ekflugas por kapti predon aŭ mordi frukton.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> Ili revenas al siaj ripozlokoj por manĝi la kaptaĵon kaj batas la vivan predon kontraŭ branĉoj antaŭ ol engluti ĝin.<ref name=":3" /> === Reproduktado === Rufkronaj momotoj estas socie monogamaj birdoj.<ref name=":1" /> Inoj kaj maskloj pariĝas dum la [[reprodukta sezono]], kaj ambaŭ zorgas pri la idaro.<ref name=":1" /> La laboro estas egale dividita inter la pariĝintoj.<ref name=":1" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> La [[reprodukta sezono]] okazas inter majo kaj julio, kio estas la [[pluvsezono]].<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Rufkronaj momotoj tendencas reproduktiĝi nur unufoje jare.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Ili demetas unu malgrandan ovaron de 4–5 ovoj ĉiun reproduktan sezonon, kio estas tipa por tropikaj birdoj.<ref name=":1" /> La kovoperiodo daŭras inter 15 kaj 20 tagoj.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Kaj maskloj kaj inoj nutras la idojn, kaj la idoj forlasas la neston post entute 30 ĝis 42 tagoj.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Rufkronaj momotoj havas 68-procentan sukces-indicon pri eloviĝo kaj 56-procentan sukces-indicon pri [[elnestiĝo]].<ref name=":1" /> 83 procentoj de la eloviĝintaj idoj sukcese elflugas el la nesto.<ref name=":1" /> La plej multaj mortoj okazas dum la kovado, kaj predado de la idaro estas farata ĉefe de [[serpento]]j kaj [[igvano]]j.<ref name=":1" /> Rufkronaj momotoj estas birdoj, kiuj nestas en tuneloj.<ref name=":8" /> Ĉiu reprodukta paro fosas tunelon 88 ĝis 170 cm profundan en teran muron, ekzemple ĉe vojrando aŭ riverbordo.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> La ​​tuneloj estas horizontale ebenaj, povas kurbiĝi kaj havas ĉambron por la ovoj.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> La ​​tuneloj servas nur por reproduktado,<ref name=":1" /> sed la reproduktaj lokoj estas multcelaj teritorioj, kiujn la rufkronaj momotoj uzas ankaŭ por serĉi manĝaĵon, ripozi, ktp.<ref name=":7" /><ref name=":9" /> Tiuj tuneloj forte dependas de la kvalito de la grundo, ĉar ili povas inundiĝi aŭ kolapsi, se ili ne estas konstruitaj en taŭga loko.<ref name=":8" /> Taŭgaj nestolokoj estas malfacile troveblaj kaj dependas de la grundotipo.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Grundoj kun lom-teksturo – enhavantaj sablon, silton kaj argilon – estas la plej bonaj substratoj por la nestado de rufkronaj momotoj, ĉar ili havas pli bonan drenadon, estas pli facile elfoseblaj kaj ofertas pli bonan ventoladon.<ref name=":7" /><ref name=":8" /> Ĉar taŭgaj nestolokoj estas maloftaj, rufkronaj momotoj estas forte loĝemaj kaj revenas al antaŭaj nestlokoj, jam konante la kvaliton, manĝofontojn, ŝirmejojn, predantojn kaj reproduktan sukceson de tiu loko.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> === Vivodaŭro === Charre k.a. sugestas, ke la vivodaŭro de rufkrona momoto estas almenaŭ 11 jaroj.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> Tiu takso ne estas definitiva, ĉar ĝi baziĝas sur la rekaptado de unu individuo 10 jarojn poste.<ref name=":1" /><ref name=":8" /> === Teritorio === Teritorio estas tre valora por la Rufkronaj momotoj pro la manko de taŭgaj nestolokoj.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> Sekve, ili estas tre teritoriemaj.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> Tamen, Richard E. Tashian raportis vidi Rufkronajn momotojn en birdaroj, kiuj inkluzivis orfruntajn pegojn, blankgorĝajn pigogarolojn, kolorajn turdojn, stridorsajn ikterojn kaj kuprovostajn trogonojn en Gvatemalo.<ref name=":5" /> Tio sugestas, ke Rufkronaj momotoj defendas siajn teritoriojn nur kontraŭ individuoj de sia propra specio – fenomeno nomata ''intraspecia teritorieco''.<ref>{{Cite web|title=Interspecific Territoriality|url=https://web.stanford.edu/group/stanfordbirds/text/essays/Interspecific_Terr.html#:~:text=Interspecific%20Territoriality&text=Most%20birds%20defend%20their%20territories,of%20other%20species%20as%20well.&text=For%20instance,%20interspecific%20territoriality%20is,the%20Gray%20and%20Dusky%20Flycatchers.|access-date=2020-10-18|website=web.stanford.edu}}</ref> Kiam aperas entrudulo, la Rufkrona momoto tenas folion en sia beko por montri bataleman sintenon antaŭ ol persekuti aŭ batali kontraŭ la entrudulo.<ref name=":9" /> Tiu [[Teritorio (animaloj)|teritorieca konduto]] okazas tutjare, kaj dum la reprodukta kaj dum la nereprodukta sezonoj.<ref name=":9" /> Kaj parigitaj kaj neparigitaj maskloj kaj inoj defendas sian teritorion.<ref name=":9" /> Parigitaj paroj reagas malsame al masklaj kaj al inaj entruduloj.<ref name=":9" /> Ili estas pli agresemaj kontraŭ maskla entrudulo ol kontraŭ ina entrudulo.<ref name=":9" /> Kiam maskla entrudulo tenas folion, la paro alproksimiĝas por persekuti aŭ batali kontraŭ li.<ref name=":9" /> Sed kiam ina entrudulo tenas folion, ankaŭ la paro tenas folion por averti ŝin.<ref name=":9" /> === Reago al predanto === Rufkronaj momotoj svingas siajn vostojn de flanko al flanko, kiam ili vidas predanton, kiel agnoskon de ties ĉeesto.<ref>{{Cite web|title=Russet-crowned Motmot – eBird|url=https://ebird.org/species/rucmot1|access-date=2020-10-19|website=ebird.org|language=en}}</ref> == Konservostatuso == Kvankam la [[IUCN]] klasifikas la Rufkronan momoton kiel specion "[[malplej zorgiga]]n" rilate al konservado,<ref>{{Cite web|last=International)|first=BirdLife International (BirdLife|date=2016-10-01|title=IUCN Red List of Threatened Species: Momotus mexicanus|url=https://www.iucnredlist.org/en|access-date=2020-10-18|website=IUCN Red List of Threatened Species}}</ref> ties vivejoj estas minacataj. Taŭgaj nestolokoj por la Rufkronaj momotoj konstante malpliiĝas pro [[klimata ŝanĝiĝo]] kaj homa agado. Nestolokoj iĝas limigitaj pro la pli granda kvanto da [[precipitaĵo]] ligita al klimata ŝanĝiĝo, kio pliigas inundadon kaj la kolapson de nestoj.<ref name=":8" /> Agrikultura uzado en la Valo Motagua, Gvatemalo, reduktas la disponeblan nestoteritorion de la subspecio ''M. m. castaneiceps''.<ref>{{Cite journal|last=Acevedo|first=Andrea. Najera|date=2006|title=The Conservation of Thorn Scrub and Dry Forest Habitat in the Motagua Valley, Guatemala: Promoting the Protection of a Unique Ecoregion|url=https://library.iucn-isg.org/documents/2006/Acevedo_2006_Iguana_Conservation_Natural_History_and_Husbandry_of_Reptiles.pdf|journal=Iguana|volume=13|issue=3|pages=185–191}}</ref> Krome, fragmentitaj arbaroj pliigas nestoparazitadon kaj predadon.<ref name=":8" /> La Rufkrona momoto riskas iĝi endanĝerigita specio, se ties vivejoj ne estos konservataj. == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Momotus mexicanus}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Centrameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Meksiko]] 2fcyn5prbjycvkp16oxv7dt772r88g0 0 948749 9418412 2026-07-02T00:43:49Z Kani 670 Alidirektigis al [[Rufkrona momoto]] 9418412 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Rufkrona momoto]] 40ta3sxhrluccrs2wexl79v8ntu9i03 0 948750 9418472 2026-07-02T05:08:43Z Crosstor 3176 historiisto 9418472 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = {{Paĝonomo}} |naskonomo = }} '''[[Gabrielo|Gábor]] Erdődy''' [erdOdi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Erdődy Gábor''' estas [[Hungario|hungara]] [[historiisto]], altlerneja [[instruisto]], [[diplomato]], [[basketbalisto]]. Lia [[edzino]] estis [[Csilla Csorba]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM98816;jsessionid=883A74D13F4BB4524526E16AD11088C1 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=689010&date=2026-07-02 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1951|7|8}} en [[Budapeŝto]]<!--, li mortis {{mortotago|20||}} en [[]]-->. == Biografio == {{Paĝonomo}} devenis el varia hungara-ŝvaba familio. Li maturiĝis en [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo en 1969, poste li akiris historiistan diplomon en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] en [[1975]], jaron poste li doktoriĝis. Tiutempe li estis basketbolisto, krome post la diplomo li instruis en la universitato kun interrompoj. Li estis levita [[lektoro]] (1984) kaj [[docento]] (1988), poste li havis [[stipendio]]n de [[Katolika Universitato de Loveno]]. Ekde 1990 li estis diplomato, inter 1992-1996 ambasadoro en [[Bonno]], poste li revenis por instrui, inter 2002–2009 en [[Vatikano]] li estis ambasadoro. Inter 2009–2016 li estis katedrestro. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1988, li doktoriĝis en 2010 antaŭ la [[Hungara Scienca Akademio]], lia [[habilitiĝo]] okazis en 1999. Li edziĝis en 1974, gefiloj naskiĝis en 1976 kaj 1987. Li ricevis [[premio]]jn inter 1996-2021. == Elektitaj volumoj == * ''Herman Ottó és a társadalmi-nemzeti felemelkedés ügye. Kísérlet a demokratikus ellenzékiség érvényesítésére a dualista Magyarországon''. 1984 * ''Kényszerpályán. Magyar külpolitikai gondolkodás 1849-ben''. 1998 * ''„Én csak fáklyatartó voltam.” Kossuth Lajos, a magyar polgári forradalom és a szabadságharc irányítója (1848–1849)''. 2006 * ''Tradicionális történelmi identitás – modern politikai eszmerendszer. Antall József kereszténydemokrata politikai filozófiája és annak nemzeti történelmi beágyazottsága''. 2011 * ''A polgári nemzetté válás útjai. Tanulmányok a 19. századi belga és magyar történelemről'' (2022) == Fontoj == * [https://ujkor.hu/content/nem-letezik-abszolut-igazsag-interju-erdody-gaborral intervjuo kun foto] * [https://btk.elte.hu/dstore/document/243305/Erd%C5%91dy%20G%C3%A1bor%20professor%20emeritus.pdf biografio hungare] * [https://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=11652 akademia paĝo] * [https://lexikon.katolikus.hu/E/Erd%C5%91dy.html Katolika Leksikono (legebla pli malsupre)] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Erdody Gabor}} [[Kategorio:Hungaraj historiistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj ambasadoroj]] [[Kategorio:Hungaraj basketbalistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} snj2dlmr6iaigy3p7271u3fra4b4vod 14 948751 9418473 2026-07-02T05:09:56Z Crosstor 3176 nova kategorio 9418473 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Hungaraj pilkaj sportistoj|basketbolisto]] h762333vhjfdlssq1zl2hb8cvl1x7zv 1 948752 9418489 2026-07-02T07:05:42Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "Se manĝajo [[hispane]] kaj [[katalune]]/[[valencie]] nomata '''''paella''''' en la esperanta vikipedia teksto ĝis nun prezentiĝas kiel "'''Paelo aŭ - laŭ PIV - Paeljo'''" - <big>'''sen'''</big> iu ajn referenco por laŭdira inventaĵo "paelo" kaj '''<big>kun</big>''' referencoj [https://vortaro.net/#paeljo_kd por kapvorto "paeljo" en PIV 2020] kaj aldona referenco [https://reta-vortaro.de/revo/art/paelj.html#paelj.0o el Reta Vortaro,] kiu krome konfirmas ke ank..." 9418489 wikitext text/x-wiki Se manĝajo [[hispane]] kaj [[katalune]]/[[valencie]] nomata '''''paella''''' en la esperanta vikipedia teksto ĝis nun prezentiĝas kiel "'''Paelo aŭ - laŭ PIV - Paeljo'''" - <big>'''sen'''</big> iu ajn referenco por laŭdira inventaĵo "paelo" kaj '''<big>kun</big>''' referencoj [https://vortaro.net/#paeljo_kd por kapvorto "paeljo" en PIV 2020] kaj aldona referenco [https://reta-vortaro.de/revo/art/paelj.html#paelj.0o el Reta Vortaro,] kiu krome konfirmas ke ankaŭ en PIV2 de 2002 kaj do same en en PIV 2005 la vorto jam estis), tiam la vorto en la '''esperanta vikipedio klare nomiĝas "Paeljo"''' (laŭ PIV 2002/2005/2020/vortaro.net kaj ReVo). <big>'''Se'''</big> enmeti alternativan eblan formon "paelo", oni devus unue ĉi-tie en la diskutpaĝo kun konfirmeblaj kaj aŭtoritataj ekstervikipediaj rteferencoj pruvi, ke la laŭdira formo "paelo" vere vaste uziĝas ekster vikipedio, pli malpli samgrade kiel la PIV-a, retvortara norma nomo "paeljo" kun "j", kiu sendube ankaŭ uzatas en pliaj du-lingvaj esperantaj vortaroj, ekzemple [[Esperanta-hispana kaj hispana-esperanta vortaroj|Esperanto-hispanaj]], kvankam pri tio nun ne jam estas detalaj konfirmoj kun aŭtoritataj retcitaĵoj aŭ almenaŭ paĝoindikoj pri konkretaj presitaj eldonoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:05, 2 jul. 2026 (UTC) 68rfzh6bqgyyh4dng9qkx73gl8s8907 9418490 9418489 2026-07-02T07:06:20Z ThomasPusch 1869 9418490 wikitext text/x-wiki Se manĝajo [[hispane]] kaj [[katalune]]/[[valencie]] nomata '''''paella''''' en la esperanta vikipedia teksto ĝis nun prezentiĝas kiel "'''Paelo aŭ - laŭ PIV - Paeljo'''" - <big>'''sen'''</big> iu ajn referenco por laŭdira inventaĵo "paelo" kaj '''<big>kun</big>''' referencoj [https://vortaro.net/#paeljo_kd por kapvorto "paeljo" en PIV 2020] kaj aldona referenco [https://reta-vortaro.de/revo/art/paelj.html#paelj.0o el Reta Vortaro,] kiu krome konfirmas ke ankaŭ en PIV2 de 2002 kaj do same en en PIV 2005 la vorto jam estis), tiam la vorto en la '''esperanta vikipedio klare nomiĝas "Paeljo"''' (laŭ PIV 2002/2005/2020/vortaro.net kaj ReVo). <big>'''Se'''</big> enmeti alternativan eblan formon "paelo", oni devus unue ĉi-tie en la diskutpaĝo kun konfirmeblaj kaj aŭtoritataj ekstervikipediaj rteferencoj pruvi, ke la laŭdira formo "paelo" vere vaste uziĝas ekster vikipedio, pli malpli samgrade kiel la PIV-a, retvortara norma nomo "paeljo" kun "j", kiu sendube ankaŭ uzatas en pliaj du-lingvaj esperantaj vortaroj, ekzemple [[Esperanta-hispana kaj hispana-esperanta vortaroj|Esperanto-hispanaj]], kvankam pri tio nun ne jam estas detalaj konfirmoj kun aŭtoritataj retcitaĵoj aŭ almenaŭ paĝoindikoj pri konkretaj presitaj eldonoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:05, 2 jul. 2026 (UTC) rjbfijsz7db0jvl7z420mg7994w2f0j 9418491 9418490 2026-07-02T07:08:15Z ThomasPusch 1869 9418491 wikitext text/x-wiki Se manĝajo [[hispane]] kaj [[katalune]]/[[valencie]] nomata '''''paella''''' en la esperanta vikipedia teksto ĝis nun prezentiĝas kiel "'''Paelo aŭ - laŭ PIV - Paeljo'''" - <big>'''sen'''</big> iu ajn referenco por laŭdira inventaĵo "paelo" kaj '''<big>kun</big>''' referencoj [https://vortaro.net/#paeljo_kd por kapvorto "paeljo" en PIV 2020] kaj aldona referenco [https://reta-vortaro.de/revo/art/paelj.html#paelj.0o el Reta Vortaro,] kiu krome konfirmas ke ankaŭ en PIV2 de 2002 kaj do same en en PIV 2005 la vorto jam estis), tiam la vorto en la '''esperanta vikipedio klare nomiĝas "Paeljo"''' (laŭ PIV 2002/2005/2020/vortaro.net kaj ReVo). <big>'''Se'''</big> enmeti alternativan eblan formon "paelo", oni devus unue ĉi-tie en la diskutpaĝo kun konfirmeblaj kaj aŭtoritataj ekstervikipediaj rteferencoj pruvi, ke la laŭdira formo "paelo" vere vaste uziĝas en la esperanta literaturo kaj gazetaro ekster vikipedio, pli malpli samgrade kiel la PIV-a, retvortara norma nomo "paeljo" kun "j", kiu sendube ankaŭ troveblas en pliaj du-lingvaj esperantaj vortaroj, ekzemple [[Esperanta-hispana kaj hispana-esperanta vortaroj|Esperanto-hispanaj]], kvankam pri tio nun ne jam estas detalaj konfirmoj kun aŭtoritataj ret-citaĵoj aŭ almenaŭ paĝoindikoj pri konkretaj presitaj eldonoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:05, 2 jul. 2026 (UTC) 2khz7ecutxvl4hx1ycqkd5x70paqifv 9418506 9418491 2026-07-02T07:36:35Z ThomasPusch 1869 9418506 wikitext text/x-wiki Se manĝajo [[hispane]] kaj [[katalune]]/[[valencie]] nomata '''''paella''''' en la esperanta vikipedia teksto ĝis nun prezentiĝas kiel "'''Paelo aŭ - laŭ PIV - Paeljo'''" - <big>'''sen'''</big> iu ajn referenco por laŭdira inventaĵo "paelo" kaj '''<big>kun</big>''' referencoj [https://vortaro.net/#paeljo_kd por kapvorto "paeljo" en PIV 2020] kaj aldona referenco [https://reta-vortaro.de/revo/art/paelj.html#paelj.0o el Reta Vortaro,] kiu krome konfirmas ke ankaŭ en PIV2 de 2002 kaj do same en en PIV 2005 la vorto jam estis), tiam la vorto en la '''esperanta vikipedio klare nomiĝas "Paeljo"''' (laŭ PIV 2002/2005/2020/vortaro.net kaj ReVo). <big>'''Se'''</big> enmeti alternativan eblan formon "paelo", oni devus unue ĉi-tie en la diskutpaĝo kun konfirmeblaj kaj aŭtoritataj ekstervikipediaj rteferencoj pruvi, ke la laŭdira formo "paelo" vere vaste uziĝas en la esperanta literaturo kaj gazetaro ekster vikipedio, pli malpli samgrade kiel la PIV-a, retvortara norma nomo "paeljo" kun "j", kiu sendube ankaŭ troveblas en pliaj du-lingvaj esperantaj vortaroj, ekzemple [[Esperanta-hispana kaj hispana-esperanta vortaroj|Esperanto-hispanaj]], kvankam pri tio nun ne jam estas detalaj konfirmoj kun aŭtoritataj ret-citaĵoj aŭ almenaŭ paĝoindikoj pri konkretaj presitaj eldonoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:05, 2 jul. 2026 (UTC) Cetere, mi nur nun ankoraŭ vidis en la paĝohistorio, ke jam je 18 jan. 2024 20:53 h anonimulo 84.44.229.215 atentigis pri ĝuste tio: ''«klare preferinda estas 'paeljo' kun J tute laŭ la E-a tradicio, kie hispana/franca LL estas LJ kiel ekzemple 'buljono'; sekve PIV ja plene pravas havante nur la formon kun J; bedaŭrinde en WP ne malofte troviĝas ne-PIV-aj formoj unualoke menciite»''. Ofte iuj anonimuloj skribas malsaĝajn notojn, sed tiu ĉi estas kristale ĝusta. Nur ĝin en 2024 neniu vere atentis. Kaj mi krome vidis ke la unuan version en junio 2005 enmetis uzantonomo [[:uzanto:Jorge CAMACHO|Jorge CAMACHO]], pri kiu mi fidas ke vere estis la samnoma verkisto, ne iu kiu pirate pseŭdonime alprenis al si tiun vikipedian nomon, kun komence nur du frazoj «Paelo (aŭ paeljo) estas plado farita el rizo kun legomoj, viando kaj/aŭ mariskoj, tipa el Valencio. La patego (t.e. grandega pato), sur kiu oni ĝin kuiras, nomiĝas "paelujo".» Mi eĉ komprenas la pensadon de Jorge kiu probable pensis ke prefero de la PIV-a vorto "paeljo" kreus tre stultaspektan formon "paeljujo" - sed tamen, kvankam en 2005 ankoraŭ la esperanta vikipedio estis en beba stato, kaj ankaŭ la unua mencio en PIV de 2002 tiam estis nur du- ĝis tri-jaraĝa (depende kiam en 2002 ĝi naskiĝis), nun en 2026 ne plu eblas spiti norman vortaran terminon per meminventita propono kaj kun simpla argumento "sed mia propono estas en la renoma esperantlingva vikipedio". Pardonon, Jorge, sed necesus pluraj libre presitaj noveloj kun vorto "Paelo" en la titolo kaj pluraj eseoj en "Beletra almanako", antaŭ ol oni povus konsideri tiun vorton alveninta en la esperanta literaturo - kaj plej bone ne ĉiuj literaturaj verkoj kun titola uzo de nova vorto 'paelo' estu de sama verkisto [[Georgo Kamaĉo]]. Do ankoraŭ estos iom da laboro antaŭ ol nova termino "paelo" estos finkuirita! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 2 jul. 2026 (UTC) ia7ail1jmdg1vntrozj2pwply8syuiu 9418508 9418506 2026-07-02T07:36:57Z ThomasPusch 1869 9418508 wikitext text/x-wiki Se manĝajo [[hispane]] kaj [[katalune]]/[[valencie]] nomata '''''paella''''' en la esperanta vikipedia teksto ĝis nun prezentiĝas kiel "'''Paelo aŭ - laŭ PIV - Paeljo'''" - <big>'''sen'''</big> iu ajn referenco por laŭdira inventaĵo "paelo" kaj '''<big>kun</big>''' referencoj [https://vortaro.net/#paeljo_kd por kapvorto "paeljo" en PIV 2020] kaj aldona referenco [https://reta-vortaro.de/revo/art/paelj.html#paelj.0o el Reta Vortaro,] kiu krome konfirmas ke ankaŭ en PIV2 de 2002 kaj do same en en PIV 2005 la vorto jam estis), tiam la vorto en la '''esperanta vikipedio klare nomiĝas "Paeljo"''' (laŭ PIV 2002/2005/2020/vortaro.net kaj ReVo). <big>'''Se'''</big> enmeti alternativan eblan formon "paelo", oni devus unue ĉi-tie en la diskutpaĝo kun konfirmeblaj kaj aŭtoritataj ekstervikipediaj rteferencoj pruvi, ke la laŭdira formo "paelo" vere vaste uziĝas en la esperanta literaturo kaj gazetaro ekster vikipedio, pli malpli samgrade kiel la PIV-a, retvortara norma nomo "paeljo" kun "j", kiu sendube ankaŭ troveblas en pliaj du-lingvaj esperantaj vortaroj, ekzemple [[Esperanta-hispana kaj hispana-esperanta vortaroj|Esperanto-hispanaj]], kvankam pri tio nun ne jam estas detalaj konfirmoj kun aŭtoritataj ret-citaĵoj aŭ almenaŭ paĝoindikoj pri konkretaj presitaj eldonoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:05, 2 jul. 2026 (UTC) : Cetere, mi nur nun ankoraŭ vidis en la paĝohistorio, ke jam je 18 jan. 2024 20:53 h anonimulo 84.44.229.215 atentigis pri ĝuste tio: ''«klare preferinda estas 'paeljo' kun J tute laŭ la E-a tradicio, kie hispana/franca LL estas LJ kiel ekzemple 'buljono'; sekve PIV ja plene pravas havante nur la formon kun J; bedaŭrinde en WP ne malofte troviĝas ne-PIV-aj formoj unualoke menciite»''. Ofte iuj anonimuloj skribas malsaĝajn notojn, sed tiu ĉi estas kristale ĝusta. Nur ĝin en 2024 neniu vere atentis. Kaj mi krome vidis ke la unuan version en junio 2005 enmetis uzantonomo [[:uzanto:Jorge CAMACHO|Jorge CAMACHO]], pri kiu mi fidas ke vere estis la samnoma verkisto, ne iu kiu pirate pseŭdonime alprenis al si tiun vikipedian nomon, kun komence nur du frazoj «Paelo (aŭ paeljo) estas plado farita el rizo kun legomoj, viando kaj/aŭ mariskoj, tipa el Valencio. La patego (t.e. grandega pato), sur kiu oni ĝin kuiras, nomiĝas "paelujo".» Mi eĉ komprenas la pensadon de Jorge kiu probable pensis ke prefero de la PIV-a vorto "paeljo" kreus tre stultaspektan formon "paeljujo" - sed tamen, kvankam en 2005 ankoraŭ la esperanta vikipedio estis en beba stato, kaj ankaŭ la unua mencio en PIV de 2002 tiam estis nur du- ĝis tri-jaraĝa (depende kiam en 2002 ĝi naskiĝis), nun en 2026 ne plu eblas spiti norman vortaran terminon per meminventita propono kaj kun simpla argumento "sed mia propono estas en la renoma esperantlingva vikipedio". Pardonon, Jorge, sed necesus pluraj libre presitaj noveloj kun vorto "Paelo" en la titolo kaj pluraj eseoj en "Beletra almanako", antaŭ ol oni povus konsideri tiun vorton alveninta en la esperanta literaturo - kaj plej bone ne ĉiuj literaturaj verkoj kun titola uzo de nova vorto 'paelo' estu de sama verkisto [[Georgo Kamaĉo]]. Do ankoraŭ estos iom da laboro antaŭ ol nova termino "paelo" estos finkuirita! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 2 jul. 2026 (UTC) bdn7zgxr4rrnxcjpgnkqq2e90jc0u12 9418513 9418508 2026-07-02T07:41:31Z ThomasPusch 1869 9418513 wikitext text/x-wiki Se manĝajo [[hispane]] kaj [[katalune]]/[[valencie]] nomata '''''paella''''' en la esperanta vikipedia teksto ĝis nun prezentiĝas kiel "'''Paelo aŭ - laŭ PIV - Paeljo'''" - <big>'''sen'''</big> iu ajn referenco por laŭdira inventaĵo "paelo" kaj '''<big>kun</big>''' referencoj [https://vortaro.net/#paeljo_kd por kapvorto "paeljo" en PIV 2020] kaj aldona referenco [https://reta-vortaro.de/revo/art/paelj.html#paelj.0o el Reta Vortaro,] kiu krome konfirmas ke ankaŭ en PIV2 de 2002 kaj do same en en PIV 2005 la vorto jam estis), tiam la vorto en la '''esperanta vikipedio klare nomiĝas "Paeljo"''' (laŭ PIV 2002/2005/2020/vortaro.net kaj ReVo). <big>'''Se'''</big> enmeti alternativan eblan formon "paelo", oni devus unue ĉi-tie en la diskutpaĝo kun konfirmeblaj kaj aŭtoritataj ekstervikipediaj rteferencoj pruvi, ke la laŭdira formo "paelo" vere vaste uziĝas en la esperanta literaturo kaj gazetaro ekster vikipedio, pli malpli samgrade kiel la PIV-a, retvortara norma nomo "paeljo" kun "j", kiu sendube ankaŭ troveblas en pliaj du-lingvaj esperantaj vortaroj, ekzemple [[Esperanta-hispana kaj hispana-esperanta vortaroj|Esperanto-hispanaj]], kvankam pri tio nun ne jam estas detalaj konfirmoj kun aŭtoritataj ret-citaĵoj aŭ almenaŭ paĝoindikoj pri konkretaj presitaj eldonoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:05, 2 jul. 2026 (UTC) : Cetere, mi nur nun ankoraŭ vidis en la paĝohistorio, ke jam je 18 jan. '''2024''' 20:53 h anonimulo 84.44.229.215 atentigis pri ĝuste tio: ''«klare preferinda estas 'paeljo' kun J tute laŭ la E-a tradicio, kie hispana/franca LL estas LJ kiel ekzemple 'buljono'; sekve PIV ja plene pravas havante nur la formon kun J; bedaŭrinde en WP ne malofte troviĝas ne-PIV-aj formoj unualoke menciite»''. Ofte iuj anonimuloj skribas malsaĝajn notojn, sed tiu ĉi estas kristale ĝusta. Nur ĝin en 2024 neniu vere atentis en la relative kaŝita vikipedia paĝohistorio. Kaj mi krome vidis ke la unuan version en junio '''2005''' enmetis uzantonomo [[:uzanto:Jorge CAMACHO|Jorge CAMACHO]], pri kiu mi fidas ke vere estis la samnoma verkisto, ne iu kiu pirate pseŭdonime alprenis al si tiun vikipedian nomon, kun komence nur du frazoj ''«Paelo (aŭ paeljo) estas plado farita el rizo kun legomoj, viando kaj/aŭ mariskoj, tipa el Valencio. La patego (t.e. grandega pato), sur kiu oni ĝin kuiras, nomiĝas "paelujo".»'' Mi eĉ komprenas la pensadon de Jorge kiu probable rezonis ke prefero de la PIV-a vorto "paeljo" kreus tre stultaspektan formon "paeljujo" - sed tamen, kvankam en 2005 ankoraŭ la esperanta vikipedio estis en beba stato, kaj ankaŭ la unua mencio en PIV de 2002 tiam estis nur du- ĝis tri-jaraĝa (depende kiam en 2002 naskiĝis la dua eldono de PIV), '''nun en 2026''' ne plu eblas spiti norman vortaran terminon per meminventita propono kaj kun simpla argumento "sed mia propono estas en la renoma esperantlingva vikipedio". Pardonon, Jorge, sed necesus pluraj libre presitaj noveloj kun vorto "Paelo" en la titolo kaj pluraj eseoj en "Beletra almanako", antaŭ ol oni povus konsideri tiun vorton alveninta en la esperanta literaturo - kaj plej bone ne ĉiuj literaturaj verkoj kun titola uzo de nova vorto 'paelo' estu de sama verkisto [[Georgo Kamaĉo]]. Do ankoraŭ estos iom da laboro antaŭ ol nova termino "paelo" estos finkuirita! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 2 jul. 2026 (UTC) l42xrorb3tl92mzyu6nt58nhhb3pijm 9418516 9418513 2026-07-02T07:43:12Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Diskuto:Paelo]] al [[Diskuto:Paeljo]]: vidu la diskutpaĝajn notojn, plus la redaktohistorion, kaj fontojn de PIV kaj Reta Vortaro 9418513 wikitext text/x-wiki Se manĝajo [[hispane]] kaj [[katalune]]/[[valencie]] nomata '''''paella''''' en la esperanta vikipedia teksto ĝis nun prezentiĝas kiel "'''Paelo aŭ - laŭ PIV - Paeljo'''" - <big>'''sen'''</big> iu ajn referenco por laŭdira inventaĵo "paelo" kaj '''<big>kun</big>''' referencoj [https://vortaro.net/#paeljo_kd por kapvorto "paeljo" en PIV 2020] kaj aldona referenco [https://reta-vortaro.de/revo/art/paelj.html#paelj.0o el Reta Vortaro,] kiu krome konfirmas ke ankaŭ en PIV2 de 2002 kaj do same en en PIV 2005 la vorto jam estis), tiam la vorto en la '''esperanta vikipedio klare nomiĝas "Paeljo"''' (laŭ PIV 2002/2005/2020/vortaro.net kaj ReVo). <big>'''Se'''</big> enmeti alternativan eblan formon "paelo", oni devus unue ĉi-tie en la diskutpaĝo kun konfirmeblaj kaj aŭtoritataj ekstervikipediaj rteferencoj pruvi, ke la laŭdira formo "paelo" vere vaste uziĝas en la esperanta literaturo kaj gazetaro ekster vikipedio, pli malpli samgrade kiel la PIV-a, retvortara norma nomo "paeljo" kun "j", kiu sendube ankaŭ troveblas en pliaj du-lingvaj esperantaj vortaroj, ekzemple [[Esperanta-hispana kaj hispana-esperanta vortaroj|Esperanto-hispanaj]], kvankam pri tio nun ne jam estas detalaj konfirmoj kun aŭtoritataj ret-citaĵoj aŭ almenaŭ paĝoindikoj pri konkretaj presitaj eldonoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:05, 2 jul. 2026 (UTC) : Cetere, mi nur nun ankoraŭ vidis en la paĝohistorio, ke jam je 18 jan. '''2024''' 20:53 h anonimulo 84.44.229.215 atentigis pri ĝuste tio: ''«klare preferinda estas 'paeljo' kun J tute laŭ la E-a tradicio, kie hispana/franca LL estas LJ kiel ekzemple 'buljono'; sekve PIV ja plene pravas havante nur la formon kun J; bedaŭrinde en WP ne malofte troviĝas ne-PIV-aj formoj unualoke menciite»''. Ofte iuj anonimuloj skribas malsaĝajn notojn, sed tiu ĉi estas kristale ĝusta. Nur ĝin en 2024 neniu vere atentis en la relative kaŝita vikipedia paĝohistorio. Kaj mi krome vidis ke la unuan version en junio '''2005''' enmetis uzantonomo [[:uzanto:Jorge CAMACHO|Jorge CAMACHO]], pri kiu mi fidas ke vere estis la samnoma verkisto, ne iu kiu pirate pseŭdonime alprenis al si tiun vikipedian nomon, kun komence nur du frazoj ''«Paelo (aŭ paeljo) estas plado farita el rizo kun legomoj, viando kaj/aŭ mariskoj, tipa el Valencio. La patego (t.e. grandega pato), sur kiu oni ĝin kuiras, nomiĝas "paelujo".»'' Mi eĉ komprenas la pensadon de Jorge kiu probable rezonis ke prefero de la PIV-a vorto "paeljo" kreus tre stultaspektan formon "paeljujo" - sed tamen, kvankam en 2005 ankoraŭ la esperanta vikipedio estis en beba stato, kaj ankaŭ la unua mencio en PIV de 2002 tiam estis nur du- ĝis tri-jaraĝa (depende kiam en 2002 naskiĝis la dua eldono de PIV), '''nun en 2026''' ne plu eblas spiti norman vortaran terminon per meminventita propono kaj kun simpla argumento "sed mia propono estas en la renoma esperantlingva vikipedio". Pardonon, Jorge, sed necesus pluraj libre presitaj noveloj kun vorto "Paelo" en la titolo kaj pluraj eseoj en "Beletra almanako", antaŭ ol oni povus konsideri tiun vorton alveninta en la esperanta literaturo - kaj plej bone ne ĉiuj literaturaj verkoj kun titola uzo de nova vorto 'paelo' estu de sama verkisto [[Georgo Kamaĉo]]. Do ankoraŭ estos iom da laboro antaŭ ol nova termino "paelo" estos finkuirita! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 2 jul. 2026 (UTC) l42xrorb3tl92mzyu6nt58nhhb3pijm 9418552 9418516 2026-07-02T08:14:34Z ThomasPusch 1869 9418552 wikitext text/x-wiki Se manĝajo [[hispane]] kaj [[katalune]]/[[valencie]] nomata '''''paella''''' en la esperanta vikipedia teksto ĝis nun prezentiĝas kiel "'''Paelo aŭ - laŭ PIV - Paeljo'''" - <big>'''sen'''</big> iu ajn referenco por laŭdira inventaĵo "paelo" kaj '''<big>kun</big>''' referencoj [https://vortaro.net/#paeljo_kd por kapvorto "paeljo" en PIV 2020] kaj aldona referenco [https://reta-vortaro.de/revo/art/paelj.html#paelj.0o el Reta Vortaro,] kiu krome konfirmas ke ankaŭ en PIV2 de 2002 kaj do same en PIV 2005 la vorto jam estis, krome la alineo en Reta Vortaro donis du pliajn referencojn), tiam la vorto en la '''esperanta vikipedio klare nomiĝas "Paeljo"''' (laŭ PIV 2002/2005/2020/vortaro.net kaj ReVo). <big>'''Se'''</big> enmeti alternativan eblan formon "paelo", oni devus unue ĉi-tie en la diskutpaĝo kun konfirmeblaj kaj aŭtoritataj ekstervikipediaj rteferencoj pruvi, ke la laŭdira formo "paelo" vere vaste uziĝas en la esperanta literaturo kaj gazetaro ekster vikipedio, pli malpli samgrade kiel la PIV-a, retvortara norma nomo "paeljo" kun "j", kiu sendube ankaŭ troveblas en pliaj du-lingvaj esperantaj vortaroj, ekzemple [[Esperanta-hispana kaj hispana-esperanta vortaroj|Esperanto-hispanaj]], kvankam pri tio nun ne jam estas detalaj konfirmoj kun aŭtoritataj ret-citaĵoj aŭ almenaŭ paĝoindikoj pri konkretaj presitaj eldonoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:05, 2 jul. 2026 (UTC) : Cetere, mi nur nun ankoraŭ vidis en la paĝohistorio, ke jam je 18 jan. '''2024''' 20:53 h anonimulo 84.44.229.215 atentigis pri ĝuste tio: ''«klare preferinda estas 'paeljo' kun J tute laŭ la E-a tradicio, kie hispana/franca LL estas LJ kiel ekzemple 'buljono'; sekve PIV ja plene pravas havante nur la formon kun J; bedaŭrinde en WP ne malofte troviĝas ne-PIV-aj formoj unualoke menciite»''. Ofte iuj anonimuloj skribas malsaĝajn notojn, sed tiu ĉi estas kristale ĝusta. Nur ĝin en 2024 neniu vere atentis en la relative kaŝita vikipedia paĝohistorio. Kaj mi krome vidis ke la unuan version en junio '''2005''' enmetis uzantonomo [[:uzanto:Jorge CAMACHO|Jorge CAMACHO]], pri kiu mi fidas ke vere estis la samnoma verkisto, ne iu kiu pirate pseŭdonime alprenis al si tiun vikipedian nomon, kun komence nur du frazoj ''«Paelo (aŭ paeljo) estas plado farita el rizo kun legomoj, viando kaj/aŭ mariskoj, tipa el Valencio. La patego (t.e. grandega pato), sur kiu oni ĝin kuiras, nomiĝas "paelujo".»'' Mi eĉ komprenas la pensadon de Jorge kiu probable rezonis ke prefero de la PIV-a vorto "paeljo" kreus tre stultaspektan formon "paeljujo" - sed tamen, kvankam en 2005 ankoraŭ la esperanta vikipedio estis en beba stato, kaj ankaŭ la unua mencio en PIV de 2002 tiam estis nur du- ĝis tri-jaraĝa (depende kiam en 2002 naskiĝis la dua eldono de PIV), '''nun en 2026''' ne plu eblas spiti norman vortaran terminon per meminventita propono kaj kun simpla argumento "sed mia propono estas en la renoma esperantlingva vikipedio". Pardonon, Jorge, sed necesus pluraj libre presitaj noveloj kun vorto "Paelo" en la titolo kaj pluraj eseoj en "Beletra almanako", antaŭ ol oni povus konsideri tiun vorton alveninta en la esperanta literaturo - kaj plej bone ne ĉiuj literaturaj verkoj kun titola uzo de nova vorto 'paelo' estu de sama verkisto [[Georgo Kamaĉo]]. Do ankoraŭ estos iom da laboro antaŭ ol nova termino "paelo" estos finkuirita! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 2 jul. 2026 (UTC) imnapbnakn966mzszes3gum3xcwmy20 0 948753 9418498 2026-07-02T07:17:33Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Presses universitaires de france]] 9418498 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Presses universitaires de france]] 722le8iq8tsmnulhmw29v2kdood2snc 0 948754 9418499 2026-07-02T07:19:24Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Presses universitaires de France]] 9418499 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Presses universitaires de France]] lwjte2455ex8nscpkhwn80e8wicz254 0 948755 9418500 2026-07-02T07:19:34Z Crosstor 3176 oficisto 9418500 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''[[Julio|Gyula]] Erdődy''' [djula erdOdi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Erdődy Gyula''' estis [[Hungario|hungara]] [[arkivisto]], [[oficisto]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=650417&date=2026-07-02 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1956|5|8}} en [[Mohács]]<!--, li mortis {{mortotago|20||}} en [[]]-->. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo en 1974, poste li akiris diplomon en [[Universitato de Pécs|Pedagogia Altlernejo (Pécs)]] en [[1979]], 3 jarojn poste arkivistan diplomon en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]]. En 1983 li doktoriĝis. Jam ekde 1976 li laboris en [[arkivo]] de [[Baranya]], inter 1984-1991 li estis oficisto en la ŝtata administrado en Pécs, poste li estis muzeestro en [[Komló]]. Baldaŭ li denove estis ŝtatoficisto ĝis sia emeritiĝo en 2020. Li multe okupiĝis pri historio de Baranya. En 1975 li edziĝis, lia edzino naskis unufoje. {{Paĝonomo}} ricevis [[premio]]jn inter 2002-2011. == Elektitaj kontribuoj == * ''Válogatott levéltári források a pécsi céhek válságának időszakából 1848-1872.'' (1979) * ''A cigányság életkörülményeinek javítása érdekében hozott fontosabb intézkedések és azok eredményei Baranya megyében.'' (1989) * ''A Baranya megyei iparoktatás szervezete, a céhtestületek pecsétei és oklevelei a 19. században.'' ([[disertaĵo]], 1983) * ''A baranyai iparoktatás történetéből Angstertől Zsolnayig.'' (1999) * ''Újpetre község története.'' (1996) * ''Szűr község története.'' (2005) * ''Nagyhajmás község története.'' (2019) == Fontoj == * [https://library.hungaricana.hu/hu/view/DunantuliNaplo_1994_04/?pg=473&layout=s biografio hungare kun foto (legebla pli malsupre kaj maldekstre)] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Erdody Gyula}} [[Kategorio:Hungaraj arkivistoj]] [[Kategorio:Hungaraj oficistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} 502j8b275uhp9a34wzjipei7p4dwozq 9418535 9418500 2026-07-02T08:03:43Z Crosstor 3176 9418535 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''[[Julio|Gyula]] Erdődy''' [djula erdOdi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Erdődy Gyula''' estis [[Hungario|hungara]] [[arkivisto]], [[oficisto]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=650417&date=2026-07-02 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1956|5|8}} en [[Mohács]]<!--, li mortis {{mortotago|20||}} en [[]]-->. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo en 1974, poste li akiris diplomon en [[Universitato de Pécs|Pedagogia Altlernejo (Pécs)]] en [[1979]], 3 jarojn poste arkivistan diplomon en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]]. En 1983 li doktoriĝis. Jam ekde 1976 li laboris en [[arkivo]] de [[Baranya]], inter 1984-1991 li estis oficisto en la ŝtata administrado en Pécs, poste li estis muzeestro en [[Komló]]. Baldaŭ li denove estis ŝtatoficisto ĝis sia emeritiĝo en 2020. Li multe okupiĝis pri historio de Baranya. En 1975 li edziĝis, lia edzino naskis unufoje. {{Paĝonomo}} ricevis [[premio]]jn inter 2002-2011. == Elektitaj kontribuoj == * ''Válogatott levéltári források a pécsi céhek válságának időszakából 1848-1872.'' (1979) * ''A cigányság életkörülményeinek javítása érdekében hozott fontosabb intézkedések és azok eredményei Baranya megyében.'' (1989) * ''A Baranya megyei iparoktatás szervezete, a céhtestületek pecsétei és oklevelei a 19. században.'' ([[disertaĵo]], 1983) * ''A baranyai iparoktatás történetéből Angstertől Zsolnayig.'' (1999) * ''Újpetre község története.'' (1996) * ''Szűr község története.'' (2005) * ''Nagyhajmás község története.'' (2019) == Fontoj == * [https://library.hungaricana.hu/hu/view/DunantuliNaplo_1994_04/?pg=473&layout=s biografio hungare kun foto (legebla pli malsupre kaj maldekstre)] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Erdody Gyula}} [[Kategorio:Hungaraj arkivistoj]] [[Kategorio:Hungaraj oficistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} syxwhkjhj131pb98m5zybnn10k1g45h 0 948756 9418502 2026-07-02T07:25:52Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1351158747|Presses Universitaires de France]]" 9418502 wikitext text/x-wiki == ''Que sais-je?'' == == Kolektoj == * {{Oficiala retejo}} ({{Fr}}) [[Kategorio:Francaj eldonejoj]] rkklupqeo7gx9wvb3tdqzlqpromxgnx 9418503 9418502 2026-07-02T07:32:23Z Sj1mor 12103 9418503 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''''Presses''''' '''''universitaires de France''''' (mallongigita '''PUF''' aŭ '''P.U.F.''', esperantigita Universitataj eldonejoj de Francio) estas la plej granda franca universitata [[eldonejo]], specialiĝanta pri universitataj lernolibroj kaj popularsciencaj libroj, precipe en la [[Homoscienco|homsciencoj]] kaj [[Socia scienco|sociaj sciencoj]]. En 2016, la kompanio kuniĝis kun Éditions Belin por formi Humensis. Ĝi estis fondita en Parizo en 1921. La eldonejo kunfandiĝis en la 1930-aj jaroj kun la tri eldonejoj Félix Alcan (specialiĝanta pri filozofio), Leroux (specialiĝanta pri historio), kaj Rieder (ĝenerale literaturo). Ĝis 1968, la eldonejon estris Paul Angoulvent. En 2000, la eldonejo spertis signifajn ŝanĝojn, kiuj kaŭzis la fermon de ĝia delonge establita librovendejo en la pariza universitata distrikto. lernolibroj kaj popularsciencaj libroj (kiel ekzemple la serio " Kiu sciis je? "), precipe en la homsciencoj kaj sociaj sciencoj . En 2016, la kompanio kuniĝis kun Éditions Belin por formi Humensis. Presses Universitaires de France eldonas la libroserion ''Que sais-je ?'' == ''Que sais-je?'' == La poŝlibra serio ''[[Que sais-je?]]'' ("Kion mi scias?", citaĵo de [[Michel de Montaigne|Montaigne]]) estis kreita de Paul Angoulvent en 1941. Specialistoj estas invitataj pripensi specifajn temojn en tekstoj ĝis 128 paĝoj ĉiu. Hodiaŭ, ekzistas preskaŭ 4 000 titoloj de 2 500 aŭtoroj, konsistigante la plej grandan poŝlibran enciklopedion de la mondo, kovrante larĝan gamon da temoj. Multaj el la titoloj estis tradukitaj en ĝis kvardek tri lingvojn. Ĝis 2004, la PUF vendis ĉirkaŭ 160 milionojn da ekzempleroj de titoloj en la serio. Ĝia ISSN-numero estas 0768-0066. == Kolektoj == * ''Bibliothèque de philosophie contemporaine'' * ''L'écologie en questions'' * ''Écrits'' * ''Éducation et société'' * ''Épiméthée'' * ''Éthique et philosophie morale'' * ''Intervention philosophique'' * ''Leviathan'' * ''Le lien social'' * ''Lignes d'art'' * ''Le Nœud gordien'' * ''Major'' * ''Nouvelle Clio'' * ''Perspectives critiques'' * ''Quadrige'' * ''Que sais-je?<ref>[https://www.publishinghistory.com/que-sais-je.html "Que sais-je?" book series list], publishinghistory.com. Prenita la 2-an de majo 2019.</ref>'' * ''Science, histoire, société'' * ''Sciences sociales et société'' * ''Sociologie d'aujourd'hui'' * ''Thémis'' * ''La Vie des Idées'' == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Oficiala retejo}} ({{Fr}}) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Francaj eldonejoj]] 2s238cj9rildqonbfon9dbg8faxqd81 9418505 9418503 2026-07-02T07:35:50Z Sj1mor 12103 9418505 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''''Presses''''' '''''universitaires de France''''' (mallongigita '''PUF''' aŭ '''P.U.F.''', esperantigita Universitataj eldonejoj de Francio) estas la plej granda franca universitata [[eldonejo]], specialiĝanta pri universitataj lernolibroj kaj popularsciencaj libroj, precipe en la [[Homoscienco|homsciencoj]] kaj [[Socia scienco|sociaj sciencoj]]. En 2016, la kompanio kuniĝis kun Éditions Belin por formi Humensis. Ĝi estis fondita en Parizo en 1921. La eldonejo kunfandiĝis en la 1930-aj jaroj kun la tri eldonejoj Félix Alcan (specialiĝanta pri filozofio), Leroux (specialiĝanta pri historio), kaj Rieder (ĝenerale literaturo). Ĝis 1968, la eldonejon estris Paul Angoulvent. En 2000, la eldonejo spertis signifajn ŝanĝojn, kiuj kaŭzis la fermon de ĝia delonge establita librovendejo en la pariza universitata distrikto. lernolibroj kaj popularsciencaj libroj (kiel ekzemple la serio " Kiu sciis je? "), precipe en la homsciencoj kaj sociaj sciencoj . En 2016, la kompanio kuniĝis kun Éditions Belin por formi Humensis. Presses Universitaires de France eldonas la libroserion ''Que sais-je ?'' == ''Que sais-je?'' == La poŝlibra serio ''[[Que sais-je?]]'' ("Kion mi scias?", citaĵo de [[Michel de Montaigne|Montaigne]]) estis kreita de Paul Angoulvent en 1941. Specialistoj estas invitataj pripensi specifajn temojn en tekstoj ĝis 128 paĝoj ĉiu. Hodiaŭ, ekzistas preskaŭ 4 000 titoloj de 2 500 aŭtoroj, konsistigante la plej grandan poŝlibran enciklopedion de la mondo, kovrante larĝan gamon da temoj. Multaj el la titoloj estis tradukitaj en ĝis kvardek tri lingvojn. Ĝis 2004, la PUF vendis ĉirkaŭ 160 milionojn da ekzempleroj de titoloj en la serio. Ĝia ISSN-numero estas 0768-0066. == Kolektoj == * ''Bibliothèque de philosophie contemporaine'' * ''L'écologie en questions'' * ''Écrits'' * ''Éducation et société'' * ''Épiméthée'' * ''Éthique et philosophie morale'' * ''Intervention philosophique'' * ''Leviathan'' * ''Le lien social'' * ''Lignes d'art'' * ''Le Nœud gordien'' * ''Major'' * ''Nouvelle Clio'' * ''Perspectives critiques'' * ''Quadrige'' * ''Que sais-je?<ref>[https://www.publishinghistory.com/que-sais-je.html "Que sais-je?" listo de libroserioj], publishinghistory.com. Prenita la 2-an de majo 2019.</ref>'' * ''Science, histoire, société'' * ''Sciences sociales et société'' * ''Sociologie d'aujourd'hui'' * ''Thémis'' * ''La Vie des Idées'' == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Oficiala retejo}} ({{Fr}}) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Francaj eldonejoj]] 3fpliasqejmxrullz8gniknce897eeg 9418520 9418505 2026-07-02T07:46:36Z Sj1mor 12103 Pri Esperanto aperis 9418520 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''''Presses''''' '''''universitaires de France''''' (mallongigita '''PUF''' aŭ '''P.U.F.''', esperantigita Universitataj eldonejoj de Francio) estas la plej granda franca universitata [[eldonejo]], specialiĝanta pri universitataj lernolibroj kaj popularsciencaj libroj, precipe en la [[Homoscienco|homsciencoj]] kaj [[Socia scienco|sociaj sciencoj]]. En 2016, la kompanio kuniĝis kun Éditions Belin por formi Humensis. Ĝi estis fondita en Parizo en 1921. La eldonejo kunfandiĝis en la 1930-aj jaroj kun la tri eldonejoj Félix Alcan (specialiĝanta pri filozofio), Leroux (specialiĝanta pri historio), kaj Rieder (ĝenerale literaturo). Ĝis 1968, la eldonejon estris Paul Angoulvent. En 2000, la eldonejo spertis signifajn ŝanĝojn, kiuj kaŭzis la fermon de ĝia delonge establita librovendejo en la pariza universitata distrikto. lernolibroj kaj popularsciencaj libroj (kiel ekzemple la serio " Kiu sciis je? "), precipe en la homsciencoj kaj sociaj sciencoj . En 2016, la kompanio kuniĝis kun Éditions Belin por formi Humensis. Presses Universitaires de France eldonas la libroserion ''Que sais-je ?'' == ''Que sais-je?'' == La poŝlibra serio ''[[Que sais-je?]]'' ("Kion mi scias?", citaĵo de [[Michel de Montaigne|Montaigne]]) estis kreita de Paul Angoulvent en 1941. Specialistoj estas invitataj pripensi specifajn temojn en tekstoj ĝis 128 paĝoj ĉiu. Hodiaŭ, ekzistas preskaŭ 4 000 titoloj de 2 500 aŭtoroj, konsistigante la plej grandan poŝlibran enciklopedion de la mondo, kovrante larĝan gamon da temoj. Multaj el la titoloj estis tradukitaj en ĝis kvardek tri lingvojn. Ĝis 2004, la PUF vendis ĉirkaŭ 160 milionojn da ekzempleroj de titoloj en la serio. Ĝia ISSN-numero estas 0768-0066. == Kolektoj == * ''Bibliothèque de philosophie contemporaine'' * ''L'écologie en questions'' * ''Écrits'' * ''Éducation et société'' * ''Épiméthée'' * ''Éthique et philosophie morale'' * ''Intervention philosophique'' * ''Leviathan'' * ''Le lien social'' * ''Lignes d'art'' * ''Le Nœud gordien'' * ''Major'' * ''Nouvelle Clio'' * ''Perspectives critiques'' * ''Quadrige'' * ''Que sais-je?<ref>[https://www.publishinghistory.com/que-sais-je.html "Que sais-je?" listo de libroserioj], publishinghistory.com. Prenita la 2-an de majo 2019.</ref>'' * ''Science, histoire, société'' * ''Sciences sociales et société'' * ''Sociologie d'aujourd'hui'' * ''Thémis'' * ''La Vie des Idées'' == Pri Esperanto aperis == [[Pierre Janton]]: ''L'espéranto'', Paris, P.U.F., 1973, 1977 (2-a eld.), 1989 (3-a eld.), 1994 (4-a eld., ISBN 2-13-042569-0), == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Oficiala retejo}} ({{Fr}}) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Francaj eldonejoj]] g3s35pf10iq43tmyqc84hg76d7qitnh 9418524 9418520 2026-07-02T07:52:18Z Sj1mor 12103 9418524 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''''Presses''''' '''''universitaires de France''''' (mallongigita '''PUF''' aŭ '''P.U.F.''', esperantigita Universitataj eldonejoj de Francio) estas la plej granda franca [[universitata eldonejo]], specialiĝanta pri universitataj lernolibroj kaj popularsciencaj libroj, precipe en la [[Homoscienco|homsciencoj]] kaj [[Socia scienco|sociaj sciencoj]]. En 2016, la kompanio kuniĝis kun Éditions Belin por formi Humensis. Ĝi estis fondita en Parizo en 1921. La eldonejo kunfandiĝis en la 1930-aj jaroj kun la tri eldonejoj Félix Alcan (specialiĝanta pri filozofio), Leroux (specialiĝanta pri historio), kaj Rieder (ĝenerale literaturo). Ĝis 1968, la eldonejon estris Paul Angoulvent. En 2000, la eldonejo spertis signifajn ŝanĝojn, kiuj kaŭzis la fermon de ĝia delonge establita librovendejo en la pariza universitata distrikto. lernolibroj kaj popularsciencaj libroj (kiel ekzemple la serio " Kiu sciis je? "), precipe en la homsciencoj kaj sociaj sciencoj . En 2016, la kompanio kuniĝis kun Éditions Belin por formi Humensis. Presses Universitaires de France eldonas la libroserion ''Que sais-je ?'' == ''Que sais-je?'' == La poŝlibra serio ''[[Que sais-je?]]'' ("Kion mi scias?", citaĵo de [[Michel de Montaigne|Montaigne]]) estis kreita de Paul Angoulvent en 1941. Specialistoj estas invitataj pripensi specifajn temojn en tekstoj ĝis 128 paĝoj ĉiu. Hodiaŭ, ekzistas preskaŭ 4 000 titoloj de 2 500 aŭtoroj, konsistigante la plej grandan poŝlibran enciklopedion de la mondo, kovrante larĝan gamon da temoj. Multaj el la titoloj estis tradukitaj en ĝis kvardek tri lingvojn. Ĝis 2004, la PUF vendis ĉirkaŭ 160 milionojn da ekzempleroj de titoloj en la serio. Ĝia ISSN-numero estas 0768-0066. == Kolektoj == * ''Bibliothèque de philosophie contemporaine'' * ''L'écologie en questions'' * ''Écrits'' * ''Éducation et société'' * ''Épiméthée'' * ''Éthique et philosophie morale'' * ''Intervention philosophique'' * ''Leviathan'' * ''Le lien social'' * ''Lignes d'art'' * ''Le Nœud gordien'' * ''Major'' * ''Nouvelle Clio'' * ''Perspectives critiques'' * ''Quadrige'' * ''Que sais-je?<ref>[https://www.publishinghistory.com/que-sais-je.html "Que sais-je?" listo de libroserioj], publishinghistory.com. Prenita la 2-an de majo 2019.</ref>'' * ''Science, histoire, société'' * ''Sciences sociales et société'' * ''Sociologie d'aujourd'hui'' * ''Thémis'' * ''La Vie des Idées'' == Pri Esperanto aperis == [[Pierre Janton]]: ''L'espéranto'', Paris, P.U.F., 1973, 1977 (2-a eld.), 1989 (3-a eld.), 1994 (4-a eld., ISBN 2-13-042569-0), == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Oficiala retejo}} ({{Fr}}) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Francaj eldonejoj]] 7koy5p4l942qhseihyeqptq0csym2xx 1 948757 9418507 2026-07-02T07:36:36Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ nova sekcio 9418507 wikitext text/x-wiki == Fontoj == la germana kaj hispana. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 07:36, 2 jul. 2026 (UTC) 99164fxx1gvv1ltve1tj49paaf2ugvk 0 948758 9418515 2026-07-02T07:43:12Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Paelo]] al [[Paeljo]]: vidu la diskutpaĝajn notojn, plus la redaktohistorion, kaj fontojn de PIV kaj Reta Vortaro 9418515 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Paeljo]] swbpelxjw3nskmbqu3ogtk9zlv5yi2i 1 948759 9418517 2026-07-02T07:43:12Z ThomasPusch 1869 ThomasPusch movis paĝon [[Diskuto:Paelo]] al [[Diskuto:Paeljo]]: vidu la diskutpaĝajn notojn, plus la redaktohistorion, kaj fontojn de PIV kaj Reta Vortaro 9418517 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Diskuto:Paeljo]] m397b7ikhmhyw5k0f5drlwygduzrok2 0 948760 9418522 2026-07-02T07:51:07Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1352486845|University press]]" 9418522 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Cambridge_Pitt_Building.jpg|eta|La Pitt-Konstruaĵo ĉe la [[Universitato de Kembriĝo]] en [[Kembriĝo (Britio)|Kembriĝo]], Anglio, estis konstruita en 1833 kaj estas la hejmo de [[Cambridge University Press]], la plej malnova universitata eldonejo de la mondo. <ref name="PittAbout2">{{Cite web|title=About us {{!}} Our story {{!}} Timeline|url=https://www.cambridge.org/our-story/timeline|access-date=2024-05-10|website=www.cambridge.org/universitypress|language=en}}</ref>]] '''Universitata eldonejo''' estas akademia [[Eldonado|eldonejo]] specialiĝanta pri [[Monografio|monografioj]] kaj sciencaj revuoj. Ili ofte estas integrita parto de granda esploruniversitato . Ili publikigas verkojn, kiujn recenzis akademiuloj en la kampo. <ref name="75 books from university presses2">{{cite news|last1=Grady|first1=Constance|title=75 books from university presses that will help you understand the world|url=https://www.vox.com/culture/2019/11/8/20952088/university-presses-peer-review-75-books-aupresses|access-date=December 13, 2020|work=Vox|date=November 8, 2019}}</ref> Ili produktas ĉefe akademiajn verkojn, sed ankaŭ ofte havas [[Poŝlibro|faklibrojn]] por laika publiko. Ĉi tiuj faklibroj ankaŭ estas kolege reviziataj. <ref name="75 books from university presses2" /> Multaj, sed ne ĉiuj universitataj eldonejoj, estas [[Neprofitcela organizaĵo|neprofitcelaj organizaĵoj]], inkluzive de la 160 membroj de la Asocio de Universitataj Eldonejoj. <ref>{{cite web|last1=Windhorn|first1=Annette|title=ABOUT THE ASSOCIATION|url=https://aupresses.org/for-the-media/#:~:text=About%20the%20Association,160%20international%20nonprofit%20scholarly%20publishers.|website=AUPresses.org|publisher=Association of University Presses|access-date=7 December 2023}}</ref> Ĉar sciencaj libroj estas plejparte neprofitaj, universitataj eldonejoj ankaŭ povas eldoni lernolibrojn kaj referencverkojn, kiuj emas havi pli grandajn spektantarojn kaj vendi pli da ekzempleroj. Plej multaj universitataj eldonejoj funkcias kun perdo kaj estas subvenciitaj de siaj posedantoj; aliaj devas atingi la ekvilibron. <ref>{{cite book|author=Kathleen Fitzpatrick|title=Planned Obsolescence: Publishing, Technology, and the Future of the Academy|url=https://books.google.com/books?id=ESRqtClh9WgC&pg=PA157|year=2011|publisher=NYU Press|page=157|isbn=9780814728963}}</ref> La postulo malpliiĝis, ĉar bibliotekaj buĝetoj estas reduktitaj kaj la interretaj vendoj de uzitaj libroj subfosas la merkaton de novaj libroj. Multaj eldonejoj eksperimentas kun elektronika eldonado. <ref>Rebecca Ann Bartlett, "University Press Forum 2011: The End of the Tunnel?" ''Journal of Scholarly Publishing '' (Oct 2011) 43#1 pp 1-13 DOI: 10.1353/scp.2011.0040</ref> [[Cambridge University Press]] kaj [[Oxford University Press]] estas la du plej malnovaj kaj plej grandaj universitataj eldonejoj en la mondo. Ili havas multajn filiojn tra la mondo, precipe tra la tuta [[Komunumo de Nacioj]]. [[Kategorio:Eldonejoj]] [[Kategorio:Universitato]] qhbiu8sgb8o4ju85llur6gng5cyv7t1 9418523 9418522 2026-07-02T07:51:48Z Sj1mor 12103 9418523 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Cambridge_Pitt_Building.jpg|eta|La Pitt-Konstruaĵo ĉe la [[Universitato de Kembriĝo]] en [[Kembriĝo (Britio)|Kembriĝo]], Anglio, estis konstruita en 1833 kaj estas la hejmo de [[Cambridge University Press]], la plej malnova universitata eldonejo de la mondo. <ref name="PittAbout2">{{Cite web|title=About us {{!}} Our story {{!}} Timeline|url=https://www.cambridge.org/our-story/timeline|access-date=2024-05-10|website=www.cambridge.org/universitypress|language=en}}</ref>]] '''Universitata eldonejo''' estas akademia [[Eldonado|eldonejo]] specialiĝanta pri [[Monografio|monografioj]] kaj sciencaj revuoj. Ili ofte estas integrita parto de granda esploruniversitato . Ili publikigas verkojn, kiujn recenzis akademiuloj en la kampo. <ref name="75 books from university presses2">{{cite news|last1=Grady|first1=Constance|title=75 books from university presses that will help you understand the world|url=https://www.vox.com/culture/2019/11/8/20952088/university-presses-peer-review-75-books-aupresses|access-date=December 13, 2020|work=Vox|date=November 8, 2019}}</ref> Ili produktas ĉefe akademiajn verkojn, sed ankaŭ ofte havas [[Poŝlibro|faklibrojn]] por laika publiko. Ĉi tiuj faklibroj ankaŭ estas kolege reviziataj. <ref name="75 books from university presses2" /> Multaj, sed ne ĉiuj universitataj eldonejoj, estas [[Neprofitcela organizaĵo|neprofitcelaj organizaĵoj]], inkluzive de la 160 membroj de la Asocio de Universitataj Eldonejoj. <ref>{{cite web|last1=Windhorn|first1=Annette|title=ABOUT THE ASSOCIATION|url=https://aupresses.org/for-the-media/#:~:text=About%20the%20Association,160%20international%20nonprofit%20scholarly%20publishers.|website=AUPresses.org|publisher=Association of University Presses|access-date=7 December 2023}}</ref> Ĉar sciencaj libroj estas plejparte neprofitaj, universitataj eldonejoj ankaŭ povas eldoni lernolibrojn kaj referencverkojn, kiuj emas havi pli grandajn spektantarojn kaj vendi pli da ekzempleroj. Plej multaj universitataj eldonejoj funkcias kun perdo kaj estas subvenciitaj de siaj posedantoj; aliaj devas atingi la ekvilibron. <ref>{{cite book|author=Kathleen Fitzpatrick|title=Planned Obsolescence: Publishing, Technology, and the Future of the Academy|url=https://books.google.com/books?id=ESRqtClh9WgC&pg=PA157|year=2011|publisher=NYU Press|page=157|isbn=9780814728963}}</ref> La postulo malpliiĝis, ĉar bibliotekaj buĝetoj estas reduktitaj kaj la interretaj vendoj de uzitaj libroj subfosas la merkaton de novaj libroj. Multaj eldonejoj eksperimentas kun elektronika eldonado. <ref>Rebecca Ann Bartlett, "University Press Forum 2011: The End of the Tunnel?" ''Journal of Scholarly Publishing '' (Oct 2011) 43#1 pp 1-13 DOI: 10.1353/scp.2011.0040</ref> [[Cambridge University Press]] kaj [[Oxford University Press]] estas la du plej malnovaj kaj plej grandaj universitataj eldonejoj en la mondo. Ili havas multajn filiojn tra la mondo, precipe tra la tuta [[Komunumo de Nacioj]]. == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Eldonejoj]] [[Kategorio:Universitato]] 8vl68e9mo1089z1a8ryvtt1hv62ehwx 9418525 9418523 2026-07-02T07:53:13Z Sj1mor 12103 9418525 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Cambridge_Pitt_Building.jpg|eta|La Pitt-Konstruaĵo ĉe la [[Universitato de Kembriĝo]] en [[Kembriĝo (Britio)|Kembriĝo]], Anglio, estis konstruita en 1833 kaj estas la hejmo de [[Cambridge University Press]], la plej malnova universitata eldonejo de la mondo. <ref name="PittAbout2">{{Cite web|title=About us {{!}} Our story {{!}} Timeline|url=https://www.cambridge.org/our-story/timeline|access-date=2024-05-10|website=www.cambridge.org/universitypress|language=en}}</ref>]] '''Universitata eldonejo''' estas akademia [[Eldonado|eldonejo]] specialiĝanta pri [[Monografio|monografioj]] kaj sciencaj revuoj. Ili ofte estas integrita parto de granda [[esploruniversitato]]. Ili publikigas verkojn, kiujn recenzis akademiuloj en la kampo. <ref name="75 books from university presses2">{{cite news|last1=Grady|first1=Constance|title=75 books from university presses that will help you understand the world|url=https://www.vox.com/culture/2019/11/8/20952088/university-presses-peer-review-75-books-aupresses|access-date=December 13, 2020|work=Vox|date=November 8, 2019}}</ref> Ili produktas ĉefe akademiajn verkojn, sed ankaŭ ofte havas [[Poŝlibro|faklibrojn]] por laika publiko. Ĉi tiuj faklibroj ankaŭ estas kolege reviziataj. <ref name="75 books from university presses2" /> Multaj, sed ne ĉiuj universitataj eldonejoj, estas [[Neprofitcela organizaĵo|neprofitcelaj organizaĵoj]], inkluzive de la 160 membroj de la Asocio de Universitataj Eldonejoj. <ref>{{cite web|last1=Windhorn|first1=Annette|title=ABOUT THE ASSOCIATION|url=https://aupresses.org/for-the-media/#:~:text=About%20the%20Association,160%20international%20nonprofit%20scholarly%20publishers.|website=AUPresses.org|publisher=Association of University Presses|access-date=7 December 2023}}</ref> Ĉar sciencaj libroj estas plejparte neprofitaj, universitataj eldonejoj ankaŭ povas eldoni lernolibrojn kaj referencverkojn, kiuj emas havi pli grandajn spektantarojn kaj vendi pli da ekzempleroj. Plej multaj universitataj eldonejoj funkcias kun perdo kaj estas subvenciitaj de siaj posedantoj; aliaj devas atingi la ekvilibron. <ref>{{cite book|author=Kathleen Fitzpatrick|title=Planned Obsolescence: Publishing, Technology, and the Future of the Academy|url=https://books.google.com/books?id=ESRqtClh9WgC&pg=PA157|year=2011|publisher=NYU Press|page=157|isbn=9780814728963}}</ref> La postulo malpliiĝis, ĉar bibliotekaj buĝetoj estas reduktitaj kaj la interretaj vendoj de uzitaj libroj subfosas la merkaton de novaj libroj. Multaj eldonejoj eksperimentas kun elektronika eldonado. <ref>Rebecca Ann Bartlett, "University Press Forum 2011: The End of the Tunnel?" ''Journal of Scholarly Publishing '' (Oct 2011) 43#1 pp 1-13 DOI: 10.1353/scp.2011.0040</ref> [[Cambridge University Press]] kaj [[Oxford University Press]] estas la du plej malnovaj kaj plej grandaj universitataj eldonejoj en la mondo. Ili havas multajn filiojn tra la mondo, precipe tra la tuta [[Komunumo de Nacioj]]. == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Eldonejoj]] [[Kategorio:Universitato]] 0qc85usfsyj1y4p0zyv4twnbetpkh25 9418537 9418525 2026-07-02T08:05:28Z Sj1mor 12103 Historio 9418537 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Cambridge_Pitt_Building.jpg|eta|La Pitt-Konstruaĵo ĉe la [[Universitato de Kembriĝo]] en [[Kembriĝo (Britio)|Kembriĝo]], Anglio, estis konstruita en 1833 kaj estas la hejmo de [[Cambridge University Press]], la plej malnova universitata eldonejo de la mondo. <ref name="PittAbout2">{{Cite web|title=About us {{!}} Our story {{!}} Timeline|url=https://www.cambridge.org/our-story/timeline|access-date=2024-05-10|website=www.cambridge.org/universitypress|language=en}}</ref>]] '''Universitata eldonejo''' <ref>Ĉu ankaŭ [[universitata presejo]]?</ref> estas akademia [[Eldonado|eldonejo]] specialiĝanta pri [[Monografio|monografioj]] kaj sciencaj revuoj. Ili ofte estas integrita parto de granda [[esploruniversitato]]. Ili publikigas verkojn, kiujn recenzis akademiuloj en la kampo. <ref name="75 books from university presses2">{{cite news|last1=Grady|first1=Constance|title=75 books from university presses that will help you understand the world|url=https://www.vox.com/culture/2019/11/8/20952088/university-presses-peer-review-75-books-aupresses|access-date=December 13, 2020|work=Vox|date=November 8, 2019}}</ref> Ili produktas ĉefe akademiajn verkojn, sed ankaŭ ofte havas [[Poŝlibro|faklibrojn]] por laika publiko. Ĉi tiuj faklibroj ankaŭ estas kolege reviziataj. <ref name="75 books from university presses2" /> Multaj, sed ne ĉiuj universitataj eldonejoj, estas [[Neprofitcela organizaĵo|neprofitcelaj organizaĵoj]], inkluzive de la 160 membroj de la Asocio de Universitataj Eldonejoj. <ref>{{cite web|last1=Windhorn|first1=Annette|title=ABOUT THE ASSOCIATION|url=https://aupresses.org/for-the-media/#:~:text=About%20the%20Association,160%20international%20nonprofit%20scholarly%20publishers.|website=AUPresses.org|publisher=Association of University Presses|access-date=7 December 2023}}</ref> Ĉar sciencaj libroj estas plejparte neprofitaj, universitataj eldonejoj ankaŭ povas eldoni lernolibrojn kaj referencverkojn, kiuj emas havi pli grandajn spektantarojn kaj vendi pli da ekzempleroj. Plej multaj universitataj eldonejoj funkcias kun perdo kaj estas subvenciitaj de siaj posedantoj; aliaj devas atingi la ekvilibron. <ref>{{cite book|author=Kathleen Fitzpatrick|title=Planned Obsolescence: Publishing, Technology, and the Future of the Academy|url=https://books.google.com/books?id=ESRqtClh9WgC&pg=PA157|year=2011|publisher=NYU Press|page=157|isbn=9780814728963}}</ref> La postulo malpliiĝis, ĉar bibliotekaj buĝetoj estas reduktitaj kaj la interretaj vendoj de uzitaj libroj subfosas la merkaton de novaj libroj. Multaj eldonejoj eksperimentas kun elektronika eldonado. <ref>Rebecca Ann Bartlett, "University Press Forum 2011: The End of the Tunnel?" ''Journal of Scholarly Publishing '' (Oct 2011) 43#1 pp 1-13 DOI: 10.1353/scp.2011.0040</ref> [[Cambridge University Press]] kaj [[Oxford University Press]] estas la du plej malnovaj kaj plej grandaj universitataj eldonejoj en la mondo. Ili havas multajn filiojn tra la mondo, precipe tra la tuta [[Komunumo de Nacioj]]. == Historio == La historio de la eldonejo de la [[Universitato de Kembriĝo]] revenas al 1534; la [[Universitato de Oksfordo]] komencis eldoni librojn en 1585. La [[Universitato Cornell]] malfermis sian eldonejon {{s|в 1869 году,}} la eldonejo de la [[Universitato Johns Hopkins]] funkciis senĉese ekde 1878. Universitataj eldonejoj tiam malfermiĝis ĉe la [[Universitato de Pensilvanio]] (1890), la [[Universitato de Ĉikago]] (1891), [[Universitato Kolumbio]] (1893), la [[Universitato de Kalifornio]] (1893), kaj aliaj institucioj de pli alta edukado en [[Usono]]. La ĉefa skota akademia eldonejo estas Edinburgh University Press. Kiam [[Barato]] sendependiĝis {{s|в 1947 году,}} la lando havis bone establitan universitatan sistemon, kaj pluraj ĉefaj universitatoj jam establis universitatajn eldonejojn. Unu el la unuaj en [[Afriko]] estis la ''South African University Press'', establita {{s|в 1922 году}} ĉe la [[Universitato de Witwatersrand]]. En [[Aŭstralio]], la [[Universitato de Melburno]] estis la unua, kiu establis sian propran eldonejon, ''Melbourne University Publishing,'' en 1922, fariĝante unu el la plej malnovaj universitataj eldonejoj en la lando. Eldonejoj poste estis malfermitaj ĉe la [[Universitato de Okcidenta Aŭstralio]] (1935), la [[Universitato de Kvinslando]] (1948), kaj la [[Universitato de Sidnejo]] (1962). == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Eldonejoj]] [[Kategorio:Universitato]] evme6h53srlk1980jmzv4ifj3fm2yam 1 948761 9418538 2026-07-02T08:06:03Z Sj1mor 12103 /* Universitata presejo */ nova sekcio 9418538 wikitext text/x-wiki == [[Universitata presejo]] == Ĉu ankaŭ? En la nuna versio de vikipedio estas instancoj en 20 artikoloj, ĉu ili estas eraraj? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:06, 2 jul. 2026 (UTC) ascnm9il20yjwzaezk6foany6qg3tw5 9418544 9418538 2026-07-02T08:09:35Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ nova sekcio 9418544 wikitext text/x-wiki == [[Universitata presejo]] == Ĉu ankaŭ? En la nuna versio de vikipedio estas instancoj en 20 artikoloj, ĉu ili estas eraraj? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:06, 2 jul. 2026 (UTC) == Fontoj == Sekcio Historio el la rusa. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:09, 2 jul. 2026 (UTC) 004yn28vzxczxhmwdpqbdh7cgds73yr 0 948762 9418557 2026-07-02T08:22:22Z Sergio 46486 kreo 9418557 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:ASCII full.svg|eta|Simpla signaro de tajpilo, telegrafilo aŭ komputilo]] En [[komputado]] kaj [[telekomunikado]] '''signaro''' estas fiksita [[finia aro]] da [[skribsigno|signoj]] uzataj por prezenti [[teksto]]jn. La komputiloj ne povas rekte manipuli signojn, ili operacias sur nombroj, kaj la signojn anstataŭas iliaj [[signonumero]]j (la numeroj de signoj en la signaro). Per si mem signaro ne nepre estas orda aro, la ordon kaj la numerojn difinas [[signokodo]]. Sur unu sama signaro oni povas difini plurajn signokodojn (kaj diversajn ordojn). La numerado de la signoj ne nepre estas kompakta, ene de ĝi povas esti truoj (entjeraj intervaloj por kies anoj mankas signo). Ekz‑e ĉi-sube estas du signokodaj tabeloj, [[ISO 8859-1]] (Latina-1) kaj la [[IBM]]-a [[EBCDIC]]-500; ili havas unu saman signaron, sed draste malsamajn [[kodo]]jn (en la tabeloj estas montritaj nur la videblaj signoj): <div style="display:inline-grid"> {| class="wikitable" style="text-align:center"; |+ [[ISO 8859-1]] |- ! +!! 0 !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! A !! B !! C !! D !! E !! F |- ! 20 || ||!||"||#||$||%||&||'||(||)||*||+||,||–||.||/ |- ! 30 |0||1||2||3||4||5||6||7||8||9||:||;||<||=||>||? |- !40 |@||A||B||C||D||E||F||G||H||I||J||K||L||M||N||O |- !50 |P||Q||R||S||T||U||V||W||X||Y||Z||[||\||]||^||_ |- !60 |`||a||b||c||d||e||f||g||h||i||j||k||l||m||n||o |- !70 |p||q||r||s||t||u||v||w||x||y||z||<nowiki>{</nowiki>||&#124;||<nowiki>}</nowiki>||~|| | |- !A0 | ||¡||¢||£||¤||¥||¦||§||¨||©||ª||«||¬|| ||®||¯ |- !B0 |°||±||²||³||´||µ||¶||·||¸||¹||º||»||¼||½||¾||¿ |- !C0 |À||Á||Â||Ã||Ä||Å||Æ||Ç||È||É||Ê||Ë||Ì||Í||Î||Ï |- !D0 |Ð||Ñ||Ò||Ó||Ô||Õ||Ö||×||Ø||Ù||Ú||Û||Ü||Ý||Þ||ß |- !E0 |à||á||â||ã||ä||å||æ||ç||è||é||ê||ë||ì||í||î||ï |- !F0 |ð||ñ||ò||ó||ô||õ||ö||÷||ø||ù||ú||û||ü||ý||þ||ÿ |} </div> <div style="display:inline-grid"> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ [[EBCDIC]] 500 (Belgio, Kanado, Svislando, Internacia) |- ! +||0||1||2||3||4||5||6||7||8||9||A||B||C||D||E||F |- align="center" ! 40 ||&nbsp;||&#160;||â||ä||à||á||ã||å||ç||ñ||&#91;||.||&#60;||(||+||! |- align="center" ! 50 ||&#38;||é||ê||ë||è||í||î||ï||ì||ß||&#93;||$||*||)||;||^ |- ! 60 ||–||/||Â||Ä||À||Á||Ã||Å||Ç||Ñ||¦||,||%||_||>||? |- align="center" !70 ||ø||É||Ê||Ë||È||Í||Î||Ï||Ì||`||:||#||@||'||=||" |- ! 80 ||Ø||a||b||c||d||e||f||g||h||i||«||»||ð||ý||þ||± |- !90 ||°||j||k||l||m||n||o||p||q||r||ª||º||æ||¸||Æ||¤ |- !A0 ||µ||~||s||t||u||v||w||x||y||z||¡||¿||Ð||Ý||Þ||® |- align="center" !B0 ||¢||£||¥||·||©||§||¶||¼||½||¾||¬||&#124;||¯||¨||´||× |- !C0 ||{||A||B||C||D||E||F||G||H||I||||ô||ö||ò||ó||õ |- !D0 ||}||J||K||L||M||N||O||P||Q||R||¹||û||ü||ù||ú||ÿ |- !E0 ||\||÷||S||T||U||V||W||X||Y||Z||²||Ô||Ö||Ò||Ó||Õ |- !F0 ||0||1||2||3||4||5||6||7||8||9||³||Û||Ü||Ù||Ú||&nbsp; |} </div> <!-- {{lang|en|D. Connolly. [https://www.w3.org/MarkUp/html-spec/charset-harmful.html ''Character Set'' Considered Harmful]}} IFIP Guide to Concepts and Terms in Data Processing. Gould, I. H. (Ed.): IFIP Guide to Concepts and Terms in Data Processing. North-Holland Publishing Company Amsterdam, 1971.--> {{Kategorio:Signokodoj}} 9yy8ss56gwgz1kdvs1onqi2xerga2yg 9418561 9418557 2026-07-02T08:27:24Z Sergio 46486 ĝustigo de kategorio 9418561 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:ASCII full.svg|eta|Simpla signaro de tajpilo, telegrafilo aŭ komputilo]] En [[komputado]] kaj [[telekomunikado]] '''signaro''' estas fiksita [[finia aro]] da [[skribsigno|signoj]] uzataj por prezenti [[teksto]]jn. La komputiloj ne povas rekte manipuli signojn, ili operacias sur nombroj, kaj la signojn anstataŭas iliaj [[signonumero]]j (la numeroj de signoj en la signaro). Per si mem signaro ne nepre estas orda aro, la ordon kaj la numerojn difinas [[signokodo]]. Sur unu sama signaro oni povas difini plurajn signokodojn (kaj diversajn ordojn). La numerado de la signoj ne nepre estas kompakta, ene de ĝi povas esti truoj (entjeraj intervaloj por kies anoj mankas signo). Ekz‑e ĉi-sube estas du signokodaj tabeloj, [[ISO 8859-1]] (Latina-1) kaj la [[IBM]]-a [[EBCDIC]]-500; ili havas unu saman signaron, sed draste malsamajn [[kodo]]jn (en la tabeloj estas montritaj nur la videblaj signoj): <div style="display:inline-grid"> {| class="wikitable" style="text-align:center"; |+ [[ISO 8859-1]] |- ! +!! 0 !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! A !! B !! C !! D !! E !! F |- ! 20 || ||!||"||#||$||%||&||'||(||)||*||+||,||–||.||/ |- ! 30 |0||1||2||3||4||5||6||7||8||9||:||;||<||=||>||? |- !40 |@||A||B||C||D||E||F||G||H||I||J||K||L||M||N||O |- !50 |P||Q||R||S||T||U||V||W||X||Y||Z||[||\||]||^||_ |- !60 |`||a||b||c||d||e||f||g||h||i||j||k||l||m||n||o |- !70 |p||q||r||s||t||u||v||w||x||y||z||<nowiki>{</nowiki>||&#124;||<nowiki>}</nowiki>||~|| | |- !A0 | ||¡||¢||£||¤||¥||¦||§||¨||©||ª||«||¬|| ||®||¯ |- !B0 |°||±||²||³||´||µ||¶||·||¸||¹||º||»||¼||½||¾||¿ |- !C0 |À||Á||Â||Ã||Ä||Å||Æ||Ç||È||É||Ê||Ë||Ì||Í||Î||Ï |- !D0 |Ð||Ñ||Ò||Ó||Ô||Õ||Ö||×||Ø||Ù||Ú||Û||Ü||Ý||Þ||ß |- !E0 |à||á||â||ã||ä||å||æ||ç||è||é||ê||ë||ì||í||î||ï |- !F0 |ð||ñ||ò||ó||ô||õ||ö||÷||ø||ù||ú||û||ü||ý||þ||ÿ |} </div> <div style="display:inline-grid"> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ [[EBCDIC]] 500 (Belgio, Kanado, Svislando, Internacia) |- ! +||0||1||2||3||4||5||6||7||8||9||A||B||C||D||E||F |- align="center" ! 40 ||&nbsp;||&#160;||â||ä||à||á||ã||å||ç||ñ||&#91;||.||&#60;||(||+||! |- align="center" ! 50 ||&#38;||é||ê||ë||è||í||î||ï||ì||ß||&#93;||$||*||)||;||^ |- ! 60 ||–||/||Â||Ä||À||Á||Ã||Å||Ç||Ñ||¦||,||%||_||>||? |- align="center" !70 ||ø||É||Ê||Ë||È||Í||Î||Ï||Ì||`||:||#||@||'||=||" |- ! 80 ||Ø||a||b||c||d||e||f||g||h||i||«||»||ð||ý||þ||± |- !90 ||°||j||k||l||m||n||o||p||q||r||ª||º||æ||¸||Æ||¤ |- !A0 ||µ||~||s||t||u||v||w||x||y||z||¡||¿||Ð||Ý||Þ||® |- align="center" !B0 ||¢||£||¥||·||©||§||¶||¼||½||¾||¬||&#124;||¯||¨||´||× |- !C0 ||{||A||B||C||D||E||F||G||H||I||||ô||ö||ò||ó||õ |- !D0 ||}||J||K||L||M||N||O||P||Q||R||¹||û||ü||ù||ú||ÿ |- !E0 ||\||÷||S||T||U||V||W||X||Y||Z||²||Ô||Ö||Ò||Ó||Õ |- !F0 ||0||1||2||3||4||5||6||7||8||9||³||Û||Ü||Ù||Ú||&nbsp; |} </div> <!-- {{lang|en|D. Connolly. [https://www.w3.org/MarkUp/html-spec/charset-harmful.html ''Character Set'' Considered Harmful]}} IFIP Guide to Concepts and Terms in Data Processing. Gould, I. H. (Ed.): IFIP Guide to Concepts and Terms in Data Processing. North-Holland Publishing Company Amsterdam, 1971.--> [[Kategorio:Signokodoj]] 0myk5xyqqqp6t9leu7jgbgylvvii5ay 0 948763 9418563 2026-07-02T08:29:26Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Universitata eldonejo]] 9418563 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Universitata eldonejo]] 6sjpbtwmzu7eumscbf2aquc70lxc6ql 0 948764 9418568 2026-07-02T08:32:12Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Oxford University Press]] 9418568 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Oxford University Press]] qnbslnwfzyzq36lzv55a0y02z0dgfda 0 948765 9418576 2026-07-02T08:40:54Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Harvard University Press]] 9418576 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Harvard University Press]] nfq6m5a87za2gnvqtjgx1ti6ed18vcc 0 948766 9418587 2026-07-02T08:48:03Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Cambridge University Press]] 9418587 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Cambridge University Press]] r5zk3ck6ry53cjqv4vniynkjy8c0u2h 0 948767 9418589 2026-07-02T08:48:44Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Cambridge University Press]] 9418589 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Cambridge University Press]] r5zk3ck6ry53cjqv4vniynkjy8c0u2h 1 948768 9418591 2026-07-02T08:50:32Z Sj1mor 12103 /* Eraro */ nova sekcio 9418591 wikitext text/x-wiki == Eraro == [[Kembriĝo]], ne [[Kambriĝo]]! bonvolu forigi tuj! [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:50, 2 jul. 2026 (UTC) tkmjwbvgbqxw7k4eqzxy8b94h0wvmt9 0 948769 9418594 2026-07-02T08:55:34Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Cambridge University Press]] 9418594 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Cambridge University Press]] r5zk3ck6ry53cjqv4vniynkjy8c0u2h 0 948770 9418597 2026-07-02T08:57:50Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Princeton University Press]] 9418597 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Princeton University Press]] 43ztbpbh1h0cu4u3dfphkije4pkiups 0 948771 9418604 2026-07-02T09:01:42Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Yale University Press]] 9418604 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Yale University Press]] pfhwkichmotomt4xhnlntkhueqsyzdl 0 948772 9418623 2026-07-02T09:27:27Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Montclair Ŝtata Universitato]] 9418623 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Montclair Ŝtata Universitato]] 787qrzdmzp16fe20ii4uy12n5vehmkd 0 948773 9418626 2026-07-02T09:34:48Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1360338227|Helen Vendler]]" 9418626 wikitext text/x-wiki '''Helen VENDLER''' ([[Naskonomo|naskita]] '''Hennessy'''; la 30-an de aprilo 1933 en [[Bostono]] - mortis la 23-an de aprilo 2024 en Laguna Niguel, [[Kantono Orange (Kalifornio)|Kantono Orange]], [[Kalifornio]]) estis usona akademiano, verkistino kaj literatura kritikistino. Ŝi estis profesorino pri angla lingvo kaj historio ĉe la [[Universitato de Bostono]], [[Universitato Cornell|Cornell]], [[Universitato Harvard|Harvard]], kaj aliaj universitatoj. Ŝia akademia fokuso estis kritika analizo de poezio kaj ŝi studis poetojn ekde [[Ŝekspiro]] kaj [[George Herbert]] ĝis modernaj poetoj kiel [[Wallace Stevens]] kaj [[Seamus Heaney]]. Ŝia tekniko estis atenta legado, kiun ŝi priskribis kiel "legadon el la vidpunkto de verkisto". Vendler regule recenzis poezion por periodaĵoj inkluzive de ''[[The New Yorker]]'' kaj ''The New York Review of Books''. Ŝi ankaŭ estis regula juĝisto por la Nacia Libropremio kaj la [[Premio Pulitzer]] kaj tial influis la reputacion kaj sukceson de verkistoj. * [http://www.pupress.princeton.edu/titles/8016.html Libro de nevideblaj aŭskultantoj (Princeton University Press)] * [https://www.nytimes.com/2006/12/10/books/review/Donadio.t.html?ref=review&pagewanted=all "La Plej Proksima Leganto." (Profilo de ''la New York Times'' )] * [http://www.nybooks.com/authors/184 Aŭtorpaĝo kaj arkivo de Helen Vendler] el ''The New York Review of Books'' * [http://media.nybooks.com/110308-vendler.mp3 Sonintervjuo de Vendler pri la amikeco kaj korespondado] inter la poetoj [[Elizabeth Bishop]] kaj Robert Lowell * [http://podcast.lannan.org/2009/08/06/helen-vendler/ Registrita ĉe la Lensic Teatro en Santa Fe, Nov-Meksiko, la 22-an de januaro 2003.] Sondosiero 1 horo 20 minutoj. Diskuto pri [[William Butler Yeats|W.B. Yeats]] kaj poeziaj formoj * ''<nowiki/>'The Finite Furnished with the Infinite','' recenzo de ''Dickinson'' en ''[[The Oxonian Review]]'' [[Kategorio:Usonaj literaturkritikistoj]] c3n251emcsq0q49fe1noa89acl4c1sa 9418627 9418626 2026-07-02T09:35:34Z Sj1mor 12103 9418627 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto|priskribo=}} '''Helen VENDLER''' ([[Naskonomo|naskita]] '''Hennessy'''; la 30-an de aprilo 1933 en [[Bostono]] - mortis la 23-an de aprilo 2024 en Laguna Niguel, [[Kantono Orange (Kalifornio)|Kantono Orange]], [[Kalifornio]]) estis usona akademiano, verkistino kaj literatura kritikistino. Ŝi estis profesorino pri angla lingvo kaj historio ĉe la [[Universitato de Bostono]], [[Universitato Cornell|Cornell]], [[Universitato Harvard|Harvard]], kaj aliaj universitatoj. Ŝia akademia fokuso estis kritika analizo de poezio kaj ŝi studis poetojn ekde [[Ŝekspiro]] kaj [[George Herbert]] ĝis modernaj poetoj kiel [[Wallace Stevens]] kaj [[Seamus Heaney]]. Ŝia tekniko estis atenta legado, kiun ŝi priskribis kiel "legadon el la vidpunkto de verkisto". Vendler regule recenzis poezion por periodaĵoj inkluzive de ''[[The New Yorker]]'' kaj ''The New York Review of Books''. Ŝi ankaŭ estis regula juĝisto por la Nacia Libropremio kaj la [[Premio Pulitzer]] kaj tial influis la reputacion kaj sukceson de verkistoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pupress.princeton.edu/titles/8016.html Libro de nevideblaj aŭskultantoj (Princeton University Press)] * [https://www.nytimes.com/2006/12/10/books/review/Donadio.t.html?ref=review&pagewanted=all "La Plej Proksima Leganto." (Profilo de ''la New York Times'' )] * [http://www.nybooks.com/authors/184 Aŭtorpaĝo kaj arkivo de Helen Vendler] el ''The New York Review of Books'' * [http://media.nybooks.com/110308-vendler.mp3 Sonintervjuo de Vendler pri la amikeco kaj korespondado] inter la poetoj [[Elizabeth Bishop]] kaj Robert Lowell * [http://podcast.lannan.org/2009/08/06/helen-vendler/ Registrita ĉe la Lensic Teatro en Santa Fe, Nov-Meksiko, la 22-an de januaro 2003.] Sondosiero 1 horo 20 minutoj. Diskuto pri [[William Butler Yeats|W.B. Yeats]] kaj poeziaj formoj * ''<nowiki/>'The Finite Furnished with the Infinite','' recenzo de ''Dickinson'' en ''The Oxonian Review'' {{Ĝermo|Verkisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Vendler, Helen}} [[Kategorio:Usonaj literaturkritikistoj]] ljgslj4w2x43zbwr8kk2tp2d435eh55 9418631 9418627 2026-07-02T09:40:04Z Sj1mor 12103 9418631 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto|priskribo=}} '''Helen VENDLER''' ([[Naskonomo|naskita]] '''Hennessy'''; la 30-an de aprilo 1933 en [[Bostono]] - mortis la 23-an de aprilo 2024 en Laguna Niguel, [[Kantono Orange (Kalifornio)|Kantono Orange]], [[Kalifornio]]) estis usona akademiano, verkistino kaj literatura kritikistino. Ŝi estis profesorino pri angla lingvo kaj historio ĉe la [[Universitato de Bostono]], [[Universitato Cornell|Cornell]], [[Universitato Harvard|Harvard]], kaj aliaj universitatoj. Ŝia akademia fokuso estis kritika analizo de poezio kaj ŝi studis poetojn ekde [[Ŝekspiro]] kaj [[George Herbert]] ĝis modernaj poetoj kiel [[Wallace Stevens]] kaj [[Seamus Heaney]]. Ŝia tekniko estis atenta legado, kiun ŝi priskribis kiel "legadon el la vidpunkto de verkisto". Vendler regule recenzis poezion por periodaĵoj inkluzive de ''[[The New Yorker]]'' kaj ''The New York Review of Books''. Ŝi ankaŭ estis regula juĝisto por la Nacia Libropremio kaj la [[Premio Pulitzer]] kaj tial influis la reputacion kaj sukceson de verkistoj. Vendler verkis librojn pri [[Emily Dickinson]], [[William Butler Yeats|W.B. Yeats]], [[Wallace Stevens]], [[John Keats]], kaj [[Seamus Heaney]].<ref name=":3">Joel A. Getz, [http://www.thecrimson.com/article/1984/12/10/vendler-accepts-english-dept-appointment-pleading/ "Vendler Accepts English Dept. Appointment,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121004215542/http://www.thecrimson.com/article/1984/12/10/vendler-accepts-english-dept-appointment-pleading/|date=October 4, 2012}} ''[[Harvard Crimson]]'', December 10, 1984.</ref> Ŝi estis membro de la [[Norvegia Akademio de Sciencoj kaj Literaturo|Norvega Akademio de Scienco kaj Literaturo]], la [[Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj]], kaj la [[Usona Filozofia Societo]].<ref>{{cite web|url=http://www.dnva.no/c26849/artikkel/vis.html?tid=40106|title=Gruppe 4: Litteraturvitenskap|publisher=[[Norwegian Academy of Science and Letters]]|language=no|access-date=January 10, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927171604/http://www.dnva.no/c26849/artikkel/vis.html?tid=40106|archive-date=September 27, 2011|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Helen Hennessy Vendler|url=https://www.amacad.org/person/helen-hennessy-vendler|access-date=March 28, 2022|website=American Academy of Arts & Sciences|language=en|archive-date=March 28, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220328153224/https://www.amacad.org/person/helen-hennessy-vendler|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=APS Member History|url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Helen+Hennessy+Vendler&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced|access-date=March 28, 2022|website=search.amphilsoc.org|archive-date=April 24, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240424075011/https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Helen+Hennessy+Vendler&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced|url-status=live}}</ref> Ŝi ankaŭ estis juĝisto por la [[Premio Pulitzer por Poezio|Pulitzer-Premio por Poezio]] (1974, 1976, 1978, 1986) kaj la [[National Book Award for Poetry|Nacia Libro-Premio por Poezio]] (1972). == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pupress.princeton.edu/titles/8016.html Libro de nevideblaj aŭskultantoj (Princeton University Press)] * [https://www.nytimes.com/2006/12/10/books/review/Donadio.t.html?ref=review&pagewanted=all "La Plej Proksima Leganto." (Profilo de ''la New York Times'' )] * [http://www.nybooks.com/authors/184 Aŭtorpaĝo kaj arkivo de Helen Vendler] el ''The New York Review of Books'' * [http://media.nybooks.com/110308-vendler.mp3 Sonintervjuo de Vendler pri la amikeco kaj korespondado] inter la poetoj [[Elizabeth Bishop]] kaj Robert Lowell * [http://podcast.lannan.org/2009/08/06/helen-vendler/ Registrita ĉe la Lensic Teatro en Santa Fe, Nov-Meksiko, la 22-an de januaro 2003.] Sondosiero 1 horo 20 minutoj. Diskuto pri [[William Butler Yeats|W.B. Yeats]] kaj poeziaj formoj * ''<nowiki/>'The Finite Furnished with the Infinite','' recenzo de ''Dickinson'' en ''The Oxonian Review'' {{Ĝermo|Verkisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Vendler, Helen}} [[Kategorio:Usonaj literaturkritikistoj]] 91s0jib8ixbhdw1yuizm88c2500eldc 9418632 9418631 2026-07-02T09:41:51Z Sj1mor 12103 9418632 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto|priskribo=}} '''Helen VENDLER''' ([[Naskonomo|naskita]] '''Hennessy'''; la 30-an de aprilo 1933 en [[Bostono]] - mortis la 23-an de aprilo 2024 en Laguna Niguel, [[Kantono Orange (Kalifornio)|Kantono Orange]], [[Kalifornio]]) estis usona akademiano, verkistino kaj literatura kritikistino. Ŝi estis profesorino pri angla lingvo kaj historio ĉe la [[Universitato de Bostono]], [[Universitato Cornell|Cornell]], [[Universitato Harvard|Harvard]], kaj aliaj universitatoj. Ŝia akademia fokuso estis kritika analizo de poezio kaj ŝi studis poetojn ekde [[Ŝekspiro]] kaj [[George Herbert]] ĝis modernaj poetoj kiel [[Wallace Stevens]] kaj [[Seamus Heaney]]. Ŝia tekniko estis atenta legado, kiun ŝi priskribis kiel "legadon el la vidpunkto de verkisto". Vendler regule recenzis poezion por periodaĵoj inkluzive de ''[[The New Yorker]]'' kaj ''The New York Review of Books''. Ŝi ankaŭ estis regula juĝisto por la Nacia Libropremio kaj la [[Premio Pulitzer]] kaj tial influis la reputacion kaj sukceson de verkistoj. Vendler verkis librojn pri [[Emily Dickinson]], [[William Butler Yeats|W.B. Yeats]], [[Wallace Stevens]], [[John Keats]], kaj [[Seamus Heaney]].<ref name=":3">Joel A. Getz, [http://www.thecrimson.com/article/1984/12/10/vendler-accepts-english-dept-appointment-pleading/ "Vendler Accepts English Dept. Appointment,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121004215542/http://www.thecrimson.com/article/1984/12/10/vendler-accepts-english-dept-appointment-pleading/|date=October 4, 2012}} ''Harvard Crimson'', December 10, 1984.</ref> Ŝi estis membro de la [[Norvegia Akademio de Sciencoj kaj Literaturo|Norvega Akademio de Scienco kaj Literaturo]], la [[Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj]], kaj la [[Usona Filozofia Societo]].<ref>{{cite web|url=http://www.dnva.no/c26849/artikkel/vis.html?tid=40106|title=Gruppe 4: Litteraturvitenskap|publisher=[[Norvega Akademio de Scienco kaj Literaturo]]|language=no|access-date=January 10, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927171604/http://www.dnva.no/c26849/artikkel/vis.html?tid=40106|archive-date=September 27, 2011|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Helen Hennessy Vendler|url=https://www.amacad.org/person/helen-hennessy-vendler|access-date=March 28, 2022|website=American Academy of Arts & Sciences|language=en|archive-date=March 28, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220328153224/https://www.amacad.org/person/helen-hennessy-vendler|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=APS Member History|url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Helen+Hennessy+Vendler&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced|access-date=March 28, 2022|website=search.amphilsoc.org|archive-date=April 24, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240424075011/https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Helen+Hennessy+Vendler&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced|url-status=live}}</ref> Ŝi ankaŭ estis juĝisto por la [[Premio Pulitzer por Poezio|Pulitzer-Premio por Poezio]] (1974, 1976, 1978, 1986) kaj la [[National Book Award for Poetry|Nacia Libro-Premio por Poezio]] (1972). == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.pupress.princeton.edu/titles/8016.html Libro de nevideblaj aŭskultantoj (Princeton University Press)] * [https://www.nytimes.com/2006/12/10/books/review/Donadio.t.html?ref=review&pagewanted=all "La Plej Proksima Leganto." (Profilo de ''la New York Times'' )] * [http://www.nybooks.com/authors/184 Aŭtorpaĝo kaj arkivo de Helen Vendler] el ''The New York Review of Books'' * [http://media.nybooks.com/110308-vendler.mp3 Sonintervjuo de Vendler pri la amikeco kaj korespondado] inter la poetoj [[Elizabeth Bishop]] kaj Robert Lowell * [http://podcast.lannan.org/2009/08/06/helen-vendler/ Registrita ĉe la Lensic Teatro en Santa Fe, Nov-Meksiko, la 22-an de januaro 2003.] Sondosiero 1 horo 20 minutoj. Diskuto pri [[William Butler Yeats|W.B. Yeats]] kaj poeziaj formoj * ''<nowiki/>'The Finite Furnished with the Infinite','' recenzo de ''Dickinson'' en ''The Oxonian Review'' {{Ĝermo|Verkisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Vendler, Helen}} [[Kategorio:Usonaj literaturkritikistoj]] rfown6roeyv2ix9fj2uj9wxm5a3bae3 0 948774 9418630 2026-07-02T09:37:07Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Helen Vendler]] 9418630 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Helen Vendler]] msj19xon73bala6zmdz8jijvilln4l5 0 948775 9418635 2026-07-02T09:43:31Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1359379904|Colgate University]]" 9418635 wikitext text/x-wiki * {{Oficiala retejo}} * [https://colgateathletics.com/ Retejo de la atletika teamo] [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Universitatoj en Novjorkio]] e87vk7d053e7nz8dowkhgltq2fs4wcn 9418637 9418635 2026-07-02T09:46:02Z Sj1mor 12103 9418637 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = {{l-la|Deo ac Veritati}}<br>''For God and Truth''<br>Por Dio kaj Vero |speco=Privata |lando = Usono |situo = Hamilton Village |establita = |gvidanto = |nombro de studentoj = |nombro de kunlaborantoj= |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = US-NY |situo sur mapo= |zomo = 13 |retejo = }} '''Universitato Colgate''' ({{L-en|Colgate University}}) estas privata liberalarta altlernejo en Kantono Madison, [[Novjorkio]]. Ĝi estis fondita en 1819 kiel [[Baptismo|baptista]] [[seminario]], sed nun estas senkonfesia. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Oficiala retejo}} * [https://colgateathletics.com/ Retejo de la atletika teamo] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Universitatoj en Novjorkio]] 8f5tytuf94g584or9luv1wb1bo25ab2 9418640 9418637 2026-07-02T09:51:01Z Sj1mor 12103 9418640 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = {{l-la|Deo ac Veritati}}<br>''For God and Truth''<br>Por Dio kaj Vero |speco=Privata |lando = Usono |situo = Hamilton Village |establita = |gvidanto = |nombro de studentoj = |nombro de kunlaborantoj= |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = US-NY |situo sur mapo= |zomo = 13 |retejo = }} '''Universitato Colgate''' ({{L-en|Colgate University}}) estas [[Privata lernejo|privata]] [[Liberalarta kolegio|liberalarta altlernejo]] en [[Kantono Madison (Nov-Jorkio)|Kantono Madison]], [[Novjorkio]]. Ĝi estis fondita en 1819 kiel [[Baptismo|baptista]] [[seminario]], sed nun estas senkonfesia. En 2023, ''US News & World Report'' vicigis ĝin 18-e inter la plej bonaj liberalartaj universitatoj en Usono.<ref>{{Cite web|url=http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/rankings/national-liberal-arts-colleges|title=Colgate University|publisher=[[U.S. News & World Report]]|access-date=2023-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170220010521/http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/rankings/national-liberal-arts-colleges|archive-date=2017-02-20|url-status=dead}}</ref> Ĝi ankaŭ aperas en la listo de tridek "Kaŝitaj [[Hedera Ligo|Hederuloj]]". Studentoj de Colgate konkuras en 25 sportoj de NCAA Divizio I. Colgate ofertas 53 bakalaŭrajn studojn kondukantajn al bakalaŭro pri artoj. La tri plej popularaj fakoj estas biologio, ekonomiko kaj politika scienco. Krome, Colgate havas grandajn fakojn pri fremdlingvoj, fiziko, historio, psikologio, neŭroscienco kaj geologio. Colgate havas tre distingan arkitekturan stilon. Ĝia unua konstruaĵo nomiĝas Okcidenta Halo, kiu estis konstruita de studentoj kaj fakultato uzante ŝtonojn kolektitajn el [[ŝtonminejo]] situanta ĝuste super la [[kampuso]]. La plej multaj el la pli novaj konstruaĵoj ankaŭ dividas ĉi tiun stilon. Eble la plej distinga konstruaĵo sur la kampuso estas la Colgate ''Memorial'' Chapel, kiu gastigas diversajn eventojn dum la jaro. Kiel unu el la plej grandaj konstruaĵoj de Colgate, la [[kapelo]] estas uzata por prelegoj, teatraĵoj kaj [[Koncerto|koncertoj]], krom religiaj servoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Oficiala retejo}} * [https://colgateathletics.com/ Retejo de la atletika teamo] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Universitatoj en Novjorkio]] iehapf0cmm4u7l16w3epiv4fejk6kr6 9418641 9418640 2026-07-02T09:51:17Z Sj1mor 12103 9418641 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = {{l-la|Deo ac Veritati}}<br>''For God and Truth''<br>Por Dio kaj Vero |speco=Privata |lando = Usono |situo = Hamilton Village |establita = |gvidanto = |nombro de studentoj = |nombro de kunlaborantoj= |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = US-NY |situo sur mapo= |zomo = 13 |retejo = }} '''Universitato Colgate''' ({{L-en|Colgate University}}) estas [[Privata lernejo|privata]] [[Liberalarta kolegio|liberalarta altlernejo]] en [[Kantono Madison (Nov-Jorkio)|Kantono Madison]], [[Novjorkio]]. Ĝi estis fondita en 1819 kiel [[Baptismo|baptista]] [[seminario]], sed nun estas senkonfesia. En 2023, ''US News & World Report'' vicigis ĝin 18-e inter la plej bonaj liberalartaj universitatoj en Usono.<ref>{{Cite web|url=http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/rankings/national-liberal-arts-colleges|title=Colgate University|publisher=U.S. News & World Report|access-date=2023-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170220010521/http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/rankings/national-liberal-arts-colleges|archive-date=2017-02-20|url-status=dead}}</ref> Ĝi ankaŭ aperas en la listo de tridek "Kaŝitaj [[Hedera Ligo|Hederuloj]]". Studentoj de Colgate konkuras en 25 sportoj de NCAA Divizio I. Colgate ofertas 53 bakalaŭrajn studojn kondukantajn al bakalaŭro pri artoj. La tri plej popularaj fakoj estas biologio, ekonomiko kaj politika scienco. Krome, Colgate havas grandajn fakojn pri fremdlingvoj, fiziko, historio, psikologio, neŭroscienco kaj geologio. Colgate havas tre distingan arkitekturan stilon. Ĝia unua konstruaĵo nomiĝas Okcidenta Halo, kiu estis konstruita de studentoj kaj fakultato uzante ŝtonojn kolektitajn el [[ŝtonminejo]] situanta ĝuste super la [[kampuso]]. La plej multaj el la pli novaj konstruaĵoj ankaŭ dividas ĉi tiun stilon. Eble la plej distinga konstruaĵo sur la kampuso estas la Colgate ''Memorial'' Chapel, kiu gastigas diversajn eventojn dum la jaro. Kiel unu el la plej grandaj konstruaĵoj de Colgate, la [[kapelo]] estas uzata por prelegoj, teatraĵoj kaj [[Koncerto|koncertoj]], krom religiaj servoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Oficiala retejo}} * [https://colgateathletics.com/ Retejo de la atletika teamo] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Universitatoj en Novjorkio]] 01kf08lmvd1p9amwiw9j0i9c3hjynlv 1 948776 9418657 2026-07-02T10:06:31Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "Ĉi tiu artikolo ĝis hodiaŭ ankoraŭ lime estis [[vikipedio:orfo|orfa]], ĉar malmultaj aliaj artikoloj ligas al ĝi: gis nun estis '''tri''' ligiloj de aliaj artikoloj kolektitaj (atentu ke diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkulkiĝas kiel artikoloj): nun estas 4 ligiloj, tio ĵus konsidereblas "ne plu malmultaj" kaj ne necesas meti la ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Tamen ankoraŭ 1 aŭ 2 pliaj ligiloj al tiu artikolo estus tute bonvenaj... ~~~~" 9418657 wikitext text/x-wiki Ĉi tiu artikolo ĝis hodiaŭ ankoraŭ lime estis [[vikipedio:orfo|orfa]], ĉar malmultaj aliaj artikoloj ligas al ĝi: gis nun estis '''tri''' ligiloj de aliaj artikoloj kolektitaj (atentu ke diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkulkiĝas kiel artikoloj): nun estas 4 ligiloj, tio ĵus konsidereblas "ne plu malmultaj" kaj ne necesas meti la ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Tamen ankoraŭ 1 aŭ 2 pliaj ligiloj al tiu artikolo estus tute bonvenaj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:06, 2 jul. 2026 (UTC) bebtrs50wpbtwhmc8xj1o70vhtg586s 0 948777 9418666 2026-07-02T10:10:47Z Crosstor 3176 historiisto 9418666 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''[[Tibor (virnomo)|Tibor]] Erényi''' [erEnji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Erényi Tibor''' estis [[Hungario|hungara]] [[historiisto]], altlerneja [[instruisto]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM52913 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=689019&date=2026-07-02 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1923|12|10}} en [[Budapeŝto]], li mortis {{mortotago|1998|11|4}} en Budapeŝto. == Biografio == {{Paĝonomo}} devenis el [[juda]] familio. Li maturiĝis en [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo en 1942, poste li akiris teksistan licencon en 1945, sed en 1944 li estis trudlaboristo. Ekde 1945 li plustudis kaj finis ideologian kurson pri komunismo en [[1949]], jaron poste li akiris pedagogian diplomon en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]]. Ekde 1949 li laboris ĝis sia pensiuliĝo en 1989 en la partihistoria instituto, dum inter 1981–1990 li estis vicarkivestro. Ekde 1952 li instruis en la universitato. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1961, li doktoriĝis en 1975 antaŭ la [[Hungara Scienca Akademio]]. Lia ĉeftemo estis la hungara laborista movado. Li havis edzinon, baldaŭ ili divorcis, ido ne naskiĝis. {{Paĝonomo}} ricevis [[premio]]jn inter 1951-1984. == Elektitaj kontribuoj == * ''A Párizsi Kommün hatása a magyarországi munkásmozgalomra'' (1951; ankaŭ slovake) * ''A szocialista mozgalom kezdetei Magyarországon'' (studenta lernolibro, 1958) * ''A budapesti szociáldemokrata szakszervezeti mozgalom kialakulása. 1868–1904'' ([[monografio]], ankaŭ [[disertaĵo]], 1961) * ''A Magyarországi Szociáldemokrata Párt a magyar politikai életben. 1898–1918'' (monografio, ankaŭ disertaĵo, 1974) * ''Nemzeti és nemzetiségi kérdés Magyarországon a dualizmus korában'' (1987) * ''Az állampárt utolsó évei. Az MSZMP határozatai és dokumentumai. 1985–1989'' (1995) * ''Többpárti választások és parlamentarizmus Magyarországon. 1920–1947.'' (1999; 3-a tralaborita eldono: 2010) == Fontoj == * [https://polhist.hu/erenyi-tibor-1923-1998/ biografio hungare kun foto] * [https://www.nevpont.hu/palyakep/erenyi-tibor-490f0?__cf_chl_f_tk=jZzBHhVoQEJlqyWVgaIVQs3oU4CeyMh6ry3GwIJXCVA-1782980687-1.0.1.1-RvOVzS2k5nrFEPHgN8wSmrK_s1lzcWDVvwID_InD_G8 biografio hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Erenyi Tibor}} [[Kategorio:Hungaraj historiistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj socialistoj]] [[Kategorio:Hungaraj judoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} ba3y59xju8xn2v8m2bqdplvu539y683 9418674 9418666 2026-07-02T10:21:23Z Crosstor 3176 9418674 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''[[Tibor (virnomo)|Tibor]] Erényi''' [erEnji], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Erényi Tibor''' estis [[Hungario|hungara]] [[historiisto]], [[arkivisto]], altlerneja [[instruisto]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM52913 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=689019&date=2026-07-02 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1923|12|10}} en [[Budapeŝto]], li mortis {{mortotago|1998|11|4}} en Budapeŝto. == Biografio == {{Paĝonomo}} devenis el [[juda]] familio. Li maturiĝis en [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo en 1942, poste li akiris teksistan licencon en 1945, sed en 1944 li estis trudlaboristo. Ekde 1945 li plustudis kaj finis ideologian kurson pri komunismo en [[1949]], jaron poste li akiris pedagogian diplomon en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]]. Ekde 1949 li laboris ĝis sia pensiuliĝo en 1989 en la partihistoria instituto, dum inter 1981–1990 li estis vicarkivestro. Ekde 1952 li instruis en la universitato. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1961, li doktoriĝis en 1975 antaŭ la [[Hungara Scienca Akademio]]. Lia ĉeftemo estis la hungara laborista movado. Li havis edzinon, baldaŭ ili divorcis, ido ne naskiĝis. {{Paĝonomo}} ricevis [[premio]]jn inter 1951-1984. == Elektitaj kontribuoj == * ''A Párizsi Kommün hatása a magyarországi munkásmozgalomra'' (1951; ankaŭ slovake) * ''A szocialista mozgalom kezdetei Magyarországon'' (studenta lernolibro, 1958) * ''A budapesti szociáldemokrata szakszervezeti mozgalom kialakulása. 1868–1904'' ([[monografio]], ankaŭ [[disertaĵo]], 1961) * ''A Magyarországi Szociáldemokrata Párt a magyar politikai életben. 1898–1918'' (monografio, ankaŭ disertaĵo, 1974) * ''Nemzeti és nemzetiségi kérdés Magyarországon a dualizmus korában'' (1987) * ''Az állampárt utolsó évei. Az MSZMP határozatai és dokumentumai. 1985–1989'' (1995) * ''Többpárti választások és parlamentarizmus Magyarországon. 1920–1947.'' (1999; 3-a tralaborita eldono: 2010) == Fontoj == * [https://polhist.hu/erenyi-tibor-1923-1998/ biografio hungare kun foto] * [https://www.nevpont.hu/palyakep/erenyi-tibor-490f0?__cf_chl_f_tk=jZzBHhVoQEJlqyWVgaIVQs3oU4CeyMh6ry3GwIJXCVA-1782980687-1.0.1.1-RvOVzS2k5nrFEPHgN8wSmrK_s1lzcWDVvwID_InD_G8 biografio hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Erenyi Tibor}} [[Kategorio:Hungaraj historiistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj arkivistoj]] [[Kategorio:Hungaraj socialistoj]] [[Kategorio:Hungaraj judoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} niggq0eilqg6bbdph2vzp5tdiigbq4j 0 948778 9418692 2026-07-02T10:39:41Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1321656649|Camille Silvy]]" 9418692 wikitext text/x-wiki '''Camille-Léon-Louis SILVY''' (naskiĝis la 18-an de majo 1834 en [[Nogent-le-Rotrou]], departemento [[Eure-et-Loir]] – mortis la 2-an de februaro 1910 en [[Saint-Maurice (Val-de-Marne)|Saint-Maurice]]) estis franca fotisto, ĉefe aktiva en Londono. == Galerio == <gallery mode="packed" heights="250px"> Dosiero:Camille_Silvy_(French_-_River_Scene_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=French river scene, 1858| Franca riversceno, 1858 Dosiero:Camille_Léon_Louis_Silvy_-_The_Day's_Orders_(L'Ordre_du_Jour)_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Day's Orders, 1859| La tagordoj, 1859 Dosiero:Albert_Prince_Consort,_c.1859._(7936243058)_-crop.jpg|alternative=Albert, Prince Consort, c. 1859| [[Alberto de Saksio-Koburgo kaj Gotao|Alberto, Princedzo]], {{Ĉirkaŭ|1859}} Dosiero:Camille_Silvy_(French_-_Street_Musicians_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Street musicians, c. 1860| Stratmuzikistoj, ĉ. 1860 Dosiero:C_Silvy_back_of_carte.jpg|alternative=Detail of a reverse of a carte de visite showing Silvy's logo, 30 April 1861| Detalo de inversigo de ''vizitkarto'' montranta la emblemon de Silvy, 30 aprilon 1861 Dosiero:James_Pinson_Labulo_Davies_and_Sara_Forbes_Bonetta.jpg|alternative=James Pinson Labulo Davies and Sarah Forbes Bonetta, 1862| James Pinson Labulo Davies kaj Sarah Forbes Bonetta, 1862 Dosiero:Camille_Silvy_with_his_wife_and_his_mother_1865_photographed_by_Camille_Silvy.jpg|alternative=Camille Silvy with his wife and his mother, 1865| Camille Silvy kun sia edzino kaj sia patrino, 1865 Dosiero:Edward_Law,_1st_Earl_of_Ellenborough.png|alternative=Edward Law, 1st Earl of Ellenborough, 1861| Edward Law, unua Grafo de Ellenborough, 1861 </gallery> * [https://www.npg.org.uk/collections/search/person/mp08115/camille-silvy?role=art Silvy en la NPG-arkivo] . * [https://web.archive.org/web/20100714000552/http://www.getty.edu/art/gettyguide/artMakerDetails?maker=1567 Biografio] ĉe Getty.edu. * [https://www.telegraph.co.uk/culture/photography/7898906/Camille-Silvy-Photographer-of-Modern-Life-at-the-National-Portrait-Gallery-review.html recenzo de la ekspozicio de la Nacia Portretgalerio] fare de Richard Dorment, "Camille Silvy: Fotisto de Moderna Vivo ĉe la Nacia Portretgalerio", [[The Daily Telegraph]], 19 julio 2010. Prenite la 10 aŭguston 2010. [[Kategorio:Francaj fotistoj]] ttdde0foodvbbwvm6mjyag15t5f6ddu 9418694 9418692 2026-07-02T10:40:21Z Sj1mor 12103 9418694 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Camille-Léon-Louis SILVY''' (naskiĝis la 18-an de majo 1834 en [[Nogent-le-Rotrou]], departemento [[Eure-et-Loir]] – mortis la 2-an de februaro 1910 en [[Saint-Maurice (Val-de-Marne)|Saint-Maurice]]) estis franca fotisto, ĉefe aktiva en Londono. == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150px"> Dosiero:Camille_Silvy_(French_-_River_Scene_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=French river scene, 1858| Franca riversceno, 1858 Dosiero:Camille_Léon_Louis_Silvy_-_The_Day's_Orders_(L'Ordre_du_Jour)_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Day's Orders, 1859| La tagordoj, 1859 Dosiero:Albert_Prince_Consort,_c.1859._(7936243058)_-crop.jpg|alternative=Albert, Prince Consort, c. 1859| [[Alberto de Saksio-Koburgo kaj Gotao|Alberto, Princedzo]], {{Ĉirkaŭ|1859}} Dosiero:Camille_Silvy_(French_-_Street_Musicians_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Street musicians, c. 1860| Stratmuzikistoj, ĉ. 1860 Dosiero:C_Silvy_back_of_carte.jpg|alternative=Detail of a reverse of a carte de visite showing Silvy's logo, 30 April 1861| Detalo de inversigo de ''vizitkarto'' montranta la emblemon de Silvy, 30 aprilon 1861 Dosiero:James_Pinson_Labulo_Davies_and_Sara_Forbes_Bonetta.jpg|alternative=James Pinson Labulo Davies and Sarah Forbes Bonetta, 1862| James Pinson Labulo Davies kaj Sarah Forbes Bonetta, 1862 Dosiero:Camille_Silvy_with_his_wife_and_his_mother_1865_photographed_by_Camille_Silvy.jpg|alternative=Camille Silvy with his wife and his mother, 1865| Camille Silvy kun sia edzino kaj sia patrino, 1865 Dosiero:Edward_Law,_1st_Earl_of_Ellenborough.png|alternative=Edward Law, 1st Earl of Ellenborough, 1861| Edward Law, unua Grafo de Ellenborough, 1861 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.npg.org.uk/collections/search/person/mp08115/camille-silvy?role=art Silvy en la NPG-arkivo] . * [https://web.archive.org/web/20100714000552/http://www.getty.edu/art/gettyguide/artMakerDetails?maker=1567 Biografio] ĉe Getty.edu. * [https://www.telegraph.co.uk/culture/photography/7898906/Camille-Silvy-Photographer-of-Modern-Life-at-the-National-Portrait-Gallery-review.html recenzo de la ekspozicio de la Nacia Portretgalerio] fare de Richard Dorment, "Camille Silvy: Fotisto de Moderna Vivo ĉe la Nacia Portretgalerio", [[The Daily Telegraph]], 19 julio 2010. Prenite la 10 aŭguston 2010. {{Ĝermo|Fotisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Silvy, Camille}} [[Kategorio:Francaj fotistoj]] id1ejt33j4adentpwftpvrmgs7bna17 9418699 9418694 2026-07-02T10:43:19Z Sj1mor 12103 9418699 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Camille Silvy, 1860}} '''Camille-Léon-Louis SILVY''' (naskiĝis la 18-an de majo 1834 en [[Nogent-le-Rotrou]], departemento [[Eure-et-Loir]] – mortis la 2-an de februaro 1910 en [[Saint-Maurice (Val-de-Marne)|Saint-Maurice]]) estis franca fotisto, ĉefe aktiva en [[Londono]]. Camille Silvy, franca nobelo loĝanta en Anglio, estis inter la plej lertaj pejzaĝaj kaj portretaj fotistoj de la 19-a kaj frua 20-a jarcentoj, kune kun [[Antoine Claudet]], [[Oscar Gustave Rejlander]], [[Walston Caselton]], kaj la fratinoj Marion, Jane kaj Anna Dixon. Unu el liaj plej famaj bildoj estis prenita en 1858: ''La Vallée de l'Huisne'' (''Sceno apud'' ''rivero en Francio''). == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150px"> Dosiero:Camille_Silvy_(French_-_River_Scene_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=French river scene, 1858| Franca riversceno, 1858 Dosiero:Camille_Léon_Louis_Silvy_-_The_Day's_Orders_(L'Ordre_du_Jour)_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Day's Orders, 1859| La tagordoj, 1859 Dosiero:Albert_Prince_Consort,_c.1859._(7936243058)_-crop.jpg|alternative=Albert, Prince Consort, c. 1859| [[Alberto de Saksio-Koburgo kaj Gotao|Alberto, Princedzo]], {{Ĉirkaŭ|1859}} Dosiero:Camille_Silvy_(French_-_Street_Musicians_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Street musicians, c. 1860| Stratmuzikistoj, ĉ. 1860 Dosiero:C_Silvy_back_of_carte.jpg|alternative=Detail of a reverse of a carte de visite showing Silvy's logo, 30 April 1861| Detalo de inversigo de ''vizitkarto'' montranta la emblemon de Silvy, 30 aprilon 1861 Dosiero:James_Pinson_Labulo_Davies_and_Sara_Forbes_Bonetta.jpg|alternative=James Pinson Labulo Davies and Sarah Forbes Bonetta, 1862| James Pinson Labulo Davies kaj Sarah Forbes Bonetta, 1862 Dosiero:Camille_Silvy_with_his_wife_and_his_mother_1865_photographed_by_Camille_Silvy.jpg|alternative=Camille Silvy with his wife and his mother, 1865| Camille Silvy kun sia edzino kaj sia patrino, 1865 Dosiero:Edward_Law,_1st_Earl_of_Ellenborough.png|alternative=Edward Law, 1st Earl of Ellenborough, 1861| Edward Law, unua Grafo de Ellenborough, 1861 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.npg.org.uk/collections/search/person/mp08115/camille-silvy?role=art Silvy en la NPG-arkivo]. * [https://web.archive.org/web/20100714000552/http://www.getty.edu/art/gettyguide/artMakerDetails?maker=1567 Biografio] ĉe Getty.edu. * [https://www.telegraph.co.uk/culture/photography/7898906/Camille-Silvy-Photographer-of-Modern-Life-at-the-National-Portrait-Gallery-review.html recenzo de la ekspozicio de la Nacia Portretgalerio] fare de Richard Dorment, "Camille Silvy: Fotisto de Moderna Vivo ĉe la Nacia Portretgalerio", [[The Daily Telegraph]], 19 julio 2010. Prenite la 10 aŭguston 2010. {{Ĝermo|Fotisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Silvy, Camille}} [[Kategorio:Francaj fotistoj]] l250momcl05mypmcw4ztcjjwj1g6lxn 9418701 9418699 2026-07-02T10:44:11Z Sj1mor 12103 9418701 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Camille Silvy, 1860}} '''Camille-Léon-Louis SILVY''' (naskiĝis la 18-an de majo 1834 en [[Nogent-le-Rotrou]], departemento [[Eure-et-Loir]] – mortis la 2-an de februaro 1910 en [[Saint-Maurice (Val-de-Marne)|Saint-Maurice]]) estis franca fotisto, ĉefe aktiva en [[Londono]]. Camille Silvy, franca nobelo loĝanta en Anglio, estis inter la plej lertaj pejzaĝaj kaj portretaj fotistoj de la 19-a kaj frua 20-a jarcentoj, kune kun [[Antoine Claudet]], [[Oscar Gustave Rejlander]], Walston Caselton, kaj la fratinoj Marion, Jane kaj Anna Dixon. Unu el liaj plej famaj bildoj estis prenita en 1858: ''La Vallée de l'Huisne'' (''Sceno apud'' ''rivero en Francio''). == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150px"> Dosiero:Camille_Silvy_(French_-_River_Scene_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=French river scene, 1858| Franca riversceno, 1858 Dosiero:Camille_Léon_Louis_Silvy_-_The_Day's_Orders_(L'Ordre_du_Jour)_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Day's Orders, 1859| La tagordoj, 1859 Dosiero:Albert_Prince_Consort,_c.1859._(7936243058)_-crop.jpg|alternative=Albert, Prince Consort, c. 1859| [[Alberto de Saksio-Koburgo kaj Gotao|Alberto, Princedzo]], {{Ĉirkaŭ|1859}} Dosiero:Camille_Silvy_(French_-_Street_Musicians_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Street musicians, c. 1860| Stratmuzikistoj, ĉ. 1860 Dosiero:C_Silvy_back_of_carte.jpg|alternative=Detail of a reverse of a carte de visite showing Silvy's logo, 30 April 1861| Detalo de inversigo de ''vizitkarto'' montranta la emblemon de Silvy, 30 aprilon 1861 Dosiero:James_Pinson_Labulo_Davies_and_Sara_Forbes_Bonetta.jpg|alternative=James Pinson Labulo Davies and Sarah Forbes Bonetta, 1862| James Pinson Labulo Davies kaj Sarah Forbes Bonetta, 1862 Dosiero:Camille_Silvy_with_his_wife_and_his_mother_1865_photographed_by_Camille_Silvy.jpg|alternative=Camille Silvy with his wife and his mother, 1865| Camille Silvy kun sia edzino kaj sia patrino, 1865 Dosiero:Edward_Law,_1st_Earl_of_Ellenborough.png|alternative=Edward Law, 1st Earl of Ellenborough, 1861| Edward Law, unua Grafo de Ellenborough, 1861 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.npg.org.uk/collections/search/person/mp08115/camille-silvy?role=art Silvy en la NPG-arkivo]. * [https://web.archive.org/web/20100714000552/http://www.getty.edu/art/gettyguide/artMakerDetails?maker=1567 Biografio] ĉe Getty.edu. * [https://www.telegraph.co.uk/culture/photography/7898906/Camille-Silvy-Photographer-of-Modern-Life-at-the-National-Portrait-Gallery-review.html recenzo de la ekspozicio de la Nacia Portretgalerio] fare de Richard Dorment, "Camille Silvy: Fotisto de Moderna Vivo ĉe la Nacia Portretgalerio", [[The Daily Telegraph]], 19 julio 2010. Prenite la 10 aŭguston 2010. {{Ĝermo|Fotisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Silvy, Camille}} [[Kategorio:Francaj fotistoj]] 5nwuymtmxaahcg0h34izll1sq7gjh7c 9418704 9418701 2026-07-02T10:45:01Z Sj1mor 12103 9418704 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Camille Silvy, 1860}} '''Camille-Léon-Louis SILVY''' (naskiĝis la 18-an de majo 1834 en [[Nogent-le-Rotrou]], departemento [[Eure-et-Loir]] – mortis la 2-an de februaro 1910 en [[Saint-Maurice (Val-de-Marne)|Saint-Maurice]]) estis franca fotisto, ĉefe aktiva en [[Londono]].<ref>{{Cite web|date=16 July 2019|title=English Heritage blue plaque to Camille Silvy unveiled|url=https://britishphotohistory.ning.com/profiles/blogs/english-heritage-blue-plaque-to-camille-silvy-unveiled|access-date=2 May 2024|website=British Photographic History}}</ref> Camille Silvy, franca nobelo loĝanta en Anglio, estis inter la plej lertaj pejzaĝaj kaj portretaj fotistoj de la 19-a kaj frua 20-a jarcentoj, kune kun [[Antoine Claudet]], [[Oscar Gustave Rejlander]], Walston Caselton, kaj la fratinoj Marion, Jane kaj Anna Dixon. Unu el liaj plej famaj bildoj estis prenita en 1858: ''La Vallée de l'Huisne'' (''Sceno apud'' ''rivero en Francio''). == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150px"> Dosiero:Camille_Silvy_(French_-_River_Scene_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=French river scene, 1858| Franca riversceno, 1858 Dosiero:Camille_Léon_Louis_Silvy_-_The_Day's_Orders_(L'Ordre_du_Jour)_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Day's Orders, 1859| La tagordoj, 1859 Dosiero:Albert_Prince_Consort,_c.1859._(7936243058)_-crop.jpg|alternative=Albert, Prince Consort, c. 1859| [[Alberto de Saksio-Koburgo kaj Gotao|Alberto, Princedzo]], {{Ĉirkaŭ|1859}} Dosiero:Camille_Silvy_(French_-_Street_Musicians_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Street musicians, c. 1860| Stratmuzikistoj, ĉ. 1860 Dosiero:C_Silvy_back_of_carte.jpg|alternative=Detail of a reverse of a carte de visite showing Silvy's logo, 30 April 1861| Detalo de inversigo de ''vizitkarto'' montranta la emblemon de Silvy, 30 aprilon 1861 Dosiero:James_Pinson_Labulo_Davies_and_Sara_Forbes_Bonetta.jpg|alternative=James Pinson Labulo Davies and Sarah Forbes Bonetta, 1862| James Pinson Labulo Davies kaj Sarah Forbes Bonetta, 1862 Dosiero:Camille_Silvy_with_his_wife_and_his_mother_1865_photographed_by_Camille_Silvy.jpg|alternative=Camille Silvy with his wife and his mother, 1865| Camille Silvy kun sia edzino kaj sia patrino, 1865 Dosiero:Edward_Law,_1st_Earl_of_Ellenborough.png|alternative=Edward Law, 1st Earl of Ellenborough, 1861| Edward Law, unua Grafo de Ellenborough, 1861 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.npg.org.uk/collections/search/person/mp08115/camille-silvy?role=art Silvy en la NPG-arkivo]. * [https://web.archive.org/web/20100714000552/http://www.getty.edu/art/gettyguide/artMakerDetails?maker=1567 Biografio] ĉe Getty.edu. * [https://www.telegraph.co.uk/culture/photography/7898906/Camille-Silvy-Photographer-of-Modern-Life-at-the-National-Portrait-Gallery-review.html recenzo de la ekspozicio de la Nacia Portretgalerio] fare de Richard Dorment, "Camille Silvy: Fotisto de Moderna Vivo ĉe la Nacia Portretgalerio", [[The Daily Telegraph]], 19 julio 2010. Prenite la 10 aŭguston 2010. {{Ĝermo|Fotisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Silvy, Camille}} [[Kategorio:Francaj fotistoj]] isn7pesmpebozbhpi7hi3s79tw0o759 0 948779 9418703 2026-07-02T10:44:58Z ThomasPusch 1869 Alidirektigis al [[Brazila araŭkario]] 9418703 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Brazila araŭkario]] 7hi77cwszlhbsz09zpaltvk0o57pzg5 0 948780 9418713 2026-07-02T10:55:40Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1356591680|Oscar Gustave Rejlander]]" 9418713 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Rejlander,_1873_double_selfportrait.jpeg|dekstra|eta|Muntado "Duobla memportreto" de Oscar Rejlander.]] '''Oscar Gustave REJLANDER''' (naskiĝis la 19-an de oktobro 1813 en [[Stokholmo]] – mortis la 18-an de januaro 1875 en Clapham, [[Londono]]) estis [[Viktorina epoko|viktorinepoka]] [[Fotoarto|artfotisto]] kaj fakulo pri [[Fotomuntaĵo|fotomuntado]]. Lia kunlaboro kun [[Charles Darwin]] pri ''[[The Expression of the Emotions in Man and Animals|"La Esprimo de la Emocioj en Homo kaj Bestoj"]]'' certigis al li pozicion en la historio de [[Konduta scienco|kondutisma scienco]] kaj psikiatrio. [[Dosiero:Rejlander,_Hard_Times.jpg|eta|''Malfacilaj tempoj'', ĉ. 1860.]] [[Dosiero:Oscar-gustave-rejlander_two_ways_of_life_(HR,_sepia).jpg|dekstra|eta|''La du vivmanieroj'', moralisma fotomuntaĵo de la propra verko de Rejlander, 1857.]] [[Dosiero:Alfred_Tennyson,_1st_Baron_Tennyson.jpg|maldekstra|eta|Portreto de [[Alfred Tennyson|Alfred Tennyson, 1-a Barono Tennyson]], 1862.]] [[Dosiero:Rejlander,_Oskar_Gustav_-_Fröhliche_Tage_(Zeno_Fotografie).jpg|eta|''Feliĉaj tagoj'', portreto de Rejlander kaj Mary Bull, prenita de Rejlander, ĉ. 1872 <ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://blog.scienceandmediamuseum.org.uk/oscar-gustav-rejlander-pioneered-combination-printing/|retejo=National Science and Media Museum blog|date=1 July 2013}}</ref>]] * [https://web.archive.org/web/20021201101142/http://www.geh.org/fm/rejlander/htmlsrc2/rejlander_sld00001.html Domo de George Eastman: Bildkolekto de Oscar Gustave Rejlander] * [http://www.zeno.org/Fotografien/A/Rejlander,+Oskar+Gustav Verkoj de Rejlander] ĉe zeno.org * {{cite web|title=Introducing Oscar Gustave Rejlander, the father of art photography|url=https://blog.scienceandmediamuseum.org.uk/oscar-gustav-rejlander-pioneered-combination-printing/|website=National Science and Media Museum blog|publisher=National Science and Media Museum|last=Harding|first=Colin|date=July 2013|access-date=1 May 2020}} [[Kategorio:Britaj fotistoj]] [[Kategorio:Charles Darwin]] nr9s6a0h7ez7c7fevbvffc4k3t3ibp3 9418714 9418713 2026-07-02T10:56:43Z Sj1mor 12103 9418714 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Rejlander,_1873_double_selfportrait.jpeg|dekstra|eta|Muntado "Duobla memportreto" de Oscar Rejlander.]] '''Oscar Gustave REJLANDER''' (naskiĝis la 19-an de oktobro 1813 en [[Stokholmo]] – mortis la 18-an de januaro 1875 en Clapham, [[Londono]]) estis [[Viktorina epoko|viktorinepoka]] [[Fotoarto|artfotisto]] kaj fakulo pri [[Fotomuntaĵo|fotomuntado]]. Lia kunlaboro kun [[Charles Darwin]] pri ''[[The Expression of the Emotions in Man and Animals|"La Esprimo de la Emocioj en Homo kaj Bestoj"]]'' certigis al li pozicion en la historio de [[Konduta scienco|kondutisma scienco]] kaj psikiatrio. [[Dosiero:Rejlander,_Hard_Times.jpg|eta|''Malfacilaj tempoj'', ĉ. 1860.]] [[Dosiero:Oscar-gustave-rejlander_two_ways_of_life_(HR,_sepia).jpg|dekstra|eta|''La du vivmanieroj'', moralisma fotomuntaĵo de la propra verko de Rejlander, 1857.]] [[Dosiero:Alfred_Tennyson,_1st_Baron_Tennyson.jpg|maldekstra|eta|Portreto de [[Alfred Tennyson|Alfred Tennyson, 1-a Barono Tennyson]], 1862.]] [[Dosiero:Rejlander,_Oskar_Gustav_-_Fröhliche_Tage_(Zeno_Fotografie).jpg|eta|''Feliĉaj tagoj'', portreto de Rejlander kaj Mary Bull, prenita de Rejlander, ĉ. 1872 <ref>{{cite web|last1=Harding|first1=Colin|title=Introducing Oscar Gustave Rejlander, the father of art photography|url=https://blog.scienceandmediamuseum.org.uk/oscar-gustav-rejlander-pioneered-combination-printing/|website=National Science and Media Museum blog|access-date=6 July 2020|date=1 July 2013}}</ref>]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20021201101142/http://www.geh.org/fm/rejlander/htmlsrc2/rejlander_sld00001.html Domo de George Eastman: Bildkolekto de Oscar Gustave Rejlander] * [http://www.zeno.org/Fotografien/A/Rejlander,+Oskar+Gustav Verkoj de Rejlander] ĉe zeno.org * {{cite web|title=Introducing Oscar Gustave Rejlander, the father of art photography|url=https://blog.scienceandmediamuseum.org.uk/oscar-gustav-rejlander-pioneered-combination-printing/|website=National Science and Media Museum blog|publisher=National Science and Media Museum|last=Harding|first=Colin|date=July 2013|access-date=1 May 2020}} {{Ĝermo|Fotisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rejlander, Oscar Gustave}} [[Kategorio:Britaj fotistoj]] [[Kategorio:Charles Darwin]] mym9o781pd6i4jeifth12ov33p42f8w 9418715 9418714 2026-07-02T10:57:09Z Sj1mor 12103 9418715 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Muntado "Duobla memportreto" de Oscar Rejlander.}} <!--[[Dosiero:Rejlander,_1873_double_selfportrait.jpeg|dekstra|eta|]]--> '''Oscar Gustave REJLANDER''' (naskiĝis la 19-an de oktobro 1813 en [[Stokholmo]] – mortis la 18-an de januaro 1875 en Clapham, [[Londono]]) estis [[Viktorina epoko|viktorinepoka]] [[Fotoarto|artfotisto]] kaj fakulo pri [[Fotomuntaĵo|fotomuntado]]. Lia kunlaboro kun [[Charles Darwin]] pri ''[[The Expression of the Emotions in Man and Animals|"La Esprimo de la Emocioj en Homo kaj Bestoj"]]'' certigis al li pozicion en la historio de [[Konduta scienco|kondutisma scienco]] kaj psikiatrio. [[Dosiero:Rejlander,_Hard_Times.jpg|eta|''Malfacilaj tempoj'', ĉ. 1860.]] [[Dosiero:Oscar-gustave-rejlander_two_ways_of_life_(HR,_sepia).jpg|dekstra|eta|''La du vivmanieroj'', moralisma fotomuntaĵo de la propra verko de Rejlander, 1857.]] [[Dosiero:Alfred_Tennyson,_1st_Baron_Tennyson.jpg|maldekstra|eta|Portreto de [[Alfred Tennyson|Alfred Tennyson, 1-a Barono Tennyson]], 1862.]] [[Dosiero:Rejlander,_Oskar_Gustav_-_Fröhliche_Tage_(Zeno_Fotografie).jpg|eta|''Feliĉaj tagoj'', portreto de Rejlander kaj Mary Bull, prenita de Rejlander, ĉ. 1872 <ref>{{cite web|last1=Harding|first1=Colin|title=Introducing Oscar Gustave Rejlander, the father of art photography|url=https://blog.scienceandmediamuseum.org.uk/oscar-gustav-rejlander-pioneered-combination-printing/|website=National Science and Media Museum blog|access-date=6 July 2020|date=1 July 2013}}</ref>]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20021201101142/http://www.geh.org/fm/rejlander/htmlsrc2/rejlander_sld00001.html Domo de George Eastman: Bildkolekto de Oscar Gustave Rejlander] * [http://www.zeno.org/Fotografien/A/Rejlander,+Oskar+Gustav Verkoj de Rejlander] ĉe zeno.org * {{cite web|title=Introducing Oscar Gustave Rejlander, the father of art photography|url=https://blog.scienceandmediamuseum.org.uk/oscar-gustav-rejlander-pioneered-combination-printing/|website=National Science and Media Museum blog|publisher=National Science and Media Museum|last=Harding|first=Colin|date=July 2013|access-date=1 May 2020}} {{Ĝermo|Fotisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rejlander, Oscar Gustave}} [[Kategorio:Britaj fotistoj]] [[Kategorio:Charles Darwin]] 56jwe5yy1rbllthkskp05d3lnvzkchz 9418720 9418715 2026-07-02T10:59:15Z Sj1mor 12103 9418720 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=[[Fotomuntaĵo]] "Duobla [[memportreto]]"<br> de Oscar Rejlander.}} <!--[[Dosiero:Rejlander,_1873_double_selfportrait.jpeg|dekstra|eta|]]--> '''Oscar Gustave REJLANDER''' (naskiĝis la 19-an de oktobro 1813 en [[Stokholmo]] – mortis la 18-an de januaro 1875 en Clapham, [[Londono]]) estis sved-brita [[Viktorina epoko|viktorinepoka]] [[Fotoarto|artfotisto]] kaj fakulo pri [[Fotomuntaĵo|fotomuntado]]. Lia kunlaboro kun [[Charles Darwin]] pri ''[[The Expression of the Emotions in Man and Animals|"La Esprimo de la Emocioj en Homo kaj Bestoj"]]'' certigis al li pozicion en la historio de [[Konduta scienco|kondutisma scienco]] kaj psikiatrio. [[Dosiero:Rejlander,_Hard_Times.jpg|eta|''Malfacilaj tempoj'', ĉ. 1860.]] [[Dosiero:Oscar-gustave-rejlander_two_ways_of_life_(HR,_sepia).jpg|dekstra|eta|''La du vivmanieroj'', moralisma fotomuntaĵo de la propra verko de Rejlander, 1857.]] [[Dosiero:Alfred_Tennyson,_1st_Baron_Tennyson.jpg|maldekstra|eta|Portreto de [[Alfred Tennyson|Alfred Tennyson, 1-a Barono Tennyson]], 1862.]] [[Dosiero:Rejlander,_Oskar_Gustav_-_Fröhliche_Tage_(Zeno_Fotografie).jpg|eta|''Feliĉaj tagoj'', portreto de Rejlander kaj Mary Bull, prenita de Rejlander, ĉ. 1872 <ref>{{cite web|last1=Harding|first1=Colin|title=Introducing Oscar Gustave Rejlander, the father of art photography|url=https://blog.scienceandmediamuseum.org.uk/oscar-gustav-rejlander-pioneered-combination-printing/|website=National Science and Media Museum blog|access-date=6 July 2020|date=1 July 2013}}</ref>]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20021201101142/http://www.geh.org/fm/rejlander/htmlsrc2/rejlander_sld00001.html Domo de George Eastman: Bildkolekto de Oscar Gustave Rejlander] * [http://www.zeno.org/Fotografien/A/Rejlander,+Oskar+Gustav Verkoj de Rejlander] ĉe zeno.org * {{cite web|title=Introducing Oscar Gustave Rejlander, the father of art photography|url=https://blog.scienceandmediamuseum.org.uk/oscar-gustav-rejlander-pioneered-combination-printing/|website=National Science and Media Museum blog|publisher=National Science and Media Museum|last=Harding|first=Colin|date=July 2013|access-date=1 May 2020}} {{Ĝermo|Fotisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rejlander, Oscar Gustave}} [[Kategorio:Britaj fotistoj]] [[Kategorio:Charles Darwin]] inc2661210jxbd870rshyp3ionjwnjk 9418730 9418720 2026-07-02T11:09:38Z Sj1mor 12103 9418730 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=[[Fotomuntaĵo]] "Duobla [[memportreto]]"<br> de Oscar Rejlander.}} <!--[[Dosiero:Rejlander,_1873_double_selfportrait.jpeg|dekstra|eta|]]--> '''Oscar Gustave REJLANDER''' (naskiĝis la 19-an de oktobro 1813 en [[Stokholmo]] – mortis la 18-an de januaro 1875 en Clapham, [[Londono]]) estis sved-brita [[Viktorina epoko|viktorinepoka]] [[Fotoarto|artfotisto]] kaj fakulo pri [[Fotomuntaĵo|fotomuntado]]. Lia kunlaboro kun [[Charles Darwin]] pri ''[[The Expression of the Emotions in Man and Animals|"La Esprimo de la Emocioj en Homo kaj Bestoj"]]'' certigis al li pozicion en la historio de [[Konduta scienco|kondutisma scienco]] kaj psikiatrio. [[Dosiero:Oscar Gustave Rejlander (1813—1875) The self portrai.jpg|eta|Memportreto]] [[Dosiero:Rejlander,_Hard_Times.jpg|eta|''Malfacilaj tempoj'', ĉ. 1860.]] [[Dosiero:Oscar-gustave-rejlander_two_ways_of_life_(HR,_sepia).jpg|dekstra|eta|''La du vivmanieroj'', moralisma fotomuntaĵo de la propra verko de Rejlander, 1857.]] [[Dosiero:Alfred_Tennyson,_1st_Baron_Tennyson.jpg|dekstra|eta|Portreto de [[Alfred Tennyson|Alfred Tennyson, 1-a Barono Tennyson]], 1862.]] [[Dosiero:Rejlander,_Oskar_Gustav_-_Fröhliche_Tage_(Zeno_Fotografie).jpg|eta|''Feliĉaj tagoj'', portreto de Rejlander kaj Mary Bull, prenita de Rejlander, ĉ. 1872 ]]La ideoj kaj teknikoj de Oscar Rejlander estis adoptitaj de aliaj fotistoj, kaj li estis rigardata kiel la "patro de arta fotografio" ([[d:Q8962107]]).<ref>{{cite web|last1=Harding|first1=Colin|title=Introducing Oscar Gustave Rejlander, the father of art photography|url=https://blog.scienceandmediamuseum.org.uk/oscar-gustav-rejlander-pioneered-combination-printing/|website=National Science and Media Museum blog|access-date=6 July 2020|date=1 July 2013}}</ref> Kelkajn el la fotoj de Rejlander akiris eminentaj viktoriaj pentristoj, kiel ekzemple [[Lawrence Alma-Tadema]], kaj servis kiel modeloj por iliaj pentraĵoj. En 1872, li ilustris la klasikan traktaton de Darwin ''La Esprimo de la Emocioj en Homo kaj Bestoj''. Tio inkluzivis ''La Bebo de Ginx'' ([[d:Q136408210]]), foton de malgranda, ploranta knabo. Rejlander ankaŭ vendis ĝin kiel [[Poŝtkarto|poŝtkarton]], atingante sian plej grandan komercan sukceson.<ref>Phillip Prodger : La foto de Darwin. Arto kaj fotografio en la teorio de evolucio . Oxford University Press, Novjorko 2009, <nowiki>ISBN 978-0-19-515031-5</nowiki>, p. 111, 130 (anglalingva).</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20021201101142/http://www.geh.org/fm/rejlander/htmlsrc2/rejlander_sld00001.html Domo de George Eastman: Bildkolekto de Oscar Gustave Rejlander] * [http://www.zeno.org/Fotografien/A/Rejlander,+Oskar+Gustav Verkoj de Rejlander] ĉe zeno.org * {{cite web|title=Introducing Oscar Gustave Rejlander, the father of art photography|url=https://blog.scienceandmediamuseum.org.uk/oscar-gustav-rejlander-pioneered-combination-printing/|website=National Science and Media Museum blog|publisher=National Science and Media Museum|last=Harding|first=Colin|date=July 2013|access-date=1 May 2020}} {{Ĝermo|Fotisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rejlander, Oscar Gustave}} [[Kategorio:Britaj fotistoj]] [[Kategorio:Charles Darwin]] hxxdsc9rn7k93nuih8uydozpyu6qcnp 9418732 9418730 2026-07-02T11:11:45Z Sj1mor 12103 9418732 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=[[Fotomuntaĵo]] "Duobla [[memportreto]]"<br> de Oscar Rejlander.}} <!--[[Dosiero:Rejlander,_1873_double_selfportrait.jpeg|dekstra|eta|]]--> '''Oscar Gustave REJLANDER''' (naskiĝis la 19-an de oktobro 1813 en [[Stokholmo]] – mortis la 18-an de januaro 1875 en Clapham, [[Londono]]) estis sved-brita [[Viktorina epoko|viktorinepoka]] [[Fotoarto|artfotisto]] kaj fakulo pri [[Fotomuntaĵo|fotomuntado]]. Lia kunlaboro kun [[Charles Darwin]] pri ''[[The Expression of the Emotions in Man and Animals|"La Esprimo de la Emocioj en Homo kaj Bestoj"]]'' certigis al li pozicion en la historio de [[Konduta scienco|kondutisma scienco]] kaj psikiatrio. La ideoj kaj teknikoj de Oscar Rejlander estis adoptitaj de aliaj fotistoj, kaj li estis rigardata kiel la "patro de arta fotografio" ([[d:Q8962107]]).<ref>{{cite web|last1=Harding|first1=Colin|title=Introducing Oscar Gustave Rejlander, the father of art photography|url=https://blog.scienceandmediamuseum.org.uk/oscar-gustav-rejlander-pioneered-combination-printing/|website=National Science and Media Museum blog|access-date=6 July 2020|date=1 July 2013}}</ref> Kelkajn el la fotoj de Rejlander akiris eminentaj viktoriaj pentristoj, kiel ekzemple [[Lawrence Alma-Tadema]], kaj servis kiel modeloj por iliaj pentraĵoj. En 1872, li ilustris la klasikan traktaton de Darwin ''La Esprimo de la Emocioj en Homo kaj Bestoj''. Tio inkluzivis ''La Bebo de Ginx'' ([[d:Q136408210]]), foton de malgranda, ploranta knabo. Rejlander ankaŭ vendis ĝin kiel [[Poŝtkarto|poŝtkarton]], atingante sian plej grandan komercan sukceson.<ref>Phillip Prodger : La foto de Darwin. Arto kaj fotografio en la teorio de evolucio . Oxford University Press, Novjorko 2009, <nowiki>ISBN 978-0-19-515031-5</nowiki>, p. 111, 130 (anglalingva).</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Oscar Gustave Rejlander (1813—1875) The self portrai.jpg|Memportreto Dosiero:YoungHallamTennyson.png|Foto de juna Hallam Tennyson, ĉ. 1863 Dosiero:Rejlander,_Hard_Times.jpg|''Malfacilaj tempoj'', ĉ. 1860. Dosiero:Oscar-gustave-rejlander_two_ways_of_life_(HR,_sepia).jpg|''La du vivmanieroj'', moralisma fotomuntaĵo de la propra verko de Rejlander, 1857. Dosiero:Alfred_Tennyson,_1st_Baron_Tennyson.jpg|Portreto de [[Alfred Tennyson|Alfred Tennyson, 1-a Barono Tennyson]], 1862. Dosiero:Rejlander,_Oskar_Gustav_-_Fröhliche_Tage_(Zeno_Fotografie).jpg|''Feliĉaj tagoj'', portreto de Rejlander kaj Mary Bull, prenita de Rejlander, ĉ. 1872 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20021201101142/http://www.geh.org/fm/rejlander/htmlsrc2/rejlander_sld00001.html Domo de George Eastman: Bildkolekto de Oscar Gustave Rejlander] * [http://www.zeno.org/Fotografien/A/Rejlander,+Oskar+Gustav Verkoj de Rejlander] ĉe zeno.org * {{cite web|title=Introducing Oscar Gustave Rejlander, the father of art photography|url=https://blog.scienceandmediamuseum.org.uk/oscar-gustav-rejlander-pioneered-combination-printing/|website=National Science and Media Museum blog|publisher=National Science and Media Museum|last=Harding|first=Colin|date=July 2013|access-date=1 May 2020}} {{Ĝermo|Fotisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rejlander, Oscar Gustave}} [[Kategorio:Britaj fotistoj]] [[Kategorio:Charles Darwin]] bgs3621gwt2t9em3i6c4m5akwow27lh 9418734 9418732 2026-07-02T11:18:12Z Sj1mor 12103 9418734 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=[[Fotomuntaĵo]] "Duobla [[memportreto]]"<br> de Oscar Rejlander.}} <!--[[Dosiero:Rejlander,_1873_double_selfportrait.jpeg|dekstra|eta|]]--> '''Oscar Gustave REJLANDER''' (naskiĝis la 19-an de oktobro 1813 en [[Stokholmo]] – mortis la 18-an de januaro 1875 en Clapham, [[Londono]]) estis sved-brita [[Viktorina epoko|viktorinepoka]] [[Fotoarto|artfotisto]] kaj fakulo pri [[Fotomuntaĵo|fotomuntado]]. Lia kunlaboro kun [[Charles Darwin]] pri ''[[The Expression of the Emotions in Man and Animals|"La Esprimo de la Emocioj en Homo kaj Bestoj"]]'' certigis al li pozicion en la historio de [[Konduta scienco|kondutisma scienco]] kaj psikiatrio. Unu el la fondintoj de {{Vikidatumoj|Q851869}} en fotografio.<ref>''Padon T.''&#x20;Truth Beauty, Piktorialism and the Photograph as Art, 1845-1945 (angla) . — Vankuvero: Vancouver Art Gallery, 2008.&nbsp;</ref> Kiel [[Antaŭrafaelismo|antaŭrafaela]] artisto li estis keinto de sentimentalaj ĝenraj scenejaj fotoj kaj inventinto de kompozita (uzante plurajn [[Negativo (fotado)|negativojn]]) presado.<ref>''Vladimir Levaŝov.'' Brita "Arta Fotografio" &#x2F;&#x2F;&#x20;&#x50;&#x72;&#x65;&#x6C;&#x65;&#x67;&#x6F;&#x6A; pri la historio de fotografio.- Trimedia Enhavo, 2014.- 482p.- <nowiki>ISBN 978-5-903788-63-7</nowiki> .</ref> La ideoj kaj teknikoj de Oscar Rejlander estis adoptitaj de aliaj fotistoj, kaj li estis rigardata kiel la "patro de arta fotografio" ([[d:Q8962107]]).<ref>{{cite web|last1=Harding|first1=Colin|title=Introducing Oscar Gustave Rejlander, the father of art photography|url=https://blog.scienceandmediamuseum.org.uk/oscar-gustav-rejlander-pioneered-combination-printing/|website=National Science and Media Museum blog|access-date=6 July 2020|date=1 July 2013}}</ref> Kelkajn el la fotoj de Rejlander akiris eminentaj viktoriaj pentristoj, kiel ekzemple [[Lawrence Alma-Tadema]], kaj servis kiel modeloj por iliaj pentraĵoj. En 1872, li ilustris la klasikan traktaton de Darwin ''La Esprimo de la Emocioj en Homo kaj Bestoj''. Tio inkluzivis ''La Bebo de Ginx'' ([[d:Q136408210]]), foton de malgranda, ploranta knabo. Rejlander ankaŭ vendis ĝin kiel [[Poŝtkarto|poŝtkarton]], atingante sian plej grandan komercan sukceson.<ref>Phillip Prodger : La foto de Darwin. Arto kaj fotografio en la teorio de evolucio . Oxford University Press, Novjorko 2009, <nowiki>ISBN 978-0-19-515031-5</nowiki>, p. 111, 130 (anglalingva).</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Oscar Gustave Rejlander (1813—1875) The self portrai.jpg|Memportreto Dosiero:YoungHallamTennyson.png|Foto de juna Hallam Tennyson, ĉ. 1863 Dosiero:Rejlander,_Hard_Times.jpg|''Malfacilaj tempoj'', ĉ. 1860. Dosiero:Oscar-gustave-rejlander_two_ways_of_life_(HR,_sepia).jpg|''La du vivmanieroj'', moralisma fotomuntaĵo de la propra verko de Rejlander, 1857. Dosiero:Alfred_Tennyson,_1st_Baron_Tennyson.jpg|Portreto de [[Alfred Tennyson|Alfred Tennyson, 1-a Barono Tennyson]], 1862. Dosiero:Rejlander,_Oskar_Gustav_-_Fröhliche_Tage_(Zeno_Fotografie).jpg|''Feliĉaj tagoj'', portreto de Rejlander kaj Mary Bull, prenita de Rejlander, ĉ. 1872 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20021201101142/http://www.geh.org/fm/rejlander/htmlsrc2/rejlander_sld00001.html Domo de George Eastman: Bildkolekto de Oscar Gustave Rejlander] * [http://www.zeno.org/Fotografien/A/Rejlander,+Oskar+Gustav Verkoj de Rejlander] ĉe zeno.org * {{cite web|title=Introducing Oscar Gustave Rejlander, the father of art photography|url=https://blog.scienceandmediamuseum.org.uk/oscar-gustav-rejlander-pioneered-combination-printing/|website=National Science and Media Museum blog|publisher=National Science and Media Museum|last=Harding|first=Colin|date=July 2013|access-date=1 May 2020}} {{Ĝermo|Fotisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rejlander, Oscar Gustave}} [[Kategorio:Britaj fotistoj]] [[Kategorio:Charles Darwin]] b4wen06a1er10rtoo5mgobn4benf8an 0 948781 9418724 2026-07-02T11:01:15Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Oscar Gustave Rejlander]] 9418724 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Oscar Gustave Rejlander]] spm0525lrdmiagpx21nskn1i0z6ls0u 1 948782 9418735 2026-07-02T11:18:27Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ nova sekcio 9418735 wikitext text/x-wiki == Fontoj == Aldono el la germana kaj rusa. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 11:18, 2 jul. 2026 (UTC) h9eejoos16rgp9c891mr17hriexgait 0 948783 9418737 2026-07-02T11:22:50Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1362183167|Antoine Claudet]]" 9418737 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Ada_Byron_daguerreotype_by_Antoine_Claudet_1843_or_1850_-_cropped.png|dekstra|eta|Dagerotipo de [[Ada Lovelace|Ada Byron]] fare de Claudet, {{Ĉirkaŭ|1843}} .]] '''Antoine François Jean CLAUDET''' (naskiĝis la 18-an de aŭgusto 1797 en [[La Croix-Rousse]] – mortis la 27-an de decembro 1867 en [[Londono]])<ref>http://authorities.loc.gov/webvoy.htm Anglo-American Name Authority File, s.v. "Claudet, A.", LC Control Number nr 88000067, cited 10 February 2006</ref><ref>http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=Claudet%2C+Antoine&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500024177 Union List of Artists Names, s.v. "Claudet, Antoine", cited 10 February 2006</ref> estis franca [[Fotografio|fotisto]] kaj [[artisto]] aktiva en [[Londono]], kiu produktis [[Dagerotipio|dagerotipojn]]. [[Kategorio:Francaj fotistoj]] 1vc9gbs266v1agem1lj5mqm5mwafr81 9418738 9418737 2026-07-02T11:23:27Z Sj1mor 12103 9418738 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Ada_Byron_daguerreotype_by_Antoine_Claudet_1843_or_1850_-_cropped.png|dekstra|eta|Dagerotipo de [[Ada Lovelace|Ada Byron]] fare de Claudet, {{Ĉirkaŭ|1843}} .]] '''Antoine François Jean CLAUDET''' (naskiĝis la 18-an de aŭgusto 1797 en [[La Croix-Rousse]] – mortis la 27-an de decembro 1867 en [[Londono]])<ref>http://authorities.loc.gov/webvoy.htm Anglo-American Name Authority File, s.v. "Claudet, A.", LC Control Number nr 88000067, cited 10 February 2006</ref><ref>http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=Claudet%2C+Antoine&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500024177 Union List of Artists Names, s.v. "Claudet, Antoine", cited 10 February 2006</ref> estis franca [[Fotografio|fotisto]] kaj [[artisto]] aktiva en [[Londono]], kiu produktis [[Dagerotipio|dagerotipojn]]. == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Fotisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Claudet, Antoine}} [[Kategorio:Francaj fotistoj]] e1u3iydpk2tsymipy59ekpepmy6r1ge 9418742 9418738 2026-07-02T11:31:30Z Sj1mor 12103 9418742 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Antoine François Jean CLAUDET''' (naskiĝis la 18-an de aŭgusto 1797 en [[La Croix-Rousse]] – mortis la 27-an de decembro 1867 en [[Londono]])<ref>http://authorities.loc.gov/webvoy.htm Anglo-American Name Authority File, s.v. "Claudet, A.", LC Control Number nr 88000067, cited 10 February 2006</ref><ref>http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=Claudet%2C+Antoine&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500024177 Union List of Artists Names, s.v. "Claudet, Antoine", cited 10 February 2006</ref> estis franca [[Fotografio|fotisto]] kaj [[artisto]] aktiva en [[Londono]], kiu produktis [[Dagerotipio|dagerotipojn]]. Li estis la unua, kiu akiris dagerotipan licencon en Anglio, kaj povas esti konsiderata la unua brita fotisto. == Galerio == <gallery widths="140" heights="180" class="center" caption="[[Dagerotipio|Dagerotipoj]] de famaj samtempuloj"> Dosiero:Ada_Byron_daguerreotype_by_Antoine_Claudet_1843_or_1850.jpg|[[Ada Lovelace]], 1843 aŭ 1850 Dosiero:Fanny_Richomme_née_Claudet.jpg|Fanny Richmond Dosiero:Mary,_Duchess_of_Gloucester_and_Edinburgh.jpg|{{Q|Q60511}} (Maria de Britio, Irlando kaj Hanovro) Dosiero:Claudet,_Antoine_(1797-1867)_-_Maria_Amelia_di_Borbone-Napoli_(1782-1866)_Regina_dei_francesi.jpg|{{Q|Q231457}} Dosiero:William_Henry_Fox_Talbot_(8385714861).jpg|[[William Henry Fox Talbot]], 1844 Dosiero:Hemi_Pomara_-_1846_daguerreotype_by_Antoine_Claudet.webp|Hemi Pomara, 1846 Dosiero:Charles_Dickens_by_Claudet,_1852.jpg|[[Charles Dickens]], 1852 Dosiero:Charles_Babbage_by_Antoine_Claudet.jpg|[[Charles Babbage]], inter 1847 kaj 1851 Dosiero:Portrait_of_the_Duke_of_Wellington,_1844.jpg|[[Arthur Wellesley, 1-a duko de Wellington]], 1844 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Fotisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Claudet, Antoine}} [[Kategorio:Francaj fotistoj]] 19ss390u4hx7xv4q7k02f42e611wkz7 9418745 9418742 2026-07-02T11:35:39Z Sj1mor 12103 9418745 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Antoine François Jean CLAUDET''' (naskiĝis la 18-an de aŭgusto 1797 en [[La Croix-Rousse]] – mortis la 27-an de decembro 1867 en [[Londono]])<ref>http://authorities.loc.gov/webvoy.htm Anglo-American Name Authority File, s.v. "Claudet, A.", LC Control Number nr 88000067, cited 10 February 2006</ref><ref>http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=Claudet%2C+Antoine&role=&nation=&prev_page=1&subjectid=500024177 Union List of Artists Names, s.v. "Claudet, Antoine", cited 10 February 2006</ref> estis franca [[Fotografio|fotisto]] kaj [[artisto]] aktiva en [[Londono]], kiu produktis [[Dagerotipio|dagerotipojn]]. Li estis la unua, kiu akiris dagerotipan licencon en Anglio, kaj povas esti konsiderata la unua brita fotisto. En 1848, li fabrikis [[Fotometrio (optiko)|fotometron]], mezurilon por lumeco, por pli bone kalkuli la ĝustan ekspontempon. En 1849, li fabrikis fokusometron, fokushelpon, por ebligi pli precizan fokusadon, kio estas aparte grava en portretfotarto.<ref>A. Brothers: ''Photography: Its History, Processes, Apparatus, and Materials: Comprising Working Details of All the More Important Methods''. C. Griffin, limited, 1899, S. 225 ([[iarchive:photographyitshi00brotuoft|archive.org]], prenita la 20-an de aŭgusto 2017).</ref> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150" caption="[[Dagerotipio|Dagerotipoj]] de famaj samtempuloj"> Dosiero:Ada_Byron_daguerreotype_by_Antoine_Claudet_1843_or_1850.jpg|[[Ada Lovelace]], 1843 aŭ 1850 Dosiero:Fanny_Richomme_née_Claudet.jpg|Fanny Richmond Dosiero:Mary,_Duchess_of_Gloucester_and_Edinburgh.jpg|{{Q|Q60511}} (Maria de Britio, Irlando kaj Hanovro) Dosiero:Claudet,_Antoine_(1797-1867)_-_Maria_Amelia_di_Borbone-Napoli_(1782-1866)_Regina_dei_francesi.jpg|{{Q|Q231457}} Dosiero:William_Henry_Fox_Talbot_(8385714861).jpg|[[William Henry Fox Talbot]], 1844 Dosiero:Hemi_Pomara_-_1846_daguerreotype_by_Antoine_Claudet.webp|Hemi Pomara, 1846 Dosiero:Charles_Dickens_by_Claudet,_1852.jpg|[[Charles Dickens]], 1852 Dosiero:Charles_Babbage_by_Antoine_Claudet.jpg|[[Charles Babbage]], inter 1847 kaj 1851 Dosiero:Portrait_of_the_Duke_of_Wellington,_1844.jpg|[[Arthur Wellesley, 1-a duko de Wellington]], 1844 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Fotisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Claudet, Antoine}} [[Kategorio:Francaj fotistoj]] n7jsy86kll8pu1r6x9spw93uk36o4jc 0 948784 9418741 2026-07-02T11:31:28Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Amazonia momoto |koloro = pink |dosiero = 500px photo (94339109), crop.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = ''[[Momotus]]'' |genro aŭtoritato = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 |specio = '''Amazonia momoto''' ''M. momota'' |statuso = LC |..." 9418741 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Amazonia momoto |koloro = pink |dosiero = 500px photo (94339109), crop.jpg |priskribo de dosiero = |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Momotedoj]] ''Momotidae'' |genro = ''[[Momotus]]'' |genro aŭtoritato = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 |specio = '''Amazonia momoto''' ''M. momota'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Momotus momota'' |volume=2016 |article-number=e.T61634607A95173087 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T61634607A95173087.en |access-date=7a de Oktobro 2023}}</ref> |dunomo = ''Momotus momota'' |dunomo aŭtoritato = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[1766]]) |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = | sinonimo = ''Ramphastos momota'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1766}} |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Momotus momota dist.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Amazonia momoto''' (''Momotus momota'') estas [[specio]] de birdo en la momota familio [[Momotedoj]]. Ĝi estas unu el sep specioj en la [[genro]] ''Momotus''. Ĝi troviĝas en [[Amazona Rivero|Amazoniaj]] malaltaj teroj kaj [[Andoj|Andaj]] malaltaj montetoj el orienta Venezuelo ĝis orienta Brazilo kaj nordorienta Argentino.<ref name=IOC11.1>{{cite web |url=https://www.worldbirdnames.org/ |title=IOC World Bird List (v 11.1) |last1=Gill |first1= F. |last2=Donsker|first2=D.|last3=Rasmussen |first3=P. |date=Januaro 2021 |access-date=14a de Januaro, 2021 }}</ref> ==Taksonomio kaj sistematiko== The Amazonian motmot and the [[blue-capped motmot|blue-capped]] (''Momotus coeruleiceps''), [[whooping motmot|whooping]] (''M.&nbsp;subrufrescens''), [[Trinidad motmot|Trinidad]] (''M.&nbsp;bahamensis''), [[Lesson's motmot|Lesson's]] (''M.&nbsp;lessonii''), and [[Andean motmot]]s (''M.&nbsp;aequatorialis'') were all at one time considered conspecific.<ref name=SACClist>Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, and K. J. Zimmer. Version 19 January 2021. A classification of the bird species of South America. American Ornithological Society. https://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline.htm retrieved January 19, 2021</ref><ref name=AMMO-BOW>Orzechowski, S. C. and T. S. Schulenberg (2020). Amazonian Motmot (''Momotus momota''), version 1.0. In Birds of the World (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.bucmot4.01 retrieved May 5, 2021</ref><ref name=Stiles>{{cite journal|last=Stiles |first=F. Gary |date=2009 |title=A review of the genus ''Momotus'' (Coraciiformes:Momotidae) in Northern South America and adjacent areas |url=http://www.coraciiformestag.com/Research/Motmot/momotustaxonomy.pdf |journal=Ornitología Colombiana | volume=8 | pages=29–75 | issn=1794-0915 |access-date=May 5, 2021}}</ref> The Amazonian motmot has nine recognized subspecies; they are listed in the "Distribution and habitat" section below.<ref name=IOC11.1/> ==Aspekto== [[file:Momotus momota -Los Amigos Conservation Concession, Madre de Dios, Peru -head-8.jpg|thumb|left|Close-up view of the head]] The Amazonian motmot's plumage varies among the subspecies. The bodies of all are shades of green. All have a long tail that has extended feathers with racquet tips that are green or black. Most have a black eyemask, though their size and shape differ. The central crown is black and surrounded or partially bordered by a blue band. The nominate subspecies has a chestnut nape. ''Momotus momota ignobilis'' and ''M.&nbsp;m.&nbsp;cametensis'' have more extensive chestnut on the neck and face.<ref name=AMMO-BOW/> ==Distribuo kaj habitato== The Amazonian motmot is widely distributed in South America east of the Andes. Nine subspecies are recognized:<ref name=IOC11.1/> *''Momotus momota momota'' — eastern [[Venezuela]], [[Guyana]], [[Suriname]], [[French Guiana]], and northern [[Brazil]] *''M. m. microstephanus'' — southeastern [[Colombia]], eastern [[Ecuador]], and northwestern Brazil *''M. m. ignobilis'' — eastern [[Peru]] and western Brazil *''M. m. nattereri'' — northeastern [[Bolivia]] *''M. m. simplex'' — western to west central Brazil south of the Amazon *''M. m. cametensis'' — north central Brazil *''M. m. parensis'' — northeastern Brazil *''M. m. marcgravianus'' — eastern Brazil *''M. m. pilcomajensis'' — southern Bolivia, southern Brazil, and northwestern [[Argentina]] Throughout its range the Amazonian motmot inhabits the interior and edges of humid lowland forest. It is found up to {{convert|1200|m|ft|abbr=on}} in Venezuela, to {{convert|1000|m|ft|abbr=on}} in Ecuador, and to {{convert|750|m|ft|abbr=on}} in Peru.<ref name=AMMO-BOW/> ==Kutimaro== ===Manĝado=== The Amazonian motmot is omnivorous. It has been documented eating insects and other [[arthropod]]s, small mammals and reptiles, and fruit.<ref name=AMMO-BOW/> ===Reproduktado=== Like most [[Coraciiformes]], the Amazonian motmot nests in long tunnels in earth banks. Very little else is known about its breeding [[phenology]].<ref name=AMMO-BOW/> == Referencoj == * Fry, Fry kaj Harris, ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' (1992) ISBN 0-7136-1410-8 {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Momotus momota}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] [[Kategorio:Birdoj de Sudameriko]] [[Kategorio:Birdoj de Brazilo]] kffkhou28jovleq32998b8retmj98mr 0 948785 9418743 2026-07-02T11:33:08Z Kani 670 Alidirektigis al [[Amazonia momoto]] 9418743 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Amazonia momoto]] l2a1d9ahjrsjdg51kzocajgrwa7in0v 1 948786 9418746 2026-07-02T11:36:23Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ nova sekcio 9418746 wikitext text/x-wiki == Fontoj == Aldono el la germana. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 11:36, 2 jul. 2026 (UTC) iiwkyxjdzjl525yvd5pehjypoc531sd 0 948787 9418748 2026-07-02T11:44:08Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1331221723|Gustaaf Wappers]]" 9418748 wikitext text/x-wiki '''Egide Charles Gustave, [[Barono]] WAPPERS''' (naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1803{{Streketo}}en [[Antverpeno]] mortis la 6-an de decembro 1874 en [[Parizo]]) estis belga pentristo. Lia verkaro estas ĝenerale konsiderata flandra kaj li subskribis sian verkon per la nederlanda formo de sia nomo, '''Gustaaf Wappers'''.<ref name="E-K-G-Wappers2">Noto: La pentristo estas konata per unu aŭ pluraj antaŭnomoj, en la angla ĉefe en iliaj franclingvaj versioj: Gustave aŭ malpli ofte plene Egide Charles Gustave - kvankam naskita en la flandra urbo Antverpeno kiel Egidius Karel Gustaaf Wappers, kaj internacie ankaŭ konata kiel tia, kvankam pli ofte kiel [http://www.artdreamguide.com/_hist/_cronologia/1803-pers.htm ''Gustaaf Wappers''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707164428/http://www.artdreamguide.com/_hist/_cronologia/1803-pers.htm|date=7 July 2011}}. [http://www.christies.com/LotFinder/lot_details.aspx?intObjectID=4367338 La pli malofta literumado kiel 'Gustaf' iom similas al kutima prononco en la dialekto de Antverpeno, kaj aperas en subskriboj ĉe la malantaŭo de pentraĵoj]. La barona titolo, kiun li ricevis, troviĝas inter antaŭnomo(j) kaj familia nomo. Vidu ekz.: [http://www.artfact.com/artist/wappers-gustaf-cgw7gqa443 www.artfact.com]</ref><ref name="insecula2">{{Cite web|url=http://www.insecula.com/oeuvre/O0025869.html|title=Guide de visite : Episode des journées de septembre 1830 sur la place de l'Hôtel de Ville de Bruxelles|work=Musée d'Art Ancien (Musées royaux des Beaux-Arts de Belgique): Peinture flamande – Ecoles du Nord: XIXème siècle en Belgique|language=fr|publisher=Insecula, Thailand|access-date=16 February 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713040724/http://www.insecula.com/oeuvre/O0025869.html|archive-date=13 July 2011}}</ref> [[Dosiero:Gustave_Wappers_-_Episode_of_the_September_Days_1830,_on_the_Grand_Place_of_Brussels_-_Google_Art_Project.jpg|maldekstra|eta|325x325ra|''[[:en:Episode_of_the_Belgian_Revolution_of_1830|Epizodo de la Belga Revolucio de 1830]]'', 1835. [[Reĝaj muzeoj por Belaj Artoj de Belgio|Reĝaj Muzeoj de Belartoj de Belgio, Bruselo]] .]] Li ekspoziciis sian majstraĵon, "Epizodon de la Belga Revolucio de 1830" aŭ pli ĝuste "Epizodon de la septembraj tagoj de 1830 sur la Granda Placo de Bruselo", ( [[Reĝaj muzeoj por Belaj Artoj de Belgio|Reĝa Muzeo de Belartoj de Belgio]], [[Bruselo]] ) ĉe la Antverpena Salono en 1834. Li poste estis nomumita pentristo de [[Leopoldo la 1-a (Belgio)|Leopoldo, Reĝo de la Belgoj]]. Je la morto de Matthieu-Ignace Van Brée en 1839 li estis levita al direktoro de la Antverpena Akademio. Kiel instruisto ĉe la Antverpena Akademio li trejnis grandan nombron da lernantoj, inkluzive de [[Ford Madox Brown]], Jozef Van Lerius, [[Lawrence Alma-Tadema]], William Duffield, Emil Hünten, la ĉeĥa [[Historia pentrarto|historia pentristo]] Karel Javůrek, Jaroslav Čermák, Ludwig von Hagn, Josephus Laurentius Dyckmans, Eugene van Maldeghem, [[Ferdinand Pauwels]] kaj Jacob Jacobs. [[Dosiero:Gustaf_Wappers_(1803-74)_-_"Souvenir_d'Anvers"_-_RCIN_406303_-_Royal_Collection.jpg|eta|325x325ra|''Suveniro de Antverpeno'' (1843)]] == Galerio == <gallery mode="nolines" widths="400" heights="200"> Dosiero:Anthonie_van_Dijck_verliefd_op_zijn_model_Rijksmuseum_SK-A-1159.jpeg|alternative=Anthony van Dyck wooing his Model, 1827| [[Antoon van Dyck|Antonio van Dyck]] svatante sian modelon, 1827 Dosiero:Christopher_Columbus_in_chains_2000_NYE_08355_0008_000(125331).jpg|alternative=Christopher Columbus in Chains, 1846| ''[[Kristoforo Kolumbo]] en ĉenoj'', 1846 Dosiero:Gustave_Wappers_-_Le_Dauphin_au_Temple.jpg|alternative=The Dauphin in the Temple Prison, 1850| ''La [[Daŭfeno]] en la templa malliberejo'', 1850 Dosiero:Gustaaf_Wappers_Boccaccio.jpg|alternative=Giovanni Boccaccio reads The Decameron to Joanna of Naples, 1868| [[Giovanni Boccaccio]] legas [[Dekamerono|La Dekamerono]] al Johana de Napolo, 1868 Dosiero:Portret_van_Marie-Louise,_Koningin_der_Belgen.jpg|alternative=Marie-Louise, Queen of the Belgians, 1855| Maria-Luizo, Reĝino de la Belgoj, 1855 Dosiero:Jonge_kunstenares_in_mijmering,_Gustave_Wappers,_1857,_Koninklijk_Museum_voor_Schone_Kunsten_Antwerpen,_1187.jpg|alternative=Young artist in reverie, 1857| Juna artisto en revado, 1857 Dosiero:Gustaf_Wappers_Le_Camoens.jpg|alternative=Luís de Camões and his guide, 1855| [[Luís de Camões]] kaj lia gvidisto, 1855 Dosiero:Gustave_Wappers_-_The_Shulammite.jpg|alternative=The Shulammite, 1870| La {{Q|Q2364291}}, 1870 </gallery> [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] [[Kategorio:Belgaj baronoj]] o2toobsf3hmgsq6pkx7j0xheou4hn9m 9418749 9418748 2026-07-02T11:44:52Z Sj1mor 12103 9418749 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Egide Charles Gustave, [[Barono]] WAPPERS''' (naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1803{{Streketo}}en [[Antverpeno]] mortis la 6-an de decembro 1874 en [[Parizo]]) estis belga pentristo. Lia verkaro estas ĝenerale konsiderata flandra kaj li subskribis sian verkon per la nederlanda formo de sia nomo, '''Gustaaf Wappers'''.<ref name="E-K-G-Wappers2">Noto: La pentristo estas konata per unu aŭ pluraj antaŭnomoj, en la angla ĉefe en iliaj franclingvaj versioj: Gustave aŭ malpli ofte plene Egide Charles Gustave - kvankam naskita en la flandra urbo Antverpeno kiel Egidius Karel Gustaaf Wappers, kaj internacie ankaŭ konata kiel tia, kvankam pli ofte kiel [http://www.artdreamguide.com/_hist/_cronologia/1803-pers.htm ''Gustaaf Wappers''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707164428/http://www.artdreamguide.com/_hist/_cronologia/1803-pers.htm|date=7 July 2011}}. [http://www.christies.com/LotFinder/lot_details.aspx?intObjectID=4367338 La pli malofta literumado kiel 'Gustaf' iom similas al kutima prononco en la dialekto de Antverpeno, kaj aperas en subskriboj ĉe la malantaŭo de pentraĵoj]. La barona titolo, kiun li ricevis, troviĝas inter antaŭnomo(j) kaj familia nomo. Vidu ekz.: [http://www.artfact.com/artist/wappers-gustaf-cgw7gqa443 www.artfact.com]</ref><ref name="insecula2">{{Cite web|url=http://www.insecula.com/oeuvre/O0025869.html|title=Guide de visite : Episode des journées de septembre 1830 sur la place de l'Hôtel de Ville de Bruxelles|work=Musée d'Art Ancien (Musées royaux des Beaux-Arts de Belgique): Peinture flamande – Ecoles du Nord: XIXème siècle en Belgique|language=fr|publisher=Insecula, Thailand|access-date=16 February 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713040724/http://www.insecula.com/oeuvre/O0025869.html|archive-date=13 July 2011}}</ref> [[Dosiero:Gustave_Wappers_-_Episode_of_the_September_Days_1830,_on_the_Grand_Place_of_Brussels_-_Google_Art_Project.jpg|maldekstra|eta|325x325ra|''[[:en:Episode_of_the_Belgian_Revolution_of_1830|Epizodo de la Belga Revolucio de 1830]]'', 1835. [[Reĝaj muzeoj por Belaj Artoj de Belgio|Reĝaj Muzeoj de Belartoj de Belgio, Bruselo]] .]] Li ekspoziciis sian majstraĵon, "Epizodon de la Belga Revolucio de 1830" aŭ pli ĝuste "Epizodon de la septembraj tagoj de 1830 sur la Granda Placo de Bruselo", ( [[Reĝaj muzeoj por Belaj Artoj de Belgio|Reĝa Muzeo de Belartoj de Belgio]], [[Bruselo]] ) ĉe la Antverpena Salono en 1834. Li poste estis nomumita pentristo de [[Leopoldo la 1-a (Belgio)|Leopoldo, Reĝo de la Belgoj]]. Je la morto de Matthieu-Ignace Van Brée en 1839 li estis levita al direktoro de la Antverpena Akademio. Kiel instruisto ĉe la Antverpena Akademio li trejnis grandan nombron da lernantoj, inkluzive de [[Ford Madox Brown]], Jozef Van Lerius, [[Lawrence Alma-Tadema]], William Duffield, Emil Hünten, la ĉeĥa [[Historia pentrarto|historia pentristo]] Karel Javůrek, Jaroslav Čermák, Ludwig von Hagn, Josephus Laurentius Dyckmans, Eugene van Maldeghem, [[Ferdinand Pauwels]] kaj Jacob Jacobs. [[Dosiero:Gustaf_Wappers_(1803-74)_-_"Souvenir_d'Anvers"_-_RCIN_406303_-_Royal_Collection.jpg|eta|325x325ra|''Suveniro de Antverpeno'' (1843)]] == Galerio == <gallery mode="nolines" widths="400" heights="200"> Dosiero:Anthonie_van_Dijck_verliefd_op_zijn_model_Rijksmuseum_SK-A-1159.jpeg|alternative=Anthony van Dyck wooing his Model, 1827| [[Antoon van Dyck|Antonio van Dyck]] svatante sian modelon, 1827 Dosiero:Christopher_Columbus_in_chains_2000_NYE_08355_0008_000(125331).jpg|alternative=Christopher Columbus in Chains, 1846| ''[[Kristoforo Kolumbo]] en ĉenoj'', 1846 Dosiero:Gustave_Wappers_-_Le_Dauphin_au_Temple.jpg|alternative=The Dauphin in the Temple Prison, 1850| ''La [[Daŭfeno]] en la templa malliberejo'', 1850 Dosiero:Gustaaf_Wappers_Boccaccio.jpg|alternative=Giovanni Boccaccio reads The Decameron to Joanna of Naples, 1868| [[Giovanni Boccaccio]] legas [[Dekamerono|La Dekamerono]] al Johana de Napolo, 1868 Dosiero:Portret_van_Marie-Louise,_Koningin_der_Belgen.jpg|alternative=Marie-Louise, Queen of the Belgians, 1855| Maria-Luizo, Reĝino de la Belgoj, 1855 Dosiero:Jonge_kunstenares_in_mijmering,_Gustave_Wappers,_1857,_Koninklijk_Museum_voor_Schone_Kunsten_Antwerpen,_1187.jpg|alternative=Young artist in reverie, 1857| Juna artisto en revado, 1857 Dosiero:Gustaf_Wappers_Le_Camoens.jpg|alternative=Luís de Camões and his guide, 1855| [[Luís de Camões]] kaj lia gvidisto, 1855 Dosiero:Gustave_Wappers_-_The_Shulammite.jpg|alternative=The Shulammite, 1870| La {{Q|Q2364291}}, 1870 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Belgo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wappers, Gustave}} [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] [[Kategorio:Belgaj baronoj]] jf1bq477tlwbv65m91r3bwlmlpvttj9 9418750 9418749 2026-07-02T11:46:14Z Sj1mor 12103 9418750 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Egide Charles Gustave, [[Barono]] WAPPERS''' (naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1803{{Streketo}}en [[Antverpeno]] mortis la 6-an de decembro 1874 en [[Parizo]]) estis belga pentristo. Lia verkaro estas ĝenerale konsiderata flandra kaj li subskribis sian verkon per la nederlanda formo de sia nomo, '''Gustaaf Wappers'''.<ref name="E-K-G-Wappers2">Noto: La pentristo estas konata per unu aŭ pluraj antaŭnomoj, en la angla ĉefe en iliaj franclingvaj versioj: Gustave aŭ malpli ofte plene Egide Charles Gustave - kvankam naskita en la flandra urbo Antverpeno kiel Egidius Karel Gustaaf Wappers, kaj internacie ankaŭ konata kiel tia, kvankam pli ofte kiel [http://www.artdreamguide.com/_hist/_cronologia/1803-pers.htm ''Gustaaf Wappers''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707164428/http://www.artdreamguide.com/_hist/_cronologia/1803-pers.htm|date=7 July 2011}}. [http://www.christies.com/LotFinder/lot_details.aspx?intObjectID=4367338 La pli malofta literumado kiel 'Gustaf' iom similas al kutima prononco en la dialekto de Antverpeno, kaj aperas en subskriboj ĉe la malantaŭo de pentraĵoj]. La barona titolo, kiun li ricevis, troviĝas inter antaŭnomo(j) kaj familia nomo. Vidu ekz.: [http://www.artfact.com/artist/wappers-gustaf-cgw7gqa443 www.artfact.com]</ref><ref name="insecula2">{{Cite web|url=http://www.insecula.com/oeuvre/O0025869.html|title=Guide de visite : Episode des journées de septembre 1830 sur la place de l'Hôtel de Ville de Bruxelles|work=Musée d'Art Ancien (Musées royaux des Beaux-Arts de Belgique): Peinture flamande – Ecoles du Nord: XIXème siècle en Belgique|language=fr|publisher=Insecula, Thailand|access-date=16 February 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713040724/http://www.insecula.com/oeuvre/O0025869.html|archive-date=13 July 2011}}</ref> [[Dosiero:Gustave_Wappers_-_Episode_of_the_September_Days_1830,_on_the_Grand_Place_of_Brussels_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|280ra|''[[:en:Episode_of_the_Belgian_Revolution_of_1830|Epizodo de la Belga Revolucio de 1830]]'', 1835. [[Reĝaj muzeoj por Belaj Artoj de Belgio|Reĝaj Muzeoj de Belartoj de Belgio, Bruselo]] .]] Li ekspoziciis sian majstraĵon, "Epizodon de la Belga Revolucio de 1830" aŭ pli ĝuste "Epizodon de la septembraj tagoj de 1830 sur la Granda Placo de Bruselo", ( [[Reĝaj muzeoj por Belaj Artoj de Belgio|Reĝa Muzeo de Belartoj de Belgio]], [[Bruselo]] ) ĉe la Antverpena Salono en 1834. Li poste estis nomumita pentristo de [[Leopoldo la 1-a (Belgio)|Leopoldo, Reĝo de la Belgoj]]. Je la morto de Matthieu-Ignace Van Brée en 1839 li estis levita al direktoro de la Antverpena Akademio. Kiel instruisto ĉe la Antverpena Akademio li trejnis grandan nombron da lernantoj, inkluzive de [[Ford Madox Brown]], Jozef Van Lerius, [[Lawrence Alma-Tadema]], William Duffield, Emil Hünten, la ĉeĥa [[Historia pentrarto|historia pentristo]] Karel Javůrek, Jaroslav Čermák, Ludwig von Hagn, Josephus Laurentius Dyckmans, Eugene van Maldeghem, [[Ferdinand Pauwels]] kaj Jacob Jacobs. [[Dosiero:Gustaf_Wappers_(1803-74)_-_"Souvenir_d'Anvers"_-_RCIN_406303_-_Royal_Collection.jpg|eta|325x325ra|''Suveniro de Antverpeno'' (1843)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Anthonie_van_Dijck_verliefd_op_zijn_model_Rijksmuseum_SK-A-1159.jpeg|alternative=Anthony van Dyck wooing his Model, 1827| [[Antoon van Dyck|Antonio van Dyck]] svatante sian modelon, 1827 Dosiero:Christopher_Columbus_in_chains_2000_NYE_08355_0008_000(125331).jpg|alternative=Christopher Columbus in Chains, 1846| ''[[Kristoforo Kolumbo]] en ĉenoj'', 1846 Dosiero:Gustave_Wappers_-_Le_Dauphin_au_Temple.jpg|alternative=The Dauphin in the Temple Prison, 1850| ''La [[Daŭfeno]] en la templa malliberejo'', 1850 Dosiero:Gustaaf_Wappers_Boccaccio.jpg|alternative=Giovanni Boccaccio reads The Decameron to Joanna of Naples, 1868| [[Giovanni Boccaccio]] legas [[Dekamerono|La Dekamerono]] al Johana de Napolo, 1868 Dosiero:Portret_van_Marie-Louise,_Koningin_der_Belgen.jpg|alternative=Marie-Louise, Queen of the Belgians, 1855| Maria-Luizo, Reĝino de la Belgoj, 1855 Dosiero:Jonge_kunstenares_in_mijmering,_Gustave_Wappers,_1857,_Koninklijk_Museum_voor_Schone_Kunsten_Antwerpen,_1187.jpg|alternative=Young artist in reverie, 1857| Juna artisto en revado, 1857 Dosiero:Gustaf_Wappers_Le_Camoens.jpg|alternative=Luís de Camões and his guide, 1855| [[Luís de Camões]] kaj sia gvidisto, 1855 Dosiero:Gustave_Wappers_-_The_Shulammite.jpg|alternative=The Shulammite, 1870| La {{Q|Q2364291}}, 1870 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Belgo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wappers, Gustave}} [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] [[Kategorio:Belgaj baronoj]] pw7jq2u1m8arezqxj8z22lkrnglfaww 9418752 9418750 2026-07-02T11:47:27Z Sj1mor 12103 /* Galerio */ 9418752 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Egide Charles Gustave, [[Barono]] WAPPERS''' (naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1803{{Streketo}}en [[Antverpeno]] mortis la 6-an de decembro 1874 en [[Parizo]]) estis belga pentristo. Lia verkaro estas ĝenerale konsiderata flandra kaj li subskribis sian verkon per la nederlanda formo de sia nomo, '''Gustaaf Wappers'''.<ref name="E-K-G-Wappers2">Noto: La pentristo estas konata per unu aŭ pluraj antaŭnomoj, en la angla ĉefe en iliaj franclingvaj versioj: Gustave aŭ malpli ofte plene Egide Charles Gustave - kvankam naskita en la flandra urbo Antverpeno kiel Egidius Karel Gustaaf Wappers, kaj internacie ankaŭ konata kiel tia, kvankam pli ofte kiel [http://www.artdreamguide.com/_hist/_cronologia/1803-pers.htm ''Gustaaf Wappers''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707164428/http://www.artdreamguide.com/_hist/_cronologia/1803-pers.htm|date=7 July 2011}}. [http://www.christies.com/LotFinder/lot_details.aspx?intObjectID=4367338 La pli malofta literumado kiel 'Gustaf' iom similas al kutima prononco en la dialekto de Antverpeno, kaj aperas en subskriboj ĉe la malantaŭo de pentraĵoj]. La barona titolo, kiun li ricevis, troviĝas inter antaŭnomo(j) kaj familia nomo. Vidu ekz.: [http://www.artfact.com/artist/wappers-gustaf-cgw7gqa443 www.artfact.com]</ref><ref name="insecula2">{{Cite web|url=http://www.insecula.com/oeuvre/O0025869.html|title=Guide de visite : Episode des journées de septembre 1830 sur la place de l'Hôtel de Ville de Bruxelles|work=Musée d'Art Ancien (Musées royaux des Beaux-Arts de Belgique): Peinture flamande – Ecoles du Nord: XIXème siècle en Belgique|language=fr|publisher=Insecula, Thailand|access-date=16 February 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713040724/http://www.insecula.com/oeuvre/O0025869.html|archive-date=13 July 2011}}</ref> [[Dosiero:Gustave_Wappers_-_Episode_of_the_September_Days_1830,_on_the_Grand_Place_of_Brussels_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|280ra|''[[:en:Episode_of_the_Belgian_Revolution_of_1830|Epizodo de la Belga Revolucio de 1830]]'', 1835. [[Reĝaj muzeoj por Belaj Artoj de Belgio|Reĝaj Muzeoj de Belartoj de Belgio, Bruselo]] .]] Li ekspoziciis sian majstraĵon, "Epizodon de la Belga Revolucio de 1830" aŭ pli ĝuste "Epizodon de la septembraj tagoj de 1830 sur la Granda Placo de Bruselo", ( [[Reĝaj muzeoj por Belaj Artoj de Belgio|Reĝa Muzeo de Belartoj de Belgio]], [[Bruselo]] ) ĉe la Antverpena Salono en 1834. Li poste estis nomumita pentristo de [[Leopoldo la 1-a (Belgio)|Leopoldo, Reĝo de la Belgoj]]. Je la morto de Matthieu-Ignace Van Brée en 1839 li estis levita al direktoro de la Antverpena Akademio. Kiel instruisto ĉe la Antverpena Akademio li trejnis grandan nombron da lernantoj, inkluzive de [[Ford Madox Brown]], Jozef Van Lerius, [[Lawrence Alma-Tadema]], William Duffield, Emil Hünten, la ĉeĥa [[Historia pentrarto|historia pentristo]] Karel Javůrek, Jaroslav Čermák, Ludwig von Hagn, Josephus Laurentius Dyckmans, Eugene van Maldeghem, [[Ferdinand Pauwels]] kaj Jacob Jacobs. [[Dosiero:Gustaf_Wappers_(1803-74)_-_"Souvenir_d'Anvers"_-_RCIN_406303_-_Royal_Collection.jpg|eta|325x325ra|''Suveniro de Antverpeno'' (1843)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Anthonie_van_Dijck_verliefd_op_zijn_model_Rijksmuseum_SK-A-1159.jpeg|alternative=Anthony van Dyck wooing his Model, 1827| [[Antoon van Dyck|Antonio van Dyck]] svatante sian modelon, 1827 Dosiero:Christopher_Columbus_in_chains_2000_NYE_08355_0008_000(125331).jpg|alternative=Christopher Columbus in Chains, 1846| ''[[Kristoforo Kolumbo]] en ĉenoj'', 1846 Dosiero:Gustave_Wappers_-_Le_Dauphin_au_Temple.jpg|alternative=The Dauphin in the Temple Prison, 1850| ''La [[Daŭfeno]] en la templa malliberejo'', 1850 Dosiero:Portret_van_Marie-Louise,_Koningin_der_Belgen.jpg|alternative=Marie-Louise, Queen of the Belgians, 1855| Maria-Luizo, Reĝino de la Belgoj, 1855 Dosiero:Gustaf_Wappers_Le_Camoens.jpg|alternative=Luís de Camões and his guide, 1855| [[Luís de Camões]] kaj sia gvidisto, 1855 Dosiero:Jonge_kunstenares_in_mijmering,_Gustave_Wappers,_1857,_Koninklijk_Museum_voor_Schone_Kunsten_Antwerpen,_1187.jpg|alternative=Young artist in reverie, 1857| Juna artisto en revado, 1857 Dosiero:Gustaaf_Wappers_Boccaccio.jpg|alternative=Giovanni Boccaccio reads The Decameron to Joanna of Naples, 1868| [[Giovanni Boccaccio]] legas [[Dekamerono|La Dekamerono]] al Johana de Napolo, 1868 Dosiero:Gustave_Wappers_-_The_Shulammite.jpg|alternative=The Shulammite, 1870| La {{Q|Q2364291}}, 1870 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Belgo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wappers, Gustave}} [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] [[Kategorio:Belgaj baronoj]] lkrvxf1awqmtsfzaob0xmp04gvf7gkl 9418759 9418752 2026-07-02T11:53:07Z Sj1mor 12103 9418759 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Egide Charles Gustave, [[Barono]] WAPPERS''' (naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1803{{Streketo}}en [[Antverpeno]] mortis la 6-an de decembro 1874 en [[Parizo]]) estis belga pentristo. Lia verkaro estas ĝenerale konsiderata flandra kaj li subskribis sian verkon per la nederlanda formo de sia nomo, '''Gustaaf Wappers'''.<ref name="E-K-G-Wappers2">Noto: La pentristo estas konata per unu aŭ pluraj antaŭnomoj, en la angla ĉefe en iliaj franclingvaj versioj: Gustave aŭ malpli ofte plene Egide Charles Gustave - kvankam naskita en la flandra urbo Antverpeno kiel Egidius Karel Gustaaf Wappers, kaj internacie ankaŭ konata kiel tia, kvankam pli ofte kiel [http://www.artdreamguide.com/_hist/_cronologia/1803-pers.htm ''Gustaaf Wappers''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707164428/http://www.artdreamguide.com/_hist/_cronologia/1803-pers.htm|date=7 July 2011}}. [http://www.christies.com/LotFinder/lot_details.aspx?intObjectID=4367338 La pli malofta literumado kiel 'Gustaf' iom similas al kutima prononco en la dialekto de Antverpeno, kaj aperas en subskriboj ĉe la malantaŭo de pentraĵoj]. La barona titolo, kiun li ricevis, troviĝas inter antaŭnomo(j) kaj familia nomo. Vidu ekz.: [http://www.artfact.com/artist/wappers-gustaf-cgw7gqa443 www.artfact.com]</ref><ref name="insecula2">{{Cite web|url=http://www.insecula.com/oeuvre/O0025869.html|title=Guide de visite : Episode des journées de septembre 1830 sur la place de l'Hôtel de Ville de Bruxelles|work=Musée d'Art Ancien (Musées royaux des Beaux-Arts de Belgique): Peinture flamande – Ecoles du Nord: XIXème siècle en Belgique|language=fr|publisher=Insecula, Thailand|access-date=16 February 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713040724/http://www.insecula.com/oeuvre/O0025869.html|archive-date=13 July 2011}}</ref> [[Dosiero:Gustave_Wappers_-_Episode_of_the_September_Days_1830,_on_the_Grand_Place_of_Brussels_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|280ra|''[[:en:Episode_of_the_Belgian_Revolution_of_1830|Epizodo de la Belga Revolucio de 1830]]'', 1835. [[Reĝaj muzeoj por Belaj Artoj de Belgio|Reĝaj Muzeoj de Belartoj de Belgio, Bruselo]] .]] Li ekspoziciis sian majstraĵon, "Epizodon de la Belga Revolucio de 1830" aŭ pli ĝuste "Epizodon de la septembraj tagoj de 1830 sur la Granda Placo de Bruselo", ( [[Reĝaj muzeoj por Belaj Artoj de Belgio|Reĝa Muzeo de Belartoj de Belgio]], [[Bruselo]] ) ĉe la Antverpena Salono en 1834. Li poste estis nomumita pentristo de [[Leopoldo la 1-a (Belgio)|Leopoldo, Reĝo de la Belgoj]]. Je la morto de Matthieu-Ignace Van Brée en 1839 li estis levita al direktoro de la Antverpena Akademio. Kiel instruisto ĉe la Antverpena Akademio li trejnis grandan nombron da lernantoj, inkluzive de [[Ford Madox Brown]], Jozef Van Lerius, [[Lawrence Alma-Tadema]], William Duffield, Emil Hünten, la ĉeĥa [[Historia pentrarto|historia pentristo]] Karel Javůrek, Jaroslav Čermák, Ludwig von Hagn, Josephus Laurentius Dyckmans, Eugene van Maldeghem, [[Ferdinand Pauwels]] kaj Jacob Jacobs. [[Dosiero:Gustaf_Wappers_(1803-74)_-_"Souvenir_d'Anvers"_-_RCIN_406303_-_Royal_Collection.jpg|eta|325x325ra|''Suveniro de Antverpeno'' (1843)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Anthonie_van_Dijck_verliefd_op_zijn_model_Rijksmuseum_SK-A-1159.jpeg|alternative=Anthony van Dyck wooing his Model, 1827| [[Antoon van Dyck|Antonio van Dyck]] svatante sian modelon, 1827 Dosiero:Christopher_Columbus_in_chains_2000_NYE_08355_0008_000(125331).jpg|alternative=Christopher Columbus in Chains, 1846| ''[[Kristoforo Kolumbo]] en ĉenoj'', 1846 Dosiero:Gustave_Wappers_-_Le_Dauphin_au_Temple.jpg|alternative=The Dauphin in the Temple Prison, 1850| ''La [[Daŭfeno]] en la templa malliberejo'', 1850 Dosiero:Portret_van_Marie-Louise,_Koningin_der_Belgen.jpg|alternative=Marie-Louise, Queen of the Belgians, 1855| Maria-Luizo, Reĝino de la Belgoj, 1855 Dosiero:Gustaf_Wappers_Le_Camoens.jpg|alternative=Luís de Camões and his guide, 1855| [[Luís de Camões]] kaj sia gvidisto, 1855 Dosiero:Jonge_kunstenares_in_mijmering,_Gustave_Wappers,_1857,_Koninklijk_Museum_voor_Schone_Kunsten_Antwerpen,_1187.jpg|alternative=Young artist in reverie, 1857| Juna artisto en revado, 1857 Dosiero:Gustaaf_Wappers_Boccaccio.jpg|alternative=Giovanni Boccaccio reads The Decameron to Joanna of Naples, 1868| [[Giovanni Boccaccio]] legas [[Dekamerono]]n al {{Q|Q235381}}, 1868 Dosiero:Gustave_Wappers_-_The_Shulammite.jpg|alternative=The Shulammite, 1870| La {{Q|Q2364291}}, 1870 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Belgo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wappers, Gustave}} [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] [[Kategorio:Belgaj baronoj]] psngfltiw0ndqonn8wb7apwjwgko8rx 9418760 9418759 2026-07-02T11:54:48Z Sj1mor 12103 9418760 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Egide Charles Gustave, [[Barono]] WAPPERS''' (naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1803{{Streketo}}en [[Antverpeno]] mortis la 6-an de decembro 1874 en [[Parizo]]) estis belga pentristo. Lia verkaro estas ĝenerale konsiderata flandra kaj li subskribis sian verkon per la nederlanda formo de sia nomo, '''Gustaaf Wappers'''.<ref name="E-K-G-Wappers2">Noto: La pentristo estas konata per unu aŭ pluraj antaŭnomoj, en la angla ĉefe en iliaj franclingvaj versioj: Gustave aŭ malpli ofte plene Egide Charles Gustave - kvankam naskita en la flandra urbo Antverpeno kiel Egidius Karel Gustaaf Wappers, kaj internacie ankaŭ konata kiel tia, kvankam pli ofte kiel [http://www.artdreamguide.com/_hist/_cronologia/1803-pers.htm ''Gustaaf Wappers''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707164428/http://www.artdreamguide.com/_hist/_cronologia/1803-pers.htm|date=7 July 2011}}. [http://www.christies.com/LotFinder/lot_details.aspx?intObjectID=4367338 La pli malofta literumado kiel 'Gustaf' iom similas al kutima prononco en la dialekto de Antverpeno, kaj aperas en subskriboj ĉe la malantaŭo de pentraĵoj]. La barona titolo, kiun li ricevis, troviĝas inter antaŭnomo(j) kaj familia nomo. Vidu ekz.: [http://www.artfact.com/artist/wappers-gustaf-cgw7gqa443 www.artfact.com]</ref><ref name="insecula2">{{Cite web|url=http://www.insecula.com/oeuvre/O0025869.html|title=Guide de visite : Episode des journées de septembre 1830 sur la place de l'Hôtel de Ville de Bruxelles|work=Musée d'Art Ancien (Musées royaux des Beaux-Arts de Belgique): Peinture flamande – Ecoles du Nord: XIXème siècle en Belgique|language=fr|publisher=Insecula, Thailand|access-date=16 February 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713040724/http://www.insecula.com/oeuvre/O0025869.html|archive-date=13 July 2011}}</ref> [[Dosiero:Gustave_Wappers_-_Episode_of_the_September_Days_1830,_on_the_Grand_Place_of_Brussels_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|280ra|''[[:en:Episode_of_the_Belgian_Revolution_of_1830|Epizodo de la Belga Revolucio de 1830]]'', 1835. [[Reĝaj muzeoj por Belaj Artoj de Belgio|Reĝaj Muzeoj de Belartoj de Belgio, Bruselo]] .]] Li ekspoziciis sian majstraĵon, "Epizodon de la Belga Revolucio de 1830" aŭ pli ĝuste "Epizodon de la septembraj tagoj de 1830 sur la Granda Placo de Bruselo", ( [[Reĝaj muzeoj por Belaj Artoj de Belgio|Reĝa Muzeo de Belartoj de Belgio]], [[Bruselo]] ) ĉe la Antverpena Salono en 1834. Li poste estis nomumita pentristo de [[Leopoldo la 1-a (Belgio)|Leopoldo, Reĝo de la Belgoj]]. Je la morto de Matthieu-Ignace Van Brée en 1839 li estis levita al direktoro de la Antverpena Akademio. Kiel instruisto ĉe la Antverpena Akademio li trejnis grandan nombron da lernantoj, inkluzive de [[Ford Madox Brown]], Jozef Van Lerius, [[Lawrence Alma-Tadema]], William Duffield, Emil Hünten, la ĉeĥa [[Historia pentrarto|historia pentristo]] Karel Javůrek, Jaroslav Čermák, Ludwig von Hagn, Josephus Laurentius Dyckmans, Eugene van Maldeghem, [[Ferdinand Pauwels]] kaj Jacob Jacobs. [[Dosiero:Gustaf_Wappers_(1803-74)_-_"Souvenir_d'Anvers"_-_RCIN_406303_-_Royal_Collection.jpg|eta|325x325ra|''Suveniro de Antverpeno'' (1843)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Anthonie_van_Dijck_verliefd_op_zijn_model_Rijksmuseum_SK-A-1159.jpeg|alternative=Anthony van Dyck wooing his Model, 1827| [[Antoon van Dyck|Antonio van Dyck]] svatante sian modelon, 1827 Dosiero:Christopher_Columbus_in_chains_2000_NYE_08355_0008_000(125331).jpg|alternative=Christopher Columbus in Chains, 1846| ''[[Kristoforo Kolumbo]] en ĉenoj'', 1846 Dosiero:Gustave_Wappers_-_Le_Dauphin_au_Temple.jpg|alternative=The Dauphin in the Temple Prison, 1850| ''La [[Daŭfeno]] en la templa malliberejo'' (temas pri [[Ludoviko la 17-a]]), 1850 Dosiero:Portret_van_Marie-Louise,_Koningin_der_Belgen.jpg|alternative=Marie-Louise, Queen of the Belgians, 1855| Maria-Luizo, Reĝino de la Belgoj, 1855 Dosiero:Gustaf_Wappers_Le_Camoens.jpg|alternative=Luís de Camões and his guide, 1855| [[Luís de Camões]] kaj sia gvidisto, 1855 Dosiero:Jonge_kunstenares_in_mijmering,_Gustave_Wappers,_1857,_Koninklijk_Museum_voor_Schone_Kunsten_Antwerpen,_1187.jpg|alternative=Young artist in reverie, 1857| Juna artisto en revado, 1857 Dosiero:Gustaaf_Wappers_Boccaccio.jpg|alternative=Giovanni Boccaccio reads The Decameron to Joanna of Naples, 1868| [[Giovanni Boccaccio]] legas [[Dekamerono]]n al {{Q|Q235381}}, 1868 Dosiero:Gustave_Wappers_-_The_Shulammite.jpg|alternative=The Shulammite, 1870| La {{Q|Q2364291}}, 1870 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Belgo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wappers, Gustave}} [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] [[Kategorio:Belgaj baronoj]] kmmsm16fbqu0tz3qvrwtfk8r0oloa0z 9418763 9418760 2026-07-02T11:56:43Z Sj1mor 12103 9418763 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Egide Charles Gustave, [[Barono]] WAPPERS''' (naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1803{{Streketo}}en [[Antverpeno]] mortis la 6-an de decembro 1874 en [[Parizo]]) estis belga pentristo. Lia verkaro estas ĝenerale konsiderata flandra kaj li subskribis sian verkon per la nederlanda formo de sia nomo, '''Gustaaf Wappers'''.<ref name="E-K-G-Wappers2">Noto: La pentristo estas konata per unu aŭ pluraj antaŭnomoj, en la angla ĉefe en iliaj franclingvaj versioj: Gustave aŭ malpli ofte plene Egide Charles Gustave - kvankam naskita en la flandra urbo Antverpeno kiel Egidius Karel Gustaaf Wappers, kaj internacie ankaŭ konata kiel tia, kvankam pli ofte kiel [http://www.artdreamguide.com/_hist/_cronologia/1803-pers.htm ''Gustaaf Wappers''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707164428/http://www.artdreamguide.com/_hist/_cronologia/1803-pers.htm|date=7 July 2011}}. [http://www.christies.com/LotFinder/lot_details.aspx?intObjectID=4367338 La pli malofta literumado kiel 'Gustaf' iom similas al kutima prononco en la dialekto de Antverpeno, kaj aperas en subskriboj ĉe la malantaŭo de pentraĵoj]. La barona titolo, kiun li ricevis, troviĝas inter antaŭnomo(j) kaj familia nomo. Vidu ekz.: [http://www.artfact.com/artist/wappers-gustaf-cgw7gqa443 www.artfact.com]</ref><ref name="insecula2">{{Cite web|url=http://www.insecula.com/oeuvre/O0025869.html|title=Guide de visite : Episode des journées de septembre 1830 sur la place de l'Hôtel de Ville de Bruxelles|work=Musée d'Art Ancien (Musées royaux des Beaux-Arts de Belgique): Peinture flamande – Ecoles du Nord: XIXème siècle en Belgique|language=fr|publisher=Insecula, Thailand|access-date=16 February 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713040724/http://www.insecula.com/oeuvre/O0025869.html|archive-date=13 July 2011}}</ref> [[Dosiero:Gustave_Wappers_-_Episode_of_the_September_Days_1830,_on_the_Grand_Place_of_Brussels_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|280ra|''[[:en:Episode_of_the_Belgian_Revolution_of_1830|Epizodo de la Belga Revolucio de 1830]]'', 1835. [[Reĝaj muzeoj por Belaj Artoj de Belgio|Reĝaj Muzeoj de Belartoj de Belgio, Bruselo]] .]] Li ekspoziciis sian majstraĵon, "Epizodon de la Belga Revolucio de 1830" aŭ pli ĝuste "Epizodon de la septembraj tagoj de 1830 sur la Granda Placo de Bruselo", ( [[Reĝaj muzeoj por Belaj Artoj de Belgio|Reĝa Muzeo de Belartoj de Belgio]], [[Bruselo]] ) ĉe la Antverpena Salono en 1834. Li poste estis nomumita pentristo de [[Leopoldo la 1-a (Belgio)|Leopoldo, Reĝo de la Belgoj]]. Je la morto de Matthieu-Ignace Van Brée en 1839 li estis levita al direktoro de la Antverpena Akademio. Kiel instruisto ĉe la Antverpena Akademio li trejnis grandan nombron da lernantoj, inkluzive de [[Ford Madox Brown]], Jozef Van Lerius, [[Lawrence Alma-Tadema]], William Duffield, Emil Hünten, la ĉeĥa [[Historia pentrarto|historia pentristo]] Karel Javůrek, Jaroslav Čermák, Ludwig von Hagn, Josephus Laurentius Dyckmans, Eugene van Maldeghem, [[Ferdinand Pauwels]] kaj Jacob Jacobs. [[Dosiero:Gustaf_Wappers_(1803-74)_-_"Souvenir_d'Anvers"_-_RCIN_406303_-_Royal_Collection.jpg|eta|325x325ra|''Suveniro de Antverpeno'' (1843)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Anthonie_van_Dijck_verliefd_op_zijn_model_Rijksmuseum_SK-A-1159.jpeg|alternative=Anthony van Dyck wooing his Model, 1827| [[Antoon van Dyck|Antonio van Dyck]] svatante sian modelon, 1827 Dosiero:Christopher_Columbus_in_chains_2000_NYE_08355_0008_000(125331).jpg|alternative=Christopher Columbus in Chains, 1846| ''[[Kristoforo Kolumbo]] en ĉenoj'', 1846 Dosiero:Gustave_Wappers_-_Le_Dauphin_au_Temple.jpg|alternative=The Dauphin in the Temple Prison, 1850| ''La [[Daŭfeno]] en la templa malliberejo'' (temas pri [[Ludoviko la 17-a]]), 1850 Dosiero:Portret_van_Marie-Louise,_Koningin_der_Belgen.jpg|alternative=Marie-Louise, Queen of the Belgians, 1855|''Maria-Luizo, Reĝino de la Belgoj'' (temas pri {{Q|Q72795}}), 1855 Dosiero:Gustaf_Wappers_Le_Camoens.jpg|alternative=Luís de Camões and his guide, 1855| [[Luís de Camões]] kaj sia gvidisto, 1855 Dosiero:Jonge_kunstenares_in_mijmering,_Gustave_Wappers,_1857,_Koninklijk_Museum_voor_Schone_Kunsten_Antwerpen,_1187.jpg|alternative=Young artist in reverie, 1857| Juna artisto en revado, 1857 Dosiero:Gustaaf_Wappers_Boccaccio.jpg|alternative=Giovanni Boccaccio reads The Decameron to Joanna of Naples, 1868| [[Giovanni Boccaccio]] legas [[Dekamerono]]n al {{Q|Q235381}}, 1868 Dosiero:Gustave_Wappers_-_The_Shulammite.jpg|alternative=The Shulammite, 1870| La {{Q|Q2364291}}, 1870 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Belgo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wappers, Gustave}} [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] [[Kategorio:Belgaj baronoj]] elh34m0ii63v25omew72bza87bjuzyv 9418764 9418763 2026-07-02T11:57:17Z Sj1mor 12103 /* Galerio */ 9418764 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Egide Charles Gustave, [[Barono]] WAPPERS''' (naskiĝis la 23-an de aŭgusto 1803{{Streketo}}en [[Antverpeno]] mortis la 6-an de decembro 1874 en [[Parizo]]) estis belga pentristo. Lia verkaro estas ĝenerale konsiderata flandra kaj li subskribis sian verkon per la nederlanda formo de sia nomo, '''Gustaaf Wappers'''.<ref name="E-K-G-Wappers2">Noto: La pentristo estas konata per unu aŭ pluraj antaŭnomoj, en la angla ĉefe en iliaj franclingvaj versioj: Gustave aŭ malpli ofte plene Egide Charles Gustave - kvankam naskita en la flandra urbo Antverpeno kiel Egidius Karel Gustaaf Wappers, kaj internacie ankaŭ konata kiel tia, kvankam pli ofte kiel [http://www.artdreamguide.com/_hist/_cronologia/1803-pers.htm ''Gustaaf Wappers''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707164428/http://www.artdreamguide.com/_hist/_cronologia/1803-pers.htm|date=7 July 2011}}. [http://www.christies.com/LotFinder/lot_details.aspx?intObjectID=4367338 La pli malofta literumado kiel 'Gustaf' iom similas al kutima prononco en la dialekto de Antverpeno, kaj aperas en subskriboj ĉe la malantaŭo de pentraĵoj]. La barona titolo, kiun li ricevis, troviĝas inter antaŭnomo(j) kaj familia nomo. Vidu ekz.: [http://www.artfact.com/artist/wappers-gustaf-cgw7gqa443 www.artfact.com]</ref><ref name="insecula2">{{Cite web|url=http://www.insecula.com/oeuvre/O0025869.html|title=Guide de visite : Episode des journées de septembre 1830 sur la place de l'Hôtel de Ville de Bruxelles|work=Musée d'Art Ancien (Musées royaux des Beaux-Arts de Belgique): Peinture flamande – Ecoles du Nord: XIXème siècle en Belgique|language=fr|publisher=Insecula, Thailand|access-date=16 February 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713040724/http://www.insecula.com/oeuvre/O0025869.html|archive-date=13 July 2011}}</ref> [[Dosiero:Gustave_Wappers_-_Episode_of_the_September_Days_1830,_on_the_Grand_Place_of_Brussels_-_Google_Art_Project.jpg|dekstra|eta|280ra|''[[:en:Episode_of_the_Belgian_Revolution_of_1830|Epizodo de la Belga Revolucio de 1830]]'', 1835. [[Reĝaj muzeoj por Belaj Artoj de Belgio|Reĝaj Muzeoj de Belartoj de Belgio, Bruselo]] .]] Li ekspoziciis sian majstraĵon, "Epizodon de la Belga Revolucio de 1830" aŭ pli ĝuste "Epizodon de la septembraj tagoj de 1830 sur la Granda Placo de Bruselo", ( [[Reĝaj muzeoj por Belaj Artoj de Belgio|Reĝa Muzeo de Belartoj de Belgio]], [[Bruselo]] ) ĉe la Antverpena Salono en 1834. Li poste estis nomumita pentristo de [[Leopoldo la 1-a (Belgio)|Leopoldo, Reĝo de la Belgoj]]. Je la morto de Matthieu-Ignace Van Brée en 1839 li estis levita al direktoro de la Antverpena Akademio. Kiel instruisto ĉe la Antverpena Akademio li trejnis grandan nombron da lernantoj, inkluzive de [[Ford Madox Brown]], Jozef Van Lerius, [[Lawrence Alma-Tadema]], William Duffield, Emil Hünten, la ĉeĥa [[Historia pentrarto|historia pentristo]] Karel Javůrek, Jaroslav Čermák, Ludwig von Hagn, Josephus Laurentius Dyckmans, Eugene van Maldeghem, [[Ferdinand Pauwels]] kaj Jacob Jacobs. [[Dosiero:Gustaf_Wappers_(1803-74)_-_"Souvenir_d'Anvers"_-_RCIN_406303_-_Royal_Collection.jpg|eta|325x325ra|''Suveniro de Antverpeno'' (1843)]] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Anthonie_van_Dijck_verliefd_op_zijn_model_Rijksmuseum_SK-A-1159.jpeg|alternative=Anthony van Dyck wooing his Model, 1827| [[Antoon van Dyck|Antonio van Dyck]] svatante sian [[modelino]]n, 1827 Dosiero:Christopher_Columbus_in_chains_2000_NYE_08355_0008_000(125331).jpg|alternative=Christopher Columbus in Chains, 1846| ''[[Kristoforo Kolumbo]] en ĉenoj'', 1846 Dosiero:Gustave_Wappers_-_Le_Dauphin_au_Temple.jpg|alternative=The Dauphin in the Temple Prison, 1850| ''La [[Daŭfeno]] en la templa malliberejo'' (temas pri [[Ludoviko la 17-a]]), 1850 Dosiero:Portret_van_Marie-Louise,_Koningin_der_Belgen.jpg|alternative=Marie-Louise, Queen of the Belgians, 1855|''Maria-Luizo, Reĝino de la Belgoj'' (temas pri {{Q|Q72795}}), 1855 Dosiero:Gustaf_Wappers_Le_Camoens.jpg|alternative=Luís de Camões and his guide, 1855| [[Luís de Camões]] kaj sia gvidisto, 1855 Dosiero:Jonge_kunstenares_in_mijmering,_Gustave_Wappers,_1857,_Koninklijk_Museum_voor_Schone_Kunsten_Antwerpen,_1187.jpg|alternative=Young artist in reverie, 1857| Juna artisto en revado, 1857 Dosiero:Gustaaf_Wappers_Boccaccio.jpg|alternative=Giovanni Boccaccio reads The Decameron to Joanna of Naples, 1868| [[Giovanni Boccaccio]] legas [[Dekamerono]]n al {{Q|Q235381}}, 1868 Dosiero:Gustave_Wappers_-_The_Shulammite.jpg|alternative=The Shulammite, 1870| La {{Q|Q2364291}}, 1870 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Belgo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wappers, Gustave}} [[Kategorio:Belgaj pentristoj]] [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] [[Kategorio:Belgaj baronoj]] j8l2ml166n3ss38kck5cgxrjvep0yos 0 948788 9418755 2026-07-02T11:50:14Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Gustave Wappers]] 9418755 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Gustave Wappers]] cb1wvre43turbu0we487vt0p11qhpj4